Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2267 1961738 1939907 2026-04-30T18:41:24Z TKSnaevarr 53243 1961738 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Mohammed Saeed al-Sahaf | nafn_á_frummáli= {{nobold|محمد سعيد الصحاف}} | mynd = Al-Sahhaf Speech OnIraqSatChannel 2003.png | titill= Upplýsingamálaráðherra Íraks | stjórnartíð_start = 2001 | stjórnartíð_end = 9. apríl 2003 | forseti = [[Saddam Hussein]] | forveri = [[Humam Abd al-Khaliq Abd al-Ghafur]] | eftirmaður = ''Ráðuneyti lagt niður'' | titill2= Utanríkisráðherra Íraks | stjórnartíð_start2 = 6. júní 1992 | stjórnartíð_end2 = 23. apríl 2001 | forseti2 = [[Saddam Hussein]] | forveri2 = [[Tariq Aziz]] | eftirmaður2 = [[Naji Sabri]] | myndatexti1 = Al-Sahhaf í mars árið 2003. | fæddur = 1940 | fæðingarstaður = [[Hillah]], [[Írak]] | þjóderni = [[Írak|Íraskur]] | háskóli = [[Háskólinn í Bagdad]] | stjórnmálaflokkur = [[Ba'ath-flokkurinn]] |viðurnefni = {{hlist|Baghdad Bob|Comical Ali}} }} '''Mohammed Saeed al-Sahaf''' (f. 30. júlí 1940) var [[upplýsingamálaráðherra]] [[Írak]]s á meðan á [[Innrásin í Írak 2003|innrásinni í Írak]] stóð árið [[2003]]. Al-Sahaf varð þekktur á Vesturlöndum vegna skrautlegra yfirlýsinga sinna í sjónvarpi á tíma innrásarinnar í Írak sem gjarnan voru í litlum tengslum við raunveruleikann. Meðal annars hélt hann því fram að engir bandarískir hermenn væru í [[Bagdad]] á sama tíma og Bandaríkjaher hafði tekið yfir miðborg borgarinnar í apríl 2003.<ref>{{Tímarit.is|3468078|Segja Bandaríkjamenn hafa „framið sjálfsmorð“|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=8. apríl 2003|blaðsíða=17}}</ref> == Tenglar == * [http://www.sky.com/shared/videoasx/0,,p2_20030409jn-31200-bb,00.asx Myndband af bestu augnarblikum Mohammed Saeed al-Sahaf í Windows Media sniði á SkyNews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060412051937/http://www.sky.com/shared/videoasx/0,,p2_20030409jn-31200-bb,00.asx |date=2006-04-12 }} ==Tilvísanir== <references/> {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:al-Sahaf, Mohammed Saeed}} [[Flokkur:Íraskir stjórnmálamenn]] {{f|1940}} 3yuytuk51ceeq7e6kz22j3agglcu0kx 1961739 1961738 2026-04-30T18:42:01Z TKSnaevarr 53243 1961739 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Mohammed Saeed al-Sahaf | nafn_á_frummáli= {{nobold|محمد سعيد الصحاف}} | mynd = Al-Sahhaf Speech OnIraqSatChannel 2003.png | titill= Upplýsingamálaráðherra Íraks | stjórnartíð_start = 2001 | stjórnartíð_end = 9. apríl 2003 | forseti = [[Saddam Hussein]] | forveri = [[Humam Abd al-Khaliq Abd al-Ghafur]] | eftirmaður = ''Ráðuneyti lagt niður'' | titill2= Utanríkisráðherra Íraks | stjórnartíð_start2 = 6. júní 1992 | stjórnartíð_end2 = 23. apríl 2001 | forseti2 = [[Saddam Hussein]] | forveri2 = [[Tariq Aziz]] | eftirmaður2 = [[Naji Sabri]] | myndatexti1 = Al-Sahhaf í mars árið 2003. | fæddur = 1940 | fæðingarstaður = [[Hillah]], [[Írak]] | þjóderni = [[Írak|Íraskur]] | háskóli = [[Háskólinn í Bagdad]] | stjórnmálaflokkur = [[Ba'ath-flokkurinn]] | gælunafn = {{hlist|Baghdad Bob|Comical Ali}} }} '''Mohammed Saeed al-Sahaf''' (f. 30. júlí 1940) var [[upplýsingamálaráðherra]] [[Írak]]s á meðan á [[Innrásin í Írak 2003|innrásinni í Írak]] stóð árið [[2003]]. Al-Sahaf varð þekktur á Vesturlöndum vegna skrautlegra yfirlýsinga sinna í sjónvarpi á tíma innrásarinnar í Írak sem gjarnan voru í litlum tengslum við raunveruleikann. Meðal annars hélt hann því fram að engir bandarískir hermenn væru í [[Bagdad]] á sama tíma og Bandaríkjaher hafði tekið yfir miðborg borgarinnar í apríl 2003.<ref>{{Tímarit.is|3468078|Segja Bandaríkjamenn hafa „framið sjálfsmorð“|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=8. apríl 2003|blaðsíða=17}}</ref> == Tenglar == * [http://www.sky.com/shared/videoasx/0,,p2_20030409jn-31200-bb,00.asx Myndband af bestu augnarblikum Mohammed Saeed al-Sahaf í Windows Media sniði á SkyNews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060412051937/http://www.sky.com/shared/videoasx/0,,p2_20030409jn-31200-bb,00.asx |date=2006-04-12 }} ==Tilvísanir== <references/> {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:al-Sahaf, Mohammed Saeed}} [[Flokkur:Íraskir stjórnmálamenn]] {{f|1940}} d27ld9ucnlsg7dt44fywi9kdcjtdjok 0 5467 1961729 1932931 2026-04-30T16:11:00Z ~2026-26300-87 116039 1961729 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki |nafn = Icelandair |merki = File:Icelandairlogo.svg |gerð = Einkahlutafélag |stofnað = 1937, 1973, 2002 |staðsetning = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] |lykilmenn = [[Bogi Nils Bogason]] {{small|(forstjóri)}} |starfsemi = Flugfélag |tekjur = [[Íslensk króna|ISK]] 75.960 milljónir (2021) {{hækkun}}<ref name="report">[https://annualreport2021.icelandairgroup.is/ Icelandair Group Annual and Sustainability Report 2021]. Sótt 25. mars 2022.</ref> |hagnaður_e_skatta = |starfsmenn = 2.087 (2021)<ref name="report" /> |vefur = [https://www.icelandair.com/is/ icelandair.com] }} '''Icelandair''' er stærsta [[flugfélag]] [[Ísland|Íslands]] og dótturfyrirtæki [[Icelandair Group]]. Flugfélagið rekur sögu sína aftur til ársins [[1937]] þegar [[Flugfélag Íslands (1937)|Flugfélag Íslands]] var stofnað. Flugfélag Íslands sameinaðist [[Loftleiðir|Loftleiðum]] árið [[1973]] undir merkjum [[Stoðir|Flugleiða hf.]] en Icelandair var notað sem alþjóðlegt heiti hins sameinaða félags. Icelandair hefur starfað í núverandi mynd frá árinu [[2002]] þegar félagið Icelandair ehf. var stofnað til að taka við rekstri millilandaflugs frá Flugleiðum hf. Móðurfélag Icelandair er nú Icelandair Group hf. sem stofnað var [[2005]] og hefur innan sinna raða fleiri dótturfyrirtæki í flugrekstri og ferðaþjónustu. Í mars 2020 var starfsemi og rekstur [[Air Iceland Connect]] og Icelandair sameinaður en nöfnum haldið aðskildum.<ref> https://kjarninn.is/frettir/2020-03-31-sameina-starfsemi-air-iceland-connect-og-icelandair/ </ref> Í mars 2021 voru flugfélögin endanlega sameinuð og færðust undir nafn Icelandair.<ref> https://www.visir.is/g/20212082513d </ref> Icelandair nýtir [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvöll]] sem miðpunkt leiðakerfis síns sem tengist annars vegar áfangastöðum í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og hins vegar í [[Evrópa|Evrópu]]. Auk ferða til og frá Íslandi gerir félagið út á ferðir á milli N-Ameríku og Evrópu með viðkomu á Íslandi. Félagið nýtir nú einungis [[Boeing 757]]-vélar í leiðakerfi sínu en hyggst taka í notkun [[Boeing 767]] á stærstu leiðum árið [[2016]]. Nýjar [[Boeing 737 MAX]] hafa verið pantaðar og er áætlað að fyrstu vélar þeirrar gerðar verði afhentar árið [[2018]]. == Saga félagsins == Í kreppunni 1970 urðu rekstrarhorfur bæði Flugfélags Íslands og Loftleiða mjög slæmar. Ríkistjórn Íslands reyndi að sameina félögin, sem varð að veruleika 1973 eftir langt tímabil samningafunda.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3165359 Algjör sameining flugfélaganna] Frjáls verslun.</ref> Eignarhaldsfélagið ''[[Stoðir|Flugleiðir]]'' var stofnað, sem sameinaði félögin og hagræddi starfsemi félagana. Hagræðingin fólst í rekstri eigna félagsins, vátryggingum, gistihúsareksturs, veitingaþjónustu, bifreiðaleigu, ferðaskrifstofu og starfsemi á flugvöllum. Rekstur flugvélanna var aðskildur í félögunum tveimur fyrst um sinn.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1444753 Sameiningin] Morgunblaðið</ref> Við sameininguna voru tveir þriðju farþega félagsins í millilandaflugi og floti Flugfélags Íslands var stækkaður með [[Douglas DC-8|DC-8s]] flugvélum Loftleiða. 1979 keypti Flugfélag Íslands allar eignir Loftleiða í Flugleiðum og flugfélagið varð þekkt sem ''Icelandair''.<ref name="atdb">[http://www.aerotransport.org/php/go.php?query=operator&qstring=Icelandair&where=100187&luck= Information about Icelandair at the Aero Transport Data Bank]</ref> === Í kjölfar sameiningar === [[Mynd:Icelandair Douglas DC-8 Luxembourg - 7 August 1983.jpg|thumb|Tvær [[Douglas DC-8]] flugvélar Icelandair á [[Luxembourg - Findel flugvöllur|Luxembourg-Findel flugvelli]] (1983).]] Flugvélafloti Icelandair var óbreyttur þangað til [[Boeing 757-200]] vélar voru keyptar á tíunda áratuginum til að skipta út Douglas DC-8 flugvélum á leiðum til Evrópu og Ameríku. Frá [[1955]] hafði flugvöllurinn í [[Lúxemborg]] verið eini viðkomustaður félagsins og forvera þess í Evrópu. Aukin samkeppni í Norður-Atlantshafsflugi leiddi til þess að markaðurinn í Lúxemborg minnkaði og í kjölfarið hætti félagið flugi þangað. Einnig var afgreiðslu á Kennedyflugvelli hætt og félagið gerði samning við [[British Airways]] um að taka við þjónustunni. Í stað Lúxemborgar var ákveðið að fljúga beint frá stærstu borgum Evrópu til Íslands.<ref>[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=414893 1.578 milljóna króna tap á fyrri árshelmingi] Morgunblaðið</ref> 1997 var innanlandsflug Icelandair, sem var áður rekið af ''Flugfélagi Norðurlands'', sameinað [[Norðurflug]]i til að mynda [[Flugfélag Íslands]].<ref>[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=313552 Innanlandsflug Flugleiða verður sameinað Flugfélagi Norðurlands undir nafninu] Morgunblaðið, birt 7. febrúar 1997</ref>. Þetta gerði Icelandair kleift að einblína á alþjóðaflug félagsins. 1999 var einkennismerki félagsins breytt til að höfða betur til flugfarþega í viðskiptaerindum. 2001 var miðstöð flugs Icelandair flutt til [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvallar]]. [[Hryðjuverkin 11. september 2001|Hryðjuverkin 11. september]] sama árs höfðu mikil áhrif á rekstur félagsins sem leiddi til þess að 300 manns misstu vinnuna.<ref>[http://www.visir.is/hrydjuverk-kostudu-300-manns-vinnuna-hja-icelandair/article/200660911030 Hryðjuverk kostuðu 300 manns vinnuna hjá Icelandair]</ref> Eignarhaldsfélög Flugleiða voru [[Icelandair Group]] (fyrir flugrekstur) og [[Stodir|FL Group]] (fyrir annan rekstur) á milli 2002 og 2005.<ref name="atdb" /> 2003 var nýtt félag var stofnað undir leigusamninga flugvéla ''Loftleiðir Icelandic''.<ref>[http://www.loftleidir.com/ Official website of Loftleiðir Icelandic]</ref> === Þróun frá 2005 === [[Mynd:Icelandair Surtsey TF-FIJ boeing757-200.JPG|thumb|Surtsey, [[Boeing 757-200]] flugvél Icelandair við flughlið [[Gardermoen flugvöllur|Gardermoen flugvallar]] í Noregi (Maí 2011).]] Í febrúar 2005 gerði Icelandair bindandi pöntun á tveimur [[Boeing 787 Dreamliner]] flugvélum sem átti upphaflega að afhenda 2010.<ref>[http://www.boeing.com/news/releases/2005/q1/nr_050225g.html Boeing: Icelandair Orders Two Boeing 787 Dreamliners]</ref> Síðar var tveimur flugvélum bætt við pöntunina en í ljósi seinkana á afhendingu vélana frá [[Boeing]] og rekstrarvandræðum félagsins í kjölfar [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2010|kreppunnar 2008-2010]] var tilkynnt í maí 2011 að kaupréttindi á þessum vélum hefðu verið færð yfir á [[Norwegian Air Shuttle]].<ref>[https://newsclient.omxgroup.com/cdsPublic/viewDisclosure.action?disclosureId=455582&messageId=554406 Letter of Intent regarding transferring of rights to purchase three B787 Dreamliner aircraft]</ref><ref>[http://www.flightglobal.com/articles/2011/05/26/357234/icelandair-to-transfer-purchase-rights-on-three-787s-to.html "Icelandair to transfer purchase rights on three 787s to Norwegian", at flightglobal.com]</ref> Flugtakmarkanir í kjölfar [[Eldgosið í Eyjafjallajökli 2010|eldgossins í Eyjafjallajökli 2010]] höfðu mikil áhrif á rekstur félagsins, en flugtakmarkanirnar leiddu til þess að stór hluti flugumferðarsvæðis Evrópu var lokaður. Flugtakmarkanirnar áttu sér stað í upphaf sumartímabils félagsins en á þeim tíma koma flestir farþegar til landsins. Í kjölfarið byrjaði neyðarteymi félagsins að greina ástandið á þremur fundum yfir daginn í höfuðstöðvum félagsins. Settir voru fram þeir kostir að ef Keflavíkurflugvöllur myndi lokast myndi flugið flytjast yfir á [[Akureyrarflugvöllur|Akureyrar-]] eða [[Egilsstaðaflugvöllur|Egilsstaðaflugvöll]], eða að öðrum kosti verði miðstöð fyrir flug félagsins flutt úr landi.<ref name="en.keilir.net">{{cite web |url=http://en.keilir.net/static/files/conferences/eyjaaviation/lunchday2/icelandair-lunch.pdf |title=Presentation of the measure taken by Icelandair to cope with the 2010 air travel disruptions |access-date=2012-02-05 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323191122/http://en.keilir.net/static/files/conferences/eyjaaviation/lunchday2/icelandair-lunch.pdf |url-status=dead }}</ref> Þegar Keflavíkurflugvöllur lokaði [[22. maí]] flutti Icelandair flugmiðstöð sína tímabundið til Glasgow. Á þeim tíma var tengiflug til Akureyrar með rútuflutningum til Reykjavíkur. Flugfélagið færði flugmiðstöðina aftur til Keflavíkur [[28. maí]].<ref>[http://www.flightglobal.com/articles/2010/04/28/341225/icelandair-shifts-volcano-hit-hub-operation-back-to.html "Icelandair shifts volcano-hit hub operation back to Reykjavik", flightglobal.com. Birt 28 Apríl 2010.]</ref> Í kjölfar gossins var átakið "Inspired by Iceland" sett fram til að auka fjölda ferðamanna á Íslandi. Í kjölfar átaksins jókst fjöldi ferðamanna um 0,6 prósent miðað við sama tímabil síðasta árs og tekjur af ferðamönnum voru 34 milljarðar kr.<ref>[http://www.visir.is/inspired-by-iceland-skiladi-34-milljarda-tekjum-i-fyrra/article/2011709269917 Inspired by Iceland skilaði 34 milljarða tekjum í fyrra]</ref> Sumarið 2018 féll gengi hlutabréfa Icelandair töluvert og í kjölfarið keyptu lykilstjórnendur félagsins hlutabréf.<ref>[http://www.ruv.is/frett/stjornarformadurinn-kaupir-fyrir-100-milljonir Stjórnarformaðurinn kaupir fyrir 100 milljónir]</ref> Icelandair neyddist til að segja upp rúmlega 2000 starfsmönnum þann 28. apríl 2020 vegna hafta á flugumferð vegna [[Kórónaveirufaraldur 2019-2020|kórónaveirufaraldursins]] það ár.<ref>{{Vefheimild|titill=Icelandair segir upp rúmlega 2000 manns|url=https://www.visir.is/g/2020658484d/icelandair-segir-upp-rumlega-2000-manns|ár=2020|mánuður=28. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=28. apríl|höfundur=Stefán Ó. Jónsson|útgefandi=''Vísir''}}</ref> Í mars 2020 var tilkynnt að rekstur og starfsemi Air Iceland Connect (fyrrum Flugfélag Íslands) og Icelandair yrði sameinaður en flugfélögum haldið aðskildum fyrir alþjóða- og innanlandsmarkað. Þetta var tilkynnt í kjölfar samdráttar í rekstri flugfélaga í Covid-19 heimsfaraldrinum til að hagnýta reksturinn sem best.<ref>https://kjarninn.is/frettir/2020-03-31-sameina-starfsemi-air-iceland-connect-og-icelandair/ </ref> 9. mars 2021 var rekstur flugfélaganna endanlega sameinaður þegar Air Iceland Connect var fært undir vörumerki Icelandair og áttu flugvélar þeirra í innanlandsflugi að bera merki Icelandair frá og með 16. mars 2021. Markmið sameiningarinnar var að tryggja sjálfbæra framtíð í innanlandsflugi Icelandair Group ásamt því að styrkja og einfalda rekstur félagsins í heild sinni. <ref>https://www.visir.is/g/20212082513d</ref> == Leiðakerfi Icelandair == {{uppfæra}} [[Mynd:Leiðakerfi_Icelandair.png|thumb|right|Leiðarkefi Icelandair eins og það var [[21. maí]] [[2005]]. Á myndinni sést vel hvernig Keflavíkurflugvöllur hentar sem viðkomustaður í flugi á milli Evrópu og Bandaríkjanna.]] [[Leiðakerfi]] Icelandair byggist á staðsetningu [[Ísland]]s á milli [[Evrópa|Evrópu]] og [[Norður Ameríka|N-Ameríku]] og gefur möguleika á mjög stuttum ferðatíma á leiðinni yfir [[Atlantshafið]]. Staðsetning Íslands gefur einnig möguleika á mjög stuttum og í mörgum tilvikum stysta mögulega ferðatíma milli N-Ameríku og Indlands, Mið-Austurlanda og Suðaustur-Asíu. Keflavíkurflugvöllur er miðstöð flugs Icelandair. === Áfangastaðir === Að neðan eru tilteknir áfangastaðir sem koma fram á flugáætlun Icelandair.<ref>[https://www.icelandair.com/is/flug/kynning/flugaaetlun-afangastadir/ Upplýsingar um flugáætlun og flugtímabil]. Sótt 25. mars 2022.</ref><ref>[https://www.airicelandconnect.com/destinations#iceland Áfangastaðir (Ísland)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220227201817/https://www.airicelandconnect.com/destinations#iceland |date=2022-02-27 }}. Sótt 25. mars 2022.</ref> ==== [[Evrópa]] ==== '''Allt árið''' * [[Amsterdam]] (AMS) * [[Berlín]] (BER) * [[Dyflinn]] (DUB) * [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] (FRA) * [[Kaupmannahöfn]] (CPH) * [[London]] ([[London Heathrow-flugvöllur|LHR]]) * [[Manchester]] (MAN) * [[München]] (MUC) * [[Ósló]] (OSL) * [[París]] (CDG) * [[Stokkhólmur]] (ARN) * [[Tenerífe]] (TFS) * [[Zürich]] (ZRH) '''Tímabundið''' * [[Alícante]] (ALC) * [[Björgvin|Bergen]] (BGO) * [[Billund]] (BLL) * [[Brussel]] (BRU) * [[Genf]] (GVA) * [[Glasgow]] (GLA) * [[Hamborg]] (HAM) * [[Helsinki]] (HEL) * [[London]] ([[London Gatwick-flugvöllur|LGW]]) * [[Madríd]] (MAD) * [[Mílanó]] (MXP) * [[Nice]] (NCE) * [[Róm]] (FCO) * [[Salzburg]] (SZG) ==== [[Norður-Ameríka]] og [[Grænland]] ==== '''Allt árið''' * [[Boston]] (BOS) * [[Chicago]] (ORD) * [[Kulusuk]] (KUS) * [[New York-borg|New York]] (JFK) * [[New York-borg|New York]] (EWR) * [[Nuuk]] (GOH) * [[Seattle]] (SEA) * [[Torontó]] (YYZ) * [[Washington, D.C.