Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1175 1960510 1926230 2026-04-18T23:18:03Z TKSnaevarr 53243 1960510 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1996''' ('''MCMXCVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 96. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu. == Atburðir == ===Janúar=== [[Mynd:Scandia.jpg|thumb|right|''Scandia'' og ''North Cape'' á strandstað.]] * [[1. janúar]] - [[Fahd bin Abdul Aziz al-Saud]] konungur Sádí-Arabíu fékk bróður sínum, [[Abdullah bin Abdul Aziz al-Saud]], völdin í hendur. * [[3. janúar]] - Farsíminn [[Motorola StarTAC]] kom á markað. * [[5. janúar]] - Hamasliðinn [[Yahya Ayyash]] var myrtur með farsímasprengju sem ísraelska öryggisstofnunin [[Shin Bet]] hafði komið fyrir. * [[7. janúar]] - Yfir 150 manns fórust í [[Snjóhríðin í Bandaríkjunum 1996|snjóhríð]] sem gekk yfir austurhluta Bandaríkjanna. * [[8. janúar]] - 300 manns fórust þegar flutningaþota hrapaði á markað í [[Kinsasa]] í [[Saír]]. * [[9. janúar|9.]]-[[20. janúar]] - Harðir bardagar geisuðu milli [[Rússneski herinn|rússneska hersins]] og skæruliða [[Téténía|Téténa]]. * [[14. janúar]] - [[Jorge Sampaio]] var kjörinn forseti Portúgal. * [[18. janúar]] - [[North Cape-olíulekinn]] hófst þegar tankskipið ''North Cape'' og dráttarbáturinn ''Scandia'' strönduðu við [[Rhode Island]]. * [[19. janúar]] - Yfir 100 manns fórust þegar ferja frá [[Indónesía|Indónesíu]] sökk við norðurodda [[Súmatra|Súmötru]]. * [[20. janúar]] - [[Yasser Arafat]] var kosinn [[forseti Palestínu]]. * [[21. janúar]] - [[Kjarnorkutilraunir Frakka|Síðasta kjarnorkutilraun Frakka]] fór fram. * [[27. janúar]] - Herforinginn [[Ibrahim Baré Maïnassara]] steypti lýðræðislega kjörnum forseta [[Níger]], [[Mahamane Ousmane]], af stóli. * [[29. janúar]] - Tölvuleikurinn ''[[Duke Nukem 3D]]'' kom út í fyrsta sinn. * [[29. janúar]] - Óperuhúsið [[La Fenice]] í Feneyjum eyðilagðist í eldi. * [[31. janúar]] - Sænska hryllingsmyndin ''[[Jägarna]]'' var frumsýnd. * [[31. janúar]] - [[Tamíltígrar]] gerðu sprengjuárás á [[Seðlabanki Srí Lanka|Seðlabanka Srí Lanka]] í [[Kólombó]]. 86 létust og 1400 særðust. * [[31. janúar]] - 122 létust þegar 9,1 tonn af [[dínamít]]i sprungu í ólöglegri sprengiefnaverksmiðju undir íbúðarblokk í [[Shaoyang]] í Kína. ===Febrúar=== [[Mynd:Deep_Blue.jpg|thumb|right|Skáktölvan ''Deep Blue''.]] * [[4. febrúar]] - 322 fórust og þúsundir misstu heimili sín þegar jarðskjálfti reið yfir [[Lijiang]] í Kína. * [[6. febrúar]] - [[Birgenair flug 301]] hrapaði í hafið á leið frá Karíbahafinu til Þýskalands með þeim afleiðingum að 189 farþegar fórust. * [[7. febrúar]] - [[René Préval]] tók við embætti forseta [[Haítí]]. * [[8. febrúar]] - [[Docklands-sprengjan]] sprakk í London og markaði endalok vopnahlés [[IRA]]. * [[8. febrúar]] - [[Bill Clinton]] undirritaði ný [[bandarísku fjarskiptalögin 1996|bandarísk fjarskiptalög]]. * [[9. febrúar]] - Frumefnið [[kópernikín]] var búið til með samruna kjarna blýs og sinks. * [[10. febrúar]] - [[IBM]]-ofurtölvan ''[[Deep Blue]]'' sigraði [[Garrí Kasparov]] í fyrsta sinn. * [[14. febrúar]] - Til átaka kom þegar stjórn [[Filippseyjar|Filippseyja]] reyndi að senda hundruð [[víetnamskt bátafólk|bátafólks frá Víetnam]] aftur heim. * [[15. febrúar]] - Tankskipið ''[[Sea Empress]]'' strandaði við suðurströnd [[Wales]] og 73.000 tonn af hráolíu láku út í sjó. * [[15. febrúar]] - [[Scott-skýrslan]] um sölu vopnabúnaðar til Írans á 9. áratugnum kom út í Bretlandi. * [[17. febrúar]] - [[Garry Kasparov]] sigraði tölvuna ''[[Deep Blue]]'' í [[skák]]. * [[17. febrúar]] - [[Biak-jarðskjálftinn]] reið yfir [[Papúahérað]] í Indónesíu. 166 fórust í flóðbylgju sem fylgdi í kjölfarið. * [[18. febrúar]] - Sprengja [[IRA]] sprakk í strætisvagni í London með þeim afleiðingum að sprengjumaðurinn lést og 9 aðrir særðust. * [[21. febrúar]] - [[Fahd bin Abdul Aziz al-Saud|Fahd konungur]] tók aftur við völdum í Sádí-Arabíu. * [[25. febrúar]] - 25 létust og 80 særðust í tveimur [[sjálfsmorðssprengjuárás]]um í Ísrael. [[Hamas]] lýsti ábyrgð á tilræðinu á hendur sér. * [[27. febrúar]] - Tölvuleikurinn ''[[Pokémon (tölvuleikur)|Pokémon]]'' kom út fyrir [[GameBoy]] í Japan. * [[28. febrúar]] - [[Alanis Morissette]] hlaut verðlaun fyrir plötu ársins á [[Grammýverðlaun]]ahátíðinni, yngst allra fram að því. * [[29. febrúar]] - Ríkisstjórn [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]] lýsti því yfir að [[umsátrið um Sarajevó|umsátrinu um Sarajevó]] væri lokið. * [[29. febrúar]] - [[Faucett flug 251]] hrapaði í [[Andesfjöll]]um. Allir 123 um borð fórust. ===Mars=== * [[3. mars]] - [[José María Aznar]] varð forsætisráðherra Spánar. * [[3. mars|3.]] og [[4. mars]] - 32 létust í tveimur sjálfsmorðssprengjuárásum í [[Ísrael]]. [[Hamas]]samtökin lýstu ábyrgð á hendur sér en [[Yasser Arafat]] fordæmdi þær í sjónvarpsávarpi. * [[6. mars]] - Íslenska tímaritið ''[[Séð og heyrt]]'' kom út í fyrsta sinn. * [[6. mars]] - [[Téténía|Téténskir]] uppreisnarmenn réðust á höfuðstöðvar [[rússneski herinn|rússneska hersins]] í [[Grosní]] með þeim afleiðingum að 70 rússneskir hermenn og 130 uppreisnarmenn létu lífið. * [[11. mars]] - [[John Howard]] varð forsætisráðherra Ástralíu. * [[13. mars]] - [[Thomas Hamilton]] ruddist inn í leikfimisal grunnskólans í [[Dunblane]] í [[Skotland]]i og skaut á allt kvikt og myrti sextán börn á aldrinum fimm til sex ára, auk þess sem hann skaut kennara þeirra til bana og særði tólf önnur börn. Hann beindi síðan byssu að sjálfum sér og svipti sig lífi. * [[15. mars]] - Hollenski flugvélaframleiðandinn [[Fokker]] varð gjaldþrota. * [[16. mars]] - [[Robert Mugabe]] var kjörinn forseti [[Simbabve]]. * [[18. mars]] - 163 létu lífið í eldsvoða á skemmtistaðnum [[Ozone Disco]] í [[Quezon-borg]] á Filippseyjum. * [[20. mars]] - Ríkisstjórn Bretlands tilkynnti að [[kúariða]] hefði að öllum líkindum borist í menn. * [[21. mars]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Draumadísir]]'' var frumsýnd. * [[22. mars]] - Fyrsti tölvuleikurinn í leikjaröðinni ''[[Resident Evil]]'' kom út í Japan. * [[22. mars]] - [[Göran Persson]] varð forsætisráðherra Svíþjóðar. * [[23. mars]] - Fyrstu forsetakosningarnar voru haldnar í [[Kína|kínverska]] [[lýðveldi]]nu á [[Tævan]]. Sitjandi forseti, [[Lee Teng-hui]], var kjörinn. * [[24. mars]] - [[Marcopper-námaslysið]] átti sér stað á eyjunni [[Marinduque]] á Filippseyjum. * [[26. mars]] - [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn]] samþykkti 10,2 milljarða dala lán til [[Rússlands]] til að standa undir efnahagsumbótum. * [[28. mars]] - Þrír breskir hermenn voru dæmdir sekir um að hafa nauðgað og myrt [[Louise Jensen]] á Kýpur. ===Apríl=== [[Mynd:Theodore_Kaczynski.jpg|thumb|right|Handtökumynd af Theodore Kaczynski.]] * [[1. apríl]] - Sveitarfélagið [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] var myndað úr fjórum eldri sveitarfélögum. * [[3. apríl]] - [[Boeing 737]]-herflugvél rakst á fjall norðan við [[Ragusa]] í Króatíu. Allir um borð, 35 talsins, létust, þar á meðal [[viðskiptaráðherra Bandaríkjanna]] [[Ron Brown]]. * [[3. apríl]] - [[Theodore Kaczynski]] var handtekinn í fjallakofa sínum í [[Montana]], grunaður um að vera „Unabomber“. * [[3. apríl]] - [[Tútsar]] í [[Búrúndí]] hófu fjöldamorð á [[hútúar|hútúum]]. * [[11. apríl]] - [[Ísraelsher]] hóf [[Þrúgur reiðinnar-aðgerðin]]a með árásum á [[Líbanon]] í hefndarskyni fyrir hryðjuverkaárásir [[Hezbollah]]-samtakanna. * [[11. apríl]] - 17 létust á [[Düsseldorf-flugvöllur|Düsseldorf-flugvelli]] vegna reyks úr brennandi [[frauðplast]]i. * [[18. apríl]] - [[Qana-fjöldamorðin]] í [[Líbanon]]: Í það minnsta 106 líbanskir borgarar létu lífið er [[ísraelski herinn]] beitti sprengjum gegn byrgi [[SÞ]] nálægt [[Qana]]. * [[18. apríl]] - Hópur [[íslamismi|íslamista]] í [[Egyptaland]]i skutu á hótel í [[Kaíró]] og drápu 18 gríska ferðamenn í hefndarskyni fyrir Qana-fjöldamorðin. * [[21. apríl]] - [[Ólífubandalagið]] undir forystu [[Romano Prodi]] sigraði í þingkosningum á Ítalíu. * [[26. apríl]] - [[Samvinnustofnun Sjanghæ|Samningur um öryggismál]] var undirritaður af fimm ríkjum í Sjanghæ. * [[28. apríl]] - [[Blóðbaðið í Port Arthur]]: [[Martin Bryant]] drap 35 á ferðamannastað í Tasmaníu. * [[28. apríl]] - Yfir 60 létust þegar sprengja sprakk í [[Bhaiperu]] í Pakistan. ===Maí=== [[Mynd:KeckTelescopes-hi.png|thumb|right|Keck I og II á Mauna Kea á Hawaii.]] * [[8. maí]] - Stjórnarskrá [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] tók gildi. Stjórnarskráin þykir nokkuð nýstárleg því hún tryggir ríkisborgurum víðtæk réttindi og [[valddreifing]]u. * [[8. maí]] - Stjörnukíkirinn [[W. M. Keck-stjörnuathugunarstöðin|Keck II]] var tekinn í notkun á Hawaii. * [[10. maí]] - Bandaríska stórslysamyndin ''[[Skýstrókur (kvikmynd)|Skýstrókur]]'' var frumsýnd. * [[10. maí]] - [[Harmleikurinn á Everest 1996]]: 8 fjallgöngumenn létust þegar stormur skall skyndilega á [[Everestfjall]]i. Fyrir lok mánaðarins höfðu 4 aðrir látist. * [[10. maí]] - Í kjölfar [[Blóðbaðið í Port Arthur|blóðbaðsins í Port Arthur]] bannaði ríkisstjórn Ástralíu sjálfvirka og hálfsjálfvirka riffla. * [[11. maí]] - [[ValuJet flug 592]] hrapaði í [[Everglades]] í Flórída. Allir 110 um borð fórust. * [[13. maí]] - Um 600 manns létust þegar skýstrokkur gekk yfir [[Bangladess]]. * [[15. maí]] - [[Indónesíuher]] bjargaði 9 gíslum úr haldi [[Frelsishreyfing Papúa|Frelsishreyfingar Papúa]]. Tveir gíslar fundust látnir. * [[18. maí]] - [[Eimear Quinn]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir Írland með laginu „The Voice“. Framlag Íslands var lagið „[[Sjúbidú]]“ sem [[Anna Mjöll Ólafsdóttir]] söng. * [[18. maí]] - [[Ansari X-verðlaunin]] voru kynnt til sögunnar. * [[20. maí]] - Mafíuforinginn [[Giovanni Brusca]] var handtekinn á Sikiley. * [[21. maí]] - Nær 1000 manns fórust þegar ferjan ''[[Bukoba (skip)|Bukoba]]'' sökk í [[Viktoríuvatn]]i. * [[21. maí]] - [[Borgarastyrjöldin í Alsír]]: Sjö munkar úr [[Atlasklaustrið|Atlasklaustrinu]] í Alsír voru myrtir. * [[23. maí]] - Svíinn [[Göran Kropp]] náði tindi [[Mount Everest]] án súrefniskúta eftir að hafa hjólað að fjallinu frá [[Svíþjóð]]. * [[27. maí]] - Samið var um vopnahlé í [[fyrsta Téténíustríðið|Fyrsta Téténíustríðinu]]. * [[29. maí]] - [[Likudflokkurinn]] undir forystu [[Benjamin Netanyahu]] vann nauman sigur í þingkosningum í Ísrael. * [[30. maí]] - [[Hoover-stofnunin]] lét frá sér bjartsýna skýrslu þar sem ályktað var að [[hnattræn hlýnun]] myndi draga úr dánartíðni í Norður-Ameríku. ===Júní=== [[Mynd:Scotland-holland_euro_96.jpg|thumb|right|Leikur Skotlands og Hollands á Evrópumeistaramótinu í knattspyrnu.]] * [[1. júní]] - Sex sveitarfélög á norðanverðum [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] sameinuðust undir nafninu [[Ísafjarðarbær]]. * [[2. júní]] - Sænski listamaðurinn Lars Vilks lýsti yfir stofnun örríkisins [[Ladónía|Ladóníu]]. * [[4. júní]] - Geimflaugin ''[[Ariane 5]]'' sprakk eftir flugtak frá [[Franska Gvæjana|Frönsku Gvæjana]]. Verkefnið hafði kostað Evrópuríki 7,5 milljarða dala og tekið 11 ár. * [[7. júní]] - Hópur frá [[IRA]] myrti rannsóknarlögreglumanninn [[Jerry McCabe]] við misheppnað bankarán í [[Adare]] í [[Limerick-sýsla|Limerick-sýslu]]. * [[8. júní]] - [[Evrópumeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] hófst á Englandi. * [[15. júní]] - [[Sprengjuárásin í Manchester 1996]]: 200 særðust og stór hluti af miðborg [[Manchester]] eyðilagðist þegar sprengja á vegum [[IRA]] sprakk. * [[19. júní]] - Farið var að afgreiða [[einkamerki]] á bíla á Íslandi. * [[19. júní]] - [[Boris Jeltsín]] sigraði fyrri umferð fyrstu frjálsu forsetakosninganna í [[Rússland]]i. * [[20. júní]] - Þúsundir stuðningsmanna [[Megawati Sukarnoputri]] tókust á við lögreglu í [[Jakarta]] í Indónesíu. * [[23. júní]] - Leikjatölvan [[Nintendo 64]] kom fyrst út í [[Japan]]. * [[25. júní]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Head Above Water]]'' var frumsýnd. * [[25. júní]] - 19 bandarískir hermenn létust í sprengingu í [[Khobar]] í Sádí-Arabíu. * [[26. júní]] - Írska blaðakonan [[Veronica Guerin]] var myrt í bíl sínum rétt utan við [[Dublin]]. *[[27. júní]] - Lög um [[Staðfest samvist|staðfesta samvist]] samkynhneigðra para tóku gildi á Íslandi. * [[28. júní]] - [[Stjórnarskrá Úkraínu]] varð að lögum. * [[29. júní]] - [[Forsetakosningar á Íslandi 1996]]: [[Ólafur Ragnar Grímsson]] var kjörinn forseti [[Ísland]]s. * [[29. júní]] - Tónleikar til stuðnings [[Prince's Trust]] voru haldnir í [[Hyde Park]] í London. Hljómsveitin [[The Who]] kom þar fram í fyrsta sinn frá 1989. * [[30. júní]] - [[Radovan Karadžić]] sagði af sér sem forseti [[Bosníuserba]] og [[Biljana Plavšić]] tók við. ===Júlí=== [[Mynd:Bjarne-riis-of-denmark-leads-the-pack-in-climb-of-hautacam-followed-by-spain-s-miguel-indurain-fran_2488988.jpg|thumb|right|Bjarne Riis í Tour de France.]] * [[1. júlí]] - Ný lög um réttindi og skyldur starfsmanna [[Íslenska ríkið|ríkisins]] tóku gildi á Íslandi. Þau fólu meðal annars í sér afnám [[æviráðning]]ar opinberra starfsmanna. * [[1. júlí]] - [[Þýsku réttritunarumbæturnar]] voru samþykktar af flestum þýskumælandi ríkjum. * [[2. júlí]] - Bræðurnir [[Lyle og Erik Menendez]] voru dæmdir í lífstíðarfangelsi í Los Angeles fyrir að myrða foreldra sína. * [[3. júlí]] - [[Boris Jeltsín]] sigraði aðra umferð forsetakosninga og var endurkjörinn forseti Rússlands. * [[5. júlí]] - Í [[Roslin-stofnunin]]ni í [[Skotland]]i fæddist gimbur sem hafði verið [[klónun|klónuð]] og því eingetin. Hlaut hún nafnið [[Dolly]] og lifði til [[2003]]. Dolly var fyrsta klónaða [[spendýr]]ið. * [[11. júlí]] - [[Russell-dómurinn]] gaf út handtökutilskipanir á hendur [[Radovan Karadžić]] og [[Ratko Mladić]] fyrir stríðsglæpi. * [[16. júlí]] - Matareitrun af völdum ''[[Escherichia coli]]'' olli veikindum 6000 barna í Japan og dauða tveggja. * [[17. júlí]] - [[Samband portúgölskumælandi landa]] var stofnað. * [[17. júlí]] - [[TWA flug 800]] sprakk undan strönd [[Long Island]] í Bandaríkjunum. Allir um borð, 230 manns, fórust. * [[19. júlí]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1996|Sumarólympíuleikar]] voru settir í [[Atlanta]]. * [[19. júlí]] - Forseti Bosníuserba, [[Radovan Karadžić]], sagði af sér vegna ásakana um stríðsglæpi. * [[21. júlí]] - Danski hjólreiðamaðurinn [[Bjarne Riis]] sigraði í [[Tour de France]]-keppninni. * [[24. júlí]] - 56 létust þegar sprengja sprakk í lest utan við [[Kólombó]] á Srí Lanka. * [[25. júlí]] - Her [[Búrúndí]] framdi valdarán og gerði [[Pierre Buyoya]] aftur að forseta. * [[27. júlí]] - Einn lést og 111 særðust þegar sprengja sprakk í [[Centennial Olympic Park]] í Atlanta í Bandaríkjunum. * [[29. júlí]] - [[Windows NT 4.0]] kom út. ===Ágúst=== [[Mynd:ALH84001_structures.jpg|thumb|right|Mynd tekin með rafeindasmásjá af yfirborði loftsteinsins ALH 84001.]] * [[1. ágúst]] - [[Ólafur Ragnar Grímsson]] tók við sem forseti [[Ísland]]s af [[Vigdís Finnbogadóttir|Vigdísi Finnbogadóttur]]. * [[1. ágúst]] - [[Menntaskólinn Hraðbraut]] var stofnaður. * [[6. ágúst]] - Skáldsagan ''[[Game of Thrones]]'', fyrsta sagan í bókaröð [[George R.R. Martin]], kom út í Bandaríkjunum. * [[6. ágúst]] - [[NASA]] sagði frá því að loftsteinninn [[ALH 84001]] gæti innihaldið leifar af frumstæðum lífverum. * [[7. ágúst]] - 87 manns fórust á tjaldstæði í rigningum við [[Huesca]] á Spáni. * [[13. ágúst]] - Könnunarfarið ''[[Galileo (geimfar)|Galileo]]'' sendi frá sér gögn sem bentu til þess að vatn væri að finna á einu af tunglum Júpíters. * [[13. ágúst]] - Belgíski barnaníðingurinn [[Marc Dutroux]] var handtekinn ásamt eiginkonu sinni og hjálparmanni. * [[14. ágúst]] - Flugeldur varð til þess að háspennuvír féll á hóp af fólki í [[Arequipa]] í Perú með þeim afleiðingum að 35 létust. * [[16. ágúst]] - [[Airstan-atvikið]]: Áhöfn rússneskrar [[Il-76]]-herflugvélar sluppu úr haldi [[Talíbanar|Talíbana]] eftir 378 daga í haldi og tókst að fljúga burt á flugvél sinni. * [[17. ágúst]] - Skáldsagan ''[[Fight Club]]'' eftir Chuck Palahniuk kom út. * [[18. ágúst]] - [[Menningarnótt]] var haldin í fyrsta sinn í Reykjavík. * [[18. ágúst]] - Bandaríski blaðamaðurinn [[Gary Webb]] gaf út fyrstu greinina af þremur í ''[[San Jose Mercury News]]'' þar sem hann sýndi fram á tengsl milli [[krakk]]verslunar í Los Angeles og [[Kontraskæruliðar|Kontraskæruliða]] í Níkaragva. * [[19. ágúst]] - [[Netscape Navigator]] 3.0 kom út. Þetta var fyrsti [[vafri]]nn með innbyggðan [[JavaScript]]-túlk. * [[21. ágúst]] - Fyrrum forseti Suður-Afríku, [[F. W. de Klerk]], baðst formlega afsökunar á glæpum stjórnarinnar á [[Apartheid]]-tímanum. * [[23. ágúst]] - Bandaríska gamanmyndin ''[[She's the One]]'' var frumsýnd. * [[23. ágúst]] - [[Osama bin Laden]] skrifaði yfirlýsingu um heilagt stríð gegn herliði Bandaríkjanna í Sádí-Arabíu. * [[26. ágúst]] - Fyrrum leiðtogi Suður-Kóreu, [[Chun Doo-hwan]], var dæmdur til dauða fyrir uppreisn og landráð. * [[28. ágúst]] - [[Karl Bretaprins]] og [[Díana prinsessa]] skildu. * [[29. ágúst]] - Íslenska dagblaðið ''[[Dagur-Tíminn]]'' kom út í fyrsta sinn. * [[29. ágúst]] - 141 fórust þegar rússnesk [[Vnukovo Airlines flug 2801]] rakst á fjall við flugvöllinn á [[Spitsbergen]]. ===September=== [[Mynd:Tunnelausgang_Botnsdalur.JPG|thumb|right|Skilti við Vestfjarðagöng.]] * [[1. september]] - Ný norsk ríkissjónvarpsstöð, [[NRK2]], hóf reglulegar útsendingar. * [[2. september]] - Stjórnvöld á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] sömdu um frið við skæruliðasamtökin [[Moro National Liberation Front]]. * [[4. september]] - Skæruliðasveitir [[FARC]] í Kólumbíu hófu árás á herstöð í [[Guaviare]]. Átökin stóðu í þrjár vikur og kostuðu yfir 130 lífið. * [[7. september]] - Skotið var á bíl rapparans [[2Pac]] fyrir utan hnefaleikvang í [[Las Vegas]]. Hann lést af sárum sínum sex dögum síðar. * [[9. september]] - Tölvuleikurinn ''[[Crash Bandicoot]]'' kom fyrst út. * [[12. september]] - [[Ricardo López]] sendi [[Björk Guðmundsdóttir|Björk Guðmundsdóttur]] pakka með sýrusprengju og framdi síðan sjálfsmorð. [[Scotland Yard]] komst yfir pakkann nokkrum dögum síðar. * [[13. september]] - [[Alija Izetbegović]] var kjörinn forseti [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]]. * [[14. september]] - [[Vestfjarðagöng]] milli [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafjarðar]], [[Önundarfjörður|Önundarfjarðar]] og [[Súgandafjörður|Súgandafjarðar]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] voru vígð. * [[18. september]] - Norðurkóreskur kafbátur af [[Sang-O]]-gerð strandaði við Suður-Kóreu. Áhöfnin var skotin til bana af suðurkóreska hernum. * [[19. september]] - [[Norðurskautsráðið]] var stofnað í Ottawa í Kanada. * [[20. september]] - [[Tígrishellisleirbrennslan]] uppgötvaðist í [[Hangzhou]] í Kína. * [[20. september]] - Pakistanski stjórnarandstöðuleiðtoginn [[Murtaza Bhutto]] lést í skotbardaga við lögreglu. * [[24. september]] - [[Bill Clinton]] undirritaði [[Samningur um allsherjarbann við tilraunum með kjarnavopn|samninginn um allsherjarbann við tilraunum með kjarnavopn]]. * [[25. september]] - Síðasta þvottahúsi [[Magðalenusystur|Magðalenusystra]] var lokað á Írlandi. * [[27. september]] - [[Talíbanar]] í [[Afganistan]] náðu höfuðborginni [[Kabúl]] á sitt vald eftir að hafa hrakið forsetann [[Burhanuddin Rabbani]] úr landi og tekið leiðtogann [[Mohammad Najibullah]] af lífi. * [[29. september]] - [[Jarðskjálfti]] upp á 5 stig á [[Richter kvarðinn|Richter]] fannst við [[Bárðarbunga|Bárðarbungu]]. * [[30. september]] - [[Eldgos]] hófst undir [[Vatnajökull|Vatnajökli]], milli [[Bárðarbunga|Bárðarbungu]] og [[Grímsvötn|Grímsvatna]] sem stóð til [[13. október]]. ===Október=== [[Mynd:Eu_e_o_trem_de_pouso.jpg|thumb|right|Hjólabúnaður af TAM flugi 402 í íbúð í São Paulo.]] * [[2. október]] - [[Andrej Lúkanov]], fyrrum forsætisráðherra Búlgaríu, var myrtur. * [[2. október]] - [[Aeroperú flug 603]] hrapaði í Kyrrahafið þegar öll tæki um borð biluðu skömmu eftir flugtak frá [[Límaflugvöllur|Límaflugvelli]] í Perú. Allir um borð, 70 að tölu, fórust. * [[3. október]] - Kvikmynd [[Friðrik Þór Friðriksson|Friðriks Þórs Friðrikssonar]], ''[[Djöflaeyjan]]'', var frumsýnd. * [[7. október]] - Bandaríska fjölmiðlafyrirtækið [[News Corporation]], hleypti fréttastöðinni [[Fox News]] af stokkunum. * [[22. október]] - 30 fangar létust þegar eldur braust út í fangelsi í [[Caracas]] í Venesúela. * [[23. október]] - Réttarhöld yfir [[O. J. Simpson]] hófust í [[Santa Monica]] í Kaliforníu. * [[25. október]] - [[Gro Harlem Brundtland]] sagði af sér embætti forsætisráðherra í Noregi og [[Thorbjørn Jagland]] tók við. * [[30. október]] - Bardagar brutust út þegar tútsar undir stjórn [[Laurent Kabila]] náðu [[Uvira]] í Saír á sitt vald og hófu morð á flóttamönnum hútúa. * [[31. október]] - 96 farþegar létust auk þriggja á jörðu niðri þegar [[TAM Transportes Aéreos Regionais flug 402]] hrapaði á íbúðahverfi í [[São Paulo]]. ===Nóvember=== [[Mynd:Twisted_bridge_Skaftafell_due_to_Glacial_lake_outburst_flood.JPG|thumb|right|Bitar úr Skeiðarárbrúnni sem skemmdist að hluta í jökulhlaupinu úr Grímsvötnum.]] * [[1. nóvember]] - Fréttastöðin [[Al Jazeera]] hóf göngu sína í [[Doha]] í Katar. * [[5. nóvember]] - Forseti Pakistan, [[Farooq Leghari]], leysti ríkisstjórn [[Benazir Bhutto]] frá völdum vegna ásakana um spillingu. * [[5. nóvember]] - [[Bill Clinton]] sigraði forsetakosningar í Bandaríkjunum gegn frambjóðanda Repúblikana, [[Bob Dole]]. * [[5. nóvember]] - [[Jökulhlaup]] hófst úr [[Grímsvötn]]um og varði í 2 daga. * [[7. nóvember]] - Fellibylur gekk yfir [[Andhra Pradesh]] á Indlandi með þeim afleiðingum að 2000 fórust. * [[7. nóvember]] - [[NASA]] skaut könnunarfarinu ''[[Mars Global Surveyor]]'' á loft. * [[8. nóvember]] - 141 lést þegar [[Boeing 727]]-farþegaþota hrapaði í Atlantshafið í aðflugi að [[Lagosflugvöllur|Lagosflugvelli]]. * [[12. nóvember]] - Tvær farþegaþotur frá [[Saudi Arabian Airlines]] og [[Kazakhstan Airlines]] rákust á yfir [[Nýja Delí|Nýju Delí]] á Indlandi með þeim afleiðingum að 349 létust. * [[16. nóvember]] - [[Auður Laxness]], eiginkona [[Halldór Laxness|Halldórs Laxness]], gaf handritadeild [[Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|Landsbókasafns]] bréfasafn manns síns. * [[16. nóvember]] - [[Dagur íslenskrar tungu]] haldinn hátíðlegur í fyrsta skipti. * [[16. nóvember]] - [[Móðir Teresa|Móður Teresu]] var veittur heiðursborgararéttur í Bandaríkjunum. * [[17. nóvember]] - 32 létust í sprengingu í [[Kaspijsk]] í Rússlandi. * [[17. nóvember]] - [[Emil Constantinescu]] var kjörinn forseti Rúmeníu. * [[18. nóvember]] - Fuglafræðingurinn [[Tony Silva]] var dæmdur í 7 ára fangelsi fyrir að vera leiðtogi páfagaukasmyglhrings. * [[19. nóvember]] - Geimskutlan ''[[Columbia (geimskutla)|Columbia]]'' lauk við lengstu geimferð Geimskutluáætlunarinnar, 17 daga og 15 tíma. * [[20. nóvember]] - Eldur kviknaði í [[Garley-byggingin|Garley-byggingunni]] í Hong Kong. 41 fórst í eldinum. * [[21. nóvember]] - Yfir 100.000 mótmæltu afturköllun útvarpsleyfis [[Radio 101]] í [[Sagreb]] í Króatíu. * [[23. nóvember]] - [[Ethiopian Airlines flug 961|Ethiopian Airlines flugi 961]] var rænt. Flugvélin hrapaði síðan í Indlandshaf þegar hún varð uppiskroppa með eldsneyti. 125 af 175 um borð fórust. ===Desember=== * [[1. desember]] - Meðferðarheimilið [[Byrgið]] var stofnað. * [[5. desember]] - [[Madeleine Albright]] var tilnefnd sem fyrsti kvenkyns utanríkisráðherra Bandaríkjanna. * [[9. desember]] - [[Sameinuðu þjóðirnar]] hleyptu af stokkunum aðgerðinni [[Olía fyrir mat]] í [[Írak]]. * [[12. desember]] - [[Uday Hussein]], elsti sonur [[Saddam Hussein]], slasaðist alvarlega eftir að gerð var tilraun til að myrða hann. * [[13. desember]] - Fyrsta skóflustungan að [[Grafarvogslaug]] var tekin. * [[13. desember]] - [[Kofi Annan]] var kjörinn [[aðalritari Sameinuðu þjóðanna]]. * [[17. desember]] - [[Skæruliðahreyfingin Túpac Amaru]] tók 72 gísla í sendiráði Japana í [[Líma]] í Perú. * [[19. desember]] - Ísland og Norgur undirrituðu [[Schengen-samstarfið|Schengensamninginn]]. * [[20. desember]] - [[Apple Computer]] keypti hugbúnaðarfyrirtæki [[Steve Jobs]], [[NeXT]]. * [[25. desember]] - Barnafegurðardrottningin [[JonBenét Ramsey]] var myrt í kjallara húss foreldra sinna í [[Boulder]] Kóloradó. * [[25. desember]] - Líbýskt flutningaskip rakst á vélbát með fjölda flóttafólks um borð. 283 drukknuðu í þessu mannskæðasta sjóslysi Miðjarðarhafsins frá lokum Síðari heimsstyrjaldar. * [[27. desember]] - [[Talíbanar]] í Afganistan náðu [[Bagramflugvöllur|Bagramflugvelli]] á sitt vald. * [[29. desember]] - [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala|Borgarastyrjöldinni í Gvatemala]] lauk með undirritun friðarsamninga milli ríkisstjórnar Gvatemala og skæruliðahreyfingarinnar [[URNG]]. * [[30. desember]] - Aðskilnaðarsinnar [[Bodoar|Bodoa]] í [[Assam]] gerðu sprengjuárás á farþegalest með þeim afleiðingum að 26 létust. ===Ódagsettir atburðir=== * Bandaríska hljómsveitin [[Electric Six]] var stofnuð. * [[Ásatrúarfélagið Bifröst]] var stofnað í Noregi. * Sænska hljómsveitin [[Johnossi]] var stofnuð. * Breska tímaritið ''[[Wallpaper*]]'' var stofnað. * Íslenska tímaritið ''[[Undirtónar]]'' var stofnað. * Rússneska hljómsveitin [[Tracktor Bowling]] var stofnuð. == Fædd == * [[1. janúar]] - [[Mahmoud Dahoud]], þýskur knattspyrnumaður. * [[11. janúar]] - [[Leroy Sané]], þýskur knattspyrnumaður. * [[13. janúar]] - [[Aníta Hinriksdóttir]], íslensk frjálsíþróttakona. * [[11. febrúar]] - [[Jonathan Tah]], þýskur knattspyrnumaður. * [[27. febrúar]] - [[Sylvía Erla Scheving]], íslensk söngkona. * [[6. mars]] - [[Timo Werner]], þýskur knattspyrnumaður. * [[11. apríl]] - [[Dele Alli]], enskur knattspyrnumaður. * [[14. apríl]] - [[Abigail Breslin]], bandarísk leikkona. * [[16. apríl]] - [[Kento Misao]], japanskur knattspyrnumaður. * [[17. apríl]] - [[Dee Dee Davis]], bandarísk leikkona. * [[6. maí]] - [[Dominic Scott Kay]], bandarískur leikari. * [[3. júní]] - [[Lukas Klostermann]], þýskur knattspyrnumaður. * [[22. júní]] - [[Rodri]], spænskur knattspyrnumaður. * [[5. júlí]] - [[Dolly]], fyrsta klónaða spendýrið (d. [[2003]]). * [[23. ágúst]] - [[Yosuke Ideguchi]], japanskur knattspyrnumaður. * [[12. september]] - [[Colin Ford]], bandarískur leikari. * [[4. desember]] - [[Diogo Jota]], portúgalskur knattspyrnumaður. (d. [[2025]]) * [[8. desember]] - [[Scott McTominay]], enskur knattspyrnumaður. * [[11. desember]] - [[Hailee Steinfeld]], bandarísk leikkona. == Dáin == * [[3. janúar]] - [[Anna Sigurðardóttir]], stofnandi [[Kvennasögusafn Íslands|Kvennasögusafns Íslands]] (d. [[1908]]). * [[8. janúar]] - [[François Mitterrand]], Frakklandsforseti (f. [[1916]]). * [[28. janúar]] - [[Joseph Brodsky]], rússneskt skáld (f. [[1940]]). * [[2. febrúar]] - [[Gene Kelly]], bandarískur dansari, leikari og leikstjóri (f. [[1912]]). * [[20. febrúar]] - [[Solomon Asch]], bandarískur sálfræðingur (f. [[1907]]). * [[13. mars]] - [[Róska]], íslensk listakona (f. [[1940]]). * [[18. mars]] - [[Odysseas Elytis]], grískt skáld (f. [[1911]]). * [[26. mars]] - [[David Packard]], verkfræðingur og annar stofnenda [[Hewlett-Packard]] (f. [[1912]]). * [[1. apríl]] - [[Hjörtur Eldjárn Þórarinsson]], íslenskur bóndi (f. [[1920]]). * [[17. apríl]] - [[Piet Hein]], danskur stærðfræðingur og skáld (f. [[1905]]). * [[20. apríl]] – [[Christopher Robin Milne]], sonur rithöfundarins [[A.A. Milne]] og eigandi [[Bangsímon]]s (f. [[1920]]). * [[30. apríl]] - [[Juan Hohberg]], argentínskur/úrúgvæskur knattspyrnumaður og -þjálfari (f. [[1926]]). * [[11. maí]] - [[Nnamdi Azikiwe]], fyrsti forseti Nígeríu (f. [[1904]]). * [[8. júní]] - [[Filippía Kristjánsdóttir]], íslenskt skáld (f. [[1905]]). [[Mynd:Ellafitzgerald.jpg|thumb|right|Ella Fitzgerald árið 1974.]] * [[15. júní]] - [[Ella Fitzgerald]], bandarísk söngkona (f. [[1917]]). * [[26. júní]] - [[Veronica Guerin]], írsk blaðakona (f. [[1958]]). * [[6. júlí]] - [[Einar Kristjánsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1911]]). * [[15. júlí]] - [[Guðmundur Steinsson]], íslenskt leikskáld (f. [[1925]]). * [[17. júlí]] - [[Hringur Jóhannesson]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1932]]). * [[2. ágúst]] - [[Obdulio Varela]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. [[1917]]). * [[12. ágúst]] - [[Viktor Ambartsúmjan]], sovésk-armenskur vísindamaður (f. [[1908]]). * [[13. september]] - [[Tupac Shakur]], bandarískur rappari (f. [[1971]]). * [[17. september]] - [[Spiro Agnew]], varaforseti Bandaríkjanna (f. [[1918]]). * [[20. september]] - [[Pál Erdős]], ungverskur stærðfræðingur (f. [[1913]]). * [[19. desember]] - [[Marcello Mastroianni]], ítalskur leikari (f. [[1924]]). * [[20. desember]] - [[Carl Sagan]], bandarískur stjörnufræðingur, rithöfundur og sjónvarpsmaður (f. [[1934]]). * [[21. desember]] - [[Sigfús Halldórsson]], íslenskur lagahöfundur (f. [[1920]]). * [[27. desember]] - [[Lúðvík Þorgeirsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1910]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[David M. Lee]], [[Douglas D. Osheroff]], [[Robert C. Richardson]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Robert Curl]], [[Sir Harold Kroto]], [[Richard Smalley]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Peter C Doherty]], [[Rolf M Zinkernagel]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Wislawa Szymborska]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Carlos Felipe Ximenes Belo]], [[Jose Ramos-Horta]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[James Mirrlees]], [[William Vickrey]] [[Flokkur:1996]] 9lbkkn8xs88b2h2wtc8wcid0e5zj48z 0 1504 1960531 1924786 2026-04-19T08:58:06Z CommonsDelinker 1159 Skipti út The_C_Programming_Language_logo.svg fyrir [[Mynd:C1stEdition.svg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:C1stEdition.svg|]]). 1960531 wikitext text/x-wiki {{Forritunarmál | name = C | logo = [[File:C1stEdition.svg|140px]] | year = {{start date and age|1972}} | designer = [[Dennis Ritchie]] | file ext = <code>.c</code>, <code>.h</code> }} '''Forritunarmálið C''' eða bara '''C''' er [[forritunarmál]] sem var þróað af [[Ken Thompson]] og [[Dennis Ritchie]] á áttunda áratugnum til notkunar á [[UNIX]] [[stýrikerfi]]nu. Í dag er það notað á nær öllum stýrikerfum í heimi og var vinsælasta forritunarmálið til kerfisforritunar, einnig hafa verið gerðir þýðendur fyrir hina ýmsu örgjörva. [[C++]], sem er útvíkkuð útgáfa af C og styður hlutbundna forritun, hefur nú tekið við af C á flestum sviðum. C fylgir engum einum staðli, en nokkrir staðlar eru til sem að menn geta kosið að fylgja, ef þeir kjósa svo. Vinsælustu staðlarnir eru voru fyrst K&R sem eins og nafnið gefur til kynna var það sem Ken og Dennis notuðu í byrjun, seinna voru fleiri staðlar búnir til, t.d. [[ANSI C]] [[ISO C]] (ISO 9899:1989), [[C89 (C standard revision)|C99]] (ISO 9899:1999) og sá nýjasti [[:en:C23 (C standard revision)|C23]]. Á Íslandi er í gildi [[íslenskir staðlar|íslenskur staðall]] ÍST ISO 9899:1992 um forritunarmálið C, en sá staðall er mjög lítið viðurkenndur meðal forritara. C er mjög nálægt [[vélbúnaður|vélbúnaðinum]], sem þýðir að C kóði hefur mjög litla falda virkni, og flestar skipanir þýðast beint yfir í [[smalamál]] með litlum breytingum. Einnig hefur C nánast ótakmarkaðann aðgang að minni tölvunnar. Þetta gerir C að öflugu forritunarmáli en jafnframt erfitt í viðhaldi og villuleit. == halló, heimur í C == <!--Er ekki óþarfi og hreinlega ruglandi að fyrsti C-kóðinn sé lélegur og fylgi ekki ANSI-stöðlum — þó þetta sé leiðrétt síðar? -->Forritið að neðan [[þýðandi (tölvunarfræði)|þýðist]] þó þýðandinn gæti varað notandann við ef þýtt sem [[ANSI C]]-forrit: <syntaxhighlight lang="c"> main() { printf("Halló, heimur!\n"); } </syntaxhighlight> hægt er að koma í veg fyrir þær með því að skrifa það með stöðluðum C-kóða: <syntaxhighlight lang="c"> #include <stdio.h> int main(void) { printf("Halló, heimur!\n"); } </syntaxhighlight> [[Flokkur:Forritunarmál]] [[Flokkur:Kerfisforritunarmál]] 6vxo2ypuw4z6zwuhiglkqwff3knp7ar 0 1650 1960514 1937967 2026-04-18T23:25:07Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1960514 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1933]]|[[1934]]|[[1935]]|[[1936]]|[[1937]]|[[1938]]|[[1939]]| [[1921–1930]]|[[1931–1940]]|[[1941–1950]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1936''' ('''MCMXXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[1. maí]] - [[Grænmetisverzlun ríkisins]] tók til starfa. * [[11. maí]] - [[Knattspyrnufélagið Víðir]] varð stofnað í Garði. * [[1. júní]] - [[Ungmennafélag Selfoss]] var stofnað. * [[23. júní]] - [[Rækjuverksmiðja Ísafjarðar]] hóf starfsemi. * [[29. október]] - Raftækjaverksmiðjan [[Rafha]] var stofnuð í Hafnarfirði. * [[Tryggingastofnun ríkisins]] var stofnuð. * Dagblaðið [[Þjóðviljinn]] kom fyrst út. * [[Ferðaskrifstofa ríkisins]] var stofnuð. * [[Daníelsslippur]] í Reykjavíkurhöfn var starfræktur. * [[Sjúkrahúsið á Stykkishólmi]] opnaði. '''Fædd''' '''Dáin''' == Erlendis == * [[20. janúar]] - [[Játvarður 8. Bretlandskonungur]] tók við krúnunni eftir að faðir hans [[Georg 5.]] lést. * [[6. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1936]] fóru fram í [[Garmisch-Partenkirchen]], Þýskalandi. * [[13. apríl]] - Knattspyrnumaðurinn [[Joe Payne]] skoraði tíu mörk í sama leiknum í enska boltanum og setti met. * [[1. mars]] - [[Hoover-stíflan]] var tilbúin í Bandaríkjunum. * [[7. mars]] - Nasistar hertóku [[Rínarlönd]]. * [[9. mars]] - [[Ítalska austur-Afríka]] var stofnuð í ítölsku nýlendunum Eþíópíu, Eritreu og Sómalíland. * [[26. júní]] - Fyrsta [[þyrla]]n, Focke-Wulf Fw 61, hóf sig til lofts. * [[17. júlí]] - [[Spænska borgarastyrjöldin]] hófst. * [[1. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1936]] hófust í Berlín. Fyrstu beinu útsendingarnar frá íþróttaviðburði átti sér stað. * [[7. september]] - Síðasti [[tasmaníutígur]]inn dó út í dýragarði. * [[3. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1936|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]] fóru fram. [[Franklin D. Roosevelt]], sitjandi forseti, hélt embætti. * [[11. desember]] - [[Georg 6.]] varð konungur Bretlands þegar bróðir hans, [[Játvarður 8.]] afsalaði sér konungdómi til þess að geta gifst unnustu sinni. * [[26. desember]] - [[Kínverska borgarastyrjöldin|Kínversku borgarastyrjöldinni]] lauk. * 5 milljónir dóu úr [[hungursneyð]] í vestur-[[Kína]] á árinu. === Fædd === * [[28. janúar]] - [[Alan Alda]], leikari * [[28. janúar]] - [[Ismail Kadare]], rithöfundur (d. [[2025]]) * [[6. mars]] - [[Choummaly Sayasone]], forseti Laos. * [[18. mars]] - [[F.W. de Klerk]], forseti Suður-Afríku (d. [[2021]]). * [[22. júní]] - [[Kris Kristofferson]], bandarískur tónlistarmaður og leikari (d. [[2024]]) * [[18. ágúst]] - [[Robert Redford]], bandarískur leikari og leikstjóri (d. [[2025]]). * [[29. ágúst]] - [[John McCain]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[2018]]) * [[3. september]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]], forseti Túnis (d. [[2019]]). * [[7. september]] - [[Buddy Holly]], bandarískur söngvari (d. [[1959]]) * [[29. september]] - [[Silvio Berlusconi]], forsætisráðherra Ítalíu. (d. [[2023]]) * [[20. október]] - [[Ingimar Eydal]], íslenskur tónlistarmaður (d. [[1993]]). * [[8. desember]] - [[David Carradine]], bandarískur leikari (d. [[2009]]) * [[17. desember]] - [[Frans páfi]] (d. [2025]]) === Dáin === * [[18. janúar]] - [[Rudyard Kipling]], breskur rithöfundur (f. [[1865]]) * [[20. janúar]] - [[Georg 5.]], Bretakonungur (f. [[1865]]) * [[22. júní]] - [[Moritz Schlick]], heimspekingur (f. [[1882]]) * [[3. júlí]] - [[Kjartan Þorvarðsson]], íslenskur knattspyrnumaður og íþróttaforkólfur (f. [[1898]]). * [[2. september]] - [[Niels Neergaard]], danskur sagnfræðingur og forsætisráðherra (f. [[1854]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Victor Franz Hess]], [[Carl David Anderson]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Peter Debye|Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Henry Hallett Dale]], [[Otto Loewi]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Eugene O'Neill|Eugene Gladstone O'Neill]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Carlos Saavedra Lamas]] [[Flokkur:1936]] ql0ag0vjdrud762mgc57d55skhrwvce 1960515 1960514 2026-04-18T23:25:20Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1960515 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1933]]|[[1934]]|[[1935]]|[[1936]]|[[1937]]|[[1938]]|[[1939]]| [[1921–1930]]|[[1931–1940]]|[[1941–1950]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1936''' ('''MCMXXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[1. maí]] - [[Grænmetisverzlun ríkisins]] tók til starfa. * [[11. maí]] - [[Knattspyrnufélagið Víðir]] varð stofnað í Garði. * [[1. júní]] - [[Ungmennafélag Selfoss]] var stofnað. * [[23. júní]] - [[Rækjuverksmiðja Ísafjarðar]] hóf starfsemi. * [[29. október]] - Raftækjaverksmiðjan [[Rafha]] var stofnuð í Hafnarfirði. * [[Tryggingastofnun ríkisins]] var stofnuð. * Dagblaðið [[Þjóðviljinn]] kom fyrst út. * [[Ferðaskrifstofa ríkisins]] var stofnuð. * [[Daníelsslippur]] í Reykjavíkurhöfn var starfræktur. * [[Sjúkrahúsið á Stykkishólmi]] opnaði. '''Fædd''' '''Dáin''' == Erlendis == * [[20. janúar]] - [[Játvarður 8. Bretlandskonungur]] tók við krúnunni eftir að faðir hans [[Georg 5.]] lést. * [[6. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1936]] fóru fram í [[Garmisch-Partenkirchen]], Þýskalandi. * [[13. apríl]] - Knattspyrnumaðurinn [[Joe Payne]] skoraði tíu mörk í sama leiknum í enska boltanum og setti met. * [[1. mars]] - [[Hoover-stíflan]] var tilbúin í Bandaríkjunum. * [[7. mars]] - Nasistar hertóku [[Rínarlönd]]. * [[9. mars]] - [[Ítalska austur-Afríka]] var stofnuð í ítölsku nýlendunum Eþíópíu, Eritreu og Sómalíland. * [[26. júní]] - Fyrsta [[þyrla]]n, Focke-Wulf Fw 61, hóf sig til lofts. * [[17. júlí]] - [[Spænska borgarastyrjöldin]] hófst. * [[1. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1936]] hófust í Berlín. Fyrstu beinu útsendingarnar frá íþróttaviðburði átti sér stað. * [[7. september]] - Síðasti [[tasmaníutígur]]inn dó út í dýragarði. * [[3. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1936|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]] fóru fram. [[Franklin D. Roosevelt]], sitjandi forseti, hélt embætti. * [[11. desember]] - [[Georg 6.]] varð konungur Bretlands þegar bróðir hans, [[Játvarður 8.]] afsalaði sér konungdómi til þess að geta gifst unnustu sinni. * [[26. desember]] - [[Kínverska borgarastyrjöldin|Kínversku borgarastyrjöldinni]] lauk. * 5 milljónir dóu úr [[hungursneyð]] í vestur-[[Kína]] á árinu. === Fædd === * [[28. janúar]] - [[Alan Alda]], leikari * [[28. janúar]] - [[Ismail Kadare]], rithöfundur (d. [[2025]]) * [[6. mars]] - [[Choummaly Sayasone]], forseti Laos. * [[18. mars]] - [[F.W. de Klerk]], forseti Suður-Afríku (d. [[2021]]). * [[22. júní]] - [[Kris Kristofferson]], bandarískur tónlistarmaður og leikari (d. [[2024]]) * [[18. ágúst]] - [[Robert Redford]], bandarískur leikari og leikstjóri (d. [[2025]]). * [[29. ágúst]] - [[John McCain]], bandarískur stjórnmálamaður (d. [[2018]]) * [[3. september]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]], forseti Túnis (d. [[2019]]). * [[7. september]] - [[Buddy Holly]], bandarískur söngvari (d. [[1959]]) * [[29. september]] - [[Silvio Berlusconi]], forsætisráðherra Ítalíu. (d. [[2023]]) * [[20. október]] - [[Ingimar Eydal]], íslenskur tónlistarmaður (d. [[1993]]). * [[8. desember]] - [[David Carradine]], bandarískur leikari (d. [[2009]]) * [[17. desember]] - [[Frans páfi]] (d. [[2025]]) === Dáin === * [[18. janúar]] - [[Rudyard Kipling]], breskur rithöfundur (f. [[1865]]) * [[20. janúar]] - [[Georg 5.]], Bretakonungur (f. [[1865]]) * [[22. júní]] - [[Moritz Schlick]], heimspekingur (f. [[1882]]) * [[3. júlí]] - [[Kjartan Þorvarðsson]], íslenskur knattspyrnumaður og íþróttaforkólfur (f. [[1898]]). * [[2. september]] - [[Niels Neergaard]], danskur sagnfræðingur og forsætisráðherra (f. [[1854]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Victor Franz Hess]], [[Carl David Anderson]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Peter Debye|Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Henry Hallett Dale]], [[Otto Loewi]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Eugene O'Neill|Eugene Gladstone O'Neill]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Carlos Saavedra Lamas]] [[Flokkur:1936]] npdqad58zzaa723b8uqulnrn6u1i378 0 1652 1960513 1960354 2026-04-18T23:23:00Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1960513 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1931]]|[[1932]]|[[1933]]|[[1934]]|[[1935]]|[[1936]]|[[1937]]| [[1921–1930]]|[[1931–1940]]|[[1941–1950]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} [[Mynd:Marie Curie (Nobel-Chem).jpg|thumb|right|Marie Curie.]] Árið '''1934''' ('''MCMXXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[16. janúar]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1934|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar. * [[27. janúar]] - 3 létust í [[snjóflóð]]i við Búðanes utan við [[Flateyri]]. * [[8. mars]] - [[Verkalýðsfélag Hólmavíkur]] var stofnað. * [[Mars]] - [[apríl]] - Eldgos varð í [[Grímsvötn]]um. * [[7. maí]] - [[Borðeyrardeilan]] hófst. Hún snerist um samningsrétt félaga í verkalýðsfélagi í Hrútafirði. * [[2. júní]] - [[Dalvíkurskjálftinn]]. Skemmdir urðu á byggingum. * [[24. júní]] - [[Alþingiskosningar 1934|Alþingiskosningar]] haldnar. * [[28. júlí]] - [[Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] tók til starfa. * [[7. október]] - [[Íþróttafélag kvenna]] var stofnað. * [[14. desember]] - [[Golfklúbbur Reykjavíkur]] var stofnaður. ===Ódagsett=== [[Mynd:Reykjavik. IJslands worstelen (Glima). Twee leden van het glimateam van de Mennt, Bestanddeelnr 190-0275.jpg|thumb|Glíma við Menntaskólann í Reykjavík.]] * [[Jónas frá Hriflu]] varð formaður Framsóknarflokksins. * [[Þjóðernishreyfing Íslendinga]], stjórnmálasamtök höll undir nasista var stofnuð. * [[Ungmennafélagið Sindri]] á Hornafirði var stofnað. === Fædd === * [[5. júní]] - [[Vilhjálmur Einarsson]], skólastjóri og frjálsíþróttamaður (d. [[2019]]). * [[14. ágúst]] - [[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir]], forsetafrú (d. [[1998]]). * [[1. september]] - [[Ketill Larsen]], leikari (d. [[2018]]) * [[22. september]] - [[Ragnar Bjarnason]], söngvari (d. [[2020]]) * [[23. október]] - [[Hilmar Þorbjörnsson]], spretthlaupari (d. [[1999]]). === Dáin === * [[25. febrúar]] - [[Björg Karítas Þorláksdóttir]], fyrsta íslenska konan sem lauk doktorsnámi (f. [[1874]]). * [[30. mars]] - [[Finnur Jónsson]], málfræðingur (f. [[1858]]). == Erlendis == * [[15. janúar]] - Jarðskjálfti í Nepal og Bihar, Indlandi. 6.000-10.000 létust. * [[12. febrúar]] - [[16. febrúar]] - Austurríska borgarastríðið; um 250 létust þegar hægri ríkisstjórnin og sósíalistar börðust. * [[23. febrúar]] - [[Leópold 3.]] varð konungur Belgíu eftir lát föður síns, [[Albert 1. Belgíukonungur|Alberts 1.]] * [[7. apríl]] - [[Skoski þjóðarflokkurinn]] var stofnaður. * [[21. apríl]] - Meint mynd var birt af [[Loch Ness-skrímslið|Loch Ness-skrímslinu]] í Skotlandi. * [[23. maí]] - Útlagarnir [[Bonnie og Clyde]] voru skotin af lögreglu í Bandaríkjunum. * [[27. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1934]] hófst á Ítalíu. Heimamenn vinna mótið. * [[14. júní]] - [[Adolf Hitler]] og [[Benito Mussolini]] funduðu fyrst. * [[30. júní]] - [[Nótt hinna löngu hnífa]]: Andstæðingar Hitlers í nasistaflokknum voru myrtir. * [[25. júlí]] - Austurrískir nasistar myrtu kanslara Austurríkis, [[Engelbert Dollfuss]], í valdaránstiltaun. * [[19. september]] - [[Sovétríkin]] gengu í [[Þjóðabandalagið]]. * [[6. október]] - Forseti Katalóníu. Lluís Companys, lýsti yfir sjálfstæði Katalóníu en spænskir hermenn bæla niður tilraunina og Companys var handtekinn. * [[16. október]] - [[Kínverska borgarastyrjöldin]]: Rauði herinn flúði undan her [[Kuomintang]] í því sem kallað var [[gangan langa]]. * [[27. desember]] - [[Persía]] varð [[Íran]]. * [[Andrés Önd]] birtist fyrst í teiknimynd. * [[Securitas (fyrirtæki)|Securitas]] var stofnað í Svíþjóð. * [[Primeira Liga]], efsta deild knattspyrnu, var stofnuð í Portúgal. === Fædd === * [[9. mars]] - [[Júrí Gagarín]], fyrsti maðurinn sem fór út í geiminn (d. [[1968]]). * [[25. mars]] - [[Gloria Steinem]], bandarísk blaðakona, femínisti og aðgerðasinni. * [[6. júní]] - [[Albert 2. Belgíukonungur]]. * [[11. júní]] - [[Hinrik prins af Danmörku|Hinrik prins]] af Danmörku (d. [[2018]]) * [[19. september]] - [[Brian Epstein]], umboðsmaður Bítlanna (d. [[1967]]) * [[20. september]] - [[Sophia Loren]], ítölsk leikkona. * [[21. september]] - [[Leonard Cohen|Leonard Cohen]], kanadískur tónlistarmaður (d. [[2016]]) * [[28. september]] - [[Brigitte Bardot]], frönsk leikkona (d. [[2025]]). * [[9. nóvember]] - [[Carl Sagan]], bandarískur stjörnufræðingur, rithöfundur og sjónvarpsmaður (d. [[1996]]). * [[19. desember]] - [[Pratibha Patil]], forseti Indverja. * [[28. desember]] - [[Maggie Smith]], bresk leikkona. === Dáin === * [[4. júlí]] - [[Marie Curie|Marie Curie-Skłodowska]], pólskur efnafræðingur og tvívegis Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1867]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - Voru ekki veitt þetta árið. * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Harold Clayton Urey]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[George Hoyt Whipple]], [[George Richards Minot]], [[William Parry Murphy]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Luigi Pirandello]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Arthur Henderson]] == Tengill == * [http://www.timarit.is/?issueID=406794&pageSelected=4&lang=0 ''Árið 1934''; grein í Morgunblaðinu í desember 1934] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194949/http://timarit.is/?issueID=406794&pageSelected=4&lang=0 |date=2016-03-05 }} [[Flokkur:1934]] 0blh2bhztbfillt3rd48u8jez3xtqsr 0 1653 1960512 1942064 2026-04-18T23:22:01Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1960512 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1930]]|[[1931]]|[[1932]]|[[1933]]|[[1934]]|[[1935]]|[[1936]]| [[1921–1930]]|[[1931–1940]]|[[1941–1950]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1933''' ('''MCMXXXIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[16. júlí]] - [[Alþingiskosningar 1933|Alþingiskosningar]] voru haldnar. [[Landskjör]] var lagt niður sem fyrirkomulag kosninga. * [[3. október]] - [[Félag byltingarsinnaðra rithöfunda]] var stofnað á [[Hótel Borg]]. * [[13. desember]] - [[Bændaflokkurinn (síðari)|Bændaflokkurinn]] síðari var stofnaður. * [[21. desember]] - [[Verkalýðsfélagið Skjöldur]] var stofnað á [[Flateyri]]. * [[Nýja dagblaðið]] var fyrst gefið út. * [[Halldór Laxness]] gaf út fyrsta bindi af [[Sjálfstætt fólk|Sjálfstæðu fólki]] og [[Úngfrúin góða og Húsið]]. * Blaðið [[Sovétvinurinn]] kom fyrst út. === Fædd === * [[2. júlí]] - [[Kjartan Ólafsson (f. 1933)|Kjartan Ólafsson]], rithöfundur, ritstjóri og stjórnmálamaður. === Dáin === == Erlendis == * [[30. janúar]] - [[Adolf Hitler]] var gerður að kanslara Þýskalands. * [[17. febrúar]]: **[[Áfengisbann]] var afnumið í Bandaríkjunum. **Bandaríska fréttatímaritið [[Newsweek]] var fyrst gefið út. * [[27. febrúar]] - Kveikt var í þýska þinginu, [[Reichstag]]. * [[3. mars]] - Jarðskjálfti og flóðbylgja skella á [[Honshu]]-eyju í Japan, 3.000 létust. * [[4. mars]] - [[Franklin D. Roosevelt]] varð forseti Bandaríkjanna. * [[5. apríl]] - Noregur gaf eftir kröfu um að [[Land Eiríks rauða]] á Grænlandi yrði norskt svæði eftir að dómstóllinn í Haag skar úr um að Danmörk hefði yffirráð yfir svæðinu. * [[26. apríl]] - [[Gestapo]]-leynilögreglan var stofnuð í Þýskalandi. * [[21. júní]] - Nasistar banna alla stjórnmálaflokka í Þýskalandi. * [[4. júlí]] - [[Mahatma Gandhi]] var dæmdur í fangelsi á Indlandi. * [[22. júlí]] - [[Wiley Post]] varð fyrsta manneskjan til að fljúga umhverfis heiminn. * [[8. september]] - [[Fine Gael]], írskur stjórnmálaflokkur var stofnaður. * [[14. október]] - [[Þýskaland]] sagði sig úr [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]]. * [[17. október]] - [[Albert Einstein]] flúði til Bandaríkjanna. * [[8. nóvember]] - Roosevelt Bandaríkjaforseti opinberaði efnahagsáætlunina [[Ný gjöf]] (New deal) sem átti að færa 4 milljónum störf. * [[11. nóvember]] - Rykstormar í Suður-Dakóta; [[Dust Bowl]] flettu jarðvegi af ræktarlöndum. * [[16. nóvember]] - Bandaríski flugmaðurinn Jimmie Angel varð fyrsti útlendingurinn til að sjá hæstu fossa í heimi í [[Venesúela]] sem voru síðan nefndir eftir honum: [[Englafossar]]. * [[Weimar-lýðveldið]] leið undir lok í Þýskalandi og [[Þriðja ríkið]] var stofnað. * [[Nasjonal Samling]], norskur fasistaflokkur var stofnaður. === Fædd === * [[12. mars]] - [[Jesús Gil]], spænskur stjórnmálamaður og forseti [[Atlético Madrid]] (d. [[2004]]). * [[14. mars]] - [[Michael Caine]], enskur leikari. * [[17. mars]] - [[Penelope Lively]], rithöfundur. * [[17. október]] - [[Jeanine Deckers]], ''syngjandi nunnan'' (d. [[1985]]). * [[17. nóvember]] - [[Roger Leloup]], belgískur myndasöguhöfundur * [[23. desember]] - [[Akihito]], keisari Japans. === Dáin === * [[31. janúar]] - [[John Galsworthy]], breskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1867]]) == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Erwin Schrödinger]], [[Paul Adrien Maurice Dirac]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - Voru ekki veitt þetta árið * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Thomas Hunt Morgan]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Ivan Alekseyevich Bunin]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Sir [[Norman Angell]] [[Flokkur:1933]] 3gzezu0aclz4r4vfg4yi6gvycuob51l 0 1654 1960511 1960353 2026-04-18T23:20:38Z Berserkur 10188 /* Fædd */ 1960511 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1929]]|[[1930]]|[[1931]]|[[1932]]|[[1933]]|[[1934]]|[[1935]]| [[1921–1930]]|[[1931–1940]]|[[1941–1950]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1932''' ('''MCMXXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[2. janúar]]-[[26. mars]] - Vegna kreppunnar buðu söfnuðirnir í Reykjavík upp á ókeypis máltíðir í [[Franski spítalinn|Franska spítalanum]]. Einnig fengu fátæk heimili mjólkursendingar. Starfinu var haldið áfram frá [[8. október]] og fram í febrúar næsta árs. * [[17. janúar]] - [[Eimskipafélag Reykjavíkur]] var sett á fót. * [[21. janúar]] - [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis]] var stofnaður. * Vor - [[Skólavarðan (Reykjavík)|Skólavarðan]] var rifin á Skólavörðuholti. Styttan af Leifi Eiríkssyni kom í staðinn. * [[28. maí]] - [[Ungmennasambandið Úlfljótur]] var stofnað í Skaftafellssýslum. * [[3. júní]] - [[Ráðuneyti Tryggva Þórhallssonar]] lét af störfum og [[Ráðuneyti Ásgeirs Ásgeirssonar]] tók við. * Í [[júní]] - Styttan af [[Leifur heppni|Leifi heppna]] kom til landsins og var sett upp á [[Skólavörðuholt]]i. * [[2. september]] - Fyrsti maðurinn var grafinn í [[Fossvogskirkjugarður|Fossvogskirkjugarði]], Gunnar Hinriksson, vefari. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-06-08-thetta-getur-alveg-verid-svolitid-atakanlegt-stundum-445385 Þetta getur alveg verið átakanlegt stundum] Rúv</ref> * [[9. nóvember]] - [[Gúttóslagurinn]] í Reykjavík. Áheyrendur hlupu upp bæjarstjórnarfundi í Góðtemplarahúsinu vegna ákvörðunar bæjarstjórnar að lækka laun í atvinnubótavinnu. ===Ódagsett=== * Verðfall á útflutningsvörum, botni var náð: Verð á útflutningsafurðum hafði lækkað um 43% frá [[1929]]. Vaxandi atvinnuleysi og fátækt í stærri bæjum. <ref>[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=29032# Hvaða áhrif hafði kreppan mikla á Ísland og Íslendinga?] Vísindavefurinn</ref> * Fyrri hluti [[Salka Valka|Sölku Völku]] eftir [[Halldór Laxness]] kom út. * [[Sápuverksmiðjan Sjöfn]] var stofnuð á Akureyri. * [[Þróttur Vogum]] var stofnað. * [[Kvikmyndaeftirlit ríkisins]] tók til starfa. * [[Kassagerð Reykjavíkur]] var stofnuð. * [[Félag íslenskra hljómlistarmanna]] var stofnuð. === Fædd === * [[11. janúar]] - [[Guðmundur Georgsson]], læknir og friðarsinni (d. [[2010]]). * [[16. janúar]] - [[Árni Björnsson]], þjóðháttafræðingur. * [[14. febrúar]] - [[Haukur Sigurður Tómasson]], jarðfræðingur. (d. [[2014]]) * [[24. maí]] - [[Stefán Sigurður Guðmundsson]], stjórnmálamaður (d. [[2011]]). * [[7. júlí]] - [[Ólafur G. Einarsson]] (d. [[2023]]), alþingismaður og menntamálaráðherra. * [[24. júlí]] - [[Guðmundur E. Sigvaldason]], jarðfræðingur (d. [[2004]]). * [[16. október]] - [[Guðbergur Bergsson]], rithöfundur. (d. [[2023]]) * [[25. október]] - [[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]], leikskáld (d. [[2011]]). * [[13. nóvember]] - [[Steinn Guðmundsson]], íslenskur knattspyrnumaður (d. [[2011]]). * [[21. nóvember]] - [[Jakobína Valdís Jakobsdóttir]], skíðakona. * [[21. desember]] - [[Hringur Jóhannesson]], myndlistarmaður (d. [[1996]]). === Dáin === * [[28. mars]] - [[Arinbjörn Sveinbjarnarson]], bókbindari og bæjarfulltrúi (f. [[1866]]). == Erlendis == * [[4. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1932]] fóru fram í New York-fylki. * [[18. febrúar]] - Japan lýsti því yfir af [[Mandsjúkó]] (Mansjúría) væri sjálfstætt frá Kína. * [[2. mars]] - [[Mäntsälä-uppreisnin]] í Finnlandi: Misheppnað valdarán finnsku Lapua-fasistahreyfingarinnar. * [[13. apríl]] - [[Heinrich Brüning]] kanslari Þýskalands bannaði [[SA]] og [[SS-sveitirnar]]. Banninu er aflétt í júní. * [[7. maí]] - [[Paul Doumer]], forseti Frakklands, var myrtur af rússneskum fasista. * [[16. maí]] - Óeirðir meðal múslima og hindúa í [[Mumbai]] urðu til þess að þúsundir létust. * [[25. maí]] - [[Guffi]] birtist fyrst sem teiknimyndapersóna Disney. * [[18. júní]] - [[Alþjóða Körfuknattleikssambandið]] var stofnað. * [[5. júlí]] - [[António de Oliveira Salazar]] varð einráður í Portúgal næstu 36 árin. * [[30. júlí]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1932]] hófust. * [[31. júlí]] - [[Nasistaflokkurinn]] varð stærsti flokkurinn á þýska þinginu, [[Reichstag]], og hlaut 37% atkvæða. * [[6. ágúst]] - [[Kvikmyndahátíðin í Feneyjum]] var haldin í fyrsta sinn. * [[18. ágúst]] - [[Auguste Piccard]] fór í 16.197 metra hæð í [[loftbelgur|loftbelg]]. * [[9. september]] - [[Chaco-stríðið]] milli Paragvæ og Bólivíu hófst. * [[22. september]] - [[Hungursneyðin í Sovét-Úkraínu]] hófst: Milljónir sultu á næstu 2 árum. * [[23. september]] - [[Ibn Sád]] varð [[konungur Sádi-Arabíu]] þegar Sádi-Arabía verður til með sameiningu landsins og konungsríkinu Hejaz og Nejd. * [[8. nóvember]] - [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1932|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]] fóru fram. * [[9. nóvember]] - [[Fellibylur]] fór um Kúbu og 2.500 létust. * Knattspyrnufélögin [[Danubio F.C.]] í Úrúgvæ, [[1. FC Kaiserslautern]] í Þýskalandi, [[FC Metz]] í Frakklandi, [[Wigan Athletic F.C.]] í Englandi voru stofnuð. * [[Lego]] var stofnað. * [[Sydneyhafnarbrúin]] var opnuð. * [[Aldous Huxley]] gaf út [[Veröld ný og góð]] (Brave New World). === Fædd === * [[14. janúar]] - [[Carlos Borges]], úrúgvæskur knattspyrnumaður (d. [[2014]]). * [[27. febrúar]] - [[Elizabeth Taylor]], bandarísk leikkona (d. [[2011]]). * [[18. mars]] - [[John Updike]], rithöfundur (d. [[2009]]). * [[18. apríl]] - [[Nic Broca]], belgískur teiknari (d. [[1993]]). * [[20. júlí]] - [[Paik Nam-june]], [[Suður-Kórea|Suðurkóreskur]] listamaður, oft talinn upphafsmaður svokallaðrar myndbandslistar (d. [[2006]]). * [[31. júlí]] - [[John Searle]], bandarískur heimspekingur (d. [[2025]]). * [[17. ágúst]] - [[V.S. Naipaul]], indverskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[2018]]) * [[26. september]] - [[Manmohan Singh]], forsætisráðherra Indlands (d. [[2024]]). * [[27. október]] - [[Sylvia Plath]], bandarískt ljóðskáld, rithöfundur og smásagnahöfundur (d. [[1963]]). === Dáin === == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Werner Karl Heisenberg]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Irving Langmuir]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - Sir [[Charles Scott Sherrington]], [[Edgar Douglas Adrian]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Galsworthy]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Voru ekki veitt þetta árið ==Tilvísanir== [[Flokkur:1932]] 5o3x0yxgmyogo17l40d7851jmg1dui7 0 2696 1960509 1834263 2026-04-18T23:17:50Z TKSnaevarr 53243 /* Atburðir */ 1960509 wikitext text/x-wiki {{Dagatal|október}} '''25. október''' er 298. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (299. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 67 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1154]] - [[Plantagenetætt]]in komst til valda í [[England]]i þegar [[Hinrik 2. Englandskonungur|Hinrik 2.]] varð [[konungur Englands]]. * [[1187]] - Alberto di Mora varð [[Gregoríus 8.]] páfi. * [[1241]] - [[Selestínus 4.]] (Goffredo da Castiglione) var kjörinn páfi. Hann dó rúmum tveimur vikum síðar og það tók hálft annað ár að kjósa arftaka hans. * [[1415]] - Englendingar sigruðu Frakka í [[orrustan við Agincourt|orrustunni við Agincourt]]. * [[1495]] - [[Manúel 1.]] tók við ríki í Portúgal. * [[1608]] - [[Rúdolf 2.]] lét Matthíasi bróður sínum eftir ungversku krúnuna vegna þrýstings frá stéttaþinginu. * [[1852]] - [[Barnaskólinn á Eyrarbakka]] var settur í fyrsta sinn og er hann elsti starfandi barnaskóli á Íslandi. * [[1854]] - [[Krímstríðið]]: [[Orrustan við Balaclava]] fór fram. * [[1875]] - Fyrsta [[Borgaraleg hjónavígsla|borgaralega hjónavígslan]] á Íslandi fór fram í Vestmannaeyjum er sýslumaður þar fékk leyfi konungs til að gefa saman nokkra [[Mormónar|mormóna]]. * [[1914]] - Fyrsta verkakvennafélag á Íslandi var stofnað þegar [[Kvenréttindafélag Íslands]] stóð að stofnun [[Verkakvennafélagið Framsókn|Verkakvennafélagsins Framsóknar]] í Reykjavík. * [[1947]] - [[Austurbæjarbíó]] var formlega opnað. * [[1959]] - Seinni [[Alþingiskosningar 1959 (október)|Alþingiskosningarnar]] voru haldnar þetta ár; þær fyrstu samkvæmt nýrri kjördæmaskipan. * [[1973]] - [[Siglingasamband Íslands]] var stofnað af siglingafélögum í Reykjavík, Akureyri og Kópavogi. * [[1976]] - Tónlistarfélagið [[Vísnavinir]] var stofnað í Reykjavík. <onlyinclude> * [[1983]] - [[Urgent Fury-aðgerðin]]: [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] hernámu [[Grenada]]. * [[1983]] - [[Microsoft]] gaf út fyrstu útgáfu [[Word]] fyrir [[MS-DOS]]. * [[1994]] - [[Andrew Wiles]] gaf út tvær stærðfræðilegar ritgerðir, sem endanlega sönnuðu [[Síðasta regla Fermats|síðustu reglu Fermats]]. * [[1996]] - [[Gro Harlem Brundtland]] sagði af sér embætti forsætisráðherra í Noregi og [[Thorbjørn Jagland]] tók við. * [[2001]] - Microsoft sendi frá sér stýrikerfið [[Windows XP]]. * [[2007]] - Fyrsta farþegaflug [[Airbus 380]]-farþegaþotunnar var flogið á milli [[Singapúr]] og [[Ástralía|Ástralíu]]. * [[2009]] - 155 létust í tveimur sjálfsmorðssprengjuárásum í [[Bagdad]]. * [[2010]] - Yfir 400 fórust í [[Mentawai-jarðskjálftinn 2010|jarðskjálfta og flóðbylgju]] sem reið yfir vesturströnd [[Súmatra|Súmötru]]. * [[2021]] – Herinn í [[Súdan]] framdi valdarán gegn borgaralegri bráðabirgðastjórn landsins og handtók [[Abdalla Hamdok]] forsætisráðherra.</onlyinclude> == Fædd == * [[1759]] - [[William Grenville]], breskur stjórnmálamaður (d. [[1834]]). * [[1825]] - [[Johann Strauss II]], austurrískt tónskáld (d. [[1899]]). * [[1838]] - [[Georges Bizet]], franskt tónskáld (d. [[1875]]). * [[1879]] - [[Fritz Haarmann]], þýskur raðmorðingi (d. [[1925]]). * [[1881]] - [[Pablo Picasso]], spænskur listamaður (d. [[1973]]). * [[1895]] - [[Levi Eshkol]], ísraelskur stjórnmálamaður (d. [[1969]]). * [[1921]] - [[Mikael Rúmeníukonungur]] (d. [[2017]]). * [[1927]] - [[Jorge Batlle]], forseti Úrúgvæ. * [[1927]] - [[Lawrence Kohlberg]], bandarískur sálfræðingur, heimspekingur og menntunarfræðingur (d. [[1987]]). * [[1927]] - [[Ingibjörg Þorbergs]], íslenskt tónskáld (d. [[2019]]). * [[1928]] - [[Peter Naur]], danskur tölvunarfræðingur (d. [[2016]]). * [[1932]] - [[Oddur Björnsson (leikskáld)|Oddur Björnsson]], íslenskt leikskáld (d. [[2011]]). * [[1942]] - [[Egill Egilsson]], íslenskur eðlisfræðingur (d. [[2009]]). * [[1959]] - [[Skúli Gautason]], íslenskur leikari. * [[1965]] - [[Þorsteinn Bachmann]], íslenskur leikari. * [[1965]] - [[Valdir Benedito]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[1972]] - [[Esther Duflo]], fransk-bandarískur hagfræðingur. * [[1984]] - [[Katy Perry]], bandarísk söngkona. * 1984 - [[María Lvova-Belova]], rússnesk stjórnmálakona. == Dáin == * [[625]] - [[Bonifasíus 5.]] páfi. * [[1047]] - [[Magnús góði]], Noregskonungur (f. [[1024]]). * [[1154]] - [[Stefán Englandskonungur]] (f. um [[1096]]). * [[1359]] – [[Beatrice af Kastilíu]], drottning Portúgals (f. [[1293]]). * [[1400]] - [[Geoffrey Chaucer]], enskt skáld og heimspekingur (f. um 1343). * [[1495]] - [[Jóhann 2. Portúgalskonungur]] (f. [[1455]]). * [[1647]] - [[Evangelista Torricelli]], ítalskur stærðfræðingur (f. [[1608]]). * [[1733]] - [[Giovanni Girolamo Saccheri]], ítalskur jesúítaprestur og stærðfræðingur (f. [[1667]]). * [[1908]] - [[Lewis Campbell]], breskur fornfræðingur (f. [[1830]]). * [[1920]] - [[Alexander Grikkjakonungur]], dó úr blóðeitrun eftir að tveir apar bitu hann (f. [[1893]]). * [[1936]] - Kristján Níels Jónsson, [[Káinn]], vesturíslenskt skáld (f. [[1860]]). * [[1946]] - [[Sveinbjörn Ásgeir Egilson]], íslenskur sjómaður og rithöfundur (f. [[1863]]). * [[1963]] - [[Björn Þórðarson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]). * [[1983]] - [[Málfríður Einarsdóttir]], íslenskur rithöfundur (f. [[1899]]). * [[2013]] - [[Marcia Wallace]], bandarísk leikkona (f. [[1942]]). {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Október]] dm8ipln69j37jwidff67b62vqhsri8u 0 3525 1960453 1959504 2026-04-18T17:01:15Z Akigka 183 1960453 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Niels Ryberg Finsen portrait.jpg|thumb|right|Niels Ryberg Finsen.]] '''Niels Ryberg Finsen''' ([[15. desember]] [[1860]] í [[Færeyjar|Færeyjum]] – [[24. september]] [[1904]]) var [[Færeyjar|færeyskur]] [[læknir]] af [[ísland|íslenskum]] og dönskum ættum, búsettur í [[Danmörk]]u frá 1882. ==Ævi== Faðir hans, [[Hannes Finsen]], var lengi amtmaður í Færeyjum og ólst Niels þar upp fyrstu árin, en var sendur til Danmerkur í skóla þegar hann var fjórtán ára. Þar gekk honum ekki vel og fékk þann vitnisburð eftir tveggja ára nám að hann væri drengur góður, en skorti bæði hæfileika og dugnað. Þá var hann sendur til ömmu sinnar og frændfólks í Reykjavík og kunni þá enga íslensku. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Lærða skólanum]] í [[Reykjavík]] árið 1882 með lélega einkunn, fór þá til náms í [[Kaupmannahöfn]] og tók embættispróf í [[læknisfræði]] frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1890. Að náminu loknu var hann um skeið aðstoðarkennari í [[lífeðlisfræði]] við háskólann og skurðlæknir við [[Kommunalhospitalet]] en helgaði sig þó fyrst og fremst [[ljóslækningar|ljóslækningum]]. Hann sagði sjálfur svo frá að fyrstu hugmyndir sínar um gagnsemi ljóss og sólar hefðu kviknað þegar hann fylgdist með ketti sem lá úti á þaki og færði sig öðru hverju til eftir því sem skuggar hreyfðust, til að njóta sólarljóssins sem best. Helsta viðfangsefni Finsens var að rannsaka áhrif [[ljós]]s á [[húðin]]a. Árið 1893 birti hann fyrstu grein sína um efnið: „Om lysets indvirkninger paa huden“. Næsta grein birtist 1896: „Om anvendelse i medicinen af koncentrerede kemiske lysstraaler“, þar sem hann lýsir ljósameðferð við [[húðberklar|húðberklum]] (''lupus vulgaris''). Sama ár setti hann á stofn [[Finsenstofnunin]]a í Kaupmannahöfn (''Finsens medicinske Lysinstitut'' almennt kallað ''Finseninstituttet''). Árið 1898 varð hann prófessor í læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla. Niels R. Finsen hlaut [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði]] árið [[1903]] fyrir rannsóknir sínar á ljósameðferð og framlag til lækninga. Hann var þá orðinn alvarlega sjúkur og gat ekki verið viðstaddur athöfnina. Heilsu hans hafði farið að hraka þegar hann var á þrítugsaldri. Hann var veill fyrir hjarta og með [[vatnssýki]] í kviðarholi og var í hjólastól seinustu árin. Hann lést árið eftir Nóbelsverðlaunaveitinguna eftir langvarandi veikindi, 43 ára að aldri. Eiginkona Nielsar var Ingeborg Dorothea Balslev (gift 29. desember 1892). Hún var dóttir biskupsins í Ribe. Þau eignuðust þrjú börn sem lifðu. Hún hafði frumkvæði að því að sett var upp ljósastofa þar sem maður hennar gat stundað rannsóknir og lækningar og má ef til vill segja að það hafi verið fyrsta [[sólbaðsstofa]]n. Í aðalbyggingu [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]] hangir minnisvarði á þverbita í loftinu til minningar um Niels og afrek hans. Minnisvarðinn er marmaraplata sem var afhjúpuð á norræna deginum 27. október 1936. Hún var gjöf frá P.A. Schannong steinhöggsmeistara í Kaupmannahöfn.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/471648|title=Læknaði berkla með ljósi: Hver var hinn Nóbelshafi Íslands? - RÚV.is|last=Ólafsson|first=Jóhannes|last2=Björnsdóttir|first2=Anna María|date=2026-04-05|website=RÚV|access-date=2026-04-10}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2324322 ''Niels Ryberg Finsen''; grein í Eimreiðinni 1905] * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3568861|titill=Brautryðjandi í læknavísindum en þó sönnun vanmáttar þeirra. Gagnasafn Morgunblaðsins, skoðað 26. mars 2011.}} {{Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði}} {{DEFAULTSORT:Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Danskir læknar]] [[Flokkur:Útlendingar af íslenskum ættum]] [[Flokkur:Læknar]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði]] {{fde|1860|1904|Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Íslenskir læknar]] kdfunzb4hn9a4fvhusdamc24x4h1xvh 1960455 1960453 2026-04-18T17:04:20Z Akigka 183 /* Heimildir */ 1960455 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Niels Ryberg Finsen portrait.jpg|thumb|right|Niels Ryberg Finsen.]] '''Niels Ryberg Finsen''' ([[15. desember]] [[1860]] í [[Færeyjar|Færeyjum]] – [[24. september]] [[1904]]) var [[Færeyjar|færeyskur]] [[læknir]] af [[ísland|íslenskum]] og dönskum ættum, búsettur í [[Danmörk]]u frá 1882. ==Ævi== Faðir hans, [[Hannes Finsen]], var lengi amtmaður í Færeyjum og ólst Niels þar upp fyrstu árin, en var sendur til Danmerkur í skóla þegar hann var fjórtán ára. Þar gekk honum ekki vel og fékk þann vitnisburð eftir tveggja ára nám að hann væri drengur góður, en skorti bæði hæfileika og dugnað. Þá var hann sendur til ömmu sinnar og frændfólks í Reykjavík og kunni þá enga íslensku. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Lærða skólanum]] í [[Reykjavík]] árið 1882 með lélega einkunn, fór þá til náms í [[Kaupmannahöfn]] og tók embættispróf í [[læknisfræði]] frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1890. Að náminu loknu var hann um skeið aðstoðarkennari í [[lífeðlisfræði]] við háskólann og skurðlæknir við [[Kommunalhospitalet]] en helgaði sig þó fyrst og fremst [[ljóslækningar|ljóslækningum]]. Hann sagði sjálfur svo frá að fyrstu hugmyndir sínar um gagnsemi ljóss og sólar hefðu kviknað þegar hann fylgdist með ketti sem lá úti á þaki og færði sig öðru hverju til eftir því sem skuggar hreyfðust, til að njóta sólarljóssins sem best. Helsta viðfangsefni Finsens var að rannsaka áhrif [[ljós]]s á [[húðin]]a. Árið 1893 birti hann fyrstu grein sína um efnið: „Om lysets indvirkninger paa huden“. Næsta grein birtist 1896: „Om anvendelse i medicinen af koncentrerede kemiske lysstraaler“, þar sem hann lýsir ljósameðferð við [[húðberklar|húðberklum]] (''lupus vulgaris''). Sama ár setti hann á stofn [[Finsenstofnunin]]a í Kaupmannahöfn (''Finsens medicinske Lysinstitut'' almennt kallað ''Finseninstituttet''). Árið 1898 varð hann prófessor í læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla. Niels R. Finsen hlaut [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði]] árið [[1903]] fyrir rannsóknir sínar á ljósameðferð og framlag til lækninga. Hann var þá orðinn alvarlega sjúkur og gat ekki verið viðstaddur athöfnina. Heilsu hans hafði farið að hraka þegar hann var á þrítugsaldri. Hann var veill fyrir hjarta og með [[vatnssýki]] í kviðarholi og var í hjólastól seinustu árin. Hann lést árið eftir Nóbelsverðlaunaveitinguna eftir langvarandi veikindi, 43 ára að aldri. Eiginkona Nielsar var Ingeborg Dorothea Balslev (gift 29. desember 1892). Hún var dóttir biskupsins í Ribe. Þau eignuðust þrjú börn sem lifðu. Hún hafði frumkvæði að því að sett var upp ljósastofa þar sem maður hennar gat stundað rannsóknir og lækningar og má ef til vill segja að það hafi verið fyrsta [[sólbaðsstofa]]n. Í aðalbyggingu [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]] hangir minnisvarði á þverbita í loftinu til minningar um Niels og afrek hans. Minnisvarðinn er marmaraplata sem var afhjúpuð á norræna deginum 27. október 1936. Hún var gjöf frá P.A. Schannong steinhöggsmeistara í Kaupmannahöfn.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/471648|title=Læknaði berkla með ljósi: Hver var hinn Nóbelshafi Íslands? - RÚV.is|last=Ólafsson|first=Jóhannes|last2=Björnsdóttir|first2=Anna María|date=2026-04-05|website=RÚV|access-date=2026-04-10}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{tímarit.is|2324322|Niels Ryberg Finsen|blað=Eimreiðin|dags=1905|höfundur=Steingrímur Matthíasson|bls=20-24}} * {{tímarit.is|3568861|Brautryðjandi í læknavísindum en þó sönnun vanmáttar þeirra|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=30. ágúst 2003|höfundur=Jón Ólafur Ísberg|bls=4-5}} {{Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði}} {{DEFAULTSORT:Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Danskir læknar]] [[Flokkur:Útlendingar af íslenskum ættum]] [[Flokkur:Læknar]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði]] {{fde|1860|1904|Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Íslenskir læknar]] ecs46erd32n1xqrkp3dvlwvd9wsgqyu 1960456 1960455 2026-04-18T17:05:36Z Akigka 183 1960456 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Niels Ryberg Finsen portrait.jpg|thumb|right|Niels Ryberg Finsen.]] '''Niels Ryberg Finsen''' ([[15. desember]] [[1860]] í [[Færeyjar|Færeyjum]] – [[24. september]] [[1904]]) var [[Færeyjar|færeyskur]] [[læknir]] af [[ísland|íslenskum]] og dönskum ættum, búsettur í [[Danmörk]]u frá 1882. ==Ævi== Faðir hans, [[Hannes Finsen]], var lengi amtmaður í Færeyjum og ólst Niels þar upp fyrstu árin, en var sendur til Danmerkur í skóla þegar hann var fjórtán ára. Þar gekk honum ekki vel og fékk þann vitnisburð eftir tveggja ára nám að hann væri drengur góður, en skorti bæði hæfileika og dugnað. Þá var hann sendur til ömmu sinnar og frændfólks í Reykjavík og kunni þá enga íslensku. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Lærða skólanum]] í [[Reykjavík]] árið 1882 með lélega einkunn, fór þá til náms í [[Kaupmannahöfn]] og tók embættispróf í [[læknisfræði]] frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1890. Að náminu loknu var hann um skeið aðstoðarkennari í [[lífeðlisfræði]] við háskólann og skurðlæknir við [[Kommunalhospitalet]] en helgaði sig þó fyrst og fremst [[ljóslækningar|ljóslækningum]]. Hann sagði sjálfur svo frá að fyrstu hugmyndir sínar um gagnsemi ljóss og sólar hefðu kviknað þegar hann fylgdist með ketti sem lá úti á þaki og færði sig öðru hverju til eftir því sem skuggar hreyfðust, til að njóta sólarljóssins sem best. Helsta viðfangsefni Finsens var að rannsaka áhrif [[ljós]]s á [[húðin]]a. Árið 1893 birti hann fyrstu grein sína um efnið: „Om lysets indvirkninger paa huden“. Næsta grein birtist 1896: „Om anvendelse i medicinen af koncentrerede kemiske lysstraaler“, þar sem hann lýsir ljósameðferð við [[húðberklar|húðberklum]] (''lupus vulgaris''). Sama ár setti hann á stofn [[Finsenstofnunin]]a í Kaupmannahöfn (''Finsens medicinske Lysinstitut'' almennt kallað ''Finseninstituttet''). Árið 1898 varð hann prófessor í læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla. Niels R. Finsen hlaut [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði]] árið [[1903]] fyrir rannsóknir sínar á ljósameðferð og framlag til lækninga. Hann var þá orðinn alvarlega sjúkur og gat ekki verið viðstaddur athöfnina. Heilsu hans hafði farið að hraka þegar hann var á þrítugsaldri. Hann var veill fyrir hjarta og með [[vatnssýki]] í kviðarholi og var í hjólastól seinustu árin. Hann lést árið eftir Nóbelsverðlaunaveitinguna eftir langvarandi veikindi, 43 ára að aldri. Eiginkona Nielsar var Ingeborg Dorothea Balslev (gift 29. desember 1892). Hún var dóttir biskupsins í Ribe. Þau eignuðust þrjú börn sem lifðu. Hún hafði frumkvæði að því að sett var upp ljósastofa þar sem maður hennar gat stundað rannsóknir og lækningar og má ef til vill segja að það hafi verið fyrsta [[sólbaðsstofa]]n. Í aðalbyggingu [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]] hangir minnisvarði á þverbita í loftinu til minningar um Niels og afrek hans. Minnisvarðinn er marmaraplata sem var afhjúpuð á norræna deginum 27. október 1936. Hún var gjöf frá P.A. Schannong steinhöggsmeistara í Kaupmannahöfn.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/471648|title=Læknaði berkla með ljósi: Hver var hinn Nóbelshafi Íslands?|author1=Jóhannes Ólafsson|author2=Anna María Björnsdóttir|date=2026-04-05|website=RÚV|access-date=2026-04-10}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{tímarit.is|2324322|Niels Ryberg Finsen|blað=Eimreiðin|dags=1905|höfundur=Steingrímur Matthíasson|bls=20-24}} * {{tímarit.is|3568861|Brautryðjandi í læknavísindum en þó sönnun vanmáttar þeirra|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=30. ágúst 2003|höfundur=Jón Ólafur Ísberg|bls=4-5}} {{Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði}} {{DEFAULTSORT:Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Danskir læknar]] [[Flokkur:Útlendingar af íslenskum ættum]] [[Flokkur:Læknar]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði]] {{fde|1860|1904|Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Íslenskir læknar]] nj9805t014fnow3n18r4t52p9c30u85 1960457 1960456 2026-04-18T17:06:38Z Akigka 183 1960457 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Niels Ryberg Finsen portrait.jpg|thumb|right|Niels Ryberg Finsen.]] '''Niels Ryberg Finsen''' ([[15. desember]] [[1860]] í [[Færeyjar|Færeyjum]] – [[24. september]] [[1904]]) var [[Færeyjar|færeyskur]] [[læknir]] af [[ísland|íslenskum]] og dönskum ættum, búsettur í [[Danmörk]]u frá 1882. ==Ævi== Faðir hans, [[Hannes Finsen]], var lengi amtmaður í Færeyjum og ólst Niels þar upp fyrstu árin, en var sendur til Danmerkur í skóla þegar hann var fjórtán ára. Þar gekk honum ekki vel og fékk þann vitnisburð eftir tveggja ára nám að hann væri drengur góður, en skorti bæði hæfileika og dugnað. Þá var hann sendur til ömmu sinnar og frændfólks í Reykjavík og kunni þá enga íslensku. Hann varð stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Lærða skólanum]] í [[Reykjavík]] árið 1882 með lélega einkunn, fór þá til náms í [[Kaupmannahöfn]] og tók embættispróf í [[læknisfræði]] frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1890. Að náminu loknu var hann um skeið aðstoðarkennari í [[lífeðlisfræði]] við háskólann og skurðlæknir við [[Kommunalhospitalet]] en helgaði sig þó fyrst og fremst [[ljóslækningar|ljóslækningum]]. Hann sagði sjálfur svo frá að fyrstu hugmyndir sínar um gagnsemi ljóss og sólar hefðu kviknað þegar hann fylgdist með ketti sem lá úti á þaki og færði sig öðru hverju til eftir því sem skuggar hreyfðust, til að njóta sólarljóssins sem best. Helsta viðfangsefni Finsens var að rannsaka áhrif [[ljós]]s á [[húðin]]a. Árið 1893 birti hann fyrstu grein sína um efnið: „Om lysets indvirkninger paa huden“. Næsta grein birtist 1896: „Om anvendelse i medicinen af koncentrerede kemiske lysstraaler“, þar sem hann lýsir ljósameðferð við [[húðberklar|húðberklum]] (''lupus vulgaris''). Sama ár setti hann á stofn [[Finsenstofnunin]]a í Kaupmannahöfn (''Finsens medicinske Lysinstitut'' almennt kallað ''Finseninstituttet''). Árið 1898 varð hann prófessor í læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla. Niels R. Finsen hlaut [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði]] árið [[1903]] fyrir rannsóknir sínar á ljósameðferð og framlag til lækninga. Hann var þá orðinn alvarlega sjúkur og gat ekki verið viðstaddur athöfnina. Heilsu hans hafði farið að hraka þegar hann var á þrítugsaldri. Hann var veill fyrir hjarta og með [[vatnssýki]] í kviðarholi og var í hjólastól seinustu árin. Hann lést árið eftir Nóbelsverðlaunaveitinguna eftir langvarandi veikindi, 43 ára að aldri. Eiginkona Nielsar var Ingeborg Dorothea Balslev (gift 29. desember 1892). Hún var dóttir biskupsins í Ribe. Þau eignuðust þrjú börn sem lifðu. Hún hafði frumkvæði að því að sett var upp ljósastofa þar sem maður hennar gat stundað rannsóknir og lækningar og má ef til vill segja að það hafi verið fyrsta [[sólbaðsstofa]]n. Í aðalbyggingu [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]] hangir minnisvarði á þverbita í loftinu til minningar um Niels og afrek hans. Minnisvarðinn er marmaraplata sem var afhjúpuð á norræna deginum 27. október 1936. Hún var gjöf frá P.A. Schannong steinhöggsmeistara í Kaupmannahöfn.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/471648|title=Læknaði berkla með ljósi: Hver var hinn Nóbelshafi Íslands?|author1=Jóhannes Ólafsson|author2=Anna María Björnsdóttir|date=2026-04-05|website=RÚV|access-date=2026-04-10}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{tímarit.is|2324322|Niels Ryberg Finsen|blað=Eimreiðin|dags=1905|höfundur=Steingrímur Matthíasson|bls=20-24}} * {{tímarit.is|3568861|Brautryðjandi í læknavísindum en þó sönnun vanmáttar þeirra|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=30. ágúst 2003|höfundur=Jón Ólafur Ísberg|bls=4-5}} {{Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði}} {{DEFAULTSORT:Finsen, Niels Ryberg}} [[Flokkur:Danskir læknar]] [[Flokkur:Færeyskir læknar]] [[Flokkur:Útlendingar af íslenskum ættum]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði]] {{fd|1860|1904}} mxn6zqfew02v0lpztcibfvm289g35pi 0 3598 1960443 1578219 2026-04-18T16:04:57Z Akigka 183 1960443 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kambfætlur | image = Steatoda bipunctata female (aka).jpg | image_caption = ''[[Steatoda]]'' sp. | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | classis = [[Áttfætlur]] (''Arachnida'') | ordo = [[Köngulær]] (''Araneae'') | familia = '''Kambfætlur''' (''Theridiidae'') | familia_authority = [[Karl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1833 | diversity_link = Köngulóaættir | diversity = <small>124 [[Ættkvísl (flokkunarfræði)|ættkvíslir]], 2.472 [[Tegund (flokkunarfræði)|tegundir]]</small> }} '''Kambfætlur''' ([[fræðiheiti]]: ''Theridiidae'') er [[ætt (flokkunarfræði)|ætt]] um 2.500 [[könguló]]a sem nefnast kambfættar því þær hafa kamb á fjórða fætinum sem þær nota til að vefa þrívíða grind sem kallast [[pallvefur]]. Ættkvíslir sem tilheyra þessum hóp eru til dæmis [[ekkjuköngulær]] sem [[svarta ekkjan]] tilheyrir. {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Köngulær]] j0syh6sxu5da07dfuep6buluxzshbje 0 4072 1960518 1912754 2026-04-19T00:35:02Z Berserkur 10188 /* Erlendis */ 1960518 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1645]]|[[1646]]|[[1647]]|[[1648]]|[[1649]]|[[1650]]|[[1651]]| [[1631-1640]]|[[1641-1650]]|[[1651-1660]]| [[16. öldin]]|[[17. öldin]]|[[18. öldin]]| }} Árið '''1648''' ('''MDCXLVIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 48. [[ár]] [[17. öldin|17. aldar]] og [[hlaupár]] sem hófst á [[miðvikudagur|miðvikudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]] en [[laugardagur|laugardegi]] samkvæmt [[júlíska tímatalið|júlíska tímatalinu]] sem er tíu dögum á eftir. == Ísland == * [[21. apríl]] - [[Snjór]] var í mitti á sléttlendi á [[Suðvesturland]]i, segir í [[Setbergsannáll|Setbergsannál]]. === Ódagsettir atburðir === * Veturinn var nefndur ''[[Glerungsvetur]]'' á [[Ísland]]i. * Bæjarbruni varð á Stórólfshvoli hjá ekkju [[Vigfús Gíslason|Vigfúsar Gíslasonar]] [[sýslumaður|sýslumanns]], og er í gömlum annálum sagt, að meiri gersemar og verðmæti muni naumast hafa eyðilagst í eldsvoða á Íslandi fram til þess tíma, þ.á m. voru handrit merk, skjöl og mikill bókakostur, dýrmætir skartgripir og aðrir fjármunir. Ekkjan, [[Katrín ríka Erlendsdóttir]], bjargaðist naumlega út með börnum sínum. * [[Henrik Bjelke]] var gerður að höfuðsmanni á Íslandi og sleginn til [[riddari|riddara]] síðar sama ár. === Fædd === === Dáin === * [[9. mars]] - [[Halldór Jónsson hertekni]], bóndi og lögréttumaður sem hertekinn var í Tyrkjaráninu. * [[27. júní]] - [[Arngrímur Jónsson lærði]] (f. [[1568]]) [[prestur]] á [[Melstaður|Mel]] í [[Miðfjörður|Miðfirði]]. === Opinberar [[aftaka|aftökur]] === * [[Sveinn skotti|Sveinn „skotti“]] [[Axlar-Björn|Axlar-Bjarnarson]] (f. um [[1590]]) [[henging|hengdur]] í [[Rauðuskörð]]um á [[Barðaströnd]], fyrir „landhlaup“ og tilraun til nauðgunar.<ref>Skrá á vef rannsóknarverkefnisins ''Dysjar hinna dauðu'', á slóðinni https://dhd.hi.is/gogn/Info.pdf, sótt 15.2.20202.</ref> == Erlendis == [[Mynd:Westfaelischer_Friede_in_Muenster_(Gerard_Terborch_1648).jpg|thumb|right|Vestfalíufriðurinn undirritaður í Münster á málverki eftir [[Gerard Terborch]].]] * [[26. janúar]] - [[Kósakkar]] hófu uppreisn gegn yfirráðum Pólverja og stofnuðu síðar sjálfstætt lýðveldi þar sem nú er miðhluti Úkraínu. * [[30. janúar]] - Sjálfstæði [[Holland]]s var viðurkennt með friðarsamningum í [[Münster]] sem bundu enda á [[Áttatíu ára stríðið]]. * [[19. júlí]] - Síðasta stóra orrustan í þrjátíu ára stríðinu þegar Svíar réðust á [[Prag]] og unnu sigur eftir þriggja daga átök. * [[Ágúst]] - [[Fronde|Franska borgarastyrjöldin]] (''La Fronde'') braust út þegar [[Mazarin kardináli]] lét handtaka leiðtoga [[Parísarþingið|Parísarþingsins]]. * [[24. október]] - [[Þrjátíu ára stríðið]] endaði með undirritun friðarsamninga í [[Münster]] í [[Vestfalía|Vestfalíu]]. Samningarnir fólu meðal annars í sér viðurkenningu á sjálfstæði [[Sviss]]. * [[31. október]] - Arabar sömdu við Portúgali um að þeir síðarnefndu mættu reisa virki í furstadæminu Sharjah og í Óman. * [[11. nóvember]] - Frakkar og Hollendingar sömdu um að skipta á milli sín eyjunni [[Sankti Martin]]. * [[23. nóvember]] - Krýning [[Friðrik 3. Danakonungur|Friðriks 3.]] fór fram í [[Danmörk]]u. * [[11. desember]] - [[Enska borgarastyrjöldin]]: [[Hreinsun Prides]] fór fram á þingmönnum [[Langa þingið|Langa þingsins]] og [[Afgangsþingið]] tók við. === Ódagsettir atburðir === * [[Jakob 2. Englandskonungur|Jakob]] hertogi af York flúði frá [[England]]i til [[Haag]]. * [[Holsetaland|Holsteinski]] [[stærðfræði]]ngurinn [[Nicolaus Mercator]] hóf störf við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. * [[Portúgal]]ir tóku [[Lúanda]] aftur af [[Holland|Hollendingum]] og gerðu að stjórnsýslumiðstöð. * Rabbíinn [[Sabbatai Zevi]] í [[Smyrna|Smyrnu]] lýsti því yfir að hann væri [[messías]]. === Fædd === * [[26. apríl]] - [[Pétur 2. konungur Portúgals]] (d. [[1712]]). === Dáin === * [[28. febrúar]] - [[Kristján 4.]] [[konungur]] [[Ísland]]s og [[Danmörk|Danmerkur]]. * [[12. mars]] - [[Tirso de Molina]], spænskt leikskáld (f. um [[1571]]). * [[17. maí]] - [[Peter Melander]] hershöfðingi í her keisarans (f. [[1585]]). * [[20. maí]] - [[Vladislás 4. Vasa]] konungur [[Pólland]]s (f. [[1595]]). * [[1. september]] - [[Marin Mersenne]], franskur munkur, stærðfræðingur og heimspekingur (f. [[1588]]). == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:1648]] [[Flokkur:1641-1650]] casbryxh0g8ia8uj275mlzku8cusfua 0 4982 1960519 1912465 2026-04-19T00:38:00Z Berserkur 10188 /* Ódagsettir atburðir */ 1960519 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1650]]|[[1651]]|[[1652]]|[[1653]]|[[1654]]|[[1655]]|[[1656]]| [[1641-1650]]|[[1651-1660]]|[[1661-1670]]| [[16. öldin]]|[[17. öldin]]|[[18. öldin]]| }} Árið '''1653''' ('''MDCLIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 53. ár [[17. öldin|17. aldar]] sem hófst á [[miðvikudagur|miðvikudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]] en [[laugardagur|laugardegi]] samkvæmt [[júlíska tímatalið|júlíska tímatalinu]] sem er tíu dögum á eftir. ==Ísland== * [[2. janúar]] - [[Háeyrarflóðið]] olli miklum skemmdum á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]], [[Selvogur|Selvogi]] og [[Grindavík]]. === Ódagsettir atburðir === * Bygging [[Holdsveikraspítalinn á Hallbjarnareyri|holdsveikraspítalans á Hallbjarnareyri]] hófst. ===Fædd=== [[Jens Jörgensen]], landfógeti á Íslandi frá 1695-1702 og bóndi í Brautarholti á Kjalarnesi. ===Dáin=== == Erlendis == [[Mynd:Taj_Mahal_(south_view,_2006).jpg|thumb|right|Byggingu Taj Mahal lauk þetta ár, en hún hófst árið [[1632]].]] * [[2. febrúar]] - [[Nýja Amsterdam]] (síðar [[New York-borg]]) fékk borgarréttindi. * [[28. febrúar]] - [[2. mars]] - [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]]: [[Orrustan við Portland]]. Báðir aðilar lýstu yfir sigri. * [[Febrúar]] - Bændauppreisn í [[Närke]], Svíþjóð against Queen Christina. Forsprakinn Olof Mårtensson var pyntaður til dauða. * [[14. mars]] - [[Holland|Hollenski]] flotinn sigraði þann [[England|enska]] í [[orrustan við Leghorn|orrustunni við Leghorn]]. * [[20. apríl]] - [[Oliver Cromwell]] leysti [[Langa þingið]] upp. * [[12. júní]] - [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]]: [[Orrustan við Nýhöfn]]. * [[20. júní]] - Bændauppreisn var barin niður í [[Sviss]]. * [[8. ágúst|8.]]-[[10. ágúst]] - [[Fyrsta stríð Englands og Hollands]]: [[Orrustan við Scheveningen]]. Síðasta orrusta fyrsta stríðs landanna þar sem England náði taktískum sigri. * [[20. október]] - Spánverjar sigruðu Frakka í sjóorrustu við Bordeaux. * [[16. desember]] - [[Oliver Cromwell]] varð [[lávarður Englands, Írlands og Skotlands]]. === Ódagsettir atburðir === * [[Fronde]], borgarastyrjöld í Frakklandi lauk. * Byggingu [[Taj Mahal]] lauk. === Fædd === * [[25. júlí]] - [[Agostino Steffani]], ítalskt tónskáld (d. [[1728]]). * [[9. ágúst]] - [[John Oldham]], enskt skáld (d. [[1683]]). * [[18. október]] - [[Abraham van Riebeeck]], landstjóri í Hollensku Austur-Indíum (d. [[1713]]). === Ódagsett === * [[Chikamatsu Monzaemon]], japanskt leikskáld (d. [[1725]]). === Dáin === * [[23. mars]] - [[Johan van Galen]], hollenskur sjóliðsforingi (f. [[1604]]). * [[24. mars]] - [[Samuel Scheidt]], þýskt tónskáld (f. [[1587]]). [[Flokkur:1653]] [[Flokkur:1651-1660]] 1tnrkvl0bcerxgb00zai3rfompdhio8 0 11174 1960468 1956805 2026-04-18T17:27:50Z TKSnaevarr 53243 1960468 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Jón Baldvin Hannibalsson | mynd = Jón Baldvin Hannibalsson 2011.jpg | myndatexti1 = Jón Baldvin árið 2011. | titill= [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|Utanríkisráðherra]] | stjórnartíð_start = 28. september 1988 | stjórnartíð_end =30. apríl 1995 | forsætisráðherra = [[Steingrímur Hermannsson]]<br>[[Davíð Oddsson]] | forveri = [[Steingrímur Hermannsson]] | eftirmaður = [[Halldór Ásgrímsson]] | titill2= [[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | stjórnartíð_start2 = 8. júlí 1987 | stjórnartíð_end2 =28. september 1988 | forsætisráðherra2 = [[Þorsteinn Pálsson]] | forveri2 = [[Þorsteinn Pálsson]] | eftirmaður2 = [[Ólafur Ragnar Grímsson]] | titill3= Formaður Alþýðuflokksins | stjórnartíð_start3 = 1984 | stjórnartíð_end3 =1996 | forveri3 = [[Kjartan Jóhannsson]] | eftirmaður3 = [[Sighvatur Björgvinsson]] |stjórnmálaflokkur = [[Alþýðuflokkurinn]] |AÞ_CV = 300 |AÞ_frá1 = 1982 |AÞ_til1 = 1998 |AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi|Reykv.]] |AÞ_flokkur1 = Alþýðuflokkurinn | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1939|2|21}} | fæðingarstaður = [[Ísafjörður|Ísafirði]], [[Ísland]]i | starf = Stjórnmálamaður | háskóli = [[Edinborgarháskóli]]<br>[[Stokkhólmsháskóli]]<br>[[Háskóli Íslands]]<br>[[Harvard-háskóli]] | maki = [[Bryndís Schram]] (g. 1959) | börn = 4 | foreldrar = [[Hannibal Valdimarsson]] og Sólveig Ólafsdóttir }} '''Jón Baldvin Hannibalsson''' ([[fæðing|fæddur]] [[21. febrúar]] [[1939]]) er [[Íslensk stjórnmál|íslenskur stjórnmálamaður]]. Hann var þingmaður [[Reykjavík]]ur [[1982]]<nowiki>–</nowiki>[[1998]], formaður [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] [[1984]]<nowiki>–</nowiki>[[1996]], [[Fjármálaráðherrar á Íslandi|fjármálaráðherra Íslands]] frá [[1987]]<nowiki>–</nowiki>[[1988]] og [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra Íslands]] [[1988]]<nowiki>–</nowiki>[[1995]]. [[Sendiherra]] í [[Washington, D.C.|Washington]] í Bandaríkjunum og síðar í [[Helsinki]] í [[Finnland]]i. Að frumkvæði Jóns varð Ísland fyrsta ríkið til að viðurkenna sjálfstæði [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslandanna]] árið 1991, og nýtur Jón því nokkurrar virðingar þar, sér í lagi í [[Litáen]].<ref name=":0">{{cite web|url=https://deepbaltic.com/2016/06/17/for-david-against-goliath-icelands-support-for-baltic-independence/|title=For David Against Goliath: Iceland's Support for Baltic Independence|last=Wright|first=Helen|date=June 17, 2016|website=deepbaltic.com|access-date=May 29, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018223083d|title=Jón Baldvin heiðraður á sjálfstæðisafmæli Litháen - Vísir|last=Ólason|first=Samúel Karl|website=visir.is|access-date=2021-02-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20111611970d|title=Jón Baldvin í Litháen: 20 ára sjálfstæðisafmæli - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-02-27}}</ref> == Ævi == Foreldrar Jóns voru [[Hannibal Valdimarsson]], ráðherra, og Sólveig Ólafsdóttir, húsmóðir. Jón lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Jón er með MA-gráðu í hagfræði frá [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]]. Hann stundaði framhaldsnám við [[Stokkhólmsháskóli|Stokkhólmsháskóla]] og Miðstöð Evrópufræða við [[Harvard]]-háskóla. Hann útskrifaðist einnig með próf í uppeldis- og kennslufræðum HÍ 1965. Jón starfaði framan af við blaðamennsku og kennslu. Jón kenndi í Hagaskóla í Reykjavík 1964–1970 og var skólameistari [[Menntaskólinn á Ísafirði|Menntaskólans á Ísafirði]] 1970–1979. Hann vann sem blaðamaður við [[Frjáls þjóð|Frjálsa þjóð]] 1964–1967 og var ritstjóri [[Alþýðublaðið|Alþýðublaðsins]] 1979–1982. ==Ásakanir um kynferðislega áreitni== Jón var kærður til lögreglu vegna meintrar kynferðislegrar áreitni, í formi einkabréfa, við unga frænku eiginkonu sinnar árið [[2005]] en kærunni var vísað frá. Kæran var tekin upp aftur við embætti [[ríkissaksóknari|saksóknara]]. Í það skiptið snerist hún um að Jón hefði „sært blygðunarkennd“ viðtakanda bréfsins. Þessu máli var líka vísað frá. Málið komst svo í kastljós fjölmiðla vorið [[2012]] þegar tímaritið ''[[Nýtt líf (tímarit)|Nýtt líf]]'' birti hluta bréfanna ásamt viðtali við stúlkuna sem hafði fengið bréfin send.<ref>[https://issuu.com/boratomasdottir/docs/68-75_brefin Meint kynferðisbrot Jóns Baldvins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein í Nýju lífi</ref> Ráðning Jóns sem gestafyrirlesara við [[HÍ|Háskóla Íslands]] [[2013]] var afturkölluð þegar umræða um bréfamálið fór aftur af stað í [[blogg]]heimum.<ref>[https://archive.today/20130831150652/visir.is/haskoli-islands--talibanar-i-filabeinsturni-/article/2013708319977 Háskóli Íslands: Talibanar í fílabeinsturni?]</ref>. Í kjölfar [[Me too-hreyfingin|Me too-hreyfingarinnar]] var Jón aftur ásakaður um kynferðislega áreitni í byrjun árs 2019. Stofnaður var facebook-hópur til að ræða brot hans og umfjallanir komu í fréttamiðlum um konur sem sögðust hafa sætt áreitni af hans hendi.<ref>[https://www.visir.is/g/2019190119427/-verdur-ad-stodva-thessa-perverta-sem-telja-sig-gudsgjof-til-kvenna-?fbclid=IwAR1SXo-ikvKKKq71MuE6_gqok5uZIyd2I8RmElwuJ3hFvSrqN5ZwWA9VvKg ''Verður að stöðva þessa perverta sem telja sig guðsgjöf til kvenna''] Vísir, skoðað 15. janúar 2019.</ref> Haustið 2022 birti Stundin frétt um kynferðisleg samskipti Jóns Baldvins við 15 ára stúlku sem var nemandi hans. <ref>[https://heimildin.is/grein/15886/ Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“] Stundin/Heimildin, sótt 3/2 2023</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} ==Tenglar== * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=300 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [http://www.grapevine.is/?show=paper&part=fullstory&id=1438 Viðtal við Jón Baldvin] í tímaritinu [[Reykjavík Grapevine]]. * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080903181501/visir.is/article/20080830/SKODANIR/7522573 Íslenska leiðin], grein eftir Jón í Fréttablaðinu 30. ágúst 2008 * [http://www.jbh.is/default.asp?ID=263 ''Að gera hreint fyrir sínum dyrum''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501075612/http://jbh.is/default.asp?ID=263 |date=2012-05-01 }}, grein eftir Jón á heimasíðu sinni 16.3.2012 * [http://jbh.is/default.asp?id=265 Af hverju allt þetta hatur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160426221043/http://jbh.is/default.asp?ID=265 |date=2016-04-26 }}, grein eftir Kolfinnu Baldvinsdóttur á heimasíðu Jóns 30.4.2012 {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Þorsteinn Pálsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[1987]] | til=[[1988]] | eftir=[[Ólafur Ragnar Grímsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Steingrímur Hermannsson]] | titill=[[Utanríkisráðherra]] | frá=[[1988]] | til=[[1995]] | eftir=[[Halldór Ásgrímsson]]}} {{Töfluendir}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} }} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1991-2000]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Formenn Alþýðuflokksins]] [[Flokkur:Íslenskir blaðamenn]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Sendiherrar Íslands í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Sendiherrar Íslands í Finnlandi]] [[Flokkur:Skólameistarar Menntaskólans á Ísafirði]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðuflokksins]] {{f|1939}} m2g4a3gbjtc5wd1qbzekcdkq12x1cqb 0 19448 1960464 1821118 2026-04-18T17:25:00Z Akigka 183 1960464 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Snjáfríður | kyn = kvk | nefnifall = Snjáfríður | þolfall = Snjáfríði | þágufall = Snjáfríði | eignarfall = Snjáfríðar | eiginnöfn = 3 | millinöfn = 0 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Snjáfríður''' er [[íslenskt kvenmannsnafn]]. Tvær konur báru nafnið sem fyrsta nafn árið 2025.<ref>{{cite web|url=https://www.hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=18.4.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn]] oz74aumz7lo5atrl0av337irev87qrc 1960465 1960464 2026-04-18T17:25:09Z Akigka 183 1960465 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Snjáfríður | kyn = kvk | nefnifall = Snjáfríður | þolfall = Snjáfríði | þágufall = Snjáfríði | eignarfall = Snjáfríðar | eiginnöfn = 2 | millinöfn = 0 | dagsetning = júlí 2007 }} '''Snjáfríður''' er [[íslenskt kvenmannsnafn]]. Tvær konur báru nafnið sem fyrsta nafn árið 2025.<ref>{{cite web|url=https://www.hagstofa.is/talnaefni/ibuar/faeddir-og-danir/nofn/|title=Nöfn|website=Hagstofa Íslands|access-date=18.4.2026}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn]] csh5r39dcpw669cs3uaoohov1i895ms 0 21101 1960441 1884400 2026-04-18T15:55:38Z Akigka 183 1960441 wikitext text/x-wiki '''Volt''' er [[SI]]-mælieining fyrir [[rafspenna|rafspennu]], táknuð með V. Mælieiningin er nefnd eftir ítalska eðlisfræðingnum [[Alessandro Volta]] (1745-1827). Ef [[vinna (eðlisfræði)|vinnan]] sem þarf til þess að flytja [[rafhleðsla|rafhleðsluna]] eitt [[kúlomb]] á milli tveggja punkta er 1 [[júl]], þá er spennumunurinn (spennan) á milli þeirra eitt volt. Þannig gildir að <math>1 V = 1 J/C</math>. Skilgreiningin er óháð því hvaða leið rafhleðslan fer í spennusviðinu. {{stubbur|eðlisfræði}} {{Alþjóðlega einingakerfið}} [[Flokkur:SI mælieiningar]] b48u3kakidi72hkdl269gy6totv7v51 0 21166 1960446 1928394 2026-04-18T16:29:51Z Berserkur 10188 /* Íþróttalið */ 1960446 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Washington, D.C. | nafn_opinbert = District of Columbia | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = <!-- ef það er ekki eins og íslenska heitið --> | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = White house south.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = [[Hvíta húsið]] í Washington, D.C. | fáni = Flag of Washington, D.C.svg | innsigli = Seal of the District of Columbia.svg | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = DC neighborhoods map high res.png | kort_texti = Hverfin í Washington, D.C. | teiknibóla_kort = Bandaríkin | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning innan Bandaríkjanna | hnit = {{hnit|38|54|17|N|77|00|59|W|dim:50000_region:US-DC_type:adm1st|name=District of Columbia|display=inline}} | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = {{fáni|Bandaríkin}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | skírt_eftir = [[George Washington]] | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = Muriel Bowser | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = Borg | flatarmál_heild_km2 = 177 | flatarmál_land_km2 = 158,32 | flatarmál_vatn_km2 = 18,71 | hæð_m = | hæð_hámark_m = 125 | hæð_lágmark_m = 0 | mannfjöldi_frá_og_með = 2020 | mannfjöldi_heild = 689545 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 4355,39 | mannfjöldi_þéttbýli = 5174759 | mannfjöldi_stórborg = 6304975 | tímabelti = [[Austurtími|EST]] | utc_hliðrun = −05:00 | tímabelti_sumartími = [[Austurtími|EDT]] | utc_hliðrun_sumartími = −04:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 20001–20098, 20201–20599, 56901–56999 | svæðisnúmer = 202 og 771 | iso_kóði = US-DC | vefsíða = {{URL|https://dc.gov/}} }} '''Washington, D.C.''' (einnig kölluð '''Washington-borg''' eða '''D.C.''') er [[höfuðborg]] og [[stjórnarsetur]] [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Borgin er nefnd eftir [[George Washington]], fyrsta [[Listi yfir forseta Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]]. Skammstöfunin „D.C.“ stendur fyrir „District of Columbia“, alríkishéraðið sem borgin tilheyrir. Svæðið sem tilheyrir þessu alríkishéraði í dag var upphaflega klofið úr fylkjunum [[Maryland]] og [[Virginía (fylki)|Virginíu]]. Alríkishéraðið dregur nafn sitt af [[þjóðartákngervingur|þjóðartákngervingnum]] [[Kólumbía (tákngervingur)|Kólumbíu]]. Um 690.000 manns búa innan alríkishéraðsins,<ref name="QuickFacts">{{cite web |title=QuickFacts: Washington city, District of Columbia |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/PST045222 |publisher=United States Census Bureau |access-date=January 21, 2023 |archive-date=January 28, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128071356/https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/PST045222 |url-status=live }}</ref> en borgin teygir sig út fyrir héraðið inn í Maryland og Virginíu. Heildaríbúafjöldi stórborgarsvæðisins er 6,3 milljónir (2023).<ref name="MetroEst">{{cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Metropolitan Statistical Areas in the United States and Puerto Rico: April 1, 2020 to July 1, 2023 (CBSA-MET-EST2023-POP)|url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-total-metro-and-micro-statistical-areas.html#v2023 |publisher=United States Census Bureau |access-date=March 19, 2024 |archive-date=March 14, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314142116/https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-total-metro-and-micro-statistical-areas.html#v2023 |url-status=live }}</ref> Stórborgarsvæðið er sjöunda stærsta borgarsvæði Bandaríkjanna. Frá 1973 hefur stjórn alríkishéraðsins verið í höndum borgarstjóra og 13 manna kjörins borgarráðs, en [[Bandaríkjaþing]] hefur heimild til að fella úr gildi lög alríkishéraðsins. Íbúar alríkishéraðsins hafa ekki kosningarétt á Bandaríkjaþingi, en kjósa sér einn áheyrnarfulltrúa án atkvæðisréttar í neðri deild þingsins. Kjósendur í borginni hafa þrjá [[kjörmenn]] í [[forsetakosningar í Bandaríkjunum|forsetakosningum]] samkvæmt [[23. viðauki bandarísku stjórnarskrárinnar|23. viðauka bandarísku stjórnarskrárinnar]] frá 1961. Washington-borg markar suðurenda [[Boston-Washington-beltið|Boston-Washington-beltisins]]. Borgin hýsir [[ríkisstjórn Bandaríkjanna]] og er mikilvæg [[heimsborg]].<ref>{{cite news |url=https://www.proquest.com/docview/307230206 |title=Nation's Capital in Eclipse as Pride and Power Slip Away |last=Broder |first=David S. |author-link=David S. Broder |date=February 18, 1990 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=October 18, 2010|archive-date=August 10, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150810135311/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/doc/307230206.html?FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=FEB%2018%2C%201990&author=David%20S.%20Broder&pub=The%20Washington%20Post&edition=&startpage=&desc=Nation%27s%20Capital%20in%20Eclipse%20as%20Pride%20and%20Power%20Slip%20Away%3B%20Some%20See%20Descent%20as%20Steep%20and%20Permanent%20but%20Others%20Regard%20It%20as%20Temporary |id={{ProQuest|307230206}} |url-status=live}}</ref> Í borginni eru helstu stjórnarbyggingar alríkisstjórnarinnar, eins og [[Hvíta húsið]], [[Bandaríska þinghúsið]], [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] og mikill fjöldi alríkisstofnana. Þar eru fjölmörg söfn og minnismerki, þau helstu í almenningsgarðinum [[National Mall]]. Þeirra á meðal eru [[Jefferson-minnismerkið]], [[Lincoln-minnismerkið]] og [[Washington-minnismerkið]]. Þar eru 177 erlend [[sendiráð]] staðsett, auk höfuðstöðva [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]], [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðsins]], [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]], og fleiri alþjóðasamtaka. Borgin er þekkt sem miðstöð þrýstihópa og þar eru fjölmörg félagasamtök, samtök iðnfyrirtækja, og hugveitur, aðallega við [[K-stræti]].<ref>{{cite news |last=Zak |first=Dan |date=2023-05-19 |title=K Street: The route of all evil, or just the main drag? |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/k-street-the-route-of-all-evil-or-just-the-main-drag/2012/01/26/gIQAAnKdsQ_story.html |access-date=2024-05-02 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Washington-borg er líka einn af helstu ferðamannastöðum Bandaríkjanna. Árið 2022 er áætlað að 20,7 milljónir innlendra ferðamanna<ref>{{cite web |url=https://washington.org/research/washington-dc-visitor-research |title=Washington, DC Visitor Research |website=washington.org |access-date=December 24, 2023 |archive-date=November 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108223200/https://washington.org/research/washington-dc-visitor-research |url-status=live}}</ref> og 1,2 milljón erlendra ferðamanna hafi heimsótt borgina, sem gerir hana að sjöundu mest heimsóttu borg Bandaríkjanna.<ref>{{cite web |date=2024-07-16 |title=America's Most Visited Cities |url=https://www.worldatlas.com/cities/america-s-10-most-visited-cities.html |access-date=2025-02-10 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> == Saga == Washington var stofnuð sem óháð [[borg]] og nokkurs konar óháð fylki fyrir [[ríkisstjórn]] alls landsins. Hið nýja [[lýðveldi]] hafði frá [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|sjálfstæðisyfirlýsingunni 1776]] enga höfuðborg. [[Þing]]ið kom saman á ýmsum stöðum svo sem í [[Baltimore]], [[New York-borg|New York]] og [[Philadelphia|Philadelphiu]]. Til óeirða kom árið [[1783]], þegar [[her]]inn fékk ekki laun sín greidd. Þegar ríkisstjórnin fékk hvorki stuðning Philadelphiu né fylkisins, var ákveðið að stofna sérstakt fylki fyrir hana undir stjórn þingsins. Eftir miklar umræður var fallist á stað við Potomac-ána ([[1791]]) og [[George Washington]] skipulagði endanlega í smáatriðum. [[Maryland]] lét af hendi 179 km² og [[Virginia]] 80 km². Foringi í uppreisnarhernum, [[Pierre-Charles L'Enfant]], góður [[arkitekt]], var fenginn til að skipuleggja borgina sem ber enn þann svip sem hann gaf henni. Hann kom [[Þinghús Bandaríkjanna|þinghúsinu]] og [[Hvíta húsið (Washington, D.C.)|Hvíta húsinu]] fyrir, þar sem þau standa, og tengdi þau með Pennsylvaniabraut. Frá Capitol-byggingunni liggja 4 götur, Norður-, Suður- og Austur Capitolgötur og Mall. Þær skiptu borginni í fjórðunga, na., nv., sv. og sa. Norður-suður götunum gaf Pierre númer, sem hófust á einum en austur-vestur göturnar fengu bókstafi. Skálægu breiðgöturnar fengu nöfn hinna 13 fylkja sambandsríkisins. Mall var veigamest breiðgatnanna á milli Capitol og Potomac og skyldi gefa borginni opið yfirbragð. Árið [[1800]] var lokið við forsetabústaðinn, þinghúsið og fjármálaráðuneytið svo að þingið gat komið saman í Washington í nóvember sama ár. Þá þegar var farið að tala um stórborg með 100-200 þúsund íbúum, þótt [[íbúafjöldi]]nn væri aðeins 2.464 auk 623 þræla. Árið [[1814]] í [[Stríðið 1812|öðru stríði þeirra við Bandaríkin]] réðust Bretar á lítt varða borgina og brenndu hana að mestu en skýfall bjargaði því sem bjargað varð og varði hana frá algerri eyðingu. Eyðileggingin var slík, að þingið samþykkti með naumum meirihluta að endurbyggja borgina. Um nokkurra ára bil var hún meiri draumur en veruleiki. [[Charles Dickens]] skrifaði eftir heimsókn þangað: „Washington er borg hinna miklu áforma“. Virginíufylki bar sig upp vegna þess, að svæðið, sem það lagði undir Washington væri óskipulagt. Því ákvað þingið árið 1846, að skila því aftur. Árið [[1863]] hófst [[þrælastríðið]] og [[hergagnaiðnaður]] komst á legg. Herstjórnin og herdeildir sátu í Washington og Capitol var breytt í [[sjúkrahús]]. Að loknu stríðinu fjölgaði íbúum fljótlega vegna 40.000 frelsaðra þræla sem settust þar að. Eftir [[1870]] fjölgaði íbúðar- og stjórn-sýslubyggingum svo mikið að farið var að kalla Washington þjóðarsviðið. Árið [[1887]] fundust aftur hinar gleymdu teikningar L'Enfants en ekki var farið að nota þær aftur fyrr en um [[1900]]. Washington DC tilheyrir engu ríki sem gerir það að verkum að það hefur engan fulltrúa á Bandaríkjaþingi. Lengi hefur verið talað fyrir því að gera Washington DC að 51. ríki Bandaríkjanna en aldrei hefur orðið neitt úr því. ==Söfn== [[Smithsonian-stofnunin]] rekur fjölda safna, meðal annars: *Náttúrugripasafn *Flug og geimferðasafn *Sögusafn Bandaríkjanna *Dýragarð ==Íþróttalið== *[[Washington Wizards]], körfubolti (NBA) *[[Washington Mystics]] körfubolti (WNBA) *[[Washington Commanders]], amerískur fótbolti *[[Washington Nationals]], hafnabolti *[[D.C. United]], knattspyrna *[[Washington Capitals]], íshokkí == Tilvísanir == {{reflist}} {{Bandaríkin}} {{Fylkishöfuðborgir Bandaríkjanna}} {{Höfuðborgir í Norður-Ameríku}} {{Stubbur|Bandaríkin}} [[Flokkur:Washington, D.C.| ]] [[Flokkur:Borgir í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Norður-Ameríku]] ar92glqkn38js7rx2memqrae8mcwcfd 0 23241 1960423 1917548 2026-04-18T13:31:41Z TKSnaevarr 53243 1960423 wikitext text/x-wiki {{Heimspekingur | svæði = Vestræn heimspeki | tímabil = [[Heimspeki 20. aldar]] | color = #B0C4DE | image_name = Karl Popper.jpg | image_caption = Karl Raimund Popper | nafn = Karl Raimund Popper | fæddur = [[28. júlí]] [[1902]] (í [[Vínarborg]] í [[Austurríki]]) | látinn = {{Dánardagur og aldur|1994|9|17|1902|7|28}} (í [[London]] á [[Bretland]]i) | skóli_hefð = Gagnrýnin [[rökhyggja]] | helstu_ritverk = ''[[Logik der Forschung]]'', ''[[The Open Society and Its Enemies]]'', ''[[The Poverty of Historicism]]'', ''[[Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge]]'' | helstu_viðfangsefni = [[vísindaheimspeki]], [[þekkingarfræði]], [[stjórnspeki]] | markverðar_kenningar = [[hrekjanleiki]], [[frjálshyggja]], hið opna samfélag | áhrifavaldar = [[Sókrates]], [[Platon]], [[Albert Einstein]], [[Bertrand Russell]], [[Vínarhringurinn]], [[Alfred Tarski]], [[Charles Sanders Peirce]], [[Friedrich A. von Hayek]] | hafði_áhrif_á = [[Friedrich A. von Hayek]], [[Imre Lakatos]], [[Paul Feyerabend]], [[Jeremy Shearmur]] | }} '''Karl Raimund Popper''' ([[28. júlí]] [[1902]] – [[17. september]] [[1994]]) var austurrísk-enskur [[Vísindaheimspeki|vísinda-]] og [[Stjórnspeki|stjórnmálaheimspekingur]], kunnur fyrir [[kenning]]u sína um rannsóknaraðferðir vísindamanna og ádeilu á alræðisstefnu nasista og kommúnista. Hann var einn áhrifamesti [[heimspekingur]] [[20. öld|20. aldar]]. == Ævi og störf == Popper fæddist í [[Vínarborg]] og var af Gyðingaættum. Hann lauk doktorsprófi í [[heimspeki]] frá [[Vínarháskóla]] [[1928]] og var gagnfræðaskólakennari í heimalandi sínu [[1930]]-[[1936]]. Fyrsta bók hans, ''Logik der Forschung'' (Rökfræði vísindalegra rannsókna), birtist [[1934]]. Popper fluttist til [[Nýja Sjáland]]s [[1937]], þar sem hann gerðist heimspekikennari í [[Christchurch]]. Eftir að stjórnmálarit hans, ''The Open Society and Its Enemies'' (Opið skipulag og óvinir þess) kom út [[1945]] og vakti mikla athygli, varð hann kennari í [[rökfræði]] og aðferðafræði vísinda í Hagfræðiskólanum í Lundúnum ([[London School of Economics]]) [[1946]] og [[prófessor]] [[1949]]. Bretadrottning sæmdi hann riddaratitli 1965, svo að hann varð Sir Karl Popper. Hann hætti kennslu [[1969]], en hélt áfram að birta heimspekiverk til dánardags. Popper hlaut fjölda verðlauna og nafnbóta, meðal annars [[Sonning-verðlaunin]] [[Danmörk|dönsku]] [[1973]] (en [[Halldór Kiljan Laxness]] hafði fengið þau [[1969]]). Popper var einn af stofnendum [[Mont Pèlerin Society]], alþjóðlegs málfundafélags [[Frjálshyggja|frjálshyggjumanna]], [[1947]]. == Vísindaheimspeki == Í bókinni ''Logik der Forschung'', sem kom út aukin og mjög betrumbætt á [[Enska|ensku]] [[1959]] undir heitinu ''„Logic of Scientific Discovery'''', hafnaði Popper þeirri algengu lýsingu á aðferð vísindamanna, að þeir söfnuðu fróðleiksmolum og reyndu síðan að [[Alhæfing|alhæfa]] um þá. Þetta kallaði hann berjatínslukenninguna. Gallinn á henni er auðvitað alkunnur. Af þeirri [[staðreynd]], að allir svanir, sem maður einn hefur séð, eru hvítir, er óleyfilegt að draga þá ályktun, að allir svanir séu hvítir (enda eru til svartir svanir í Eyjaálfu). Popper hélt því fram, að vísindamenn hlytu þess í stað að kasta fram djarflegum tilgátum, jafnvel hugdettum, og reyna síðan að hrekja þær. Þetta kallaði hann ljóskastarakenninguna. Í myrkri vanþekkingarinnar þreifuðu vísindamenn sig áfram með [[Tilgáta|tilgátum]] og [[tilraun]]um, ágiskunum og afsönnunum. Viðtekin vísindaleg kenning væri sú, sem væri enn óhrakin, en til þess að hún gæti talist vísindaleg, yrði hún að vera [[Hrekjanleiki|hrekjanleg]]. Popper sagði, að hugmyndir [[Karl Marx|Marx]] og [[Sigmund Freud|Freuds]] væru óvísindalegar, af því að þær væru óhrekjanlegar, mynduðu lokað kerfi, skýrðu út öll frávik frá sjálfum sér. Vísindin eru samkvæmt kenningu Poppers umfram allt frjáls samkeppni hugmynda. == Stjórnmálaheimspeki == Í bókinni ''The Open Society and Its Enemies'' hélt Popper því fram, að margir vestrænir menntamenn hefðu orðið fyrir óhollum áhrifum af þremur hugsuðum, [[Platón]]i, [[Hegel]] og [[Karl Marx|Marx]]. Krafa [[Platón]]s um vitringaveldi væri gölluð, meðal annars vegna þess að erfitt væri að hafa upp á vitringunum. Það skipti ekki heldur eins miklu máli, hverjir stjórnuðu, og hverju stjórnað væri. Vandi stjórnmálanna væri ekki að finna þá, sem best væru fallnir til að stjórna, heldur að lágmarka skaðann af þeim, sem af einhverjum ástæðum hefðu fengið völd og kynnu ekki með þau að fara. [[Lýðræði]] væri umfram allt friðsamleg aðferð til að skipta um valdhafa. Popper deildi í bókinni harkalega á [[Hegel]] og rakti margar hugmyndir alræðissinna, nasista og kommúnista, til hans. Hann var mildari í dómum um Marx, en kvað hugmyndir hans fæstar standast tímans tönn. Kenning hans um, að verðgildi vöru færi eftir þeirri vinnu, sem lögð hefði verið í framleiðslu vörunnar, væri röng, og spádómur hans um, að verkamenn iðnríkjanna yrðu sífellt fátækari, uns þeir hlytu að rísa upp og hrinda kúgurum sínum að höndum sér, hefði bersýnilega ekki ræst. Með því að grafa í sífellu undan því skipulagi [[frelsi]]s og framfara, sem hefði þrátt fyrir alla galla sína verið að myndast á [[19. öld]], hefðu kommúnistar og jafnvel jafnaðarmenn búið í haginn fyrir nasista. == Tenglar == {{Wikiquote}} *[https://heimspeki.hi.is/?page_id=711 Grein Poppers, „Ágiskanir og afsannanir“, í þýðingu Hauks Ástvaldssonar] *[http://www.heimspeki.hi.is/?greinasafn/popper/frjalshyggjan_aldrei_fullskopud Viðtal Hannesar H. Gissurarsonar við Popper] *[http://www.heimspeki.hi.is/?greinasafn/magee/magee_popper Viðtal Bryans Magees við Popper í þýðingu Gunnars Ragnarssonar] *[http://www.eeng.dcu.ie/~tkpw/ Vefur á ensku um Popper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203041804/http://www.eeng.dcu.ie/~tkpw/ |date=2007-12-03 }} *[http://www.utilitarian.net/singer/by/19740502.htm Stutt úttekt á kenningum Poppers eftir Peter Singer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112142415/http://www.utilitarian.net/singer/by/19740502.htm |date=2016-01-12 }} *{{SEP|popper/|Karl Popper}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Heimspekingar|Popper, Karl]] [[Flokkur:Stjórnspekingar|Popper, Karl]] [[Flokkur:Trúleysingjar|Popper, Karl]] [[Flokkur:Vísindaheimspekingar|Popper, Karl]] {{fde|1902|1994|Popper, Karl}} [[Flokkur:Breskir húmanistar]] [[Flokkur:Austurrískir húmanistar]] e2pomp3oolvepaxy0g5oyout6wv20mi 0 23416 1960425 1758794 2026-04-18T13:52:55Z TKSnaevarr 53243 Aðrar heimildir lýsa Rueff ekki sem frjálhyggjumanni. 