|Washington DC]] (IAD) '''Tímabundið''' * [[Anchorage]] (ANC) * [[Baltimore]] (BWI) * [[Denver]] (DEN) * [[Ilulissat]] (JAV) * [[Narsarsuaq]] (UAK) * [[Minneapolis-Saint Paul]] (MSP) * [[Montréal]] (YUL) * [[Orlando]] (MCO) * [[Portland (Oregon)|Portland]] (PDX) * [[Raleigh]] (RDU) * [[Vancouver]] (YVR) ==== [[Ísland]] ==== * [[Akureyri]] * [[Egilsstaðir]] * [[Grímsey]] * [[Ísafjörður]] * [[Reykjavík]] * [[Vestmannaeyjar]] * [[Vopnafjörður]] * [[Þórshöfn (Langanesi)|Þórshöfn]] ==== Aðrir áfangastaðir ==== Með millilendingu utan Reykjavík. * [[Las Vegas]] * [[Los Angeles]] * [[Sacramento]] * [[San Diego]] * [[San Jose]] * [[Spokane]] Einnig hefur komið fram hjá fyrirtækinu að þeir hyggjast hefja flug til [[Indland]]s og [[Kína]] á næstu árum. == Flugfloti == [[Mynd:Icelandair.b757-200.tf-fiv.arp.jpg|right|thumb|280px|Vél frá Icelandair á flugi]] Icelandair rekur bæði [[Boeing]] og [[Airbus]]-þotur í alþjóðaflugi og eru þær flestar af gerðinni Boeing 737 MAX og sumar þeirra eru samnýttar með [[Loftleiðum]] og [[Icelandair Cargo]]. Í innanlandsflugi og flugi til Grænlands rekur flugfélagið 6 flugvélar af gerðinni Bombardier Dash-8 Q200 og Q400. Icelandair keypti 17 nýjar [[Boeing 737|Boeing 737 MAX 8]] og 4 [[Boeing 737|Boeing 737 MAX 9]] vélar sem voru afhentar á árunum 2018 til 2021. Árið 2023 undirritaði Icelandair viljayfirlýsingu um kaup á 13 [[Airbus A320|Airbus A321XLR]] með kauprétt á 12 vélum til viðbótar. Auk þess undirritaði félagið samning um leigu á 4 Airbus A321LR og var gert ráð fyrir að þær myndu hefja rekstur árið 2025.<ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/icelandair-kaupir-allt-ad-25-airbus-velar/|titill=Icelandair kaupir allt að 25 Air­bus vélar|höfundur=Sigurður Gunnarsson|útgefandi=|tilvitnun=|dags=7. apríl 2023|vefsíða=vb.is|skoðað=15. október 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> Fyrsta Airbus A321LR vélin var afhent í desember 2024.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/12/02/icelandair_fekk_fyrstu_airbus_velina/|titill=Icelandair fékk fyrstu Airbus vélina|höfundur=|útgefandi=|tilvitnun=|dags=2. desember 2024|vefsíða=mbl.is|skoðað=15. október 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> Í september 2025 undirritaði Icelandair samning um leigu á tveimur Airbus A321LR til viðbótar sem verða afhentar veturinn 2026/2027.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252774385d/taka-tvaer-airbus-thotur-til-a-leigu|titill=Taka tvær Airbus-þotur til á leigu|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=|tilvitnun=|dags=11. september 2025|vefsíða=visir.is|skoðað=15. október 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center" ! colspan="8" | Floti Icelandair |- ! rowspan="2" | Flugvélar ! rowspan="2" | Í notkun ! rowspan="2" | Í pöntun ! colspan="4" | Farþegar ! rowspan="2" | Punktar |- !<abbr title="Business">C</abbr> !<abbr title="Economy Comfort">Y+</abbr> !<abbr title="Economy">Y</abbr> !Samtals |- |Boeing 737 MAX 8 |17 |&mdash;<ref name="purchase737MAX">{{cite web |title=Icelandair Group and Boeing finalize orders for 737 MAX|url=https://newsclient.omxgroup.com/cdsPublic/viewDisclosure.action?disclosureId=541541&messageId=667110|publisher=Icelandair Group hf.|date=13 February 2013|access-date=13 February 2013}}</ref><ref name=737_O_D_summ>{{cite web|title=Boeing Commercial Airplanes – Orders and Deliveries – 737 Model Summary|url=http://active.boeing.com/commercial/orders/displaystandardreport.cfm?cboCurrentModel=737&optReportType=AllModels&cboAllModel=737&ViewReportF=View+Report|website=boeing.com|publisher=Boeing|date=29 February 2016|access-date=22 March 2016|archive-date=21 nóvember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121013435/http://active.boeing.com/commercial/orders/displaystandardreport.cfm?cboCurrentModel=737&optReportType=AllModels&cboAllModel=737&ViewReportF=View+Report|url-status=dead}}</ref> |16 |&mdash; |144 |160<ref>{{Cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/274775/icelandair-outlines-737max-8-routes-in-s18/|title=Icelandair outlines 737MAX 8 routes in S18|website=routesonline.com|access-date=2017-09-13|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-737-max/|title=Boeing 737 MAX|website=icelandair.co.uk|access-date=2017-09-13|language=en-GB|archive-date=2017-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831090246/http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-737-max/|url-status=dead}}</ref> |- |Boeing 737 MAX 9 |4<ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-icelandairs-first-737-max-9-arrives-leas-456088/|title=Icelandair's first 737 Max 9 arrives, leased from BOC|date=2019-02-25|website=Flightglobal.com|access-date=2019-02-26}}</ref> |&mdash;<ref name=purchase737MAX/><ref name=737_O_D_summ/> |16 |&mdash; |162 |178<ref name=purchase737MAX/> |- |Airbus A321LR |6<ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/icelandair-kaupir-allt-ad-25-airbus-velar/|titill=Icelandair kaupir allt að 25 Air­bus vélar|höfundur=Sigurður Gunnarsson|útgefandi=|tilvitnun=|dags=7. apríl 2023|vefsíða=vb.is|skoðað=15. október 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> |3<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252774385d/taka-tvaer-airbus-thotur-til-a-leigu|titill=Taka tvær Airbus-þotur til á leigu|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=|tilvitnun=|dags=11. september 2025|vefsíða=visir.is|skoðað=15. október 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> |22 |&mdash; |165 |187 | rowspan=1|Leigðar af SMBC. |- |Airbus A321XLR |&mdash; |13<ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/icelandair-kaupir-allt-ad-25-airbus-velar/|titill=Icelandair kaupir allt að 25 Air­bus vélar|höfundur=Sigurður Gunnarsson|útgefandi=|tilvitnun=|dags=7. apríl 2023|vefsíða=vb.is|skoðað=15. október 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> |colspan="3" class="unsortable" |<center><abbr title="To Be Announced">TBA</abbr></center> |&mdash; |- |rowspan="2" |Boeing 757-200 |rowspan="2" |7 |rowspan="2" |&mdash; |22 |24 |138 |184<ref>{{cite web|url=http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-757-200/#item933091|title=Boeing 757-200|access-date=13 September 2017|archive-date=25 janúar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125172113/http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-757-200/#item933091|url-status=dead}}</ref> |- |20 |28 |136 |184<ref>{{cite web|url=http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-757-200/#item933092|title=Boeing 757-200|access-date=13 September 2017|archive-date=25 janúar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125172113/http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-757-200/#item933092|url-status=dead}}</ref> |- |colspan="7"|Níu vélar settar í geymslu.<ref>{{cite web |last1=Unnarsson |first1=Kristjan Mar |title=The jets were 36 last year, now 2-3 are enough to transport the passengers |url=https://www.visir.is/g/20202023070d/thoturnar-voru-36-i-fyrra-nuna-duga-2-3-til-ad-flytja-farthegana# |access-date=2020-10-09}}</ref> |- |Boeing 757-300 |2 |&mdash; |22 |65 |135 |222<ref>{{cite web|url=http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-757-300/|title=Boeing 757-300|access-date=13 September 2017|archive-date=25 febrúar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180225192159/http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-757-300/|url-status=dead}}</ref> | rowspan=2|2 757-300 og 1 767-300 í leigu til Fly Khiva. |- |Boeing 767-300ER |4 |&mdash; |25 |21 |216 |262<ref>{{cite web|url=http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-767-300/|title=Boeing 767-300|access-date=13 September 2017|archive-date=30 janúar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130010207/http://www.icelandair.co.uk/information/about-icelandair/our-fleet/boeing-767-300/|url-status=dead}}</ref> |- |colspan="7"|Ákveðið hefur verið að breyta tveimur í fraktþotur.<ref>{{Cite web|last=Kaminski-Morrow2021-03-10T16:16:00+00:00|first=David|title=Two Icelandair 767s to be converted to freighters in leaseback deal|url=https://www.flightglobal.com/airlines/two-icelandair-767s-to-be-converted-to-freighters-in-leaseback-deal/142827.article|access-date=2021-03-10|website=Flight Global|language=en}}</ref> |- |Bombardier Dash-8 Q200 |3 |&mdash; |colspan="3" class="unsortable" |<center><abbr title="37">37</abbr></center> |37 |- |colspan="7"|Aðeins í innandsflugi og flugi til Grænlands. |- |Bombardier Dash-8 Q400 |3 |&mdash; |colspan="3" class="unsortable" |<center><abbr title="72-78">72-78</abbr></center> |72-78 |- ! colspan="8"|Floti Icelandair Cargo |- |Boeing 757-200PF |2 |&mdash; | colspan="4" |Frakt |- ! colspan="8"|Floti Loftleiðir Icelandic |- |Boeing 737-700 |1 |&mdash; | colspan="4"|Breytilegt. | rowspan=4|Leiguflugvélar. |- |Boeing 737-800 |2 |&mdash; | colspan="4"|Breytilegt. |- |Boeing 757-200 |3 |&mdash; | colspan="4"|Breytilegt. |- |Boeing 767-300 |2 |&mdash; | colspan="4"|Breytilegt. |- !Total !54 !15 !colspan=4| ! |} </center> == Tilvísunarkóðar == * '''[[IATA]]''' FI * '''[[ICAO]]''' ICE == Tenglar == * [http://www.icelandair.is/ Íslenskur vefur Icelandair] == Heimildir == * {{Vefheimild|titill=Icelandair.is — Leiðakerfið|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2011|url=http://www.icelandair.is/information/travel-guide/routemap/}} * {{Vefheimild|titill=Icelandair.is — Flugflotinn|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2011|url=http://www.icelandair.is/information/about-icelandair/world-wide-sites/}} * {{Vefheimild|titill=Loftfaraskrá Flugmálastjórnar|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2011|url=http://loftfaraskra.caa.is/home/}} * {{Vefheimild|titill=Airliners.net|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2011|url=http://www.airliners.net/}} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Íslensk flugfélög}} {{S|1937}} [[Flokkur:Icelandair]] qsm2eezxk5ne0jlhwrenm2571qak9am 0 12598 1961730 1910689 2026-04-30T16:59:40Z Berserkur 10188 1961730 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1566]]|[[1567]]|[[1568]]|[[1569]]|[[1570]]|[[1571]]|[[1572]]| [[1551–1560]]|[[1561–1570]]|[[1571–1580]]| [[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]| }} [[Mynd:Lublin Union 1569.PNG|thumb|right|Stofnfundur [[Pólsk-litháíska samveldið|Pólsk-litháíska samveldisins]].]] Árið '''1569''' ('''MDLXIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * [[Hansasambandið|Hansakaupmenn]] setja upp [[búð]]ir á [[Skutulsfjarðareyri]] ([[Ísafjarðarbær|Ísafjarðarbæ]]). * [[Guðbrandur Þorláksson]] varð skólameistari á [[Hólaskóli (1106-1802)|Hólum]] eftir að [[Marteinn (skólameistari á Hólum)|Marteinn]], danskur skólameistari þar, sagði starfinu lausu vegna óánægju með launakjör og fór til Danmerkur. * [[Páll Vigfússon (lögmaður)|Páll Vigfússon]] lögmaður dæmdur úr embætti fyrir að hafa liðkað fyrir verslun [[England|Englendinga]] við Íslendinga. * [[Christoffer Valkendorf]] skipaður höfuðsmaður á Íslandi. * [[Ormur Sturluson]] lögmaður kom aftur til Íslands frá [[Kaupmannahöfn]] og hafði fengið uppreisn æru hjá konungi. ===Fædd=== * [[Arnfríður Benediktsdóttir]], húsfreyja á Skarði á Skarðsströnd (d. [[1647]]). ===Dáin=== * [[9. janúar]] - [[Ólafur Hjaltason]] Hólabiskup. == Erlendis == * [[11. janúar]] - Fyrsta skjalfesta [[lottó]]ið var haldið á Englandi. * [[26. janúar]] - [[Eiríkur 14.]] Svíakonungur formlega settur af og [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhann 3.]] útnefndur konungur Svíþjóðar. * [[1. júlí]] - [[Pólland]] og [[Litáen]] sameinuðust og mynduðu [[Pólsk-litháíska samveldið]]. * [[10. júlí]] - [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhann 3.]] og [[Katrín Jagellonika]] voru krýnd konungur og drottning Svíþjóðar í [[Uppsaladómkirkja|Uppsaladómkirkju]]. * [[2. ágúst]] - [[Búrma]] séðst inn í [[Síam]] og tók yfir höfuðborg [[Konungsríkið Ayutthaya|Konungsríkisins Ayutthaya]]. * [[27. ágúst]] - [[Frönsku trúarbragðastríðin]]: [[Húgenottar]] sigruðu konungssinna. Kaþólikkar sem gáfust upp gegn því að vera hlíft voru drepnir samt sem áður. * [[28. september]] - [[Biblían]] var fyrst prentuð á spænsku. * [[27. ágúst]] - [[Frönsku trúarbragðastríðin]]: Konungssinnar drápu 8.000 [[Húgenottar|Húgenotta]]. * [[14. nóvember]] - [[Norræna sjö ára stríðið]]: Danir náðu yfirráðum yfir virkinu í [[Varberg]], Svíþjóð. * [[13. desember]] - Englendingar hröktu skoska uppreisnarmenn aftur norður til Skotlands. * Á Ítalíu var [[Stórhertogadæmið Toskana]] stofnað og [[Hertogadæmið Flórens]] var lagt niður. ===Fædd=== * [[31. ágúst]] - [[Jahangir]], Mógúlkeisari. (d. [[1627]]) * [[Ambrogio Spinola]], herforingi frá Genúa (d. [[1630]]). ===Dáin=== * [[13. mars]] - [[Louis 1. Bourbon, prins af Condé|Louis 1. Bourbon]], prins af Condé, hershöfðingi franskra húgenotta (f. 1530). * [[9. september]] - [[Pieter Brueghel eldri]], flæmskur listmálari (f. um [[1525]]). [[Flokkur:1569]] [[Flokkur:1561-1570]] 1q28r686vcoyc2wvdvzt75beyon0ao8 0 28921 1961755 1955984 2026-04-30T21:27:00Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961755 wikitext text/x-wiki {{Alþjóðavæða}} '''Aðalskipulag''' er skipulagsáætlun sem skilgreind er í skipulagslögum. Aðalskipulag gildir fyrir eitt [[sveitarfélag]] og er allt landsvæði sveitarfélagsins skipulagsskylt. Í aðalskipulagi setur sveitarstjórn fram stefnu sína um landnotkun, byggðaþróun, byggðamynstur, samgöngu- og þjónustukerfi og umhverfismál í sveitarfélaginu til minnst 12 ára. Af stigum skipulags í íslenskum lögum er aðalskipulag þriðja skipulagsstigið á eftir landsskipulagi sem er efsta skipulagsstigið og svæðisskipulagi sem er yfirsett aðalskipulagi. Fjórða skipulagsstigið er deiliskipulag og er það undirsett aðalskipulagi. Jafnframt er til skipulagsstig sem er jafnsett deiliskipulagi, hverfisskipulag. [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2010123.html Skipulagslög 123/2010] tóku gildi 1. janúar 2011 og jafnframt tóku þá gildi [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2010160.html lög um mannvirki 160/2010]. Komu þau í stað eldri skipulags- og byggingarlaga sem höfðu verið í gildi frá 1997. == Stjórnsýsla skipulagsmála == Sveitarstjórn ber ábyrgð á að gert sé aðalskipulag fyrir sveitarfélagið og skal aðalskipulag vera í gildi á hverjum tíma. Tekin skal afstaða til þess á fjögurra ára fresti hvort endurnýja beri gildandi skipulag. Skipulagsnefnd sveitarfélags annast í umboði sveitarstjórnar vinnslu, kynningu og afgreiðslu aðalskipulags. Sveitarstjórn samþykkir aðalskipulag og sendir það Skipulagsstofnun til staðfestingar. Aðalskipulag er háð samþykki sveitarstjórnar og staðfestingu Skipulagsstofnunar og ráðherra í þeim tilvikum sem hann skal staðfesta aðalskipulag. Sveitarstjórnir skulu kjósa skipulagsnefnd sem getur í samræmi við samþykktir annast fullnaðarafgreiðslu mála. Með skipulagsnefnd skal starfa skipulagsfulltrúi sem ráðinn er af sveitarstjórn. Skipulagsfulltrúi kann einnig að gegna hlutverki byggingafulltrúa. Sveitarstjórnir annast með þessum hætti gerð aðalskipulags, deiliskipulags og í samvinnu við önnur sveitarfélög svæðisskipulag. Umhverfis- og auðlindaráðherra fer með yfirstjórn skipulagsmála á Íslandi og hefur sér til aðstoðar [[Skipulagsstofnun]]. Ráðherra annast skipulag á öryggis- og varnarsvæðum. Skipulagsstofnun annast eftirlit með framkvæmd skipulagsmála og upplýsingagjöf um skipulagsmál. Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur það hlutverk að úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana og ágreiningsmálum vegna annarra úrlausnaratriða á sviði umhverfis- og auðlindamála eftir því sem mælt er fyrir um í lögum á þessu sviði. Getur nefndin fellt úr gildi skipulagsáætlanir og fyrirskipað um stöðvun framkvæmda. == Efni og framsetning aðalskipulags == Í aðalskipulagi er lagður grundvöllur fyrir gerð deiliskipulags varðandi landnotkun, takmarkanir á landnotkun, samgöngu- og þjónustukerfi og byggðamynstur, þ.m.t. þéttleika byggðar. Í aðalskipulagi eða breytingu á því er heimilt að setja fram nánari stefnu, svo sem um nýbyggingarsvæði eða endurbyggingarsvæði í eldri byggð eða um einstök viðfangsefni. Við gerð aðalskipulags skal byggt á áætlunum um þróun og þarfir sveitarfélagsins auk gildandi yfirsettra skipulagsáætlana. Þá skal jafnframt gætt að samræmi við skipulagsáætlanir aðliggjandi sveitarfélaga. Aðalskipulag skal sett fram í bæði greinargerð og á uppdrætti og eftir atvikum á þemauppdráttum. Skipulagsgreinargerð aðalskipulags skal lýsa rökstuddri stefnu sveitarstjórnar um landnotkun, byggðaþróun, byggðamynstur, samgöngu- og þjónustukerfi og umhverfismál í sveitarfélaginu ásamt umhverfismati aðalskipulagsins. Skipulagsuppdráttur aðalskipulags skal sýna staðbundnar ákvarðanir um landnotkun, vernd og aðrar takmarkanir á landnotkun og samgöngu- og þjónustukerfi. Rammahlutar aðalskipulags sýna ákveðin afmörkuð svæði sveitarfélagsins með það að markmiði að ákvarða nánar landnotkun, svo sem um meginþætti þjónustukerfa og að afmarka byggingarsvæði eða áfanga deili­skipulags­áætl­ana. Skipulagsreglugerð mælir fyrir um að eftirtaldir þættir séu teknir fyrir í greinargerð aðalskipulags<ref>Skipulagsreglugerð 90/2013, 4.3.1 gr.[https://www.reglugerd.is/reglugerdir/allar/nr/90-2013]</ref>: ''a. Athafna- og iðnaðarstarfsemi, umfang og yfirbragð'' ''b. Blöndun byggðar, skilyrði og reglur.'' ''c. Efnistaka, efnislosun og urðun úrgangs.'' ''d. Íbúar og íbúðir, íbúasamsetning og þörf fyrir húsnæði.'' ''e. Landbúnaður, einkenni og þróun.'' ''f. Landsskipulagsstefna, mat á samræmi.'' ''g. Opin svæði, útivist og íþróttir. Umfang og aðstaða.'' ''h. Samgöngur, vegir og stígar.'' Þróun samgöngumála og megináhrifaþættir. ''i. Sjálfbær þróun'', sérstaklega hvað varðar búsetumynstur, samgöngur og auðlindanýtingu. ''j. Skógrækt, landgræðsla og endurheimt votlends.'' Umfang og einkenni ræktarsvæða og tengd mannvirkjagerð. ''k. Stakar framkvæmdir.'' ''l. Varúðarsvæði og náttúruvá.'' Náttúruvá og önnur hætta fyrir heilsu og öryggi almennings svo sem vegna mengandi atvinnustarfsemi. ''m. Veitur og fjarskipti.'' ''n. Verndar- og orkunýtingaráætlun.'' Svæði í verndarflokki skal skilgreina sem önnur náttúruvernd og svæði í biðflokki sem varúðarsvæði þar til fyrir liggur ákvörðun um virkjunarkosti í biðflokki í verndar- og orku­nýt­ingaráætlun''.'' Setja skal stefnu um orkunýtingu á svæðum í orkunýtingar­flokki og skilgreina sem iðnaðarsvæði. ''o. Vernd vatns, náttúru- og menningarminja.'' ''p. Verslun og önnur þjónusta.'' Stefna um hvar og hvernig þörfum fyrir verslun og aðra þjónustu verður mætt. ''q. Þéttbýli.'' Þróun þéttbýlis, helstu einkenni einstakra þéttbýlisstaða, samspili þeirra og hlut­verka­skiptingu. == Aðalskipulög á Íslandi == Skýringar við skipulag töflu {| class="wikitable" ! Númer ! [[Sveitarfélag]] ! Gildistími ! Aðalskipulagsuppdráttur ! Heimasíða ! Hönnun |- | Sveitarfélagsnúmer || Nafn sveitarfélags || Gildistími aðalskipulags || Uppdrættir sem eru í gildi (oft eru þeir ekki aðgengilegir á netinu eða þá að vísað er í eldri uppdrætti sem ekki eru lengur í gildi, varast ber að nota þessa uppdrætti semheimild beint, heldur hafa samband við viðkomandi sveitarfélag og fá upplýsingar um gildandi uppdrátt) || Heimasíða sveitarfélags og heimasíða skipulagssviðs viðkomandi sveitarfélags || Hönnun, skipulagsfræðingur eða fyrirtæki |} === Suðvestur hornið 0000 - 3504 === {| class="wikitable" ! Númer ! [[Sveitarfélag]] ! Gildistími ! Aðalskipulagsuppdráttur ! Heimasíða ! Hönnun |- | 0000 || [[Reykjavíkurborg]] || 2010-2030 || *[https://reykjavik.is/thjonusta/adalskipulag-reykjavikur Aðalskipulag Reykjavíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809012530/https://reykjavik.is/thjonusta/adalskipulag-reykjavikur |date=2018-08-09 }} || * [http://www.skipbygg.is/default.asp?cat_id=451 www.skipbygg.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051108134246/http://www.skipbygg.is/default.asp?cat_id=451 |date=2005-11-08 }} || * Verkefnisstjóri: Haraldur Sigurðsson |- | 1000 || [[Kópavogsbær]] || 2000-2012 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060522191947/www.kopavogur.is/file.asp?id=12742 Aðalskipulag Kópavogs - þéttbýlisuppdráttur] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041027174941/www.kopavogur.is/upload/files/kopavogur_kort_adal(1).pdf Aðalskipulag Kópavogs - yfirlitskort] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041027174949/www.kopavogur.is/upload/files/adalskipulag_skyrsla.pdf Aðalskipulag Kópavogs - skýrsla] || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041027162500/www.kopavogur.is/displayer.asp?cat_id=50&module_id=220&element_id=1089 www.kopavogur.is] || * Hönnun og umbrot: Kristinn Gunnarsson * Bæjarskipulag: Birgir H. Sigurðsson, ofl. * Bæjarverkfræðingur, Þórarinn Hjaltason, ofl * Félagsmálasvið: AðalsteinnSigfússon og Ragnar Snorri Magnússon * Fræðslu- og menningarsvið: Hrafnhildur Sigurðardóttir ofl. |- | 1100 || [[Seltjarnarnesbær]] || 2004-2024 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116132530/www.seltjarnarnes.is/skipulagsmal/adalskipulag/ Aðalskipulag] || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116115021/www.seltjarnarnes.is/skipulagsmal/ www.seltjarnarnes.is] || |- | 1300 || [[Garðabær]] || || * [https://www.gardabaer.is/umhverfi/skipulag/skipulagsmal/adalskipulag/ Aðalskipulag]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} | || |- | 1400 || [[Hafnarfjarðarkaupstaður]] || || || * [https://www.hafnarfjordur.is/ibuar/hverfaskipting/adalskipulag/ Aðalskipulag] || |- | 1603 || [[Sveitarfélagið Álftanes]] || || || || |- | 1604 || [[Mosfellsbær]] || || || || |- | 1606 || [[Kjósarhreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 2000 || [[Reykjanesbær]] || || || || |- | 2300 || [[Grindavíkurbær]] || || || || |- | 2503 || [[Sandgerðisbær]] || || || || |- | 2504 || [[Sveitarfélagið Garður]] || 1998 - 2018 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081118012251/www.sv-gardur.is/resources/Files/31_a%C3%B0alskipulag.pdf 19. október 1999 - 1:5000] || * [http://www.sv-gardur.is/Skipulag_og_framkv/Skipulag/ sv-gardur.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614152924/http://www.sv-gardur.is/Skipulag_og_framkv/Skipulag/ |date=2006-06-14 }} || * Verkfræðistofa Suðurnesja ehf. * Kortagrunnur: Ísgraf * Landskerfi, Lamber |- | 2506 || [[Sveitarfélagið Vogar]] || 2006-2026 || * [http://www.vogar.is/upload/files/05050-thettbyli-pl_5000-lett%20n%C3%BDtt(2).pdf 1:5000 tilaga 18. apríl 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019021016/http://www.vogar.is/upload/files/05050-thettbyli-pl_5000-lett%20n%C3%BDtt(2).pdf |date=2007-10-19 }} || * [http://www.vogar.is/ vogar.is] || * Landslag ehf. |- | 3000 || [[Akraneskaupstaður]] || 2005-2017 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060214132215/www.akranes.is/Files/Skra_0011103.pdf Uppdráttur] * [http://www.akranes.is/default.asp?sid_id=5356&tre_rod=004|001|001|&tId=1 skipulagtssíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071126120753/http://www.akranes.is/default.asp?sid_id=5356&tre_rod=004%7C001%7C001%7C&tId=1 |date=2007-11-26 }} || * [http://www.akranes.is/ akranes.is] || |- | 3501 || [[Hvalfjarðarsveit]] - [[Hvalfjarðarstrandarhreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 3502 || [[Hvalfjarðarsveit]] - [[Skilmannahreppur]] || || || || |- | 3503 || [[Hvalfjarðarsveit]] - [[Innri-Akraneshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 3504 || [[Hvalfjarðarsveit]] - [[Leirár- og Melahreppur]] || [[2008]] || * [http://www.hvalfjardarsveit.is/skipulag/adalskipulag-hreppanna/ Adalskipulag Hreppanna]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} || || |} === Vesturland og Vestfirðir 3506 - 4910 === {| class="wikitable" ! Númer ! [[Sveitarfélag]] ! Gildistími ! Aðalskipulagsuppdráttur ! Heimasíða ! Hönnun |- | 3506 || [[Skorradalshreppur]] || || || || |- | 3510 || [[Borgarbyggð]] - [[Borgarfjarðarsveit]] || 2004-2016 || * [http://www.borgarfjordur.is/Files/Skra_0004978.pdf Aðalskipulag Borgarfjarðarsveitar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929020559/http://www.borgarfjordur.is/Files/Skra_0004978.pdf |date=2007-09-29 }} || [http://www.borgarfjordur.is/default.asp?sid_id=12469&tre_rod=018|&tId=1 www.borgarfjordur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} || |- | 3601 || [[Borgarbyggð]] - [[Hvítársíðuhreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 3609 || [[Borgarbyggð]] - sameinað || 1997-2017 || * Link vantar á aðalskipulag * [http://www.borgarbyggd.is/Files/Skra_0012964.pdf Staðardagskrá 21] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128113334/http://www.borgarbyggd.is/Files/Skra_0012964.pdf |date=2012-01-28 }} || || |- | 3701 || [[Borgarbyggð]] - [[Kolbeinsstaðahreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 3709 || [[Grundarfjarðarbær]] ||2003-2015 || * þéttbýlishluti || [http://www.grundarfjordur.is/default.asp?Sid_Id=7960&tid=2&fre_Id=10855&meira=1&Tre_Rod=002| Frétt af skipulagsvinnu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160730214630/http://grundarfjordur.is/default.asp?Sid_Id=7960&tid=2&fre_Id=10855&meira=1&Tre_Rod=002%7C |date=2016-07-30 }} || |- | 3710 || [[Helgafellssveit]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 3711 || [[Stykkishólmsbær]] || 2002-2022 || * [http://www.stykkisholmur.is/Files/Skra_0009825.pdf 1985-2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212339/http://www.stykkisholmur.is/Files/Skra_0009825.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.stykkisholmur.is/Files/Skra_0007647.pdf 2002-2022] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212401/http://www.stykkisholmur.is/Files/Skra_0007647.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www.stykkisholmur.is/Default.asp?Sid_Id=2085&tId=1 2002-2022 greinargerð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927212423/http://www.stykkisholmur.is/Default.asp?Sid_Id=2085&tId=1 |date=2007-09-27 }} || [http://www.stykkisholmur.is/ stykkisholmur.is] || [http://glamakim.is/verkaskr/adalsk_stykkisholmur/index.html Gláma Kím] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009043636/http://glamakim.is/verkaskr/adalsk_stykkisholmur/index.html |date=2007-10-09 }} |- | 3713 || [[Eyja- og Miklaholtshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 3714 || [[Snæfellsbær]] || || || || |- | 3809 || [[Dalabyggð]] - [[Saurbæjarhreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi * Hinn [[10. júní]] [[2006]] sameinaðist Saurbæjarhreppur [[Dalabyggð]] || || |- | 3811 || [[Dalabyggð]] - sameinað || || || || |- | 4100 || [[Bolungarvíkurkaupstaður]] || || || || |- | 4200 || [[Ísafjarðarbær]] || || [https://www.teikn.is/_Rainbow/documents/pdf/Thingeyri-breyt-adalsk.pdf Þingeyri 1985 - 2005] || || * Þingeyri - Teikn á lofti ehf. |- | 4502 || [[Reykhólahreppur]] || || || || |- | 4604 || [[Tálknafjarðarhreppur]] || || || || |- | 4607 || [[Vesturbyggð]] || || || || |- | 4803 || [[Súðavíkurhreppur]] || || || || |- | 4901 || [[Árneshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 4902 || [[Kaldrananeshreppur]] || || || || |- | 4908 || [[Bæjarhreppur (Strandasýslu)|Bæjarhreppur]] || || || || |- | 4909 || [[Strandabyggð]] - [[Broddaneshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 4910 || [[Strandabyggð]] - [[Hólmavíkurhreppur]] || || || || |- |} === Norðurland 5000 - 6707 === {| class="wikitable" ! Númer ! [[Sveitarfélag]] ! Gildistími ! Aðalskipulagsuppdráttur ! Heimasíða ! Hönnun |- | 5000 || [[Siglufjarðarkaupstaður]] || 2003-2023 || * [http://kort.siglo.is/ Aðalskipulag Siglufjarðar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927044121/http://kort.siglo.is/ |date=2007-09-27 }} || || * [http://www.teikn.is/portal/alias__Rainbow/lang__en/tabID__42/DesktopDefault.aspx Teikn design] |- | 5200 || [[Sveitarfélagið Skagafjörður]] || || || || |- | 5508 || [[Húnaþing vestra]] || 2002-2014 || * [http://www.hunathing.is/skjol/onnurskjol/a%F0alskipulag2.pdf GREINARGERÐ Aðalskipulags] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927224937/http://www.hunathing.is/skjol/onnurskjol/a%F0alskipulag2.pdf |date=2007-09-27 }} || * [http://www.hunathing.is/default.asp?doc=nanar_stofnun&sid=6&us=25 Síða skipulagsin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070830022535/http://www.hunathing.is/default.asp?doc=nanar_stofnun&sid=6&us=25 |date=2007-08-30 }} || * Landmótun ehf * Yngvi Þór Loftsson * Hermann Georg Gunnlaugsson * Jón Gauti Jónsson |- | 5601 || [[Húnavatnshreppur]] - [[Áshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 5604 || [[Blönduósbær]] || || || || |- | 5609 || [[Höfðahreppur]] || || || || |- | 5611 || [[Skagabyggð]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 5612 || [[Húnavatnshreppur]] || || || || |- | 5706 || [[Akrahreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 6000 || [[Akureyrarkaupstaður]] || 1998 - 2018 || * [http://www3.akureyri.is/media/vefmyndir/akureyri/skipulag/Asak98A4.jpg Þéttbýlisuppdráttur 1:10000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051103234228/http://www.akureyri.is/media/vefmyndir/akureyri/skipulag/Asak98A4.jpg |date=2005-11-03 }} * [http://www3.akureyri.is/media/vefmyndir/akureyri/skipulag/AS98_svfel_sm.jpg Sveitarfélagsuppdráttur 1:35000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051103235754/http://www.akureyri.is/media/vefmyndir/akureyri/skipulag/AS98_svfel_sm.jpg |date=2005-11-03 }} * [http://www.nls.is/Svaedisskipulag/Nsk_7.doc NORÐURLANDSSKÓGAR, SÉRSTAKT SVÆÐISSKIPULAG ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102233603/http://www.nls.is/Svaedisskipulag/Nsk_7.doc |date=2007-01-02 }} || [http://www.akureyri.is www.akureyri.is] || |- | 6100 || [[Húsavíkurbær]] || 2005 - 2025 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060522181624/www.husavik.is/files/%7B4adb68c8-26d5-4017-9da4-1961ecf09122%7D_sveitarfelag_50000_final.pdf Sveitarfélagsuppdráttur 1:50000] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060522175839/www.husavik.is/files/%7B81708ce4-13b9-49c8-9e66-3f13071c020b%7D_nagrenni_10000_final.pdf þéttbýli og nágrenni 1:10000] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060522175854/www.husavik.is/files/%7B1374d455-dc62-47c9-b87a-a7d5882412d0%7D_husavik_5000_final.pdf Þéttbýlisuppdráttur 1:5000] || [http://www.husavik.is/page.asp?ID=633 www.husavik.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} || * Per Christensen akritekt FAÍ * Tækniþing ehf * Bygginga- og skipulagsnefnd Húsavíkurbæjar * Bæjarstjórn |- | 6200 || [[Ólafsfjarðarbær]] || || || || |- | 6400 || [[Dalvíkurbyggð]] || || || || |- | 6501 || [[Grímseyjarhreppur]] || || || || |- | 6506 || [[Arnarneshreppur]] || || || || |- | 6513 || [[Eyjafjarðarsveit]] || || || || |- | 6514 || [[Hörgárbyggð]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 6601 || [[Svalbarðsstrandarhreppur]] || || || || |- | 6602 || [[Grýtubakkahreppur]] || || || || |- | 6607 || [[Skútustaðahreppur]] || || || || |- | 6609 || [[Aðaldælahreppur]] || || || || |- | 6611 || [[Tjörneshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 6612 || [[Þingeyjarsveit]] || [[2020]] || [http://www.thingeyjarsveit.is/default.asp?sid_id=20053&tre_rod=002|019|&tId=1 Stefna varðandi aðalskipulag]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} |[http://www.thingeyjarsveit.is/ www.thingeyjarsveit.is] || |- | 6701 || [[Kelduneshreppur]] || || || || |- | 6702 || [[Öxarfjarðarhreppur]] || || || || |- | 6705 || [[Raufarhafnarhreppur]] || || || || |- | 6706 || [[Svalbarðshreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 6707 || [[Langanesbyggð]] - [[Þórshafnarhreppur]] || 2003-2023 || [http://thorshofn.inter-map.com/ Inter-map - Aðalskipulag Þórshafnarhrepps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050901135908/http://thorshofn.inter-map.com/ |date=2005-09-01 }} || [http://www.thorshofn.is/forsida/ Langanesbyggð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718001915/http://www.thorshofn.is/forsida/ |date=2006-07-18 }} varð til við sameiningu Þórshafnarhrepps og Skeggjastaðahrepps || [http://www.teikn.is/portal/alias__Rainbow/lang__en/tabID__42/DesktopDefault.aspx Teikn á Lofti ehf. / Teikn design inc. ] |} === Austurland 7000 - 7620 === {| class="wikitable" ! Númer ! [[Sveitarfélag]] ! Gildistími ! Aðalskipulagsuppdráttur ! Heimasíða ! Hönnun |- | 7000 || [[Seyðisfjarðarkaupstaður]] || 1978-1998 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050629180627/www.sfk.is/gamli/stjornsysla/seydis-adalskipulag.jpg Seyðisfjörður] || * [http://www.sfk.is/index.php?option=com_content&task=view&id=69&Itemid=116 Byggingarfulltrui] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070804074602/http://www.sfk.is/index.php?option=com_content&task=view&id=69&Itemid=116 |date=2007-08-04 }} * [http://www.sfk.is/gamli/stjornsysla/byggingarfulltrui.htm Eldri vefur byggingarfulltrúa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051028115042/http://www.sfk.is/gamli/stjornsysla/byggingarfulltrui.htm |date=2005-10-28 }} || * Skipulag Ríkisins |- | 7300 || [[Fjarðabyggð]] - sameinað || || || || |- | 7501 || [[Langanesbyggð]] - [[Skeggjastaðahreppur]] || 2004-2024 || * [https://www.teikn.is/_Rainbow/images/default/adal_deiliskipulag/Bakki-dreifb-stor.jpg í vinnslu] || || * [http://www.teikn.is/portal/alias__Rainbow/lang__en/tabID__42/DesktopDefault.aspx Teikn á lofti ehf. / Teikn design inc.] |- | 7502 || [[Vopnafjarðarhreppur]] || 2004-2024 || [http://www.teikn.is/_Rainbow/images/default/adal_deiliskipulag/Vopni-a%F0alsk-stor.jpg í vinnslu] || || * [http://www.teikn.is/portal/alias__Rainbow/lang__en/tabID__42/DesktopDefault.aspx Teikn á lofti ehf. / Teikn design inc.] |- | 7505 || [[Fljótsdalshreppur]] || || || || |- | 7509 || [[Borgarfjarðarhreppur]] || || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050301195431/www.landmotun.is/assets/ASBO_7-grg.pdf 2004 –2016 Greinargerð] || || |- | 7605 || [[Fjarðabyggð]] - [[Mjóafjarðarhreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 7610 || [[Fjarðabyggð]] - [[Fáskrúðsfjarðarhreppur]] || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 7613 || [[Breiðdalshreppur]] || || || || |- | 7617 || [[Djúpavogshreppur]] || || || || |- | 7619 || [[Fjarðabyggð]] - [[Austurbyggð]] || || || || |- | 7620 || [[Fljótsdalshérað]] || || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060406113234/www.egilsstadir.is/umhverfi/files/2006032102184473750.pdf Aðalskipulag Austur-Héraðs 2002-2017] * Fellahreppur * Norður-Hérað || || |- |} === Suðurland 7708 - 8721 === {| class="wikitable" ! Númer ! [[Sveitarfélag]] ! Gildistími ! Aðalskipulagsuppdráttur ! Heimasíða ! Hönnun |- | 7708 || [[Sveitarfélagið Hornafjörður]] || 1998-2018 || * Þetta aðalskipulag hefur tekið breytingum, og er vistað á nýrri síðu * [http://www.hornafjordur.is/adalskipulag/adalskipulag_hornafjardar.htm www.hornafjordur.