1960425 wikitext text/x-wiki [[File:Jacques Rueff 1938.png|thumb|Jacques Rueff, 1938.]] '''Jacques Rueff''' ([[23. ágúst]] [[1896]] - [[23. apríl]] [[1978]]) var [[Frakkland|franskur]] [[hagfræði]]ngur og ráðgjafi [[Charles de Gaulle|de Gaulles]], hershöfðingja og Frakklandsforseta. Hann var árið 1947 einn stofnenda [[Mont Pèlerin Society|Mont Pèlerin-samtakanna]], alþjóðlegs málfundafélags frjálslyndra fræðimanna. Rueff lauk prófi [[1919]] frá hinum virta [[École polytechnique|École Polytechnique]]. Eftir það starfaði hann í fjármálaráðuneyti [[Frakkland]]s og seðlabanka og gegndi eftir stríð ýmsum öðrum opinberum stöðum, en hélt uppi harðri gagnrýni á kenningar [[John Maynard Keynes|Johns Maynards Keynes]], sem þá nutu mikillar hylli ráðamanna. Hann var aðalhöfundur áætlunar, sem við hann var kennd, „Plan Rueff,“ um að koma fjármálum og peningamálum [[Frakkland]]s í viðunandi horf, og fór de Gaulle eftir valdatöku sína [[1958]] eftir mörgum ráðum hans. Rueff var dómari við [[Evrópudómstóllinn|Evrópudómstólinn]] um árabil og kjörinn félagi í Lærdómslistafélaginu franska, Académie française, [[1964]]. == Tenglar == * [http://www.academie-francaise.fr/immortels/base/academiciens/fiche.asp?param=630 Æviágrip Rueffs (á frönsku) á heimasíðu Académie française] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303003610/http://www.academie-francaise.fr/immortels/base/academiciens/fiche.asp?param=630 |date=2012-03-03 }} * [http://www.mises.org/misestributes/rueff.asp Grein (á ensku) eftir Rueff um Ludwig von Mises] [[Flokkur:Franskir hagfræðingar|Rueff, Jacques]] {{fde|1896|1978|Rueff, Jacques}} lo9xbn1uvxuhel49uk8gumrsb487502 0 33543 1960527 1765922 2026-04-19T07:03:37Z Berserkur 10188 1960527 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Oil price chronology.gif|thumb|Graf sem sýnir verðið á olíu á krepputímanum]] '''Olíukreppan 1973''' var [[orkukreppa]] á [[Vesturlönd]]um sem stóð frá [[16. október]] [[1973]] og stóð til [[17. mars]] [[1974]]. Kreppan hafði varanleg áhrif á verð [[hráolía|hráolíu]] um allan heim og hafði víðtækar afleiðingar. Ástæða kreppunnar var [[viðskiptabann]] með [[olía|olíu]] sem [[Arabía|arabísku]] olíuframleiðsluríkin, auk [[Egyptaland]]s og [[Sýrland]]s, settu á [[Bandaríkin]] og [[Vestur-Evrópa|vestur-evrópska]] bandamenn þeirra vegna stuðnings þessara ríkja við [[Ísrael]] í [[Jom kippúr-stríðið|Jom kippúr-stríðinu]] sem stóð yfir í [[október]] 1973. Um svipað leyti höfðu ríkin í [[Samtök olíuframleiðenda|Samtökum olíuframleiðenda]] ([[OPEC]]) komið sér saman um [[verðsamráð]] til þess að stórhækka olíuverð eftir að samningaviðræður við „[[Systurnar sjö]]“ fóru út um þúfur fyrr í sama mánuði. Þetta leiddi samstundis til verðhækkana og [[verðbólga|verðbólgu]] um leið og framleiðsla minnkaði hjá þeim ríkjum sem urðu fyrir kreppunni. Þau ríki sem illa urðu úti brugðust við með gagnaðgerðum til að draga úr eftirspurn sinni eftir olíu frá þessum löndum. Til lengri tíma kom því olíukreppan verst niðri á olíuframleiðslulöndunum sjálfum og leiddi til hnignunar Samtaka olíuframleiðenda. {{Stubbur|saga}} [[Flokkur:1973]] [[Flokkur:1974]] [[Flokkur:Orkukreppur]] [[Flokkur:Olía]] 8k8mwk22h1plx61u13eqcgq7p8hw4um 0 38456 1960428 1932283 2026-04-18T14:18:53Z Alvaldi 71791 Bætti við Infoboxi 1960428 wikitext text/x-wiki {{um|ráðherra Alþýðuflokksins|ráðherra Framsóknarflokks|Jón Sigurðsson (f. 1946)|aðrar merkingar|Jón Sigurðsson}} {{Stjórnmálamaður | nafn = Jón Sigurðsson | mynd = Jon Sigurdsson, verkstallande direktor Nordiska Investeringsbanken (NIB)(Bilden ar tagen vid Nordiska radets session i Oslo, 2003).jpg |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1941|4|17}} |fæðingarstaður = [[Ísafjörður]], [[Ísland]]i |stjórnmálaflokkur =[[Alþýðuflokkurinn]] |maki = Laufey Þorbjarnardóttir (g. 1962) |börn = 4 |háskóli = | titill= [[Dómsmálaráðherra|Dóms]]-, kirkjumála- og [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] | stjórnartíð_start = 8. júlí 1987 | stjórnartíð_end = 28. september 1988 | forsætisráðherra = [[Þorsteinn Pálsson]] | forveri = | eftirmaður = | titill2= [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskipta]]- og [[Iðnaðarráðherra Íslands|iðnaðarráðherra]] | stjórnartíð_start2 =28. september 1988 | stjórnartíð_end2 = 14. júní 1993 | forsætisráðherra2 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri2 = | eftirmaður2 = | titill3= Bankastjóri [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] | stjórnartíð_start3 = 1993 | stjórnartíð_end3 = 1994 | forsætisráðherra3 = | forveri3 = | eftirmaður3 = | titill4= Aðalbankastjóri [[Norræni fjárfestingarbankinn|Norræna fjárfestingarbankans]] | stjórnartíð_start4= 1994 | stjórnartíð_end4 = 2005 | forveri4 = | eftirmaður4 = |AÞ_CV = 337 }} '''Jón Sigurðsson''' (f. [[17. apríl]] [[1941]]) er [[Ísland|íslenskur]] hagfræðingur og fyrrum alþingismaður og [[ráðherra]]. Að loknum stjórnmálaferli varð Jón seðlabankastjóri í [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] en síðar aðalbankastjóri [[Norræni fjárfestingabankinn|Norræna fjárfestingabankans]]. Jón lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1960, fil. kand. prófi í [[þjóðhagfræði]] og [[tölfræði]] frá Stokkhólmsháskóla árið 1964 og M.Sc. Econ. í þjóðhagfræði frá [[London School of Economics]] and Political Science árið 1967. Áður en Jón settist á þing var hann m.a. forstjóri [[Þjóðhagsstofnun|Þjóðhagsstofnunar]] frá 1974-1986. Hann var fyrst kjörinn á þing fyrir [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokkinn]] í [[Reykjavíkurkjördæmi]] árið [[1987]] og varð [[dómsmálaráðherra]] og [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] í [[ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar]] sama ár. Í [[önnur ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|annarri]] og [[þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|þriðju ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] og [[Viðeyjarstjórnin]]ni (til [[1993]]) var hann [[iðnaðarráðherra|iðnaðar-]] og viðskiptaráðherra. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=985754 ''Jón Sigurðsson''; grein í Helgarpóstinum 1986] {{Stubbur|æviágrip}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} }} {{f|1941}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Iðnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Viðskiptaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðuflokksins]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir seðlabankastjórar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] gevsahpglb467gd8xo65ty3fop8oory 1960433 1960428 2026-04-18T15:28:46Z TKSnaevarr 53243 1960433 wikitext text/x-wiki {{um|ráðherra Alþýðuflokksins|ráðherra Framsóknarflokks|Jón Sigurðsson (f. 1946)|aðrar merkingar|Jón Sigurðsson}} {{Stjórnmálamaður | nafn = Jón Sigurðsson | mynd = Jon Sigurdsson, verkstallande direktor Nordiska Investeringsbanken (NIB)(Bilden ar tagen vid Nordiska radets session i Oslo, 2003).jpg |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1941|4|17}} |fæðingarstaður = [[Ísafjörður]], [[Ísland]]i |stjórnmálaflokkur =[[Alþýðuflokkurinn]] |maki = Laufey Þorbjarnardóttir (g. 1962) |börn = 4 |háskóli = | titill2= [[Dómsmálaráðherra|Dóms]]-, kirkjumála- og [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] | stjórnartíð_start2 = 8. júlí 1987 | stjórnartíð_end2 = 28. september 1988 | forsætisráðherra2 = [[Þorsteinn Pálsson]] | forveri2 = [[Jón Helgason (alþingismaður)|Jón Helgason]] | eftirmaður2 = [[Halldór Ásgrímsson]] | titill= [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskipta]]- og [[Iðnaðarráðherra Íslands|iðnaðarráðherra]] | stjórnartíð_start =28. september 1988 | stjórnartíð_end = 14. júní 1993 | forsætisráðherra = [[Steingrímur Hermannsson]]<br>[[Davíð Oddsson]] | forveri = [[Friðrik Sophusson]] | eftirmaður = [[Sighvatur Björgvinsson]] | titill3= Bankastjóri [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] | stjórnartíð_start3 = 1993 | stjórnartíð_end3 = 1994 | forveri3 = [[Tómas Árnason]] | eftirmaður3 = [[Steingrímur Hermannsson]] | titill4= Aðalbankastjóri [[Norræni fjárfestingarbankinn|Norræna fjárfestingarbankans]] | stjórnartíð_start4= 1994 | stjórnartíð_end4 = 2005 | forveri4 = | eftirmaður4 = |stjórnmálaflokkur = [[Alþýðuflokkurinn]] |AÞ_CV = 300 |AÞ_frá1 = 1987 |AÞ_til1 = 1991 |AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi|Reykv.]] |AÞ_flokkur1 = Alþýðuflokkurinn |AÞ_frá2 = 1991 |AÞ_til2 = 1993 |AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykn.]] |AÞ_flokkur2 = Alþýðuflokkurinn |AÞ_CV = 337 }} '''Jón Sigurðsson''' (f. [[17. apríl]] [[1941]]) er [[Ísland|íslenskur]] hagfræðingur og fyrrum alþingismaður og [[ráðherra]]. Að loknum stjórnmálaferli varð Jón seðlabankastjóri í [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] en síðar aðalbankastjóri [[Norræni fjárfestingabankinn|Norræna fjárfestingabankans]]. Jón lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1960, fil. kand. prófi í [[þjóðhagfræði]] og [[tölfræði]] frá Stokkhólmsháskóla árið 1964 og M.Sc. Econ. í þjóðhagfræði frá [[London School of Economics]] and Political Science árið 1967. Áður en Jón settist á þing var hann m.a. forstjóri [[Þjóðhagsstofnun|Þjóðhagsstofnunar]] frá 1974-1986. Hann var fyrst kjörinn á þing fyrir [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokkinn]] í [[Reykjavíkurkjördæmi]] árið [[1987]] og varð [[dómsmálaráðherra]] og [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] í [[ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar]] sama ár. Í [[önnur ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|annarri]] og [[þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|þriðju ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] og [[Viðeyjarstjórnin]]ni (til [[1993]]) var hann [[iðnaðarráðherra|iðnaðar-]] og viðskiptaráðherra. == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=985754 ''Jón Sigurðsson''; grein í Helgarpóstinum 1986] {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} }} {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1941}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Iðnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Viðskiptaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðuflokksins]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir seðlabankastjórar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] 8l4hw1tnp2dq9iacfoqxfmlhxm9pzis 1960437 1960433 2026-04-18T15:32:36Z TKSnaevarr 53243 1960437 wikitext text/x-wiki {{um|ráðherra Alþýðuflokksins|ráðherra Framsóknarflokks|Jón Sigurðsson (f. 1946)|aðrar merkingar|Jón Sigurðsson}} {{Stjórnmálamaður | nafn = Jón Sigurðsson | mynd = Jon Sigurdsson, verkstallande direktor Nordiska Investeringsbanken (NIB)(Bilden ar tagen vid Nordiska radets session i Oslo, 2003).jpg |fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1941|4|17}} |fæðingarstaður = [[Ísafjörður]], [[Ísland]]i |stjórnmálaflokkur =[[Alþýðuflokkurinn]] |maki = Laufey Þorbjarnardóttir (g. 1962) |börn = 4 |háskóli = | titill2= [[Dómsmálaráðherra|Dóms]]-, kirkjumála- og [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] | stjórnartíð_start2 = 8. júlí 1987 | stjórnartíð_end2 = 28. september 1988 | forsætisráðherra2 = [[Þorsteinn Pálsson]] | forveri2 = [[Jón Helgason (alþingismaður)|Jón Helgason]] | eftirmaður2 = [[Halldór Ásgrímsson]] | titill= [[Viðskiptaráðherra Íslands|Viðskipta]]- og [[Iðnaðarráðherra Íslands|iðnaðarráðherra]] | stjórnartíð_start =28. september 1988 | stjórnartíð_end = 14. júní 1993 | forsætisráðherra = [[Steingrímur Hermannsson]]<br>[[Davíð Oddsson]] | forveri = [[Friðrik Sophusson]] | eftirmaður = [[Sighvatur Björgvinsson]] | titill3= Bankastjóri [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] | stjórnartíð_start3 = 1993 | stjórnartíð_end3 = 1994 | forveri3 = [[Tómas Árnason]] | eftirmaður3 = [[Steingrímur Hermannsson]] | titill4= Aðalbankastjóri [[Norræni fjárfestingarbankinn|Norræna fjárfestingarbankans]] | stjórnartíð_start4= 1994 | stjórnartíð_end4 = 2005 | forveri4 = | eftirmaður4 = |stjórnmálaflokkur = [[Alþýðuflokkurinn]] | háskóli = [[Stokkhólmsháskóli]]<br>[[London School of Economics]] |AÞ_CV = 300 |AÞ_frá1 = 1987 |AÞ_til1 = 1991 |AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi|Reykv.]] |AÞ_flokkur1 = Alþýðuflokkurinn |AÞ_frá2 = 1991 |AÞ_til2 = 1993 |AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykn.]] |AÞ_flokkur2 = Alþýðuflokkurinn |AÞ_CV = 337 }} '''Jón Sigurðsson''' (f. [[17. apríl]] [[1941]]) er [[Ísland|íslenskur]] hagfræðingur og fyrrum alþingismaður og [[ráðherra]]. Að loknum stjórnmálaferli varð Jón seðlabankastjóri í [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] en síðar aðalbankastjóri [[Norræni fjárfestingabankinn|Norræna fjárfestingabankans]]. Jón lauk stúdentsprófi frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1960, fil. kand. prófi í [[þjóðhagfræði]] og [[tölfræði]] frá Stokkhólmsháskóla árið 1964 og M.Sc. Econ. í þjóðhagfræði frá [[London School of Economics]] and Political Science árið 1967. Áður en Jón settist á þing var hann m.a. forstjóri [[Þjóðhagsstofnun|Þjóðhagsstofnunar]] frá 1974-1986. Hann var fyrst kjörinn á þing fyrir [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokkinn]] í [[Reykjavíkurkjördæmi]] árið [[1987]] og varð [[dómsmálaráðherra]] og [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] í [[ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar]] sama ár. Í [[önnur ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|annarri]] og [[þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|þriðju ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] og [[Viðeyjarstjórnin]]ni (til [[1993]]) var hann [[iðnaðarráðherra|iðnaðar-]] og viðskiptaráðherra. == Tenglar == * {{Tímarit.is|985754|Jón Sigurðsson|blað=[[Helgarpósturinn]]|útgáfudagsetning=11. desember 1986|blaðsíða=14–15|höfundur=Óskar Guðmundsson}} {{Navboxes | title = Ríkisstjórnir | state = collapsed | list = {{Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar}} }} {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1941}} [[Flokkur:Dómsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Iðnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Viðskiptaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðuflokksins]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir seðlabankastjórar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] [[Flokkur:Fólk frá Vestfjörðum]] rsm1t8ri6b8do005ep3dwjdpin20mxu 0 38465 1960463 1932297 2026-04-18T17:24:42Z TKSnaevarr 53243 1960463 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |forskeyti= |nafn= Matthías Á. Mathiesen |embætti=Samgönguráðherra Íslands | stjórnartíð_start =18. júlí 1987 | stjórnartíð_end = 28. september 1988 | forsætisráðherra = [[Þorsteinn Pálsson]] | forveri = [[Matthías Bjarnason]] | eftirmaður = [[Steingrímur J. Sigfússon]] |embætti2=Utanríkisráðherra Íslands | stjórnartíð_start2 =24. janúar 1986 | stjórnartíð_end2 = 8. júlí 1987 | forsætisráðherra2= [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri2 = [[Geir Hallgrímsson]] | eftirmaður2 = [[Steingrímur Hermannsson]] |embætti3=Hagstofuráðherra Íslands | stjórnartíð_start3 =26. maí 1983 | stjórnartíð_end3 = 16. október 1985 | forsætisráðherra3 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri3 = [[Gunnar Thoroddsen]] | eftirmaður3 = [[Þorsteinn Pálsson]] |embætti4=Viðskiptaráðherra Íslands | stjórnartíð_start4 =26. maí 1983 | stjórnartíð_end4 = 16. október 1985 | forsætisráðherra4 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri4 = [[Tómas Árnason]] | eftirmaður4 = [[Matthías Bjarnason]] |embætti4=Fjármálaráðherra Íslands | stjórnartíð_start4 =28. ágúst 1974 | stjórnartíð_end4 = 1. september 1978 | forsætisráðherra4 = [[Geir Hallgrímsson]] | forveri4 = [[Halldór E. Sigurðsson]] | eftirmaður4 = [[Tómas Árnason]] |fæddur={{Fæðingardagur|1931|8|6}} |fæðingarstaður= [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]], [[Ísland]]i |dánardagur= {{Dánardagur og aldur|2011|11|9|1931|8|6}} |dánarstaður= [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]], [[Ísland]]i |maki = {{gifting|Sigrún Þ. Mathiesen|1956}} |börn = [[Árni M. Mathiesen|Árni Matthías]], Halldóra, Þorgils Óttar |kjördæmisnúmer= |kjördæmi_nf= |kjördæmi_ef= |stjórnmálaflokkur=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |AÞ_CV = 431 |AÞ_frá1 = 1959 |AÞ_til1 = 1959 |AÞ_kjördæmi1= [[Hafnafjarðarkjördæmi|Hafnf.]] |AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn |AÞ_frá2 = 1959 |AÞ_til2 = 1991 |AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykn.]] |AÞ_flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Matthías Á. Mathiesen''' (f. í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] [[6. ágúst]] [[1931]], d. í Hafnarfirði [[9. nóvember]] [[2011]]<ref>[http://mbl.is/frettir/innlent/2011/11/10/andlat_matthias_a_mathiesen/ Andlát: Matthías Á. Mathiesen] ''Morgunblaðið.'' Sótt 10.11.2011</ref>) var [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður og fyrrum [[ráðherra]]. Matthías var fyrst kjörinn á [[Alþingi]] fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] í Hafnarfirði árið [[1959]]. Hann varð [[fjármálaráðherra]] í [[ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar]] [[1974]] til [[1978]], [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] í [[Fyrsta ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|fyrstu ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] [[1983]] til [[1985]] og [[utanríkisráðherra]] í sömu ríkisstjórn [[1986]] til [[1987]]. Hann var [[Samgönguráðherra Íslands|samgönguráðherra]] í [[ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar]] [[1987]] til [[1988]]. Matthías er faðir [[Árni M. Mathiesen|Árna M. Mathiesen]], fyrrverandi alþingismanns og ráðherra og [[Þorgils Óttar Mathiesen|Þorgils Óttars Mathiesen]] fyrrverandi fyrirliða íslenska landsliðsins í [[handbolti|handbolta]]. == Heimilidir == <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Matthías Bjarnason]] | titill=[[Samgönguráðherrar á Íslandi|Samgönguráðherra]] | frá=[[8. júlí]] [[1987]] | til=[[28. september]] [[1988]] | eftir=[[Steingrímur J. Sigfússon]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Geir Hallgrímsson]] | titill=[[Utanríkisráðherrar á Íslandi|Utanríkisráðherra]] | frá=[[24. janúar]] [[1986]] | til=[[8. júlí]] [[1987]] | eftir=[[Steingrímur Hermannsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Gunnar Thoroddsen]] | titill=[[Hagstofuráðherrar á Íslandi|Hagstofuráðherra]] | frá=[[26. maí]] [[1983]] | til=[[16. október]] [[1985]] | eftir=[[Þorsteinn Pálsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Tómas Árnason]] | titill=[[Viðskiptaráðherrar á Íslandi|Viðskiptaráðherra]] | frá=[[26. maí]] [[1983]] | til=[[16. október]] [[1985]] | eftir=[[Matthías Bjarnason]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Halldór E. Sigurðsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[28. ágúst]] [[1974]] | til=[[1. september]] [[1978]] | eftir=[[Tómas Árnason]]}} {{Töfluendir}} <br /> {{Navboxes | title = Opinber embætti | state = collapsed | list = {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar}} }} {{fd|1931|2011}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Viðskiptaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Samgönguráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] cwua4jxiob46yuf1agk8ou6x62wao1h 1960466 1960463 2026-04-18T17:25:44Z TKSnaevarr 53243 1960466 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður |forskeyti= |nafn= Matthías Á. Mathiesen |embætti=Samgönguráðherra Íslands | stjórnartíð_start =18. júlí 1987 | stjórnartíð_end = 28. september 1988 | forsætisráðherra = [[Þorsteinn Pálsson]] | forveri = [[Matthías Bjarnason]] | eftirmaður = [[Steingrímur J. Sigfússon]] |embætti2=Utanríkisráðherra Íslands | stjórnartíð_start2 =24. janúar 1986 | stjórnartíð_end2 = 8. júlí 1987 | forsætisráðherra2= [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri2 = [[Geir Hallgrímsson]] | eftirmaður2 = [[Steingrímur Hermannsson]] |embætti3=Hagstofuráðherra Íslands | stjórnartíð_start3 =26. maí 1983 | stjórnartíð_end3 = 16. október 1985 | forsætisráðherra3 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri3 = [[Gunnar Thoroddsen]] | eftirmaður3 = [[Þorsteinn Pálsson]] |embætti4=Viðskiptaráðherra Íslands | stjórnartíð_start4 =26. maí 1983 | stjórnartíð_end4 = 16. október 1985 | forsætisráðherra4 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri4 = [[Tómas Árnason]] | eftirmaður4 = [[Matthías Bjarnason]] |embætti4=Fjármálaráðherra Íslands | stjórnartíð_start4 =28. ágúst 1974 | stjórnartíð_end4 = 1. september 1978 | forsætisráðherra4 = [[Geir Hallgrímsson]] | forveri4 = [[Halldór E. Sigurðsson]] | eftirmaður4 = [[Tómas Árnason]] |fæddur={{Fæðingardagur|1931|8|6}} |fæðingarstaður= [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]], [[Ísland]]i |dánardagur= {{Dánardagur og aldur|2011|11|9|1931|8|6}} |dánarstaður= [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]], [[Ísland]]i |maki = {{gifting|Sigrún Þ. Mathiesen|1956}} |börn = [[Árni M. Mathiesen|Árni Matthías]], Halldóra, Þorgils Óttar |háskóli = [[Háskóli Íslands]] |stjórnmálaflokkur=[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |AÞ_CV = 431 |AÞ_frá1 = 1959 |AÞ_til1 = 1959 |AÞ_kjördæmi1= [[Hafnafjarðarkjördæmi|Hafnf.]] |AÞ_flokkur1 = Sjálfstæðisflokkurinn |AÞ_frá2 = 1959 |AÞ_til2 = 1991 |AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykn.]] |AÞ_flokkur2 = Sjálfstæðisflokkurinn }} '''Matthías Á. Mathiesen''' (f. í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] [[6. ágúst]] [[1931]], d. í Hafnarfirði [[9. nóvember]] [[2011]]<ref>[http://mbl.is/frettir/innlent/2011/11/10/andlat_matthias_a_mathiesen/ Andlát: Matthías Á. Mathiesen] ''Morgunblaðið.'' Sótt 10.11.2011</ref>) var [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður og fyrrum [[ráðherra]]. Matthías var fyrst kjörinn á [[Alþingi]] fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] í Hafnarfirði árið [[1959]]. Hann varð [[fjármálaráðherra]] í [[ríkisstjórn Geirs Hallgrímssonar]] [[1974]] til [[1978]], [[Viðskiptaráðherra Íslands|viðskiptaráðherra]] í [[Fyrsta ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar|fyrstu ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] [[1983]] til [[1985]] og [[utanríkisráðherra]] í sömu ríkisstjórn [[1986]] til [[1987]]. Hann var [[Samgönguráðherra Íslands|samgönguráðherra]] í [[ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar]] [[1987]] til [[1988]]. Matthías er faðir [[Árni M. Mathiesen|Árna M. Mathiesen]], fyrrverandi alþingismanns og ráðherra og [[Þorgils Óttar Mathiesen|Þorgils Óttars Mathiesen]] fyrrverandi fyrirliða íslenska landsliðsins í [[handbolti|handbolta]]. == Heimilidir == <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Matthías Bjarnason]] | titill=[[Samgönguráðherrar á Íslandi|Samgönguráðherra]] | frá=[[8. júlí]] [[1987]] | til=[[28. september]] [[1988]] | eftir=[[Steingrímur J. Sigfússon]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Geir Hallgrímsson]] | titill=[[Utanríkisráðherrar á Íslandi|Utanríkisráðherra]] | frá=[[24. janúar]] [[1986]] | til=[[8. júlí]] [[1987]] | eftir=[[Steingrímur Hermannsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Gunnar Thoroddsen]] | titill=[[Hagstofuráðherrar á Íslandi|Hagstofuráðherra]] | frá=[[26. maí]] [[1983]] | til=[[16. október]] [[1985]] | eftir=[[Þorsteinn Pálsson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Tómas Árnason]] | titill=[[Viðskiptaráðherrar á Íslandi|Viðskiptaráðherra]] | frá=[[26. maí]] [[1983]] | til=[[16. október]] [[1985]] | eftir=[[Matthías Bjarnason]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Halldór E. Sigurðsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[28. ágúst]] [[1974]] | til=[[1. september]] [[1978]] | eftir=[[Tómas Árnason]]}} {{Töfluendir}} {{Navboxes | title = Opinber embætti | state = collapsed | list = {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Utanríkisráðherrar Íslands}} {{Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar}} {{Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar}} }} {{fd|1931|2011}} {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Viðskiptaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Samgönguráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] otypvh349pnqfa98tfvirpbbabdqcgo 0 44811 1960498 1923152 2026-04-18T21:08:45Z Akigka 183 1960498 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Teista | image = Tystie1.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/species/22694861/132577878 |title=''Cepphus grylle'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |volume=2013.2 |year=2012 |access-date=26 November 2013}}</ref> | image_caption = Teista (''Cepphus grylle'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Strandfuglar]] (''Charadriiformes'') | familia = [[Svartfuglar]] (''Alcidae'') | genus = ''Cepphus'' | species = '''''C. grylle''''' | binomial = ''Cepphus grylle'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | range_map = Cepphus grylle map.svg | synonyms = *''Alca grylle'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1758}} *''Colymbus grylle'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} }} '''Teista''' ([[fræðiheiti]]: ''Cepphus grylle'') er meðalstór [[svartfuglaætt|svartfugl]], á milli 30-38 sentimetrar að lengd og um 400 grömm. Vænghaf fuglsins er um 52-58 sentimetrar. Tegundin er langlíf og verða seint kynþroska. Sérkenni teistu er að hún er svört á kviði og er þannig frábrugðin öllum öðrum íslenskum svartfuglum. Teista er alsvört á sumrin fyrir utan hvítan blett á vængþökum en á veturna er hún ljósari en aðrir svartfuglar. Teista er með fremur stutta og breiða vængi. Fuglinn flýgur oftast lágt og eru vængreitir áberandi. Yfirleitt er hægt að sjá Teistu staka en annars í litlum hópum. Tegundin er talin á [[IUCN]]-listanum sem tegund sem minnstar áhyggjur er haft af. Fuglinn gefur frá sér sérkennilegt, hást og skerandi tíst. Bæði kynin eru mjög lík í útliti. Stofnstærð á Íslandi er talin á milli 10-15.000 varppör. Árið 2017 var teistan friðuð á [[Ísland|Íslandi]] að beiðni Skotvís, Vistfræðifélagsins og Fuglaverndunar til [[Björt Ólafsdóttir|Bjartar Ólafsdóttur]] umhverfisráðherra. == Lífshættir == Teista heldur sig aðallega við strendur og grunnsævi. Hún verpir stök eða í litlum byggðum í höfðum, eyjum eða urðum undir fuglabjörgum. Hún verpir tveimur eggjum og liggur á þeim í 29 - 30 daga. Þegar eggin klekjast eru ungarnir í hreiðrinu í um 6 vikur og eru þá orðnir fleygir. Þeir yfirgefa hreiðrið fullvaxta. Teista kafar eftir fæðu sinni og étur ýmsa smáfiska eins og [[síli]] og [[marhnútur|marhnút]] en hún étur líka [[hryggleysingjar|hryggleysingja]] svo sem burstaorma, krabbadýr og kuðunga. Aðal fæða teistunnar er sprettfiskur sem hún veiðir á grunnsævi. [[File:Black Guillemot SMC.jpg|thumb|Sýnir rauðan kjaft.]] [[File:WinterGuillemot.jpg|thumb|Teista í vetrarham við strönd Maine.]] [[File:Cepphus grylle grylle MHNT.ZOO.2010.11.146.1.jpg|thumb|''Cepphus grylle grylle''.]] == Útbreiðsla == Heimkynni teistu er umhverfis [[norðurhvel]] og norrænar teistur hafa vetradvöl við [[Ísland]]. Teista er staðfugl að mestu og verpir með ströndum landsins. Teistan velur sér yfirleitt [[hreiður]] í klettaskorum, sprungum eða undir steinum og einnig syllum í hellum. == Þjóðtrú == Þegar kemur að [[þjóðtrú]] tengdri teistu er þá helst að víða taldist ólánsmerki að drepa fullorðna teistu. Hún varaði við illhvelum er hún sast á borðstokk skipa og flaug svo frá þeim að landi. [[Snorri á Húsafelli]] á að hafa sagt að þegar stormur er í nánd hafi teistan flogið með tísti í kringum skip. == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2478617 „Teistan“; grein í DV 1983] * [https://www.ni.is/biota/animalia/chordata/aves/charadriiformes/teista-cepphus-grylle „Teista“; Náttúrufræðistofnun Íslands] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Black_guillemot „Black guillemot“; Wikipedia] * [https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=4&id=47 „Teista“; Fuglavefurinn] * [https://nmsi.is/fugl_manadarins/teista/ „Teista“; Náttúruminjasafn Íslands] {{wiktionary|teista}} {{commonscat|Cepphus grylle}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Svartfuglar]] cmkhvspq61hriekmzjl57ij1xi28dwn 1 46989 1960467 276390 2026-04-18T17:26:18Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Afbrigði sama nafns */ 1960467 wikitext text/x-wiki {{Wikiverkefni mannanöfn}} == Afbrigði sama nafns == Spurning hvort þessi grein og afbrigðið [[Snjófríður]] ættu ekki heima sem undirkaflar í greininni [[Snæfríður]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. apríl 2026 kl. 17:26 (UTC) 98egl02ni9q4tfcdlac4sr8rny8ypax 14 52423 1960525 1400162 2026-04-19T04:28:02Z TKSnaevarr 53243 1960525 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Actors from Sweden|sænskum leikurum}} [[Flokkur:Leikarar eftir löndum]] [[Flokkur:Svíar|Leikarar]] kwqcxq5pwc60yo2pxulaavvza5jx74v 0 53953 1960528 1750149 2026-04-19T07:04:32Z Berserkur 10188 1960528 wikitext text/x-wiki [[Mynd:ThorsteinnMJonsson-01.jpg|right|thumb|Þorsteinn M. Jónsson]] '''Þorsteinn M. Jónsson''' (f. [[18. febrúar]] [[1963]]) er fyrrum stjórnarformaður og eigandi [[Vífilfell]]s hf.<ref>{{vefheimild|url=http://vifilfell.is/Forsida/UmVifilfell/Stjornskipulag/|titill=Stjórn Vífilfells|árskoðað=2007|mánuðurskoðað=10. september}}</ref> og fyrrum stjórnarformaður [[Glitnir_banki_hf.|Glitnis]] hf.<ref>{{vefheimild|url=http://www.glitnir.is/UmGlitni/Hluthafatengsl/Stjorn/|titill=Glitnir: Stjórn bankans|árskoðað=2007|mánuðurskoðað=10. september}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2007/04/25/fimm_nyir_menn_i_stjorn_glitnis/|titill=Fimm nýir menn í stjórn Glitnis|árskoðað=2009|mánuðurskoðað=19. febrúar}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/02/13/breytingar_a_stjorn_glitnis/|titill=Breytingar á stjórn Glitnis|árskoðað=2009|mánuðurskoðað=19. febrúar}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/05/29/krefst_1_900_thusund_krona_i_baetur_fra_stjornarmon/|titill=Krefst 1.900 þúsund króna í bætur frá stjórnarmönnum|árskoðað=2009|mánuðurskoðað=19. febrúar}}</ref>. Hann hefur átt sæti í stjórnum ýmissa fleiri fyrirtækja, þeirra á meðal [[FL Group]] hf.<ref>{{vefheimild|url=http://www.flgroup.is/about-fl-group/board-of-directors/|titill=FL-Group Board of Directors|árskoðað=2007|mánuðurskoðað=10.september}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/03/06/sjalfkjorid_i_stjorn_fl_group/|titill=Sjálfkjörið í stjórn FL Group|árskoðað=2009|mánuðurskoðað=19. febrúar}}</ref>, Refresco Holding BV., [[365 hf]].<ref>{{vefheimild|url= http://365.is/?PageID=152/|titill=Stjórn 365 miðla|árskoðað=2007|mánuðurskoðað=10.september}}</ref> og [[Teymi]]s hf. == Nám og starfsferill == Þorsteinn lauk Cand. oecon prófi (BA í hagfræði) frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] árið 1988 og hlaut MA gráðu í [[hagfræði]] frá Northwestern University árið 1991. Þorsteinn starfaði sem hagfræðingur, fyrst hjá [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]] og síðan [[Samtök Iðnaðarins|Samtökum Iðnaðarins]] þar til hann var ráðinn sem framkvæmdastjóri Vífilfells 1996. Því starfi gegndi hann til ársins 2005 þegar hann tók við sem stjórnarformaður fyrirtækisins.<ref name=TEYMI>{{vefheimild|url=http://teymi.is/index.aspx?GroupId=10/|titill=Stjórn Teymis|árskoðað=2007|mánuðurskoðað=10.september}}</ref> Þorsteinn hefur samhliða störfum sínum gegnt hlutverki fjárfestis og hefur tekið þátt í margvíslegum verkefnum á Íslandi og erlendis á undanförnum árum. Hann var kosinn stjórnarformaður Glitnis í febrúar 2007,<ref>{{vefheimild|url=http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2007/04/25/fimm_nyir_menn_i_stjorn_glitnis/|titill=Fimm nýir menn í stjórn Glitnis|árskoðað=2009|mánuðurskoðað=19. febrúar}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2007/04/30/stefna_glitnis_obreytt_thratt_fyrir_eigenda_og_fors/ |titill=Stefna Glitnis óbreytt þrátt fyrir eiganda- og forstjóraskipti|árskoðað=2009|mánuðurskoðað=19. febrúar}}</ref>. Faðir Þorsteins var [[Jón Þórarinsson]], [[tónskáld]]. == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://www.glitnir.is Glitnir hf] * [http://teymi.is Teymi hf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910015108/http://www.teymi.is/ |date=2007-09-10 }} * [http://flgroup.is FL-Group hf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200213001908/http://www.flgroup.is/ |date=2020-02-13 }} * [http://vifilfell.is Vífilfell hf] {{Hrunið}} [[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]] [[Flokkur:Íslenskir hagfræðingar]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] {{f|1963}} sq4nyb0qyr19a8lkeonnd238a5bc85c 0 56379 1960482 1954726 2026-04-18T19:26:11Z Alvaldi 71791 1960482 wikitext text/x-wiki {{NFL lið | nafn = New England Patriots | logo = New England Patriots wordmark.svg | stofnað = 1960 | borg = [[Foxborough]], [[Massachusetts]] | litir = Blár, hvítur, rauður og silfur {{litakassi|#0d254c}} {{litakassi|#C80815}} {{litakassi|#d6d6d6}} {{litakassi|white}} | þjálfari = [[Mynd:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Mike Vrabel]] | eigandi = [[Mynd:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Robert Kraft]] | lukkudýr = [[Pat Patriot]] | gælunöfn = The Pats | ár_nafns = 1971 | hist_misc = * Boston Patriots (1960–70) | fyrrverandi_deild = [[American Football League]] (1960–69) *Eastern Division (1960–69) | NFL_upphafs_ár = 1970 | ár í deild = *'''[[Ameríkudeildin (NFL)|Ameríkudeildin]] (1970–nú)''' **'''[[AFC Austur]] (1970–nú)''' | nr_league_champs = 3 | nr_sb_champs = 3 | nr_conf_champs = 6 | nr_div_champs = 11 | sb_champs = 2001&nbsp;([[Super Bowl XXXVI|XXXVI]]), 2003&nbsp;([[Super Bowl XXXVIII|XXXVIII]]), 2004&nbsp;([[Super Bowl XXXIX|XXXIX]]) | deildarmeistarar_(AFC/NFC) = *'''AFC:''' 1985, 1996, 2001, 2003, 2004, 2007 | riðilsmeistarar = *'''AFL Austur:''' 1963 *'''AFC Austur:''' 1978, 1986, 1996, 1997, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 | ár_leikvallar = *[[Nickerson Field]] (1960–62) *[[Fenway Park]] (1963–68) *[[Alumni Stadium]] (1969) *[[Harvard Stadium]] (1970) *[[Foxboro Stadium]] (1971–2001) **a.k.a. Schaefer Stadium (1971–82) **a.k.a. Sullivan Stadium (1983–89) *'''[[Gillette Stadium]] (2002–nú)'''}} '''New England Patriots''' er lið í [[amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Foxborough]] í [[Massachusetts]]. Liðið spilar í [[AFC Austur|austur-riðli AFC deildarinnar]], innan [[NFL]]. Eftir flutning frá [[Boston]] til [[Foxborough]] árið [[1971]] breyttu eigendur liðsins nafni þess úr Boston Patriots í New England Patriots. Foxborough er þó einungis nokkrum kílómetrum frá Boston. Upphaflega var New England Patriots í AFL deildinni, en eftir að AFL og NFL deildirnar sameinuðust spiluðu þeir í [[AFC Austur|AFC East]] í NFL. [[Mynd:2022Patriotsuniforms.png|thumb|Búningar liðsins árið [[2022]]]] Patriots er það lið í NFL með flesta sigrana, eða sjö talsins, ásamt [[Pittsburgh Steelers]]. Liðið vann ofurskálina árið [[2002]], [[2004]], [[2005]], [[2015]], [[2017]] og [[2019]] og hefur einnig ellefu sinnum komist á ofurskálina. Á árunum [[2001]] til [[2004]], urðu Patriots annað liðið (eftir [[Dallas Cowboys]]) í sögu NFL til að vinna þrjár [[Super Bowl|ofurskálar]] á fjórum árum (XXXVI, XXXVIII, og XXXIX), og þeir urðu áttunda liðið sem náði að verja titil. == Tenglar == * [http://www.patriots.com/ ''Official website: New England Patriots''] * [https://www.patriots.com/cheerleaders/ ''New England Patriots Cheerleaders''] {{NFL}} {{S|1960}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá Boston]] [[Flokkur:NFL]] l8n5m4paawor2j1rm7odih1i2ttyepm 0 56647 1960483 1952919 2026-04-18T19:48:51Z Akigka 183 /* Tenglar */ 1960483 wikitext text/x-wiki '''Paul Frederic Bowles''' ([[30. desember]] [[1910]] – [[18. nóvember]] [[1999]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[rithöfundur]], [[tónskáld]] og [[þýðandi]]. Einna frægastur er hann fyrir [[Smásaga|smásögur]] sínar, en einnig fyrir skáldsögu sína ''The Sheltering Sky''. == Tenglar == * {{tímarit.is|3312962|Hálfrar aldar útlegð í Sódómu|blað=Lesbók Morgunblaðsins|dags=18. október 1997|höfundur=Örnólfur Árnason|bls=13-14}} * {{tímarit.is|1951943|Paul Bowles látinn|blað=Morgunblaðið|dags=23. nóvember 1999|höfundur=Örnólfur Árnason|bls=8B}} {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Bowles, Paul}} {{fd|1910|1999}} [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar]] i1zbn9akvd82zmplsiy92aew1tvuhe6 0 57888 1960491 1596763 2026-04-18T20:16:12Z Berserkur 10188 1960491 wikitext text/x-wiki [[Mynd:EnglandHampshire.png|thumb|250px|Hampshire á Englandi.]] '''Hampshire''' (skammstafað '''Hants''') er [[sýsla]] á [[Suður-England]]i á [[Bretland]]i. Höfuðborg Hampshire er [[Winchester]]. [[Basingstoke]] er stærsta borgin. {{Sýslur á Englandi}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýslur á Englandi]] [[Flokkur:Hampshire]] qnff20qg66gio6xaz6uh35ssmmkkw9j 1960532 1960491 2026-04-19T10:01:23Z Akigka 183 smá misskilningur. Basingstoke er stærsta byggðin sem ekki er skilgreind sem borg. 1960532 wikitext text/x-wiki [[Mynd:EnglandHampshire.png|thumb|Hampshire á Englandi.]] '''Hampshire''' (skammstafað '''Hants''') er [[sýsla]] á [[Suður-England]]i í [[Bretland]]i. Höfuðborg Hampshire er [[Winchester]]. Hampshire á landamæri að [[Berkshire]] í norðri, og [[Surrey]] og [[West Sussex]] í austri, [[Dorset]] í vestri, og [[Wiltshire]] í norðvestri. Undan strönd Hampshire í suðri, handan við sundið [[Solent]], liggur [[Wight-eyja]] sem varð sérstök sýsla árið 1974.<ref>{{cite web |author=UK Government |date=1972 |title=Local Government Act 1972 |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1972/70/contents |access-date=28 November 2016}}</ref> Stærsta borgin í Hampshire er [[Southampton]] í suðri. Önnur borg er [[Portsmouth]] í suðaustri. Aðrar stórar byggðir eru [[Basingstoke]] í norðri, [[Andover]] í norðvestri, og Winchester í miðjunni. Áður tilheyrðu bæirnir [[Bournemouth]] og [[Christchurch]] sýslunni, en þeir tilheyra nú Dorset og Wight-eyju. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Sýslur á Englandi}} {{Hampshire}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Hampshire]] 9h021haafdi0x9id0wflxzm4i7oya4d 0 58672 1960474 1933866 2026-04-18T19:24:24Z Alvaldi 71791 1960474 wikitext text/x-wiki {{NFL lið | nafn = Cleveland Browns | logo = | stofnað = 1946 | borg = [[Mynd:Flag of Cleveland, Ohio.svg|25px]] [[Cleveland, Ohio|Cleveland]], [[Ohio]] | litir = Brúnn, Appelsínugulur og Hvítur | þjálfari = [[Mynd:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Freddie Kitchens]] | eigandi = [[Mynd:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Randy Lerner]] | lukkudýr = | gælunöfn = The Browns | ár_nafns = 1999 | hist_misc = * Cleveland Browns (1946–1995) * Óvirk starfsemi (1996–1998) | fyrrverandi_deild = [[All-America Football Conference]] (1946–1949) * Western Division (1946–1948) | NFL_upphafs_ár = 1950 | ár í deild = * American Conference (1950–1952) * Eastern Conference (1953–1969) ** Century Division (1967–1969) * '''[[Ameríkudeildin (NFL)|Ameríkudeildin]] (1970–1995 ; 1999–nú)''' ** [[AFC Mið]] (1970–1995 ; 1999–2001) ** '''[[AFC Norður]] (2002–nú)''' | nr_league_champs = 8 | nr_sb_champs = 0 | nr_conf_champs = 11 | nr_div_champs = 13 | sb_champs = '''[[All-America Football Conference|AAFC Titlar]] (4)'''<br />1946, 1947, 1948, 1949 * '''[[Listi yfir meistara í NFL deildinni|NFL Titlar]] (4)'''<br />1950, 1954, 1955, 1964 | deildarmeistarar_(AFC/NFC) = * '''NFL American:''' 1950, 1951, 1952 * '''NFL Austur:''' 1953, 1954, 1955, 1957, 1964, 1965, 1968, 1969 | riðilsmeistarar = * '''AAFC Vestur:''' 1946, 1947, 1948, 1949 * '''NFL Century:''' 1967, 1968, 1969 * '''AFC Central:''' 1971, 1980, 1985, 1986, 1987, 1989 | ár_leikvallar = * [[Cleveland Stadium]] (1946–1995) * '''[[Cleveland Browns Stadium]] (1999-nú)'''}} '''Cleveland Browns''' er lið í amerískum fótbolta frá [[Cleveland]], [[Ohio]]. Þeir leika í [[AFC Norður|norður riðli AFC]] deildarinnar, innan NFL. Fyrstu árin sín um sinn spiluðu þeir í All-America Football Conference en fóru yfir í NFL árið 1950 eftir að AAFC hætti störfum. Þeir unnu alla fjóra titla AAFC og kláruðu eitt tímabil ósigraðir. Þeir hafa unnið fjóra [[NFL]] titla, alla áður en [[Super Bowl]] leikurinn kom til sögunnar. {{NFL}} {{S|1946}} [[Flokkur:Íþróttafélög frá Cleveland]] [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:NFL]] 77a8kfi57v51aiuexnip7hzb273ci61 0 58687 1960475 1794204 2026-04-18T19:24:42Z Alvaldi 71791 1960475 wikitext text/x-wiki {{NFL lið | nafn = Dallas Cowboys | logo = Dallas Cowboys.svg | stofnað = 1960 | borg = [[Arlington, Texas]] | litir = Hvítur, Silfur og Blár | þjálfari = [[Mynd:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Jason Garrett]] | eigandi = [[Mynd:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Jerry Jones]] | lukkudýr = | gælunöfn = Lið Ameríku, The Boys | ár_nafns = 1960 | hist_misc = | fyrrverandi_deild = | NFL_upphafs_ár = 1960 | ár í deild = *Western Conference (1960) *Eastern Conference (1961-1969) **Capitol Division (1967-1969) *'''[[Þjóðardeildin (NFL)|Þjóðardeildin]] (1970-nú)''' **'''[[NFC Austur]] (1970-nú)''' | nr_league_champs = 5 | nr_sb_champs = 5 | nr_conf_champs = 10 | nr_div_champs = 19 | sb_champs = 1971 ([[Super Bowl VI|VI]]), 1977 ([[Super Bowl XII|XII]]), 1992 ([[Super Bowl XXVII|XXVII]]), 1993 ([[Super Bowl XXVIII|XXVIII]]), 1995 ([[Super Bowl XXX|XXX]]) | deildarmeistarar_(AFC/NFC) = *'''NFL Austur''': 1966, 1967 *'''NFC''': 1970, 1971, 1975, 1977, 1978, 1992, 1993, 1995 | riðilsmeistarar = *'''NFL Capitol''': 1967, 1968, 1969 *'''NFC Austur''': 1970, 1971, 1973, 1976, 1977, 1978, 1979, 1981, 1985, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1998, 2007 | ár_leikvallar = *[[Cotton Bowl]] (1960-1971) *[[Texas Stadium]] (1971-2009) *[[AT&T Stadium]] (2009-)}} '''Dallas Cowboys''' er lið í [[amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá úthverfi [[Dallas]] í [[Texas]]. Það leikur í [[NFC Austur|Austur riðli]] [[Þjóðardeildin (NFL)|Þjóðardeildarinnarar]]. Liðið var stofnað árið 1960 þegar [[NFL]] deildin var stækkuð. Liðið hefur unnið flesta Super Bowl titla, 5, ásamt [[San Francisco 49ers|San Francisco]] og [[Pittsburgh Steelers|Pittsburgh]]. {{NFL}} {{S|1960}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:Dallas]] [[Flokkur:NFL]] bj7e1uykh2tb9fdbs06ieqory4bo1m3 0 60678 1960460 1621534 2026-04-18T17:21:23Z Akigka 183 1960460 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Male_royal_figure,_12-13th_century,_from_Iran.jpg|thumb|right|Seljúkprins á höggmynd frá 12. eða 13. öld.]] '''Seljúktyrkir''' ([[tyrkneska]]: ''Selçuklular''; [[persneska]]: سلجوقيان ''Ṣaljūqīyān''; [[arabíska]]: سلجوق ''Saljūq'', eða السلاجقة ''al-Salājiqa'') voru [[Tyrkir|tyrkískt]] [[súnní íslam|súnnímúslímskt]] [[ættarveldi]] undir áhrifum frá [[persnesk menning|persneskri menningu]] sem ríkti yfir hlutum [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] og hluta [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] frá [[11. öldin|11. öld]] til [[14. öldin|14. aldar]]. Þeir stofnuðu [[Seljúkveldið]] sem náði á hátindi sínum frá [[Anatólía|Anatólíu]] til [[Púnjab]] og var höfuðandstæðingur krossfaranna í [[Fyrsta krossferðin|Fyrstu krossferðinni]]. Seljúktyrkir voru að uppruna bandalag tyrkískra ættbálka í Mið-Asíu ([[ógústyrkir|ógústyrkja]]) sem síðar tóku upp [[Persía|persneska]] siði og tungumál. {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Saga Tyrklands]] [[Flokkur:Krossferðirnar]] [[Flokkur:Saga Írans]] [[Flokkur:Saga Aserbaísjan]] hc6w2184y7nfe5yivwhveehu7xowbqj 1960461 1960460 2026-04-18T17:21:42Z Akigka 183 1960461 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Male_royal_figure,_12-13th_century,_from_Iran.jpg|thumb|right|Seljúkprins á höggmynd frá 12. eða 13. öld.]] '''Seljúktyrkir''' ([[tyrkneska]]: ''Selçuklular''; [[persneska]]: سلجوقيان ''Ṣaljūqīyān''; [[arabíska]]: سلجوق ''Saljūq'', eða السلاجقة ''al-Salājiqa'') voru [[Tyrkir|tyrkískt]] [[súnní íslam|súnnímúslímskt]] [[ættarveldi]] undir áhrifum frá [[persnesk menning|persneskri menningu]] sem ríkti yfir hlutum [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] og hluta [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] frá [[11. öldin|11. öld]] til [[14. öldin|14. aldar]]. Þeir stofnuðu [[Seljúkveldið]] sem náði á hátindi sínum frá [[Anatólía|Anatólíu]] til [[Púnjab]] og var höfuðandstæðingur krossfaranna í [[Fyrsta krossferðin|Fyrstu krossferðinni]]. Seljúktyrkir voru að uppruna bandalag tyrkískra ættbálka í Mið-Asíu ([[ógústyrkir|ógústyrkja]]) sem síðar tóku upp [[Persía|persneska]] siði og tungumál. {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Saga Tyrklands]] [[Flokkur:Krossferðirnar]] [[Flokkur:Saga Írans]] [[Flokkur:Saga Aserbaísjans]] ckt4fn0hzg1awnw52dnrf2r3cyvvzfw 0 67166 1960516 1955087 2026-04-19T00:10:39Z Berserkur 10188 1960516 wikitext text/x-wiki '''Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi''' er íslensk félagasamtök stofnuð í apríl [[1948]] í kjölfar stofnunar [[SÞ|Sameinuðu þjóðanna]] [[1945]]. Sambærileg félög voru stofnuð í öðrum aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna sem telja nú vel á annað hundrað. Framtíðarsýn Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi er að vera afl til friðar, félagslegs réttlætis og umhverfisverndar með stuðningi við hnattræna heimsborgaravitund. Hlutverk Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi er að næra starfsemi Sameinuðu þjóðanna með samstarfi og samvinnu. Félaginu ber að vera leiðbeinandi afl í íslensku þjóðfélagi með áherslu á markmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun, heimsmarkmiðin. Félag Sameinuðu þjóðanna vinnur að því að efla þekkingu, skilning og umræðu um gildi og starfsemi Sameinuðu þjóðanna og leggur áherslu á að skapa vettvang fyrir menntun, þátttöku og samvinnu um alþjóðleg málefni – með sérstakri áherslu á ungt fólk, fræðslustofnanir og almenning. '''Störf Félags Sameinuðu þjóðanna fela í sér að:''' * Vinna að markmiðum og gildum Sameinuðu þjóðanna á landsvísu. * Efla lýðræðislega og virka þátttöku barna og ungmenna í samfélagsmálum. * Stuðla að fræðslu og umræðu um Sþ, mannréttindi, sjálfbærni, jafnrétti og frið. * Tengja saman íslenskt samfélag við alþjóðlegar áherslur, með sérstakri áherslu á heimsmarkmiðin um sjálfbæra þróun. Félagið er rekið með frjálsum framlögum og með styrkjum frá [[Íslenska ríkið|íslenska ríkinu]]. Framkvæmdastjóri félagsins er Vala Karen Viðarsdóttir. Meðal verkefna sem félagið hefur komið að er rekstur vefanna un.is. == Stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna == Stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna er kosin á aðalfundi félagsins. Fyrirstarfsárið 2025-2026 skipa stjórn: Eva Harðardóttir, formaður; Þórður Kristinsson, varaformaður; Erlingur Erlingsson; Helen María Ólafsdóttir; Páll Ásgeir Davíðsson, Rakel Anna Boulter og Viktoría Valdimarsdóttir. == Norrænt samstarf == Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi á í góðu samstarfi við systursamtök sín á Norðurlöndunum. Samráðsfundir eru haldnir meðal árlega og skiptast norrænu félögin á að vera gestgjafar. Öll félögin halda úti heimasíðu og eru þær eftirfarandi: Finnland www.yk.fi – , Danmörk – www.fnforbundet.dk, Noregur – www.fn.no, Svíþjóð – www.fn.se. ==Tengill== * [https://www.un.is/ Vefsíða Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi] {{s|1948}} [[Flokkur:Íslensk félagasamtök]] [[Flokkur:Sameinuðu þjóðirnar]] {{s|1948}} 55hkr55ko96zpzwcdtstcyb1p3w4s6d 0 67186 1960517 1731968 2026-04-19T00:31:44Z Berserkur 10188 1960517 wikitext text/x-wiki '''Prestssetur''' (líka ritað ''prestsetur'') er jörð þar sem [[prestur]] situr, þar er heimili sóknarprests og oftast er aðal[[kirkja]] eða heimakirkja þar. Í prestaköllum er oft auk aðalkirkjunnar á öðrum jörðum ''útkirkjur'' (annexíur) eða [[bænhús]], þar sem messað er stöku sinnum. {{stubbur}} [[Flokkur:Kristni]] 7c3zw9kq4i93zz699at7zia2z0p3ymp 0 70762 1960488 1856855 2026-04-18T20:14:58Z Akigka 183 1960488 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} [[Mynd:Old_Portsmouth.jpg|thumb|right|Gamla Portsmouth.]] '''Portsmouth''' er [[borg]] í sýslunni [[Hampshire]] á suðurströnd [[England]]s. Borgin stendur á eyjunni [[Portsea Island]] og telur tæplega 205 þúsund (2011). Portsmouth var öldum saman mikilvæg [[hafnarborg]] og þar er elsta [[þurrkví]] heims. {{commonscat}} {{Borgir á Bretlandi}} {{Hampshire}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir á Englandi]] [[Flokkur:Hafnarborgir]] 6pbn7a161e18k9t418iq497a1y619dt 0 74484 1960430 1938408 2026-04-18T15:19:18Z Akigka 183 /* Tenglar */ 1960430 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' er lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]]. [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''. Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1707671 Bergshús flutt á Árbæjarsafn; grein í Morgunblaðinu 1989]</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum [[1865]]. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um [[1885]] og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um [[1960]] en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslun. == Heimildir == * Guðjón Friðriksson, ''Indæla Reykjavík'': bls. 128. * Páll Líndal, ''Mannlífið við Sund'' 3. bindi * [http://kaninka.net/arngrimurv/2009/03/07/bergshus-iv/ Bergshús IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123202/http://kaninka.net/arngrimurv/2009/03/07/bergshus-iv/ |date=2016-03-04 }} == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * {{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}} * {{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] bdgk4m4w72xkb3bc7x6ol0jnecwshu1 1960431 1960430 2026-04-18T15:21:28Z Akigka 183 1960431 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' er lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]].<ref>{{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}}</ref> [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''.<ref>{{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}}</ref> Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>{{tímarit.is|1707671|Bergshús flutt á Árbæjarsafn|blað=Morgunblaðið|dags=1989}}</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um [[1960]] en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslunin Leikfangahúsið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Guðjón Friðriksson, ''Indæla Reykjavík'': bls. 128. * Páll Líndal, ''Mannlífið við Sund'' 3. bindi * [http://kaninka.net/arngrimurv/2009/03/07/bergshus-iv/ Bergshús IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123202/http://kaninka.net/arngrimurv/2009/03/07/bergshus-iv/ |date=2016-03-04 }} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] pci3pcsdi5tlq0xn2ip6z3u2yxg0zdp 1960432 1960431 2026-04-18T15:22:13Z Akigka 183 1960432 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' er lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]].<ref>{{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}}</ref> [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''.<ref>{{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}}</ref> Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>{{tímarit.is|1707671|Bergshús flutt á Árbæjarsafn|blað=Morgunblaðið|dags=11. ágúst 1989|bls=5}}</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um [[1960]] en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslunin Leikfangahúsið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Guðjón Friðriksson, ''Indæla Reykjavík'': bls. 128. * Páll Líndal, ''Mannlífið við Sund'' 3. bindi * [http://kaninka.net/arngrimurv/2009/03/07/bergshus-iv/ Bergshús IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123202/http://kaninka.net/arngrimurv/2009/03/07/bergshus-iv/ |date=2016-03-04 }} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] ss3scmufrkwn6vrwfoypkwxlyia2d91 1960434 1960432 2026-04-18T15:30:36Z Akigka 183 /* Heimildir */ 1960434 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' er lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]].<ref>{{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}}</ref> [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''.<ref>{{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}}</ref> Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>{{tímarit.is|1707671|Bergshús flutt á Árbæjarsafn|blað=Morgunblaðið|dags=11. ágúst 1989|bls=5}}</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um [[1960]] en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslunin Leikfangahúsið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{cite book|author=Guðjón Friðriksson|title=Indæla Reykjavík: 6 gönguleiðir um Þingholt og sunnanvert Skólavörðuholt|page=128|publisher=Iðunn|year=1995}} * {{cite book|author=Páll Líndal|chapter=Mannlífið við Sund|title=Reykjavík: sögustaður við Sund|volume=3|publisher=Örn og Örlygur|year=1988}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] 6mjgj11lez745pud8s7flv3605scuby 1960435 1960434 2026-04-18T15:31:35Z Akigka 183 1960435 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' var lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]].<ref>{{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}}</ref> [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''.<ref>{{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}}</ref> Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>{{tímarit.is|1707671|Bergshús flutt á Árbæjarsafn|blað=Morgunblaðið|dags=11. ágúst 1989|bls=5}}</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um [[1960]] en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslunin Leikfangahúsið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{cite book|author=Guðjón Friðriksson|title=Indæla Reykjavík: 6 gönguleiðir um Þingholt og sunnanvert Skólavörðuholt|page=128|publisher=Iðunn|year=1995}} * {{cite book|author=Páll Líndal|chapter=Mannlífið við Sund|title=Reykjavík: sögustaður við Sund|volume=3|publisher=Örn og Örlygur|year=1988}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] 8icmjxmw63xbgqynjsisvezbv2y2bu6 1960436 1960435 2026-04-18T15:32:21Z Akigka 183 1960436 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' var lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]].<ref>{{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}}</ref> [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''.<ref>{{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}}</ref> Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>{{tímarit.is|1707671|Bergshús flutt á Árbæjarsafn|blað=Morgunblaðið|dags=11. ágúst 1989|bls=5}}</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um 1960 en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslunin Leikfangahúsið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{cite book|author=Guðjón Friðriksson|title=Indæla Reykjavík: 6 gönguleiðir um Þingholt og sunnanvert Skólavörðuholt|page=128|publisher=Iðunn|year=1995}} * {{cite book|author=Páll Líndal|chapter=Mannlífið við Sund|title=Reykjavík: sögustaður við Sund|volume=3|publisher=Örn og Örlygur|year=1988}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] o3985lnhbmh99brdjz7ibe05n7b03p0 1960438 1960436 2026-04-18T15:33:19Z Akigka 183 1960438 wikitext text/x-wiki '''Bergshús''' var lágt [[timburhús]] sem áður stóð við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg]] 10, nánar til tekið á neðra horni [[Bergstaðastræti]]s, sunnan megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var [[Kjaftaklöpp]].<ref>{{tímarit.is|4044153|Undir súð í Bergshúsi|blað=Tíminn|dags=24.1.1988|höfundur=Agnar Birgir Óskarsson|bls=6-7}}</ref> [[Þórbergur Þórðarson]] bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni ''[[Ofvitinn]]''.<ref>{{tímarit.is|2886895|Bergshús|blað=Þjóðviljinn|dags=9. apríl 1983|höfundur=Guðjón Friðriksson|bls=14-15}}</ref> Hugmyndir voru um að flytja húsið upp á [[Árbæjarsafn]] <ref>{{tímarit.is|1707671|Bergshús flutt á Árbæjarsafn|blað=Morgunblaðið|dags=11. ágúst 1989|bls=5}}</ref> en ekkert varð úr þeim áætlunum.<ref>{{cite web|url=https://truflun.net/arngrimurv/2010/02/01/bergshus-v/|title=Bergshús V|author=Arngrímur Vídalín|date=1. febrúar 2010|website=Bloggið um veginn}}</ref> Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. [[Eiríkur Ólafsson frá Brúnum]] bjó um tíma í húsinu og einnig [[Jóhann Gunnar Sigurðsson]] skáld. Bergshús var íbúðarhús fram til um 1960 en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslunin Leikfangahúsið. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{cite book|author=Guðjón Friðriksson|title=Indæla Reykjavík: 6 gönguleiðir um Þingholt og sunnanvert Skólavörðuholt|page=128|publisher=Iðunn|year=1995}} * {{cite book|author=Páll Líndal|chapter=Mannlífið við Sund|title=Reykjavík: sögustaður við Sund|volume=3|publisher=Örn og Örlygur|year=1988}} {{Stubbur|Reykjavík}} [[Flokkur:Hús í Reykjavík]] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur]] [[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]] cjs1dm1vcm8jszske7d799h8zeji28r 0 75152 1960489 1698652 2026-04-18T20:15:15Z Akigka 183 1960489 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Southampton_-_Bargate.JPG|thumb|right|[[Bargate]] í Southampton.]] '''Southampton''' er [[hafnarborg]] í [[Hampshire]] á suðurströnd [[England]]s norðan við [[Wight-eyja|Wight-eyju]]. Íbúar eru um 239.000 ([[2012]]). Áður fyrr var borgin helsta miðstöð [[skipasmíðar|skipasmíða]] í Englandi. Höfnin er stærsta flutningahöfn við [[Ermarsund]] og sú fjórða stærsta í Englandi. Knattspyrnulið borgarinnar heitir [[Southampton F.C.]] {{Borgir á Bretlandi}} {{Hampshire}} {{stubbur|landafræði|England}} [[Flokkur:Borgir á Englandi]] [[Flokkur:Borgir í Hampshire]] d8wa4w230gveyl59d84hbglo3v4dp87 0 80125 1960493 1874253 2026-04-18T20:29:29Z Akigka 183 1960493 wikitext text/x-wiki '''Gunnar Þorgrímsson hinn spaki''' (d. [[1075]]) var íslenskur [[lögsögumaður]] á [[11. öldin|11. öld]], fyrst [[1063]]-[[1065]] og svo aftur [[1075]] eitt þing. Sonur Gunnars, [[Úlfhéðinn Gunnarsson|Úlfhéðinn]], var lögsögumaður á 12. öld og einnig þrír sonarsynir hans, þeir [[Bergþór Hrafnsson]], [[Gunnar Úlfhéðinsson]] og [[Hrafn Úlfhéðinsson]]. Ekki er vitað hvar þeir langfeðgar bjuggu en líkur hafa verið leiddar að því að þeir hafi verið norðlenskir, hugsanlega frá [[Víðimýri]] í [[Skagafjörður|Skagafirði]].