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030512145117/http://www.hornafjordur.is/adalskipulag/adalskipulag_hornafjardar.htm |date=2003-05-12 }} * Eldra aðalskipulag: * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/adalskipulag_hornafjardar.htm Aðalskipulag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060312172631/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/adalskipulag_hornafjardar.htm |date=2006-03-12 }} '''Austur Skaftafellssýsla yfirlitskort''' * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/lon-nes.gif Lón - Nes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010115049/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/lon-nes.gif |date=2007-10-10 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/ssvmyrar.gif Suðursveit - Mýrar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010115213/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/ssvmyrar.gif |date=2007-10-10 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/_raust.gif Öræfi, austurhluti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010115235/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/_raust.gif |date=2007-10-10 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/_rvest.gif Öræfi, vesturhluti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010122024/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/_rvest.gif |date=2007-10-10 }} '''Þéttbýliskort''' * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/hofn144.gif Höfn - Nes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007023818/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/hofn144.gif |date=2007-10-07 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/holtab.gif Holtabæir á Mýrum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007023840/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/holtab.gif |date=2007-10-07 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/Kalfafell.GIF Miðþorpið í Suðursveit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010115510/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/Kalfafell.GIF |date=2007-10-10 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/fagurhm.gif Fagurhólsmýri í Öræfum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010115155/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/fagurhm.gif |date=2007-10-10 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/hof.gif Hof í Öræfum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007023806/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/hof.gif |date=2007-10-07 }} * [http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/Svinafell.GIF Svínafell og Freysness í Öræfum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007023751/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/Svinafell.GIF |date=2007-10-07 }} '''[http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/skyring.gif skyringar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010115139/http://www.hornafjordur.net/adalskipulag/kort/skyring.gif |date=2007-10-10 }}''' || * [http://www.hornafjordur.is/ www.hornafjordur.is] || * Hönnuður: Óþekktur |- | 8000 || [[Vestmannaeyjabær]] || || || || |- | 8200 || [[Sveitarfélagið Árborg]] ([[Selfoss]], [[Stokkseyri]], [[Eyrarbakki]]) || * 2005-2025 || * [http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/A-Sveitarf%C3%A9lagsuppdr%C3%A1ttur.pdf Blað 1 - Árborg í heild] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927021734/http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/A-Sveitarf%C3%A9lagsuppdr%C3%A1ttur.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/B-Selfoss.pdf Blað 2 - Selfoss] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927022015/http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/B-Selfoss.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/C-Eyrarbakki.pdf Blað 3 - Eyrarbakki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927021841/http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/C-Eyrarbakki.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/D-Stokkseyri.pdf blað 4 - Stokkseyri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927021641/http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/D-Stokkseyri.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/skipulagsgreinargerd.pdf Greinargerð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927022108/http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/skipulagsgreinargerd.pdf |date=2007-09-27 }} '''[http://granni.verksud.is/adalskipulag/arb_skip_skjol12.cfm?frett_id=17 - Samþykkt í bæjarstjórn Árborgar 15. janúar 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060624054444/http://granni.verksud.is/adalskipulag/arb_skip_skjol12.cfm?frett_id=17 |date=2006-06-24 }}''' || * [http://www.arborg.is/ www.arborg.is] * [http://granni.verksud.is/adalskipulag/Arb_skip_skjol10.cfm Aðalskipulagsvefur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060616163308/http://granni.verksud.is/adalskipulag/Arb_skip_skjol10.cfm |date=2006-06-16 }} * [http://granni.verksud.is/adalskipulag/arb_skip_skjol12.cfm?frett_id=16 uppdrættir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060624054430/http://granni.verksud.is/adalskipulag/arb_skip_skjol12.cfm?frett_id=16 |date=2006-06-24 }} || * [http://www.skipulag.is/focal/webguard.nsf/key2/listi_radgjafar Valdís Bjarnadóttir arkitekt FAÍ] {{Webarchive|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116115551/www.skipulag.is/focal/webguard.nsf/key2/listi_radgjafar |date=2004-11-16 }} * [http://www.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/wa/dp?detail=1001765&name=frettasida Gunnar Ingi Ragnarsson verkfr. FVFÍ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923193714/http://www.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/wa/dp?detail=1001765&name=frettasida |date=2006-09-23 }} * [http://www.arkverk.is/ Vinnustofan Þverá ehf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060714075043/http://www.arkverk.is/ |date=2006-07-14 }} * [http://www.selfoss.is/verksud/ Verkfræðistofa Suðurlands ehf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060711042456/http://www.selfoss.is/verksud/ |date=2006-07-11 }} |- | || || * 1997 - 2017 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041004121746/www.arborg.is/files/%7BD3AC1362-7B31-4170-9F3F-1BDFDD1E3122%7D_eyrarbakki.pdf Eyrarbakki] || * [http://www.arborg.is/files.asp?id=315 www.arborg.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614163942/http://arborg.is/files.asp?id=315 |date=2006-06-14 }} || * Jon Nordsteien arkitekt MNAL * Ólöf Flygering arkitekt FAÍ * Verkfræðistofa Suðurlands |- | || || * 1995 - 2015 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041004121817/www.arborg.is/files/%7B81DA710D-1304-4270-9F2C-85DFC708AE1B%7D_selfoss.pdf Selfoss undiritað] * [http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/selfoss.pdf Selfoss Uppfært] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060624054035/http://granni.verksud.is/granni/skipulagsskjol/selfoss.pdf |date=2006-06-24 }} || * [http://www.arborg.is/files.asp?id=315 www.arborg.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614163942/http://arborg.is/files.asp?id=315 |date=2006-06-14 }} || * Vinnuhópur Bæjarstjórnar Selfoss * [http://granni.verksud.is/adalskipulag/Arb_skip_skjol10.cfm Verkfræðistofa Suðurlands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060616163308/http://granni.verksud.is/adalskipulag/Arb_skip_skjol10.cfm |date=2006-06-16 }} |- | || || * 1996 - 2016 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041004121828/www.arborg.is/files/%7B92907711-AC29-4682-A26E-76A78682A721%7D_stokkseyri.pdf Stokkseyri] || * [http://www.arborg.is/files.asp?id=315 www.arborg.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614163942/http://arborg.is/files.asp?id=315 |date=2006-06-14 }} || * Hönnuður: Óþekktur * Uppteiknað: Verkfræðistofa Suðurlands 2001 |- | 8508 || [[Mýrdalshreppur]] ([[Vík]]) || || || || |- | 8509 || [[Skaftárhreppur]] ([[Klaustur]]) || || || || |- | 8610 || [[Ásahreppur]] || || || || |- | 8613 || [[Rangárþing eystra]] ([[Hvolsvöllur]]) || || || || |- | 8614 || [[Rangárþing ytra]] ([[Hella]]) || || || || |- | 8722 || [[Flóahreppur]] || || * [http://www.floahreppur.is/stjornsysla/skipulagsmal Skipulagsmal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212005259/http://www.floahreppur.is/Stjornsysla/Skipulagsmal |date=2007-12-12 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080318112600/floahreppur.is//vefsidan/data/MediaArchive/files/pl-50-Villh-300P.pdf Yfirlit í vinnslu] || || |- | || ([[Gaulverjabæjarhreppur]] 8701) || || * [http://floahreppur.aicon.is//vefsidan/data/MediaArchive/files/Gaulverjab-04_adalskipulag-undirritad.pdf Adalskipulag]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://floahreppur.aicon.is//vefsidan/data/MediaArchive/files/Gaulverjab,Greinargerd-Gaul.pdf Greinargerd]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} || || |- | || ([[Hraungerðishreppur]] 8706) || || * [http://floahreppur.aicon.is//vefsidan/data/MediaArchive/files/Hraungerdirshreppur,Adalskipulag-11-undirskr.pdf Adalskipulag]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://floahreppur.aicon.is//vefsidan/data/MediaArchive/files/Hraungerdishreppur;greinargerd-6.pdf Greinargerd]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} || || |- | || ([[Villingaholtshreppur]] 8707) || [[2008]] || * Ekkert aðalskipulag er í gildi || || |- | 8710 || [[Hrunamannahreppur]] ([[Flúðir]]) || || || || |- | 8716 || [[Hveragerðisbær]] || * 1993 - 2013 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021180654/www.hveragerdi.is/pdf/hveragerdi.pdf Hveragerði] || * [https://www.hveragerdi.is/ hveragerdi.is] || * Aðalskipulag: Teiknistofan Skólavörðustíg 28 SF. * Umhverfisskipulag: Landslagsarkitektar Þingholtsstræti 27 * Kortagrunnur: Verkfræðistofa Suðurlands HF. * Hæðalínur: Verkfræðistofan Hnit HF. * Loftmyndir: landmælingar íslands. |- | 8717 || [[Sveitarfélagið Ölfus]] ([[Þorlákshöfn]]) || || || || |- | 8719 || [[Grímsnes- og Grafningshreppur]] ([[Sólheimar]]) || || || || |- | 8720 || [[Skeiða- og Gnúpverjahreppur]] || 2004 - 2016 || * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060413122025/www.skeidgnup.is/lodir/S-Gnup-2004-2016-greinargerd.pdf Greinargerð] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060413122031/www.skeidgnup.is/lodir/S-Gnu-04-016-lagl-uppd-minnk.pdf Láglendið] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060413122028/www.skeidgnup.is/lodir/S-Gnup-04-016-hal-uppd-minnk.pdf Hálendið] || [http://www.skeidgnup.is/greinargerd_index.htm www.skeidgnup.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060714074211/http://www.skeidgnup.is/greinargerd_index.htm |date=2006-07-14 }} || |- | 8721 || [[Bláskógabyggð]] ([[Laugarvatn]] / [[Reykholt]] / [[Skálholt]]) || || || |} == Heimildir == * [[Íslensk sveitarfélög eftir sveitarfélagsnúmerum]] * {{vefheimild|url=http://www.althingi.is/lagas/nuna/1997073.html|titill= Skipulags- og byggingarlög |mánuðurskoðað=11. júlí|árskoðað=2006}} * {{vefheimild|url=http://www.samband.is/files/1497438789sveitfax05.xls|titill=Upplýsingar um íslensk sveitarfélög|mánuðurskoðað=12. nóvember|árskoðað=2005}} * {{vefheimild|url=http://www.skipulag.is/focal/webguard.nsf/key2/adalskipulag3.html|titill=Staða aðalskipulags|mánuðurskoðað=7. júlí|árskoðað=2006}} ==Tenglar== * [http://www.skipulag.is/focal/webguard.nsf/key2/listi_radgjafar LISTI YFIR ÞÁ SEM RÉTTINDI HAFA TIL AÐ SINNA SKIPULAGSGERÐ] {{Webarchive|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116115551/www.skipulag.is/focal/webguard.nsf/key2/listi_radgjafar |date=2004-11-16 }} * [https://umhverfisraduneyti.is/ Umhverfisraduneyti] * [http://www.skipulag.is/ Skipulagsstofnun] [[Flokkur:Landupplýsingar]] [[Flokkur:Sveitarfélög Íslands]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] [[Flokkur:Íslensk stjórnmál|Íslensk stjórnmál]] [[Flokkur:Skipulagsmál]] [[Flokkur:Borgarskipulagning]] 5b3ap3ej2p9igdpo6m8trjpylp1u1hs 1 34049 1961759 161384 2026-04-30T23:38:24Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Spjall:Samtök olíuútflutningslanda]] 1961759 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Spjall:Samtök olíuútflutningslanda]] 4l9p97qh4urosypiclsnrxloy1di5qm 14 34155 1961722 1449100 2026-04-30T14:23:50Z TKSnaevarr 53243 1961722 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Scientists from the United States|bandarískum vísindamönnum}} [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Vísindamenn]] [[Flokkur:Vísindamenn eftir þjóðerni]] i21cbafvm8wza6txh90qhz4l6wogik0 14 35416 1961723 1400664 2026-04-30T14:24:15Z TKSnaevarr 53243 1961723 wikitext text/x-wiki {{CommonsCat|Computer scientists from the United States|bandarískum forriturum}} [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Forritarar]] [[Flokkur:Forritarar eftir löndum]] iiwsvzeds7rjc5ivux6rbxusurlsyda 0 39199 1961715 1514039 2026-04-30T12:01:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961715 wikitext text/x-wiki '''Þyrluþjónustan''' er [[Ísland|íslenskt]] fyrirtæki í flugrekstri sem rekur og leigir út [[þyrla|þyrlur]] ásamt þyrluflugmönnum. Meðal annars til útsýnisflugs, leiguflug, þjónustuflug, tækifærisflug, kvikmyndaflug, ljósmyndaflug og þyrlukennsla. Þyrluflotinn er breytilegur eftir verkefnum en samanstendur af Bell og Eurocopter þyrlum eftir þörfum. Þyrluþjónustan er fyrsti íslenski þyrlurekandi sem hlaut JAR OPS leyfi frá Flugmálastjórn Íslands og Joint Aviation Authority, nú EASA. Þyrluþjónustan var stofnuð árið [[1989]] af Halldóri Hreinssyni og föður hans og flaug Halldór fyrir fyrirtækið til ársins 2008. Eigandaskipti urðu í byrjun árs [[2006]] þá varð Haukur Þór Adolfsson stjórnarformaður og aðaleigandi ásamt Sigurði Pálmasyni sem er jafnframt framkvæmdastjóri. Flugrekstrarstjóri er Sindri Steingrímsson og yfirflugmaður félagsins er Reynir Freyr Pétursson. Þyrluþjónustan bauð upp á þyrlukennslu á árunum [[1991]]-[[1992|92]] og síðan frá 1998 til 2004. == Tengill == * [http://www.helicoptericeland.is Heimasíða Þyrluþjónustunnar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] {{s|1989}} {{Íslensk flugfélög}} goco9bptrhv8e16mdzfctgide53ieja 14 40439 1961725 1401237 2026-04-30T14:24:53Z TKSnaevarr 53243 1961725 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Njósnarar]] [[Flokkur:Njósnarar eftir þjóðerni]] a6uxaku4v19w5rxp0u70pwc0v57xozt 0 53940 1961771 1380655 2026-05-01T10:23:07Z CommonsDelinker 1159 Skipti út Captcha.jpg fyrir [[Mynd:Gimpy-r_CAPTCHA.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · "Captcha" is a generic category. Accordin 1961771 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gimpy-r CAPTCHA.jpg|right|thumb|Dæmi um CAPTCHA.]] '''CAPTCHA''' sem stendur fyrir „Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart“ (''algjörlega sjálftvirkt og almennt Turing próf til að greina í sundur tölvur og mannfólk''), er próf sem er notað á [[vefsíða|vefsíðum]] til að greina á milli manna og [[vél]]a. {{Stubbur|tölvunarfræði}} [[Flokkur:Tölvunarfræði]] ag6ajbyrhbhxy8aexqf3668lb3ulp6b 0 66148 1961760 1799933 2026-05-01T00:46:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961760 wikitext text/x-wiki Dr. '''Björn Bjarnason''' frá Viðfirði ([[3. júlí]] [[1873]] – [[18. nóvember]] [[1918]]) var [[fræðimaður]] og [[kennari]] og [[Þjóðsaga|þjóðsagnasafnari]]. Björn var einnig ritstjóri [[Skírnir - Tímarit Hins íslenzka Bókmenntafélags|Skírnis]] á árunum [[1910]]<nowiki/>–<nowiki/>[[1912]]. Hann er einna þekktastur fyrir bók sína ''[[Íþróttir fornmanna á Norðurlöndum]]''. Þá þýddi hann m.a. skáldsöguna ''Föðurást'' eftir [[Selma Lagerlöf|Selmu Lagerlöf]], rússnesk ævintýri og fleiri sögur. Dr. Björn Bjarnason var bóndason frá [[Viðfjörður|Viðfirði]] í [[Suður-Múlasýsla|Suður-Múlasýslu]]. Þar ólst hann upp, og kenndi sig síðan að jafnaði við fæðingarstað sinn. Hann kom fyrst í skóla 16 ára og varð stúdent [[1895]] með ágætiseinkunn. Í skóla hafði hann mikinn áhuga á íþróttum, en sá áhugi átti síðar eftir að blandast aðaláhugamáli hans: íslenskri tungu. Björn lagði stund á [[Norræna|norræna tungu]] við [[Háskólinn í Kaupmannahöfn|Háskólann í Kaupmannahöfn]]. Í fyrstu ætlaði hann að verða [[lögfræðingur]], en féll ekki það nám og hvarf að norrænunni. Hann lauk meistaraprófi í norrænum fræðum [[1901]] og hélt þá til Íslands og varð skólastjóri á [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafirði]], en þar ólst kona hans, Gyða Þorvaldsdóttir læknis Jónssonar, upp. Gyða var systir málarans [[Kristín þorvaldsdóttir|Kristínar Þorvaldsdóttur]], stundum nefnd Jónsson. Gyða og Björn gengu í hjónaband árið [[1902]]. Þau eignuðust fjögur börn, Högna, Sigríði, Kristínu og Þórunni, hún dó ung. Dr. Björn varði doktorsrit sitt, ''Íþróttir fornmanna'', þann [[27. september]] [[1905]], en það kom síðar út sem bók. Það rit er af mörgum talið skrifað á óvenju góðri íslensku, en dr. Björn var ætíð talinn mikill smekkmaður á málfar, og var til dæmis í miklum metum hjá [[Þórbergur Þórðarson|Þórbergi Þórðarsyni]] eins og kemur fram í bók hans [[Ofvitinn|Ofvitanum]]. Árið [[1908]] tók [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólinn]] til starfa í [[Reykjavík]] og var Björn ráðinn þar til starfa sem kennari sama ár. Eftir fjögura ára starf við skólann bilaði heilsa hans skyndilega. Hann leitaði sér heilsubótar, fyrst hér heima en síðan erlendis, og dvaldi lengstum í [[Sviss]]. Vorið [[1917]] var hann loks það hress orðinn, að hann gat haldið heimleiðis eftir meira en fjögurra ára dvöl erlendis. Honum var þá falið að semja eða efna til íslensku orðabókarinnar. Hann lést ári síðar úr [[Spænska veikin|spænsku veikinni]]. == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=310223&pageSelected=1&lang=0 „Björn Bjarnason dr. phil.“; grein í Ísafold 1918]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000525486 „Dr. Björn Bjarnason frá Viðfirði“; grein í Skírni 1919] {{Stubbur|Æviágrip}} [[Flokkur:Íslenskir fræðimenn]] [[Flokkur:Íslenskir kennarar]] [[Flokkur:Íslenskir þjóðsagnasafnarar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] {{fd|1873|1918}} i2a5zbhy2mkz8f36vzjsfxalcr2u11l 0 67112 1961735 1796806 2026-04-30T17:44:51Z Berserkur 10188 1961735 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Europe live in Tønsberg 2025 (cropped).jpg|thumb|right|Europe árið 2025.]] '''Europe''' er [[Svíþjóð|sænsk]] [[harðrokk]]s og [[þungarokk]]hljómsveit sem var stofnuð árið [[1979]] í bænum [[Upplands Väsby]] og hét þá ''Force''. Stofnendur voru söngvarinn [[Joey Tempest]] (Rolf Magnus Joakim Larsson) og gítarleikarinn [[John Norum]]. Hljómsveitin sló í gegn um allan heim með laginu „[[The Final Countdown]]“ sem kom út á samnefndri hljómplötu árið [[1986]] <ref>[https://www.allmusic.com/artist/europe-mn0000170381#biography Europe Biography] Allmusic</ref>. Árin 1992 til 2003 var hljómsveitin í dvala en síðan hefur hún verið virk og gefið út plötur og spilað reglulega. Europe spilaði á Íslandi árið 1987. Árið 2015 spilaði íslenska sveitin [[The Vintage Caravan]] sem upphitunarsveit fyrir Europe á Skandinavíutúr þeirra. ==Meðlimir== *Joey Tempest - söngur og stöku kassagítar. *John Norum - gítar og bakraddir *John Levén - bassi og bakraddir *Mic Michaeli - hljómborð, píanó og bakraddir *Ian Haugland - trommur og ásláttarhljóðfæri ==Breiðskífur== *Europe (1983) *Wings of Tomorrow (1984) *The Final Countdown (1986) *Out of This World (1988) *Prisoners in Paradise (1991) *Start from the Dark (2004) *Secret Society (2006) *Last Look at Eden (2009) *Bag of Bones (2012) *War of Kings (2015) *Walk the Earth (2017) *Come This Madness (2026) {{stubbur|tónlist}} ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Sænskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Sænskar þungarokkshljómsveitir]] {{s|1979}} 7qs474nn0h7itrbyiutd98a10lvaaqj 0 75529 1961767 1914218 2026-05-01T10:08:47Z ~2026-26464-41 116057 Hann lét af störfum 2025 hjá ettifaq 1961767 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | nafn = Steven Gerrard | mynd = The big 4-0.jpg | fullt nafn = Steven George Gerrard | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1980|5|30|}} | fæðingarbær = [[Whiston (Merseyside)|Whiston]] | fæðingarland = [[England]]i | hæð = 1,83 m | staða = Miðjumaður | núverandi lið = | númer = 8 | ár í yngri flokkum = 1987–1997 | yngriflokkalið = [[Liverpool F.C. Reserves|Liverpool]] | ár1 = 1998–2015 | ár2 = 2015-2016 | lið1 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | lið2 = [[LA Galaxy]] | leikir (mörk)1 = 504 (120) | leikir (mörk)2 = 34 (5) | landsliðsár = 1999<br />2000–2014 | landslið = [[U-21-karlalandslið Englands í knattspyrnu|England U-21]]<br />[[Karlalandslið Englands í knattspyrnu|England]] | landsliðsleikir (mörk) = 4 (1)<br /> 114 (21)<ref> {{cite web |title=Steven Gerrard Profile |publisher=[[The FA]] |url=http://www.thefa.com/England/SeniorTeam/Archive/?pf=p&i=5462&ap=p&searchname=gerrard |accessdate=2008-12-19}}</ref> | þjálfaraár = 2017-2018<br>2018-2021<br>2021-2022<br>2023-2025 | þjálfað lið = Liverpool FC U18<br> [[Glasgow Rangers]]<br>[[Aston Villa]]<br>[[Ettifaq FC]] | mfuppfært = | lluppfært = | fyrrum = já }} '''Steven George Gerrard''' (f. 30. maí 1980 í [[Whiston (Merseyside)|Whiston]], [[Merseyside]], [[England]]i) er enskur fyrrum [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] og núverandi þjálfari [[Ettifaq FC]] í Sádí Arabíu. Með [[Liverpool FC]] vann hann einn [[FA-bikarinn|FA-bikar]], 3 deildarbikara, einn [[UEFA bikarinn|UEFA-bikar]] og einn [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildarbikar]]. Hann lék eitt tímabil með [[LA Galaxy]] eftir að hann hætti hjá Liverpool árið 2015. Gerrard var þekktur fyrir sterk og hröð hlaup, skotkraft og nákvæmni. Hann var bæði fyrirliði Liverpool og enska landsliðsins. Gerrard lagði skóna á hilluna árið 2016. Árið eftir hóf hann að þjálfa ungmennalið Liverpool undir 18 ára. Gerrard var svo skipaður þjálfari [[Rangers FC|Rangers]] í [[Skotland|Skotlandi]] vorið [[2018]]. Frá 2021-2022 stýrði hann [[Aston Villa]]. == Tilvísanir == <references/> {{DEFAULTSORT:Gerrard, Steven }} [[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1980]] 5ewkc16b3vmf02nbyyp6jnm6vbtx4l0 1961769 1961767 2026-05-01T10:15:13Z Berserkur 10188 1961769 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | nafn = Steven Gerrard | mynd = The big 4-0.jpg | fullt nafn = Steven George Gerrard | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1980|5|30|}} | fæðingarbær = [[Whiston (Merseyside)|Whiston]] | fæðingarland = [[England]]i | hæð = 1,83 m | staða = Miðjumaður | núverandi lið = | númer = 8 | ár í yngri flokkum = 1987–1997 | yngriflokkalið = [[Liverpool F.C. Reserves|Liverpool]] | ár1 = 1998–2015 | ár2 = 2015-2016 | lið1 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | lið2 = [[LA Galaxy]] | leikir (mörk)1 = 504 (120) | leikir (mörk)2 = 34 (5) | landsliðsár = 1999<br />2000–2014 | landslið = [[U-21-karlalandslið Englands í knattspyrnu|England U-21]]<br />[[Karlalandslið Englands í knattspyrnu|England]] | landsliðsleikir (mörk) = 4 (1)<br /> 114 (21)<ref> {{cite web |title=Steven Gerrard Profile |publisher=[[The FA]] |url=http://www.thefa.com/England/SeniorTeam/Archive/?pf=p&i=5462&ap=p&searchname=gerrard |accessdate=2008-12-19}}</ref> | þjálfaraár = 2017-2018<br>2018-2021<br>2021-2022<br>2023-2025 | þjálfað lið = Liverpool FC U18<br> [[Glasgow Rangers]]<br>[[Aston Villa]]<br>[[Ettifaq FC]] | mfuppfært = | lluppfært = | fyrrum = já }} '''Steven George Gerrard''' (f. 30. maí 1980 í [[Whiston (Merseyside)|Whiston]], [[Merseyside]], [[England]]i) er enskur fyrrum [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] og núverandi þjálfari. Með [[Liverpool FC]] vann hann einn [[FA-bikarinn|FA-bikar]], 3 deildarbikara, einn [[UEFA bikarinn|UEFA-bikar]] og einn [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildarbikar]]. Gerrard spilaði eitt tímabil með [[LA Galaxy]] eftir að hann hætti hjá Liverpool árið 2015. Hann var þekktur fyrir sterk og hröð hlaup, skotkraft og nákvæmni. Hann var bæði fyrirliði Liverpool og enska landsliðsins. Gerrard lagði skóna á hilluna árið 2016. Árið eftir hóf hann að þjálfa ungmennalið Liverpool undir 18 ára. Gerrard var svo skipaður þjálfari [[Rangers FC|Rangers]] í [[Skotland|Skotlandi]] vorið [[2018]]. Frá 2021-2022 stýrði hann [[Aston Villa]]. == Tilvísanir == <references/> {{DEFAULTSORT:Gerrard, Steven }} [[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1980]] gu9o1obxdoywracf4h6zo1gnxay8hz3 1961770 1961769 2026-05-01T10:17:41Z Berserkur 10188 1961770 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | nafn = Steven Gerrard | mynd = Steven Gerrard 2018.jpg | fullt nafn = Steven George Gerrard | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1980|5|30|}} | fæðingarbær = [[Whiston (Merseyside)|Whiston]] | fæðingarland = [[England]]i | hæð = 1,83 m | staða = Miðjumaður | núverandi lið = | númer = 8 | ár í yngri flokkum = 1987–1997 | yngriflokkalið = [[Liverpool F.C. Reserves|Liverpool]] | ár1 = 1998–2015 | ár2 = 2015-2016 | lið1 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | lið2 = [[LA Galaxy]] | leikir (mörk)1 = 504 (120) | leikir (mörk)2 = 34 (5) | landsliðsár = 1999<br />2000–2014 | landslið = [[U-21-karlalandslið Englands í knattspyrnu|England U-21]]<br />[[Karlalandslið Englands í knattspyrnu|England]] | landsliðsleikir (mörk) = 4 (1)<br /> 114 (21)<ref> {{cite web |title=Steven Gerrard Profile |publisher=[[The FA]] |url=http://www.thefa.com/England/SeniorTeam/Archive/?pf=p&i=5462&ap=p&searchname=gerrard |accessdate=2008-12-19}}</ref> | þjálfaraár = 2017-2018<br>2018-2021<br>2021-2022<br>2023-2025 | þjálfað lið = Liverpool FC U18<br> [[Glasgow Rangers]]<br>[[Aston Villa]]<br>[[Al-Ettifaq]] | mfuppfært = | lluppfært = | fyrrum = já }} [[Mynd:The big 4-0.jpg|thumb|Gerrard með Liverpool.]] '''Steven George Gerrard''' (f. 30. maí 1980 í [[Whiston (Merseyside)|Whiston]], [[Merseyside]], [[England]]i) er enskur fyrrum [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] og núverandi þjálfari. Með [[Liverpool FC]] vann hann einn [[FA-bikarinn|FA-bikar]], 3 deildarbikara, einn [[UEFA bikarinn|UEFA-bikar]] og einn [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildarbikar]]. Gerrard spilaði eitt tímabil með [[LA Galaxy]] eftir að hann hætti hjá Liverpool árið 2015. Hann var þekktur fyrir sterk og hröð hlaup, skotkraft og nákvæmni. Hann var bæði fyrirliði Liverpool og enska landsliðsins. Gerrard lagði skóna á hilluna árið 2016. Árið eftir hóf hann að þjálfa ungmennalið Liverpool undir 18 ára. Gerrard var svo skipaður þjálfari [[Rangers FC|Rangers]] í [[Skotland|Skotlandi]] vorið [[2018]]. Frá 2021-2022 stýrði hann [[Aston Villa]]. == Tilvísanir == <references/> {{DEFAULTSORT:Gerrard, Steven }} [[Flokkur:Enskir knattspyrnumenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1980]] 910er9j0hlo7eupax9ngcndadgrd7nq 0 82206 1961744 1916961 2026-04-30T19:56:43Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961744 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki|gerð=[[hlutafélag]]|lykilmenn=Benedikt Gíslason, bankastjóri<br>Brynjólfur Bjarnason, stjórnarformaður|merki=[[Mynd:Arion_banki_-_logo.png|200px]]|nafn=Arion banki hf.|starfsemi=Bankastarfsemi|staðsetning=[[Reykjavík]], [[Ísland]]|stofnað=[[2008]]|vefur=[http://www.arionbanki.is www.arionbanki.is]}} '''Arion banki hf.''' er [[Ísland|íslenskur]] [[banki]] sem veitir þjónustu til einstaklinga, fyrirtækja og fjárfesta. Bankinn var stofnaður árið 2008 undir nafninu '''Nýi Kaupþing banki''' en fékk nafnið Arion banki 21. nóvember 2009. Rætur Arion banka ná þó aftur til ársins 1930 þegar [[Búnaðarbanki Íslands]] tók til starfa. == Saga == ===''Búnaðarbanki Íslands'' (1930–2003) === [[Búnaðarbanki Íslands]] tók til starfa [[1. júlí]] [[1930]] og var þá alfarið eign ríkisins. Árið 1998 var Búnaðarbankinn gerður að [[Hlutafélag|hlutafélagi]]. ===''Kaupþing'' (1982–2003) === Kaupþing var fjárfestingarbanki sem átta Íslendingar stofnuðu í febrúar 1982. Árið 1986 seldu stofnfélagarnir 49% hlutabréfa sinna í bankanum til sparisjóðanna. Sama ár var Verðbréfaþing Íslands stofnað og var Kaupþing einn fimm stofnaðila. Árið 1990 eignaðist Búnaðarbankinn 50% hlut og á sama tíma bættu sparisjóðirnir við sig einu prósenti. === Sameinað ''Kaupþing'' og ''Búnaðarbankinn'' (2003–2008) === Árið 2003 sameinuðust þessir tveir bankar og urðu að '''''Kaupþingi Búnaðarbanka'''''. Árið 2004 tók sameinaður bankinn upp nafnði '''''KB banki''''' en snemma árs 2007 var nafninu enn og aftur breytt í '''''Kaupþing banki'''''. Bankinn rak 34 útibú á [[Ísland|Íslandi]] auk skrifstofa í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Svíþjóð]], [[Danmörk|Danmörku]], [[Færeyjar|Færeyjum]], [[Finnland|Finnlandi]], [[Noregur|Noregi]], [[Lúxemborg]], [[Sviss]] og [[Bretland|Bretlandi]]. Heildareignir bankans í desember 2007 voru 5.347 milljarðar króna og var bankinn með 3.334 starfsmenn. Lykilmenn í Kaupþingi voru: [[Hreiðar Már Sigurðsson]] forstjóri, [[Sigurður Einarsson]] stjórnarformaður, Ingólfur Helgason forstjóri Kaupþings á Íslandi, [[Ólafur Ólafsson]] einn aðaleiganda Kaupþings, og [[Magnús Guðmundsson]], forstjóri Kaupþings í [[Lúxemborg]]. Í september 2008 seldi Kaupþing [[Katar|katörskum]] höfðingja að nafni [[Al Thani-málið|Al Thani]] 5% hlut í bankanum. Kaupin fjármagnaði Kaupþing sjálft með eigin pening og skapaði þar með eigin eftirspurn. Þess lags sýndarviðskipti eru ólögleg og upp um þau komst eftir [[Bankahrunið á Íslandi|bankahrunið]]. Málið varð eitt umfangsmesta efnahagsbrotamál sem rekið hafði verið fyrir íslenskum dómstólum og var þekkt sem [[Al Thani-málið]]. === Bankinn fer í þrot (haust 2008) === [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011|Efnahagskreppa]] skall á á Íslandi í byrjun 2008 og leiddi það til erfiðrar stöðu fjármálafyrirtækja. Kaupþing varð fyrsti Evrópski bankinn til að falla á greiðslum skuldabréfa sem bankinn hafði gefið út í [[Japan]]. Samningsbrot bankans var ígildi greiðslufalls og var hann því úr sögunni. [[Neyðarlögin|Neyðarlög]] voru sett 6. október 2008 sem gáfu íslenska ríkinu víðtækar heimildir til aðgerða á fjármálamörkuðum. Stóru íslensku bankarnir þrír [[Bankahrunið á Íslandi|fóru í greiðsluþrot]]. Sameining bankans við [[Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis|Sparisjóð Reykjavíkur og nágrennis (SPRON)]] rann þá út í sandinn, viðræður um sameininguna hófust í apríl 2008. Þegar SPRON fór í gjaldþrot nokkrum mánuðum síðar === ''Arion banki'' (2008–) === '''''Nýja Kaupþing''''' var stofnað utan um innlend viðskipti bankans en skuldir hans skildar eftir. Í nóvember 2009 skipti bankinn um nafn og hét þá '''''Arion banki'''''. Arion var ódauðlegur hestur í [[Grísk goðafræði|grískri goðafræði]].<ref>{{Cite web|url=https://www.arionbanki.is/english/about-us/media/news/news-item/2010/09/15/Financial-results-for-the-first-half-of-2010/|title=Financial results for the first half of 2010|website=News item - Arionbanki|language=en|access-date=2017-07-11}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Enginn hluthafi á meira en 10% eignarhlut í bankanum. Stærstu hluthafar bankans eru að mestu stofnanafjárfestar en hinir þrír stærstu eru Gildi lífeyrissjóður, Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins og Lífeyrissjóður verslunarmanna hver með um 9% hlut.<ref>{{Cite web|url=https://wwwv2.arionbanki.is/bankinn/fjarfestatengsl/hlutabrefafjarfestar/hluthafalisti/|title=Hluthafalisti|website=Arionbanki|language=en|access-date=2023-05-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Bankastjórar == * Sverrir Guðmundsson (24. júní 2015)<ref>[https://www.visir.is/g/2015229891d/nyir-utibusstjorar-hja-arion-banka ''Nýir útibússtjórar hjá Arion banka''], Vísir, 24. júní 2008.