<ref>{{cite journal|title=Frásögn Landnámabókar um landnám í Skagafirði|journal=Árbók hins íslenzka fornleifafélags|volume=40|year=1927|author=Margeir Jónsson|page=17|url=https://timarit.is/gegnir/991005544079706886}}</ref> Afkomendur Gunnars bjuggu í [[Reykjadalur|Reykjadal]] í Þingeyjarsýslu. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Lögsögumenn}} [[Flokkur:Íslenskir lögsögumenn]] {{d|1075}} 9pgx3b1p0zbe65rqrsdzslqmzlcy3gs 1960494 1960493 2026-04-18T20:29:57Z Akigka 183 1960494 wikitext text/x-wiki '''Gunnar Þorgrímsson hinn spaki''' (d. [[1075]]) var íslenskur [[lögsögumaður]] á [[11. öldin|11. öld]], fyrst [[1063]]-[[1065]] og svo aftur [[1075]] eitt þing. Sonur Gunnars, [[Úlfhéðinn Gunnarsson|Úlfhéðinn]], var lögsögumaður á 12. öld og einnig þrír sonarsynir hans, þeir [[Bergþór Hrafnsson]], [[Gunnar Úlfhéðinsson]] og [[Hrafn Úlfhéðinsson]]. Ekki er vitað hvar þeir langfeðgar bjuggu en líkur hafa verið leiddar að því að þeir hafi verið norðlenskir, hugsanlega frá [[Víðimýri]] í [[Skagafjörður|Skagafirði]].<ref>{{cite journal|title=Frásögn Landnámabókar um landnám í Skagafirði|journal=Árbók hins íslenzka fornleifafélags|volume=40|year=1927|author=Margeir Jónsson|page=17|url=https://timarit.is/gegnir/991005544079706886}}</ref> Afkomendur Gunnars bjuggu í [[Reykjadalur (Þingeyjarsýslu)|Reykjadal]] í Þingeyjarsýslu. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Lögsögumenn}} [[Flokkur:Íslenskir lögsögumenn]] {{d|1075}} 4uwjxsr43zbq3ygpscms0rge9nopajd 0 80308 1960490 1596762 2026-04-18T20:15:36Z Akigka 183 1960490 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Winchester cathedral - geograph.org.uk - 1628919.jpg|thumb|Horft yfir miðbæinn.]] '''Winchester''' er höfuðborg sýslunnar [[Hampshire]] á [[Suðaustur-England]]i. Frá og með [[manntal]]i ársins [[2011]] voru íbúar um 45.000. {{Borgir á Bretlandi}} {{Hampshire}} {{stubbur|England|landafræði}} [[Flokkur:Borgir á Englandi]] [[Flokkur:Borgir í Hampshire]] 4n57irsav6peoio16bajlmp8ykblg8s 0 81440 1960439 1554103 2026-04-18T15:41:45Z Akigka 183 1960439 wikitext text/x-wiki {{Stöðumynd |tright | |rd|__|bd|qd|kd|bd|nd|rd |pd|pd|pd|pd|__|pd|pd|pd |__|__|nd|__|__|__|__|__ |__|bl|__|__|pd|__|__|__ |__|__|__|__|pl|__|__|__ |__|__|__|__|__|nl|__|__ |pl|pl|pl|pl|__|pl|pl|pl |rl|nl|bl|ql|kl|__|__|rl |Spænski leikurinn: 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6, 3.Bb5 }} '''Spænskur leikur''' er [[skákbyrjun]], oft kennd við [[Ruy Lopez]], sem hefst á leikjunum 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6, 3.Bb5. {{stubbur|skák}} {{Skákbyrjanir}} [[Flokkur:Skákbyrjanir]] guf68o8qmqpi9jpue1ipjrz34p31hcg 0 94381 1960504 1953135 2026-04-18T23:04:11Z ~2026-24096-98 115690 1960504 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Flugfélagið Ernir | merki = [[File:Ernir Air British Aerospace BAe-3212 Jetstream Super 31 Goetting.jpg|200px]] | gerð = Einkahlutafélag | stofnað = [[1970]] | örlög = Gjaldþrota árið 2024 | staðsetning = Reykjavíkurflugvöllur, [[Reykjavík]] | lykilmenn = [[Hörður Guðmundsson]], [[framkvæmdastjóri]] | starfsemi = Áætlunarflug, leiguflug, sjúkraflug | vefur = https://www.ernir.is }} '''Flugfélagið Ernir''' var íslenskt flugfélag sem stofnað var árið [[1970]] af Herði Guðmundssyni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2024/09/19/gjaldthrotabeidni_a_sogufraegt_flugfelag/|title=Gjaldþrotabeiðni á sögufrægt flugfélag|publisher=[[Morgunblaðið]]|author=Viðar Guðjónsson|language=is|date=2024-09-19|access-date=2025-03-24}}</ref> Á upphafsárum þess var það stafrækt í póst og sjúkraflugi á Vestfjörðum, en var síðar lagt niður árið 1995. Þegar félagið var endurvakið, árið 2003 var ákveðið að fljúga frá Reykjavík.<ref>[http://www.flugsafn.is/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=145&lang=en Ágrip af sögu atvinnuflugs á Íslandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722023030/http://www.flugsafn.is/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=145&lang=en |date=2011-07-22 }} Flugsafn Íslands</ref> Meðal flugleiða félagsins voru flug til Bíldudals, Gjögurs, Húsavíkur, Hornarfjarðar og Vestmannaeyja.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101215092911/www.samgonguraduneyti.is/malaflokkar/vegamal/frettir/nr/3347 Flugfélagið Ernir og Vegagerðin semja um áætlunarflug]</ref> Árið 2024 var flugfélagið tekið til gjaldþrotaskipta.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2024/10/04/ernir_til_gjaldthrotaskipta/|title=Ernir til gjaldþrotaskipta|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2024-10-04|access-date=2025-03-24}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== * [http://loftfaraskra.caa.is/home/ Loftfaraskrá flugmálastjórnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110117102143/http://loftfaraskra.caa.is/home/ |date=2011-01-17 }} Skoðað þann 11. desember 2010 [[Flokkur:Íslensk flugfélög]] {{Íslensk flugfélög}} {{S|1969}} [[Flokkur:Stofnað 1970]] [[Flokkur:Floti]] 3v2z057l8wh3epid4bw95e7hi47uknm 1960507 1960504 2026-04-18T23:16:27Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-24096-98|~2026-24096-98]] ([[User talk:~2026-24096-98|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:SchlurcherBot|SchlurcherBot]] 1953135 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Flugfélagið Ernir | merki = [[File:Ernir Air British Aerospace BAe-3212 Jetstream Super 31 Goetting.jpg|200px]] | gerð = Einkahlutafélag | stofnað = [[1970]] | örlög = Gjaldþrota árið 2024 | staðsetning = Reykjavíkurflugvöllur, [[Reykjavík]] | lykilmenn = [[Hörður Guðmundsson]], [[framkvæmdastjóri]] | starfsemi = Áætlunarflug, leiguflug, sjúkraflug | vefur = https://www.ernir.is }} '''Flugfélagið Ernir''' var íslenskt flugfélag sem stofnað var árið [[1970]] af Herði Guðmundssyni.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2024/09/19/gjaldthrotabeidni_a_sogufraegt_flugfelag/|title=Gjaldþrotabeiðni á sögufrægt flugfélag|publisher=[[Morgunblaðið]]|author=Viðar Guðjónsson|language=is|date=2024-09-19|access-date=2025-03-24}}</ref> Á upphafsárum þess var það stafrækt í póst og sjúkraflugi á Vestfjörðum, en var síðar lagt niður árið 1995. Þegar félagið var endurvakið, árið 2003 var ákveðið að fljúga frá Reykjavík.<ref>[http://www.flugsafn.is/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=145&lang=en Ágrip af sögu atvinnuflugs á Íslandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722023030/http://www.flugsafn.is/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=145&lang=en |date=2011-07-22 }} Flugsafn Íslands</ref> Meðal flugleiða félagsins voru flug til Bíldudals, Gjögurs, Húsavíkur, Hornarfjarðar og Vestmannaeyja.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101215092911/www.samgonguraduneyti.is/malaflokkar/vegamal/frettir/nr/3347 Flugfélagið Ernir og Vegagerðin semja um áætlunarflug]</ref> Árið 2024 var flugfélagið tekið til gjaldþrotaskipta.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2024/10/04/ernir_til_gjaldthrotaskipta/|title=Ernir til gjaldþrotaskipta|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2024-10-04|access-date=2025-03-24}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== * [http://loftfaraskra.caa.is/home/ Loftfaraskrá flugmálastjórnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110117102143/http://loftfaraskra.caa.is/home/ |date=2011-01-17 }} Skoðað þann 11. desember 2010 [[Flokkur:Íslensk flugfélög]] {{Íslensk flugfélög}} {{S|1969}} [[Flokkur:Stofnað 1970]] qmn3vf1dq0lc7arujr3lv5ji75zz2l4 0 107049 1960450 1823824 2026-04-18T16:39:04Z Akigka 183 1960450 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Linguine.jpg |thumb | Linguine pasta.]] '''Linguine''' er [[Ítalía|ítölsk]] [[Pastategundir|pastategund]]. Linguine er langt og flatt eins og [[fettuccine]] og [[trenette]]. Það er breiðara en venjulegt [[spagettí]], um það bil 4 mm, en ekki jafn breitt og fettuccine.<ref>{{Cite web|url=https://www.cucinafoods.co.nz/Pasta+Guide/Fresh+Pasta.html|title=Fresh Pasta widths and serving sizes Lasagne sheets and Asian Noodles|website=www.cucinafoods.co.nz|access-date=2020-02-11|archive-date=2019-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219023649/https://www.cucinafoods.co.nz/Pasta+Guide/Fresh+Pasta.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cnn.com/FOOD/resources/food.for.thought/grains/pasta.chart.html|title=CNN Food Central - Resources: Pasta Shapes and Sizes|website=www.cnn.com|access-date=2020-02-11}}</ref> Nafnið linguine merkir „litlar tungur“ á [[Ítalska|ítölsku]].<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/linguine|title=Definition of LINGUINE|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2020-02-11}}</ref> Linguine er stundum kallað ''trenette'' eða ''bavette''. Linguettine er þynnri tegund af linguine.<ref>{{Cite web|url=https://www.ultimatecookingguide.com/food/pasta-noodles/pasta/ribbon-pasta/linguine-linguettine.html|title=Linguine & Linguettine|website=www.ultimatecookingguide.com|access-date=2020-02-11|archive-date=2016-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019222409/http://www.ultimatecookingguide.com/food/pasta-noodles/pasta/ribbon-pasta/linguine-linguettine.html|url-status=dead}}</ref> Linguine er upprunalega frá borginni [[Genúa]] í [[Lígúría|Lígúríuhéraði]] á Norðvestur-Ítalíu. ''Linguine alle vongole'' (linguine með [[freyjuskel]]) og ''Trenette al [[pesto]]'' eru vinsælir réttir þar sem linguine er notað.<ref>{{Cite web|url=https://pastafits.org/pasta-shapes/linguine/|title=Linguine|date=2018-08-24|website=Pasta Fits|language=en-US|access-date=2020-02-11}}</ref> Þar sem linguine kemur frá strandbæ er það oftast eldað með sjávarfangi eða pestói, en ekki með kjöt- og tómatréttum eins og hefðbundið spagettí. Linguine er vanalega gert bæði úr [[hveiti]] og [[heilhveiti]], en það síðarnefnda er oftast notað á Ítalíu. Linguine er þykkara en venjulegt spagettí og þarf þess vegna lengri eldunartíma. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|matur}} [[Flokkur:Pasta]] a49ttp0j8pcq78gundaf0cjbmy2cn37 0 110797 1960442 1933649 2026-04-18T15:59:26Z Akigka 183 1960442 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Manama | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = {{lang|ar|الْمَنَامَة}} ([[arabíska]]) | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = Manama, Bahrain Decembre 2014.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Barein | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning á Barein | teiknibóla_kort_stærð = 200px | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Barein}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 30 | hæð_m = | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web |title=Manama Population 1950-2024 |url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/20109/manama/population |website=Macrotrends |access-date=8 December 2024}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2025 | mannfjöldi_heild = 743.066 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = | utc_hliðrun = +03:00 | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Manama''' ([[arabíska]]: {{lang|ar|الْمَنَامَة}}) er [[höfuðborg]] og stærsta borg [[Barein]]. Íbúar eru um 740 þúsund (2025).<ref name="mannfjöldi" /> Elstu heimildir um borgina eru frá 14. öld. Frá [[1783]] hefur hún verið undir stjórn [[Al-Khalifa]]-ættarinnar. Borgin var lýst [[fríhöfn]] árið [[1958]] og var gerð að höfuðborg Barein þegar landið fékk sjálfstæði [[1970]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Höfuðborgir í Asíu}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir og bæir í Barein]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Asíu]] mfpwft6mtjttg7twsu0ic2sjzbo804i 0 114030 1960520 1960414 2026-04-19T01:53:55Z Hellsing02 115693 1960520 wikitext text/x-wiki '''Úrslit MORFÍs''' er yfirlit yfir úrslit ræðukeppni framhaldsskólanna [[MORFÍS]] frá 1984. {| class="wikitable sortable" | ! Ár !! Umræðuefni !! Fundarstjóri !! Dómarar !! Ræðumaður kvöldsins !! Sigurlið !! Taplið !! Aths. |- valign="top" | | 1985 || ''Einokun'' || || || Jóhann Friðgeir Haraldsson (MR) || [[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] * Liðsstjóri: Agnar Hansson * Frummælandi: Kristján Hrafnsson * Meðmælandi: Hlynur N. Grímsson * Stuðningsmaður: Jóhann Friðgeir Haraldsson | '''[[Menntaskólinn í Kópavogi]]''' * Liðsstjóri: Sveinn Gíslason * Frummælandi: Pétur M. Ólafsson * Meðmælandi: Sigríður Agnarsdóttir * Stuðningsmaður: Jón G. Stefánsson | |- valign="top" | | 1986 || ''Geimferðir'' || || || [[Helgi Hjörvar]] (MH) || [[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] * Liðsstjóri: Magni Þór Pálsson * Frummælandi: Gylfi Magnússon * Meðmælandi: Sveinn Valfells * Stuðningsmaður: Hlynur N. Grímsson | [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']]<br />* * Liðsstjóri: * Frummælandi: Ásdís Þórhallsdóttir * Meðmælandi: Vilhjálmur Hjálmarsson * Stuðningsmaður: [[Helgi Hjörvar]] | |- valign="top" | | 1987 || ''Á að taka upp einræði á Íslandi í staðinn fyrir lýðræði?'' || || || [[Illugi Gunnarsson]] (MR) || '''[[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]''' * Liðsstjóri: Stefán Gunnarsson * Frummælandi: Tryggvi G. Árnason * Meðmælandi: Sigurður Örn Bernhöft * Stuðningsmaður: [[Sigmar Guðmundsson]] * Þjálfari/þjálfarar: Þór Jónsson | [[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] * Liðsstjóri: Sveinn Valfells * Frummælandi: [[Birgir Ármannsson]] * Meðmælandi: Auðunn Atlason * Stuðningsmaður: [[Illugi Gunnarsson]] | |- valign="top" | | 1988 || ''Er vitsmunalíf á öðrum hnöttum?'' || || || [[Sigmar Guðmundsson]] (FG) || [[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] * Liðsstjóri: Elsa Björk Valsdóttir * Frummælandi: Auðunn Atlason * Meðmælandi: Daníel Freyr Jónsson * Stuðningsmaður: Orri Hauksson | '''[[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]''' * Liðsstjóri: Árni Gunnarsson * Frummælandi: Einar Páll Tamimi * Meðmælandi: Sigurður Örn Bernhöft * Stuðningsmaður: [[Sigmar Guðmundsson]] | |- valign="top" | | 1989 || ''Hafa vísindin bætt heiminn?'' || || || [[Stefán Eiríksson]] (MH) || '''[[Menntaskólinn við Sund]]''' (með) * Liðsstjóri: [[Sverrir Jakobsson]] * Frummælandi: Auðun Georg Ólafsson * Meðmælandi: [[Ármann Jakobsson]] * Stuðningsmaður: Einar Kristjánsson | [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (á móti) * Liðsstjóri: Tryggvi Helgason * Frummælandi: [[Stefán Eiríksson]] * Meðmælandi: Brynhildur Björnsdóttir * Stuðningsmaður: Kristján Eldjárn | |- valign="top" | | 1990 || ''Framhaldsskólar hafa brugðist hlutverki sínu'' || || || Sigmar Guðmundsson (FG) || [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ|'''Fjölbrautaskólinn í Garðabæ''']] (á móti) * Liðsstjóri: Gestur Guðmundur Gestsson * Frummælandi: Almar Guðmundsson * Meðmælandi: Már Másson * Stuðningsmaður: Sigmar Guðmundsson * Þjálfari/þjálfarar: [[Bjarki Karlsson]] | '''[[Verzlunarskóli Íslands]]''' (með) * Liðsstjóri: Hafsteinn Sv. Hafsteinsson * Frummælandi: Birgir Fannar Birgisson * Meðmælandi: [[Gísli Marteinn Baldursson]] * Stuðningsmaður: Börkur Gunnarsson | |- valign="top" | | 1991 || ''Hver er sinnar gæfu smiður'' || || || Almar Guðmundsson (FG) || [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] * Liðsstjóri: Skorri Andrew Aikman * Frummælandi: Halldór Fannar Guðjónsson * Meðmælandi: Kristín Pétursdóttir * Stuðningsmaður: [[Gísli Marteinn Baldursson]] Þjálfari: Börkur Gunnarsson | [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ|'''Fjölbrautaskólinn í Garðabæ''']] * Liðsstjóri: Hjalti Már Björnsson * Frummælandi: Almar Guðmundsson * Meðmælandi: Mjöll Jónsdóttir * Stuðningsmaður: Ólafur Einar Rúnarsson | |- valign="top" | | 1992 || ''Er Ísland spillt land?'' || || || Gísli Marteinn Baldursson (VÍ) || [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] * Liðsstjóri: [[Sigurður Kári Kristjánsson]] * Frummælandi: [[Rúnar Freyr Gíslason]] * Meðmælandi: [[Ólafur Teitur Guðnason]] * Stuðningsmaður: Gísli Marteinn Baldursson Þjálfari: Börkur Gunnarsson | [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ|'''Fjölbrautaskólinn í Garðabæ''']] * Liðsstjóri: Hjalti Már Björnsson * Frummælandi: Almar Guðmundsson * Meðmælandi: Mjöll Jónsdóttir * Stuðningsmaður: Ólafur Einar Rúnarsson | |- valign="top" | | 1993 || ''Er Ísland á leiðinni til andskotans?'' || || || Rúnar Freyr Gíslason (VÍ) || [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] * Liðsstjóri: Sigurður Kári Kristjánsson * Frummælandi: Rúnar Freyr Gíslason * Meðmælandi: Kristín Pétursdóttir * Stuðningsmaður: Ólafur Teitur Guðnason Þjálfari: Börkur Gunnarsson | [[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] * Liðsstjóri: [[Sveinn H. Guðmarsson]] * Frummælandi: Ingvi Hrafn Óskarsson * Meðmælandi: [[Úlfur Eldjárn]] * Stuðningsmaður: [[Stefán Pálsson]] * Þjálfari: Daníel Freyr Jónsson | |- valign="top" | | 1994 || ''Líknardráp'' || || || [[Inga Lind Karlsdóttir]] (FG) (445 stig) || [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (1228 stig) (á móti) * Liðsstjóri: Jóhann Bragi Fjalldal * Frummælandi: [[Oddný Sturludóttir]] * Meðmælandi: Hulda Herjolfsdóttir Skogland * Stuðningsmaður: Garðar Þorsteinn Guðgeirsson * Þjálfari: [[Stefán Eiríksson]] | [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ|'''Fjölbrautaskólinn í Garðabæ''']] (1181 stig) (með) * Liðsstjóri: Össur Brynjólfsson * Frummælandi: Hermann Páll Jónsson * Meðmælandi: Þórlaug Ágústsdóttir * Stuðningsmaður: [[Inga Lind Karlsdóttir]] * Þjálfari: Bjarki Karlsson | |- valign="top" | | 1995 || ''Kynbætur á mönnnum'' || || || Jón Svanur Jóhannsson (VÍ) || [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']]<br /> * Liðsstjóri: Arinbjörn Ólafsson * Frummælandi: Oddný Sturludóttir * Meðmælandi: Hulda Herjolfsdóttir Skogland * Stuðningsmaður: Sandra Ásgeirsdóttir * Þjálfari: Sæmundur Norðfjörð | [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] * Liðsstjóri: [[Þórunn Clausen]] * Frummælandi: Hafsteinn Þór Hauksson * Meðmælandi: Viggó Örn Jónsson * Stuðningsmaður: Jón Svanur Jóhannsson * Þjálfarar: Ólafur Teitur Guðnason, Rúnar Freyr Gíslason | |- valign="top" | |1996 || ''Græðgi'' || || || Arnar Þór Halldórsson (FB) & Hafsteinn Þór Hauksson (VÍ) || '''[[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]'''<br /> * Liðsstjóri: Bóas Valdórsson * Frummælandi: Lárus Páll Birgisson * Meðmælandi: Arnar Þór Halldórsson * Stuðningsmaður: Matthías Geir Ásgeirsson * Þjálfari: Stefán Pálsson | [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] * Liðsstjóri: Gunnar Thoroddsen * Frummælandi: Viggó Örn Jónsson * Meðmælandi: Tómas Eiríksson * Stuðningsmaður: Hafsteinn Þór Hauksson * Þjálfarar: Gunnlaugur Jónsson, Jón Svanur Jóhannsson | |- valign="top" | | 1997 || ''Kynjakvótar'' || || || Halldór Benjamín Þorbergsson (MR) || [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (1300 stig) (á móti) * Liðsstjóri: Tómas Eiríksson * Frummælandi: Herjólfur Guðbjartsson * Meðmælandi: Ragnar Guðmundsson * Stuðningsmaður: Hafsteinn Þór Hauksson * Þjálfari/þjálfarar: Viggó Örn Jónsson, Gunnlaugur Jónsson | [[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] (1217 stig) (með) * Liðsstjóri: Ólafur Gauti Guðmundsson * Frummælandi: Halldór Benjamín Þorbergsson * Meðmælandi: Gautur Sturluson * Stuðningsmaður: Jóhann Davíð Ísaksson * Þjálfari: Stefán Pálsson | |- valign="top" | | 1998 || ''Egóismi'' || || || Hafsteinn Þór Hauksson (VÍ) || [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (1228 stig) (með) * Liðsstjóri: Tómas Eiríksson * Frummælandi: Ragnar Guðmundsson * Meðmælandi: Herjólfur Guðbjartsson * Stuðningsmaður: Hafsteinn Þór Hauksson | '''[[Kvennaskólinn í Reykjavík]]''' (1217 stig) (móti) * Liðsstjóri: Gunnar Hrafn Jónsson * Frummælandi: María Rún Bjarnadóttir * Meðmælandi: Guðni Már Harðarson * Stuðningsmaður: Eyrún Magnúsdóttir * Þjálfarar: Þórlaug Ágústsdóttir, Lárus Páll Birgisson | |- valign="top" | | 1999 || ''Hlutleysi'' || Þórlaug Ágústsdóttir || || Hadda Hreiðarsdóttir (MA) || '''[[Menntaskólinn á Akureyri]]''' (á móti) * Liðsstjóri: Aðalheiður Jóhannesdóttir * Frummælandi: Þórhildur Guðrún Ólafsdóttir * Meðmælandi: Hadda Hreiðarsdóttir * Stuðningsmaður: Kjartan Höskuldsson | '''[[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]''' (með) * Liðsstjóri: Kári Gylfason * Frummælandi: Logi Karlsson * Meðmælandi: Jón Hjörleifur Stefánsson * Stuðningsmaður: [[Bergur Ebbi Benediktsson]] | |- valign="top" | | 2000 || ''Frelsi einstaklingsins'' || || || Bergur Ebbi Benediktsson (MH) || [[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (með) * Liðsstjóri: Ásgeir Jóhannesson * Frummælandi: Breki Logason * Meðmælandi: Bjarney Sonja Ólafsdóttir * Stuðningsmaður: Björn Berg Gunnarsson | [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (á móti) * Liðsstjóri: Georg Kári Hilmarsson * Frummælandi: Logi Karlsson * Meðmælandi: Helgi Guðnason * Stuðningsmaður: Bergur Ebbi Benediktsson | |- valign="top" | | 2001 || ''Eru trúarbrögð slæm?'' || || || Hjálmar Stefán Brynjólfsson (MA) || '''[[Menntaskólinn á Akureyri]]''' (1480 stig) (með) * Liðsstjóri: Mæja Bet Jakobsdóttir * Frummælandi: Katrín Björk Sævarsdóttir * Meðmælandi: Þórgunnur Oddsdóttir * Stuðningsmaður: Hjálmar Stefán Brynjólfsson |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (1275 stig) (á móti) * Liðsstjóri: Ómar Örn Bjarnþórsson * Frummælandi: Breki Logason * Meðmælandi: Ágúst Ingvar Magnússon * Stuðningsmaður: Björn Berg Gunnarsson | |- valign="top" | | 2002 || ''Heimur versnandi fer'' || || || Atli Bollason (MH) || [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (með) *Liðsstjóri: Georg Kári Hilmarsson *Frummælandi: Orri Jökulsson *Meðmælandi: Kári Hólmar Ragnarsson *Stuðningsmaður: Atli Bollason *Þjálfari/þjálfarar: Bergur Ebbi Benediktsson |'''[[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]''' (á móti) * Liðsstjóri: * Frummælandi: Guðjón Heiðar Valgarðssonn * Meðmælandi: Gísli Hvanndal * Stuðningsmaður: [[Gunnar Jónsson]] * Þjálfarar: Bóas Valdórsson, Lárus Páll Birgisson | |- |2003 |''Eru karlmenn að standa sig illa?'' | | |Jóhann Alfreð Kristinsson (MR) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) *Liðsstjóri: Baldur Kristjánsson *Frummælandi: Björn Bragi Arnarsson *Meðmælandi: Jónas Oddur Jónasson *Stuðningsmaður: Breki Logason *Þjálfari/þjálfarar: Ómar Örn Bjarnþórsson og Eirik Sördal |[[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] (með) *Liðsstjóri: Einar Örn Gíslason *Frummælandi: Árni Egill Örnólfsson *Meðmælandi: Einar Sigurjón Oddsson *Stuðningsmaður: Jóhann Alfreð Kristinsson *Þjálfari/þjálfarar: Ari Eldjárn | |- |2004 |''Maðurinn er heimskur'' | | |Björn Bragi Arnarsson (VÍ) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (1544 stig) (á móti) *Liðsstjóri: Hannes Þór Halldórsson *Frummælandi: Davíð Gill Jónsson *Meðmælandi: Jónas Oddur Jónason *Stuðningsmaður: Björn Bragi Arnarson *Þjálfari/þjálfarar: Ómar Örn Bjarnþórsson og Breki Logason |[[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (1543 stig) (með) *Liðsstjóri: Kári Finnsson *Frummælandi: Orri Jökulsson *Meðmælandi: Halldór Halldórsson *Stuðningsmaður: Atli Bollason *Þjálfari/þjálfarar: Bergur Ebbi Benediktsson | |- |2005 |''Þróunaraðstoð'' | |Jóhann Alfreð Kristinsson |Björn Bragi Arnarsson (VÍ) (542 stig) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (1382 stig) *Liðsstjóri: Óttar Snædal Þorsteinsson *Frummælandi: Þórunn Elísabet Bogadóttir *Meðmælandi: Davíð Gill Jónsson *Stuðningsmaður: Björn Bragi Arnarson *Þjálfari/þjálfarar: Ómar Örn Bjarnþórsson |[[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti|'''Fjölbrautaskólinn í Breiðholti''']] (1360 stig) *Liðsstjóri: Hjörtur Ágústsson *Frummælandi: Guðjón Heiðar Valgarðsson *Meðmælandi: Bragi Páll Sigurðarson *Stuðningsmaður: [[Gunnar Jónsson]] *Þjálfari/þjálfarar: Jóhannes Þór Skúlason | |- |2006 |''Frelsi einstaklingsins'' |[[Sigmar Guðmundsson]] |Jóhann Fjalar Skaptason, Gísli Hvanndal Ólafsson, Ómar Örn Bjarnþórsson |Halldór Armand Ásgeirsson (MH) |[[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] *Liðsstjóri: Guðrún Sóley Gestsdóttir *Frummælandi: Gunnar Örn Guðmundsson *Meðmælandi: [[Saga Garðarsdóttir]] *Stuðningsmaður: Jón Eðvald Vignisson *Þjálfari/þjálfarar: Jóhannes Þór Skúlason |[[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] *Liðsstjóri: Kári Finnsson *Frummælandi: Sigurjón Bjarni Sigurjónsson *Meðmælandi: Atli Már Steinarsson *Stuðningsmaður: Halldór Armand Ásgeirsson *Þjálfari/þjálfarar: Atli Bollason, Kári Hólmar Ragnarsson | |- |2007 |''Á mannkynið að taka upp eitt sameiginlegt tungumál?'' |[[Guðmundur Steingrímsson]] |Árni Egill Örnólfsson, Þórður, Oddadomari Hafseinn Þór Hauksson |Birkir Blær Ingólfsson (MH) (590 stig) |[[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (með) (1473 stig) *Liðsstjóri: Dagur Kári G. Jónsson *Frummælandi: Jónas Margeir Ingólfsson *Meðmælandi: Magnús Felix Tryggvason *Stuðningsmaður: Birkir Blær Ingólfsson *Þjálfari/þjálfarar: Atli Már Steinarsson, Halldór Armand Ásgeirsson |'''[[Borgarholtsskóli]]''' (á móti) (1362 stig) *Liðsstjóri: Elvar Orri Hreinsson *Frummælandi: Arnór Pálmi Arnarson *Meðmælandi: [[Hrannar Már Gunnarsson]] *Stuðningsmaður: Birkir Már Árnason *Þjálfari/þjálfarar: Ingvar Örn Ákason | |- |2008 |''Áróður'' |[[Ásgeir Erlendsson]] |Anna Kristín Pálsdóttir, Davíð Gill, Þórunn Elísabet Bogadóttir |Birkir Blær Ingólfsson (MH) |[[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] (á móti) *Liðsstjóri: Ari Guðjónsson *Frummælandi: Arnar Már Ólafsson *Meðmælandi: Jón Benediktsson *Stuðningsmaður: Guðmundur Egill Árnason *Þjálfari/þjálfarar: Jóhannes Þór Skúlason, Gunnar Örn Guðmundsson, Gunnar Jónsson |[[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (með) *Liðsstjóri: Lárus Jón Björnsson *Frummælandi: Hugi Leifsson *Meðmælandi: Arnmundur Ernst Backman *Stuðningsmaður: Birkir Blær Ingólfsson *Þjálfari/þjálfarar: Halldór Armand Ásgeirsson, Kári Finnsson | |- |2009 |''Geimferðir'' |[[Inga Lind Karlsdóttir]] |Þorkell Gunnar Sigurbjörnsson, Jóhann Fjalar Skaptason og oddadómari Bjartmar Oddur Þeyr Alexanderson |Hafsteinn Gunnar Hauksson (VÍ) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) *Liðsstjóri: Einar Brynjarsson *Frummælandi: Eva Fanney Ólafsdóttir *Meðmælandi: Stefán Óli Jónsson *Stuðningsmaður: Hafsteinn Gunnar Hauksson *Þjálfari/þjálfarar: Jóhann Alfreð Kristinsson, Ómar Örn Bjarnþórsson |'''[[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]''' (með) *Liðsstjóri: Oddur Gunnarsson Bauer *Frummælandi: Fannar Óli Ólafsson *Meðmælandi: Davíð Már Gunnarsson *Stuðningsmaður: Sigfús Jóhann Árnason *Þjálfari/þjálfarar: Guðmundur Egill Árnason, Ari Guðjónsson, Gunnar Örn Guðmundsson | |- |2010 |''Fáfræði er sæla'' |[[Ásgeir Erlendsson]] |Bjarki Vigfússon, Brynjar Örnuson Guðnason, Jón Benediktsson, Lárus Jón Björnsson og oddadómari Fannar Freyr Ívarsson |Atli Hjaltested (MS) (908 stig) |[[Menntaskólinn við Sund|'''Menntaskólinn við Sund''']] (með) (2403 stig) *Liðsstjóri: Anton Birkir Sigfússon *Frummælandi: Lilja Björk Stefánsdóttir *Meðmælandi: Þórdís Jensdóttir *Stuðningsmaður: Atli Hjaltested *Þjálfari/þjálfarar: Birkir Blær Ingólfsson, Dagur Kári G. Jónsson, Jónas Margeir Ingólfsson |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) (2395 stig) *Liðsstjóri: Árni Grétar Finnsson *Frummælandi: Árni Kristjánsson *Meðmælandi: Stefán Óli Jónsson *Stuðningsmaður: Eva Fanney Ólafsdóttir *Þjálfari/þjálfarar: Hafsteinn Gunnar Hauksson, Jóhann Alfreð Kristinsson |Í fyrsta sinn 5 dómarar í úrslitum |- |2011 |''Frjálshyggja'' |[[Helgi Hjörvar]] |Stefán Rafn Sigurbjörnsson, Pétur Magnús, Kristinn Árni Lár Hróbjartsson, Viktor Orri Valgarðsson og oddadómari Halldór Armand Ásgeirsson |Þórir Freyr Finnbogason (MS) (973 stig) |'''[[Menntaskólinn í Reykjavík]]'''(með) (2499 stig) *Liðsstjóri: Ólafur Kjaran Árnason *Frummælandi: Magnús Karl Ásmundsson *Meðmælandi: Auðunn Lúthersson *Stuðningsmaður: Jóhann Páll Jóhannsson *Þjálfari/þjálfarar: Guðrún Sóley Gestsdóttir, Magnús Örn Sigurðsson |'''[[Menntaskólinn við Sund]]''' (á móti) (2433 stig) *Liðsstjóri: Kristín Anný Walsh *Frummælandi: Gígja Hilmarsdóttir *Meðmælandi: Klara Óðinsdóttir *Stuðningsmaður: Þórir Freyr Finnbogason *Þjálfari/þjálfarar: Bjarki Vigfússon, Brynjar Örnuson Guðnason, Einar Brynjarsson | |- |2012 |''Stríð fyrir frið'' |[[Gísli Marteinn Baldursson]] |Viktor Hrafn Hólmgeirsson, Inga Lind Karlsdóttir, Áslaug Hulda Jónsdóttir, Bjartmar Oddur Þeyr Alexanderson og oddadómari Hafsteinn Þór Hauksson |Jóhann Páll Jóhannsson (MR) (921 stig) |[[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] (á móti) (2442 stig) *Liðsstjóri: Eygló Hilmarsdóttir *Frummælandi: Kári Þrastarson *Meðmælandi: Ólafur Kjaran Árnason *Stuðningsmaður: [[Jóhann Páll Jóhannsson]] *Þjálfari/þjálfarar: Guðrún Sóley Gestsdóttir, Magnús Örn Sigurðsson |[[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (með) (2388 stig) *Liðsstjóri: Jón Pétur Þorsteinsson *Frummælandi: Katrín Ásmundsdóttir *Meðmælandi: Sigurbjartur Sturla Atlason *Stuðningsmaður: Ívar Vincent Smárason *Þjálfari/þjálfarar: Atli Már Steinarsson, Halldór Armand Ásgeirsson | |- |2013 |''Hjarðeðlið'' |[[Svavar Halldórsson]] |Gígja Hilmarsdóttir, Sigurbjartur Sturla Atlason, Brynjar Örnuson Guðnason, Oddur Þorri Viðarsson og oddadómari Gunnar Örn Guðmundsson |[[Sigríður María Egilsdóttir]] (VÍ) (1000 stig) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) (2647 stig) *Liðsstjóri: Hrafnkell Ásgeirsson *Frummælandi: Sigurður Kristinsson *Meðmælandi: Hersir Aron Ólafsson *Stuðningsmaður: [[Sigríður María Egilsdóttir]] *Þjálfari/þjálfarar: Birkir Blær Ingólfsson, Dagur Kári G. Jónsson, Jónas Margeir Ingólfsson |[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði|'''Flensborgarskólinn í Hafnarfirði''']] (með) (2293 stig) *Liðsstjóri: Aron Kristján Sigurjónsson *Frummælandi: Katrín Ósk Ásgeirsdóttir *Meðmælandi: Bergþór Þorvaldsson *Stuðningsmaður: Jón Gunnar Ingólfsson *Þjálfari/þjálfarar: Árni Grétar Finnsson, Björn Atli Davíðsson | |- |2014 |''Vopnaður friður'' |Guðrún Sóley Gestsdóttir |Geir Finnsson, Ásthildur Gyða Garðarsdóttir, Albert Guðmundsson, Brynjar Örnuson Guðnason og oddadómari Viktor Orri Valgarðsson |Katrín Ósk Ásgeirsdóttir (FíH) (1013 stig) |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (á móti) (2707 stig) *Liðsstjóri: Aron Kristján Sigurjónsson *Frummælandi: Jón Gunnar Ingólfsson *Meðmælandi: Magni Sigurðsson *Stuðningsmaður: Katrín Ósk Ásgeirsdóttir *Þjálfari/þjálfarar: Egill Ásbjarnarson, Stefán Snær Stefánsson |'''[[Menntaskólinn við Sund]]''' (með) (2601 stig) *Liðsstjóri: Arnar Snær Magnússon *Frummælandi: Telma Sif Reynisdóttir *Meðmælandi: Elísa Líf Ingvarsdóttir *Stuðningsmaður: Sædís Ýr Jónadóttir *Þjálfari/þjálfarar: Hjalti Vigfússon, Klara Óðinsdóttir, Lovísa Rut Kristjánsdóttir | |- |2015 |''Lögleiðing fíkniefna'' |Fannar Sveinsson |Arnór Gunnar Gunnarsson, Albert Guðmundsson, Hugi Leifsson, Gunnar Atli Gunnarsson og oddadómari Arnmundur Ernst Backman |Steinar Ingi Kolbeins (MS) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) (2536 stig) *Liðsstjóri: Arnar Ingi Ingason *Frummælandi: Bára Lind Þórarinsdóttir *Meðmælandi: Kjartan Þórisson *Stuðningsmaður: Elín Harpa Héðinsdóttir *Þjálfari/þjálfarar: Sigríður María Egilsdóttir, Stefán Óli Jónsson, Stefán Snær Stefánsson |'''[[Menntaskólinn við Sund]]''' (með) (2398 stig) *Liðsstjóri: Kristín Lilja Sigurðardóttir *Frummælandi: Sædís Ýr Jónasdóttir *Meðmælandi: Sólrún Freyja Sen *Stuðningsmaður: Steinar Ingi Kolbeins *Þjálfari/þjálfarar: Gígja Hilmarsdóttir, Klara Óðinsdóttir, Lovísa Rut Kristjánsdóttir | |- |2016 |''Vegferð mannkyns'' |Hákon Jóhannesson |Baldur Eiríksson, Brynjar Örnuson Guðnason, Hildur Hjörvar, Úlfar Viktorsson og oddadómari Katrín Ósk Ásgeirsdóttir |Bára Lind Þórarinsdóttir (VÍ) (1022 stig) |'''[[Menntaskólinn í Reykjavík]]''' (á móti) (2756 stig) *Liðsstjóri: Leifur Þorbjarnarson *Frummælandi: Sigrún Ebba Urbancic *Meðmælandi: Ragnheiður Ingunn Jóhannsdóttir *Stuðningsmaður: Elín María Árnadóttir *Þjálfarar: Ólafur Kjaran Árnason, Arnór Gunnar Gunnarsson |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (með) (2594 stig) *Liðsstjóri: Huginn Sær Grímsson *Frummælandi: Dóra Jóna Aðalsteinsdóttir *Meðmælandi: Teitur Gissurarson *Stuðningsmaður: Bára Lind Þórarinsdóttir *Þjálfarar: Hersir Aron Ólafsson, Sigríður María Egilsdóttir, Hrafnkell Ásgeirsson |Keppnistímabilið 2015-2016 var samþykkt ný „sigur-regla“ í 50. gr.: ''Það lið sigrar sem sigrar hjá flestum dómurum'' Allir fimm dómararnir dæmdu MR sigur |- |2017 |''ESB er að bregðast hlutverki sínu'' |Steiney Skúladóttir |Eyrún Björg Guðmundsdóttir, Magnþór Breki Ragnarsson, Steinunn Jónsdóttir, Leifur Þorbjarnarson og oddadómari Sólveig Rán Stefánsdóttir |Dóra Jóna Aðalsteinsdóttir (VÍ) (895 stig) |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (á móti) (2249 stig) *Liðsstjóri: Einar Baldvin Brimar *Frummælandi: Kristinn Snær Guðmundsson *Meðmælandi: Kolbeinn Sveinsson *Stuðningsmaður: Kristinn Óli Haraldsson *Þjálfarar: Aron Kristján Sigurjónsson, Katrín Ósk Ásgeirsdóttir, Sindri Blær Gunnarsson og Tómas Geir Howser Harðarson |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (með) (2318 stig) *Liðsstjóri: Sylvía Hall *Frummælandi: Huginn Sær Grímsson *Meðmælandi: Pétur Már Sigurðsson *Stuðningsmaður: Dóra Jóna Aðalsteinsdóttir *Þjálfarar: Sigríður María Egilsdóttir, Stefán Óli Jónsson, Stefán Snær Stefánsson |Flensborg sigraði keppnina þrátt fyrir að Verzlunarskólinn hafi hlotið fleiri stig, þar sem 3 dómarar dæmdu Flensborg sigur en 2 Verzlunarskólanum sigur skv. 50. gr. laga Morfís *Sigrar Flensborg í tölum: 1, 1 og 24 *Sigrar Verzlunarskólans í tölum: 12 og 83 |- |2018 |''Raunveruleikinn'' |Sigurbjartur Sturla Atlason |Eyrún Björg Guðmundsdóttir, Kristín Lilja Sigurðardóttir, Telma Sif Reynisdóttir, Guðrún Sóley Gestsdóttir og oddadómari Geir Finnsson |Kristinn Óli Haraldsson (FíH)(915) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) (2464 stig) *Liðsstjóri: Helena Björk Bjarkadóttir *Frummælandi: Huginn Sær Grímsson *Meðmælandi: Geir Zoëga *Stuðningsmaður: Pétur Már Sigurðsson *Þjálfarar: Sigríður María Egilsdóttir, Sylvía Hall, Stefán Snær Stefánsson, Hrafnkell Ásgeirsson |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (með) (2473 stig) *Liðsstjóri: Sindri Blær Gunnarsson *Frummælandi: Einar Baldvin Brimar *Meðmælandi: Kolbeinn Sveinsson *Stuðningsmaður: Kristinn Óli Haraldsson *Þjálfarar: Aron Kristján Sigurjónsson, Katrín Ósk Ásgeirsdóttir |Verzlunarskólinn sigraði keppnina þrátt fyrir að Flensborg hafi hlotið fleiri stig, þar sem 3 dómarar dæmdu Verzlunarskólanum sigur en 2 Flensborg sigur skv. 50. gr. laga Morfís *Sigrar Verzlunarskólans í tölum: 4, 12 og 13 *Sigrar Flensborg í tölum: 9 og 29 |- |2019 |''Maðurinn er grimmasta dýrið'' |Sólborg Guðbrandsdóttir |Anton Björn Helgason, Ingvar Þóroddsson, Kolbeinn Sveinsson, Leifur Þorbjarnarson og oddadómari Aron Kristján Sigurjónsson |Sigurbjörg Nanna Vignisdóttir (VÍ) (948 stig) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) (2479 stig) * Liðsstjóri: Máni Snær Þorláksson * Frummælandi: Lovísa Ólafsdóttir * Meðmælandi: Styr Orrason * Stuðningsmaður: Sigurbjörg Nanna Vignisdóttir * Liðsmenn: Dagur Kárason, Guðni Þór Ólafsson, Kári Jóhannesarson og Pétur Már Sigurðsson *Þjálfarar: Arnór Björnsson og Einar Baldvin Brimar |'''[[Kvennaskólinn í Reykjavík]]''' (með) (2383 stig) * Liðstjóri: Jón Þór Stefánsson * Frummælandi: Arngrímur Broddi Einarsson * Meðmælandi: Védís Halla Víðisdóttir * Stuðningsmaður: Guðmundur Hrafn Kristjánsson *Þjálfari: Kristinn Snær Guðmundsson |Allir fimm dómararnir dæmdu Verzlunarskólanum sigur. |- |2020 |''Lýðræði'' |[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] |Máni Snær Þorláksson, Bjarki Sigurðsson, Viktor Pétur Finnson, Guðni Þór Ólafsson og oddadómari Arngrímur Broddi Einarsson |Saga Rún Vilhjálmsdóttir (FíH) (788 stig) |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (með) (1781 stig) *Liðsstjóri: Ingi Snær Karlsson *Frummælandi: Kolbrún María Einarsdóttir *Meðmælandi: Birkir Ólafsson *Stuðningsmaður: Saga Rún Vilhjálmsdóttir *Þjálfarar: Kolbeinn Sveinsson, Einar Baldvin Brimar og Aron Sigurjónsson | [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|'''Menntaskólinn við Hamrahlíð''']] (á móti) (1274 stig) *Liðsstjóri: Dagur Eggertsson *Frummælandi: Sunna Tryggvadóttir *Meðmælandi: Grettir Valsson *Stuðningsmaður: Ari Hallgrímsson *Þjálfarar: Lóa Björk Björnsdóttir og Steinunn Sigþrúðardóttir |Ekki var lokið við keppnina þetta árið sökum Covid-19 faraldursins. Einungis var önnur undanúrslitaviðureignin keppt en hinni frestað. |- |2021 |''Ísland er spillt land'' |Geir Finnsson |Magnús Orri Aðalsteinsson, Einar Baldvin Brimar, Anton Björn Helgason, Daníel Óskar Jóhannesson og oddadómari Ingvar Þóroddsson. |Kolbrún María Einarsdóttir (FíH) (864 stig) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (á móti) (2341 stig) *Liðsstjóri: Kristófer Fannar Björnsson *Frummælandi: Gunnar Hrafn Kristjánsson *Meðmælandi: Árni Þór Guðjónsson *Stuðningsmaður: Killian Gunnlaugur E. Briansson *Liðsmenn: Helga Harðardóttir og Ilmur María Arnarsdóttir *Þjálfarar: Styr Orrason, Guðni Þór Ólafsson, Viktor Pétur Finnsson og Kári Jóhannesarson. |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (með) (2363 stig) *Liðsstjóri: Ingi Snær Karlsson *Frummælandi: Una Rán Tjörvadóttir *Meðmælandi: Birkir Ólafsson *Stuðningsmaður: Kolbrún María Einarsdóttir *Þjálfarar: Máni Snær Þorláksson og Pétur Már Sigurðsson | Verzlunarskólinn sigraði keppnina þrátt fyrir að Flensborg hafi hlotið fleiri stig, þar sem 3 dómarar dæmdu Verzlunarskólanum sigur en 2 Flensborg sigur skv. 50. gr. laga Morfís *Sigrar Verzlunarskólans í tölum: 1, 9 og 24 *Sigrar Flensborg í tölum: 13 og 43 |- |2022 |''Sameinuðu Þjóðirnar eru að bregðast hlutverki sínu'' |[[Lenya Rún Taha Karim]] |Viktor Orri Valgarðsson, Viktor Pétur Finnson, Lísbet Sigurðardóttir, Stefán Snær Stefánsson og oddadómari Stefán Óli Jónsson |Rafn Ágúst Ragnarsson (MR) (1031 stig) |[[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] (með) (2555 stig) * Liðsstjóri: Auður Halla Rögnvaldsdóttir * Frummælandi: Halldór Kári Þórhallson * Meðmælandi: Ísar Máni Birkisson * Stuðningsmaður: Rafn Ágúst Ragnarsson * Þjálfarar: Kristinn Óli Haraldsson, Máni Snær Þorláksson, Ólafur Björn Sverrisson, Einar Baldvin Brimar og Pétur Már Sigurðsson |[[Menntaskólinn á Akureyri|'''Menntaskólinn á Akureyri''']] (á móti) (2570 stig) * Liðsstjóri: Malín Marta Eyfjörð Ægisdóttir * Frummælandi: Þröstur Ingvarsson * Meðmælandi: Jóhannes Óli Sveinsson * Stuðningsmaður: Krista Sól Guðjónsdóttir * Liðsmenn: Sjöfn Hulda Jónsdóttir * Þjálfarar: Magnús Orri Aðalsteinsson, Embla Kristín Blöndal og Laufey Lind Ingibergsdóttir |MR sigraði keppnina þrátt fyrir að MA hafi hlotið fleiri stig, þar sem 3 dómarar dæmdu MR sigur en 2 MA sigur skv. 50. gr. laga Morfís *Sigrar MR í tölum: 4, 7 og 12 *Sigrar MA í tölum: 14 og 24 |- |2023 |''Samfélagsmiðlar'' |Grettir Valsson |Guðmundur Hrafn Kristjánsson, Krista Sól Guðjónsdóttir, Magnús Orri Aðalsteinsson, Embla Kristín Blöndal og oddadómari Sigurbjörg Nanna Vignisdóttir |Ingunn Marta Þorsteinsdóttir (MR) (1017 stig) |[[Menntaskólinn í Reykjavík|'''Menntaskólinn í Reykjavík''']] (móti) (2578 stig) * Liðsstjóri: Kristján Dagur Jónsson * Frummælandi: Halldór Kári Þórhallson * Meðmælandi: Nína Rajani Tryggvadóttir * Stuðningsmaður: Ingunn Marta Þorsteinsdóttir * Liðsstjóri í sal: Diljá Kjerúlf * Þjálfarar: Máni Snær Þorláksson, Auður Halla Rögnvaldsdóttir, Ísar Máni Birkisson og Rafn Ágúst Ragnarsson. |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (með) (2448 stig) * Liðsstjóri: Perla Eyfjörð * Frummælandi: Snædís Petra Sölvaóttir * Meðmælandi: Unnur Elín Sigursteinsdóttir * Stuðningsmaður: Birgitta Rún Ólafsdóttir * Þjálfarar: Viktor Pétur Finnsson, Arnór Björnsson og Einar Baldvin Brimar Þórðarson. |Allir dómarar dæmdu MR sigur *Sigrar MR í tölum: 14, 21, 22, 32 og 41 |- |2024 |''Ísland í NATO'' |[[Róbert laufdal|Róbert Laufdal]] |Geir Zoëga, Dóra Jóna Aðalsteinsdóttir, Stefán Óli Jónsson, Huginn Sær Grímsson og oddadómari Katrín Ósk Ásgeirsdóttir |Krista Sól Guðjónsdóttir (MA) (908 stig) |[[Menntaskólinn á Akureyri|'''Menntaskólinn á Akureyri''']] (móti) (2416 stig) * Liðsstjóri: Reynir Þór Jóhannsson * Frummælandi: Benjamín Þorri Bergsson * Meðmælandi: Heiðrún Hafdal Björgvinsdóttir * Stuðningsmaður: Krista Sól Guðjónsdóttir * Liðsstjóri í sal: Þórhallur Arnórsson * Þjálfarar: Ingvar Þóroddsson, Embla Kristín Blöndal, Þröstur Ingvarsson |'''[[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]]''' (með) (2194 stig) * Liðsstjóri: Perla Eyfjörð * Frummælandi: Aðalbjörg Emma Hafsteinsdóttir * Meðmælandi: Unnur Elín Sigursteinsdóttir * Stuðningsmaður: Snædís Petra Sölvaóttir * Þjálfarar: Magnús Orri Aðalsteinsson, Rafn Ágúst Ragnarsson, Birgitta Rún Ólafsdóttir |Fjórir dómarar dæmdu MA sigur og einn dómari dæmdi Flensborgarskólanum sigur. *Sigrar MA í tölum: 72, 81, 54, 18 *Sigrar Flensborgarskólans í tölum: 3 |- |2025 |Ritskoðun |[[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir]] |Dagur Kárason, Embla Kristín Blöndal, Halldór Kári Þórhallsson, Lenya Rún Taha Karim og oddadómari Arnór Björnsson |Andrés Kristinn Haraldsson (VÍ) (954 stig) |[[Verzlunarskóli Íslands|'''Verzlunarskóli Íslands''']] (móti) (2504 stig) *Liðsstjóri: Guðmundur Kristinn Davíðsson * Frummælandi: Ísabel Dís Sheehan * Meðmælandi: Anna María Allawawi Sonde * Stuðningsmaður: Andrés Kristinn Haraldsson * Liðsstjórar í sal: Dagur Thors, Jónatan Örn Sverrisson, Óskar Breki Bjarkason, Sunna Björg Harðardóttir * Þjálfarar: Daníel Hjörvar Guðmundsson, Viktor Pétur Finnsson, Vésteinn Örn Pétursson, Geir Zoëga, Huginn Sær Grímsson |'''[[Menntaskólinn við Sund]]''' (með) (2410 stig) *Liðsstjóri: Agla Rut Egilsdóttir * Frummælandi: Ásgeir Máni Andrason * Meðmælandi: María Sól Jósepsdóttir * Stuðningsmaður: Vigdís Elísabet Bjarnadóttir * Liðsstjórar í sal: Alfreð Gauti Kristinsson, Njála Rún Egilsdóttir * Þjálfarar: Birgitta Rún Ólafsdóttir, Unnur Elín Sigursteinsdóttir |Þrír dómarar dæmdu VÍ sigur og tveir dómarar dæmdu MS sigur. *Sigrar VÍ í tölum: 33, 35, 57 *Sigrar MS í tölum: 14, 17 |- |2026 |Gervigreind |Stefán Einar Stefánsson |Magnús Orri Aðalsteinsson, Eva Júlía Ólafsdóttir, Krista Sól Guðjónsdóttir, Arent Orri Jónsson Claessen, Arnar Kjartansson |Bergþóra Hildur Andradóttir (981 stig) |Menntaskólinn í Reykjavík (móti) (2644 stig) • Liðsstjóri: Jóakim Uni Arnaldarson • Frummælandi: Stefanía Lilja Jóhannsdóttir • Meðmælandi: Jón Breki Gunnlaugsson • Stuðningsmaður: Bergþóra Hildur Andradóttir • • Liðsmenn í sal: Jakob Beck, Úlfhildur Elísa Hróbjartsdóttir Þjálfarar: Halldór Kári Þórhallsson, Kristján Dagur Jónsson, Ísar Máni Birkisson, Vigdís Elísabet Bjarnadóttir. Ísold Sturludóttir Hamar, Birgir Liljar Önnuson Soltani, Oliver Einar Nordquist, Nonni Gnarr, Birgir Ari Óskarsson |Kvennaskólinn í Reykjavik (með) (2444 stig) • Liðsstjóri: Kristján Guðmundsson • Frummælandi: Ragnhildur Kjartansdóttir • Meðmælandi: Aðalheiður Helga Kristjánsdóttir • Stuðningsmaður: Guðlaug Helga Björnsdóttir • • Liðsmenn í sal: Kristjana Thors, Agla Margrét Karlsdóttir, Aníta Sóley Birgisdóttir Þjálfarar: Andrés Kristinn Haraldsson, Jökull Eyfjörð Ingvarsson |Allir dómarar dæmdu MR sigur: Sigrar MR í tölum: 12, 42, 43, 49, 54 |} [[Flokkur:Keppnir íslenskra framhaldsskóla]] gx6lt1m3xsp1swtr7yij9vylgfgrdnl 0 119548 1960496 1905890 2026-04-18T20:39:49Z Akigka 183 1960496 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Piece work.jpg|left|thumb|Ábreiða úr ömmuferningum.]] '''Ömmuferningur''' eða '''ömmudúlla''' er lítill [[hekl]]aður ferningur sem er heklaður í hring utan um miðju ferningsins. Ömmuferningar líkjast grófri [[blúnda|blúndu]]. Algengt er að margir slíkir ferningar (dúllur) séu heklaðir og svo tengdir margir saman í stærri stykki svo sem vesti, veski, púða og rúmteppi. Ömmuferningar eru oft marglitir og litskrúðugir, en það var góð leið til að vinna úr garnafgöngum. Sögu þessara ferninga má rekja til loka 19. aldar.<ref>{{cite web|url=https://pieceworkmagazine.com/the-first-granny-square-translating-the-1880s-crazy-quilt-trend-to-crochet/|title=The First Granny Square: Translating the 1880s' Crazy-Quilt Trend to Crochet|author=Nicole Gustas|date=2. október 2023|website=Piecework}}</ref> Til eru ýmsar gerðir af ömmuferningum en sú algengasta er með tvöföldum stuðlum sem tengdir eru með keðjulykkjum og tvöföldum stuðlablokkum. Byrjað er á ömmuferning með nokkrum keðjulykkjum. Grunngerð ömmufernings er svo tvöfaldir stuðlar og keðjulykkjur. Aðrar gerðir eru gerðir sem mynda ýmis mynstur svo sem sexhyrninga. Til að ná frá ákveðnu horni þar hönnuður að bæta við keðjulykkjum. Næstu umferðir eru gerðar með að vefja mörgum lykkjum utan um þær keðjulykkjur sem eru innan. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://garn.is/wp-content/uploads/2019/11/%C3%96mmud%C3%BAllur.pdf Uppskrift að ömmudúllum eftir Elínu Guðrúnardóttur] [[flokkur:Hekl]] oqjxoqu15y2xxg8bg8snm0if9owkfri 1960497 1960496 2026-04-18T20:39:59Z Akigka 183 1960497 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Piece work.jpg|thumb|Ábreiða úr ömmuferningum.]] '''Ömmuferningur''' eða '''ömmudúlla''' er lítill [[hekl]]aður ferningur sem er heklaður í hring utan um miðju ferningsins. Ömmuferningar líkjast grófri [[blúnda|blúndu]]. Algengt er að margir slíkir ferningar (dúllur) séu heklaðir og svo tengdir margir saman í stærri stykki svo sem vesti, veski, púða og rúmteppi. Ömmuferningar eru oft marglitir og litskrúðugir, en það var góð leið til að vinna úr garnafgöngum. Sögu þessara ferninga má rekja til loka 19. aldar.<ref>{{cite web|url=https://pieceworkmagazine.com/the-first-granny-square-translating-the-1880s-crazy-quilt-trend-to-crochet/|title=The First Granny Square: Translating the 1880s' Crazy-Quilt Trend to Crochet|author=Nicole Gustas|date=2. október 2023|website=Piecework}}</ref> Til eru ýmsar gerðir af ömmuferningum en sú algengasta er með tvöföldum stuðlum sem tengdir eru með keðjulykkjum og tvöföldum stuðlablokkum. Byrjað er á ömmuferning með nokkrum keðjulykkjum. Grunngerð ömmufernings er svo tvöfaldir stuðlar og keðjulykkjur. Aðrar gerðir eru gerðir sem mynda ýmis mynstur svo sem sexhyrninga. Til að ná frá ákveðnu horni þar hönnuður að bæta við keðjulykkjum. Næstu umferðir eru gerðar með að vefja mörgum lykkjum utan um þær keðjulykkjur sem eru innan. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://garn.is/wp-content/uploads/2019/11/%C3%96mmud%C3%BAllur.pdf Uppskrift að ömmudúllum eftir Elínu Guðrúnardóttur] [[flokkur:Hekl]] s3jnfiqc6wi4fnr9292fompzbcarvzm 0 125279 1960537 1959334 2026-04-19T11:19:14Z Friðþjófur 104929 /* Innanlands */ 1960537 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | núverandi= | Fullt nafn =Club Atlético de Madrid | Mynd = | Gælunafn = indios, Los Colchoneros, Los Rojiblancos | Stytt nafn = Atlético de Madrid | Stofnað = 1903 | Leikvöllur = [[Wanda Metropolitano]] | Stærð = 67.703 | Stjórnarformaður = Enrique Cerezo | Knattspyrnustjóri = [[Diego Simeone]] | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2024-25 | Staðsetning= 3. ''(La Liga)'' | pattern_la1 = _atleticomadrid2526h | pattern_b1 = _atleticomadrid2526h | pattern_ra1 = _atleticomadrid2526h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _atleticomadrid2526a | pattern_b2 = _atleticomadrid2526a | pattern_ra2 = _atleticomadrid2526a | pattern_sh2 = _atleticomadrid2526a | pattern_so2 = _atleticomadrid2526al | leftarm2 = 3B3C62 | body2 = 3B3C62 | rightarm2 = 3B3C62 | shorts2 = 3B3C62 | socks2 = 3B3C62 | pattern_la3 = _atleticomadrid2526t | pattern_b3 = _atleticomadrid2526t | pattern_ra3 = _atleticomadrid2526t | pattern_sh3 = _atleticomadrid2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 0088FF | body3 = 0088FF | rightarm3 = 0088FF | shorts3 =0088FF | socks3 = 0088FF }} '''Club Atlético de Madrid''' eða '''Atlético Madrid''' er spænskt knattspyrnufélag frá [[Madríd]] sem spilar í [[La Liga|spænsku úrvalsdeildinni]]. Atlético Madrid er þriðja sigursælasta félagið í spænskri knattspyrnu með ellefu meistaratitla og tíu bikarmeistaratitla. Félagið hefur í þrígang leikið til úrslita í [[Meistaradeild Evrópu]] án þess að ná að vinna og fjórum sinnum unnið sigur í öðrum Evrópukeppnum. ==Saga== ===Stofnun og upphafsár=== Atlético Madrid var stofnað [[26. apríl]] árið [[1903]] af þremur [[baskar|Böskum]] sem búsettir voru í Madríd. Stofnendurnir litu á félagið sem nokkurs konar Madrídar-deild uppeldisfélags þeirra [[Athletic Bilbao]] sem skömmu áður hafði unnið spænsku bikarkeppnina í höfuðborginni. Árið eftir efldist félagið til muna þegar óánægðir félagar í [[Real Madrid]] gengu til liðs við það. Félagið tók þegar upp einkennisliti Athletic Bilbao, hvítan og bláan og breytti því síðar í rauðan og hvítan til samræmis við baksneska félagið. Hin nánu tengsl félaganna tveggja voru undirstrikuð í spænsku bikarkeppninni árið 1911 þegar Athletic Bilbao fór með sigur af hólmi með lánsmenn frá Atlético Madrid innanborðs. Fyrsti heimavöllurinn var ''Ronda de Vallecas'' í einu af verkamannahverfunum í sunnanverðri Madrídarborg. Árið 1919 festi ''Compañía Urbanizadora Metropolitana'', sem rak lestakerfi borgarinnar, kaup á landi undir nýjan völl og árið 1921 hóf félagið leik á nýjum heimavelli ''Estadio Metropolitano de Madrid'' og rauf þar með tengslin við móðurfélagið Athletic Bilbao. Þetta var heimavöllur Atlético til ársins 1966. Á hinum nýja velli, sem tók rúmlega 35 þúsund áhorfendur, varð Atlético sigursælt í héraðsmótum í [[Kastilía|Kastilíu]] og komst tvívegis í úrslitaleik spænsku bikarkeppninnar á þriðja áratugnum en tapaði í bæði skiptin. Leiktíðina 1928-29 var það eitt af keppnisliðunum þegar [[La Liga|Spænska deildarkeppnin]] fór fram í fyrsta sinn. Árangurinn var þó takmarkaður fyrstu árin. ===Atlético og flugherinn (1939-1947)=== Eftir [[spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldina]] hófst keppni í La Liga að nýju árið 1939. Spænsk stjórnvöld höfðu lofað sveit lofthersins, ''Aviación Nacional'', sem staðsett var í [[Zaragoza]] sæti í keppninni. Þegar til átti að taka reyndist knattspyrnusambandið ekki reiðubúið til að standa við loforðið. Málamiðlunin varð sú að steypa saman vængbrotnu liði Atlético, sem misst hafði fjölda lykilmanna í átökunum og flughersins. Útkoman varð liðið ''Athletic Aviación de Madrid''. Hið nýja lið fékk úthlutað sæti í La Liga fyrir leiktíðina 1939-40 og keppti þar undir stjórn hins [[Ricardo Zamora]]. Félagið vann sinn fyrsta meistaratitil þetta ár og varði hann árið 1941. Að kröfu [[Francisco Franco]], sem var andsnúinn erlendum nafngiftum íþróttafélaga var nafninu breytt í ''Atlético Aviación de Madrid''. Árið 1947 var svo ákveðið að fella hernaðartenginguna úr nafninu og hlaut það þá núverandi heiti sitt, ''Club Atlético de Madrid''. Sama ár bar það helst til tíðinda að Atlético vann 5:0 sigur á nágrönnum sínum í Real og er það enn í dag stærsti sigur þeirra á erkiféndunum. ===Í skugga þeirra hvítklæddu (1947-1965)=== [[Mynd:Larbi Benbarek.jpg|thumb|left|Töframaðurinn [[Larbi Benbarek]] frá Marokkó.]] Undir stjórn [[Helenio Herrera]] varð Atlético meistari á ný árin 1950 og 1951, með [[Frakkland|fransk]]/[[Marokkó|marokkóska]] leikmanninum [[Larbi Benbarek]] í broddi fylkingar. Eftir brotthvarf Herrera árið 1953 minnkaði stríðsgæfa félagsins á sama tíma og Real Madrid og [[FC Barcelona|Barcelona]] festu sig í sessi sem tvö sterkustu félagsliðin á meðan Atlético mátti sætta sig við að berjast um þriðja sætið við gamla systurfélagið Athletic Bilbao. Á sjöunda og áttunda áratugnum efldist Atlético Madrid á nýjan leik og gerði atlögu að stöðu Barcelona sem næstöflugasta félag Spánar. Leiktíðina 1958-59 keppti liðið í [[Meistaradeildin|Evrópukeppni meistararliða]] og komst alla leið í undanúrslit, þar sem það tapaði fyrir Real Madrid í oddaleik. Árin 1960 og 1961 kom Atlético fram hefndum með því að sigra erkifjendurna í úrslitum spænska bikarsins í tvígang. Árið 1962 fór liðið svo með sigur af hólmi í [[Evrópukeppni bikarhafa]] og komst alla leið í úrslitaleikinn árið eftir. ===Meistaratitlar og úrslitaleikur í Brüssel (1965-1980)=== Segja má að blómaskeið Atlético hafi fallið saman við drottnunarskeið Real Madrid í sæpnskum fótbolta. Frá 1961-80 varð Real Madrid fjórtán sinnum meistari og var Atlético Madrid í raun eina liðið sem stóð uppi í hárinu á Real með því að vinna fjóra meistaratitla, árin 1966, 1970, 1973 og 1976. Þá hafnaði félagið þrívegis í öðru sæti. Þá varð liðið þrisvar bikarmeistari, 1965, 1972 og 1976. Á þessum árum tefldi Atlético fram mörgum kunnum spænskum leikmönnum, en einnig voru alþjóðleg tengsl sterk. Má þar nefna [[Austurríki|austurríska]] þjálfarann [[Max Merkel]] sem stýrði liðinu til bikarmeistaratitils 1972 og meistaratitils árið eftir. Óheppileg ummæli hans utan vallar urðu þó til að kosta Merkel starfið og við af honum tók [[Argentína|Argentínumaðurinn]] [[Juan Carlos Lorenzo]], sem aðhylltist afar varnarsinnaðan en árangursríkan leikstíl sem löngum hefur verið aðalsmerki félagsins. Undir hans stjórn komst Atlético í úrslitaleik Evrópukeppni meistaraliða árið 1974, sem fram fór í [[Brüssel]]. Mótherjarnir þar voru gríðarsterkt og stjörnuprýtt lið [[Bayern München]]. Atlético náði forystu en [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þjóðverjarnir]] jöfnuðu í lokin. Í aukaleiknum voru yfirburðir þýska liðsins miklir og lokatölur urðu 4:0. Skömmu eftir úrslitaleikinn í Brüssel tók [[Luis Aragonés]] við þjálfun Atlético í frysta sinn. Hann átti eftir að gegna stöðunni fjórum sinnum á aldarfjórðungs tímabili og varð með tímanum einn áhrifamesti maður í sögu félagsins. ===Árin með Aragonés (1974-1987)=== [[Mynd:BALBUENA-INDEPENDIENTE-ATLÉTICO-MADRID.jpg|thumb|right|Independiente frá Argentínu nær forystu í úrslitaleik álfukeppninnar 1974. Atlético sigraði 2:1.]] Luis Aragonés átti langan feril að baki sem leikmaður Atlético þegar hann var gerður að knattspyrnustjóra, 36 ára að aldri. Hans fyrsti titill vannst þegar á fyrsta ári þegar Bayern München neitaði að taka þátt í keppni Evrópumeistara og Suður-Ameríkumeistara. Atlético lagði argentínska liðið [[Club Atlético Independiente|Independiente]] í tveggja leikja einvígi og varð því heimsmeistari félagsliða í fyrsta og eina sinn. Hann stýrði Atlético fyrst frá 1974-80 og aftur frá 1982-87. Síðar var hann kallaður til leiks frá 1991-93 og loks frá 2002-03. Undir hans stjórn varð liðið spænskur bikarmeistari og lék til úrslita í Evrópukeppni bikarhafa árið 1986. Árið eftir koms félagið í eigu stjórnmálamannsins og athafnamannsins [[Jesús Gil]] sem var við stjórnvölinn til ársins 2003. Gil þótti með afbrigðum litríkur eigandi og varð frægur fyrir að ráða og reka knattspyrnustjóra við minnsta mótlæti, auk þess að blanda sér meira í daglegan rekstur liðsins en eðlilegt þótti. ===Utangarðsmenn (1987-2005)=== Tíu ár voru liðin frá síðasta meistaratitli Atlético þegar Jesús Gil tók við stjórninni. Nýi eigandinn var staðráðinn í að slást við risana tvo og var litlu til sparað. Þar á meðal var [[Portúgal|Portúgalinn]] [[Paulo Futre]] fenginn til liðsins fyrir metfé. Þrátt fyrir þetta varð uppskeran einungis tveir bikarmeistaratitlar. Næst meistatitlinum koms Atlético veturinn 1990-91, þar sem liðið varð þó tíu stigum á eftir Barcelona. Ítrekuð vonbrigði urðu til þess að Gil rak hvern stjórann á fætur öðrum og gilti þar einu þótt um kunna kappa væri að ræða á borð við [[César Luis Menotti]], [[Ron Atkinson]], [[Javier Clemente]] og sjálfan Luis Aragonés. [[Júgóslavía|Júgóslavinn]] [[Radomir Antić]] stýrði félaginu í þrígang á árunum 1995-2000. Hann kom til liðsins vorið 1995 eftir að hafa vakið mikla athygli sem stjóri [[Real Oviedo]], en þetta ár hafði Atlético átt í vök að verjast og ekki bjargað sér frá falli fyrr en í lokaumferðinni. Antić gerði talsverðar breytingar og tókst að byggja upp harðan kjarna með mönnum á borð við [[José Francisco Molina]] og [[Diego Simeone]] sem öllum að óvörum hafnaði Spánarmeistaratitlinum strax á fyrsta tímabili og varð liðið einnig bikarmeistari. Ekki tókst að fylgja eftir þessum góða árangri leiktíðina 1996-97, en Atlético tók í fyrsta sinn þátt í Meistaradeildinni og féll þar út fyrir [[Ajax Amsterdam]] í vítaspyrnukeppni í fjórðungsúrslitum. Árið eftir hélt Jesús Gil áfram að eyða stórfé í leikmenn og festi t.d. kaup á [[Christian Vieri]] og [[Juninho]]. Þegar það bar ekki árangur var Radomir Antić sagt upp störfum. Þjálfarahringekjan hélt áfram að snúast hratt hjá Atlético þar sem [[Arrigo Sacchi]] og [[Claudio Ranieri]] endust báðir í fáeina mánuði, auk þess sem Antić var fenginn aftur í skamma stund. Um svipað leyti tóku spænsk yfirvöld félagið til rannsóknar þar sem Jesús Gil var grunaður um að hafa farið á svig við lög og reglur í rekstri félagsins. Vandræðagangurinn náði hámarki sínu árið 2000 þegar Atlético Madrid féll úr efstu deild. Búist var við að Atlético skytist beint upp í efstu deild á ný, en það tókst þó ekki fyrr en í annarri tilraun og þá undir stjórn gömlu goðsagnarinnar Luis Aragonés sem tók við liðinu í fjórða og síðasta sinn. Í liðinu sem komst aftur upp um deild vakti kornungur og efnilegur framherji, [[Fernando Torres]], talsverða athygli. ===Brotist í fremstu röð (2005-2011)=== Frá því að Aragonés lét af þjálfun Atlético sumarið 2003 til ársloka 2011 voru níu manns við stjórnvölinn hjá félaginu, lengst allra [[Mexíkó|Mexíkóinn]] [[Javier Aguirre]] frá 2006-09. Þrátt fyrir óstöðugleikann og titlaþurrðina á leikvellinum, voru mikilvæg skref fyrir uppbyggingu félagsins tekin utan hans. Í júlí 2007 náðu stjórn Atlético og borgaryfirvöld í Madríd samkomulagi um sölu á landinu sem hýsti heimavöll félagsins, ''Vicente Calderón-leikvanginn'', þess í stað mynd Atlético eignast frjálsíþróttaleikvang borgarinnar sem reistur hafði verið snemma á tíunda áratugnum. Ljóst var að ráðast þyrfti í gagngerar endurbætur á leikvangnum og opnaði hann loks árið 2017 undir nýju heiti, ''Estadio Metropolitano''. Veturinn 2007-08 náði liðið fjórða sæti í spænsku deildinni og komst í Meistaradeildina í fyrsta sinn í rúman áratug. Árið eftir endurtók liðið leikinn og var það ekki hvað síst að þakka markaskorun framherjans [[Diego Forlán]] frá [[Úrúgvæ]] sem hlaut gullskóinn sem markahæsti leikmaður Evrópu. Veturinn 2009-10, undir stjórn [[Quique Sánchez Flores]] hóf Atlético leik í Meistaradeildinni en færðist síðan yfir í [[Evrópudeild UEFA]] þegar kom að 32-liða úrslitum. Fór liðið með sigur af hólmi í keppninni eftir að hafa unnið [[Liverpool FC]] í undanúrslitum og [[Fulham FC]] í úrslitaleiknum þar sem Diego Forlán gerði sigurmarkið í lok framlengingar. ===Undir Simeone (2011-)=== Í desember 2011 tók [[Diego Simeone]] við stjórn Atlético í kjölfar slaks gengis liðsins í spænsku deildinni mánuðina á undan. Þá um vorið hafði félagið með herkjum komist í Evrópudeildina. Undir stjórn Argentínumannsins vann Atlético keppnina í annað sinn á þremur árum, eftir sigur á Athletic Bilbao í spænskum úrslitaleik. Sigurinn veitti þátttökurétt í ''Evrópska ofurbikarnum'' þar sem Atlético vann [[Inter Milan]] 4:1. Vorið 2013 bætti Simeone þriðja titlinum í safnið þegar Atlético sigraði Real Madrid í úrslitaleik spænska bikarsins og var það fyrsti sigur félagsins í borgarslagnum í heil fjórtán ár. Leiktíðina 2013-14 tókst Atlético að vinna langþráðan meistaratitil, þann fyrsta frá árinu 1996. Viku eftir að titillinn var í höfn lék Atlético til úrslita í Meistaradeildinni í fyrsta sinn frá 1974. Andstæðingarnir voru Real Madrid og var þetta í fyrsta sinn sem tvö lið frá sömu borg mættust í úrslitum. Real hafði betur eftir framlengingu. Tveimur árum síðar mættust liðin á ný í úrslitum sömu keppni og aftur vann Real, í það skiptið eftir vítaspyrnukeppni. Árið 2018 hlaut Atlético sinn þriðja Evróputitil eftir 3:0 sigur á [[Olympique de Marseille]] í úrslitum Evrópudeildarinnar. Vorið 2021 varð Atlético meistari í ellefta sinn eftir æsilega baráttu við Real Madrid, Barcelona og Sevilla sem lauk ekki fyrr en í síðustu umferð. ==Leikmannahópur== ''3.nóvember 2020'' {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=HRV|pos=GK|name=[[IIvo Grbić]]|other=}} {{Fs player|no=2|nat=URY|pos=DF|name=[[José Giménez]]|other=}} {{Fs player|no=3|nat=ESP|pos=DF|name=[[Manu Sánchez]]|other=}} {{Fs player|no=4|nat=FRA|pos=MF|name=[[Geoffrey Kondogbia]]|other=}} {{Fs player|no=5|nat=URY|pos=MF|name=[[Lucas Torreira]]}} (á láni frá [[Arsenal F.C.