</ref> * Finnur Sveinbjörnsson (22. október 2008 - 31. maí 2010)<ref>[https://timarit.is/page/4202451?iabr=on#page/n15/mode/2up ''Bankastjóri Nýja Kaupþings ráðinn''], Morgunblaðið, 22. október 2008, bls. 16</ref> * [[Höskuldur H. Ólafsson]] (1. júní 2010 - 30. apríl 2019)<ref>[https://timarit.is/page/5320193?iabr=on#page/n1/mode/2up ''Höskuldur til Arion banka''], Morgunblaðið, 24. apríl 2010, bls. 2</ref> * Stefán Pétursson (1. maí 2019 - 30. júní 2019) <ref>{{Cite web|url=https://kjarninn.is/frettir/2019-04-23-stefan-tekur-timabundid-vid-sem-bankastjori-arion-banka/|title=Stefán tekur tímabundið við sem bankastjóri Arion banka|date=2019-04-23|website=Kjarninn|language=is|access-date=2023-05-21}}</ref> * [[Benedikt Gíslason]] (1. júlí 2019 -)<ref>[https://timarit.is/page/7090841?iabr=on#page/n0/mode/2up ''Benedikt tekur við Arion''], Fréttablaðið, 26. júní 2019, bls. 1</ref> == Tenglar == * [http://www.arionbanki.is/ Vefsíða Arion banka] * [http://ek.arionbanki.is/ Einkaklúbburinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180121165022/http://ek.arionbanki.is/ |date=2018-01-21 }} * [http://www.arionbanki.is/einstaklingar/rafraen-vidskipti/appid/ Arion appið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130161330/http://www.arionbanki.is/einstaklingar/rafraen-vidskipti/appid/ |date=2018-01-30 }} == Tilvísanir == <references />{{stubbur|fyrirtæki|Ísland}} {{SFF}} {{s|2008}} [[Flokkur:Íslenskir bankar]] 6yysz41a0ugi36u0h3bbs3kz1shtzfx 0 82451 1961761 1958242 2026-05-01T02:51:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961761 wikitext text/x-wiki {{coord|52.5163|13.3777|display=title|format=dms}}[[Mynd:Brandenburger Tor 2005 006.JPG|thumb|Brandenborgarhliðið eftir fall [[Berlínarmúrinn|múrsins]]]] '''Brandenborgarhliðið''' er ein þekktasta bygging [[Berlín]]ar og eitt þekktasta mannvirki [[Þýskaland]]s og [[Evrópa|Evrópu]]. Það varð jafnframt að tákngervingi friðar og sameiningar þegar [[Berlínarmúrinn]] féll. == Lýsing == Brandenborgarhliðið er 26 metra hátt og 65 metra breitt, en með breiddinni teljast varðhúsin sitthvoru megin við hliðið. Fyrirmyndin var [[Propylaea]], inngangahofið mikla á [[Akrópólis|Akrópólishæðinni]] í [[Aþena|Aþenu]]. Hliðið stendur á 12 [[dórískar súlur|dórískum súlum]]. Efst trónir hestaeykið ''Quadriga'', en þar keyrir rómverska sigurgyðjan [[Viktoría (sigurgyðja)|Viktoría]] á vagni sem dreginn er af fjórum hestum. == Saga hliðsins == [[Mynd:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|thumb|Fjóreykið á hliðinu. Upplýst að næturlagi.]] [[Mynd:Photograph_of_President_Reagan_giving_a_speech_at_the_Berlin_Wall,_Brandenburg_Gate,_Federal_Republic_of_Germany_-_NARA_-_198585.jpg|thumb|[[Ronald Reagan]] heldur ræðu við Brandenborgarhliðið [[1987]]]] Hliðið var reist [[1788]]-[[1791]] af [[Friðrik Vilhjálmur II (Prússland)|Friðriki Vilhjálmi II]] Prússakonungi til minningar um fyrirrennara sinn og frænda, [[Friðrik mikli|Friðrik II]] (kallaður hinn mikli). Hliðið sneri til vesturs og var útgönguleið úr [[Berlín]] í átt til [[Brandenborg (Borg)|Brandenborgar]], þaðan er heitið fengið. [[1793]] var hestaeykið sett upp. Það er gríðarmikil koparstytta af sigurgyðjunni Viktoríu á fjóreyki en hún var til minningar um sigurvinninga Friðriks mikla. [[1806]], aðeins 13 árum síðar, hertók [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] Berlín. Hann gerði sér lítið fyrir og lét taka fjóreykið niður af hliðinu og senda til [[París]]ar. Þar ætlaði hann að setja það upp á nýjan leik. En [[1814]] tapaði Napoleon í orrustu fyrir [[Gebhard Leberecht von Blücher|Blücher]] herforingja, sem við það náði að hertaka París. Blücher pakkaði fjóreykinu saman og sendi það til baka til Berlínar, þar sem það var aftur sett á Brandenborgarhliðið. Á 7. áratug [[19. öldin|19. aldar]] voru nær allir borgarmúrar í Berlín rifnir og hurfu þá flestöll borgarhlið Berlínar. Brandenborgarhliðið fékk þó að standa. Í [[janúar]] [[1933]] héldu nasistar uppá það að [[Adolf Hitler|Hitler]] varð [[kanslari]] [[Þýskaland]]s með ljósagöngu í gegnum Brandenborgarhliðið. Þegar [[heimstyrjöldin síðari]] hófst var gerð gifsafsteypa af fjóreykinu. Hliðið sjálft skemmdist lítið í stríðinu, en varðhliðin sitthvoru megin skemmdust töluvert. Hins vegar nær gjöreyðilagðist fjóreykið efst. Skemmdirnar voru ekki lagfærðar fyrr en [[1956]]-[[1957]]. Þá var einnig nýtt fjóreyki smíðað af afsteypunni, en hægt er að skoða höfuðið á gömlu sigurgyðjunni í safninu [[Märkisches Museum]] í miðborg Berlínar. Þegar [[Berlínarmúrinn]] var reistur, var hann lagður fyrir aftan Brandenborgarhliðið, þannig að hliðið var austanmegin. Það myndaði nokkurs konar botnlanga í miðborg [[Austur-Berlín]]ar. Almenningur mátti ekki ganga upp að því, enda stóð hliðið á bannsvæði múrsins. Aðeins austurþýskir varðmenn máttu vera þar, en stöku sinnum fengu erlendir [[þjóðhöfðingi|þjóðhöfðingjar]] að ganga upp að hliðinu austanmegin. Brandenborgarhliðið var töluvert hærra í loftinu en Berlínarmúrinn og gnæfði því hátt yfir hann. Hliðið sást því vel að vestan og varð að tákngervingi [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]]. [[1987]] hélt [[Ronald Reagan]] bandaríkjaforseti ræðu vestanmeginn við hliðið og sagði þá meðal annars: „''Mr. Gorbachev, open this gate! Mr. Gorbachev, tear down this wall!''“ (''[[Míkhaíl Gorbatsjov|Herra Gorbatsjov]], opnaðu þetta hlið! Herra Gorbatsjov, rífðu niður þennan múr!''). Árið [[1989]] komst hliðið aftur í heimspressuna þegar tugþúsundir mótmælenda úr Austur-Berlín söfnuðust saman á torginu fyrir framan hliðið, á bannsvæðinu. Mótmæli þessi voru angi af mótmælum víða um [[Austur-Þýskaland]]. Einnig tóku íbúar [[Vestur-Berlín]]ar þátt í mótmælunum, vestan megin við hliðið. Mótmæli þessi fóru að mestu friðsamlega fram. Brandenborgarhliðið varð á þessum tíma tákngervingur [[friður|friðar]] og sameiningar. Mótmælunum linnti ekki fyrr en stjórnin ákvað að létta á ferðabanni íbúa Austur-Þýskalands. Múrinn var opnaður á nokkrum stöðum og samstundis flykktust tugþúsundir manna frá Austur-Berlín til vesturhluta borgarinnar. Þetta leiddi að lokum til [[Fall Berlínarmúrsins|falls múrsins]] og (ásamt öðrum atburðum) til falls [[kommúnismi|kommúnismans]] í Austur-Þýskalandi. == Heimildir == * {{bókaheimild|höfundur=Schneider og Cobbers|titill=Berlin|útgefandi=Jaron|ár=1998}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Brandenburger Tor|mánuðurskoðað=30. nóvember|árskoðað=2009}} == Tenglar == {{Commons|Brandenburger Tor}} [https://www.brandenburg-gate.de Brandenborgarhliðið]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Byggingar í Berlín]] c8yghjythw2b6advkbx3xffcnhszc8v 0 106135 1961765 1961527 2026-05-01T08:29:08Z Friðþjófur 104929 /* Undirskriftasafnanir á Íslandi */ 1961765 wikitext text/x-wiki '''Undirskriftalisti''' er beiðni um að eitthvað sé gert í ákveðnu málefni og sem slík staðfesting á þeirri afstöðu sem er fyrir hendi meðal almennings. Slíkur listi er oft sendur til [[ríkisstjórn]]a(r) eða annarra opinberra [[samtök|samtaka]] og fyrirtækja. Undirskriftalisti samanstendur af fjölda undirskrifta sem skrifaðar eru til að sýna stuðning með eða gegn máli. Dæmi um undirskriftalista er sá sem saminn var til frelsunar [[Nelson Mandela]] úr fangelsi. Núorðið eru flestir undirskriftalistar settir fram á [[Internet|netinu]]. == Undirskriftasafnanir á Íslandi== Ýmsar undirskriftasafnanir hafa verið haldnar á Íslandi í gegnum tíðina. Eftirtaldar safnanir hafa náð mestum fjölda undirskrifta: # Krafa um að 11% af vergri þjóðarframleiðslu renni í heilbrigðismál (2016), 86.729 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/04/30/afhendir_86_729_undirskriftir/|titill=Mbl. 30. apríl 2016}}</ref> # Gegn [http://icelandreview.com/news/2009/03/16/indefence-group-delivers-petition-uk-parliament beitingu breska ríkisins á hryðjuverkalögum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304125935/http://icelandreview.com/news/2009/03/16/indefence-group-delivers-petition-uk-parliament |date=2016-03-04 }} gegn Íslandi (2008), 83.353 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.visir.is/g/2016160319564/kari-slaer-islandsmetid-i-undirskriftasofnun|titill=Vísir 12. mars 2016}}</ref> # Gegn flutningi [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]] úr [[Vatnsmýri]] (2013), 69.637 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.visir.is/g/2016160319564/kari-slaer-islandsmetid-i-undirskriftasofnun|titill=Vísir 12. mars 2016}}</ref> # Gegn [[Icesave]]<nowiki/>-samningi 2 (2010), 56.089 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/6135352#page/n7/mode/2up|titill=Fréttablaðið 20. júní 2013}}</ref> # [[Varið land]], gegn brottför hersins (1974), 55.522 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.ruv.is/frett/yfir-50000-undirskriftir-komnar|titill=Ruv.is 21. janúar 2016}}</ref> # Gegn [[Íslenska kvótakerfið|kvótasetningu]] á [[makríll|makríl]] (2015), 53.571 undirskrift.<ref>{{vefheimild|url= https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/07/16/afhenda_forsetanum_53_571_undirskrift/|titill=Mbl.is 16. júlí 2015}}</ref> # Áskorun um áframhald ESB-viðræðna (2014), 53.555 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.ruv.is/frett/yfir-50000-undirskriftir-komnar|titill=Ruv.is 21. janúar 2016}}</ref> # Áskorun um að [[Faxaflói]] verði griðland hvala (2018), 50.424 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/05/11/undirskriftir_gegn_hvalveidum_afhentar/|titill=Mbl.is 11. maí 2018}}</ref> # Gegn sölu HS-orku til [[Magma Energy Corp|Magma Energy]] (2011), 47.004 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/6135352#page/n7/mode/2up|titill=Fréttablaðið 20. júní 2013}}</ref> # Gegn brottvísun hælisleitandans Uhunoma Osayomore (2021), 45.744 undirskriftir.<ref>{{vefheimild |höfundur=Ólafsdóttir, Kristín |titill=Afhentu 45 þúsund undirskriftir til stuðnings Uhunoma - Vísir |url=https://www.visir.is/g/20212074064d/afhentu-45-thusund-undirskriftir-til-studnings-uhunoma |ritverk=visir.is |dags=16. febrúar 2021 |tungumál=is}}</ref> # Gegn [[Eyjabakkar|Eyjabakkavirkjun]] (1999), 45.386 undirskriftir.<ref>{{Vefheimild|url= https://www.mbl.is/greinasafn/grein/518791/|titill=Morgunblaðið 15. febrúar 2000|aðgengi=áskrift}}</ref> # Krafa um að lögfesta nýju stjórnarskránna á grunni þjóðaratkvæðagreiðslunnar 2012 (2020), 43.423 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://listar.island.is/Stydjum/74|titill=Undirskriftalisti Island.is 20. október 2020}}</ref> # Gegn Icesave-samningi 3 (2011), 42.400 undirskriftir (þ.a. 37.488 afhentar 18. febrúar 2011). # Krafa um að hætt verði við áætlanir um virkjanir á íslenska hálendinu (2015), 42.343 undirskriftir (þann 25. janúar 2016). # Undirskriftasöfnun fyrir afnámi kílómetragjalds (2026), 41.926 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://island.is/undirskriftalistar/d6f9ffcf-3389-4060-888f-384fee03c951|titill=Undirskriftalisti Island.is 28. apríl 2026}}</ref> # Bjarni Benediktsson hefur ekki minn stuðning sem forsætisráðherra (2024), 41.876 undirskriftir. <ref>{{Vefheimild|url=https://island.is/undirskriftalistar/1296970d-9dc4-4daf-938f-37c06b48bcd1|titill=Bjarni Benediktsson hefur ekki minn stuðning sem forsætisráðherra|vefsíða=Ísland.is|dags=23. apríl 2024}}</ref> # Gegn vegatollum (2011), 41.525 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://issuu.com/frettatiminn/docs/19_02_2015_lr/8|titill=Fréttatíminn 19. febrúar 2015}}</ref> # Krafa um leiðréttingu stökkbreyttra lána og afnám [[Verðtrygging|verðtryggingar]] (2012), 37.743 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/6135352#page/n7/mode/2up|titill=Fréttablaðið 20. júní 2013}}</ref> # Gegn breytingum á brjóstaskimunum fyrir [[krabbamein|krabbameini]] (2021), 37.291 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/02/04/taknraen_motmaeli_vid_heilbrigdisraduneytid/ |titill=Táknræn mótmæli við heilbrigðisráðuneytið}}</ref> # Ávarp [[Friðarhreyfing íslenskra kvenna|Friðarhreyfingar íslenskra kvenna]] með ákalli um frið, afhent á kvennaráðstefnu S.Þ. (1985), 36.720 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/3598510?iabr=on|titill=NT, 21. ágúst 1985, „36.720 undirskriftir vöktu mikla athygli“}}</ref> # Gegn breytingum á [[veiðigjald|veiðigjaldi]] (2013), 34.882 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.ruv.is/frett/yfir-50000-undirskriftir-komnar|titill=Ruv.is 21. janúar 2016}}</ref> # Gegn [[Evrópska efnahagssvæðið|EES]]<nowiki/>-samningum (1992), 34.378 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/6135352#page/n7/mode/2up|titill=Fréttablaðið 20. júní 2013}}</ref> # Gegn hvalveiðum (2013), 33.000 undirskriftir. # Krafa um að [[DV]] breyti ritstjórnarstefnu sinni í umfjöllun um menn og viðkvæm málefni (2006), 32.044 undirskriftir. <ref>{{Vefheimild|url= https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1060786/|vefsíða=Morgunblaðið|dags=14. janúar 2006|titill=Afhentu ritstjóra DV 32.044 undirskriftir|aðgengi=áskrift}}</ref> # Gegn [[Fjölmiðlafrumvarpið|Fjölmiðlafrumvarpinu]] (2004), 31.752 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/6135352#page/n7/mode/2up|titill=Fréttablaðið 20. júní 2013}}</ref> # Áskorun SÁÁ um að 10% af áfengisgjaldi renni til vímuvarna (2013), 31.000 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2013/06/05/Radherra-tok-vid-undirskriftum-fra-SAA/|titill=Vefur Stjórnarráðsins 5. júní 2013}}</ref> # Krafa þess efnis að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson segi af sér sem forsætisráðherra í kjölfar [[Panamaskjölin|Panamaskjalanna]], 30.300 undirskriftir (þann 11. apríl 2016). # Áskorun Geðhjálpar um að setja geðverndarmál í forgang (2020), 30.093 undirskriftir.<ref>{{vefheimild|url= https://stundin.is/grein/12275//|titill=Stundin 12. nóvember 2020}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Mótmæli]] [[Flokkur:Aðgerðastefna]] 1pvfaox1ioz38h8qaewqvvs5z105b4h 0 111262 1961766 1931689 2026-05-01T09:42:10Z Ziv 102822 ([[c:GR|GR]]) [[File:Mbabane - City overview.jpg]] → [[File:Mbabane (6035476964).jpg]] Copyvio replacement 1961766 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Mbabane | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] (stjórnsýsla) | mynd = Mbabane (6035476964).jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Esvatíní | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Esvatíní | teiknibóla_kort_mjótt = yes | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Esvatíní}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = 1902 | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = | flatarmál_heild_km2 = 81,76 | hæð_m = 1.243 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">[https://worldpopulationreview.com/cities/eswatini Eswatini Cities by Population 2025]</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2010 | mannfjöldi_heild = 94.874 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = SAST | utc_hliðrun = +02:00 | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} '''Mbabane''' er [[höfuðborg]] og stærsta borg [[Esvatíní]]. Íbúar eru tæp 100 þúsund (2010).<ref name="mannfjöldi" /> Borgin er í héraðinu [[Hhohho]] í [[Mdimba-fjöll]]um í norðvesturhluta landsins. Meðalhæð borgarinnar yfir sjávarmáli er 1243 metrar. == Tilvísanir == {{commons}} {{reflist}} {{Höfuðborgir í Afríku}} {{stubbur|Afríka}} [[Flokkur:Esvatíní]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Afríku]] 4psj2kbrmq2d6kz86jd9a6p8okmeau4 14 111304 1961719 1531196 2026-04-30T14:22:10Z TKSnaevarr 53243 1961719 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Aðgerðasinnar eftir löndum]] 1lyfxzw4uosc12jcqezi4b2p7evztl0 14 116334 1961724 1415693 2026-04-30T14:24:32Z TKSnaevarr 53243 1961724 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Bandarísk menning]] [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Handritshöfundar]] dzt8i0e992itk6sqfykpwivb4dk9abh 14 125716 1961720 1473121 2026-04-30T14:23:08Z TKSnaevarr 53243 1961720 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Lögfræðingar]] [[Flokkur:Lögfræðingar eftir löndum]] ovmz73bjyc9qzyl75oyoj42ul1kx3hz 0 131138 1961731 1961407 2026-04-30T17:20:10Z Berserkur 10188 1961731 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseta, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] k10l5h8al44xskzesyczrfljkxe4hoy 1961736 1961731 2026-04-30T18:28:51Z Berserkur 10188 /* Apríl */ 1961736 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]]: **[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. ** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust. * [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]]. * [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s. * [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð. * [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseta, hlaut flest atkvæði. * [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]]. * [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]]. * [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]]. ===Maí=== * [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC). * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). * [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]). * [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]). * [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) * [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] 4b7oxhc42rujiuaobxlsae6s4bht7oh 14 133773 1961721 1684610 2026-04-30T14:23:23Z TKSnaevarr 53243 1961721 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Glæpamenn]] [[Flokkur:Glæpamenn eftir löndum]] [[Flokkur:Glæpir í Bandaríkjunum‎]] 5d21422emw90ntt7b758jqp4zzn1jp6 0 134342 1961745 1875520 2026-04-30T20:05:46Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961745 wikitext text/x-wiki {{Fjall}} '''Arnarfell''' er lítið [[móberg]]sfell (tæpir 200 metrar) í Gullbringusýslu, skammt suðaustur frá [[Krísuvík]]ur[[Kirkja|kirkju]], norðan við [[Suðurstrandarvegur|Suðurstrandarveg]]. Þar var hluti [[kvikmynd]]arinnar „[[Flags of Our Fathers (kvikmynd)|Flags of Our Fathers]]“ tekinn. [[Clint Eastwood]] [[leikstjóri|leikstýrði]] myndinni. Nokkrir Íslendingar fóru með smáhlutverk í myndinni. == Tenglar == [http://www.grindavik.is/v/634 Grindavík.is - Arnarfell í Krýsuvík ]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} == Heimildir == *[[Landið þitt Ísland]], [[Þorsteinn Jósepsson]] og [[Steindór Steindórsson]], 1. bindi A-G, [[Bókaútgáfan Örn og Örlygur HF.]], [[1984]]. {{stubbur}} [[Flokkur:Fjöll á Íslandi]] [[Flokkur:Reykjanes]] 8f0iuntitm4nxp3qvlctlkony082e91 0 153799 1961741 1948194 2026-04-30T19:06:39Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961741 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Anna-Lind Pétursdóttir | búseta = | mynd = ALP 2020.