|Arsenal]]) {{Fs player|no=6|nat=ESP|pos=MF|name=[[Koke]]}} (''Fyrirliði'') {{Fs player|no=7|nat=PRT|pos=FW|name=[[João Félix]]|other=}} {{Fs player|no=8|nat=ESP|pos=MF|name=[[Saúl Ñíguez|Saúl]]|other=}} {{Fs player|no=9|nat=URY|pos=FW|name=[[Luis Suárez]]|other=}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ángel Correa]]|other=}} {{Fs player|no=11|nat=FRA|pos=MF|name=[[Thomas Lemar]]|other=}} {{Fs player|no=12|nat=BRA|pos=DF|name=[[Renan Lodi]]|other=}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=13|nat=SVN|pos=GK|name=[[Jan Oblak]]|other=}} {{Fs player|no=14|nat=ESP|pos=MF|name=[[Marcos Llorente]]|other=}} {{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Stefan Savić]]|other=}} {{Fs player|no=16|nat=MEX|pos=MF|name=[[Héctor Herrera]]|other=}} {{Fs player|no=17|nat=SRB|pos=FW|name=[[Ivan Šaponjić]]|other=}} {{Fs player|no=18|nat=BRA|pos=DF|name=[[Felip]]|other=}} {{Fs player|no=19|nat=ESP|pos=FW|name=[[Diego Costa]]|other=}} {{Fs player|no=20|nat=ESP|pos=MF|name=[[Vitolo]]|other=}} {{Fs player|no=21|nat=BEL|pos=MF|name=[[Yannick Carrasco]]|other=}} {{Fs player|no=23|nat=ENG|pos=DF|name=[[Kieran Trippier]]|other=}} {{Fs player|no=24|nat=HRV|pos=DF|name=[[Šime Vrsaljko]]|other=}} {{Fs end}} ==Þjálfarar== [[Mynd:Pepe y aguero.jpg|200px|thumbnail|Atlético Madrid í leik gegn nágrönnum sínum í [[Real Madrid]] árið 2010. Atlético Madrid leikur í rauð- og hvítröndóttum treyjum.]] Þessir þjálfarar unnu að minnstakosti einn titil sem þjálfarar Atlético Madrid: {| class="wikitable" |- !Nafn !Tímabil !Titlar |- |[[Ricardo Zamora]] |1939–46 |2 [[La Liga]], [[Copa Eva Duarte|Supercopa de España]] |- | [[Emilio Vidal]] |1946–48 |[[Copa Presidente FEF]] |- | [[Helenio Herrera]] |1949–53 |2 [[La Liga]], [[Copa Eva Duarte|Supercopa de España]] |- | [[José Villalonga]] |1960–62 |2 [[Copa del Rey]], [[Evrópukeppni bikarhafa]] |- | [[Otto Bumbel]] |1964–65 |1 [[Copa del Rey]] |- | [[Domènec Balmanya]] |1965–66 |[[La Liga]] |- | [[Marcel Domingo]] |1969–72, 1979–80 |[[La Liga]] |- | [[Max Merkel]] |1971–73 |[[La Liga]], [[Copa del Rey]] |- | [[Luis Aragonés]] |1974–80, 1982–87, 1991–93, 2001–03 |[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]], [[La Liga]], 3 [[Copa del Rey|Copas del Rey]],<br /> [[Supercopa de España]], [[Iberian Cup]], [[Segunda División]] |- | [[Tomislav Ivić]] |1990–91 |[[Copa del Rey]] |- |[[Iselín Santos Ovejero]] |1992–93, 1994–95 |[[Copa del Rey]] |- |[[Radomir Antić]] |1995–98 |[[La Liga]], [[Copa del Rey]] |- | [[Javier Aguirre]] |2006–09 |[[UEFA Intertoto Cup]] |- |[[Quique Flores]] |2009–2011 |[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]],[[Evrópski ofurbikarinn]] |- | [[Diego Simeone]] |2011– |[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]], [[Evrópski ofurbikarinn]], [[Copa del Rey]], 2 [[La Liga]],<br /> [[Supercopa de España]] |} ==Formenn== {| |- style="vertical-align:top" || * 1. Enrique Allende ''(1903)'' * 2. Eduardo de Acha ''(1903–07)'' * 3. Ricardo de Gondra ''(1907–09)'' * 4. Ramón de Cárdenas ''(1909–12)'' * 5. Julián Ruete ''(1912–19)'' * 6. Álvaro de Aguilar ''(1919–20)'' * 7. Julián Ruete ''(1920–23)'' * 8. Juan de Estefanía ''(1923–26)'' * 9. Luciano Urquijo ''(1926–31)'' * 10. Rafael González ''(1931–35)'' || * 11. José L. del Valle ''(1935–36)'' * 12. José María Fernández ''(1936–39)'' * 13. Francisco Vives ''(1939)'' * 14. Luis Navarro ''(1939–41)'' * 15. Manuel Gallego ''(1941–45)'' * 16. Juan Touzón ''(1946–47)'' * 17. Cesáreo Galindez ''(1947–52)'' * 18. Marqués de la Florida ''(1952–55)'' * 19. Juan Suevos ''(1955)'' * 20. Javier Barroso ''(1963–64)'' || * 21. [[Vicente Calderón]] ''(1964–80)'' * 22. Ricardo Irezábal ''(1980)'' * 23. Alfonso Cabeza ''(1980–82)'' * 24. Antonio del Hoyo ''(1982)'' * 25. Agustín Cotorruelo ''(1982)'' * 26. [[Vicente Calderón]] ''(1982–87)'' * 27. Francisco Castedo ''(1987)'' * 28. [[Jesús Gil]] ''(1987–2003)'' * 29. [[Enrique Cerezo]] ''(2003–)'' |} ==Titlar== ===Innanlands=== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (11):''' [[1939–40 La Liga|1939–40]], [[1940–41 La Liga|1940–41]], [[1949–50 La Liga|1949–50]], [[1950–51 La Liga|1950–51]], [[1965–66 La Liga|1965–66]], [[1969–70 La Liga|1969–70]], [[1972–73 La Liga|1972–73]], [[1976–77 La Liga|1976–77]], [[1995–96 La Liga|1995–96]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2020–21 La Liga|2020–21]] ** Númer tvö (8): [[1943–44 La Liga|1943–44]], [[1957–58 La Liga|1957–58]], [[1960–61 La Liga|1960–61]], [[1962–63 La Liga|1962–63]], [[1964–65 La Liga|1964–65]], [[1973–74 La Liga|1973–74]], [[1984–85 La Liga|1984–85]], [[La Liga 1990–91|1990–91]] *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (10):''' [[1959–60 Copa del Rey|1959–60]], [[1960–61 Copa del Rey|1960–61]], [[1964–65 Copa del Rey|1964–65]], [[1971–72 Copa del Rey|1971–72]], [[1975–76 Copa del Rey|1975–76]], [[1984–85 Copa del Rey|1984–85]], [[1990–91 Copa del Rey|1990–91]], [[1991–92 Copa del Rey|1991–92]], [[1995–96 Copa del Rey|1995–96]], [[2012–13 Copa del Rey|2012–13]] ** Númer tvö (10): [[1921 Copa del Rey|1921]], [[1926 Copa del Rey|1926]], [[1956 Copa del Rey|1956]], [[1963–64 Copa del Rey|1963–64]], [[1974–75 Copa del Rey|1974–75]], [[1986–87 Copa del Rey|1986–87]], [[1998–99 Copa del Rey|1998–99]], [[Copa del Rey 1999–2000|1999-00]], [[Copa del Rey 2009–10|2009–10]], [[Copa del Rey 2025–26|2025–26]] *'''[[Supercopa de España]]''' ** '''Sigrar (2):''' [[1985 Supercopa de España|1985]], [[2014 Supercopa de España|2014]] ** Númer tvö (4): [[1991 Supercopa de España|1991]], [[1992 Supercopa de España|1992]], [[1996 Supercopa de España|1996]], [[2013 Supercopa de España|2013]] *'''[[Segunda División]]''' ** '''Sigrar (1):''' [[Segunda División 2001–02|2001–02]] ** Númer tvö (2): [[Segunda División 1932–33|1932–33]], [[Segunda División 1933–34|1933–34]] ===Alþjóðlegar Keppnir=== *[[Meistaradeild Evrópu]] ** 2.sæti (3): 1973-1974, 2013-2014, 2015-2016 *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]] ** '''Sigrar''' (2): 2009-2010, 2011-2012 *[[Evrópski ofurbikarinn]] ** '''Sigrar (3):''' 1961-1962, 2010, 2012 ** 2.sæti (2): 1962–63, 1985–86, 2014 *'''HM Félagsliða''' ** '''Sigrar (1):''' 1974 == Þekktir fyrrum leikmenn == {| |- style='vertical-align:top' || * [[Sergio Agüero]] * [[Diego Simeone]] * [[Germán Burgos]] * [[Fabricio Coloccini]] * [[Luciano Galletti]] * [[Rubén Ayala]] * [[Ramón Heredia]] * [[Iselín Ovejero]] * [[Panadero Díaz]] * [[Javier Pinola]] * [[Gerhard Rodax]] * [[Alemão]] * [[Emerson Moisés Costa]] * [[Juninho Paulista]] * [[Dirceu]] * [[Vavá]] * [[Leivinha]] * [[Luís Pereira]] * [[Baltazar Maria de Morais Júnior]] * [[Moacir Rodrigues Santos]] * [[Mario De Oliveira Costa]] * [[Ivan Rocha Lima]] * [[Andrei Frascarelli]] || * [[Rodrigo Fabri]] * [[Luboslav Penev]] * [[Adolfo Valencia]] * [[Radamel Falcao]] * [[Jesper Grønkjær]] * [[Armando Álvarez Álvarez]] * [[Bernd Schuster]] * [[Demis Nikolaidis]] * [[José Cardona]] * [[Christian Vieri]] * [[Demetrio Albertini]] * [[Avi Nimni]] * [[Luis García Postigo]] * [[Hugo Sánchez]] * [[Jimmy Floyd Hasselbaink]] * [[Celso Ayala]] * [[Miguel Ángel Benítez]] * [[Carlos Gamarra]] * [[Daniel da Cruz Carvalho]] * [[Daniel Prodan]] * [[Cosmin Contra]] * [[Igor Dobrovolski]] * [[Mateja Kežman]] || * [[Milinko Pantić]] * [[Quinton Fortune]] * [[Henry Carlsson]] * [[Gonzalo de los Santos]] * [[Richard Núñez]] * [[Marcelo Sosa]] * [[Diego Forlán]] * [[Luis Aragonés]] * [[José Marí]] * [[Raúl]] * [[Julio Salinas]] * [[Sergi Barjuán]] * [[José Eulogio Gárate]] * [[Francisco 'Kiko' Narváez]] * [[Juan Carlos Valerón]] * [[Joaquín Peiró]] * [[Fernando Torres]] * [[José Armando Ufarte]] |} [[Flokkur:Íþróttalið frá Madríd]] [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] {{S|1903}} 4k5rpnmp70h0ke03dan6bpguji43ezc 0 129577 1960534 1917097 2026-04-19T10:27:54Z Akigka 183 /* Stærstu þéttbýli */ 1960534 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Norður-Jótland | nafn_í_eignarfalli = Norður-Jótlands | nafn_á_frummáli = ''{{Lang|da|Region Nordjylland}}'' ([[danska]]) | tegund_byggðar = [[Danmörk#Stjórnsýslueiningar|Hérað]] | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Nordjylland in Denmark.svg | kort_texti = | hnit = | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Danmörk}} | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Álaborg]] | sæti1_gerð = Stærsta borg | sæti1 = | hlutar_gerð = [[Sveitarfélög í Danmörku|Sveitarfélög]] | hlutar = 11 | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | flatarmál_heild_km2 = 7.933 | mannfjöldi_neðan = <ref name="íbúar">{{Cite web|url=https://www.statistikbanken.dk/FOLK1A |title=FOLK1A: Befolkningen den 1. i kvartalet efter område, køn, alder og civilstand |website=statistikbanken.dk |publisher=[[Danmarks Statistik]] |access-date= |lang=da}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 590.322 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +1 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +2 | iso_kóði = DK-81 | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Norður-Jótland''' ([[danska]]: ''Region Nordjylland'') er [[hérað]] í [[Danmörk]]u sem samanstendur af norðanverðu [[Jótland]]i, eða því svæði sem liggur á milli [[Kattegat]], [[Skagerrak]] og [[Norðursjór|Norðursjávar]]. Það nær yfir meginhluta [[Himmerland]]s, norðanvert [[Krúnujótland]], [[Mors]] og Jótland fyrir norðan [[Limafjörður|Limafjörð]] ([[Vendsyssel-Thy|Nørrejyske Ø]]). Stærsta borg Norður-Jótlands er [[Álaborg]]. Íbúar Norður-Jótlands eru frá og með [[2008]] 578.839, en þar af búa 126.556 eða 21,86% í Álaborg. Norður-Jótland er fámennasta hérað Danmerkur. Íbúar Norður-Jótlands eru 9,64% af íbúafjölda Danmerkur. == Sveitarfélög == [[Mynd:Nordjylland municipalities.svg|400px|center|Sveitarfélög á Norður-Jótlandi]] {{div col|colwidth=13em}} * [[Brønderslev Kommune]] * [[Frederikshavn Kommune]] * [[Hjørring Kommune]] * [[Jammerbugt Kommune]] * [[Læsø Kommune]] * [[Mariagerfjord Kommune]] * [[Morsø Kommune]] * [[Rebild Kommune]] * [[Thisted Kommune]] * [[Vesthimmerlands Kommune]] * [[Aalborg Kommune]] {{div col end}} == Stærstu þéttbýli == Þetta er listi yfir stærstu þéttbýlisstaði Norður-Jótlands frá og með 2025. {| class="wikitable" | bgcolor="lightgrey" colspan="5" align=center | '''Stærstu þéttbýli'''<ref>{{cite web|url=https://www.statistikbanken.dk/FOLK1A|title=BY1: Befolkningen 1. januar efter byområder, landdistrikter, alder og køn|website=Statistikbanken|access-date=19.4.2026}}</ref> |- bgcolor="#CCCCCC" ! rowspan=2 width=30 | Nr !! rowspan=2 width=100 | Þéttbýli !! colspan=2 | Íbúar |- bgcolor="#CCCCCC" ! width=60 | 2025 |- | align=center | 1 || [[Álaborg]] || align=right | 121.878 |- | align=center | 2 || [[Hjørring]] || align=right | 25.908 |- | align=center | 3 || [[Frederikshavn]] || align=right | 22.548 |- | align=center | 4 || [[Thisted]] || align=right | 13.505 |- | align=center | 5 || [[Brønderslev]] || align=right | 12.946 |- | align=center | 6 || [[Hobro]] || align=right | 12.360 |} == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Héruð Danmerkur}} {{stubbur|landafræði|Danmörk}} [[Flokkur:Héruð Danmerkur]] [[Flokkur:Landafræði Danmerkur]] gk7x9ivp92dymgya6sn9s1p6vpt88e8 1960535 1960534 2026-04-19T10:29:49Z Akigka 183 1960535 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Norður-Jótland | nafn_í_eignarfalli = Norður-Jótlands | nafn_á_frummáli = ''{{Lang|da|Region Nordjylland}}'' ([[danska]]) | tegund_byggðar = [[Danmörk#Stjórnsýslueiningar|Hérað]] | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Nordjylland in Denmark.svg | kort_texti = | hnit = | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Danmörk}} | sæti_gerð = Höfuðstaður | sæti = [[Álaborg]] | sæti1_gerð = Stærsta borg | sæti1 = | hlutar_gerð = [[Sveitarfélög í Danmörku|Sveitarfélög]] | hlutar = 11 | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | flatarmál_heild_km2 = 7.933 | mannfjöldi_neðan = <ref name="íbúar">{{Cite web|url=https://www.statistikbanken.dk/FOLK1A |title=FOLK1A: Befolkningen den 1. i kvartalet efter område, køn, alder og civilstand |website=statistikbanken.dk |publisher=[[Danmarks Statistik]] |access-date= |lang=da}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 590.322 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +1 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +2 | iso_kóði = DK-81 | vefsíða = https://rn.dk/ }} '''Norður-Jótland''' ([[danska]]: ''Region Nordjylland'') er [[hérað]] í [[Danmörk]]u sem samanstendur af norðanverðu [[Jótland]]i, eða því svæði sem liggur á milli [[Kattegat]], [[Skagerrak]] og [[Norðursjór|Norðursjávar]]. Það nær yfir meginhluta [[Himmerland]]s, norðanvert [[Krúnujótland]], [[Mors]] og Jótland fyrir norðan [[Limafjörður|Limafjörð]] ([[Vendsyssel-Thy|Nørrejyske Ø]]). Stærsta borg Norður-Jótlands er [[Álaborg]]. Íbúar Norður-Jótlands eru frá og með [[2008]] 578.839, en þar af búa 126.556 eða 21,86% í Álaborg. Norður-Jótland er fámennasta hérað Danmerkur. Íbúar Norður-Jótlands eru 9,64% af íbúafjölda Danmerkur. == Sveitarfélög == [[Mynd:Nordjylland municipalities.svg|400px|center|Sveitarfélög á Norður-Jótlandi]] {{div col|colwidth=13em}} * [[Brønderslev Kommune]] * [[Frederikshavn Kommune]] * [[Hjørring Kommune]] * [[Jammerbugt Kommune]] * [[Læsø Kommune]] * [[Mariagerfjord Kommune]] * [[Morsø Kommune]] * [[Rebild Kommune]] * [[Thisted Kommune]] * [[Vesthimmerlands Kommune]] * [[Aalborg Kommune]] {{div col end}} == Stærstu þéttbýli == Þetta er listi yfir stærstu þéttbýlisstaði Norður-Jótlands frá og með 2025. {| class="wikitable" | bgcolor="lightgrey" colspan="5" align=center | '''Stærstu þéttbýli'''<ref>{{cite web|url=https://www.statistikbanken.dk/FOLK1A|title=BY1: Befolkningen 1. januar efter byområder, landdistrikter, alder og køn|website=Statistikbanken|access-date=19.4.2026}}</ref> |- bgcolor="#CCCCCC" ! rowspan=2 width=30 | Nr !! rowspan=2 width=100 | Þéttbýli !! colspan=2 | Íbúar |- bgcolor="#CCCCCC" ! width=60 | 2025 |- | align=center | 1 || [[Álaborg]] || align=right | 121.878 |- | align=center | 2 || [[Hjørring]] || align=right | 25.908 |- | align=center | 3 || [[Frederikshavn]] || align=right | 22.548 |- | align=center | 4 || [[Thisted]] || align=right | 13.505 |- | align=center | 5 || [[Brønderslev]] || align=right | 12.946 |- | align=center | 6 || [[Hobro]] || align=right | 12.360 |} == Tilvísanir == {{reflist}} {{Héruð Danmerkur}} {{stubbur|landafræði|Danmörk}} [[Flokkur:Héruð Danmerkur]] [[Flokkur:Landafræði Danmerkur]] ohur0x8ru7s2redhp0kjeeb5tcwlubs 0 129913 1960424 1698049 2026-04-18T13:41:01Z TKSnaevarr 53243 1960424 wikitext text/x-wiki [[File:Betty Friedan 1960.jpg|thumb|Betty Friedan árið 1960]] '''Betty Friedan''' ([[4. febrúar]] [[1921]] – [[4. febrúar]] [[2006]]) var [[Bandaríkin|Bandarískur]] rithöfundur og femínisti. Hún var einn af leiðtogum annarrar bylgju bandarísks [[Femínismi|femínisma]]. Bók hennar, ''[[The Feminine Mystique]]'' (1963) var eitt áhrifamesta rit sjöunda áratugarins. Hún var einn af 48 stofnmeðlimum samtakanna National Organization for Women (NOW) árið [[1966]], og var í kjölfarið kjörin forseti samtakanna. Markmið samtakanna voru að virkja konur til samfélagsþátttöku og að koma á kynjajafnrétti í Bandaríkjunum. Árið [[1970]], eftir að hafa hætt sem forseti NOW skipulagði Betty jafnréttisverkfall kvenna. Verkfallið var þann 26. ágúst [[1970]], á fimmtíu ára afmæli [[kosningaréttur kvenna|kosningaréttar kvenna]] í Bandaríkjunum. Þetta verkfall á landsvísu hafði mun meiri áhrif á femínistahreyfinguna en búist var við. Í kröfugöngunni í New York borg, sem Betty leiddi sjálf, komu saman 50.000 manns. Árið [[1971]] gekk Betty í lið með öðrum frægum femínistum og stofnaði National Women's Political Caucus (NWOP), samtök sem ætluð voru til þess að safna, þjálfa og styrkja konur sem vildu komast í kjörin embætti. Betty studdi líka heilshugar Jafnréttisbreytingatillöguna (Equal Rights Amendment) sem bandaríska þingið samþykkti árið [[1972]] eftir mikinn þrýsting frá NOW. Eftir að breytingatillagan hafði verið samþykkt barðist Betty fyrir því að tillagan yrði gerð fullgild í öllum ríkjum og studdi jafnframt því aðrar umbætur á réttindum kvenna. Hún stofnaði til dæmis National Association for the Repeal of Abortion Laws (Landssamtök fyrir ógildingu laga um fóstureyðingar) en var þó síðar gagnrýnin á fóstureyðingamiðaðar skoðanir margra frjálshygginna femínista. Betty var virk í stjórnmálum og ýmis konar réttindabaráttu það sem eftir var af lífi hennar og skrifaði sex bækur. Betty var snemma gagnrýnin á hneigðar og ýktar tegundir femínistahreyfingar sem réðust gegn mönnum og húsmæðrum. ==Æska== Betty fæddist [[4. febrúar]] [[1921]] í borginni [[Peoria, Illinois|Peoria]] í [[Illinois]] fylki. Hún var nefnd Bettye Naomi Goldstein af foreldrum sínum Harry og Miriam Goldstein sem voru af rússneskum og ungverskum ættum. Faðir hennar, Harry, átti skartgripaverslun í Peoria og móðir hennar skrifaði greinar fyrir dagblað eftir að faðir Betty varð veikur. Virtist henni nýja líf móður hennar utan heimilisins mun gleðilegra. Þegar Betty var ung var hún virk bæði í hópum marxista og gyðinga. Síðar skrifaði hún að henni hafi stundum þótt hún vera einangruð frá gyðingasamfélaginu og að hún teldi ástríðu sína fyrir réttlæti eiga rætur í óréttlætið sem gyðingar hafa þurft að berjast gegn í gegnum tíðina. Hún gekk í framhaldsskólann í Peoria (Peoria High School) og vann þar við gerð skólablaðsins. Þegar umsókn hennar um að fá að vera með dálk í blaðinu var hafnað stofnuðu hún og sex vinir hennar blaðið ''Tide'' sem fjallaði um lífið heima við í stað skólalífsins. Hún fór í kvennaskólann Smith College árið [[1938]] og fékk skólastyrk á fyrsta ári fyrir framúrskarandi námsárangur. Á öðru ári fékk hún áhuga á kveðskap og voru mörg ljóð eftir hana birt í útgefnum ritum skólans. Árið 1941 varð hún aðalritstjóri háskólablaðsins. Leiðararnir urðu stjórnmálalegri undir hennar stjórn og sýndu yfirleitt viðhorf gegn stríðsrekstri og ollu stundum deilum. Hún útskrifaðist með hæstu ágætiseinkunn (summa cum laude) árið 1942 með sálfræði sem aðalfag. Hún var við nám við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]] í eitt ár árið [[1943]] á rannsóknarstyrk til framhaldsnáms í sálfræði með [[Erik Erikson]]. Hún varð virkari í stjórnmálum og hélt áfram að umgangast marxista. Í ævisögunni sinni sagði hún að kærastinn hennar á þessum tíma hafi þrýst á hana að hafna styrk til doktorsnáms og að hætta í námi. == Ritferill == === Fyrir 1963 === Eftir brottför frá Berkeley gerðist Betty blaðamaður fyrir málgögn vinstri manna og verkalýðsfélaga. Á árunum 1943 til 1946 skrifaði hún fyrir Federated Press og á árunum 1946 til 1952 vann hún fyrir fréttabréf ''Sameinuðu rafverkamanna''. Eitt af verkefnum hennar var að rita skýrslu um HCUA-rannsóknarnefndina. Árið 1952 var henni sagt upp störfum hjá blaðinu, en þá var hún gift og þunguð af sínu öðru barni. Eftir að hún sagði skilið við blaðið gerðist hún sjálfstæður rithöfundur fyrir ýmis tímarit, þar á meðal ''Cosmopolitan'' Samkvæmt ævisagnaritaranum Daniel Horowitz hóf Friedan feril sem blaðamaður á vinnumarkaði þegar hún varð fyrst vör við kúgun og útskúfun kvenna, en Friedan sjálf var ekki sammála þeirri túlkun. === The Feminine Mystique === Fyrir 15 ára stúdentsafmæli sitt árið 1957 gerði Friedan könnun meðal háskólamenntaðra kvenna og einbeitti sér að menntun þeirra, reynslu eftir útskrift og núverandi lífshamingju. Hún hóf að birta greinar um það sem hún kallaði „vandamálið sem hefur ekkert nafn“ og uppskar sterk viðbrögð frá fjölda húsmæðra sem voru fegnar að vera ekki einar um vandamálið. Friedan ákvað síðan að endurvinna og umrita efnið í bók, The Feminine Mystique. Bókin kom út árið 1963 og sýndi hlutverk kvenna í iðnaðarsamfélögum, einkum hlutverk húsmóður í fullu starfi sem Friedan taldi kæfandi. Í bók sinni lýsti Friedan þunglyndri úthverfahúsmóður sem hætti í háskóla 19 ára að aldri til að gifta sig og ala upp fjögur börn. Hún talaði um „skelfingu“ við að vera ein, skrifaði að hún hefði aldrei á ævinni séð jákvæða kvenfyrirmynd sem starfaði utan heimilis og hélt einnig fjölskyldu. Hún vitnaði í fjölda annara húsmæðra í svipaðri stöðu. Hún gagnrýndi kenningar Freuds um reðuröfund og benti á margar þversagnir í verkum hans. Þá bauðst hún til að svara konum sem óskuðu eftir að fræðast meira um málið. „Vandamálinu sem hefur ekkert nafn“ lýsti Friedan í byrjun bókarinnar:<blockquote>Vandamálið lá grafið, ósagt, í mörg ár í hugum bandarískra kvenna. Þetta var undarleg hrærsla, ónotatilfinning, þrá [eða löngun] sem konur fundu fyrir um miðja 20. öld í Bandaríkjunum. Hver úthverfa [hús]móðir glímdi við það ein. Þegar hún bjó til rúmin, verslaði matvörur ... var hún hrædd við að spyrja sjálfa sig þöglu spurningarinnar: „Er þetta allt og sumt?“</blockquote>Friedan fullyrti að konur væru eins færar og karlar til hvers konar vinnu eða hvaða atvinnuleiðar sem var, þvert gegn rökum fjölmiðla, kennara og sálfræðinga þess tíma. Bók hennar var ekki aðeins mikilvæg vegna þess að hún mótmælti hegemonískri kynlífsstefnu í bandarísku samfélagi heldur vegna þess að hún var frábrugðin almennum 19. og fyrri hluta 20. aldar hugmyndum um auka menntun kvenna, pólitísk réttindi og þátttöku í samfélaginu. Þó að „fyrstu bylgju“ femínistar hafi oft deilt með sér grundvallarsýn á eðli kvenna og korporatískri sýn á samfélagið, haldið því fram að kosningaréttur, menntun og félagsleg þátttaka kvenna myndi auka tíðni hjónabands, gera konur að betri konum og mæðrum og bæta þjóðina og alþjóðleg heilsa og skilvirkni, byggði Friedan réttindi kvenna á öðru. Því sem hún kallaði „grunnþörf mannsins til að vaxa, vilja mannsins til að vera allt sem í honum er“. Höftin á fimmta áratug síðustu aldar og köfnunartilfinning margra kvenna sem neyddar voru í þessi hlutverk, áttu rakið erindi við bandarískar konur sem fljótlega fóru að mæta á samstöðufundi og beita sér fyrir umbótum á lögum og félagslegum normum sem settu konum skorður í samfélaginu. Bókin varð metsölubók, sem margir sagnfræðingar telja að hafi verið hvati að „annarri bylgju“ kvennahreyfingarinnar í Bandaríkjunum og mótaði verulega atburði þjóðarinnar og heimsins. Friedan stjórnmálavæddi þannig sálarástand húsmæðra, en á sama tíma gerðu róttækari femínistar kröfu um að endurskipuleggja samskipti kynjanna, hversu náin sem þau væru, á kerfisbundinn hátt.<ref>Hartman, A. (2019). ''In A war for the soul of America: A history of the culture wars'' (önnur útgáfa ed., bls. 28). Chicago: The University of Chicago Press.</ref> Friedan ætlaði upphaflega að skrifa framhald af The Feminine Mystique, sem átti að heita "Kona: Fjórða víddin", en skrifaði í staðinn aðeins grein undir þeim titli, sem birtist í Ladies 'Home Journal í júní 1964. === Önnur verk === [[Mynd:Betty friedan ©Lynn Gilbert.jpg|thumb|Betty Friedan árið 1981 eftir ljósmyndarann Lynn Gilbert]] Friedan gaf út sex bækur. Aðrar bækur hennar eru ''Annað stigið (The Second Stage)'', ''Það breytti lífi mínu: Skrif um kvennahreyfinguna (It changed my life: Writings on the women's movement)'', ''Handan kyns (Beyond gender)'' og ''Öldrunarbrunnurinn (The Fountain of Age)''. Ævisaga hennar, ''Life so far (Líf mitt hingað til)'', kom út árið 2000. Hún skrifaði einnig fyrir tímarit og dagblöð: * Pistlar í McCall's Magazine, 1971–1974 * Pistlar í [[The New York Times|New York Times]], Newsday, Harper's, Saturday Review, Mademoiselle, Ladies 'Home Journal, Family Circle, TV Guide og True Magazine. == Kvenréttindabarátta og stjórnmálaþátttaka == Friedan taldi að femínistahreyfingin ætti að einbeita sér að efnahagslegu réttlæti og jafnrétti kvenna á vinnumarkaði, þar á meðal að tryggja konum aðgang að leikskólum, og að tryggja konum jafnrétti á við karla inni á heimilunum. Hún og ýmsir róttækari leiðtogar kvenréttindahreyfingarinnar, á borð við Gloriu Steinum, voru oft á öndverðum meiði þar sem Friedan var um margt íhaldssamari í afstöðu sinni til ýmissa siðferðilegra og samfélagslegra álitamála. Á níunda og tíunda áratugnum reyndi hún að draga úr áherslu kvenréttindahreyfingarinnar á rétt kvenna til þungunarrofs, þar sem sá réttur væri þegar tryggður með dómi hæstaréttar [[Roe gegn Wade|Roe v Wade]] (1973). Hún taldi einnig að femínistar ættu að leggja minni áherslu á baráttu gegn klámi og kynferðislegu ofbeldi, sem hún taldi að væru ekki mál sem brynnu á meginþorra kvenna. ===Landssamtök kvenna (National Organization of Women, NOW)=== Árið 1966 var Friedan meðstofnandi og fyrsti kjörni forseti kvenréttindasamtakanna NOW. Einn helsti hvatinn að stofnun samtakanna var sá að stjórnvöld höfðu ekki framfylgt ákvæðum mannréttindalöggjafarinnar frá 1964 (e. ''1964 Civil Rights Act'') sem bannaði vinnuveitendum að mismuna starfsfólki á grundvelli kyns. Friedan, ásamt [[Pauli Murray]], skrifaði yfirlýsingu samtakanna um tilganginn; frumritið var, aftur, aðeins krot á servíettu. Undir stjórn Friedans mæltu samtökin eindregið fyrir lagalegu jafnrétti kvenna og karla. Landssamtök kvenna beittu sér fyrir því að stjórnvöld framfylgdu 7. ákvæði Mannréttindalöggjafar ársins 1964 og jafnlaunalaga frá 1963, fyrstu tveimur helstu kerfislegusigrum hreyfingarinnar. Samtökin neyddu ''Equal Employment Opportunity Commission'' (EEOC) sem hefur eftirlit með framfylgd laganna til að hefja tafarlausar aðgerðir gegn kynjamismunun. Samtökin börðust einnig fyrir lögleiðingu þungunarrofs, en á þessum tíma voru skiptar skoðanir meðal femínista til þungunarrofs. Samtökin börðust einnig fyrir því að ákvæði um jafnrétti kynjanna ([[Equal Rights Amendment (ERA)|Equal Rights Amendment]]) væri bætt við sjtórnarskrá Bandaríkjanna, en verkalýðsfélög og baráttufólk fyrir réttindum láglaunakvenna höfðu gagnrýnt viðaukann. Samtökin lögðu einnig áherslu á dagvistun barna á landsvísu. Landssamtök kvenna hjálpuðu konum einnig að tryggja jafnan aðgang að almannarými þar sem konum hafði verið meinaður aðgangur. Sem dæmi má nefna að Oak herbergið á Plaza hótelinu í New York bauð aðeins körlum upp á hádegismat, alla virka daga fram til ársins 1969, þegar Friedan og aðrir meðlimir samtakanna efndu til mótmæla. === Afstaða til þungunarrofs === Friedan barðist fyrir rétti kvenna til að taka ákvarðanir um eigin líkama og afglæpavæðingu þungunarrofs. Ákvörðunin um þungunarrof ætti að liggja hjá konunni einni, hvorki læknis né öðrum utanaðkomandi aðilum. Hún tók þátt í stofnun samtakanna [[NARAL Pro-Choice America|NARAL]] (e. National Association for the Repeal of Abortion Laws, nú NARAL Pro-Choice America). Friedan fékk líflátshótanir vegna baráttu sinnar fyrir rétti kvenna til þungunarrofs, og var viðburðum þar sem hún átti að tala aflýst vegna slíkra hótana. Drög Friedan að fyrstu stefnuskrá NOW kvað á um að samtökin skyldu berjast fyrir rétti kvenna til þungunarrofs, en ákvæðið var ekki tekið upp í stefnuskrá samtakanna fyrr en 1967, ári eftir stofnun samtakanna. Friedan og ýmsir róttækari femínistar voru þó ósammála um hvaða vægi ætti að gefa baráttunni fyrir réttinum til þungunarrofs og á hvaða forsendum heyja ætti þá baráttu. Friedan, sem var talin full íhaldssöm í þessum málum af mörgum róttækari femínistum, gagnrýndi fyrir sitt leyti orðalag ályktana og baráttuaðferðir samherja sinna fyrir að vera of pólaríserandi. Á níunda og tíunda áratugnum urðu skoðanir Friedan íhaldssamari, og um aldamótin 2000 sagði Friedan að barátta „NOW og annarra kvenréttindasamtaka“ virtist vera „tímaskekkja“: „[A]ð mínum dómi, er allt of mikil áhersla á fóstureyðingar ... á undanförnum árum hef ég orðið svolítið óróleg út af þessum þrönga fókus hreyfingarinnar á fóstureyðingar eins og um væri að ræða mikilvægasta mál kvenna þegar það er ekki.“ Hún spurði: „Af hverju sameinumst við ekki með öllum sem hafa sanna lotningu fyrir lífinu, þar með töldum kaþólikkunum sem eru á móti fóstureyðingum og berjumst fyrir valinu til að eignast börn?“ === Skipun G. Harrold Carswell sem hæstaréttardómara === Árið 1970 leiddi Friedan baráttu femínista gegn tilnefningu [[Richard Nixon|Richard M. Nixon]] á G. Harrold Carswell sem dómara við Hæstarétt Bandaríkjanna. Töldu þær að skrif Carswell og dómar afhjúpuðu djúpa kvenfyrirlitningu auk kynþáttafordóma. Öll helstu mannréttindasamtök Bandaríkjanna, þar á meðal NAACP voru andsnúin skipun Carswell. Ástríðufullur vitnisburður Friedans fyrir öldungadeildinni hjálpaði til við að sökkva tilnefningunni og var skipun Carswell hafnað þó hann hefði lýst því yfir að hann stæði ekki lengur við fyrri ummæli sín. == Heimildir == {{wpheimild | tungumál = en | titill = Betty Friedan | mánuðurskoðað = 4. desember | árskoðað = 2020}} == Tilvísanir == <references/> {{fd|1921|2006}}{{DEFAULTSORT:Friedan, Betty}} [[Flokkur:Bandarískir femínistar|Friedan, Betty]] [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar|Friedan, Betty]] [[Flokkur:Bandarískar kvenréttindakonur|Friedan, Betty]] 6oh6mks2iv2wia34lt9y1c3pi89ayfq 0 137049 1960444 1553414 2026-04-18T16:20:48Z Akigka 183 1960444 wikitext text/x-wiki '''Karolina Fund''' er [[Ísland|íslenskur]] [[hópfjármögnun]]arvettvangur stofnaður í september [[2012]]. Samkvæmt vef þeirra árið 2026 voru hátt í 100 þúsund skráðir notendur á síðunni sem hafa heitið yfir 823 milljón krónum. Karolina Fund er sambærilegur við ýmsar erlenda hópfjármögnunarsíður á borð við [[Indiegogo]] (stofnað 2008) og [[Kickstarter]] (stofnað 2009) í Bandaríkjunum, [[Boomerang]] (stofnað 2011) í Danmörku, [[Invesdor.com]] (stofnað 2011) og [[Mesenaatti.me]] (stofnað 2013) í Finnlandi, og [[Bidra]] (stofnað 2012) í Noregi. == Tengill == * [https://www.karolinafund.com/ Vefur Karolina Fund] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar vefsíður]] [[Flokkur:Hópfjármögnunarvefir]] {{s|2012}} 9v7gicv2vqf0dyu94qj1xx5wygz8plc 1960445 1960444 2026-04-18T16:20:56Z Akigka 183 1960445 wikitext text/x-wiki '''Karolina Fund''' er [[Ísland|íslenskur]] [[hópfjármögnun]]arvettvangur stofnaður í september [[2012]]. Samkvæmt vef þeirra árið 2026 voru hátt í 100 þúsund skráðir notendur á síðunni sem hafa heitið yfir 823 milljón krónum. Karolina Fund er sambærilegur við ýmsar erlendar hópfjármögnunarsíður á borð við [[Indiegogo]] (stofnað 2008) og [[Kickstarter]] (stofnað 2009) í Bandaríkjunum, [[Boomerang]] (stofnað 2011) í Danmörku, [[Invesdor.com]] (stofnað 2011) og [[Mesenaatti.me]] (stofnað 2013) í Finnlandi, og [[Bidra]] (stofnað 2012) í Noregi. == Tengill == * [https://www.karolinafund.com/ Vefur Karolina Fund] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar vefsíður]] [[Flokkur:Hópfjármögnunarvefir]] {{s|2012}} myca273vgeuwyjl8qog3jgksaclc2s1 0 147223 1960524 1939713 2026-04-19T03:53:34Z CommonsDelinker 1159 Skráin Islando_2013-07-21_87.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Krd|Krd]] vegna þess að [[:c:Commons:Deletion requests/File:Islando 2013-07-21 87.jpg|]] 1960524 wikitext text/x-wiki '''Hótel Saga''' (síðasta formlega heiti '''Radisson Blu Saga Hotel'''; líka kallað '''Bændahöllin''') er bygging við [[Hagatorg]] í [[Vesturbær Reykjavíkur|Vesturbæ Reykjavíkur]]. Þar var hótel sem starfaði frá 1962 til 2021. Hótelið var í eigu [[Bændasamtök Íslands|Bændasamtakanna]] en framkvæmdir hófust við byggingu þess árið [[1956]]. Það var tekið í notkun árið [[1962]]. Viðbygging var byggð norðan við húsið og lauk framkvæmdum [[1985]]. Á Hótel Sögu voru 235 herbergi <ref>[https://www.ruv.is/frett/2020/04/27/tveir-gestir-a-hotel-sogu-en-235-herbergi Tveir gestir á Hótel Sögu en 235 herbergi] Rúv, skoðað 27. apríl 2020</ref>, tíu funda- og veislusalir og tveir veitingastaðir. Súlnasalur var þeirra stærstur. Skrifstofur Bændasamtakanna voru á þriðju hæð hótelsins. Veitingastaðurinn Grillið er efst. Einnig voru meðal annars starfrækt í húsinu rakari, barir, hárgreiðslustofa, líkamsræktarsalur, bankaútibú og ráðstefnudeild. <ref>[http://www.bondi.is/um-bi/hotel-saga/ Hótel saga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031075843/http://www.bondi.is/um-bi/hotel-saga |date=2018-10-31 }} Bændasamtök Íslands, skoðað 24. okt, 2018.</ref> Árið 2018 var opnað þar pósthús á neðstu hæð sem þjónaði 101, 107 og 170 hverfum (og kom í stað pósthúsa við [[Pósthússtræti]] og [[Eiðistorg]]). Því var lokað nokkrum árum síðar. Ýmsir þjóðhöfðingjar og þekktir tónlistarmenn hafa dvalið á hótelinu. [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu]] dvaldi þar haustið 2020. Óvíst var með framtíð hótelsins í [[COVID-19]]-faraldrinum og var það sett á sölu árið 2021. <ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/24/unnid-i-kapp-vid-timann-ad-selja-hotel-sogu|title=Unnið í kapp við tímann að selja Hótel Sögu|website=Rúv|author=Arnar Björnsson|date=24. júní 2021}}</ref> Fór svo að ríkið keypti hótelið og ákveðið var að nota það undir starfsemi [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og [[stúdentaíbúð]]ir. <ref>[https://www.vb.is/frettir/ganga-fra-kaupum-rikisins-hotel-sogu/172062/ Ganga frá kaupum ríkisins] Rúv, sótt 22/12 2021</ref> Árið 2022 var Hótel Saga notuð fyrir flóttamenn, þar á meðal frá Úkraínu. Árið 2024 hófst flutningur kennslu menntavísindasviðs Háskóla Íslands þangað inn eftir miklar breytingar á húsnæðinu sem fékk nafnið „Saga“.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-07-04-flutningur-menntavisindasvids-hi-i-sogu-verdur-i-afongum-417048|title=Flutningur Menntavísindasviðs HÍ í Sögu verður í áföngum|author=Isabel Alejandra Diaz|date=4. júlí 2024|website=RÚV}}</ref> Húsið var tilbúið í desember 2025.<ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-hotel-saga-formlega-vigd-eftir-breytingar-461745 Hótel Saga formlega vígð eftir breytingar] Rúv, sótt 16. desember 2025</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Hótel í Reykjavík]] [[Flokkur:Vesturbær Reykjavíkur]] {{sa|1962|2021}} 42onti7yhaljoj21klhh587o2sd3prz 0 148782 1960485 1623287 2026-04-18T20:06:29Z Akigka 183 1960485 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Basingstoke montage.png|thumb|Basingstoke.]] '''Basingstoke''' er borg í [[Hampshire]] á Suður-[[England]]i, 48 km norðaustur af [[Southampton]]. Íbúar voru um 107.000 árið 2021.<ref name="basingstoke.gov.uk">{{cite web | year = 2021 | url = https://basingstoke.gov.uk/census#:~:text=Census%202021%20data%20Show&text=The%202021%20Census%20population%20of,East%20and%206.6%25%20for%20England. | title = Census information}}</ref> Basingstoke er gamall markaðsbær sem stækkaði mjög eftir [[seinni heimsstyrjöld]] og er stærsta byggðin í Hampshire sem ekki er skilgreind sem [[borg]]. Bærinn stendur nærri upptökum [[Lodden-á]]r, í vesturjaðri hæðardraganna [[North Downs]]. Bærinn er hluti af sveitarfélaginu (''borough'') [[Basingstoke and Deane]] og er að hluta í kjördæminu Basingstoke. Basingstoke kemur fyrir í [[Dómsdagsbókin]]ni frá 11. öld. Við upphaf síðari heimsstyrjaldar var íbúafjöldi bæjarins aðeins um 13.000. Bærinn var formlega skilgreindur sem [[kaupstaður]] til 1960, en í heimsstyrjöldinni varð hann mikilvæg efnahagsleg miðstöð. Árið 1960 gerðu sýsluráð London og Hampshire samkomulag um stækkun bæjarins. Eftir það stækkaði bærinn hratt í samræmi við skipulagsáætlun Stór-Lundúnasvæðisins.<ref>{{cite book | last = Stokes | first = Eric | title = Basingstoke – Expanding Town | publisher = The Workers' Educational Association | year = 1980 | page = 15}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Hampshire}} [[Flokkur:Borgir á Englandi]] [[Flokkur:Hampshire]] 4j2qvwm302y3yi8ppd42tbged51ow6g 0 156071 1960440 1663811 2026-04-18T15:51:18Z Akigka 183 1960440 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} '''''Heimsmynd''''' var íslenskt [[tímarit]] sem kom út frá 1986-1995. Í tímaritinu voru meðal annars viðtöl, fréttaskýringar, greinar um innlend og erlend stjórnmál, matargerð, tísku og dægurmál. Útgáfufélagið Ófeigur hf. gaf tímaritið út en [[Herdís Þorgeirsdóttir]] var aðaleigandi fyrirtækisins og jafnframt útgefandi og ritstjóri ''Heimsmyndar'' lengst af. Á árabilinu sem ''Heimsmynd'' kom út var tímaritaútgáfa á Íslandi í blóma og tímarit til sölu í söluturnum, matvöruverslunum, bókaverslunum og víðar. Í upplagskönnun [[Viðskiptaráð Íslands|Verslunarráðs Íslands]] árið 1991 kom fram að ''Heimsmynd'' væri það íslenska tímarit sem prentað væri í flestum eintökum eða að meðaltali í tæplega 9200 eintökum.<ref>{{tímarit.is|1749011|Tímarit í upplagskönnun Verslunarráðsins: Heimsmynd prentuð í stærstu upplagi|blað=Morgunblaðið|dags=21. ágúst 1991|bls=13}}</ref> Árið 1994 seldi Herdís útgáfuna til Friðriks Friðrikssonar, og Vilborg Einarsdóttir sem verið hafði blaðamaður á ''[[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]]'' tók við ritstjórn ''Heimsmyndar''.<ref>{{tímarit.is|1809354|Breytingar hjá tímaritinu Heimsmynd|blað=Morgunblaðið|dags=29. júní 1994|bls=37}}</ref> Útgáfan lifði hins vegar ekki lengi eftir eigendaskiptin og fljótlega hætti blaðið að koma út. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == *[https://timarit.is/page/7173663#pubInfoBottom Heimsmynd á Timarit.is] {{sa|1986|1995}} [[Flokkur:Íslensk tímarit]] 74rc181a5s9bl1vlyukoweor7odt5ct 0 160630 1960500 1919306 2026-04-18T21:56:01Z Berserkur 10188 /* Titlar */ 1960500 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Real Sociedad de Fútbol|Gælunafn=Txuri-urdinak (Þeir hvítu og bláu) |Stytt nafn=|Stofnað=7. september 1909|Leikvöllur=Anoeta Stadium|Stærð=39.500 áhorfendur|Stjórnarformaður= |Knattspyrnustjóri=MImanol Alguacil |Deild=[[La Liga]]|Tímabil=2024-2025|Staðsetning=11. sæti |pattern_la1 = _realsociedad2021H |pattern_b1 = _realsociedad2021H |pattern_ra1 = _realsociedad2021H |pattern_sh1 = _realsociedad2021H |pattern_so1 = _rsf2021h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _realsociedad2021A |pattern_b2 = _realsociedad2021A |pattern_ra2 = _realsociedad2021A |pattern_sh2 = _realsociedad2021A |pattern_so2 = _monterrey1213t1 |leftarm2 = 000000 |body2 = 000000 |rightarm2 = 000000 |shorts2 = 000000 |socks2 = 000000 |pattern_la3 = |pattern_b3 = |pattern_ra3 = |pattern_sh3 = |pattern_so3 = |leftarm3 = |body3 = |rightarm3 = |shorts3 = |socks3 = }} '''Real Sociedad de Fútbol''', oftast þekkt sem '''Real Sociedad''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[San Sebastian]] í [[Baskaland (landsvæði)|Baskalandi]] [[Spánn|Spánar]]. Félagið var stofnað árið 1909, það spilar í [[La Liga]]. Þeir spila heimaleiki sína á [[Anoeta Stadium]]. ==Saga== Knattspyrnuíþróttin barst til San Sebastian í upphafi tuttugustu aldar með námsmönnum og verkamönnum sem starfað höfðu í [[Bretland|Bretlandi]]. Árið 1904 stofnaði þessi hópur félagið ''San Sebastian Recreation Club'' sem tók þátt í [[Copa del Rey]] árið eftir. Næstu misserin keppti félagið undir ýmsum nöfnum í opninberum knattspyrnumótum, sem snerist oft um skriffinnsku. Þannig varð félagið bikarmeistari árið 1909 undir heitinu ''Club Ciclista de San Sebastián'' eftir sigur á ''Club Español de Madrid'' í úrslitaleiknum. Telst það fyrsti titill Real Sociedad. Árið eftir hafnaði félagið í öðru sæti, þá sem ''Vasconia de San Sebastián''. Síðar á árinu 1910 komst regla á nafnamálin þegar [[Alfons 13. Spánarkonungur]], sem varði sumarleyfum sínum í San Sebastian gaf félaginu leyfi til að taka upp konungstitilinn í nafni sínu og ''Real Sociedad de Fútbo'' varð til. Real Sociedad var í hópi stofnfélaga [[La Liga|spænsku deildarkeppninnar]] árið 1929. Í tíð spænska lýðveldisins var konungsveldið afnumið og nafni félagsins var þá um skeið breytt í ''Donostia Club de Futbol'' en að [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]] lokinni var fyrra heiti tekið upp á ný. Drjúgan hluta tuttugustu aldarinnar flakkaði Real Sociedad milli tveggja efstu deildanna og tókst meira að segja að fara sjö sinnum upp eða niður um deild á fimmta áratugnum. ===Sigursæld á níunda áratugnum=== Leiktíðina 1979-80 hafnaði Real Sociedad í öðru sæti í La Liga, einungis stigu á eftir meisturum [[Real Madrid]]. Enn betri varð árangurinn árið eftir þar sem Real Madrid og Sociedad enduðu jöfn að stigum, en síðarnefnda liðið varð meistari vegna úrslita í innbyrðisviðureignum. Alberto Ormaetxea, fyrrum leikmaður félagsins, stýrði því þar með til síns fyrsta Spánarmeistaratitils. Frumraun Real Sociedad í [[Evrópukeppni meistaraliða]] olli vonbrigðum, þar sem liðið féll úr leik fyrir [[Búlgaría|búlgörsku]] meisturunum í ''CSKA Sofia'' strax í fyrstu umferð. [[Barcelona FC|Barcelona]] veitti Real Sociedad mesta samkeppni leiktíðina 1981-82, þar sem baskneska félaginu tókst að verja titil sinn. Var það síðasti Spánarmeistaratitill liðsins til þessa dags. Árið eftir komst Real Sociedad alla leið í undanúrslit Evrópukeppninnar, en tapaði þar fyrir meistaraefnunum í [[Hamburger SV]] eftir að hafa m.a. slegið [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkinga]] úr keppni. [[Wales|Walesverjinn]] [[John Toshack]] tók við stjórn Real Sociedad og gegndi starfinu með hléum til 1994. Hann gerði liðið að bikarmeisturum leiktíðina 1986-87 eftir sigur á [[Atlético Madrid]] í [[vítaspyrnukeppni (knattspyrna)|vítaspyrnukeppni]]. Árið eftir hafnaði félagið í öðru sæti deildarinnar, allnokkuð á eftir meisturum Real Madrid. Um árabil hélt Real Sociedad í heiðri sömu vinnureglu og grannar þeirra í [[Athletic Bilbao]] að tefla einungis fram baskneskum leikmönnum. Frá því var horfið árið 1989 þegar [[Írland|Írinn]] [[John Aldridge]] gekk til liðs við félagið. Árið eftir varð [[England|Englendingurinn]] Dalian Atkinson fyrsti þeldökki leikmaðurinn í sögu félagsins. Þrátt fyrir mikla velgengni innan vallar hurfu þeir félagarnir fljótlega aftur heim til Englands og vegur Real Sociedad fór hnignandi. ===Skin og skúrir=== Leiktíðina 1997-98 hafnaði Real Sociedad í þriðja sæti í La Liga. Þessi árangur tryggði félaginu sæti í [[UEFA bikarinn|Evrópukeppni félagsliða]] árið eftir þar sem Sociedad lagði [[Sparta Prag]] og [[Dynamo Moskva]] að velli áður en Atlético Madrid sló liðið út í þriðju umferð keppninnar. Annað sætið kom í hlut Real Sociedad leiktíðina 2002-03, sem var besti árangur félagsins frá 1988. Real Madrid varð meistari með tveimur stigum meira en baskneska liðið sem Frakkinn Raynald Denoueix stjórnaði. Meistaratitillinn rann úr greipum Sociedad í lokaumferðinni þegar liðið tapaði fyrir [[Celta de Vigo]], 3:2 á útivelli. Vonbrigðin voru sár en tryggðu þó þátttökurétt í [[Meistaradeild Evrópu]] veturinn 2003-04. Þar komst liðið áfram úr erfiðum riðli en féll úr leik í 16-liða úrslitum eftir tap gegn [[Olympique Lyonnais]]. Á heimavígstöðvunum lenti félagið í miklum vandræðum og hafnaði í fimmtánda sæti og slapp naumlega við fall. Vorið 2007 lauk 40 ára samfelldri dvöl Real Sociedad í efstu deild þegar félagið kolféll úr La Liga. Ekki leið þó á löngu uns félagið komst aftur í hóp hinna bestu. ===Stjórnarskipti og efnileg ungstirni=== Vorið 2013 hafnaði Real Sociedad í fjórða sæti í La Liga og tryggði sér þar með þátttökurétt í Meistaradeild Evrópu í fyrsta sinn í áratug. Fyrst þurfti liðið þó að slá Lyon úr leik í forkeppni. Ekki reyndist árangurinn í riðlakeppninni upp á marga fiska, þar sem Sociedad náði einungis einu stigi. Í nóvember 2014 var [[Skotland|Skotinn]] [[David Moyes]] ráðinn knattspyrnustjóri, sá sjötti slíki frá Bretlandseyjum í sögu félagsins. Honum var sagt upp störfum ári síðar. Næstu misserin einkenndust af örum þjálfaraskiptum. Heimamaðurinn Imanol Alguacil tók við stjórntaumunum á öðrum degi jóla árið 2018. Undir hans stjórn varð breyting á spilamennsku liðsins, sem sneri baki við þunglamalegum varnarleik en lagði í staðinn áherslu á hraðann sóknarbolta. Þann 3. apríl 2021 varð Real Sociedad bikarmeistari á ný. Um var að ræða frestaðan úrslitaleik frá fyrra ári vegna Covid-19 faraldursins. Í úrslitum lagði Sociedad granna sína í Athletic Bilbao. ==Þekktir leikmenn== *[[Nacho Monreal]] *[[David Silva]] *[[Antoine Griezmann]] *[[Martin Ødegaard]] *[[Xabi Alonso]] *[[Ion Andoni Goikoetxea]] *[[Alexander Isak]] *[[Mikel Arteta]] ===Íslenskir leikmenn=== *[[Alfreð Finnbogason]] 2014-2016 *[[Orri Steinn Óskarsson]] 2024- ==Titlar== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (2):''' [[1980–81 La Liga|1980–81]], [[1981–82 La Liga|1981–82]] ** Annað sæti (3): [[1979–80 La Liga|1979–80]], [[1987–88 La Liga|1987–88]], [[1979–80 La Liga|2002–03]] *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (4):''' 1909, 1986-87, 2019-20, 2025-2026 ** Annað sæti (5): 1910, 1913, 1928, 1951, 1987-88 ==Heimasíða Félags== *https://www.realsociedad.eus/en == Heimildir == <references/> [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1909]] imar1ep3jnz21nnzxpnu2y7x6h8spdc 1960502 1960500 2026-04-18T21:59:18Z Berserkur 10188 /* Stjórnarskipti og efnileg ungstirni */ 1960502 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|Fullt nafn=Real Sociedad de Fútbol|Gælunafn=Txuri-urdinak (Þeir hvítu og bláu) |Stytt nafn=|Stofnað=7. september 1909|Leikvöllur=Anoeta Stadium|Stærð=39.500 áhorfendur|Stjórnarformaður= |Knattspyrnustjóri=MImanol Alguacil |Deild=[[La Liga]]|Tímabil=2024-2025|Staðsetning=11. sæti |pattern_la1 = _realsociedad2021H |pattern_b1 = _realsociedad2021H |pattern_ra1 = _realsociedad2021H |pattern_sh1 = _realsociedad2021H |pattern_so1 = _rsf2021h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF |pattern_la2 = _realsociedad2021A |pattern_b2 = _realsociedad2021A |pattern_ra2 = _realsociedad2021A |pattern_sh2 = _realsociedad2021A |pattern_so2 = _monterrey1213t1 |leftarm2 = 000000 |body2 = 000000 |rightarm2 = 000000 |shorts2 = 000000 |socks2 = 000000 |pattern_la3 = |pattern_b3 = |pattern_ra3 = |pattern_sh3 = |pattern_so3 = |leftarm3 = |body3 = |rightarm3 = |shorts3 = |socks3 = }} '''Real Sociedad de Fútbol''', oftast þekkt sem '''Real Sociedad''', er spænskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[San Sebastian]] í [[Baskaland (landsvæði)|Baskalandi]] [[Spánn|Spánar]]. Félagið var stofnað árið 1909, það spilar í [[La Liga]]. Þeir spila heimaleiki sína á [[Anoeta Stadium]]. ==Saga== Knattspyrnuíþróttin barst til San Sebastian í upphafi tuttugustu aldar með námsmönnum og verkamönnum sem starfað höfðu í [[Bretland|Bretlandi]]. Árið 1904 stofnaði þessi hópur félagið ''San Sebastian Recreation Club'' sem tók þátt í [[Copa del Rey]] árið eftir. Næstu misserin keppti félagið undir ýmsum nöfnum í opninberum knattspyrnumótum, sem snerist oft um skriffinnsku. Þannig varð félagið bikarmeistari árið 1909 undir heitinu ''Club Ciclista de San Sebastián'' eftir sigur á ''Club Español de Madrid'' í úrslitaleiknum. Telst það fyrsti titill Real Sociedad. Árið eftir hafnaði félagið í öðru sæti, þá sem ''Vasconia de San Sebastián''. Síðar á árinu 1910 komst regla á nafnamálin þegar [[Alfons 13. Spánarkonungur]], sem varði sumarleyfum sínum í San Sebastian gaf félaginu leyfi til að taka upp konungstitilinn í nafni sínu og ''Real Sociedad de Fútbo'' varð til. Real Sociedad var í hópi stofnfélaga [[La Liga|spænsku deildarkeppninnar]] árið 1929. Í tíð spænska lýðveldisins var konungsveldið afnumið og nafni félagsins var þá um skeið breytt í ''Donostia Club de Futbol'' en að [[Spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]] lokinni var fyrra heiti tekið upp á ný. Drjúgan hluta tuttugustu aldarinnar flakkaði Real Sociedad milli tveggja efstu deildanna og tókst meira að segja að fara sjö sinnum upp eða niður um deild á fimmta áratugnum. ===Sigursæld á níunda áratugnum=== Leiktíðina 1979-80 hafnaði Real Sociedad í öðru sæti í La Liga, einungis stigu á eftir meisturum [[Real Madrid]]. Enn betri varð árangurinn árið eftir þar sem Real Madrid og Sociedad enduðu jöfn að stigum, en síðarnefnda liðið varð meistari vegna úrslita í innbyrðisviðureignum. Alberto Ormaetxea, fyrrum leikmaður félagsins, stýrði því þar með til síns fyrsta Spánarmeistaratitils. Frumraun Real Sociedad í [[Evrópukeppni meistaraliða]] olli vonbrigðum, þar sem liðið féll úr leik fyrir [[Búlgaría|búlgörsku]] meisturunum í ''CSKA Sofia'' strax í fyrstu umferð. [[Barcelona FC|Barcelona]] veitti Real Sociedad mesta samkeppni leiktíðina 1981-82, þar sem baskneska félaginu tókst að verja titil sinn. Var það síðasti Spánarmeistaratitill liðsins til þessa dags. Árið eftir komst Real Sociedad alla leið í undanúrslit Evrópukeppninnar, en tapaði þar fyrir meistaraefnunum í [[Hamburger SV]] eftir að hafa m.a. slegið [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkinga]] úr keppni. [[Wales|Walesverjinn]] [[John Toshack]] tók við stjórn Real Sociedad og gegndi starfinu með hléum til 1994. Hann gerði liðið að bikarmeisturum leiktíðina 1986-87 eftir sigur á [[Atlético Madrid]] í [[vítaspyrnukeppni (knattspyrna)|vítaspyrnukeppni]]. Árið eftir hafnaði félagið í öðru sæti deildarinnar, allnokkuð á eftir meisturum Real Madrid. Um árabil hélt Real Sociedad í heiðri sömu vinnureglu og grannar þeirra í [[Athletic Bilbao]] að tefla einungis fram baskneskum leikmönnum. Frá því var horfið árið 1989 þegar [[Írland|Írinn]] [[John Aldridge]] gekk til liðs við félagið. Árið eftir varð [[England|Englendingurinn]] Dalian Atkinson fyrsti þeldökki leikmaðurinn í sögu félagsins. Þrátt fyrir mikla velgengni innan vallar hurfu þeir félagarnir fljótlega aftur heim til Englands og vegur Real Sociedad fór hnignandi. ===Skin og skúrir=== Leiktíðina 1997-98 hafnaði Real Sociedad í þriðja sæti í La Liga. Þessi árangur tryggði félaginu sæti í [[UEFA bikarinn|Evrópukeppni félagsliða]] árið eftir þar sem Sociedad lagði [[Sparta Prag]] og [[Dynamo Moskva]] að velli áður en Atlético Madrid sló liðið út í þriðju umferð keppninnar. Annað sætið kom í hlut Real Sociedad leiktíðina 2002-03, sem var besti árangur félagsins frá 1988. Real Madrid varð meistari með tveimur stigum meira en baskneska liðið sem Frakkinn Raynald Denoueix stjórnaði. Meistaratitillinn rann úr greipum Sociedad í lokaumferðinni þegar liðið tapaði fyrir [[Celta de Vigo]], 3:2 á útivelli. Vonbrigðin voru sár en tryggðu þó þátttökurétt í [[Meistaradeild Evrópu]] veturinn 2003-04. Þar komst liðið áfram úr erfiðum riðli en féll úr leik í 16-liða úrslitum eftir tap gegn [[Olympique Lyonnais]]. Á heimavígstöðvunum lenti félagið í miklum vandræðum og hafnaði í fimmtánda sæti og slapp naumlega við fall. Vorið 2007 lauk 40 ára samfelldri dvöl Real Sociedad í efstu deild þegar félagið kolféll úr La Liga. Ekki leið þó á löngu uns félagið komst aftur í hóp hinna bestu. ===Stjórnarskipti og efnileg ungstirni=== Vorið 2013 hafnaði Real Sociedad í fjórða sæti í La Liga og tryggði sér þar með þátttökurétt í Meistaradeild Evrópu í fyrsta sinn í áratug. Fyrst þurfti liðið þó að slá Lyon úr leik í forkeppni. Ekki reyndist árangurinn í riðlakeppninni upp á marga fiska, þar sem Sociedad náði einungis einu stigi. Í nóvember 2014 var [[Skotland|Skotinn]] [[David Moyes]] ráðinn knattspyrnustjóri, sá sjötti slíki frá Bretlandseyjum í sögu félagsins. Honum var sagt upp störfum ári síðar. Næstu misserin einkenndust af örum þjálfaraskiptum. Heimamaðurinn Imanol Alguacil tók við stjórntaumunum á öðrum degi jóla árið 2018. Undir hans stjórn varð breyting á spilamennsku liðsins, sem sneri baki við þunglamalegum varnarleik en lagði í staðinn áherslu á hraðann sóknarbolta. Þann 3. apríl 2021 varð Real Sociedad bikarmeistari á ný. Um var að ræða frestaðan úrslitaleik frá fyrra ári vegna Covid-19 faraldursins. Í úrslitum lagði Sociedad granna sína í Athletic Bilbao. Árið 2026 endurtóku þeir leikinn og unnu [[Atletico Madrid]] í úrslitum bikarsins í vítakeppni. ==Þekktir leikmenn== *[[Nacho Monreal]] *[[David Silva]] *[[Antoine Griezmann]] *[[Martin Ødegaard]] *[[Xabi Alonso]] *[[Ion Andoni Goikoetxea]] *[[Alexander Isak]] *[[Mikel Arteta]] ===Íslenskir leikmenn=== *[[Alfreð Finnbogason]] 2014-2016 *[[Orri Steinn Óskarsson]] 2024- ==Titlar== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (2):''' [[1980–81 La Liga|1980–81]], [[1981–82 La Liga|1981–82]] ** Annað sæti (3): [[1979–80 La Liga|1979–80]], [[1987–88 La Liga|1987–88]], [[1979–80 La Liga|2002–03]] *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (4):''' 1909, 1986-87, 2019-20, 2025-2026 ** Annað sæti (5): 1910, 1913, 1928, 1951, 1987-88 ==Heimasíða Félags== *https://www.realsociedad.eus/en == Heimildir == <references/> [[Flokkur:spænsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:stofnað 1909]] 4mekh8h0tojuaityurdrzq9v8w4u4ix 0 160878 1960503 1915134 2026-04-18T22:01:18Z Berserkur 10188 1960503 wikitext text/x-wiki '''Copa del Rey''' eða '''spænski konungsbikarinn''' er elsta knattspyrnukeppni [[Spánn|Spánar]] sem enn er haldin, stofnuð árið 1903 á grunni [[Krýningarbikarinn 1902|Krýningarbikarsins]] sem keppt var um árið áður. Fram að stofnun [[La Liga|spænsku deildarkeppninnar]] árið 1928 var Copa del Rey helsta knattspyrnukeppni Spánar. [[FC Barcelona]] er sigursælasta félagið í sögu keppninnar með 32 titla, [[Real Sociedad]] eru ríkjandi meistarar (2026). [[Athletic Bilbao]] hefur unnið bikarinn 24 sinnum og [[Real Madrid]] 20 sinnum. Sigurvegarar í Copa del Rey fá þátttökurétt í [[Evrópudeild UEFA]]. ==Saga og skipulag== Krýningarathöfn [[Alfons 13. Spánarkonungur|Alfons 13. Spánarkonungs]] árið 1902 varð hvati til þess að halda knattspyrnukeppni með félagsliðum víðs vegar að frá Spáni. Fimm lið tóku þátt og fór úrvalslið skipað leikmönnum frá [[Baskar|Baskalandi]] með sigur af hólmi. Liðsmennirnir tengdust flestir Athletic Bilbao, sem lítur enn í dag svo á að um fullgildan bikarmeistaratitil hafi verið að ræða. Spænska knattspyrnusambandið er ekki á sama máli, heldur álítur að fyrst hafi verið keppt um ''Konungsbikarinn'' árið 1903, þegar Athletic Bilbao fór einnig með sigur af hólmi. Keppnin hefur gengið undir ýmsum nöfnum í gegnum tíðina. Fyrstu tvö árin var hún kennd við borgarstjórnina í [[Madríd]]. Frá 1905-32 bar hún nafn Alfons 13. og í tíð spænska lýðveldisins nefndist hún ''Forsetabikarinn''. Eftir valdatöku [[Fransisco Franco]] nefndist hún ''Copa del Generalísimo'', en frá lokum einræðisins árið 1975 hefur núverandi nafn verið notað. Athletic Bilbao varð árið 1904 eina liðið í sögunni til að verða meistari án þess að keppa í úrslitaleik, þegar [[Espanyol]] mætti ekki til leiks í úrslitum. Árin 1910 og 1913 kom upp klofningur í knattspyrnusambandinu sem varð til þess að tvær keppnir voru haldnar í samkeppni hvor við aðra. Leiktíðina 1937-38 héldu félög á svæði lýðveldissinna í [[spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]] sína eigin keppni, [[Copa de la España Libre]], sem lauk með sigri [[Levante FC]]. Stuðningsmenn félagsins líta á þetta sem fullgildan bikarmeistaratitil, sinn eina í sögunni, en knattspyrnuyfirvöld hafa ekki fallist á þá túlkun. Áður en La Liga kom til sögunnar var litið á sigurvegara bikarkeppninnar sem Spánarmeistara. Forkeppnir voru haldar í einstökum héröðum með ólíku keppnisfyrirkomulagi frá ári til árs, þar sem jafnvel var keppt í riðlum. Til ársins 1990 fengu varalið félaga að taka þátt í keppninni. Um árabil var fjöldi kappliða bundinn við 83, en frá 2019 hafa lið úr fimmta þrepi spænsku deildarkeppninnar verið meðal þátttökuliða og keppnisliðin því verið 125. == Titlar eftir félögum == [[Flokkur:Knattspyrna á Spáni]] {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- |[[F.C. Barcelona]] | 32 | 1909–10, 1911–12, 1912–13, 1919–20, 1921–22, 1924–25, 1925–26, 1927–28, 1941–42, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1956–57, 1958–59, 1962–63, 1967–68, 1970–71, 1977–78, 1980–81, 1982–83, 1987–88, 1989–90, 1996–97, 1997–98, 2008–09, 2011–12, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020-21, 2024-2025 |- |[[Athletic Bilbao]] | 24 | 1903, 1904, 1910, 1911, 1914, 1915, 1916, 1921, 1923, 1930, 1931, 1932, 1933, 1943, 1944, 1944–45, 1949–50, 1955, 1956, 1958, 1969, 1972–73, 1983–84, 2023–2024 |- |[[Real Madrid]] | 20 | 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961–62, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82, 1988–89, 1992–93, 2010–11, 2013–14, 2022-23 |- |[[Atlético Madrid]] |10 |1959–60, 1960–61, 1964–65, 1971–72, 1975–76. 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1995–96, 2012–13 |- |[[Valencia CF]] | 9 | 1941, 1948-49, 1954, 1966–67, 1978–79, 1998–99, 2007–08, 2018–19, 2021-2022 |- |[[Real Zaragoza]] | 6 | 1963–64, 1965–66, 1985–86, 1993–94, 2000–01, 2003–04 |- |[[Sevilla FC]] | 5 | 1935, 1939, 1947–48, 2006–07, 2009–10 |- |[[Espanyol]] | 4 | 1929, 1940, 1999–2000, 2005–06 |- |[[Real Unión]] | 4 | 1913, 1918, 1924, 1927 |- |[[Real Sociedad]] | 4 | 1909, 1986–87, 2019-20, 2026-2026 |- |[[Real Betis]] | 3 | 1976–77, 2004–05, 2021-22 |- |[[Deportivo de La Coruña]] | 2 | 1994–95, 2001–2002 |- |[[Arenas Club de Getxo]] | 1 | 1919 |- |[[RCD Mallorca]] | 1 | 2002–03 |} {{S|1903}} e7psb0br1278i4b6uuqsczzlil672zh 1960536 1960503 2026-04-19T11:17:51Z Friðþjófur 104929 /* Titlar eftir félögum */ 1960536 wikitext text/x-wiki '''Copa del Rey''' eða '''spænski konungsbikarinn''' er elsta knattspyrnukeppni [[Spánn|Spánar]] sem enn er haldin, stofnuð árið 1903 á grunni [[Krýningarbikarinn 1902|Krýningarbikarsins]] sem keppt var um árið áður. Fram að stofnun [[La Liga|spænsku deildarkeppninnar]] árið 1928 var Copa del Rey helsta knattspyrnukeppni Spánar. [[FC Barcelona]] er sigursælasta félagið í sögu keppninnar með 32 titla, [[Real Sociedad]] eru ríkjandi meistarar (2026). [[Athletic Bilbao]] hefur unnið bikarinn 24 sinnum og [[Real Madrid]] 20 sinnum. Sigurvegarar í Copa del Rey fá þátttökurétt í [[Evrópudeild UEFA]]. ==Saga og skipulag== Krýningarathöfn [[Alfons 13. Spánarkonungur|Alfons 13. Spánarkonungs]] árið 1902 varð hvati til þess að halda knattspyrnukeppni með félagsliðum víðs vegar að frá Spáni. Fimm lið tóku þátt og fór úrvalslið skipað leikmönnum frá [[Baskar|Baskalandi]] með sigur af hólmi. Liðsmennirnir tengdust flestir Athletic Bilbao, sem lítur enn í dag svo á að um fullgildan bikarmeistaratitil hafi verið að ræða. Spænska knattspyrnusambandið er ekki á sama máli, heldur álítur að fyrst hafi verið keppt um ''Konungsbikarinn'' árið 1903, þegar Athletic Bilbao fór einnig með sigur af hólmi. Keppnin hefur gengið undir ýmsum nöfnum í gegnum tíðina. Fyrstu tvö árin var hún kennd við borgarstjórnina í [[Madríd]]. Frá 1905-32 bar hún nafn Alfons 13. og í tíð spænska lýðveldisins nefndist hún ''Forsetabikarinn''. Eftir valdatöku [[Fransisco Franco]] nefndist hún ''Copa del Generalísimo'', en frá lokum einræðisins árið 1975 hefur núverandi nafn verið notað. Athletic Bilbao varð árið 1904 eina liðið í sögunni til að verða meistari án þess að keppa í úrslitaleik, þegar [[Espanyol]] mætti ekki til leiks í úrslitum. Árin 1910 og 1913 kom upp klofningur í knattspyrnusambandinu sem varð til þess að tvær keppnir voru haldnar í samkeppni hvor við aðra. Leiktíðina 1937-38 héldu félög á svæði lýðveldissinna í [[spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldinni]] sína eigin keppni, [[Copa de la España Libre]], sem lauk með sigri [[Levante FC]]. Stuðningsmenn félagsins líta á þetta sem fullgildan bikarmeistaratitil, sinn eina í sögunni, en knattspyrnuyfirvöld hafa ekki fallist á þá túlkun. Áður en La Liga kom til sögunnar var litið á sigurvegara bikarkeppninnar sem Spánarmeistara. Forkeppnir voru haldar í einstökum héröðum með ólíku keppnisfyrirkomulagi frá ári til árs, þar sem jafnvel var keppt í riðlum. Til ársins 1990 fengu varalið félaga að taka þátt í keppninni. Um árabil var fjöldi kappliða bundinn við 83, en frá 2019 hafa lið úr fimmta þrepi spænsku deildarkeppninnar verið meðal þátttökuliða og keppnisliðin því verið 125. == Titlar eftir félögum == [[Flokkur:Knattspyrna á Spáni]] {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- |[[F.C. Barcelona]] | 32 | 1909–10, 1911–12, 1912–13, 1919–20, 1921–22, 1924–25, 1925–26, 1927–28, 1941–42, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1956–57, 1958–59, 1962–63, 1967–68, 1970–71, 1977–78, 1980–81, 1982–83, 1987–88, 1989–90, 1996–97, 1997–98, 2008–09, 2011–12, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020-21, 2024-2025 |- |[[Athletic Bilbao]] | 24 | 1903, 1904, 1910, 1911, 1914, 1915, 1916, 1921, 1923, 1930, 1931, 1932, 1933, 1943, 1944, 1944–45, 1949–50, 1955, 1956, 1958, 1969, 1972–73, 1983–84, 2023–2024 |- |[[Real Madrid]] | 20 | 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1961–62, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82, 1988–89, 1992–93, 2010–11, 2013–14, 2022-23 |- |[[Atlético Madrid]] |10 |1959–60, 1960–61, 1964–65, 1971–72, 1975–76. 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1995–96, 2012–13 |- |[[Valencia CF]] | 9 | 1941, 1948-49, 1954, 1966–67, 1978–79, 1998–99, 2007–08, 2018–19, 2021-2022 |- |[[Real Zaragoza]] | 6 | 1963–64, 1965–66, 1985–86, 1993–94, 2000–01, 2003–04 |- |[[Sevilla FC]] | 5 | 1935, 1939, 1947–48, 2006–07, 2009–10 |- |[[Espanyol]] | 4 | 1929, 1940, 1999–2000, 2005–06 |- |[[Real Unión]] | 4 | 1913, 1918, 1924, 1927 |- |[[Real Sociedad]] | 4 | 1909, 1986–87, 2019-20, 2025-26 |- |[[Real Betis]] | 3 | 1976–77, 2004–05, 2021-22 |- |[[Deportivo de La Coruña]] | 2 | 1994–95, 2001–2002 |- |[[Arenas Club de Getxo]] | 1 | 1919 |- |[[RCD Mallorca]] | 1 | 2002–03 |} {{S|1903}} 3fbdvmsw2ka4qcki7qtay9zywardg6t 0 160972 1960454 1914311 2026-04-18T17:02:42Z Berserkur 10188 Uppfæri 1960454 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Glódís Perla Viggósdóttir | mynd = 2017293155750 2017-10-20 Fussball Frauen Deutschland vs Island - Sven - 1D X MK II - 0120 - B70I0741.jpg |fæðingardagur=27. júní 1995 |fæðingarland=Ísland |staða=Varnarmaður |hæð=172 cm |núverandi lið=Bayern München |númer=4 |ár í yngri flokkum= |yngriflokkalið=Egebjerg EIF |ár1=2009-2011 |ár2=2011 |ár3=2012-2015 |ár4=2015-2017 |ár5=2017-2021 |ár6=2021- |lið1=HK/Víkingur |lið2=Horsens SIK |lið3=Stjarnan |lið4=Eskilstuna United DFF |lið5=FC Rosengård |lið6=Bayern München |leikir (mörk)1=17 (14) |leikir (mörk)2= |leikir (mörk)3=50 (5) |leikir (mörk)4=53 (1) |leikir (mörk)5=89 (10) |leikir (mörk)6=98 (9) |landsliðsár=2009-2012<br>2011-2012<br>2012<br>2012- |landslið=Ísland U-17<br>Ísland U-19<br>Ísland U-23<br>[[Kvennalandslið Íslands í knattspyrnu|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)=24 (6)<br>9 (0)<br>1 (0)<br>146 (13) |mfuppfært=apríl 2026 |lluppfært=apríl 2026 }} '''Glódís Perla Viggósdóttir''' (f. [[27. júní]] [[1995]]) er íslensk knattspyrnukona. Glódís spilar stöðu varnarmanns með [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|íslenska kvennalandsliðinu í knattspyrnu]] og er leikmaður liðsins [[Bayern München]] sem spilar í þýsku úrvalsdeildinni.<ref>[https://www.visir.is/g/20212131652d/stefnir-a-sigur-i-meistara-deild-evropu-en-segir-thad-sur-saett-ad-yfir-gefa-svi-thjod Stefnir á sigur í Meistara­deild Evrópu en segir það súr­sætt að yfir­gefa Sví­þjóð] Vísir.is</ref> Glódís Perla spilaði með yngri flokkum í [[Danmörk|Danmörku]] en spilaði síðar með meistaraflokki HK/Víkings á Íslandi. Þaðan hélt hún aftur til Danmerkur og lék í þrjá mánuði með Horsens SIK. Hún spilaði með [[Stjarnan|Stjörnunn]]<nowiki/>i í Garðabæ árið 2012. Árið 2015 fór hún í atvinnumennsku í knattspyrnu þegar hún hélt til Eskilstuna United í Svíþjóð en þar sem hún var til ársins 2017 en fór þá til Rosengård. Árið 2012 spilaði Glódís Perla sinn fyrsta leik með íslenska kvennalandsliðinu í knattspyrnu er liðið gerði 1-1 jafntefli við skoska landsliðið. Glódís sló landsleikjametið þegar hún spilaði sinn 146. leik fyrir A-landsliðið. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2026-04-18-gaesahudarmyndband-glodis-slo-landsleikjametid-473115 Glódís sló landsleikjametið] Rúv, sótt 18. apríl 2026</ref> ==Viðurkenningar== Glódís hafnaði í 2. sæti í vali íþróttamanns ársins árið 2022 og í 22. sæti yfir bestu leikmenn heims árið 2024 á gullknettinum í kvennaflokki en hún var efst í sinni leikstöðu; miðverði. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/28-10-2024/glodis-i-22-saeti-besti-midvordur-i-heimi Glódís í 22. sæti, besti miðvörður í heimi] Fótbolti.net, sótt 28. október 2024</ref> Var valin leikmaður ársins 2024 af KSÍ. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/23-12-2024/glodis-og-orri-steinn-fotboltafolk-arsins Glódís og Orri Steinn fótboltafólk ársins] Fótbolti.net, 23. desember 2024</ref> Í janúar 2025 hlaut hún riddarakross fálkaorðunar fyrir framlag sitt til knattspyrnu í athöfn á Bessastöðum. Þar að auki varð hún [[Íþróttamaður ársins]] 2024 og hlaut fullt hús stiga í fyrsta sæti. ==Tengill== *[https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=36959 Glódís á vef KSÍ] == Heimild == {{reflist}} <references/> {{íþróttamaður ársins}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1995]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnukonur]] 2nudayqdw9fe4c1k6ua9p7dswanabik 1960458 1960454 2026-04-18T17:07:27Z Berserkur 10188 +mynd 1960458 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Glódís Perla Viggósdóttir | mynd = 2017293155750 2017-10-20 Fussball Frauen Deutschland vs Island - Sven - 1D X MK II - 0120 - B70I0741.jpg |fæðingardagur=27. júní 1995 |fæðingarland=Ísland |staða=Varnarmaður |hæð=172 cm |núverandi lið=Bayern München |númer=4 |ár í yngri flokkum= |yngriflokkalið=Egebjerg EIF |ár1=2009-2011 |ár2=2011 |ár3=2012-2015 |ár4=2015-2017 |ár5=2017-2021 |ár6=2021- |lið1=HK/Víkingur |lið2=Horsens SIK |lið3=Stjarnan |lið4=Eskilstuna United DFF |lið5=FC Rosengård |lið6=Bayern München |leikir (mörk)1=17 (14) |leikir (mörk)2= |leikir (mörk)3=50 (5) |leikir (mörk)4=53 (1) |leikir (mörk)5=89 (10) |leikir (mörk)6=98 (9) |landsliðsár=2009-2012<br>2011-2012<br>2012<br>2012- |landslið=Ísland U-17<br>Ísland U-19<br>Ísland U-23<br>[[Kvennalandslið Íslands í knattspyrnu|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)=24 (6)<br>9 (0)<br>1 (0)<br>146 (13) |mfuppfært=apríl 2026 |lluppfært=apríl 2026 }} [[Mynd:Valerenga-Bayern WUCL 21-11-2024 19 (cropped).jpg|thumb|Glódís með Bayern.]] '''Glódís Perla Viggósdóttir''' (f. [[27. júní]] [[1995]]) er íslensk knattspyrnukona. Glódís spilar stöðu varnarmanns með [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|íslenska kvennalandsliðinu í knattspyrnu]] og er leikmaður liðsins [[Bayern München]] sem spilar í þýsku úrvalsdeildinni.<ref>[https://www.visir.is/g/20212131652d/stefnir-a-sigur-i-meistara-deild-evropu-en-segir-thad-sur-saett-ad-yfir-gefa-svi-thjod Stefnir á sigur í Meistara­deild Evrópu en segir það súr­sætt að yfir­gefa Sví­þjóð] Vísir.is</ref> Glódís Perla spilaði með yngri flokkum í [[Danmörk|Danmörku]] en spilaði síðar með meistaraflokki HK/Víkings á Íslandi. Þaðan hélt hún aftur til Danmerkur og lék í þrjá mánuði með Horsens SIK. Hún spilaði með [[Stjarnan|Stjörnunn]]<nowiki/>i í Garðabæ árið 2012. Árið 2015 fór hún í atvinnumennsku í knattspyrnu þegar hún hélt til Eskilstuna United í Svíþjóð en þar sem hún var til ársins 2017 en fór þá til Rosengård. Árið 2012 spilaði Glódís Perla sinn fyrsta leik með íslenska kvennalandsliðinu í knattspyrnu er liðið gerði 1-1 jafntefli við skoska landsliðið. Glódís sló landsleikjametið þegar hún spilaði sinn 146. leik fyrir A-landsliðið. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2026-04-18-gaesahudarmyndband-glodis-slo-landsleikjametid-473115 Glódís sló landsleikjametið] Rúv, sótt 18. apríl 2026</ref> ==Viðurkenningar== Glódís hafnaði í 2. sæti í vali íþróttamanns ársins árið 2022 og í 22. sæti yfir bestu leikmenn heims árið 2024 á gullknettinum í kvennaflokki en hún var efst í sinni leikstöðu; miðverði. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/28-10-2024/glodis-i-22-saeti-besti-midvordur-i-heimi Glódís í 22. sæti, besti miðvörður í heimi] Fótbolti.net, sótt 28. október 2024</ref> Var valin leikmaður ársins 2024 af KSÍ. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/23-12-2024/glodis-og-orri-steinn-fotboltafolk-arsins Glódís og Orri Steinn fótboltafólk ársins] Fótbolti.net, 23. desember 2024</ref> Í janúar 2025 hlaut hún riddarakross fálkaorðunar fyrir framlag sitt til knattspyrnu í athöfn á Bessastöðum. Þar að auki varð hún [[Íþróttamaður ársins]] 2024 og hlaut fullt hús stiga í fyrsta sæti. ==Tengill== *[https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=36959 Glódís á vef KSÍ] == Heimild == {{reflist}} <references/> {{íþróttamaður ársins}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1995]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnukonur]] cov6latyeupdksdlx9en2ehcy7vnarj 1960459 1960458 2026-04-18T17:08:12Z Berserkur 10188 1960459 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Glódís Perla Viggósdóttir | mynd = 2017293155750 2017-10-20 Fussball Frauen Deutschland vs Island - Sven - 1D X MK II - 0120 - B70I0741.jpg |fæðingardagur=27. júní 1995 |fæðingarland=Ísland |staða=Varnarmaður |hæð=172 cm |núverandi lið=Bayern München |númer=4 |ár í yngri flokkum= |yngriflokkalið=Egebjerg EIF |ár1=2009-2011 |ár2=2011 |ár3=2012-2015 |ár4=2015-2017 |ár5=2017-2021 |ár6=2021- |lið1=HK/Víkingur |lið2=Horsens SIK |lið3=Stjarnan |lið4=Eskilstuna United DFF |lið5=FC Rosengård |lið6=Bayern München |leikir (mörk)1=17 (14) |leikir (mörk)2= |leikir (mörk)3=50 (5) |leikir (mörk)4=53 (1) |leikir (mörk)5=89 (10) |leikir (mörk)6=98 (9) |landsliðsár=2009-2012<br>2011-2012<br>2012<br>2012- |landslið=Ísland U-17<br>Ísland U-19<br>Ísland U-23<br>[[Kvennalandslið Íslands í knattspyrnu|Ísland]] |landsliðsleikir (mörk)=24 (6)<br>9 (0)<br>1 (0)<br>146 (13) |mfuppfært=apríl 2026 |lluppfært=apríl 2026 }} [[Mynd:Valerenga-Bayern WUCL 21-11-2024 19 (cropped).jpg|thumb|Glódís með Bayern.]] '''Glódís Perla Viggósdóttir''' (f. [[27. júní]] [[1995]]) er íslensk knattspyrnukona. Glódís spilar stöðu varnarmanns með [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|íslenska kvennalandsliðinu í knattspyrnu]] og er leikmaður liðsins [[Bayern München]] sem spilar í þýsku úrvalsdeildinni.<ref>[https://www.visir.is/g/20212131652d/stefnir-a-sigur-i-meistara-deild-evropu-en-segir-thad-sur-saett-ad-yfir-gefa-svi-thjod Stefnir á sigur í Meistara­deild Evrópu en segir það súr­sætt að yfir­gefa Sví­þjóð] Vísir.is</ref> Glódís Perla spilaði með yngri flokkum í [[Danmörk|Danmörku]] en spilaði síðar með meistaraflokki HK/Víkings á Íslandi. Þaðan hélt hún aftur til Danmerkur og lék í þrjá mánuði með Horsens SIK. Hún spilaði með [[Stjarnan|Stjörnunn]]<nowiki/>i í Garðabæ árið 2012. Árið 2015 fór hún í atvinnumennsku í knattspyrnu þegar hún hélt til Eskilstuna United í Svíþjóð en þar sem hún var til ársins 2017 en fór þá til Rosengård. Árið 2012 spilaði Glódís Perla sinn fyrsta leik með íslenska kvennalandsliðinu í knattspyrnu er liðið gerði 1-1 jafntefli við skoska landsliðið. Glódís sló landsleikjametið þegar hún spilaði sinn 146. leik fyrir A-landsliðið í apríl 2026 gegn Englandi á Laugardalsvelli. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2026-04-18-gaesahudarmyndband-glodis-slo-landsleikjametid-473115 Glódís sló landsleikjametið] Rúv, sótt 18. apríl 2026</ref> ==Viðurkenningar== Glódís hafnaði í 2. sæti í vali íþróttamanns ársins árið 2022 og í 22. sæti yfir bestu leikmenn heims árið 2024 á gullknettinum í kvennaflokki en hún var efst í sinni leikstöðu; miðverði. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/28-10-2024/glodis-i-22-saeti-besti-midvordur-i-heimi Glódís í 22. sæti, besti miðvörður í heimi] Fótbolti.net, sótt 28. október 2024</ref> Var valin leikmaður ársins 2024 af KSÍ. <ref>[https://m.fotbolti.net/news/23-12-2024/glodis-og-orri-steinn-fotboltafolk-arsins Glódís og Orri Steinn fótboltafólk ársins] Fótbolti.net, 23. desember 2024</ref> Í janúar 2025 hlaut hún riddarakross fálkaorðunar fyrir framlag sitt til knattspyrnu í athöfn á Bessastöðum. Þar að auki varð hún [[Íþróttamaður ársins]] 2024 og hlaut fullt hús stiga í fyrsta sæti. ==Tengill== *[https://www.ksi.is/leikmenn/leikmadur?id=36959 Glódís á vef KSÍ] == Heimild == {{reflist}} <references/> {{íþróttamaður ársins}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1995]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnukonur]] 7wbydraony9fqzuxgibqbidxe1asu4a 0 162744 1960530 1951620 2026-04-19T07:09:06Z Berserkur 10188 1960530 wikitext text/x-wiki '''Dúkkulísur''' eða '''Dúkkulísurnar'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ismus.is/i/group/uid-5d915819-c945-4d64-a3f5-2431b69cc3cb|title=Dúkkulísur|website=Ísmús|language=is|access-date=2021-03-26|archive-date=2019-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113175432/https://www.ismus.is/i/group/uid-5d915819-c945-4d64-a3f5-2431b69cc3cb|url-status=dead}}</ref> var [[Ísland|íslensk]] hljómsveit sem stofnuð var [[1982]] og starfaði til [[1987]], með nokkrum endurkomum síðan þá.<ref>{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2015/01/19/dukkulisur/|title=Dúkkulísur|website=Glatkistan|language=is|access-date=2021-03-26}}</ref> Meðlimir hennar voru: *[[Guðbjörg Pálsdóttir]] (trommur) *[[Hildur Viggósdóttir]] (hljómborð) *[[Erla Ingadóttir]] (bassi) *[[Erla Ragnarsdóttir]] (söngur) *[[Þórunn Víðisdóttir]] (gítar) *[[Gréta Jóna Sigurjónsdóttir]] (gítar) (tók við af af Þórunni) *[[Harpa Þórðardóttir]] (hljómborð) (tók við af Hildi) == Útgefið efni: == === Stúdíóplötur: === * Dúkkulísur (1984) * Í léttum leik (1986) === Safnplötur: === *Dúkkulísur 25 (2007) == Tilvísanir == {{reflist}} {{sa|1982|1987}} {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] gth8tzj64498xkeot3f10bxxufzl3v2 0 164786 1960523 1941339 2026-04-19T02:32:33Z Lafi90 69742 Ef þú hugsar eins og ég í infoboxi tengt við #Smáskífur í grein Flott (hljómsveit) til bráðabirgða 1960523 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | nafn = Skaup 2021 | tegund = Grín | handrit = [[Bergur Ebbi]] <br> [[Gagga Jónsdóttir]] <br> [[Hugleikur Dagsson]] <br> [[Katla Margrét Þorgeirsdóttir]] <br> [[Lóa Hjálmtýsdóttir]] <br> [[Vilhelm Þór Neto]] | leikstjóri = [[Reynir Lyngdal]] | sjónvarpsstöð = [[RÚV]] | upphafsstef = | lokastef = [[Flott_(hlj%C3%B3msveit)#Sm%C3%A1sk%C3%ADfur|Ef þú hugsar eins og ég]] | land = Ísland | tungumál = Íslenska | undanfari = [[Áramótaskaup 2020]] | framhald = [[Áramótaskaup 2022]] | imdb_kenni = 16532608 | mynd = Áramótaskaup 2021.png }} '''Áramótaskaup 2021''' er [[Áramótaskaupið|áramótaskaup]] sem var sýnt á [[Sjónvarpið|RÚV]] þann [[31. desember]] [[2021]]. Helsta viðfangsefni skaupsins var [[COVID-19|Covid-19]] og sóttvarnareglur því tengdu, [[Eldgosið við Fagradalsfjall 2021|eldgosið við Fagradalsfjall]], [[Katla (sjónvarpsþættir)|sjónvarpsþátturinn Katla]] og [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningarnar]]. Höfundar skaupsins voru [[Vilhelm Neto]], [[Bergur Ebbi Benediktsson|Bergur Ebbi]], [[Hugleikur Dagsson]], [[Katla Margrét Þorgeirsdóttir|Katla Margrét Þorgeirsdóttir,]] [[Gagga Jónsdóttir]] og [[Lóa Hlín Hjálmtýsdóttir|Lóa Hjálmtýsdóttir]]. Leikstjóri var [[Reynir Lyngdal]] en þetta var fjórða skaupið sem hann leikstýrði. Tökur hófust í [[nóvember]] [[2021]] og enduðu [[8. desember]] sama ára. [[Republik]] sá um [[Framleiðsla|framleiðsluna]]. Framleiðendur skaupsins voru [[Ada Benjamínsdóttir]], [[Hannes Friðbjarnarson]] og [[Lárus Jónsson]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/26/vilhelm-loa-og-bergur-medal-hofunda-skaupsins-i-ar|title=Vilhelm, Lóa og Bergur meðal höfunda Skaupsins í ár|date=2021-08-26|website=RÚV|language=is|access-date=2021-09-01}}</ref> 45% landsmanna sögðust vera ánægt með skaupið.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2023/01/25/niu_af_hverjum_tiu_anaegd_med_skaupid/|title=Níu af hverjum tíu ánægð með Skaupið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-03-27}}</ref> ==Viðfangsefni== Meðal þess sem gert var grín að var: *Þegar samkomutakmörkunum var aflýst og hópsýkingar komu upp strax á eftir. *Fólk sem gerði sér ferð upp að [[Eldgosið við Fagradalsfjall 2021|eldgosinu við Fagradalsfjall]] án þess að vera vel búið. *Fólk sem að þóttist vera sérfræðingar í [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–|COVID-19]] bóluefnunum. *Flóknar reglur varðandi samkomutakmarkanir og bólusetningarvottorð. *Að [[Lilja Dögg Alfreðsdóttir|Lilja Alfreðsdóttir]] beytti [[Walt Disney-fyrirtækið|Disney]] þrýstingi að bæta við íslenskri talsetningu á streymisveituna [[Disney+]]. *Mikill fjöldi af nýjum [[hlaðvarp|hlaðvörpum]]. *Slæm meðferð á [[legháls]]sýnum. *Fólk sem skokkar einungis utanvegar og lítur niður til fólks sem skokkar á malbikuðum göngustígum. *Æði sjónvarpsþáttana [[Squid Game]]. *Fólk sem leið vel í samkomutakmörkunum og vildi helst ekki hitta neinn í persónu. *Ásakanir á leikmenn [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íslenska karlalandsliðiðsins í knattspyrnu]] um kynferðisáreitni. *Mistök í talningu í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum 2021]]. *Samsæriskenningar um að örflögur séu í [[COVID-19]] bóluefninu tegndar 5G. Annað sem gert var grín að var grímuskylda, sóttkví, [[Víðir Reynisson]], [[Sigríður Hagalín Björnsdóttir]], áhrifavaldar, kvíðni, kulnun, pappírsrör, Útlendingastofnun, mygla í grunnskólum, þáttaröðin [[Katla (sjónvarpsþættir)|Katla]], [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], [[Framsóknarflokkurinn]], [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], [[Gunnar Smári Egilsson]], [[Katrín Jakobsdóttir]], [[Inga Sæland]], [[Ingólfur Þórarinsson]], [[Birgir Þórarinsson]], [[Jakob Frímann Magnússon]], [[Tómas A. Tómasson]], [[Me too-hreyfingin]], [[Klaustursupptökurnar|Klaustursmálið]] og heimasíðan [[OnlyFans]]. ==Lög== ===Frumsamin lög=== *''Sóttvarnarlagið.'' Lag: Katla Margrét Þorgeirsdóttir. Texti Katla Margrét Þorgeirsdóttir og Gagga Jónsdóttir. *''Næs meðan það entist.'' Lag: Þormóður Dagsson og Stefán Örn Gullaugsson. Texti: Hugleikur Dagsson. *''Held í mér andanum.'' Lag og texti: Hugleikur Dagsson og Vilhelm Neto. *''Ef þú hugsar eins og ég'' (lokalag). Lag og texti Vigdís Hafliðadóttir, Unnsteinn Manuel Stefánsson og Ragnhildur Veigarsdóttir. Flytjendur: Hljómsveitin FLOTT ásamt Unnsteini Manuel ===Lög með nýjum texta=== *Stórar spurningar - [[Birnir (tónlistarmaður)|Birnir]] og [[Páll Óskar]] *10 Years - [[Daði og Gagnamagnið]] *''Ekkert fjall nógu hátt'' (Ábreiða af Ain't No Mountain High Enough - [[Ashford & Simpson]]) ===Lagalistinn í heild sinni=== * Stórar spurningar - Birnir & Páll Óskar * The Road to Nowhere - David Byrne * Sneaky Snitch - Kevin Macleod * Sóttvarnarlagið * Blue Monday - Gillian Gilbert, Peter Hook, Bernard Sumner, Stephen Morris * 10 Years - Daði Freyr Pétursson * Squid Games Theme - Jung Jae-Il * Jolene - Dolly Parton * The Flower Duet - Léo Delibes * Næst meðan það entist - Þormóður Dagsson, Stefán Örn Gunnlaugsson * Dýrð í Dauðaþögn - Ásgeir Trausti * Ekkert fjall nógu hátt (Ábreiða af 'Aint no mountain high enough' með Ashford & Simpson * Held í mér andanum - Hugleikur Dagsson, Vilhelm Netó * Ef þú hugsar eins og ég - Hljómsveitin FLOTT ásamt Unnsteini Manuel == Viðtökur == Kannanir sýndu að aðeins 45% þjóðarinnar þótti Skaupið gott, það var töluvert slakara en undanfarin ár, en árið áður höfðu 84% sagt að þeim findist Skaupið gott.<ref>[https://maskina.is/talsvert-minni-anaegja-med-aramotaskaupid-i-ar-en-fyrri-ar/ Talsvert minni ánægja með áramótaskaupið í ár en fyrri ár]</ref><ref>[https://www.visir.is/g/20222217469d Ára­móta­skaupið telst í ó­fyndnara lagi]</ref> Á Twitter voru skiptar skoðanir, sumir sögðu að það hafi verið geggjað aðrir lýstu því sem „forgettable“.<ref>[https://www.visir.is/g/20222202926d Skiptar skoðanir net­verja um Skaupið: „Þór­ólfur er alveg low key daddy“]</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} {{áramótaskaupin}} [[Flokkur:Áramótaskaup]] [[Flokkur:2021]] rxutq1phhmvyibwyu0hsz5m5k1a0joq 0 165280 1960499 1919778 2026-04-18T21:44:30Z Friðþjófur 104929 /* Úrslitaleikir */ 1960499 wikitext text/x-wiki '''Skoski bikarinn''' eða '''Scottish Cup''' er næstelsta bikarkeppni í [[knattspyrna|fótbolta]] í heimi en hún var stofnuð árið 1873. Fyrirmyndin var [[Enski bikarinn|enska bikarkeppnin]] sem hóf göngu sína tveimur árum fyrr. [[Queen's Park F.C.|Queen's Park]] var fyrst til að hampa bikarnum í mars 1874. [[Celtic F.C.|Celtic]] er sigursælasta liðið í sögu keppninnar með 42 titla en [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] eru núverandi meistarar (2025). ==Saga== Skoska knattspyrnusambandið var stofnað árið 1873 og var þá þegar ákveðið að efna til keppni fyrir aðildarfélög þess. Fyrsti leikur skosku bikarkeppninnar fór fram þann 18. október 1873 þar sem [[Renton F.C.|Renton]] sigraði [[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] 2:0. Fyrstu árin bar Queen´s Park höfuð og herðar yfir önnur félög og varð bikarmeistari í tíu skipti á fyrstu tveimur áratugunum. Árið 1885 setti [[Arbroath F.C.|Arbroath]] heimsmet þegar það bar sigurorð af ''Bon Accord'', 36:0. Verðlaunagripur keppninnar er sá elsti í heimi og hefur verið afhentur frá upphafi. Gripurinn er úr hreinu silfri, 50 sentimetra hár og 2,25 kíló að þyngd. Hann er varðveittur á Knattspyrnusafninu á Hampden Park en tekinn fram og hreinsaður fyrir úrslitaleik hvers árs. ==Úrslitaleikir== {{plain row headers}} {| class="sortable wikitable plain-row-headers" |+Úrslitaleikir bikarkeppninnar !scope="col"|Leiktíð !scope="col"|Sigurvegarar !scope="col"|Úrslit !scope="col"|2. sæti !scope="col"|Leikvangur !scope="col"|Áhorfendur |- |align=center|1874-75 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] |align=center|2:0 |[[Clydesdale F.C.|Clydesdale]] |[[Hampden Park]] |2.500 |- |align=center|1873-74 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (2) |align=center|3:0 |[[Renton F.C.|Renton]] |[[Hampden Park]] |7.000 |- |align=center|1875-76 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (3) |align=center|1:1, 2:0 (aukaleikur) |[[Third Lanark A.C.|Third Lanark]] |[[Hamilton Crescent]] |6.000/10.000 |- |align=center|1876-77 !scope=row|[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] |align=center|1:1, 1:1, 3:2 (aukaleikir) |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hamilton Crescent]]/[[Hampden Park]] |8.000/15.000/12.000 |- |align=center|1877-78 !scope=row|[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] (2) |align=center|1:0 |[[Third Lanark A.C.|Third Lanark]] |[[Hampden Park]] |5.000 |- |align=center|1878-79 !scope=row|[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] (3) |align=center|1:1, Rangers gaf aukaleikinn |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |9.000 |- |align=center|1879-80 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (4) |align=center|3:0 |[[Thornliebank F.C.|Thornliebank]] |[[Cathkin Park]] |4.000 |- |align=center|1880-81 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (5) |align=center|2:1 (úrslit ógilt), 3:1 |[[Dumbarton F.C.|Dumbarton]] |[[Kinning Park]] |15.000/10.000 |- |align=center|1881-82 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (6) |align=center|2:2, 4:1 (aukaleikur) |[[Dumbarton F.C.|Dumbarton]] |[[Cathkin Park]] |12.500/14.000 |- |align=center|1882-83 !scope=row|[[Dumbarton F.C.|Dumbarton]] |align=center|2:2, 2:1 (aukaleikur) |[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] |[[Hampden Park]] |15.000/12.000 |- |align=center|1883-84 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (7) |align=center|Vale of Leven gaf leikinn |[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] | | |- |align=center|1884-85 !scope=row|[[Renton F.C.|Renton]] |align=center|0:0, 3:1 (aukaleikur) |[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] |[[Hampden Park]] |3.00/5.500 |- |align=center|1885-86 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (8) |align=center|3:1 |[[Renton F.C.|Renton]] |[[Cathkin Park]] |7.000 |- |align=center|1886-87 !scope=row|[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |align=center|2:1 |[[Dumbarton F.C.|Dumbarton]] |[[Hampden Park]] |15.000 |- |align=center|1887-88 !scope=row|[[Renton F.C.|Renton]] (2) |align=center|6:1 |[[Cambuslang F.C.|Cambuslang]] |[[Hampden Park]] |10.000 |- |align=center|1888-89 !scope=row|[[Third Lanark A.C.|Third Lanark]] |align=center|3:0 (úrslit ógilt), 2:1 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |17.000/13.000 |- |align=center|1889-90 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (9) |align=center|1:1, 2:1 (aukaleikur) |[[Vale of Leven F.C.|Vale of Leven]] |[[Ibrox Park]] |11.000/13.000 |- |align=center|1890-91 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |align=center|1:0 |[[Dumbarton F.C.|Dumbarton]] |[[Hampden Park]] |10.836 |- |align=center|1891-92 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] |align=center|1:0 (úrslit ógilt), 5:1 |[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] |[[Ibrox Park]] |40.000/26.000 |- |align=center|1892-93 !scope=row|[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] (10) |align=center|1:2 (úrslit ógilt), 2:1 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Ibrox Park]] |18.771/13.239 |- |align=center|1893-94 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] |align=center|3:1 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |17.000 |- |align=center|1894-95 !scope=row|[[St Bernard's F.C.|St Bernard's]] |align=center|2:1 |[[Renton F.C.|Renton]] |[[Ibrox Park]] |10.000 |- |align=center|1895-96 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (2) |align=center|3:1 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[New Logie Green]] |16.034 |- |align=center|1896-97 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (2) |align=center|5:1 |[[Dumbarton F.C.|Dumbarton]] |[[Hampden Park]] |14.000 |- |align=center|1897-98 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (3) |align=center|2:0 |[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] |[[Hampden Park]] |13.000 |- |align=center|1898-99 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (2) |align=center|2:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |25.000 |- |align=center|1899-00 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (3) |align=center|4:3 |[[Queen's Park F.C.|Queen´s Park]] |[[Ibrox Park]] |15.000 |- |align=center|1900-01 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (3) |align=center|4:3 |[[Queen's Park F.C.|Celtic]] |[[Ibrox Park]] |15.000 |- |align=center|1901-02 !scope=row|[[Hibernian F.C.|Hibernian]] (2) |align=center|1:0 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Celtic Park]] |16.000 |- |align=center|1902-03 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (4) |align=center|1:1, 2:2, 2:0 (aukaleikir) |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Celtic Park]] |13.000/35.000/30.000 |- |align=center|1903-04 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (4) |align=center|3:2 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |64.472 |- |align=center|1904-05 !scope=row|[[Third Lanark A.C.|Third Lanark]] (2) |align=center|0:0, 3:1 (aukaleikur) |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |54.000/55.000 |- |align=center|1905-06 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (4) |align=center|1:0 |[[Third Lanark A.C.|Third Lanark]] |[[Ibrox Park]] |30.000 |- |align=center|1906-07 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (5) |align=center|3:0 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |50.000 |- |align=center|1907-08 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (6) |align=center|5:1 |[[St Mirren]] |[[Hampden Park]] |58.000 |- |align=center|1908-09 !scope=row|Enginn sigurvegari vegna óláta |align=center|1:1, 2:2 (aukaleikur) |[[Celtic F.C.|Celtic]] og [[Rangers F.C.|Rangers]] kepptu |[[Hampden Park]] |70.000/60.000 |- |align=center|1909-10 !scope=row|[[Dundee F.C.|Dundee]] |align=center|2:2, 0:0, 2:1 (aukaleikir) |[[Clyde F.C.|Clyde]] |[[Ibrox Park]] |60.000/25.000/25.000 |- |align=center|1910-11 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (7) |align=center|0:0, 2:0 (aukaleikur) |[[Hamilton Academical F.C.|Hamilton Academical]] |[[Ibrox Park]] |45.000/25.000 |- |align=center|1911-12 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (8) |align=center|2:0 |[[Clyde F.C.|Clyde]] |[[Ibrox Park]] |45.000 |- |align=center|1912-13 !scope=row|[[Falkirk F.C.|Falkirk]] |align=center|2:0 |[[Raith Rovers F.C.|Raith Rovers]] |[[Celtic Park]] |45.000 |- |align=center|1913-14 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (9) |align=center|0:0, 4:1 (aukaleikur) |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Ibrox Park]] |56.000/40.000 |- |align=center|1914-19 !scope=row|Engin keppni v. heimsstyrjaldar | | | | |- |align=center|1919-20 !scope=row|[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] |align=center|3:2 |[[Albion Rovers F.C.|Albion Rovers]] |[[Hampden Park]] |95.000 |- |align=center|1920-21 !scope=row|[[Partick Thistle F.C.|Partick Thistle]] |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Celtic Park]] |28.294 |- |align=center|1921-22 !scope=row|[[Greenock Morton F.C.|Morton]] |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |70.000 |- |align=center|1922-23 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (10) |align=center|1:0 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |82.000 |- |align=center|1923-24 !scope=row|[[Airdrieonians F.C.|Airdrieonians]] |align=center|2:0 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Ibrox Park]] |65.000 |- |align=center|1924-25 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (11) |align=center|2:1 |[[Dundee F.C.|Dundee]] |[[Hampden Park]] |75.317 |- |align=center|1925-26 !scope=row|[[St Mirren]] (12) |align=center|2:0 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |98.000 |- |align=center|1926-27 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (12) |align=center|3:1 |[[East Fife F.C.|East Fife]] |[[Hampden Park]] |80.070 |- |align=center|1927-28 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (5) |align=center|4:0 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |118.115 |- |align=center|1928-29 !scope=row|[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] (2) |align=center|2:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |114.780 |- |align=center|1929-30 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (6) |align=center|0:0, 2:1 (aukaleikur) |[[Partick Thistle F.C.|Partick Thistle]] |[[Hampden Park]] |107.475/103.688 |- |align=center|1930-31 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (13) |align=center|2:2, 4:2 (aukaleikur) |[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |[[Hampden Park]] |104.863/98.509 |- |align=center|1931-32 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (7) |align=center|1:1, 3:0 (aukaleikur) |[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] |[[Hampden Park]] |112.000/104.600 |- |align=center|1932-33 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (14) |align=center|1:0 |[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |[[Hampden Park]] |102.339 |- |align=center|1933-34 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (8) |align=center|5:0 |[[St Mirren]] |[[Hampden Park]] |113.430 |- |align=center|1934-35 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (9) |align=center|2:1 |[[Hamilton Academical F.C.|Hamilton Academical]] |[[Hampden Park]] |87.740 |- |align=center|1935-36 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (10) |align=center|1:0 |[[Third Lanark A.C.|Third Lanark]] |[[Hampden Park]] |88.859 |- |align=center|1936-37 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (15) |align=center|2:1 |[[Aberdeen A.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |147.365 |- |align=center|1937-39 !scope=row|[[East Fife F.C.|East Fife]] |align=center|1:1, 4:2 (aukaleikur) |[[Kilmarnock A.C.|Kilmarnock]] |[[Hampden Park]] |80.091/92.716 |- |align=center|1938-39 !scope=row|[[Clyde F.C.|Clyde]] |align=center|4:0 |[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |[[Hampden Park]] |94.000 |- |align=center|1939-46 !scope=row|Engin keppni v. heimsstyrjaldar | | | | |- |align=center|1946-47 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |align=center|2:1 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |82.140 |- |align=center|1948-49 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (11) |align=center|1:1, 1:0 )aukaleikur) |[[Greenock Morton F.C.|Morton]] |[[Hampden Park]] |129.176/133.750 |- |align=center|1948-49 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (12) |align=center|4:1 |[[Clyde F.C.|Clyde]] |[[Hampden Park]] |108.435 |- |align=center|1949-50 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (13) |align=center|3:0 |[[East Fife F.C.|East Fife]] |[[Hampden Park]] |118.262 |- |align=center|1950-51 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (16) |align=center|1:0 |[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |[[Hampden Park]] |131.943 |- |align=center|1951-52 !scope=row|[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |align=center|4:0 |[[Dundee F.C.|Dundee]] |[[Hampden Park]] |136.274 |- |align=center|1952-53 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (14) |align=center|1:1, 1:0 (aukaleikur) |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |129.761/133.700 |- |align=center|1953-54 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (17) |align=center|2:1 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |130:060 |- |align=center|1954-55 !scope=row|[[Clyde F.C.|Clyde]] (2) |align=center|1:1, 1:0 (aukaleikur) |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |106.234/68.831 |- |align=center|1955-56 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (5) |align=center|3:1 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |132.840 |- |align=center|1956-57 !scope=row|[[Falkirk F.C.|Falkirk]] (2) |align=center|1:1, 2:1 (aukaleikur) |[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] |[[Hampden Park]] |83.000/79.784 |- |align=center|1957-58 !scope=row|[[Clyde F.C.|Clyde]] (3) |align=center|1:0 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |95.123 |- |align=center|1958-59 !scope=row|[[St Mirren]] (2) |align=center|3:1 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |108.591 |- |align=center|1959-60 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (15) |align=center|2:0 |[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] |[[Hampden Park]] |108.017 |- |align=center|1960-61 !scope=row|[[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic ]] |align=center|0:0, 2:0 (aukaleikur) |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |113.618/87.866 |- |align=center|1961-62 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (16) |align=center|2:0 |[[St Mirren]] |[[Hampden Park]] |127.940 |- |align=center|1962-63 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (17) |align=center|1:1, 3:0 (aukaleikur) |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |129.643/120.273 |- |align=center|1963-64 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (18) |align=center|3:1 |[[Dundee F.C.|Dundee]] |[[Hampden Park]] |120.982 |- |align=center|1964-65 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (18) |align=center|3:2 |[[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] |[[Hampden Park]] |108.800 |- |align=center|1965-66 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (19) |align=center|0:0, 1:0 (aukaleikur) |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |126.552/98.202 |- |align=center|1966-67 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (19) |align=center|2:0 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |126.102 |- |align=center|1967-68 !scope=row|[[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] (2) |align=center|3:1 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |56.365 |- |align=center|1968-69 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (20) |align=center|4:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |132.000 |- |align=center|1969-70 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (2) |align=center|3:1 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |108.434 |- |align=center|1970-71 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (21) |align=center|1:1, 2:1 (aukaleikur) |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |120.029/103.332 |- |align=center|1971-72 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (22) |align=center|6:1 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |106.102 |- |align=center|1972-73 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (20) |align=center|3:2 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |122.714 |- |align=center|1973-74 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (23) |align=center|3:0 |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |75.959 |- |align=center|1974-75 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (24) |align=center|3:1 |[[Airdrieonians F.C.|Airdrieonians]] |[[Hampden Park]] |75.457 |- |align=center|1975-76 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (21) |align=center|3:1 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |85.354 |- |align=center|1976-77 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (25) |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |54.252 |- |align=center|1977-78 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (22) |align=center|2:1 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |61.563 |- |align=center|1978-79 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (23) |align=center|0:0, 0:0, 3:2 (aukaleikir) |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |50.610/33.504/30.602 |- |align=center|1979-80 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (26) |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |70.303 |- |align=center|1980-81 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (24) |align=center|0:0, 4:1 (aukaleikur) |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |53.000/43.099 |- |align=center|1981-82 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (3) |align=center|4:1 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |53.788 |- |align=center|1982-83 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (4) |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |62.979 |- |align=center|1983-84 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (5) |align=center|2:1 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |58.900 |- |align=center|1984-85 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (27) |align=center|2:1 |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |60.346 |- |align=center|1985-86 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (6) |align=center|3:0 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |62.841 |- |align=center|1986-87 !scope=row|[[St Mirren]] (3) |align=center|1:0 |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |51.782 |- |align=center|1987-88 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (28) |align=center|2:1 |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |74.000 |- |align=center|1988-89 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (29) |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |72.069 |- |align=center|1989-90 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (7) |align=center|0:0, 9:8 (e.vítak.) |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |60.493 |- |align=center|1990-91 !scope=row|[[Motherwell F.C.|Motherwell]] (2) |align=center|4:3 |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |57.319 |- |align=center|1991-92 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (25) |align=center|2:1 |[[Airdrieonians F.C.|Airdrieonians]] |[[Hampden Park]] |44.045 |- |align=center|1992-93 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (26) |align=center|2:1 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Celtic Park]] |50.715 |- |align=center|1993-94 !scope=row|[[Dundee United]] |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |37.450 |- |align=center|1994-95 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (30) |align=center|1:0 |[[Airdrieonians F.C.|Airdrieonians]] |[[Hampden Park]] |36.915 |- |align=center|1995-96 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (27) |align=center|5:1 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |37.730 |- |align=center|1996-97 !scope=row|[[Kilmarnock F.C.|Kilmarnock]] (3) |align=center|1:0 |[[Falkirk F.C.|Falkirk]] |[[Ibrox Stadium]] |48.953 |- |align=center|1997-98 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (6) |align=center|2:1 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Celtic Park]] |48.946 |- |align=center|1998-99 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (28) |align=center|1:0 |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |52.670 |- |align=center|1999-00 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (29) |align=center|4:0 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |50.865 |- |align=center|2000-01 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (31) |align=center|3:0 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |51.824 |- |align=center|2001-02 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (30) |align=center|3:2 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |51.138 |- |align=center|2002-03 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (31) |align=center|1:0 |[[Dundee F.C.|Dundee]] |[[Hampden Park]] |47.136 |- |align=center|2003-04 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (32) |align=center|3:1 |[[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] |[[Hampden Park]] |50.846 |- |align=center|2004-05 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (33) |align=center|1:0 |[[Dundee United]] |[[Hampden Park]] |50.635 |- |align=center|2005-06 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (33) |align=center|1:1 (4:2 e. vítak.) |[[Gretna F.C.|Gretna]] |[[Hampden Park]] |51.232 |- |align=center|2006-07 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (34) |align=center|1:0 |[[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] |[[Hampden Park]] |49.600 |- |align=center|2007-08 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (32) |align=center|3:2 |[[Queen of the South F.C.|Queen of the South]] |[[Hampden Park]] |48.821 |- |align=center|2008-09 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (33) |align=center|1:0 |[[Falkirk F.C.|Falkirk]] |[[Hampden Park]] |50.956 |- |align=center|2009-10 !scope=row|[[Dundee United]] (2) |align=center|3:0 |[[Ross County F.C.|Ross County]] |[[Hampden Park]] |47.122 |- |align=center|2010-11 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (35) |align=center|3:0 |[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |[[Hampden Park]] |49.618 |- |align=center|2011-12 !scope=row|[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] (8) |align=center|5:1 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |51.041 |- |align=center|2012-13 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (36) |align=center|3:0 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |51.254 |- |align=center|2013-14 !scope=row|[[St Johnstone F.C.|St Johnstone]] |align=center|2:0 |[[Dundee United]] |[[Celtic Park]] |47.345 |- |align=center|2014-15 !scope=row|[[Inverness Caledonian Thistle]] |align=center|2:1 |[[Falkirk F.C.|Falkirk]] |[[Hampden Park]] |37.149 |- |align=center|2015-16 !scope=row|[[Hibernian F.C.|Hibernian]] (3) |align=center|3:2 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] |50.701 |- |align=center|2016-17 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (37) |align=center|2:1 |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] |[[Hampden Park]] |48.713 |- |align=center|2017-18 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (38) |align=center|2:0 |[[Motherwell F.C.|Motherwell]] |[[Hampden Park]] |49.967 |- |align=center|2018-19 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (39) |align=center|2:1 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |49.434 |- |align=center|2019-20 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (40) |align=center|3:3 (4:3 í vítak.) |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |Engir v. Covid-19 |- |align=center|2020-21 !scope=row|[[St Johnstone F.C.|St Johnstone]] (2) |align=center|1:0 |[[Hibernian F.C.|Hibernian]] |[[Hampden Park]] |Engir v. Covid-19 |- |align=center|2021-22 !scope=row|[[Rangers F.C.|Rangers]] (34) |align=center|3:1 |[[Heart of Midlothian F.C.|Heart of Midlothian]] |[[Hampden Park]] |50.315 |- |align=center|2022-23 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (41) |align=center|2:0 (e.framl.) |[[Inverness Caledonian Thistle]] |[[Hampden Park]] | |- |align=center|2023-24 !scope=row|[[Celtic F.C.|Celtic]] (42) |align=center|1:0 |[[Rangers F.C.|Rangers]] |[[Hampden Park]] | |- |align=center|2024-25 !scope=row|[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (8) |align=center|1:1 (4:3 e.vítake.) |[[Celtic F.C.|Celtic]] |[[Hampden Park]] |49.545 |- |align=center|2025-26 !scope=row| |align=center| | |[[Hampden Park]] | |} {{S|1873}} [[Flokkur:Skoskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Knattspyrnumót og -keppnir félagsliða]] abrhm94eee8sui27hsgrpl2wfyk7xpu 0 168420 1960521 1952347 2026-04-19T02:27:43Z Lafi90 69742 /* Smáskífur */ Tuttugu og eitthvað bætt við, Smáskífuplötur bætt við og smáskífuplötunni 'Stúdíó Rúv' frá 2024 bætt við. 1960521 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk |heiti = FLOTT |mynd = |stærð = 250px |myndatexti = |nefni = |uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland|Íslandi]] |stefna = [[Popp]] |ár = 2020–í dag | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = [https://www.instagram.com/fknflott/ instagram.com/fknflott/] | meðlimir = [[Vigdís Hafliðadóttir]]<br />Ragnhildur Veigarsdóttir<br />Eyrún Engilbertsdóttir<br />Sylvía Spilliaert<br />Sólrún Mjöll Kjartansdóttir | fyrri_meðlimir = }} '''Flott''' (venjulega ritað með hástöfum sem '''FLOTT''') er íslensk hljómsveit sem var stofnuð í byrjun árs 2020. Flott, ásamt Unnsteini Manuel, fluttu lokalag [[Áramótaskaupið|Áramótaskaupsins]] árið 2021 (''Ef þú hugsar eins og ég'').<ref>https://www.ruv.is/frett/2021/12/31/lokalag-skaupsins-2021</ref> <br> Sveitin hlaut tvenn verðlaun á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] árið 2022, annars vegar fyrir popplag ársins (''Mér er drull'') og hins vegar sem bjartasta vonin.<ref>https://www.visir.is/g/20222242346d</ref> == Meðlimir == === Núverandi === * [[Vigdís Hafliðadóttir]] - [[söngur]] * Ragnhildur Veigarsdóttir - [[hljómborð]] * Eyrún Engilbertsdóttir - [[gítar]] og [[hljóðgervill]] * Sylvía Spilliaert - [[Rafbassi|bassi]] * Sólrún Mjöll Kjartansdóttir - [[trommur]] Ragnhildur Veigarsdóttir semur lög sveitarinnar, spilar á hljómborð og útsetur. Vigdís Hafliðadóttir syngur, er meðhöfundur laganna og semur textana.<ref>{{Cite web |url=https://albumm.is/nytt-lag-med-flott-og-matthildi/ |title=Geymd eintak |access-date=2022-07-08 |archive-date=2023-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811164536/https://albumm.is/nytt-lag-med-flott-og-matthildi/ |url-status=dead }}</ref> ==Saga== Vigdís fékk hugmynd um að stofna hljómsveit sem semdi heiðarlegt stelpupopp og hafði samband við kunningja sinn Ragnhildi. Út frá því fóru þær í að finna hljóðfæraleikara sem pössuðu inn í bandið og þannig myndaðist stelpubandið Flott.<ref>https://k100.mbl.is/frettir/2021/03/02/flott_vekur_athygli_a_stelpum_i_tonlist/</ref> == Útgefið efni == ===Plötur=== Pottþétt FLOTT (2023) === Smáskífuplötur === * Stúdíó Rúv (2024) ===Smáskífur=== * Segðu það bara (2020) * ...en það væri ekki ég (2021) * Mér er drull (2021) * Þegar ég verð 36 (2021) * Ef þú hugsar eins og ég (2021) * FLOTT (2022) * Boltinn hjá mér (2022) * Hún ógnar mér (2023) * Kæri heimur (2023) * L'amour (feat. Ólafur Darri) (2023) * Leyndarmál (2024) * Ó, Grýla taktu þér tak (2024) * [[20 og eitthvað|Tuttugu og eitthvað]] (2026) ==Tenglar== * [https://www.instagram.com/fknflott/ Opinber síða Flott á Instagram] * [https://www.youtube.com/channel/UCrEH6kZshZXzbx1vh1Qt7TQ Opinber síða Flott á YouTube] ==Tilvísanir== <references/> {{s|2020}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] 1m4hdr48aay12qjiturseso9fve7y0c 1960522 1960521 2026-04-19T02:29:40Z Lafi90 69742 /* Smáskífur */ Ef þú hugsar eins og ég tengt við grein Áramótaskaupsins 2021 til bráðabirgða amk 1960522 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk |heiti = FLOTT |mynd = |stærð = 250px |myndatexti = |nefni = |uppruni = [[Reykjavík]], [[Ísland|Íslandi]] |stefna = [[Popp]] |ár = 2020–í dag | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = [https://www.instagram.com/fknflott/ instagram.com/fknflott/] | meðlimir = [[Vigdís Hafliðadóttir]]<br />Ragnhildur Veigarsdóttir<br />Eyrún Engilbertsdóttir<br />Sylvía Spilliaert<br />Sólrún Mjöll Kjartansdóttir | fyrri_meðlimir = }} '''Flott''' (venjulega ritað með hástöfum sem '''FLOTT''') er íslensk hljómsveit sem var stofnuð í byrjun árs 2020. Flott, ásamt Unnsteini Manuel, fluttu lokalag [[Áramótaskaupið|Áramótaskaupsins]] árið 2021 (''Ef þú hugsar eins og ég'').<ref>https://www.ruv.is/frett/2021/12/31/lokalag-skaupsins-2021</ref> <br> Sveitin hlaut tvenn verðlaun á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] árið 2022, annars vegar fyrir popplag ársins (''Mér er drull'') og hins vegar sem bjartasta vonin.<ref>https://www.visir.is/g/20222242346d</ref> == Meðlimir == === Núverandi === * [[Vigdís Hafliðadóttir]] - [[söngur]] * Ragnhildur Veigarsdóttir - [[hljómborð]] * Eyrún Engilbertsdóttir - [[gítar]] og [[hljóðgervill]] * Sylvía Spilliaert - [[Rafbassi|bassi]] * Sólrún Mjöll Kjartansdóttir - [[trommur]] Ragnhildur Veigarsdóttir semur lög sveitarinnar, spilar á hljómborð og útsetur. Vigdís Hafliðadóttir syngur, er meðhöfundur laganna og semur textana.<ref>{{Cite web |url=https://albumm.is/nytt-lag-med-flott-og-matthildi/ |title=Geymd eintak |access-date=2022-07-08 |archive-date=2023-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811164536/https://albumm.is/nytt-lag-med-flott-og-matthildi/ |url-status=dead }}</ref> ==Saga== Vigdís fékk hugmynd um að stofna hljómsveit sem semdi heiðarlegt stelpupopp og hafði samband við kunningja sinn Ragnhildi. Út frá því fóru þær í að finna hljóðfæraleikara sem pössuðu inn í bandið og þannig myndaðist stelpubandið Flott.<ref>https://k100.mbl.is/frettir/2021/03/02/flott_vekur_athygli_a_stelpum_i_tonlist/</ref> == Útgefið efni == ===Plötur=== Pottþétt FLOTT (2023) === Smáskífuplötur === * Stúdíó Rúv (2024) ===Smáskífur=== * Segðu það bara (2020) * ...en það væri ekki ég (2021) * Mér er drull (2021) * Þegar ég verð 36 (2021) * [[Áramótaskaup 2021|Ef þú hugsar eins og ég]] (2021) * FLOTT (2022) * Boltinn hjá mér (2022) * Hún ógnar mér (2023) * Kæri heimur (2023) * L'amour (feat. Ólafur Darri) (2023) * Leyndarmál (2024) * Ó, Grýla taktu þér tak (2024) * [[20 og eitthvað|Tuttugu og eitthvað]] (2026) ==Tenglar== * [https://www.instagram.com/fknflott/ Opinber síða Flott á Instagram] * [https://www.youtube.com/channel/UCrEH6kZshZXzbx1vh1Qt7TQ Opinber síða Flott á YouTube] ==Tilvísanir== <references/> {{s|2020}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] qbfv17mdzfpybvusskfx92qfr5epz6a 0 170029 1960421 1907740 2026-04-18T13:21:39Z TKSnaevarr 53243 1960421 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Ulf Kristersson | mynd = Ulf Kristersson, June 2023 (cropped).jpg | myndatexti1 = Ulf Kristersson árið 2023. | titill= Forsætisráðherra Svíþjóðar | stjórnartíð_start = [[18. október]] [[2022]] | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Karl 16. Gústaf]] | forveri = [[Magdalena Andersson]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|12|29}} | fæðingarstaður = [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]], [[Svíþjóð]] | þjóðerni = [[Svíþjóð|Sænskur]] | starf = Stjórnmálamaður | maki = Birgitta Ed (g. 1991) | börn = 3 | háskóli = [[Uppsalaháskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokkurinn]] | undirskrift = Ulf Kristersson signature 2026.svg }} '''Ulf Hjalmar Ed Kristersson''' (f. 29. desember 1963) er sænskur stjórnmálamaður, hagfræðingur og rithöfundur. Hann hefur verið forsætisráðherra Svíþjóðar frá árinu 2022 og leiðtogi [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] frá árinu 2017. Hann var áður félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014. ==Æviágrip== Ulf Kristersson er fæddur í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] og bjó þar til fimm ára aldurs. Eftir það ólst hann upp í [[Torshälla]] fyrir utan [[Eskilstuna]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sydsvenskan.se/2017-09-01/fodd-i-lund-gillar-kent-gjort-milen-pa-4304-har-ar-allt-du-inte-visste-om-ulf-kristersson|titill=Född i Lund, gillar Kent, gjort milen på 43.04. Här är allt du inte visste om Ulf Kristersson|útgefandi= ''[[Sydsvenskan]]''|skoðað=16. október 2022}}</ref> Foreldrar hans voru hagfræðingurinn Lars Kristersson (1938-2015) og aðjúnktinn Karin Kristersson (fædd Axelsson, 1938). Kristersson gekk í gagnfræðaskóla í Eskilstuna og útskrifaðist þaðan árið 1983. Hann gegndi síðan herþjónustu í fyrstu merkjasveit [[Uppland]]s í [[Enköping]] frá 1983 til 1984.<ref name = "cv" /> Kristersson flutti síðar til [[Uppsalir|Uppsala]] til að nema viðskiptahagfræði og félagshagfræði við [[Uppsalaháskóli|Uppsalaháskóla]]. Hann útskrifaðist þaðan árið 1992. Á námsárunum var hann meðlimur í stúdentahreyfingunni Södermanlands-Nerikes Nation og var meðal annars fundarritari hennar. Árið 2013 varð hann heiðursmeðlimur samtakanna.<Ref name = "cv" /> Kristersson býr í [[Strängnäs]] og hefur verið kvæntur Birgittu Ed frá árinu 1991. Hjónin eiga saman þrjár dætur sem þau ættleiddu frá [[Kína]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fem saker du inte visste om Ulf Kristersson – Moderaternas nye partiledare|url=https://www.expressen.se/nyheter/5-saker-du-inte-visste-om-ulf-kristersson-/|útgefandi=[[Expressen]]|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> Ed hefur unnið sem almannatengill en hóf nám til þess að gerast prestur árið 2018.<ref>[https://www.expressen.se/nyheter/val-2018/birgitta-eds-livsbeslut-hjalpa-maken-till-makten/ ”Birgitta Eds liv”]. ''[[Expressen]]''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Kristersson var markaðsstjóri útgáfufélagsins Timbro Publisher frá 1995 til 1998, samhliða störfum sínum sem þingmaður á [[Sænska þingið|sænska ríkisþinginu]].<ref name="cv"/> Árið 1994 gaf Kristersson út bókina ''Non-working Generation'' þar sem hann gagnrýndi [[norræna velferðarkerfið]] og sænska velferðarríkið, sem hann líkti við [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnuna]]. Kristersson sagði kerfið stuðla að framtaksleysi og aðgerðaleysi.<ref name="dagensarena.se">{{Vefheimild|höfundur=Eric Rosén|titill=Ulf Kristersson: "Den svenska modellen är som apartheid" - Dagens Arena|url=http://www.dagensarena.se/innehall/ulf-kristersson-den-svenska-modellen-ar-som-apartheid/|útgefandi=Dagens Arena|dags=13. ágúst 2012|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref><ref name="tidslinje">[https://www.sydsvenskan.se/2017-10-01/tidslinje-det-har-ar-ulf-kristersson ”Tidslinje: Det här är Ulf Kristersson”]. [[Sydsvenskan]]. Skoðað 16. október 2022.</ref> Á árunum 2000 til 2002 vann Kristersson sem samskiptastjóri hjá upplýsingatæknifyrirtækinu Connecta í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]].<ref name="dn"/> Kristersson var framkvæmdastjóri sænsku Ættleiðingamiðstöðvarinnar frá 2003 til 2005.<ref name="dn">{{Vefheimild|forfatter=|titill=Kommunikatören får förvalta arvet|url=http://www.dn.se/nyheter/politik/kommunikatoren-far-forvalta-arvet/|útgefandi=[[Dagens Nyheter]]|dags=1. september 2017|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> == Stjórnmálaferill == Þann 1. september 2017 tilkynnti Kristersson að hann myndi bjóða sig fram til embættis leiðtoga [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] eftir afsögn [[Anna Kinberg Batra|Önnu Kinberg Batra]].<ref>{{Vefheimild|titill=Kristersson kandiderar till M-ledare|url=http://www.di.se/nyheter/ulf-kristersson-kandiderar-till-m-ledare/|útgefandi=Di.se|dags=1. september 2017|tungumál=sænska}}</ref> Þann 21. september var hann tilnefndur af kjörstjórn flokksins sem nýr leiðtogi.<ref>[http://www.aftonbladet.se/nyheter/samhalle/a/XKVRn/ulf-kristersson-foreslas-bli-ny-m-ledare ”Ulf Kristersson föreslås bli ny M-ledare”]. ''[[Aftonbladet]]''. Skoðað 16. október 2022</ref> Kristersson var félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014.<ref name="cv">[https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf ”CV: Ulf Kristersson”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126023339/https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf |date=2021-01-26 }}. ''moderaterna.se''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Í þingkosningum Svíþjóðar þann 11. september 2022 hlaut bandalag Hægriflokksins, [[Svíþjóðardemókratar|Svíþjóðardemókrata]], [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Svíþjóð)|Kristilegra demókrata]] og [[Frjálslyndi flokkurinn (Svíþjóð)|Frjálslynda flokksins]] samanlagðan 176 þingsæta meirihluta, þremur sætum meira en bandalag vinstriflokkanna. Kristersson hlaut stjórnarmyndunarumboð í kjölfar kosninganna<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222313472d|titill=Leið­togi hægrimanna fær stjórnar­myndunar­um­boð|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=16. október 2022|dags=19. september 2022|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> og þann 14. október var tilkynnt að Kristersson myndi taka við sem forsætisráðherra Svíþjóðar í minnihlutastjórn Hægriflokksins, Kristilegra demókrata og Frjálslynda flokksins sem Svíþjóðardemókratar myndu verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Magdalena Andersson]]|titill=[[Forsætisráðherra|Forsætisráðherra Svíþjóðar]]|frá=[[18. október]] [[2022]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}} {{DEFAULTSORT:Kristersson, Ulf}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] [[Flokkur:Sænskir hagfræðingar]] 91b4ykgmhjdblkf93si5ln1bgi3dca5 1960422 1960421 2026-04-18T13:25:19Z TKSnaevarr 53243 1960422 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Ulf Kristersson | mynd = Ulf Kristersson, June 2023 (cropped).jpg | myndatexti1 = Ulf Kristersson árið 2023. | titill= Forsætisráðherra Svíþjóðar | stjórnartíð_start = [[18. október]] [[2022]] | stjórnartíð_end = | einvaldur = [[Karl 16. Gústaf]] | forveri = [[Magdalena Andersson]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1963|12|29}} | fæðingarstaður = [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]], [[Svíþjóð]] | þjóðerni = [[Svíþjóð|Sænskur]] | starf = Stjórnmálamaður | maki = Birgitta Ed (g. 1991) | börn = 3 | háskóli = [[Uppsalaháskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokkurinn]] | undirskrift = Ulf Kristersson signature 2026.svg }} '''Ulf Hjalmar Ed Kristersson''' (f. 29. desember 1963) er sænskur stjórnmálamaður, hagfræðingur og rithöfundur. Hann hefur verið forsætisráðherra Svíþjóðar frá árinu 2022 og leiðtogi [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] frá árinu 2017. Hann var áður félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014. ==Æviágrip== Ulf Kristersson er fæddur í [[Lundur (Svíþjóð)|Lundi]] og bjó þar til fimm ára aldurs. Eftir það ólst hann upp í [[Torshälla]] fyrir utan [[Eskilstuna]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sydsvenskan.se/2017-09-01/fodd-i-lund-gillar-kent-gjort-milen-pa-4304-har-ar-allt-du-inte-visste-om-ulf-kristersson|titill=Född i Lund, gillar Kent, gjort milen på 43.04. Här är allt du inte visste om Ulf Kristersson|útgefandi= ''[[Sydsvenskan]]''|skoðað=16. október 2022}}</ref> Foreldrar hans voru hagfræðingurinn Lars Kristersson (1938-2015) og aðjúnktinn Karin Kristersson (fædd Axelsson, 1938). Kristersson gekk í gagnfræðaskóla í Eskilstuna og útskrifaðist þaðan árið 1983. Hann gegndi síðan herþjónustu í fyrstu merkjasveit [[Uppland]]s í [[Enköping]] frá 1983 til 1984.<ref name = "cv" /> Kristersson flutti síðar til [[Uppsalir|Uppsala]] til að nema viðskiptahagfræði og félagshagfræði við [[Uppsalaháskóli|Uppsalaháskóla]]. Hann útskrifaðist þaðan árið 1992. Á námsárunum var hann meðlimur í stúdentahreyfingunni Södermanlands-Nerikes Nation og var meðal annars fundarritari hennar. Árið 2013 varð hann heiðursmeðlimur samtakanna.<Ref name = "cv" /> Kristersson býr í [[Strängnäs]] og hefur verið kvæntur Birgittu Ed frá árinu 1991. Hjónin eiga saman þrjár dætur sem þau ættleiddu frá [[Kína]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fem saker du inte visste om Ulf Kristersson – Moderaternas nye partiledare|url=https://www.expressen.se/nyheter/5-saker-du-inte-visste-om-ulf-kristersson-/|útgefandi=[[Expressen]]|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> Ed hefur unnið sem almannatengill en hóf nám til þess að gerast prestur árið 2018.<ref>[https://www.expressen.se/nyheter/val-2018/birgitta-eds-livsbeslut-hjalpa-maken-till-makten/ ”Birgitta Eds liv”]. ''[[Expressen]]''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Kristersson var markaðsstjóri útgáfufélagsins Timbro Publisher frá 1995 til 1998, samhliða störfum sínum sem þingmaður á [[Sænska þingið|sænska ríkisþinginu]].<ref name="cv"/> Árið 1994 gaf Kristersson út bókina ''Non-working Generation'' þar sem hann gagnrýndi [[norræna velferðarkerfið]] og sænska velferðarríkið, sem hann líkti við [[Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku|aðskilnaðarstefnuna]]. Kristersson sagði kerfið stuðla að framtaksleysi og aðgerðaleysi.<ref name="dagensarena.se">{{Vefheimild|höfundur=Eric Rosén|titill=Ulf Kristersson: "Den svenska modellen är som apartheid" - Dagens Arena|url=http://www.dagensarena.se/innehall/ulf-kristersson-den-svenska-modellen-ar-som-apartheid/|útgefandi=Dagens Arena|dags=13. ágúst 2012|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref><ref name="tidslinje">[https://www.sydsvenskan.se/2017-10-01/tidslinje-det-har-ar-ulf-kristersson ”Tidslinje: Det här är Ulf Kristersson”]. [[Sydsvenskan]]. Skoðað 16. október 2022.</ref> Á árunum 2000 til 2002 vann Kristersson sem samskiptastjóri hjá upplýsingatæknifyrirtækinu Connecta í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]].<ref name="dn"/> Kristersson var framkvæmdastjóri sænsku Ættleiðingamiðstöðvarinnar frá 2003 til 2005.<ref name="dn">{{Vefheimild|forfatter=|titill=Kommunikatören får förvalta arvet|url=http://www.dn.se/nyheter/politik/kommunikatoren-far-forvalta-arvet/|útgefandi=[[Dagens Nyheter]]|dags=1. september 2017|skoðað=16. október 2022|tungumál=sænska}}</ref> == Stjórnmálaferill == Þann 1. september 2017 tilkynnti Kristersson að hann myndi bjóða sig fram til embættis leiðtoga [[Hægriflokkurinn (Svíþjóð)|Hægriflokksins]] eftir afsögn [[Anna Kinberg Batra|Önnu Kinberg Batra]].<ref>{{Vefheimild|titill=Kristersson kandiderar till M-ledare|url=http://www.di.se/nyheter/ulf-kristersson-kandiderar-till-m-ledare/|útgefandi=Di.se|dags=1. september 2017|tungumál=sænska}}</ref> Þann 21. september var hann tilnefndur af kjörstjórn flokksins sem nýr leiðtogi.<ref>[http://www.aftonbladet.se/nyheter/samhalle/a/XKVRn/ulf-kristersson-foreslas-bli-ny-m-ledare ”Ulf Kristersson föreslås bli ny M-ledare”]. ''[[Aftonbladet]]''. Skoðað 16. október 2022</ref> Kristersson var félagsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Fredrik Reinfeldt|Fredriks Reinfeldt]] frá 2010 til 2014.<ref name="cv">[https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf ”CV: Ulf Kristersson”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126023339/https://moderaterna.se/sites/default/files/page_attachments/2018-06/CV%20foto.pdf |date=2021-01-26 }}. ''moderaterna.se''. Skoðað 16. október 2022.</ref> Í þingkosningum Svíþjóðar þann 11. september 2022 hlaut bandalag Hægriflokksins, [[Svíþjóðardemókratar|Svíþjóðardemókrata]], [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Svíþjóð)|Kristilegra demókrata]] og [[Frjálslyndi flokkurinn (Svíþjóð)|Frjálslynda flokksins]] samanlagðan 176 þingsæta meirihluta, þremur sætum meira en bandalag vinstriflokkanna. Kristersson hlaut stjórnarmyndunarumboð í kjölfar kosninganna<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20222313472d|titill=Leið­togi hægrimanna fær stjórnar­myndunar­um­boð|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=16. október 2022|dags=19. september 2022|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> og þann 14. október var tilkynnt að Kristersson myndi taka við sem forsætisráðherra Svíþjóðar í minnihlutastjórn Hægriflokksins, Kristilegra demókrata og Frjálslynda flokksins sem Svíþjóðardemókratar myndu verja vantrausti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|titill=Sví­þjóðardemó­kratar verja nýja stjórn gegn van­trausti|útgefandi= ''[[Fréttablaðið]]''|skoðað=14. október 2022|dags=16. október 2022|höfundur=Sigurjón Björn Torfason|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401090252/https://www.frettabladid.is/frettir/svithjodardemokratar-verja-nyja-stjorn-gegn-vantrausti/|safndags=1. apríl 2023}}</ref> Árið 2026 boðaði Kristersson að ef stjórn hans héldi velli í þingkosningum sama ár myndu Svíþjóðardemókratar hljóta beina aðild að henni og myndu fá umsjón með innflytjendamálum í landinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262864196d/aetla-ad-fa-thjodernis-flokki-voldin-i-inn-flytj-enda-malum|titill= Ætla að fá þjóðernis­flokki völdin í inn­flytj­enda­málum|útgefandi= ''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|skoðað=18. apríl 2026|dags= 1. apríl 2026 |höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Magdalena Andersson]]|titill=[[Forsætisráðherra|Forsætisráðherra Svíþjóðar]]|frá=[[18. október]] [[2022]]|til=|eftir=Enn í embætti}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Svíþjóðar}} {{DEFAULTSORT:Kristersson, Ulf}} {{f|1963}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Svíþjóðar]] [[Flokkur:Sænskir hagfræðingar]] btmq6ktmgq705byejdatsq489mwwwhm 0 171395 1960449 1788982 2026-04-18T16:34:46Z Akigka 183 1960449 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Svelgir | image = European bee eater.jpg | image_caption = [[Býsvelgur]] (''Merops apiaster'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Meitilfuglar]] (''Coraciiformes'') | familia = '''''Meropidae''''' | familia_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque|Rafinesque]], 1815 | subdivision_ranks = Ættkvíslir | subdivision = * ''[[Nyctyornis]]'' * ''[[Meropogon]]'' * ''[[Merops]]'' }} '''Svelgir''' ([[fræðiheiti]]: ''Meropidae'') eru [[ætt (flokkunarfræði)|ætt]] [[Meitilfuglar|meitilfugla]] sem telur þrjár ættkvíslir og 31 tegund. Flestar tegundirnar er að finna í Afríku og Asíu, en nokkrar finnast í sunnanverðri Evrópu, Ástralíu og Nýju-Gíneu. Einkenni meitilfugla eru litríkt [[fjaðrahamur|fjaðraskrúð]], grannur skrokkur, og oftast langar miðjustélfjaðrir. Allir meitilfuglar hafa langan niðursveigðan [[fuglsgoggur|gogg]] og miðlungs- eða langa vængi sem geta verið oddmjóir eða hringaðir. Oftast er fjaðraskrúð kven- og karlfugla svipað. Svelgir veiða [[skordýr]], eins og [[býflugur]] og [[vespur]], á flugi og slá þeim við hart yfirborð til að losa broddinn og eitrið úr þeim. Þeir draga nafn sitt af [[býsvelgur|býsvelgnum]] (''Merops apiaster'') sem finnst í Evrópu.<ref name="job">{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher= Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 | page = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n251 251]}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Meitilfuglar]] [[Flokkur:Svelgir| ]] 1kg6hh4up8dxs7slu6i3skk7x9o9a6h 0 172255 1960526 1865070 2026-04-19T07:02:53Z Berserkur 10188 1960526 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = The BRIT Awards | mynd = 2008 Brit Awards Earls Court Centre.jpg | mynd_texti = Inngangurinn að [[Earls Court Exhibition Centre|Earls Court]] í [[London]] fyrir athöfnina árið 2008 | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í tónlist | umsjón = [[British Phonographic Industry]] (BPI) | land = Bretland | ár = {{start date and age|1977|10|18}} (sem The British Record Industry Britannia Awards) | keðja = [[Thames Television]] (1977)<ref>{{Cite web|url=https://www.brits.co.uk/history/shows/1977|title=History|website=BRIT Awards|language=en|access-date=2019-12-28|archive-date=2018-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826032516/http://www.brits.co.uk/history/shows/1977|url-status=dead}}</ref><br />[[BBC One]] (1985–1992)<br />[[ITV]] (1993–núverandi) | vefsíða = {{URL|brits.co.uk}} }} '''BRIT-verðlaunin''' (eða '''BRIT Awards''', oft kölluð the '''BRITs''') er árleg tónlistarverðlaunahátíð í umsjón [[British Phonographic Industry]] (BPI). Nafnið var upprunalega dregið af orðunum „British“, „Britain“, eða „Britannia“, en varð síðar skammstöfun fyrir '''British Record Industry Trusts Show'''. Að auki er haldin athöfn í maí sem er ætluð [[Klassísk tónlist|klassískri]] tónlist, kölluð Classic BRIT Awards. Fyrsta afhendingin var haldin árið 1977 og varð að árlegri athöfn árið 1982 á vegum BPI. Nafninu var breytt í The BRIT Awards árið 1989. Styttan sem úthlutuð er sigurvegurum er kölluð [[Britannia]] og er tákngerving af [[Bretland]]i. Frá árinu 2011 hefur hún verið endurhönnuð af ýmsum þekktum breskum hönnuðum, stílistum og listamönnum, þar á meðal [[Vivienne Westwood]], [[Damien Hirst]], [[Tracey Emin]], [[Peter Blake]], [[Zaha Hadid]], [[Anish Kapoor]] og [[David Adjaye]].<ref>{{cite news|title=This is what Brit winners will take home next year|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-42136252|agency=BBC|date=2017-12-10}}</ref><ref>{{cite news|title=Dame Zaha Hadid's Brit Awards statuette design unveiled|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-38160633|publisher=BBC|date=2016-12-01}}</ref><ref>{{cite news|title=Damien Hirst's 2013 Brit Award statue unveiled|url=http://www.bbc.co.uk/newsbeat/article/20965660/damien-hirsts-2013-brit-award-statue-unveiled|publisher=BBC|date=2016-12-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.britstv.com/news/sir-david-adjaye-brits-2019-trophy-designer|title=Sir David Adjaye is 2019's Statue Designer|website=BRIT Awards|access-date=2018-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224024305/http://www.britstv.com/news/sir-david-adjaye-brits-2019-trophy-designer|archive-date=2018-12-24|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.brits.co.uk/ Opinber vefsíða] {{stubbur|tónlist}} {{S|1977}} [[Flokkur:Tónlistarverðlaun]] cssfa49tcg6gxv3513fqvotwxnij4e1 0 175140 1960448 1870458 2026-04-18T16:31:19Z SilkPyjamas 81838 flýðu > flúðu 1960448 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ástríður Bjarnadóttir | fæðingardagur = 1729<!-- {{fæðingardagur|1729|..|..}} --> | fæðingarstaður = | skírn = | dánardagur = 1802<!-- {{dánardagur og aldur|1802|..|..|1729|..|..}} --> | dánarstaður = | dánarorsök = | hvíldarstaður = | hvíldarstaður_hnit = | gröf = | gröf_hnit = | þjóðerni = íslensk | menntun = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = | maki = [[Halldór Jakobsson]] | börn = Guðrún († 1783) | foreldrar = | faðir = [[Bjarni Halldórsson á Þingeyrum|Bjarni Halldórsson]] | móðir = Hólmfríður Pálsdóttir | ættingjar = | fjölskylda = }} '''Ástríður Bjarnadóttir''' ([[1729]] – [[1802]]) var íslensk sýslumannsfrú. Faðir hennar var [[Bjarni Halldórsson á Þingeyrum]] († 1773) sem var [[sýslumaður]] í Húnavatnssýslu og móðir hennar var Hólmfríður († 1736), dóttir [[Páll Vídalín|Páls Vídalíns]]. Ástríður var eldri dóttir þeirra, systir hennar hét Þorbjörg og þær höfðu þrjá bræður, Páll, Jón og [[Halldór Vídalín]], þannig að [[Reynistaðarbræður]] voru bróðursynir Ástríðar.<ref>[https://timarit.is/page/7236030#page/n23/mode/2up Þáttur af Bjarna sýslumanni á Þingeyrum] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 23.</ref><ref>Jóhannes Jónsson frá Asparvík: Kúvíkur, í: ''Strandapósturinn'' 2 (1968), bls. 89.</ref> Ástríður var trúlofað Erlendi sem var stúdent og hafði verið sveinn Bjarna, föður hennar. Ástríður og Erlendur höfðu eitt barn en það dó ungt.<ref>[https://timarit.is/page/7236032#page/n25/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 25.</ref> Bjarni var reiður út í hana og það segist að hann hafi gefið henni líkamlega hirtingu. Skömmu seinna flúðu Ástríður og Erlendur til Hóla. Þar skrifaði biskupinn [[Gísli Magnússon (biskup)|Gísli Magnússon]] Bjarna bréf og lagði til að Ástríður og Erlendur fái giftast en faðir hennar vildi það ekki og sendi eftir henni.<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 26.</ref> Árið 1760 giftist hún nauðug [[Halldór Jakobsson|Halldóri Jakobssyni]] sem var sýslumaður í [[Strandasýsla|Strandasýslu]]. Bruðkaup þeirra fór fram Þingeyrum og þau bjuggu á [[Fell (Kollafirði)|Felli]]. Hjónin áttu eina dóttur, sem hét Guðrún og giftist Einari Thorlacius á [[Grenjaðarstaður|Grenjaðarstað]],<ref>[https://timarit.is/page/7236036#page/n29/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 29.</ref> en hún dó árið 1783.<ref>Katelin Parsons: [https://timarit.is/page/6625884#page/n69/mode/2up Um Halldór Jakobsson], í: ''Jón á Bægisá. Tímarit um þýðingar'' 12 (2008), bls. 68.</ref> Ástríður taldist vera mjög fégjörn<ref>Gísli Konráðsson: Þáttur af Halli á Horni, Snorra presti og Hallvarði Hallssyni, í: ''Vestfirzkar sagnir''. Helgi Guðmundsson og Arngr. Fr. Bjarnason. II. bindi. 2. og 3. hefti, Reykjavík 1945, bls. 140.</ref> og sínk, fyrir utan gegnt Erlendi, sem hafði gifst Karítas [[Sigurður Vigfússon Íslandströll|Sigurðardóttur]].<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 27, bls. 30.</ref> Er [[Útilegumaður|útileguþjófurinn]] Halldór Ásgrímsson var handtekinn vildi hún ekki brauðfæða hann ef hann vann ekki fyrir matinn, en svo strauk hann. [[Fjalla-Eyvindur]], sem hafði gripist árið 1763 – ásamt [[Halla Jónsdóttir|Höllu]] og Abraham – og var góður vinnumaður,<ref>Björk Ingimundardóttir: [https://timarit.is/page/7592273?iabr=on#page/n113/mode/2up/ Nýjar frásagnir af Fjalla-Eyvindi. Heimildir í skjalasöfnum amtmanns og stiftamtmanns í Þjóðskalasafni Íslands], í: ''Strandapósturinn'' 43 (2011), bls. 113.</ref> strauk líka frá Felli og það var sagt, að Ástríður hefði hjálpað þeim.<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 27.</ref> Er Halldór Jakobsson bauð [[Magnús Ketilsson]] heim að Felli móðgaði hún maka sinn og gestinn með fátæklegum borðhaldi.<ref>[https://timarit.is/page/7236036#page/n29/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 28–29.</ref> Árið 1787 strandaði verslunarskipið Fortúna fyrir utan [[Eyvindarfjörður|Eyvindarfjörðinn]]. Sagt er, {{tilvitnun2|að þá Halldór sýslumaður fór að heiman til aðgerða við Fortúnastrandið, bað Ástríður hann að gæta sín, og var hún ei vön því, kvaðst ætla að honum yrði sú för til mikils ótíma, og reyndist hún þar sannspá vera.|Jóhannes Jónsson frá Asparvík: Kúvíkur, í: ''Strandapósturinn'' 2 (1968), bls. 89.}} Hið svokallaða Fortúna-málið leiddi til þess að Halldór sýslumaður var vikið frá embætti.<ref>[https://timarit.is/page/7236038#page/n31/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 30–32.</ref> Hjónabandið með Halldóri var erfitt og árið 1796, eftir rúmlega 30 ára sambúðar, fór Ástríður frá honum.<ref>{{Webarchive |url=https://vefsafn.is/is/20080725005537/http:/www.vestfirdir.is/index.php?page=halldorjak |date=2008-07-25 |title=Halldór Jakobsson (1735-1810)}}</ref> Hún flutti til Halldórs bróður síns sem bjó í [[Reynistaður|Reynistað]].<ref>[https://timarit.is/page/7236040#page/n33/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 32.</ref> Árið 1800 dó hann og Ástríður fluttist til Þorbjargar sýstur sinnar, sem þá var ekkja, í [[Víðidalstunga|Viðidalstungu]]. Þar andaðist Ástríður árið 1802.<ref>[https://timarit.is/page/7236040#page/n33/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 33.</ref><ref>[https://timarit.is/page/5631891?iabr=on#page/n9/mode/2up Annáll Hallgríms Jónssonar djákna], í: ''Fréttabréf Ættfræðifélagsins'' 29,1 (2011), bls. 10.</ref> == Heimildir == * Hildur Biering: ''Hann ól upp dóttur mína en ég son hans. Fósturbörn á 17. og 18. öld'', MA-ritgerð, 2016, bls. 57–58 ([https://skemman.is/bitstream/1946/26156/2/MA%20ritger%C3%B0%20Hildur%20Biering.pdf PDF]). * Jón Þorkelsson (ritstj.): ''Vísnakver Páls lögmanns Vídalíns'', Kaupmannahöfn 1897, bls. IV, XCVIII–XCIX og CIII ([https://books.google.is/books?hl=de&lr=&id=GiAOAAAAYAAJ books.google.is]). == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1729]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1802]] [[Flokkur:Íslendingar]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 18. öld]] en7cuhljmb2475yhb7e6n4biyvqb1h8 1960451 1960448 2026-04-18T16:42:26Z SilkPyjamas 81838 Bruðkaup þeirra fór fram Þingeyrum> Brúðkaup þeirra fór fram á Þingeyrum 1960451 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ástríður Bjarnadóttir | fæðingardagur = 1729<!-- {{fæðingardagur|1729|..|..}} --> | fæðingarstaður = | skírn = | dánardagur = 1802<!-- {{dánardagur og aldur|1802|..|..|1729|..|..}} --> | dánarstaður = | dánarorsök = | hvíldarstaður = | hvíldarstaður_hnit = | gröf = | gröf_hnit = | þjóðerni = íslensk | menntun = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = | maki = [[Halldór Jakobsson]] | börn = Guðrún († 1783) | foreldrar = | faðir = [[Bjarni Halldórsson á Þingeyrum|Bjarni Halldórsson]] | móðir = Hólmfríður Pálsdóttir | ættingjar = | fjölskylda = }} '''Ástríður Bjarnadóttir''' ([[1729]] – [[1802]]) var íslensk sýslumannsfrú. Faðir hennar var [[Bjarni Halldórsson á Þingeyrum]] († 1773) sem var [[sýslumaður]] í Húnavatnssýslu og móðir hennar var Hólmfríður († 1736), dóttir [[Páll Vídalín|Páls Vídalíns]]. Ástríður var eldri dóttir þeirra, systir hennar hét Þorbjörg og þær höfðu þrjá bræður, Páll, Jón og [[Halldór Vídalín]], þannig að [[Reynistaðarbræður]] voru bróðursynir Ástríðar.<ref>[https://timarit.is/page/7236030#page/n23/mode/2up Þáttur af Bjarna sýslumanni á Þingeyrum] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 23.</ref><ref>Jóhannes Jónsson frá Asparvík: Kúvíkur, í: ''Strandapósturinn'' 2 (1968), bls. 89.</ref> Ástríður var trúlofað Erlendi sem var stúdent og hafði verið sveinn Bjarna, föður hennar. Ástríður og Erlendur höfðu eitt barn en það dó ungt.<ref>[https://timarit.is/page/7236032#page/n25/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 25.</ref> Bjarni var reiður út í hana og það segist að hann hafi gefið henni líkamlega hirtingu. Skömmu seinna flúðu Ástríður og Erlendur til Hóla. Þar skrifaði biskupinn [[Gísli Magnússon (biskup)|Gísli Magnússon]] Bjarna bréf og lagði til að Ástríður og Erlendur fái giftast en faðir hennar vildi það ekki og sendi eftir henni.<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 26.</ref> Árið 1760 giftist hún nauðug [[Halldór Jakobsson|Halldóri Jakobssyni]] sem var sýslumaður í [[Strandasýsla|Strandasýslu]]. Brúðkaup þeirra fór fram á Þingeyrum og þau bjuggu á [[Fell (Kollafirði)|Felli]]. Hjónin áttu eina dóttur, sem hét Guðrún og giftist Einari Thorlacius á [[Grenjaðarstaður|Grenjaðarstað]],<ref>[https://timarit.is/page/7236036#page/n29/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 29.</ref> en hún dó árið 1783.<ref>Katelin Parsons: [https://timarit.is/page/6625884#page/n69/mode/2up Um Halldór Jakobsson], í: ''Jón á Bægisá. Tímarit um þýðingar'' 12 (2008), bls. 68.</ref> Ástríður taldist vera mjög fégjörn<ref>Gísli Konráðsson: Þáttur af Halli á Horni, Snorra presti og Hallvarði Hallssyni, í: ''Vestfirzkar sagnir''. Helgi Guðmundsson og Arngr. Fr. Bjarnason. II. bindi. 2. og 3. hefti, Reykjavík 1945, bls. 140.</ref> og sínk, fyrir utan gegnt Erlendi, sem hafði gifst Karítas [[Sigurður Vigfússon Íslandströll|Sigurðardóttur]].<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 27, bls. 30.</ref> Er [[Útilegumaður|útileguþjófurinn]] Halldór Ásgrímsson var handtekinn vildi hún ekki brauðfæða hann ef hann vann ekki fyrir matinn, en svo strauk hann. [[Fjalla-Eyvindur]], sem hafði gripist árið 1763 – ásamt [[Halla Jónsdóttir|Höllu]] og Abraham – og var góður vinnumaður,<ref>Björk Ingimundardóttir: [https://timarit.is/page/7592273?iabr=on#page/n113/mode/2up/ Nýjar frásagnir af Fjalla-Eyvindi. Heimildir í skjalasöfnum amtmanns og stiftamtmanns í Þjóðskalasafni Íslands], í: ''Strandapósturinn'' 43 (2011), bls. 113.</ref> strauk líka frá Felli og það var sagt, að Ástríður hefði hjálpað þeim.<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 27.</ref> Er Halldór Jakobsson bauð [[Magnús Ketilsson]] heim að Felli móðgaði hún maka sinn og gestinn með fátæklegum borðhaldi.<ref>[https://timarit.is/page/7236036#page/n29/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 28–29.</ref> Árið 1787 strandaði verslunarskipið Fortúna fyrir utan [[Eyvindarfjörður|Eyvindarfjörðinn]]. Sagt er, {{tilvitnun2|að þá Halldór sýslumaður fór að heiman til aðgerða við Fortúnastrandið, bað Ástríður hann að gæta sín, og var hún ei vön því, kvaðst ætla að honum yrði sú för til mikils ótíma, og reyndist hún þar sannspá vera.|Jóhannes Jónsson frá Asparvík: Kúvíkur, í: ''Strandapósturinn'' 2 (1968), bls. 89.}} Hið svokallaða Fortúna-málið leiddi til þess að Halldór sýslumaður var vikið frá embætti.<ref>[https://timarit.is/page/7236038#page/n31/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 30–32.</ref> Hjónabandið með Halldóri var erfitt og árið 1796, eftir rúmlega 30 ára sambúðar, fór Ástríður frá honum.<ref>{{Webarchive |url=https://vefsafn.is/is/20080725005537/http:/www.vestfirdir.is/index.php?page=halldorjak |date=2008-07-25 |title=Halldór Jakobsson (1735-1810)}}</ref> Hún flutti til Halldórs bróður síns sem bjó í [[Reynistaður|Reynistað]].<ref>[https://timarit.is/page/7236040#page/n33/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 32.</ref> Árið 1800 dó hann og Ástríður fluttist til Þorbjargar sýstur sinnar, sem þá var ekkja, í [[Víðidalstunga|Viðidalstungu]]. Þar andaðist Ástríður árið 1802.<ref>[https://timarit.is/page/7236040#page/n33/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 33.</ref><ref>[https://timarit.is/page/5631891?iabr=on#page/n9/mode/2up Annáll Hallgríms Jónssonar djákna], í: ''Fréttabréf Ættfræðifélagsins'' 29,1 (2011), bls. 10.</ref> == Heimildir == * Hildur Biering: ''Hann ól upp dóttur mína en ég son hans. Fósturbörn á 17. og 18. öld'', MA-ritgerð, 2016, bls. 57–58 ([https://skemman.is/bitstream/1946/26156/2/MA%20ritger%C3%B0%20Hildur%20Biering.pdf PDF]). * Jón Þorkelsson (ritstj.): ''Vísnakver Páls lögmanns Vídalíns'', Kaupmannahöfn 1897, bls. IV, XCVIII–XCIX og CIII ([https://books.google.is/books?hl=de&lr=&id=GiAOAAAAYAAJ books.google.is]). == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1729]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1802]] [[Flokkur:Íslendingar]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 18. öld]] oy4oy7xje475l8g88utwlqtppz9se0s 1960452 1960451 2026-04-18T16:55:55Z SilkPyjamas 81838 sýstur - systur 1960452 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Ástríður Bjarnadóttir | fæðingardagur = 1729<!-- {{fæðingardagur|1729|..|..}} --> | fæðingarstaður = | skírn = | dánardagur = 1802<!-- {{dánardagur og aldur|1802|..|..|1729|..|..}} --> | dánarstaður = | dánarorsök = | hvíldarstaður = | hvíldarstaður_hnit = | gröf = | gröf_hnit = | þjóðerni = íslensk | menntun = | þekkt_fyrir = | þekktustu_verk = | maki = [[Halldór Jakobsson]] | börn = Guðrún († 1783) | foreldrar = | faðir = [[Bjarni Halldórsson á Þingeyrum|Bjarni Halldórsson]] | móðir = Hólmfríður Pálsdóttir | ættingjar = | fjölskylda = }} '''Ástríður Bjarnadóttir''' ([[1729]] – [[1802]]) var íslensk sýslumannsfrú. Faðir hennar var [[Bjarni Halldórsson á Þingeyrum]] († 1773) sem var [[sýslumaður]] í Húnavatnssýslu og móðir hennar var Hólmfríður († 1736), dóttir [[Páll Vídalín|Páls Vídalíns]]. Ástríður var eldri dóttir þeirra, systir hennar hét Þorbjörg og þær höfðu þrjá bræður, Páll, Jón og [[Halldór Vídalín]], þannig að [[Reynistaðarbræður]] voru bróðursynir Ástríðar.<ref>[https://timarit.is/page/7236030#page/n23/mode/2up Þáttur af Bjarna sýslumanni á Þingeyrum] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 23.</ref><ref>Jóhannes Jónsson frá Asparvík: Kúvíkur, í: ''Strandapósturinn'' 2 (1968), bls. 89.</ref> Ástríður var trúlofað Erlendi sem var stúdent og hafði verið sveinn Bjarna, föður hennar. Ástríður og Erlendur höfðu eitt barn en það dó ungt.<ref>[https://timarit.is/page/7236032#page/n25/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 25.</ref> Bjarni var reiður út í hana og það segist að hann hafi gefið henni líkamlega hirtingu. Skömmu seinna flúðu Ástríður og Erlendur til Hóla. Þar skrifaði biskupinn [[Gísli Magnússon (biskup)|Gísli Magnússon]] Bjarna bréf og lagði til að Ástríður og Erlendur fái giftast en faðir hennar vildi það ekki og sendi eftir henni.<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 26.</ref> Árið 1760 giftist hún nauðug [[Halldór Jakobsson|Halldóri Jakobssyni]] sem var sýslumaður í [[Strandasýsla|Strandasýslu]]. Brúðkaup þeirra fór fram á Þingeyrum og þau bjuggu á [[Fell (Kollafirði)|Felli]]. Hjónin áttu eina dóttur, sem hét Guðrún og giftist Einari Thorlacius á [[Grenjaðarstaður|Grenjaðarstað]],<ref>[https://timarit.is/page/7236036#page/n29/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 29.</ref> en hún dó árið 1783.<ref>Katelin Parsons: [https://timarit.is/page/6625884#page/n69/mode/2up Um Halldór Jakobsson], í: ''Jón á Bægisá. Tímarit um þýðingar'' 12 (2008), bls. 68.</ref> Ástríður taldist vera mjög fégjörn<ref>Gísli Konráðsson: Þáttur af Halli á Horni, Snorra presti og Hallvarði Hallssyni, í: ''Vestfirzkar sagnir''. Helgi Guðmundsson og Arngr. Fr. Bjarnason. II. bindi. 2. og 3. hefti, Reykjavík 1945, bls. 140.</ref> og sínk, fyrir utan gegnt Erlendi, sem hafði gifst Karítas [[Sigurður Vigfússon Íslandströll|Sigurðardóttur]].<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 27, bls. 30.</ref> Er [[Útilegumaður|útileguþjófurinn]] Halldór Ásgrímsson var handtekinn vildi hún ekki brauðfæða hann ef hann vann ekki fyrir matinn, en svo strauk hann. [[Fjalla-Eyvindur]], sem hafði gripist árið 1763 – ásamt [[Halla Jónsdóttir|Höllu]] og Abraham – og var góður vinnumaður,<ref>Björk Ingimundardóttir: [https://timarit.is/page/7592273?iabr=on#page/n113/mode/2up/ Nýjar frásagnir af Fjalla-Eyvindi. Heimildir í skjalasöfnum amtmanns og stiftamtmanns í Þjóðskalasafni Íslands], í: ''Strandapósturinn'' 43 (2011), bls. 113.</ref> strauk líka frá Felli og það var sagt, að Ástríður hefði hjálpað þeim.<ref>[https://timarit.is/page/7236034#page/n27/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 27.</ref> Er Halldór Jakobsson bauð [[Magnús Ketilsson]] heim að Felli móðgaði hún maka sinn og gestinn með fátæklegum borðhaldi.<ref>[https://timarit.is/page/7236036#page/n29/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 28–29.</ref> Árið 1787 strandaði verslunarskipið Fortúna fyrir utan [[Eyvindarfjörður|Eyvindarfjörðinn]]. Sagt er, {{tilvitnun2|að þá Halldór sýslumaður fór að heiman til aðgerða við Fortúnastrandið, bað Ástríður hann að gæta sín, og var hún ei vön því, kvaðst ætla að honum yrði sú för til mikils ótíma, og reyndist hún þar sannspá vera.|Jóhannes Jónsson frá Asparvík: Kúvíkur, í: ''Strandapósturinn'' 2 (1968), bls. 89.}} Hið svokallaða Fortúna-málið leiddi til þess að Halldór sýslumaður var vikið frá embætti.<ref>[https://timarit.is/page/7236038#page/n31/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 30–32.</ref> Hjónabandið með Halldóri var erfitt og árið 1796, eftir rúmlega 30 ára sambúðar, fór Ástríður frá honum.<ref>{{Webarchive |url=https://vefsafn.is/is/20080725005537/http:/www.vestfirdir.is/index.php?page=halldorjak |date=2008-07-25 |title=Halldór Jakobsson (1735-1810)}}</ref> Hún flutti til Halldórs bróður síns sem bjó í [[Reynistaður|Reynistað]].<ref>[https://timarit.is/page/7236040#page/n33/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 32.</ref> Árið 1800 dó hann og Ástríður fluttist til Þorbjargar systur sinnar, sem þá var ekkja, í [[Víðidalstunga|Viðidalstungu]]. Þar andaðist Ástríður árið 1802.<ref>[https://timarit.is/page/7236040#page/n33/mode/2up Sýslumannshjónin á Felli] (Handrit Oskars Clausens sagnaritara), í: ''Gríma. Tímarit fyrir íslenzk þjóðleg fræði'' XIII (1938), bls. 33.</ref><ref>[https://timarit.is/page/5631891?iabr=on#page/n9/mode/2up Annáll Hallgríms Jónssonar djákna], í: ''Fréttabréf Ættfræðifélagsins'' 29,1 (2011), bls. 10.</ref> == Heimildir == * Hildur Biering: ''Hann ól upp dóttur mína en ég son hans. Fósturbörn á 17. og 18. öld'', MA-ritgerð, 2016, bls. 57–58 ([https://skemman.is/bitstream/1946/26156/2/MA%20ritger%C3%B0%20Hildur%20Biering.pdf PDF]). * Jón Þorkelsson (ritstj.): ''Vísnakver Páls lögmanns Vídalíns'', Kaupmannahöfn 1897, bls. IV, XCVIII–XCIX og CIII ([https://books.google.is/books?hl=de&lr=&id=GiAOAAAAYAAJ books.google.is]). == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1729]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1802]] [[Flokkur:Íslendingar]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 18. öld]] qbwncf8twium9ut9ll4vbonelbwkhrs 0 175701 1960529 1905885 2026-04-19T07:05:59Z Berserkur 10188 1960529 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn =Tékkóslóvakíska karlalandsliðið í knattspyrnu | Gælunafn = | Merki =Flag_of_the_Czech_Republic.svg | | Íþróttasamband = (Tékkneska: Fotbalová asociace České republiky; FAČR) Knattspyrnusamband Tékkóslóvakíu | Álfusamband = UEFA | Þjálfari = | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði = | Varafyrirliði = | Flestir leikir =[[Zdeněk Nehoda]] (91) | Flest mörk = Antonín Puč (34) | Leikvangur = | FIFA sæti = | FIFA hæst = | FIFA hæst ár = | FIFA lægst = | FIFA lægst ár = | Fyrsti leikur = 4-1 gegn [[Mynd:Flag_of_Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgíu]], 24. júní., 1919 | Síðasti leikur = 0-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgíu]], 17. nóv., 1993 | Stærsti sigur = 7-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Yugoslavia_(1918–1941).svg|20px]] [[Júgóslavneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Konungsríki Serba, Króata og Slóvena]], 28. ág. 1920; 7-0 gegn [[Mynd:Flag_of_Yugoslavia_(1918–1941).svg|20px]] [[Júgóslavneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Konungsríki Serba, Króata og Slóvena]], 28. okt. 1925. | Mesta tap = 3-8 gegn [[Mynd:Flag_of_Hungary.svg|20px]] [[Ungverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ungverjalandi]], 19. sept. 1937; 0-5 gegn [[Mynd:Flag_of_Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotlandi]], 8. des. 1937; 0-5 gegn [[Mynd:Flag_of_Hungary.svg|20px]] [[Ungverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ungverjalandi]], 30. apríl 1950; [[Mynd:Flag_of_Hungary.svg|20px]] [[Ungverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ungverjalandi]], 19. okt. 1952; [[Mynd:Flag_of_Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]], 19. júní 1954 | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = | Fyrsta HM keppni = | Mesti HM árangur = | Álfukeppni = Evrópukeppni | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = | pattern_la1 = _shoulder_stripes_white_stripes | pattern_b1 = _cze1990 home | pattern_ra1 = _shoulder_stripes_white_stripes | pattern_sh1 = _adidasonwhite | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = 29459B | pattern_la2 = _shoulder_stripes_red_stripes | pattern_b2 = _cze1990 away | pattern_ra2 = _shoulder_stripes_red_stripes | pattern_sh2 = _adidasonwhite | pattern_so2 = _3_stripes_red | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = 29459B |current=no }} '''Tékkóslóvakíska karlalandsliðið í knattspyrnu''' var fulltrúi [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]] í knattspyrnu og var stjórnað af knattspyrnusambandi landsins á árunum 1920 til 1993. Tékkóslóvakar voru löngum í hópi sterkari knattspyrnuþjóða Evrópu, urðu [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1976|Evrópumeistarar árið 1976]] og léku tvisvar til úrslita í [[Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu|heimsmeistarakeppninni]]. Eftir 1993 var landinu skipt í tvennt og landslið [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékklands]] og [[Slóvakíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Slóvakíu]] hófu að keppa hvort undir sínum merkjum. ==Saga== Fram að lokum [[fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]] var landsvæðið sem síðar myndaði Tékkóslóvakíu hluti af [[Austurríki-Ungverjaland|Austurríki-Ungverjalandi]]. Árið 1903 tefldi héraðið [[Bæheimur]] fram eigin landsliði og lék nokkra leiki, einkum við [[Ungverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ungverjaland]], til ársins 1908 þegar Bæheimi var vikið úr [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandinu]] að kröfu austurríska knattspyrnusambandsins. Líta má leiki bæheimska landsliðsins sem undanfara tékkóslóvakíska landsliðsins. ===Byrjað með látum=== Tékkóslóvakía var stofnsett árið 1918 í tengslum við sundurlimun Austurríkis-Ungverjalands. Fyrsti landsleikur hinnar nýju þjóðar var gegn [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgum]] á árinu 1919, þótt knattspyrnusambandið sjálft væri ekki stofnað fyrr en ári síðar. Tékkóslóvakía mætti til leiks á [[Sumarólympíuleikarnir 1920|ÓL í Antwerpen 1920]]. Þátttaka þeirra reyndist söguleg. Tékkóslóvakía byrjaði með látum og vann 7:0 sigur á [[Júgóslavneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Konungsríki Serba, Króata og Slóvena]] í fyrsta leik, að viðstöddum einungis 600 áhorfendum ef marka má heimildir. Því næst tóku við stórir sigrar á [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norðmönnum]] og [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frökkum]]. Í úrslitaleiknum voru mótherjarnir heimamenn [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belga]]. Leikmenn Tékkóslóvakíu voru afar ósáttir við frammistöðu 65 ára gamals dómara leiksins sem þeir töldu draga taum heimamanna. Að lokum sauð upp úr og undir lok fyrri hálfleiks ákvað liðið að ganga af velli í mótmælaskyni og mun það vera eina dæmið um slíkt í úrslitaleik stórmóts í knattspyrnu. Fyrir vikið var Tékkóslóvakíu vísað úr keppni og fengu leikmennirnir ekki silfurverðlaun. Fjórum árum síðar mætti Tékkóslóvakía aftur til leiks á [[Sumarólympíuleikarnir 1924|ÓL í París]] en féll úr leik í 16-liða úrslitum. Liðið var ekki á meðal þátttakenda í [[Sumarólympíuleikarnir 1928|Amsterdam 1928]] og sat heima þegar [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1930|fyrsta heimsmeistarakeppnin]] fór fram í [[Úrúgvæ]], líkt og flestar aðrar Evrópuþjóðir. ===Silfur á Ítalíu=== Tékkóslóvakía tryggði sér þátttökuréttinn á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1934|HM 1934]] með því að slá granna sína [[Pólska karlalandsliðið í knattspyrnu|Pólverja]] úr leik í forkeppni. Þegar til [[Ítalía|Ítalíu]] var komið stóð liðið sig vonum framar. Í fyrstu umferð var [[Rúmenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Rúmenum]] rutt úr vegi, 2:1. Í fjórðungsúrslitum sóttu [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svisslendingar]] af krafti en Tékkóslóvakía herjaði þó út 3:2 sigur. Í undanúrslitunum skoraði [[Oldřich Nejedlý]] þrennu í 3:1 sigru á [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þjóðverjum]], en hann varð markakóngur mótsins með fimm mörk. [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Heimamenn]] voru mótherjarnir í úrslitunum þar sem Tékkóslóvakía komst yfir þegar tuttugu mínútur voru til leiksloka en Ítalir jöfnuðu metin tíu mínútum síðar og skoruðu loks sigurmarkið í framlengingu. Á HM í [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1934|Frakklandi 1938]] mætti liðið staðráðið í að byggja á árangrinum fjórum árum fyrr. Tékkóslóvakía byrjaði á að slá [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Hollendinga]] úr keppni en mættu þvínæst spútnikliði [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilíu]] með [[Leônidas]] í broddi fylkingar. Liðin gerðu fyrst 1:1 jafntefli í viðureign sem varð alræmd fyrir ofbeldi og slagsmál. Tveimur dögum síðar mættust liðin á ný þar sem Suður-Ameríkumennirnir unnu 2:1 sigur. ===Fastagestir á stórmótum=== Tékkóslóvakíska knattspyrnusambandið treysti sér ekki til að senda lið í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1950|HM 1950]] enda ljóst að kostnaðurinn við að ferðast til [[Brasilía|Brasilíu]] yrði sligandi fyrir stríðshrjáð samfélag. Tékkóslóvakía var hins vegar meðal þátttökuliða á bæði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1954|HM 1954]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1958|HM 1958]]. Liðið tapaði báðum leikjum sínum í Sviss en í Svíþjóð fjórum árum síðar gerði það jafntefli við Vestur-Þjóðverja og kjöldró [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínumenn]] 6:1, en komst ekki upp úr riðlinum eftir tap í umspilsleik gegn [[Norðurírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Írum]]. Um þessar mundir voru Tékkóslóvakar orðnir eitt af stórliðum Evrópu. Þeir fóru með sigur af hólmi í Miðevrópukeppninni sem fram fór á árunum 1955-60 og var keppni sex liða þar sem leikið var heima og heiman. Í öðru sæti var stjörnum prýtt lið [[Ungverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ungverja]]. Tékkóslóvakía var meðal þeirra fjögurra landa sem komust í fyrstu úrlitakeppni EM sem fram fór í [[Frakkland|Frakklandi]] árið 1960. Liðið tapaði fyrir [[Sovéska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sovétmönnum]] í undanúrslitum en lagði [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|gestgjafana]] í bronsleiknum. Á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í Síle 1962]] mætti Tékkóslóvakía enn og aftur með afar sterkt lið og var raðað í efri styrkleikaflokk evrópsku þátttökuþjóðanna. Tékkóslóvakía lagði [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánverja]] í fyrsta leik, 1:0 og gerði svo markalaust jafntefli við ríkjandi heimsmeistara Brasilíu og var það eina viðureignin í keppninni sem Brasilíumenn unnu ekki. Þessi úrslit þýddu að Tékkóslóvakía gat leyft sér að tapa fyrir [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] í lokaleik riðilsins en komast samt áfram. Í fjórðungsúrslitum vannst 1:0 sigur á nágrönnunum frá Ungverjalandi í hörkuleik og í undanúrslitunum voru Júgóslavar lagðir að velli, 3:1. Brasilíumenn reyndust of stór biti í úrslitaleiknum þótt [[Josef Masopust]] næði forystunni. Lokatölur voru 3:1 fyrir Brasilíu en Tékkóslóvakíka bætti silfurverðlaunum í sarpinn. Tveimur árum síðar hreppti Tékkóslóvakía önnur silfurverðlaun, í þar skiptið á [[Sumarólympíuleikarnir 1964|ÓL í Tókýó]], en kommúnistaríki Austur-Evrópu tóku þá keppni mun alvarlegar en kollegar þeirra á Vesturlöndum. ===Slakað á klónni=== Sjöundi áratugurinn endaði ekki eins vel hjá landsliði Tékkóslóvakíu og hann hafði byrjað. Landsliðið komst ekki í úrslitakeppni þriggja Evrópumóta í röð: [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1964|1964]], [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1972|1972]]. Í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM 1966]] féll Tékkóslóvakía úr leik fyrir rísandi stjörnum í [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]. Árið 1970 komst lið Tékkóslóvakíu á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1970|HM í Mexíkó]] en sneri stigalaust heim. Það voru svo [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotar]] sem komu í veg fyrir að Tékkóslóvakía yrði meðal keppnisliða á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1974|HM í Vestur-Þýskalandi 1974]]. ===Panenka og vítaspyrnan=== [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1976|EM 1976]] var síðasta mótið þar sem aðeins fjögur lið komust í úrslitakeppni. Tékkóslóvakía fór erfiða leið í úrslitin í Júgóslavíu. Í riðlakeppninni voru [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|Englendingar]] slegnir úr keppni og í fjórðungsúrslitum afði liðið betur gegn sterku liði Sovétmanna í tveimur viðureignum. Gullaldarlið Hollendinga, sem tapaði hafði í úrslitum HM tveimur árum fyrr, var talið sigurstranglegast auk heimamanna. Tékkóslóvakía hafði þó betur gegn Hollendingum, 3:1 eftir framlengdan leiktíma. Í kjölfarið fór fyrirliðinn [[Johan Cruyff]] heim í fússi og lét ekki sjá sig í bronsleiknum. Tékkóslóvakía var hins vegar komin í úrslitin gegn heimsmeisturum Vestur-Þjóðverja. Tékkóslóvakía komst í 2:0 í úrslitunum eftir aðeins 25 mínútna leik, en þýska liðið minnkaði muninn fljótt og náði loks að jafna í blálokin. Markalaust varð í framlengingunni. Í fyrsta sinn í sögunni þurfti að grípa til vítaspyrnukeppni í úrslitaleik stórmóts. Vestur-Þjóðverjar misnotuðu fjórðu spyrnu sína og [[Antonín Panenka]] gat því tryggt sigurinn með því að skora úr sinni spyrnu. Þvert á fyrirmæli þjálfara sinna ákvað Panenka að skjóta á mitt markið í trausti þess að markvörðurinn myndi stökkva í annað hvort hornið. Fífldirfskan borgaði sig. Tékkóslóvakía varð Evrópumeistari og víða um lönd var farið að tala um ''Panenka-mörk'' þegar vítaspyrnur voru framkvæmdar með þessum hætti. Þriðjungur leikmannahópsins í meistaraliðinu 1976 kom úr herbúðum [[Slovan Bratislava]] og leikmenn frá Slóvakíu voru óvenju fyrirferðarmiklir í landsliðinu á þessum árum. Engu að síður er hefð fyrir því að líka frekar á tékkneska en ekki slóvakíska landsliðið sem arftaka sögu og arfleifðar Tékkóslóvakíu á knattspyrnusviðinu. ===Bættist á verðlaunahilluna=== Árið 1980 var farsælt fyrir fótboltann í Tékkóslóvakíu. Á [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Ólympíuleikunum í Moskvu]] tókst liðinu loks að næla í gullverðlaunin eftir sigur á [[Austur-þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austur-Þýskalandi]] í úrslitum. Fyrr um sumarið hafði Tékkóslóvakía unnið til bronsverðlauna á [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1980|EM á Ítalíu]], sem var orðin átta liða úrslitakeppni. Tékkóslóvakía hafnaði á eftir Vestur-Þjóðverjum en á undan Hollendingum og [[Gríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grikkjum]] í riðlakeppninni. Annað sætið gaf bronsleik á móti heimamönnum sem endaði í vítakeppni eftir 1:1 jafntefli. Skorað var úr sautján fyrstu spyrnunum uns ítalskur leikmaður missté sig og Tékkóslóvakar fengu bronsið. Liðið átti þó aldrei eftir að komast aftur í úrslitakeppni EM. Eftir að hafa mitekist að komast á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1978|HM 1978]], aftur eftir keppni við Skota, mætti Tékkóslóvakía til leiks á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1982|Spáni 1982]], full sjálfstrausts. Útkoman var vonbrigði. Tékkóslóvakía skoraði bara tvö mörk í leikjunum þremur, bæði vítaspyrnur frá Panenka og þar með var ævintýrið á enda. Tékkóslóvakía lenti í sannkölluðum dauðariðli í forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1986|HM 1986]] og endaði í fjórða sæti, sem var langlakasti árangur landsins í undankeppnum stórmóta. Betur gekk fjórum árum síðar og Tékkóslóvakía mætti með ungt og efnilegt lið á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1990|HM á Ítalíu]]. Stórsigur á [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkjunum]] í fyrsta leik, 5:1, sló tóninn og Tékkóslóvakía komst vandræðalítið í úrslitakeppnina. Í 16-liða úrslitum beið Tékkóslóvakíu [[Kostaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|lið Kosta Ríka]]. [[Tomáš Skuhravý]] skoraði þrennu í 4:1 sigri en hann varð einmitt næstmarkahæsti leikmaður keppninnar. Í fjórðungsúrslitum reyndust heimsmeistaraefni Vestur-Þjóðverja ofjarlar liðs Tékkóslóvakíu og unnu 1:0. Í miðri forkeppni [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1994|HM 1994]] klofnaði Tékkóslóvakía í tvö ríki. Í stað þess að draga sig úr keppni var ákveðið að ljúka keppni í forriðlinum undir merkjum „sameiginlegs liðs Tékka og Slóvaka“. Í lokaumferðinni lenti liðið í hreinum úrslitaleik við [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belga]] í [[Brussel]] þar sem sameiginlega liðið þurfti sigur til að tryggja sér farseðilinn til Bandaríkjanna. Niðurstaðan varð markalaust jafntefli í viðureign sem jafnframt telst síðasti kappleikur tékkóslóvakíska landsliðsins, 17. nóvember árið 1993. ==Titlar== ===Heimsmeistarakeppnin=== * 2. sæti (2): 1934, 1962 ===Evrópukeppnin=== * Meistarar (1): 1976 * 3. sæti (2); 1960, 1980 ===Ólympíuleikar=== * Meistarar (1): 1980 * 2. sæti (1): 1964 ===Miðevrópukeppnin=== * Meistarar (1): 1955-60 * 2. sæti (1): 1927-30, 1948-53 {{sa|1920|1993}} [[Flokkur:Evrópsk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Aflögð landslið í knattspyrnu]] [[Flokkur:Tékkóslóvakía]] 5bykd9zbjd754ey63tkywl3bx1vomrg 0 178172 1960479 1845711 2026-04-18T19:25:30Z Alvaldi 71791 1960479 wikitext text/x-wiki '''Green Bay Packers''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Green Bay]], [[Wisconsin]]. Liðið leikur í [[NFC Norður]] deild [[NFL]]. == Saga == Liðið er þriðja elsta lið NFL og var stofnað árið 1919. == Íþróttaleikvellir == [[Hagemeister Park]] (1921 og 1922) og [[Bellevue Park]] (1923 og 1924) voru fyrstu leikvellir liðsins. Liðið spilaði í [[City Stadium]] (1925 til 1956) en spilaði suma leiki í [[Milwaukee]] á þessum tíma að auki. [[Lambeau Field]] hefur verið heimavöllur liðsins frá árinu 1957. Völlurinn er kenndur við Curly Lambeau (f. 1898 - d.1956) sem var leikmaður (1919 -1929) og þjálfari (1920-1949) liðsins. Lambeau íþróttaleikvöllur er einn þekktasti völlur NFL. {{stubbur|íþrótt}} {{s|1919}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:NFL]] syn8kk1nvfn2ls1cth1wiuz3h1sqp3e 0 179129 1960473 1851075 2026-04-18T19:23:42Z Alvaldi 71791 Heimild, flokkar, upplýsingar um nafn. 1960473 wikitext text/x-wiki '''Washington Commanders''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] sem staðsett er í [[Washington, D.C.]] Liðið leikur í [[NFC Austur]] deild [[NFL]]. ==Nafngift== Liðið var stofnað sem Boston Braves árið 1932, en nafninu var breytt í Boston Redskins ári seinna. Liðið varð svo að Washington Redskins eftir að það flutt til Washington-borgar árið 1937. Eftir mikla gagnrýni á [[Frumbyggjar Ameríku |Redskins]] nafnið lék liðið undir nafninu Washington Football Team í tvö ár áður en það tók loks upp nafnið Commanders árið 2022.<ref>{{Cite news |title=Washington Commanders {{!}} History, Players, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Washington-Commanders |access-date=2026-04-18 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Íþróttalið frá Washington, D.C.]] [[Flokkur:NFL]] dicrce7djsexuy5h537f4jxs5rvh55h 1960476 1960473 2026-04-18T19:24:58Z Alvaldi 71791 1960476 wikitext text/x-wiki '''Washington Commanders''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] sem staðsett er í [[Washington, D.C.]] Liðið leikur í [[NFC Austur]] deild [[NFL]]. ==Nafngift== Liðið var stofnað sem Boston Braves árið 1932, en nafninu var breytt í Boston Redskins ári seinna. Liðið varð svo að Washington Redskins eftir að það flutt til Washington-borgar árið 1937. Eftir mikla gagnrýni á [[Frumbyggjar Ameríku |Redskins]] nafnið lék liðið undir nafninu Washington Football Team í tvö ár áður en það tók loks upp nafnið Commanders árið 2022.<ref>{{Cite news |title=Washington Commanders {{!}} History, Players, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Washington-Commanders |access-date=2026-04-18 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:Íþróttalið frá Washington, D.C.]] [[Flokkur:NFL]] r5sgnpalvw9kyjf8vwdkhg14wtygmhj 0 179227 1960478 1851992 2026-04-18T19:25:23Z Alvaldi 71791 1960478 wikitext text/x-wiki '''Chicago Bears''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Chicago]], [[Illinois]]. Liðið leikur í [[NFC Norður]] deild [[NFL]]. {{stubbur}} {{s|1919}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:Íþróttalið frá Chicago]] [[Flokkur:NFL]] rhzvdlthwt369nrxazcage86y70cfb2 0 179228 1960477 1851994 2026-04-18T19:25:16Z Alvaldi 71791 1960477 wikitext text/x-wiki '''Detroit Lions''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Detroit]], [[Michigan]]. Liðið leikur í [[NFC Norður]] deild [[NFL]]. {{stubbur}} {{s|1930}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:Íþróttalið frá Detroit]] [[Flokkur:NFL]] jurkr289shdiptejbiet3zfe84vh8cj 0 179229 1960480 1856188 2026-04-18T19:25:36Z Alvaldi 71791 1960480 wikitext text/x-wiki '''Minnesota Vikings''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Minneapolis]], [[Minnesota]]. Liðið leikur í [[NFC Norður]] deild [[NFL]]. == Saga == Liðið var stofnað í Janúar 1960, en spilaði sinn fyrsta leik árið 1961. Liðið hefur unnið einn meistaratitil, árið 1969, en það var síðasti meistaratitillinn fyrir komu [[Super Bowl|Superbowl]] leiksins. Síðan þá hefur liðið keppt í Superbowl í fjögur skipti, en aldrei unnið. {{stubbur}} {{s|1960}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:NFL]] h01kn2go6x38qz3d1lsfkvljcxeahsu 0 179812 1960481 1856186 2026-04-18T19:25:44Z Alvaldi 71791 1960481 wikitext text/x-wiki '''Tampa Bay Buccaneers''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Tampa]], [[Flórída]]. Liðið leikur í [[NFC Suður]] deild [[National Football League|NFL]]. {{s|1974}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:NFL]] kbfzf7bzzgzju8w45tb50yfs61zqu6w 1960484 1960481 2026-04-18T20:02:18Z Berserkur 10188 1960484 wikitext text/x-wiki '''Tampa Bay Buccaneers''' er lið í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] frá [[Tampa]], [[Flórída]]. Liðið leikur í [[NFC Suður]] deild [[National Football League|NFL]]. {{Stubbur}} {{s|1974}} [[Flokkur:Bandarísk félög í amerískum fótbolta]] [[Flokkur:NFL]] 14vs7e7yalgi6m7jn8f00p37mr8skyh 0 182264 1960501 1905999 2026-04-18T21:57:39Z Berserkur 10188 1960501 wikitext text/x-wiki '''Orri Steinn Óskarsson''' (f. 29 ágúst [[2004]]) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem framherji fyrir spænska félagið [[Real Sociedad]] og íslenska landsliðið. Orri hóf ferilinn hjá Gróttu og spilaði sinn fyrsta leik árið 2018 með aðalliðinu 13 ára og 354 daga gamall. Faðir hans [[Óskar Hrafn Þorvaldsson]] þjálfaði hann hjá félaginu. Árið 2019 hélt hann til [[FC Kaupmannahöfn]] þar sem hann hóf að spila með aðalliðinu árið 2022. Hann skoraði þrennu gegn Breiðabliki í 6-3 sigri félagsins í undankeppni Meistaradeildar Evrópu, þegar faðir hans þjálfaði Breiðablik. Í ágúst 2024 hélt Orri til Spánar og skrifaði undir 6 ára samning við Real Sociedad. ==Landslið== Orri var gerður að fyrirliða liðsins í landsleikjum í mars 2025 í fjarveru [[Jóhann Berg Guðmundsson|Jóhanns Bergs Guðmundssonar]]. <ref>[https://www.visir.is/g/20252700226d/orri-nyr-fyrir-lidi-is-lands Orri nýr fyrirliði Íslands] Vísir, sótt 12. mars, 2025</ref> ==Verðlaun== * '''Grótta''': 1. deild. *'''FC Kaupmannahöfn''': Superliga: 2021-2022, 2022-2023, Danski bikarinn 2022-2023 *'''Real Sociedad''': [[Copa del Rey]]: 2025-2026 * '''KSÍ''': Leikmaður ársins 2024 <ref>[https://m.fotbolti.net/news/23-12-2024/glodis-og-orri-steinn-fotboltafolk-arsins Glódís og Orri Steinn fótboltafólk ársins] Fótbolti.net, 23. desember 2024</ref> ==Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] {{f|2004}} k6sergkdmyyxafw8l7pg3efcis8czcw 0 190321 1960469 1950985 2026-04-18T18:30:02Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Versalasamningarnir og stríðsskaðabætur]] á [[Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]] 1950985 wikitext text/x-wiki {{Sameina|Versalasamningurinn}} [[File:The German Delegates Receiving the Draft of the Treaty of Versailles, May 7, 1919.png|thumb|right|upright=0.6|Þýska sendinefndin tekur við drögum að Versalasamningnum í Versölum 7. maí 1919.]] == Versalasamningurinn == Versalasamningurinn var undirritaður 28. júní árið 1919 í Speglasalnum í Versölum og batt formlega enda á [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] milli Þýskalands og bandamanna Frakka, Breta og Bandaríkjamanna.<ref>McDonough, 121.</ref> Samningurinn kvað á um landmissi, takmarkanir á hernaðaruppbyggingu og fjárhagslegar skuldbindingar á hendur Þýskalandi, um leið og því var gert að axla ábyrgð á upptökum og afleiðingum stríðsins.<ref>Ullrich, 36.</ref> Varð samningurinn að einu umdeildasta friðarsamkomulagi evrópskrar sögu og að helsta deilumáli þýskra stjórnmála á millistríðsárunum, ekki síst vegna þess að Þjóðverjar töldu hann almennt niðurlægjandi, auk hinna íþyngjandi stríðsskaðabóta.<ref>Weitz, 38.</ref> Þótt umræða beinist gjarnan að áhrifum stríðsskaðabóta samningsins, snerist samtímaumræða einnig talsvert um hin sálrænu áhrif og niðurlægingu sem hann vakti upp meðal þýsku þjóðarinnar.<ref>Simmel, 7.</ref> == Viðbrögð í Þýskalandi == Með [[Friðarráðstefnan í París 1919-1920|friðarráðstefnunni í París]] í janúar 1919 var leitast við að koma á nýrri skipan Evrópu eftir fall þýska, austurrísk-ungverska og rússneska keisaraveldisins auk Ottómanveldisins í fyrri heimsstyrjöldinni.<ref>Weitz, 34.</ref> Í anda sjálfsákvörðunarréttar þjóða voru ný ríki mynduð í Mið- og Austur-Evrópu um leið og leitast var við að tryggja að Þýskaland yrði ekki framar ógn við frið og öryggi nágranna sinna.<ref>Peukert, 44–45.</ref> Þegar þýska sendinefndin kom til Versala varð henni fljótt ljóst að væntingar um frið á grundvelli fjórtán punkta [[Woodrow Wilson|Woodrow Wilsons]] myndu ekki ganga eftir. Þegar skilmálar samningsins voru kynntir samninganefnd Þjóðverja í maí 1919 brugðust fulltrúar hennar við með felmtri og fréttir af innihaldi hans vöktu mikla reiði í Þýskalandi.<ref>Weitz, 34–35.</ref> Einungis fáeinar athugasemdir þýsku samninganefndarinnar voru teknar til greina og engar eiginlegar samningaviðræður fóru fram um meginskilmálana.<ref>Peukert, 43.</ref> Þýski utanríkisráðherrann Ulrich von Brockdorff-Rantzau vísaði í ræðu sinni til fjórtán punkta Woodrow Wilsons, sem hann taldi að þýsku þjóðinni hefði verið lofað friði á grundvelli þeirra, en að skilmálar samningsins hefðu brugðist þeim væntingum.<ref>Brockdorff-Rantzau, 11.</ref> Samningurinn fól í sér verulegan missi landsvæða, þar á meðal Alsace-Lorraine til Frakklands og landsvæði í austri til Póllands, auk þess sem Þýskaland missti allar nýlendur sínar.<ref>Ullrich, 36.</ref> Herafli landsins var takmarkaður við 100.000 menn og Rínarlöndin skyldu hernumin af bandamönnum í allt að fimmtán ár.<ref>Peukert, 46.</ref> Eitt umdeildasta ákvæðið var grein 231, svokölluð [https://en.wikipedia.org/wiki/Article_231_of_the_Treaty_of_Versailles stríðssektarklausa], sem kvað á um fulla ábyrgð Þýskalands á stríðinu og varð lagalegur grundvöllur stríðsskaðabótanna.<ref>Ullrich, 36.</ref> Sú klausa vakti mikla reiði og varð einn eldfimasti þáttur samningsins í þýskri stjórnmálaumræðu.<ref>Peukert, 46.</ref> Í samræmi við grein 233 í Versalasamningnum skyldi fjárhæð stríðsskaðabótanna ákvörðuð af sérstakri skaðabótanefnd, þar sem umfang bótagreiðslna var ekki endanlega ákveðið við undirritun samningsins.<ref>The Treaty of Versailles: The Reparations Clauses, 9.</ref> Viðbrögðin voru hörð og fordæmdi [[Philipp Scheidemann]] kanslari samninginn sem „miskunnarlausa aflimun“ og varaði við afleiðingum hans fyrir þýsku þjóðina.<ref>Weitz, 36.</ref> Íhaldssamir og þjóðernissinnaðir stjórnmálaflokkar fordæmdu samninginn sem rán sem svipti Þýskaland landssvæðum, auðlindum og fullveldi.<ref>Weitz, 36.</ref> Litu margir svo á að Þjóðverjar hefðu verið blekktir af bandamönnum og að skilmálarnir væru með öllu óásættanlegir.<ref>McDonough, 121.</ref> Þrátt fyrir þessa andstöðu taldi þýska stjórnin sig hafa fáa valkosti, þar sem bandamenn hótuðu að hefja hernað á ný ef samningurinn yrði ekki samþykktur.<ref>Weitz, 37.</ref> Samningurinn var því undirritaður 28. júní 1919 af Hermann Müller og Johannes Bell fyrir hönd Þýskalands.<ref>Ullrich, 38.</ref> Eftir það varð hann eitt helsta deilumál þýsks stjórnmálalífs, ekki síst vegna þess að margir Þjóðverjar höfnuðu alfarið þeirri hugmynd að þjóð þeirra bæri ein ábyrgð á stríðinu.<ref>Weitz, 38.</ref> [[File:John Maynard Keynes (1929).jpg|thumb|right|upright=0.6|John Maynard Keynes gagnrýndi Versalasamninginn.]] == Stríðsskaðabætur og efnahagsleg áhrif == Ákvæði samningsins um stríðsskaðabætur urðu fljótt meðal umdeildustu atriða hans. Kveðið var á um að Þýskaland bætti bandamönnum þann skaða sem stríðið hafði valdið, þótt umfang greiðslnanna væri ekki endanlega ákveðið við undirritun samningsins.<ref>Weitz, 36.</ref> Mesta samtímagagnrýnin kom frá [[John Maynard Keynes]], sem sagði sig frá bresku sendinefndinni þar sem hann taldi kröfur bandamanna óbilgjarnar.<ref>McDonough, 145.</ref> Í bókinni [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Economic_Consequences_of_the_Peace ''The Economic Consequences of the Peace''] lýsti hann samningnum sem karþagóskum friðarsamningum og hélt því fram að efnahagsleg veiklun Þýskalands myndi leiða til pólitísks óstöðugleika í Evrópu sem gæti stuðlað að verðbólgu og félagslegri ólgu.<ref>McDonough, 145; Keynes, 251.</ref> Síðari tíma sagnfræðingar hafa hins vegar dregið í efa að efnahagsleg áhrif samningsins hafi verið jafn afdrifarík. Þýski sagnfræðingurinn Detlev Peukert telur að samningurinn hafi sameinað refsandi og sáttamiðuð atriði og að Þýskaland hafi áfram haldið verulegri efnahagslegri framleiðslugetu þrátt fyrir landmissi.<ref>Peukert, 44.</ref> Með [https://en.wikipedia.org/wiki/Dawes_Plan Dawes-áætluninni] 1924 voru greiðslur tengdar efnahagsþróun landsins og erlent fjármagn, einkum frá Bandaríkjunum, lék stórt hlutverk við að koma á stöðugleika eftir kreppuna 1923.<ref>Peukert, 196.</ref> Á sama tíma stefndi þýsk utanríkisstefna undir forystu [[Gustav Stresemann]] að friðsamlegri endurskoðun Versalasamninganna með alþjóðlegu samstarfi, meðal annars með [https://en.wikipedia.org/wiki/Locarno_Treaties Locarno-samningunum] og aðild að [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]].<ref>Peukert, 200.</ref> Með tilkomu Dawes-áætlunarinnar hófst hringrás fjármagnsflæðis þar sem bandarísk lán streymdu til Þýskalands, sem notaði þau til að greiða stríðsskaðabætur, á meðan bandamenn gátu greitt skuldir sínar við Bandaríkin.<ref>Peukert, 196.</ref> Young-áætlunin 1929 endurskipulagði greiðslurnar enn frekar og lækkaði árlega greiðslubyrði þeirra. Þótt tímabundinn stöðugleiki hafi náðst í þýsku efnahagslífi var hagkerfið háð áframhaldandi innflæði bandarísks fjármagns sem stöðvaðist eftir [[Kreppan mikla|kreppuna miklu]] árið 1929.<ref>Peukert, 196.</ref> Þrátt fyrir þetta bendir Peukert á að stöðugleiki áranna 1924–1929 hafi að vissu leyti verið á yfirborðinu, þar sem undirliggjandi vandamál sem tengdust bæði Versalasamningnum og stofnun lýðveldisins höfðu ekki verið leyst.<ref>Peukert, 207.</ref> Peukert hefur einnig bent á að efnahagsbyrðar stríðsskaðabótanna hafi verið ofmetnar í stjórnmálaumræðu Weimar-lýðveldisins og snerist umræða um þær ekki einungis um upphæð þeirra, heldur einnig um framkvæmd greiðslnanna og svokölluð „yfirfærsluvandamál“, þar sem afla þurfti gjaldeyris með brothættum útflutningi Weimar-lýðveldisins.<ref>Peukert, 55–56, 197.</ref> [[File:Bundesarchiv Bild 183-1989-0630-504, Heinrich Brüning.jpg|thumb|right|upright=0.6|Heinrich Brüning reyndi að knýja fram endurskoðun Versalasamningsins.]] == Pólitískar afleiðingar í Weimar-lýðveldinu == Að mati Peukerts aflaði stríðssektarklausan þjóðernishreyfingum fylgi með því að halda því fram að Þjóðverjar hefðu verið hafðir fyrir rangri sök og niðurlægðir með skilmálum friðarsamninganna.<ref>Peukert, 46.</ref> Sameinaði andstaðan við Versalasamninginn stóran hluta hins pólitíska litrófs og varð að föstum punkti í stjórnmálaumræðu Weimar-lýðveldisins um leið og hnignun frjálslyndu flokkanna á seinni hluta þriðja áratugarins veikti miðju stjórnmálanna og gerði hið unga lýðræðislega stjórnkerfi Weimar brothættara.<ref>Weitz, 38; Peukert, 210.</ref> Róttækar þjóðernishreyfingar nýttu sér þessa andstöðu og tómarúmið sem myndaðist á miðju stjórnmálanna. Einkum notuðu nasistar samninginn í áróðri sínum og tengdu hann við hugmyndir um svik innanlands og niðurlægingu þjóðarinnar. Slíkar hugmyndir byggðust á þeirri sýn að ósigur Þýskalands hefði stafað af svikum innanlands fremur en hernaðarlegum ósigri.<ref>Hindenburg, 16.</ref> Þeir sem samþykktu samninginn voru kallaðir „nóvember-glæpamennirnir“, sem tengdist svokallaðri „[[Rýtingurinn í bakið|rýtingsstungumýtu]]“.<ref>Weitz, 333; McDonough, 125.</ref> == Heimildir == {{reflist}} == Rit == * Balderston, Theo. ''Economics and Politics in the Weimar Republic''. Cambridge: Cambridge University Press, 2002. * Brockdorff-Rantzau, Ulrich von. "Speech to the Peace Conference," í ''The Weimar Republic Sourcebook'', ritstj. Anton Kaes, Martin Jay og Edward Dimendberg (Berkeley: University of California Press, 1994). * Carter, Zachary D. ''The Price of Peace: Money, Democracy, and the Life of John Maynard Keynes''. New York: Random House, 2020. * Hindenburg, Paul von. "The Stab in the Back," í ''The Weimar Republic Sourcebook'', ritstj. Anton Kaes, Martin Jay og Edward Dimendberg (Berkeley: University of California Press, 1994). * Keynes, John Maynard. ''The Economic Consequences of the Peace''. London: Macmillan, 1919. * McDonough, Frank. ''The Weimar Years: Rise and Fall, 1918–1933''. London: Head of Zeus, 2018. * Peukert, Detlev J. K. ''The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity''. New York: Hill and Wang, 1992. * Simmel, Ernst. "War Neuroses and 'Psychic Trauma'," í ''The Weimar Republic Sourcebook'', ritstj. Anton Kaes, Martin Jay og Edward Dimendberg (Berkeley: University of California Press, 1994). * "The Treaty of Versailles: The Reparations Clauses," í ''The Weimar Republic Sourcebook'', ritstj. Anton Kaes, Martin Jay og Edward Dimendberg (Berkeley: University of California Press, 1994). * Ullrich, Volker. ''Fateful Hours: The Collapse of the Weimar Republic''. New York: W. W. Norton & Company, 2025. * Weitz, Eric D. ''Weimar Germany: Promise and Tragedy''. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2007. [[Flokkur:Fyrri heimsstyrjöldin]] mxrzbhawvg2m33o70gne5utstsjyp4f 1 190323 1960471 1950944 2026-04-18T18:30:02Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Spjall:Versalasamningarnir og stríðsskaðabætur]] á [[Spjall:Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]] 1950944 wikitext text/x-wiki == Innri tenglar == Það er t.d. óþarfi að tengja [[Philipp Scheidemann]] á ensku Wiki þegar íslensk síða er til um hann [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 20. mars 2026 kl. 20:06 (UTC) :Varðandi færslutillöguna myndi ég setja þetta á titilinn [[Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]]. Það væri þá hægt að tengja þetta við World War I reparations á ensku og samsvarandi greinar. En já, @[[Notandi:Atmoller|Atmoller]], það þykur almennt slæmur siður að setja mikið af tenglum yfir á ensku Wikipediu, sérstaklega ef viðeigadi greinar á íslensku eru til staðar. Þar sem þetta er væntanlega skólaverkefni vil ég samt ekki skipta mér of mikið af greininni á meðan þú ert að vinna í henni, en við bara bendum á þetta. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 21. mars 2026 kl. 02:01 (UTC) p0grtjrbtvnozg3663c61kfsbdbbaex 0 190716 1960492 1960343 2026-04-18T20:23:26Z Alvaldi 71791 Bætti við infobox 1960492 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | nafn = Rick Rubin | mynd = RickRubinSept09.jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Rubin árið 2006. | fæðingarnafn = Frederick Jay Rubin | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1963|3|10}} | fæðingarstaður = Long Beach, [[New York-fylki|New York]], Bandaríkin | önnur_nöfn = {{flatlist| * DJ Double R * The Loudness King }} | starf = [[Upptökustjóri]] | ár = 1981–nú | stefna = {{flatlist| * [[Hip-hop]] * [[rokk]] * [[þungarokk]] * [[Kántrítónlist|kántrí]] * [[Popptónlist|pop]] }} | þekktustu_verk = | hljóðfæri = {{flatlist| *Gítar *trommuvél }} | útgefandi = {{flatlist| * [[Def Jam Recordings|Def Jam]] * [[American Recordings|American]] * [[Columbia Records|Columbia]] * [[Warner Records|Warner Bros.]] }} | module = {{Infobox person|embed=yes | signature = Rick Rubin sig.svg | signature_size = 75px }} }} '''Frederick Jay Rubin''' (fæddur [[10. mars]] [[1963]]) er bandarískur [[upptökustjóri]]. Hann er meðstofnandi Def Jam Recordings, stofnandi American Recordings og fyrrum meðformaður [[Columbia Records]]. Rubin var lykilmaður í að gera [[hipphopp]] vinsælt <ref>[https://www.allmusic.com/artist/rick-rubin-mn0000356250 Rick Rubin] Allmusic</ref> þegar hann framleiddi plötur hjá listamönnum eins og [[LL Cool J]], [[the Beastie Boys]], [[Run-DMC]], [[Public Enemy]] og [[Geto Boys]]. Hann hefur framleitt fyrir [[þungarokk]]s- og [[harðrokk]]sbönd eins og [[Metallica]], [[Slayer]], [[Linkin Park]], [[System of a Down]], [[Slipknot]], [[Audioslave]], [[AC/DC]], [[Aerosmith]] og [[Black Sabbath]]. Jaðarrokk eins og [[The Cult]], [[Red Hot Chili Peppers]], [[Rage Against the Machine]], [[the Strokes]] og [[Weezer]]. Einnig hefur hann hljóðritað [[kántrí]] eins og [[Johnny Cash]] og [[the Chicks]] og [[popp]]tónlistarfólk eins og [[Adele]], [[Ed Sheeran]] og [[Lady Gaga]]. Árið 2026 var Rubin innleiddur í [[Frægðarhöll rokksins]]. <ref>[https://www.rollingstone.com/music/music-news/oasis-phil-collins-iron-maiden-rock-hall-2026-1235546053/ "Oasis, Wu-Tang Clan, Phli Collins, Iron Maiden, New Order Lead Rock and Roll Hall of Fame 2026 Class"] Rolling Stone, sótt 17. apríl 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Rubin, Rick}} {{f|1963}} [[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]] g0rzl9xzl99irg503b22zaccaqejpn7 1960495 1960492 2026-04-18T20:39:20Z Berserkur 10188 1960495 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | nafn = Rick Rubin | mynd = RickRubinSept09.jpg | mynd_alt = | mynd_texti = Rubin árið 2006. | fæðingarnafn = Frederick Jay Rubin | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1963|3|10}} | fæðingarstaður = Long Beach, [[New York-fylki|New York]], Bandaríkin | önnur_nöfn = {{flatlist| * DJ Double R * The Loudness King }} | starf = [[Upptökustjóri]] | ár = 1981–nú | stefna = {{flatlist| * [[Hip-hop]] * [[rokk]] * [[þungarokk]] * [[Kántrítónlist|kántrí]] * [[Popptónlist|pop]] }} | þekktustu_verk = | hljóðfæri = {{flatlist| *Gítar *trommuvél }} | útgefandi = {{flatlist| * [[Def Jam Recordings|Def Jam]] * [[American Recordings|American]] * [[Columbia Records|Columbia]] * [[Warner Records|Warner Bros.]] }} | module = {{Infobox person|embed=yes | signature = Rick Rubin sig.svg | signature_size = 75px }} }} '''Frederick Jay Rubin''' (fæddur [[10. mars]] [[1963]]) er bandarískur [[upptökustjóri]]. Hann er meðstofnandi Def Jam Recordings, stofnandi American Recordings og fyrrum meðformaður [[Columbia Records]]. Rubin var lykilmaður í að gera [[hipphopp]] vinsælt <ref>[https://www.allmusic.com/artist/rick-rubin-mn0000356250 Rick Rubin] Allmusic</ref> þegar hann framleiddi plötur hjá listamönnum eins og [[LL Cool J]], [[the Beastie Boys]], [[Run-DMC]], [[Public Enemy]] og [[Geto Boys]]. Hann hefur framleitt fyrir [[þungarokk]]s- og [[harðrokk]]sbönd eins og [[Metallica]], [[Slayer]], [[Linkin Park]], [[System of a Down]], [[Slipknot]], [[Audioslave]], [[AC/DC]], [[Aerosmith]] og [[Black Sabbath]]. Jaðarrokk eins og [[The Cult]], [[Red Hot Chili Peppers]], [[Rage Against the Machine]], [[the Strokes]] og [[Weezer]]. Einnig hefur hann hljóðritað með [[kántrí]]-tónlistarfólki eins og [[Johnny Cash]] og [[the Chicks]] og [[popp]]tónlistarfólki eins og [[Adele]], [[Ed Sheeran]] og [[Lady Gaga]]. Árið 2026 var Rubin innleiddur í [[Frægðarhöll rokksins]]. <ref>[https://www.rollingstone.com/music/music-news/oasis-phil-collins-iron-maiden-rock-hall-2026-1235546053/ "Oasis, Wu-Tang Clan, Phli Collins, Iron Maiden, New Order Lead Rock and Roll Hall of Fame 2026 Class"] Rolling Stone, sótt 17. apríl 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Rubin, Rick}} {{f|1963}} [[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]] bx5hpaa76zf3xr6c6qrl5np0o2xd79a 0 190731 1960429 1960412 2026-04-18T15:03:23Z Akigka 183 1960429 wikitext text/x-wiki {{skáletrun}} {{Sjónvarpsþáttur | nafn = 20 og eitthvað | mynd = 20 og eitthvad titilmynd.png | myndatexti = | nafn2 = | tegund = Gamanþættir | yfirumsjón með handriti = | handrit = [[Arnór Björnsson]] <br> [[Óli Gunnar Gunnarsson]] <br> [[Vigdís Hafliðadóttir]] | leikstjóri = [[Kristófer Dignus]] | þróun = | sjónvarpsstöð = [[Rúv]] | kynnir = | leikarar = | raddsetning = | yfirlestur = | höfundur_stefs = | upphafsstef = ''Tuttugu Og Eitthvað'' eftir [[Flott_(hljómsveit)|Flott]] | lokastef = | tónlist = | land = [[Ísland]] | tungumál = [[Íslenska]] | fjöldi_þáttaraða = 1 | fjöldi_þátta = 6 | thattalisti = | framleiðslufyrirtæki = [[Kontent]] <br> [[Lunanime]] <br> [[Rúv]] | framleiðandi = [[Guðný Guðjónsdóttir]] <br>[[Sara Djeddou Baldursdóttir]] | aðstoðarframleiðandi = | klipping = [[Stefanía Thors]] <br> [[Óli Gunnar Gunnarsson]] | staðsetning = | myndataka = | lengd = 30 mín. | stöð = Rúv | myndframsetning = | hljóðsetning = | fyrsti_þáttur = 17. apríl 2026 | frumsýning = | lokasýning = | undanfari = | framhald = | tengt = | vefsíða = https://kvikmyndir.is/mynd/?id=18441 | imdb_kenni = 39946083 | tv_com_kenni = | síðasti_þáttur = }} '''''20 og eitthvað''''' er íslensk sjónvarpsþáttaröð eftir Arnór Björnsson, Óla Gunnar Gunnarsson og Vigdísi Hafliðadóttur sem hóf göngu sína 17. apríl 2026 á [[RÚV]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262869057d/-thetta-polysamband-er-ordid-ad-mormonahjonabandi-|title=„Þetta pólýsamband er orðið að mormónahjónabandi“ - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2026-04-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-04-18}}</ref> Þættirnir fjalla um þrjú ungmenni sem takast á við þær áskoranir sem fylgja þrítugsaldrinum; háskólann, vinnumarkaðinn, sambandsdrauga, rappara og glataða æskudrauma. == Aðalhlutverk == *[[Vigdís Hafliðadóttir]] sem Diljá *[[Óli Gunnar Gunnarsson]] sem Janus *[[Arnór Björnsson]] sem Teitur *[[Selma Rán Lima]] sem Rósa *[[Vilberg Andri Pálsson]] sem Siggi *[[Kolbrún María Másdóttir]] sem Rebekka *[[Berglind Alda Ástþórsdóttir]] sem Berglind ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Íslenskir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Ríkisútvarpið]] {{s|2026}} kpfjjdw7a1a0zggalrcoew5fogxshq6 0 190733 1960426 1960419 2026-04-18T13:56:50Z Alvaldi 71791 1960426 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Washington Mystics | logo = | leagues = [[WNBA]] | conference = Austur | founded = 1998 | location = [[Washington, D.C.]], Bandaríkin | colors = Rauður, blár, silfur, hvítur<ref>{{cite news|title=Mystics Unveil 20TH Anniversary Season Logo|url=https://mystics.wnba.com/news/mystics-unveil-20th-anniversary-season-logo|publisher=WNBA Enterprises, LLC|website=Mystics.WNBA.com|date=February 6, 2017|access-date=April 9, 2025|quote=In addition to enjoying an enhanced game day experience, fans will see the logo used throughout the season on the Washington Mystics website and social platforms. Players will also wear a 20th season anniversary patch on all game jerseys this season. The home red uniform will feature the logo with a navy blue ribbon, and the road blue jerseys will have the logo with a red ribbon, allowing the team’s full-color system to be showcased at all times.}}</ref><ref>{{cite web|title=Team Directory|url=https://ak-static.cms.nba.com/wp-content/uploads/sites/39/2020/08/mystics-media-guide-2020.pdf#page=5|publisher=NBA Media Ventures, LLC|work=2020 Washington Mystics Media Guide|date=August 3, 2020|access-date=April 10, 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Washington Mystics Reproduction Guideline Sheet|url=https://cdn-assets-us.frontify.com/s3/frontify-enterprise-files-us/eyJwYXRoIjoibmJhXC9maWxlXC9xZXpBQTJZeWpVTHdWYm9Nc3hUci5wZGYifQ:nba:kBaxVjA148cUBaIqpoenkQPlTtSayaQyEVXu5520dwo?width=2400|publisher=WNBA Enterprises, LLC|access-date=June 16, 2020}}</ref><br />{{color box|#E03A3E}} {{color box|#002B5C}} {{color box|#C4CED4}} {{color box|#FFFFFF}} | championships = '''1''' (2019) | website = {{URL|https://mystics.wnba.com/}} }} '''Washington Mystics''' er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í [[WNBA]]-deildinni. Það var stofnað árið 1998 og leikur í [[Washington D.C.|Washington]]-borg. Þann vann sinn fyrsta meistaratitil árið 2019.<ref>{{Cite news |title=Washington Mystics {{!}} History, Players, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Washington-Mystics |archive-url=http://web.archive.org/web/20250207223154/https://www.britannica.com/topic/Washington-Mystics |archive-date=2025-02-07 |access-date=2026-04-18 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> ==Þekktir leikmenn== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Alana Beard]] *{{flagdeco|USA}} [[Chamique Holdsclaw]] *{{flagdeco|USA}} [[Coco Miller]] *{{flagdeco|USA}} [[Crystal Langhorne]] *{{flagdeco|USA}} [[Elena Delle Donne]] *{{flagdeco|USA}} [[Katie Smith]] *{{flagdeco|Slovakia}} [[Zuzana Žirková]] |}} ==Titlar== *'''[[WNBA]]''' **Meistari: 2019 **Tap í úrslitum: 2018 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{WNBA}} [[Flokkur:Stofnað 1998]] [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:WNBA lið]] kvaptpzdw33qsfetkzn3ck2mkabip77 1960447 1960426 2026-04-18T16:30:28Z Berserkur 10188 1960447 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Washington Mystics | logo = | leagues = [[WNBA]] | conference = Austur | founded = 1998 | location = [[Washington, D.C.]], Bandaríkin | colors = Rauður, blár, silfur, hvítur<ref>{{cite news|title=Mystics Unveil 20TH Anniversary Season Logo|url=https://mystics.wnba.com/news/mystics-unveil-20th-anniversary-season-logo|publisher=WNBA Enterprises, LLC|website=Mystics.WNBA.com|date=February 6, 2017|access-date=April 9, 2025|quote=In addition to enjoying an enhanced game day experience, fans will see the logo used throughout the season on the Washington Mystics website and social platforms. Players will also wear a 20th season anniversary patch on all game jerseys this season. The home red uniform will feature the logo with a navy blue ribbon, and the road blue jerseys will have the logo with a red ribbon, allowing the team’s full-color system to be showcased at all times.}}</ref><ref>{{cite web|title=Team Directory|url=https://ak-static.cms.nba.com/wp-content/uploads/sites/39/2020/08/mystics-media-guide-2020.pdf#page=5|publisher=NBA Media Ventures, LLC|work=2020 Washington Mystics Media Guide|date=August 3, 2020|access-date=April 10, 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Washington Mystics Reproduction Guideline Sheet|url=https://cdn-assets-us.frontify.com/s3/frontify-enterprise-files-us/eyJwYXRoIjoibmJhXC9maWxlXC9xZXpBQTJZeWpVTHdWYm9Nc3hUci5wZGYifQ:nba:kBaxVjA148cUBaIqpoenkQPlTtSayaQyEVXu5520dwo?width=2400|publisher=WNBA Enterprises, LLC|access-date=June 16, 2020}}</ref><br />{{color box|#E03A3E}} {{color box|#002B5C}} {{color box|#C4CED4}} {{color box|#FFFFFF}} | championships = '''1''' (2019) | website = {{URL|https://mystics.wnba.com/}} }} '''Washington Mystics''' er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í [[WNBA]]-deildinni. Það var stofnað árið 1998 og leikur í [[Washington D.C.|Washington]]-borg. Þann vann sinn fyrsta meistaratitil árið 2019.<ref>{{Cite news |title=Washington Mystics {{!}} History, Players, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Washington-Mystics |archive-url=http://web.archive.org/web/20250207223154/https://www.britannica.com/topic/Washington-Mystics |archive-date=2025-02-07 |access-date=2026-04-18 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> ==Þekktir leikmenn== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagdeco|USA}} [[Alana Beard]] *{{flagdeco|USA}} [[Chamique Holdsclaw]] *{{flagdeco|USA}} [[Coco Miller]] *{{flagdeco|USA}} [[Crystal Langhorne]] *{{flagdeco|USA}} [[Elena Delle Donne]] *{{flagdeco|USA}} [[Katie Smith]] *{{flagdeco|Slovakia}} [[Zuzana Žirková]] |}} ==Titlar== *'''[[WNBA]]''' **Meistari: 2019 **Tap í úrslitum: 2018 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{WNBA}} [[Flokkur:Stofnað 1998]] [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:WNBA lið]] [[Flokkur:Íþróttalið frá Washington, D.C.]] jceeeyy4mf1q7t7alwpjfj1iopajpht 0 190734 1960427 1960420 2026-04-18T13:58:54Z Alvaldi 71791 1960427 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Connecticut Sun | current = | logo = | leagues = [[Women's National Basketball Association|WNBA]] | conference = Austur | founded = 1999 | history = '''[[Orlando Miracle]]'''<br />1999–2002<br />'''Connecticut Sun'''<br />2003–2026<br />'''[[Houston Comets]]'''<br />2027– | location = Montville, [[Connecticut]], Bandaríkin | colors = Appelsínugulur, blár, hvítur<ref>{{cite news|title=Connecticut Sun Announce 20th Anniversary Season|url=https://sun.wnba.com/news/connecticut-sun-announce-20th-anniversary-season/|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=Sun.WNBA.com|date=February 15, 2022|access-date=September 5, 2022|quote=Today, the Connecticut Sun announced details of our 19th Anniversary season and unveiled their 20th Anniversary logo to commemorate their two decades in Connecticut. The logo, which celebrates the franchise's platinum year, features the current Connecticut Sun logo with a 20th Anniversary demarcation and keeps the Sun's orange, blue and white color scheme.}}</ref><ref>{{cite news|title=Connecticut Sun Uniform Unveil|url=https://sun.wnba.com/news/connecticut-sun-uniform-unveil/|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=Sun.WNBA.com|date=April 8, 2021|access-date=April 10, 2021}}</ref><ref>{{cite web|title=Connecticut Sun Reproduction Guideline Sheet|url=https://cdn-assets-us.frontify.com/s3/frontify-enterprise-files-us/eyJwYXRoIjoibmJhXC9maWxlXC9teG1XNVBNcnNhc0FaTW1YM294Yy5wZGYifQ:nba:7xi1RtMqfHmHvZxubpzPSVz867ObLXx8yZAhOG3hmow?width=2400|publisher=WNBA Enterprises, LLC|access-date=August 10, 2016}}</ref><br />{{color box|#F05023}} {{color box|#0A2240}} {{color box|#FFFFFF}} | championships = }} '''Connecticut Sun''' er bandarískt körfuknattleikslið sem leikur í [[WNBA]]-deildinni. Það var stofnað árið 1999 sem Orlando Miracle en flutti árið 2003 til Montville í [[Connecticut]]-fylki. Frá og með 2027 mun liðið flytjast til [[Houston]]-borgar og taka upp nafnið [[Houston Comets]] en lið með því nafni lék í deildinni á árunum 1997 til 2008.<ref>{{Cite news |title=Connecticut Sun {{!}} History, Players, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Connecticut-Sun |archive-url=http://web.archive.org/web/20250207223154/https://www.britannica.com/topic/Washington-Mystics |archive-date=2025-02-07 |access-date=2026-04-18 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> ==Titlar== *'''[[WNBA]]''' **Tap í úrslitum (4): 2004, 2005, 2019, 2022 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{WNBA}} [[Flokkur:Stofnað 1999]] [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:WNBA lið]] bocr8xyji1wm37o0x9t1h1xq9wfkrgr 14 190735 1960462 2026-04-18T17:22:00Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Aserbaísjan]] [[Flokkur:Saga Asíuríkja]]“ 1960462 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Aserbaísjan]] [[Flokkur:Saga Asíuríkja]] nbu51fam4v8s1km2sdgffak74e19m6s 0 190736 1960470 2026-04-18T18:30:02Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Versalasamningarnir og stríðsskaðabætur]] á [[Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]] 1960470 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]] guqwcdsrn0q64its5evlpc9btjswjin 1 190737 1960472 2026-04-18T18:30:02Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Spjall:Versalasamningarnir og stríðsskaðabætur]] á [[Spjall:Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]] 1960472 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Spjall:Stríðsskaðabætur í fyrri heimsstyrjöldinni]] nssuafdhwxe67nlkdjggb4jmwo7b9z0 10 190738 1960486 2026-04-18T20:14:15Z Akigka 183 Bjó til síðu með „{{Navbox | name = Hampshire | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[Hefðbundnar sýslur Englands|Hefðbundna sýslan]] [[Hampshire]] | listclass = hlist | group1 = Borgir | list1 = * [[Portsmouth]] * [[Southampton]] | group2 = Sveitarfélög | list2 = * [[Basingstoke and Deane]] * [[East Hampshire]] * [[Borough of Eastleigh]] * [[Borough of Fareham]] * [[Gosport]] * [[Hart District]] * [[Borough of Havant]] * New Fores...“ 1960486 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hampshire | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[Hefðbundnar sýslur Englands|Hefðbundna sýslan]] [[Hampshire]] | listclass = hlist | group1 = Borgir | list1 = * [[Portsmouth]] * [[Southampton]] | group2 = Sveitarfélög | list2 = * [[Basingstoke and Deane]] * [[East Hampshire]] * [[Borough of Eastleigh]] * [[Borough of Fareham]] * [[Gosport]] * [[Hart District]] * [[Borough of Havant]] * [[New Forest District]] * [[Rushmoor]] * [[Test Valley]] * [[City of Winchester]] | group3 = Byggðir | list3 = * [[Aldershot]] * [[Alton (Hampshire)|Alton]] * [[Andover (Hampshire)|Andover]] * [[Basingstoke]] * [[Bishop's Waltham]] * [[Blackwater (Hampshire)|Blackwater]] * [[Bordon]] * [[Botley (Hampshire)|Botley]] * [[Bramshott and Liphook]] * [[Bursledon]] * [[Chandler's Ford]] * [[Cowplain]] * [[Eastleigh]] * [[Emsworth]] * [[Fair Oak and Horton Heath]] * [[Fareham]] * [[Farnborough (Hampshire)|Farnborough]] * [[Fleet (Hampshire)|Fleet]] * [[Fordingbridge]] * [[Gosport]] * [[Havant]] * [[Hedge End]] * [[Holbury]] * [[Hook (Hart)|Hook]] * [[Horndean]] * [[Hythe (Hampshire)|Hythe]] * [[Lee-on-the-Solent]] * [[Lymington]] * [[New Alresford]] * [[New Milton]] * [[North Baddesley]] * [[Petersfield]] * [[Portchester]] * ''[[Portsmouth]]'' * [[Ringwood (Hampshire)|Ringwood]] * [[Romsey]] * ''[[Southampton]]'' * [[South Hayling]] * [[Stockbridge (Hampshire)|Stockbridge]] * [[Stubbington]] * [[Tadley]] * [[Totton and Eling]] * [[Valley Park (Chandler's Ford)|Valley Park]] * [[Waterlooville]] * [[Welborne (Hampshire)|Welborne]] * [[Whitchurch (Hampshire)|Whitchurch]] * [[Whiteley (Hampshire)|Whiteley]] * ''[[Winchester]]'' * [[Yateley]] | group4 = Ár | list4 = * [[Avon-á]] * [[Beaulieu-á]] * [[Hamble-á]] * [[Itchen-á]] * [[Meon-á]] * [[Test-á]] * [[Wallington-á]] * [[Wey-á]] }}<noinclude> [[Flokkur:Hampshire]] </noinclude> s01ycbg7vhg1l7xpwymk2627cifsshy 1960487 1960486 2026-04-18T20:14:38Z Akigka 183 1960487 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hampshire | state = {{{state|autocollapse}}} | title = [[Hampshire]] | listclass = hlist | group1 = Borgir | list1 = * [[Portsmouth]] * [[Southampton]] | group2 = Sveitarfélög | list2 = * [[Basingstoke and Deane]] * [[East Hampshire]] * [[Borough of Eastleigh]] * [[Borough of Fareham]] * [[Gosport]] * [[Hart District]] * [[Borough of Havant]] * [[New Forest District]] * [[Rushmoor]] * [[Test Valley]] * [[City of Winchester]] | group3 = Byggðir | list3 = * [[Aldershot]] * [[Alton (Hampshire)|Alton]] * [[Andover (Hampshire)|Andover]] * [[Basingstoke]] * [[Bishop's Waltham]] * [[Blackwater (Hampshire)|Blackwater]] * [[Bordon]] * [[Botley (Hampshire)|Botley]] * [[Bramshott and Liphook]] * [[Bursledon]] * [[Chandler's Ford]] * [[Cowplain]] * [[Eastleigh]] * [[Emsworth]] * [[Fair Oak and Horton Heath]] * [[Fareham]] * [[Farnborough (Hampshire)|Farnborough]] * [[Fleet (Hampshire)|Fleet]] * [[Fordingbridge]] * [[Gosport]] * [[Havant]] * [[Hedge End]] * [[Holbury]] * [[Hook (Hart)|Hook]] * [[Horndean]] * [[Hythe (Hampshire)|Hythe]] * [[Lee-on-the-Solent]] * [[Lymington]] * [[New Alresford]] * [[New Milton]] * [[North Baddesley]] * [[Petersfield]] * [[Portchester]] * ''[[Portsmouth]]'' * [[Ringwood (Hampshire)|Ringwood]] * [[Romsey]] * ''[[Southampton]]'' * [[South Hayling]] * [[Stockbridge (Hampshire)|Stockbridge]] * [[Stubbington]] * [[Tadley]] * [[Totton and Eling]] * [[Valley Park (Chandler's Ford)|Valley Park]] * [[Waterlooville]] * [[Welborne (Hampshire)|Welborne]] * [[Whitchurch (Hampshire)|Whitchurch]] * [[Whiteley (Hampshire)|Whiteley]] * ''[[Winchester]]'' * [[Yateley]] | group4 = Ár | list4 = * [[Avon-á]] * [[Beaulieu-á]] * [[Hamble-á]] * [[Itchen-á]] * [[Meon-á]] * [[Test-á]] * [[Wallington-á]] * [[Wey-á]] }}<noinclude> [[Flokkur:Hampshire]] </noinclude> 1epa3dvrg0ice8yf42r0bcb2pcs6mzb 1960533 1960487 2026-04-19T10:04:20Z Akigka 183 1960533 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Hampshire | state = {{{state|autocollapse}}} | image = [[File:Arms_of_Hampshire.svg|120px|Skjaldarmerki Hampshire]] | title = [[Hampshire]] | listclass = hlist | group1 = Borgir | list1 = * [[Portsmouth]] * [[Southampton]] | group2 = Sveitarfélög | list2 = * [[Basingstoke and Deane]] * [[East Hampshire]] * [[Borough of Eastleigh]] * [[Borough of Fareham]] * [[Gosport]] * [[Hart District]] * [[Borough of Havant]] * [[New Forest District]] * [[Rushmoor]] * [[Test Valley]] * [[City of Winchester]] | group3 = Byggðir | list3 = * [[Aldershot]] * [[Alton (Hampshire)|Alton]] * [[Andover (Hampshire)|Andover]] * [[Basingstoke]] * [[Bishop's Waltham]] * [[Blackwater (Hampshire)|Blackwater]] * [[Bordon]] * [[Botley (Hampshire)|Botley]] * [[Bramshott and Liphook]] * [[Bursledon]] * [[Chandler's Ford]] * [[Cowplain]] * [[Eastleigh]] * [[Emsworth]] * [[Fair Oak and Horton Heath]] * [[Fareham]] * [[Farnborough (Hampshire)|Farnborough]] * [[Fleet (Hampshire)|Fleet]] * [[Fordingbridge]] * [[Gosport]] * [[Havant]] * [[Hedge End]] * [[Holbury]] * [[Hook (Hart)|Hook]] * [[Horndean]] * [[Hythe (Hampshire)|Hythe]] * [[Lee-on-the-Solent]] * [[Lymington]] * [[New Alresford]] * [[New Milton]] * [[North Baddesley]] * [[Petersfield]] * [[Portchester]] * ''[[Portsmouth]]'' * [[Ringwood (Hampshire)|Ringwood]] * [[Romsey]] * ''[[Southampton]]'' * [[South Hayling]] * [[Stockbridge (Hampshire)|Stockbridge]] * [[Stubbington]] * [[Tadley]] * [[Totton and Eling]] * [[Valley Park (Chandler's Ford)|Valley Park]] * [[Waterlooville]] * [[Welborne (Hampshire)|Welborne]] * [[Whitchurch (Hampshire)|Whitchurch]] * [[Whiteley (Hampshire)|Whiteley]] * ''[[Winchester]]'' * [[Yateley]] | group4 = Ár | list4 = * [[Avon-á]] * [[Beaulieu-á]] * [[Hamble-á]] * [[Itchen-á]] * [[Meon-á]] * [[Test-á]] * [[Wallington-á]] * [[Wey-á]] }}<noinclude> [[Flokkur:Hampshire]] </noinclude> f4yyclrgh6yv0bzbpib9qkjd5hfl8j7 0 190739 1960505 2026-04-18T23:06:47Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Thorbjørn Jagland | mynd = Thorbjørn Jagland, 2012 (cropped).jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 25. október 1996 | stjórnartíð_end = 17. október 1997 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Gro Harlem Brundtland]] | eftirmaður = [[Kjell Magne Bondevik]] | myndatexti1 = Jagland árið 2012. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1950|11|5}} | fæðingarstaður = [[Drammen]...“ 1960505 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Thorbjørn Jagland | mynd = Thorbjørn Jagland, 2012 (cropped).jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 25. október 1996 | stjórnartíð_end = 17. október 1997 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Gro Harlem Brundtland]] | eftirmaður = [[Kjell Magne Bondevik]] | myndatexti1 = Jagland árið 2012. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1950|11|5}} | fæðingarstaður = [[Drammen]], [[Buskerud]], [[Noregur|Noregi]] | þjóderni = [[Noregur|Norskur]] | maki = Hanne Grotjord | stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Óslóarháskóli]] | undirskrift = Thorbjorn Jagland Signature.svg }} '''Thorbjørn Jagland''' (f. 5. nóvember 1950) er [[Noregur|norskur]] stjórnmálamaður úr [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokknum]]. Hann var [[forsætisráðherra Noregs]] frá 1996 til 1997, utanríkisráðherra frá 2000 til 2001, forseti [[Norska stórþingið|stórþingsins]] frá 2005 til 2009, formaður norsku Nóbelsnefndarinnar frá 2009 til 2015 og framkvæmdastjóri [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]] frá 2009 til 2019. ==Æviágrip== Thorbjørn Jagland fæddist í [[Drammen]] 5. nóvember árið 1950 og nam [[hagfræði]] við [[Óslóarháskóli|Óslóarháskóla]]. Hann komst til áhrifa innan [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokksins]] árið 1977 þegar hann var kjörinn formaður AUF, ungliðahreyfingar flokksins. Á þessum tíma aðhylltist Jagland róttæka vinstristefnu og var mótfallinn aðild Noregs að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] og mögulegri inngöngu í [[Evrópubandalagið]]. Jagland skipti síðar um skoðun í þessum málefnum og talaði fyrir inngöngu í EB í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1994, þar sem Norðmenn höfnuðu aðild. Hann sagðist hafa haft sinnaskipti í þessum málum vegna [[Hrun Berlínarmúrsins|hruns Berlínarmúrsins]], sem hefði breytt sviðsmyndinni á alþjóðavelli.<ref name=mbl96>{{Tímarit.is|1864883|Var andvígur NATO og ESB en söðlaði um|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. október 1996|blaðsíða=22}}</ref> Þegar [[Gro Harlem Brundtland]] varð forsætisráðherra Noregs árið 1981 var Jagland að styrkja stöðu sína innan Verkamannaflokksins. Þegar Brundlandt sagði af sér vegna sjálfsvígs sonar hennar árið 1997 var Jagland kjörinn nýr leiðtogi flokksins og tók jafnframt við sem forsætisráðherra. Brundlandt gaf í fyrstu til kynna að hún styddi Jagland sem eftirmann sinn en skipti um skoðun stuttu fyrir leiðtogakjörið og lýsti yfir stuðningi við [[Jens Stoltenberg]]. Í ævisögu Brundtland frá 1997 var fullyrt að hún hefði beitt sér gegn Jagland þar sem hún hefði ekki treyst honum og hefði grunað hann um að vinna gegn sér til að styrkja eigin stöðu. Jagland vann leiðtogakjörið engu að síður, enda naut hann stuðnings verkalýðshreyfingarinnar. Hann átti þá ekki sæti á þingi en var kjörinn á [[norska stórþingið]] fyrir kjördæmi í [[Buskerud]] um ári síðar.<ref name=mbl96/> Fylgi Verkamannaflokksins dróst fljótt saman eftir að Jagland varð forsætisráðherra, úr um 40 prósentum niður í rúm 30 prósent.<ref>{{Tímarit.is|3349055|Jagland á í erfiðleikum|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=17. apríl 1997|blaðsíða=6–7|höfundur=[[Össur Skarphéðinsson]]}}</ref> Fylgishrunið varð meðal annars eftir að [[Terje Rød-Larsen]], nýr ráðherra í stjórn Jaglands, sagði af sér vegna fjölmiðlaumfjöllunar um vafasöm skattamál í tengslum við gjaldþróta fiskvinnslufyrirtæki á níunda áratugnum. Annar ráðherra, [[Grethe Faremo]], sagði af sér í kjölfar uppljóstrana um að norska leyniþjónustan hefði njósnað um [[Berge Furre]], þingmann [[Sósíalíski vinstriflokkurinn|Sósíalíska vinstriflokksins]].<ref name>{{Tímarit.is|1872752| Thorbjørn Jagland saknar ekki hveitibrauðsdaganna|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=15. febrúar 1997|blaðsíða=19|Jan Gunnar Furuly}}</ref> Í aðdraganda þingkosninga Noregs árið 1997 lýsti Jagland því yfir að Verkamannaflokkurinn myndi ekki sitja í næstu ríkisstjórn nema hann hlyti að minnsta kosti 36,9% fylgi, eða sama fylgi og í síðustu kosningum á undan. Svo fór hins vegar að flokkurinn hlaut 35,1% fylgi.<ref>{{Tímarit.is|2959253|Jagland játar sig ekki sigraðan|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=16. september 1997|blaðsíða=8}}</ref> Að endingu fór svo að [[Kjell Magne Bondevik]] myndaði ríkisstjórn hægri- og miðflokkanna og Verkamannaflokkurinn fór í stjórnarandstöðu. Árið 2000 ákvað stjórn Verkamannaflokksins í ljósi mikils fylgistaps flokksins í skoðanakönnunum að Jens Stoltenberg yrði forsætisráðherra flokksins. Stoltenberg varð forsætisráðherra frá 2000 til 2001 og Jagland varð þá utanríkisráðherra í stjórn hans en í þingkosningunum árið 2001 hlaut Verkamannaflokkurinn aðeins um 25% atkvæða. Í febrúar 2002 tilkynnti Jagland að hann hygðist ekki gefa kost á sér til áframhaldandi formennsku í flokknum.<ref>{{Tímarit.is|3432649|Jagland ætlar að láta af formennsku|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=5. febrúar 2002|blaðsíða=24}}</ref> Á flokksþingi Verkamannaflokksins 2002 gagnrýndi Jagland Stoltenberg harkalega og sagði hann hafa svikið samkomulag við sig um að hann fengi að sitja áfram sem flokksformaður til ársins 2004.<ref>{{Tímarit.is|3451915|Jagland einangraður|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=31. ágúst 2002|blaðsíða=22}}</ref> Eftir að Jagland hætti sem formaður Verkamannaflokksins var hann forseti [[Norska stórþingið|norska stórþingsins]] frá 2005 til 2009, formaður norsku Nóbelsnefndarinnar frá 2009 til 2015 og framkvæmdastjóri [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]] frá 2009 til 2019. Í febrúar 2026 hóf efnahagsbrotadeild norsku lögreglunnar, [[Økokrim]], rannsókn á Jagland eftir að [[bandaríska dómsmálaráðuneytið]] birti [[Epstein-skjölin|fjölda gagna]] um mál barnaníðingsins [[Jeffrey Epstein]] sem vörpuðu ljósi á umfang samskipta Epsteins og Jaglands. Rannsókn lögreglunnar gengur út á hvort Jagland hafi þegið gjafir, ferðir og lán í andstöðu við reglur á meðan hann var formaður Nóbelsnefndarinnar og framkvæmdastjóri Evrópuráðsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Grunaður um grófa spillingu í kjöl­far birtingar Epstein-skjala|url=https://www.visir.is/g/20262839353d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 5. febrúar 2026|skoðað=9. mars 2026|höfundur=Agnar Már Másson}}</ref> Evrópuráðið svipti Jagland friðhelgi 12. febrúar 2026 vegna rannsóknarinnar<ref>{{Vefheimild|titill= Jagland sviptur frið­helgi|url=https://www.visir.is/g/20262841810d/jagland-sviptur-frid-helgi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 11. febrúar 2026 |skoðað=18. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> og lögreglan gerði síðan húsleit á heimili hans.<ref>{{Vefheimild|titill= Økokrim gerir húsleit: Jagland formlega grunaður|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/02/12/okokrim_gerir_husleit_jagland_formlega_grunadur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 12. febrúar 2026|skoðað=9. mars 2026|höfundur= Atli Steinn Guðmundsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Húsleit á heimili Jaglands|url=https://heimildin.is/grein/26183/husleit-a-heimili-jaglands/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 12. febrúar 2026|skoðað=9. mars 2026}}</ref> ==Einkahagir== Jagland kvæntist Hanne Grotjord, starfsmanni framkvæmdastjórnar Verkamannaflokksins, árið 1975. Þau eiga tvo syni saman.<ref name=mbl96/> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Gro Harlem Brundtland]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=25. október 1996|til=17. október 1997|eftir=[[Kjell Magne Bondevik]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Noregs}} {{f|1950}} [[Flokkur:Embættismenn Evrópuráðsins]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Noregs]] 5dyzpgeyztro44tfxr9ao3h5m2gj8cr 1960508 1960505 2026-04-18T23:16:28Z TKSnaevarr 53243 /* Tilvísanir */ 1960508 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Thorbjørn Jagland | mynd = Thorbjørn Jagland, 2012 (cropped).jpg | titill = [[Forsætisráðherra Noregs]] | stjórnartíð_start = 25. október 1996 | stjórnartíð_end = 17. október 1997 | einvaldur = [[Haraldur 5.]] | forveri = [[Gro Harlem Brundtland]] | eftirmaður = [[Kjell Magne Bondevik]] | myndatexti1 = Jagland árið 2012. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1950|11|5}} | fæðingarstaður = [[Drammen]], [[Buskerud]], [[Noregur|Noregi]] | þjóderni = [[Noregur|Norskur]] | maki = Hanne Grotjord | stjórnmálaflokkur = [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Óslóarháskóli]] | undirskrift = Thorbjorn Jagland Signature.svg }} '''Thorbjørn Jagland''' (f. 5. nóvember 1950) er [[Noregur|norskur]] stjórnmálamaður úr [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokknum]]. Hann var [[forsætisráðherra Noregs]] frá 1996 til 1997, utanríkisráðherra frá 2000 til 2001, forseti [[Norska stórþingið|stórþingsins]] frá 2005 til 2009, formaður norsku Nóbelsnefndarinnar frá 2009 til 2015 og framkvæmdastjóri [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]] frá 2009 til 2019. ==Æviágrip== Thorbjørn Jagland fæddist í [[Drammen]] 5. nóvember árið 1950 og nam [[hagfræði]] við [[Óslóarháskóli|Óslóarháskóla]]. Hann komst til áhrifa innan [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokksins]] árið 1977 þegar hann var kjörinn formaður AUF, ungliðahreyfingar flokksins. Á þessum tíma aðhylltist Jagland róttæka vinstristefnu og var mótfallinn aðild Noregs að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] og mögulegri inngöngu í [[Evrópubandalagið]]. Jagland skipti síðar um skoðun í þessum málefnum og talaði fyrir inngöngu í EB í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1994, þar sem Norðmenn höfnuðu aðild. Hann sagðist hafa haft sinnaskipti í þessum málum vegna [[Hrun Berlínarmúrsins|hruns Berlínarmúrsins]], sem hefði breytt sviðsmyndinni á alþjóðavelli.<ref name=mbl96>{{Tímarit.is|1864883|Var andvígur NATO og ESB en söðlaði um|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=26. október 1996|blaðsíða=22}}</ref> Þegar [[Gro Harlem Brundtland]] varð forsætisráðherra Noregs árið 1981 var Jagland að styrkja stöðu sína innan Verkamannaflokksins. Þegar Brundlandt sagði af sér vegna sjálfsvígs sonar hennar árið 1997 var Jagland kjörinn nýr leiðtogi flokksins og tók jafnframt við sem forsætisráðherra. Brundlandt gaf í fyrstu til kynna að hún styddi Jagland sem eftirmann sinn en skipti um skoðun stuttu fyrir leiðtogakjörið og lýsti yfir stuðningi við [[Jens Stoltenberg]]. Í ævisögu Brundtland frá 1997 var fullyrt að hún hefði beitt sér gegn Jagland þar sem hún hefði ekki treyst honum og hefði grunað hann um að vinna gegn sér til að styrkja eigin stöðu. Jagland vann leiðtogakjörið engu að síður, enda naut hann stuðnings verkalýðshreyfingarinnar. Hann átti þá ekki sæti á þingi en var kjörinn á [[norska stórþingið]] fyrir kjördæmi í [[Buskerud]] um ári síðar.<ref name=mbl96/> Fylgi Verkamannaflokksins dróst fljótt saman eftir að Jagland varð forsætisráðherra, úr um 40 prósentum niður í rúm 30 prósent.<ref>{{Tímarit.is|3349055|Jagland á í erfiðleikum|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=17. apríl 1997|blaðsíða=6–7|höfundur=[[Össur Skarphéðinsson]]}}</ref> Fylgishrunið varð meðal annars eftir að [[Terje Rød-Larsen]], nýr ráðherra í stjórn Jaglands, sagði af sér vegna fjölmiðlaumfjöllunar um vafasöm skattamál í tengslum við gjaldþróta fiskvinnslufyrirtæki á níunda áratugnum. Annar ráðherra, [[Grethe Faremo]], sagði af sér í kjölfar uppljóstrana um að norska leyniþjónustan hefði njósnað um [[Berge Furre]], þingmann [[Sósíalíski vinstriflokkurinn|Sósíalíska vinstriflokksins]].<ref name>{{Tímarit.is|1872752| Thorbjørn Jagland saknar ekki hveitibrauðsdaganna|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=15. febrúar 1997|blaðsíða=19|Jan Gunnar Furuly}}</ref> Í aðdraganda þingkosninga Noregs árið 1997 lýsti Jagland því yfir að Verkamannaflokkurinn myndi ekki sitja í næstu ríkisstjórn nema hann hlyti að minnsta kosti 36,9% fylgi, eða sama fylgi og í síðustu kosningum á undan. Svo fór hins vegar að flokkurinn hlaut 35,1% fylgi.<ref>{{Tímarit.is|2959253|Jagland játar sig ekki sigraðan|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|útgáfudagsetning=16. september 1997|blaðsíða=8}}</ref> Að endingu fór svo að [[Kjell Magne Bondevik]] myndaði ríkisstjórn hægri- og miðflokkanna og Verkamannaflokkurinn fór í stjórnarandstöðu. Árið 2000 ákvað stjórn Verkamannaflokksins í ljósi mikils fylgistaps flokksins í skoðanakönnunum að Jens Stoltenberg yrði forsætisráðherra flokksins. Stoltenberg varð forsætisráðherra frá 2000 til 2001 og Jagland varð þá utanríkisráðherra í stjórn hans en í þingkosningunum árið 2001 hlaut Verkamannaflokkurinn aðeins um 25% atkvæða. Í febrúar 2002 tilkynnti Jagland að hann hygðist ekki gefa kost á sér til áframhaldandi formennsku í flokknum.<ref>{{Tímarit.is|3432649|Jagland ætlar að láta af formennsku|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=5. febrúar 2002|blaðsíða=24}}</ref> Á flokksþingi Verkamannaflokksins 2002 gagnrýndi Jagland Stoltenberg harkalega og sagði hann hafa svikið samkomulag við sig um að hann fengi að sitja áfram sem flokksformaður til ársins 2004.<ref>{{Tímarit.is|3451915|Jagland einangraður|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=31. ágúst 2002|blaðsíða=22}}</ref> Eftir að Jagland hætti sem formaður Verkamannaflokksins var hann forseti [[Norska stórþingið|norska stórþingsins]] frá 2005 til 2009, formaður norsku Nóbelsnefndarinnar frá 2009 til 2015 og framkvæmdastjóri [[Evrópuráðið|Evrópuráðsins]] frá 2009 til 2019. Í febrúar 2026 hóf efnahagsbrotadeild norsku lögreglunnar, [[Økokrim]], rannsókn á Jagland eftir að [[bandaríska dómsmálaráðuneytið]] birti [[Epstein-skjölin|fjölda gagna]] um mál barnaníðingsins [[Jeffrey Epstein]] sem vörpuðu ljósi á umfang samskipta Epsteins og Jaglands. Rannsókn lögreglunnar gengur út á hvort Jagland hafi þegið gjafir, ferðir og lán í andstöðu við reglur á meðan hann var formaður Nóbelsnefndarinnar og framkvæmdastjóri Evrópuráðsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Grunaður um grófa spillingu í kjöl­far birtingar Epstein-skjala|url=https://www.visir.is/g/20262839353d|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 5. febrúar 2026|skoðað=9. mars 2026|höfundur=Agnar Már Másson}}</ref> Evrópuráðið svipti Jagland friðhelgi 12. febrúar 2026 vegna rannsóknarinnar<ref>{{Vefheimild|titill= Jagland sviptur frið­helgi|url=https://www.visir.is/g/20262841810d/jagland-sviptur-frid-helgi|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 11. febrúar 2026 |skoðað=18. apríl 2026|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> og lögreglan gerði síðan húsleit á heimili hans.<ref>{{Vefheimild|titill= Økokrim gerir húsleit: Jagland formlega grunaður|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/02/12/okokrim_gerir_husleit_jagland_formlega_grunadur/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 12. febrúar 2026|skoðað=9. mars 2026|höfundur= Atli Steinn Guðmundsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Húsleit á heimili Jaglands|url=https://heimildin.is/grein/26183/husleit-a-heimili-jaglands/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 12. febrúar 2026|skoðað=9. mars 2026}}</ref> ==Einkahagir== Jagland kvæntist Hanne Grotjord, starfsmanni framkvæmdastjórnar Verkamannaflokksins, árið 1975. Þau eiga tvo syni saman.<ref name=mbl96/> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla|fyrir=[[Gro Harlem Brundtland]]|titill=[[Forsætisráðherra Noregs]]|frá=25. október 1996|til=17. október 1997|eftir=[[Kjell Magne Bondevik]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Noregs}} {{DEFAULTSORT:Jagland, Thorbjørn}} {{f|1950}} [[Flokkur:Embættismenn Evrópuráðsins]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Noregs]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Noregs]] k1htmjqjlqm17nch2jqpe3nh8f66myo 1 190740 1960506 2026-04-18T23:07:15Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Æviágrip lifandi fólks}}“ 1960506 wikitext text/x-wiki {{Æviágrip lifandi fólks}} b75xrfi0grej1bw61lv8tkm8pd648up 0 190741 1960538 2026-04-19T11:24:00Z LinusOrri 65040 Bjó til síðuna með afmælis- og dánardegi, starfsheitum og lista af ritverkum 1960538 wikitext text/x-wiki '''Steindór Sigurðsson''' (30. nóvember 1901– [[1964|21. janúar 1949]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], prentari og [[skáld]].<ref>{{Cite web|url=https://www.heimaslod.is/index.php/Steind%C3%B3r_Sigur%C3%B0sson_(prentari)|title=Steindór Sigurðsson (prentari) - Heimaslóð|website=www.heimaslod.is|access-date=2026-04-19}}</ref> == Ritverk == * Dranginn, 1919 * Ungar vonir, 1919 * Rökkurljóð, 1922 * Tímaritið Hugrún, 1923 * Skóhljóð, 1930 * Undirheimar Reykjavíkur * Miðnætti á Hótel Borg, 1930 * Háborg íslenskrar menningar, 1935 * Söngvar og kvæði, 1937 * Við lifum eitt sumar, 1941 * Meðal manna og dýra, 1943 * Opið bréf, 1944 * Mansöngur og minningar, 1945 * Einn helsingi I, 1946 * Ég elska þig, 1947 * Eitt og annað um menn og kynni, 1948 * Leyndardómur Reykjavíkur I-II, 1932-1934 (undir dulnefninu Valentínus) knuvxp3yy62pjut0ziymv8gg3r76cjk 1960539 1960538 2026-04-19T11:24:57Z LinusOrri 65040 lagaði tilvísunardálk 1960539 wikitext text/x-wiki '''Steindór Sigurðsson''' (30. nóvember 1901– [[1964|21. janúar 1949]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], prentari og [[skáld]].<ref>{{Cite web|url=https://www.heimaslod.is/index.php/Steind%C3%B3r_Sigur%C3%B0sson_(prentari)|title=Steindór Sigurðsson (prentari) - Heimaslóð|website=www.heimaslod.is|access-date=2026-04-19}}</ref> == Ritverk == * Dranginn, 1919 * Ungar vonir, 1919 * Rökkurljóð, 1922 * Tímaritið Hugrún, 1923 * Skóhljóð, 1930 * Undirheimar Reykjavíkur * Miðnætti á Hótel Borg, 1930 * Háborg íslenskrar menningar, 1935 * Söngvar og kvæði, 1937 * Við lifum eitt sumar, 1941 * Meðal manna og dýra, 1943 * Opið bréf, 1944 * Mansöngur og minningar, 1945 * Einn helsingi I, 1946 * Ég elska þig, 1947 * Eitt og annað um menn og kynni, 1948 * Leyndardómur Reykjavíkur I-II, 1932-1934 (undir dulnefninu Valentínus) == Tilvísanir == hsq6okq9zz96jjynx386azoz37rn7ip