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = | fæðingarstaður = Akureyri | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | virkur = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = | starf = Prófessor í sálfræði, sérkennslu og atferlisgreiningu við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] | titill = | verðlaun = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | háskóli = | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Anna-Lind Pétursdóttir''' er [[prófessor]] í [[sálfræði]], sérkennslu og [[atferlisgreining|atferlisgreiningu]] við Menntavísindasvið [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].<ref name="Anna-Lind">{{Vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/annalind|titill=Anna Lind G. Pétursdóttir. Prófessor í sálfræði, sérkennslu og atferlisgreiningu| skoðað-dags = 29. ágúst 2019}}</ref> == Ferill == Anna-Lind lauk [[stúdentspróf|stúdentsprófi]] frá [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]] árið 1991,<ref>Menntaskólinn á Akureyri. [https://www.ma.is/is/moya/page/studentar-1991 Stúdentar 1991] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222819/https://www.ma.is/is/moya/page/studentar-1991 |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> B.A.-gráðu í [[sálfræði]] frá Háskóla Íslands 1996, cand.psych.-gráðu í sálfræði 2001<ref name="Anna-Lind" /> og Dr.phil-gráðu í námssálfræði og sérkennslufræðum frá College of Education and Human Development við Minnesotaháskóla 2006.<ref>Skrá um doktorsritgerðir Íslendinga. [https://doktor.landsbokasafn.is/detail/1689 Anna Lind Pétursdóttir].</ref><ref>Kvennasögusafn Íslands. [https://kvennasogusafn.is/index.php?page=2006-2 Íslenskir kvendoktorar 2006] {{Webarchive|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101117193943/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=2006-2 |date=2010-11-17 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Mbl.is. (2006, 17. október). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1108857/ Doktorsvörn í námssálfræði]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Hún hlaut styrki úr sjóðum [[:en:Val Bjornson|Val Bjornson]] og [[:en:Fulbright Program|Fulbright]] (2003) til doktorsnámsins í Bandaríkjunum.<ref>Fulbright. [http://www.fulbright.is/en/about_fulbright/recent_grantees/fulbright_grantees Fulbright recipients] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222812/http://www.fulbright.is/en/about_fulbright/recent_grantees/fulbright_grantees |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Anna-Lind starfaði sem atferlisþjálfi og síðar ráðgjafi í heildstæðri atferlisþjálfun fyrir börn með einhverfu 1995 til 1997 og vann að rannsókn og síðar ráðgjöf til að draga úr hegðunarerfiðleikum nemenda í grunnskólum á vegum Fræðslumiðstöðvar Reykjavíkur 1998 til 1999. Hún var sálfræðingur hjá Leikskólum Reykjavíkur 2001 til 2003, stýrði átaksverkefni um bætt samskipti og hegðun í leik- og grunnskólum Reykjavíkurborgar 2006 til 2008, og vann samhliða sem stundakennari við Háskóla Íslands frá 2001 þar til hún hóf störf sem [[lektor]] í sálfræði, sérkennslu og atferlisgreiningu við Menntavísindasvið 2008. Hún varð [[dósent]] árið 2010<ref name="Anna-Lind" /> og prófessor 2018.<ref>Háskóli Íslands. (2018). [https://www.hi.is/frettir/hljota_framgang_i_starfi_0 Hljóta framgang í starfi]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Árin 2017 og 2018 starfaði hún einnig sem yfirsálfræðingur á Menntasviði [[Kópavogsbær|Kópavogsbæjar]] samhliða hlutastarfi við HÍ.<ref name="Anna-Lind" /><ref>Vísindavefurinn. (2018). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=76560 Hvað hefur vísindamaðurinn Anna-Lind Pétursdóttir rannsakað?] Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Anna-Lind hefur gegnt ýmsum trúnaðarstörfum innan og utan Háskóla Íslands, m.a. í fagráði náms- og gæðamats Menntamálastofnunar,<ref>Menntamálastofnun. [https://mms.is/fagrad-um-nams-og-gaedamat Fagráð um náms- og gæðamat]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> í vettvangsráði, námsnefnd og fagráði á Menntavísindasviði HÍ og sem fulltrúi í stjórn náms í hagnýtri atferlisgreiningu við HÍ, Rannsóknarsjóðs HÍ, Félagi sérkennara á Íslandi og Einhverfusamtökunum.<ref>Mbl.is. (1999, 11. febrúar). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/448934/ Námsstefna Umsjónarfélags einhverfra. Atferlismeðferð eykur sjálfstæði]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> == Rannsóknir == Helstu áherslur Önnu-Lindar í kennslu og rannsóknum eru sannreyndar aðferðir til að mæta sérþörfum barna og þjálfun starfsfólks skóla í beitingu þeirra.<ref>University of Minnesota. (2018). [https://news.cehd.umn.edu/special-ed-alumni-professor-in-iceland-shares-experience/ Special ed alumni, professor in Iceland shares experience]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Þórunn Kristjánsdóttir. (2014, 2. maí). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1507656/ Mennta kennara betur til að draga úr hegðunarvanda]. Mbl.is. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Háskóli Íslands. [https://www.hi.is/visindin/dregid_ur_hegdunarerfidleikum_barna Dregið úr hegðunarerfiðleikum barna]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Þar má nefna sem dæmi rannsókn á áhrifum þjálfunar leikskólastarfsfólks í nýrri kennslutækni á framfarir barna með þroskaseinkun, mat og útfærsla á samvinnunámsaðferðum til að auka félagsleg samskipti nemanda með einhverfu við bekkjarfélaga sína, mat á námsframvindu nemenda í áhættu fyrir lestrarerfiðleika og einstaklingsmiðuð inngrip til að auka námshraða í lestri, og mat á áhrifum stuðningsáætlana byggðum á virknimati á langvarandi hegðunarvanda nemenda í grunn- leik- og framhaldsskólum. Einnig hafa rannsóknir hennar beinst að lestrarkennslu almennt, eins og reynslu leikskólakennara af samvinnunámsaðferðum og áhrifum þeirra á byrjandi lestrarfærni leikskólabarna.<ref>Google Scholar. [https://scholar.google.com/citations?user=0aiC91UAAAAJ&hl=en&oi=ao Anna-Lind Pétursdóttir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.</ref> Hún, ásamt dr. Kristen McMaster fengu verkefnisstyrk úr Rannís til að meta framkvæmd félagakennslu og áhrif hennar á lestrarfærni nemenda í 1. og 2. bekk.<ref>Rannsóknamiðstöð Íslands.[https://www.rannis.is/frettir/uthlutun-ur-rannsoknasjodi-styrkarid-2020 Úthlutun úr Rannsóknasjóði styrkárið 2020] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814141819/https://www.rannis.is/frettir/uthlutun-ur-rannsoknasjodi-styrkarid-2020 |date=2020-08-14 }}. Sótt 31. mars 2020.</ref> Anna-Lind hefur á starfsferli sínum skrifað fjölda fræðigreina í innlend og erlend tímarit<ref>Academia. [http://hi.academia.edu/AnnaLindP%C3%A9tursd%C3%B3ttir Anna-Lind Pétursdóttir].</ref> auk þess sem hún hefur haldið marga fyrirlestra bæði innanlands og erlendis.<ref>Hafnarfjörður. (2015). [https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/frettir/malthing-um-laesi-25-februar Málþing um læsi 25. febrúar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222820/https://www.hafnarfjordur.is/stjornsysla/frettir/malthing-um-laesi-25-februar |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Skólavarðan. Veftímarit um skóla- og menntamál. (2016). [http://skolavardan.is/raddir/%E2%80%8BVerkfaeri-i-skola-margbreytileikans/ Verkfæri í skóla margbreytileikans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222813/http://skolavardan.is/raddir/%25E2%2580%258BVerkfaeri-i-skola-margbreytileikans/ |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> Hún hefur einnig haldið námskeið fyrir foreldra og fagfólk skóla um leiðir til að bæta hegðun og líðan barna, bæði á vegum Endurmenntunar HÍ<ref>Endurmenntun HÍ. [https://www.endurmenntun.is/media/ks15522h1920190416.pdf Hugræn atferlisfræði í lífi og starfi]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Mbl.is. (2013, 6. september). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1478748/ Einstaklingsmiðuð úrræði á jákvæðum nótum]. Sótt 29. ágúst 2019.</ref><ref>Kennarasamband Íslands. (2014). [https://ki.is/rss/377-n%C3%A1mskei%C3%B0-fyrir-starfsf%C3%B3lk-leiksk%C3%B3la Námskeið fyrir starfsfólk leikskóla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222814/https://ki.is/rss/377-n%25C3%25A1mskei%25C3%25B0-fyrir-starfsf%25C3%25B3lk-leiksk%25C3%25B3la |date=2019-08-29 }}. Sótt 29. ágúst 2019.</ref> og við skóla um allt land. == Fjölskylduhagir == Anna-Lind fæddist á [[Akureyri]] og ólst upp þar og í [[Þýskalandi]]. Foreldrar Önnu-Lindar eru Gisela Rabe-Stephan (f. 1943), framhaldsskólakennari og Pétur Bjarnason (1939–1976), hafnarstjóri á Akureyri. Eiginmaður Önnu-Lindar er [[Skúli Helgason]], stjórnmálafræðingur. Þau eiga fimm börn.<ref>Alþingi. [https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=720 Skúli Helgason]. Sótt 31. mars 2020.</ref> == Helstu ritverk == === Greinar=== *Petursdottir, AL., Gudmundsdottir, T. [https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10803-021-05204-4 Supporting Social Play Skill Acquisition and Generalization of Children with Autism Through Video Modeling]. ''J Autism Dev Disord'' (2021). <nowiki>https://doi.org/10.1007/s10803-021-05204-4</nowiki> *Pétursdóttir, A. L. & Ragnarsdottir, G. B. (2019). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/bin.1670 Decreasing student behavior problems and fostering academic engagement through function-based support and fading of token reinforcement]. ''Behavioral Interventions'', ''34''(3), 323-337. *Pétursdóttir, A. L. (2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/pits.21998 Distance training in function-based interventions to decrease student problem behavior: Summary of 74 cases from a university course]. ''Psychology in the Schools'', ''54''(3), 213-227. *Anna-Lind Pétursdóttir & Kristín Svanhildur Ólafsdóttir. (2016). [https://ojs.hi.is/netla/article/view/2430 Samvinna um læsi í leikskóla: Áhrif K-PALS á hljóðkerfisvitund, hljóðaþekkingu, hljóðafimi og umskráningarfærni leikskólabarna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222806/https://ojs.hi.is/netla/article/view/2430 |date=2019-08-29 }}. ''Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun''. Menntavísindasvið, Háskóli Íslands. *Anna-Lind Pétursdóttir. (2016). K-PALS-félagakennsla: Dæmi um útfærslur til að styðja við lestrarnám og félagsleg samskipti nemenda með sérþarfir. ''Glæður'', ''25'', 14-22. *Anna-Lind Pétursdóttir & Kristín Helga Guðjónsdóttir. (2015). [http://netla.hi.is/greinar/2015/ryn/005.pdf Pör að læra saman í leikskóla: Reynsla starfsfólks af K-PALS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222810/http://netla.hi.is/greinar/2015/ryn/005.pdf |date=2019-08-29 }}. ''Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun''. Menntavísindasvið, Háskóli Íslands. *Anna-Lind Pétursdóttir, Lucinda Árnadóttir & Snæfríður Björgvinsdottir. (2012). [http://netla.hi.is/menntakvika2012/002.pdf Úr sérúrræði í almennu kennslustofuna: Áhrif stuðningsáætlunar með stighækkandi viðmiðum um frammistöðu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181123105634/http://netla.hi.is/menntakvika2012/002.pdf |date=2018-11-23 }}. ''Netla - Veftímarit um uppeldi og menntun''. Menntavísindasvið, Háskóli Íslands. *Anna-Lind Pétursdóttir. (2011). Með skilning að leiðarljósi: Dregið úr langvarandi hegðunarerfiðleikum með virknimati og stuðningsáætlunum. ''Uppeldi og menntun'', ''20''(2), 121-143. *Petursdottir, A.-L., McMaster, K., McComas, J., Bradfield, T., Braganza, V., Koch-McDonald, J., Rodriguez, R. & Scharf, H. (2009). Brief experimental analysis of early reading interventions. ''Journal of School Psychology'', ''47'', 215-243. *McMaster, K., Du, X. & Petursdottir, A.-L. (2009). Technical Features of Curriculum-Based Measures for Beginning Writers. ''Journal of Learning Disabilities'', ''42'' (1), 41-60. *Petursdottir, A.-L., McComas, J., McMaster, K., & Horner, K. (2007). Assessing the Effects of Scripted Peer Tutoring and Programming Common Stimuli on Social Interactions of a Young Student with Autism Spectrum Disorder. ''Journal of Applied Behavior Analysis'', ''40'', 353-357. *Petursdottir, A.-L. & Sigurdardottir, Zuilma G. (2006). Increasing the Skills of Children with Developmental Disabilities through Staff Training in Behavioral Teaching Techniques. ''Education and Training in Developmental Disabilities'', ''41'' (3), 264-279. === Bókarkaflar=== Rúnar Sigþórsson, Anna-Lind Pétursdóttir og Þóra Björk Jónsdóttir (2014). Nám, þátttaka og samskipti nemenda. In Gerður G. Óskarsdóttir (Ed.), [http://haskolautgafan.hi.is/starfshaettir_i_grunnskolum_vid_upphaf_21_aldar Starfshættir í grunnskólum við upphaf 21.aldar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829222820/http://haskolautgafan.hi.is/starfshaettir_i_grunnskolum_vid_upphaf_21_aldar |date=2019-08-29 }} (pp. 161-196). Reykjavík: Háskólaútgáfan. == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] t2sl74k4scenrkfgpodkavq6sa0npq7 4 154362 1961732 1961289 2026-04-30T17:22:04Z Berserkur 10188 1961732 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Peter-Magyar-portrait-2026.jpg|150px|right|alt=Péter Magyar|link=Péter Magyar]] * [[1. maí]]: '''[[Sameinuðu arabísku furstadæmin]]''' yfirgefa [[Samtök olíuútflutningslanda]]. * [[19. apríl]]: Þingkosningar fara fram í Búlgaríu. Nýr flokkur fyrrverandi forsetans '''[[Rúmen Radev|Rúmens Radev]]''' vinnur hreinan meirihluta á þingi. * [[12. apríl]]: Þingkosningar fara fram í [[Ungverjaland]]i. [[Tisza-flokkurinn]], undir forystu '''[[Péter Magyar|Péters Magyar]]''' (''sjá mynd''), sigrar [[Fidesz]]-flokk [[Viktor Orbán|Viktors Orbán]] forsætisráðherra. * [[8. apríl]]: Samið er um tveggja vikna vopnahlé í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Oscar Schmidt]] (17. apríl) &nbsp;• [[Moya Brennan]] (13. apríl) &nbsp;• [[Björgvin Halldórsson]] (9. apríl) kd9bt4hpon50ng1s1taskusnwip9jxy 0 157569 1961733 1952266 2026-04-30T17:41:08Z Nesi13 106374 Lucas Svenningsen hefur verið sendur á lán 1961733 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Lillestrøm Sportsklubb | Gælunafn = Kanarifugla (''Kanarífuglarnir''), Fugla(''Fuglarnir'') | Stofnað = 2. apríl 1917 | Leikvöllur = Åråsen Stadion, [[Lillestrøm]] | Stærð = 11.500 | Knattspyrnustjóri = {{NOR}} [[Hans Erik Ødegaard]] | Deild = Eliteserien | pattern_b1 =_lillestrom1617h | pattern_la1 =_lillestrom1617h | pattern_la2 =_lillestrom17a | pattern_b2 = _lillestrom17a | pattern_ra1 =_lillestrom1617h | pattern_ra2 =_lillestrom17a | pattern_sh1 =_lillestrom17a | pattern_sh2 = _lillestrom1617h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | leftarm2 = 000000 | body1 = FFFF00 | body2 = 000000 | rightarm1 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts1 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks1 = FFE500 | socks2 =000000 }} '''Lillestrøm''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Lillestrøm]]. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. Lillestrøm hefur unnið norsku úrvalsdeildina 5 sinnum, síðast árið 1989 og bikarkeppnina 6 sinnum, síðast árið 2017. Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru [[Rúnar Kristinsson]], [[Heiðar Helguson]], [[Arnór Smárason]], [[Hólmbert Friðjónsson]] og [[Ríkharður Daðason]]. [[Teitur Þórðarson]] þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið. == Leikmenn == === Leikmannhópur === Miðað við 28. mars 2026 {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=NOR|pos=GK|name=[[Stefan Hagerup]]}} {{Fs player|no=2|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lars Ranger]]}} {{Fs player|no=3|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sturla Ottesen]]}} {{Fs player|no=4|nat=NOR|pos=DF|name=[[Espen Garnås]]}} {{Fs player|no=5|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sander Moen Foss]]}} {{Fs player|no=6|nat=NOR|pos=MF|name=[[Harald Woxen]]}} {{Fs player|no=7|nat=SWE|pos=MF|name=[[Linus Alperud]]}} {{Fs player|no=8|nat=NOR|pos=MF|name=[[Markus Karlsbakk]]}} {{Fs player|no=9|nat=NGA|pos=FW|name=[[Kparobo Arierhi]]}} {{Fs player|no=10|nat=NOR|pos=FW|name=[[Thomas Lehne Olsen]]}} {{Fs player|no=11|nat=Denmark|pos=DF|name=[[Frederik Elkær]]}} {{Fs player|no=12|nat=SWE|pos=GK|name=[[Pontus Dahlberg]]}} {{Fs player|no=14|nat=NOR|pos=MF|name=[[Gustav Nyheim]]}} {{Fs player|no=15|nat=GAM|pos=FW|name=[[Salieu Drammeh]]}} {{Fs player|no=17|nat=NOR|pos=FW|name=[[Eric Kitolano]]}} {{Fs player|no=18|nat=NOR|pos=MF|name=[[Kevin Krygård]]}} {{Fs player|no=19|nat=SWE|pos=FW|name=[[Camil Jebara]]}} {{Fs player|no=20|nat=ANG|pos=FW|name=[[Felix Vá]]}} {{Fs player|no=21|nat=NGA|pos=DF|name=[[Tochukwu Joseph]]}} {{Fs player|no=22|nat=NOR|pos=DF|name=[[John Kitolano]]}} {{Fs player|no=23|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ulrik Yttergård Jenssen]]}} {{Fs player|no=24|nat=NGA|pos=MF|name=[[Efe Lucky]]}} {{Fs player|no=25|nat=NOR|pos=MF|name=[[Leandro Neto]]}} {{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=FW|name=[[Yaw Paintsil]]}} {{Fs player|no=27|nat=NOR|pos=FW|name=[[Markus Wæhler]]}} {{Fs player|no=28|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ruben Gabrielsen]]|other=[[Captain (association football)|Fyrirliði]]}} {{Fs player|no=29|nat=Kosovo|pos=MF|name=[[Ylldren Ibrahimaj]]}} {{Fs player|no=31|nat=NOR|pos=MF|name=[[Angelos Chaminta]]}} {{Fs player|no=35|nat=NOR|pos=DF|name=[[Filip Reshane]]}} {{Fs player|no=36|nat=NOR|pos=DF|name=[[Isa Daniel Jallow]]}} {{Fs player|no=41|nat=NOR|pos=FW|name=[[Ivar Winje]]}} {{Fs end}} === Úti á láni === {{Fs start}} {{Fs player|no=30|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lucas Svenningsen]]||other=<small>á láni hjá [[Tromsdalen UIL]]}} {{Fs end}} [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Lillestrøm]] ehenv89cxfoi83xydye026y6eiakqx5 1961734 1961733 2026-04-30T17:41:29Z Nesi13 106374 1961734 wikitext text/x-wiki {{knattspyrnulið | Fullt nafn = Lillestrøm Sportsklubb | Gælunafn = Kanarifugla (''Kanarífuglarnir''), Fugla(''Fuglarnir'') | Stofnað = 2. apríl 1917 | Leikvöllur = Åråsen Stadion, [[Lillestrøm]] | Stærð = 11.500 | Knattspyrnustjóri = {{NOR}} [[Hans Erik Ødegaard]] | Deild = Eliteserien | pattern_b1 =_lillestrom1617h | pattern_la1 =_lillestrom1617h | pattern_la2 =_lillestrom17a | pattern_b2 = _lillestrom17a | pattern_ra1 =_lillestrom1617h | pattern_ra2 =_lillestrom17a | pattern_sh1 =_lillestrom17a | pattern_sh2 = _lillestrom1617h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | leftarm2 = 000000 | body1 = FFFF00 | body2 = 000000 | rightarm1 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts1 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks1 = FFE500 | socks2 =000000 }} '''Lillestrøm''' er [[Noregur|norskt]] [[Knattspyrna|knattspyrnu]]lið frá [[Lillestrøm]]. Heimavöllur félagsins heitir Åråsen Stadion. Lillestrøm hefur unnið norsku úrvalsdeildina 5 sinnum, síðast árið 1989 og bikarkeppnina 6 sinnum, síðast árið 2017. Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru [[Rúnar Kristinsson]], [[Heiðar Helguson]], [[Arnór Smárason]], [[Hólmbert Friðjónsson]] og [[Ríkharður Daðason]]. [[Teitur Þórðarson]] þjálfaði liðið um nokkurra ára skeið. == Leikmenn == === Leikmannhópur === Miðað við 30. apríl 2026 {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=NOR|pos=GK|name=[[Stefan Hagerup]]}} {{Fs player|no=2|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lars Ranger]]}} {{Fs player|no=3|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sturla Ottesen]]}} {{Fs player|no=4|nat=NOR|pos=DF|name=[[Espen Garnås]]}} {{Fs player|no=5|nat=NOR|pos=DF|name=[[Sander Moen Foss]]}} {{Fs player|no=6|nat=NOR|pos=MF|name=[[Harald Woxen]]}} {{Fs player|no=7|nat=SWE|pos=MF|name=[[Linus Alperud]]}} {{Fs player|no=8|nat=NOR|pos=MF|name=[[Markus Karlsbakk]]}} {{Fs player|no=9|nat=NGA|pos=FW|name=[[Kparobo Arierhi]]}} {{Fs player|no=10|nat=NOR|pos=FW|name=[[Thomas Lehne Olsen]]}} {{Fs player|no=11|nat=Denmark|pos=DF|name=[[Frederik Elkær]]}} {{Fs player|no=12|nat=SWE|pos=GK|name=[[Pontus Dahlberg]]}} {{Fs player|no=14|nat=NOR|pos=MF|name=[[Gustav Nyheim]]}} {{Fs player|no=15|nat=GAM|pos=FW|name=[[Salieu Drammeh]]}} {{Fs player|no=17|nat=NOR|pos=FW|name=[[Eric Kitolano]]}} {{Fs player|no=18|nat=NOR|pos=MF|name=[[Kevin Krygård]]}} {{Fs player|no=19|nat=SWE|pos=FW|name=[[Camil Jebara]]}} {{Fs player|no=20|nat=ANG|pos=FW|name=[[Felix Vá]]}} {{Fs player|no=21|nat=NGA|pos=DF|name=[[Tochukwu Joseph]]}} {{Fs player|no=22|nat=NOR|pos=DF|name=[[John Kitolano]]}} {{Fs player|no=23|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ulrik Yttergård Jenssen]]}} {{Fs player|no=24|nat=NGA|pos=MF|name=[[Efe Lucky]]}} {{Fs player|no=25|nat=NOR|pos=MF|name=[[Leandro Neto]]}} {{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=FW|name=[[Yaw Paintsil]]}} {{Fs player|no=27|nat=NOR|pos=FW|name=[[Markus Wæhler]]}} {{Fs player|no=28|nat=NOR|pos=DF|name=[[Ruben Gabrielsen]]|other=[[Captain (association football)|Fyrirliði]]}} {{Fs player|no=29|nat=Kosovo|pos=MF|name=[[Ylldren Ibrahimaj]]}} {{Fs player|no=31|nat=NOR|pos=MF|name=[[Angelos Chaminta]]}} {{Fs player|no=35|nat=NOR|pos=DF|name=[[Filip Reshane]]}} {{Fs player|no=36|nat=NOR|pos=DF|name=[[Isa Daniel Jallow]]}} {{Fs player|no=41|nat=NOR|pos=FW|name=[[Ivar Winje]]}} {{Fs end}} === Úti á láni === {{Fs start}} {{Fs player|no=30|nat=NOR|pos=DF|name=[[Lucas Svenningsen]]||other=<small>á láni hjá [[Tromsdalen UIL]]}} {{Fs end}} [[Flokkur:Norsk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Lillestrøm]] 88il87t1fi0nhkzfb7kn69rp7orjz8s 0 157720 1961747 1956541 2026-04-30T20:46:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961747 wikitext text/x-wiki '''Atvinnubótastígur''' er stígur sem upphaflega átti að liggja frá Suðurlandsbraut í [[Reykjavík]] að Lækjargötu í Hafnarfirði. Byrjað var að vinna við stíginn þann [[1. febrúar]] [[1918]] en haustið áður veitti ríkisstjórnin sveitastjórnum dýrtíðarlán svo þær gætu ráðið fjölskyldumenn í vinnu. Á stígnum átti að vera sjö metra breiður vegur sem væri þannig að járnbrautarteinar væru austan megin en vestan megin vegarins væri fyrir umferð ökutækja og reiðmenn. Vegurinn var aldrei kláraður. Hluti af stígnum (420 m) hefur varðveist í [[Garðahraun|Garðahrauni]]. Er sá kafli átta metra breiður með vönduðum hleðslum yfir hraungjótur. Í Morgunblaðinu 12. janúar 1918 segir: „Dýrtíðarvinna. 235 menn eru nú í dýrtíðarvinnu. Er unnið að grjótmulningi, holræsagerð og undirbúningi hins nýja Hafnarfjarðarvegar. Þessa síðustu dagana hafa þó verið vanhöld á verkamönnum vegna kuldans. Sumir alls eigi komið til vinnu, en aðrir farið um miðja daga og sumir þá allmjög kaldir.“<ref> [https://timarit.is/page/1202100?iabr=on Dýrtíðarvinna, Morgunblaðið (12.01.1918)]</ref> Göngustígur í Garðahrauni upp í Urriðaholt og Heiðmörk liggur þvert á Atvinnubótastíginn. ==Heimildir== * [https://www.gardabaer.is/stjornsysla/utgefid-efni/frettir/nr/5991 Garðabær vefsíða 30. nóvember 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.hraunavinir.net/vegurinn-sem-aldrei-var%C3%B0/ Vegurinn sem aldrei varð (Hraunavinir)] [[Flokkur:Garðabær]] [[Flokkur:Atvinnubótavinna]] ==Tilvísanir== rnjt7qbm4x4tm3xynep157sdx8t9r9a 0 165152 1961743 1941598 2026-04-30T19:50:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961743 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flag of Argentina.svg|180px|thumb|Fáni Argentínu]] '''Argentínska karlalandsliðið í körfuknattleik''' leikur fyrir hönd [[Argentína|Argentínu]] í [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]]. Það hefur verið meðlimur í [[FIBA]] síðan árið 1932. Liðið vann til gullverðlauna á [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikunum]] árið 2004 og hefur einu sinni orðið heimsmeistari, árið 1950. [[Mynd:Argentina campeón 1950.jpg|220px|thumb|Heimsmeistaralið Argentínu árið 1950.]] == Titlar == *'''[[Ólympíuleikarnir]]''' **Gull: 2004 **Silfur: 2008 *'''[[Heimsmeistaramót karla í körfuknattleik|Heimsmeistaramót]]''' **Gull: 1950 **Silfur (2): 2002, 2019 *'''[[Ameríkumeistaramót karla í körfuknattleik|Ameríkumeistaramót]]''' **Gull (3): 2001, 2011, 2022 **Silfur (7): 1995, 2003, 2005, 2007, 2015, 2017, 2025 **Brons (5): 1980, 1993, 1999, 2009, 2013 == Heimildir == *https://www.argentina.basketball/ver/noticias/de/el-alma-argentina {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211009004308/https://www.argentina.basketball/ver/noticias/de/el-alma-argentina |date=2021-10-09 }} [[Flokkur:Karlalandslið í körfuknattleik]] [[Flokkur:Íþróttir í Argentínu]] 8i25x93zane3s8ep2qiroeccac4qgud 0 165533 1961728 1936134 2026-04-30T14:46:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961728 wikitext text/x-wiki '''3 heimar''' er plata með íslenska tónlistarmanninnum [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]]<ref>[https://timarit.is/page/1817667?iabr=on#page/n21/mode/1up ''Bubbi lætur ekki deigan síga''], Morgunblaðið, 15. nóvember 1994, bls. 22</ref> sem kom út þann 20. október 1994.<ref>[https://timarit.is/page/2720237?iabr=on#page/n2/mode/1up ''Ný plata með Bubba Morthens kemur út í dag: Sækir texta í fréttaþætti sjónvarpsins''], DV, 20. október 1994, bls. 25</ref> Hún, að sögn Bubba, var samin í helgarferð til [[Amsterdam]].<ref name="3 heimar">[https://timarit.is/page/2623774?iabr=on#page/n2/mode/1up ''Ægir saman rappi og reggae''], DV, 3. mars 1994, bls. 29</ref> Bubbi sagði svo: {{tilvitnun2|Platan á að vera ívaf rapps og reggae-tónlistar [...] Það sem heillar mig í dag er ekki þetta taktfasta tölvureggae. Það verður að vera svona gangandi swing, kannski tveir tónar undir og vaðandi melódía, vélbyssukjaftur og svo fræsað við svona eldgömlum Hollywoodstöndurdum.<ref name="3 heimar"/>}} Platan seldist í rétt tæpum tíu þúsund eintökum árið 1994 og var þarmeð söluhæsta platan þessa árs.<ref>[https://timarit.is/page/2709883?iabr=on#page/n12/mode/1up ''Plötusalan 1994: Dágóð en dreifð''], Helgardagur, 14. janúar 1995, bls. 13</ref> == Lagalisti == # Bleikir þríhyrningar (með [[Ellen Kristjánsdóttir|Ellen Kristjánsdóttur]]) # Brotin loforð # Þannig er nú ástin # Sumar konur # Maður án tungumáls # Hafið er ruslakista þeirra ríku # Loksins, loksins # Atvinnuleysið er komið til að fara # Aldrei aftur # Söngur Kríunnar (með [[Kristján Kristjánsson (f. 1956)|KK]])<ref>{{cite web|url=https://www.discogs.com/master/1528471-Bubbi-3-Heimar |title= Bubbi* – 3 Heimar |work=discogs.com |accessdate=2025-11-15}}</ref><ref>{{cite web |url=https://hljodsafn.is/albumDisplay/1631 |title=Albúm: 3 heimar |work=hljodsafn.is |accessdate=2025-11-15 }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Bubbi Morthens]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]] bj5f625e0j1eirybqdtbzxjt7nh3utu 0 168989 1961716 1903791 2026-04-30T12:14:39Z Berserkur 10188 1961716 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ghost - GRF 2012.jpg|thumb|Papa Emeritus]] [[Mynd:Ghost - Austin 2016 5.jpg|thumb|Ghost, 2016]] '''Ghost''' er sænsk [[rokk]] eða [[þungarokk]]ssveit sem stofnuð var í [[Linköping]] árið 2006. Sveitin kemur fram í grímubúningum og hefur leiðtogi sveitarinnar, Tobias Forge, oftast verið karakterinn ''Papa Emeritus'' sem hefur verið lýst sem djöfullegum andpáfa. Sveitið hefur aflað sér vinsælda og árið 2015 varð þriðja plata þeirra,'' Meliora'' í toppsætinu í Svíþjóð og í 8. sæti í Bandaríkjunum. Lagið ''Cirice'' af plötunni fékk [[Grammy-verðlaun]] fyrir ''Best Metal Performance''. Plöturnar ''Impera'' og Skeletá hlutu sænsku [[:en:Grammis|Grammis]]-verðlaunin fyrir bestu þungarokksplötuna 2023 og 2026.<ref>[https://blabbermouth.net/news/ghost-wins-swedish-grammis-award-for-impera GHOST Wins Swedish GRAMMIS Award For 'Impera'] Blabbermouth, sótt 5. maí 2023</ref> <ref>[https://blabbermouth.net/news/ghost-wins-swedish-grammis-best-hard-rock-metal-award-for-skeleta GHOST Wins Swedish GRAMMIS 'Best Hard Rock/Metal' Award For 'Skeletá'] Blabbermouth, sótt 30. apríl, 2026</ref> Síðarnefnda platan fór í toppsætið í Bandaríkjunum. <ref>[https://www.allmusic.com/artist/ghost-mn0002616588 Ghost - Biography] Allmusic</ref> ==Breiðskífur== * Opus Eponymous (2010) * Infestissumam (2013) * Meliora (2015) * Prequelle (2018) * Impera (2022) * Skeletá (2025) ==Tilvísanir== <references/> {{s|2006}} [[Flokkur:Sænskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Sænskar þungarokkshljómsveitir]] 1lgskaamcslhj2jetpm5uaznh3ayekx 2 172897 1961742 1958939 2026-04-30T19:31:40Z Örverpi 89677 1961742 wikitext text/x-wiki {{Formúlu 1 ökumaður |name = Alain Prost |image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg |image_size = |alt = |caption = Prost árið 2015 |birth_name = Alain Marie Pascal Prost |birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1955|2|24}} |birth_place = Lorette, Loire, [[Frakkland]] |death_date = |death_place = |relatives = |nationality = {{flagicon|Frakkland}} Franskur |years = [[Formúla 1 1980|1980]]-[[Formúla 1 1991|1991]], [[Formúla 1 1993|1993]] |teams = [[McLaren]], [[Renault í Formúlu 1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Racing|Williams]] |2025 Team = |car_number = |races = 202 (199 ræsingar) |championships = 4 ([[Formúla 1 1985|1985]], [[Formúla 1 1986|1986]], [[Formúla 1 1989|1989]], [[Formúla 1 1993|1993]]) |wins = 51 |podiums = 106 |points = 768.5 |poles = 33 |fastest_laps = 41 |first_race = Argentínski kappaksturinn 1980 |first_win = Franski kappaksturinn 1981 |last_win = Þýski kappaksturinn 1993 |last_race = Ástralski kappaksturinn 1993 |last_season = |last_position = | prev series = | prev series years= |titles = | title years = |website = |signature = Tanda tangan Alain Prost.svg |signature_size = |module = |module2 = |module3 = |module4 = |module5 = |updated = }} '''Alain Marie Pascal Prost''' (f. 24 febrúar 1955) er franskur fyrrum akstursíþróttamaður og liðseigandi sem keppti í Formúlu 1 á árunum 1980 til 1993. Prost fékk viðurnefnið "'''Prófessorinn'''", hann vann fjóra heimsmeistaratitla ökumanna í Formúlu 1 og þegar hann hætti átti hann metið fyrir flestar unnar keppnir (51), hraðasta hringi (41) og verðlaunapalla (106). ==Formúla 1== ===McLaren (1980)=== Eftir að hafa unnið evrópsku Formúlu 3 mótaröðina var Prost í viðræðum við þrjú Formúlu 1 lið, [[McLaren]], [[Brabham]] og [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/alain-prost-extract-1/|titill=Alain Prost Biography | Extract 1|höfundur=|útgefandi=|tilvitnun=|dags=6. október 2015|vefsíða=mclaren.com|skoðað=XXXX 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> Hann heillaði McLaren liðsstjórann Teddy Mayer í prufukeyrslu fyrir liðið og skrifaði undir hjá þeim fyrir 1980 tímabilið og varð liðsfélagi John Watson.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.formula1.com/en/information/drivers-hall-of-fame-alain-prost.6xkomcqkRL5K0HgmPX4zAH|titill=Alain Prost|höfundur=|útgefandi=|tilvitnun=|dags=|vefsíða=formula1.com|skoðað=XXXX 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> Prost byrjaði vel og náði því sjaldgæfa afreki að skora stig í sinni fyrstu keppni í [[Búenos Aíres]], 1 stig fyrir að lenda í sjötta sæti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|titill=RACING'S RECORD-BREAKER|höfundur=Stewart McBride|útgefandi=|tilvitnun=|dags=8. nóvember 1987|vefsíða=nytimes.com|skoðað=XXXX 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> Prost endaði í 15. sæti í ökumannsmótinu með aðeins fimm stig (einu stigi á eftir liðsfélaganum Watson), hann skoraði stig í Búenos Aíres, Interlagos, Brands Hatch og Zandvoort. Hann lenti í nokkrum slysum og úlnliðsbrotnaði á Kyalami og fékk heilahristing á æfingu á Watkins Glen. Hann þurfti að hætti keppni í [[Montréal]] eftir bilun í afturfjöðrun. Í lok tímabils, þrátt fyrir að eiga tvö tímabil eftir á samning sínum, fór Prost frá McLaren til Renault. Hann útskýrði seinna að hann fór frá liðinu því bíllinn bilaði mikið og honum fannst liðið kenna honum um marga árekstra.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren/|titill=Alain Prost - McLaren (1980)|höfundur=David Malsher|útgefandi=|tilvitnun=|dags=|vefsíða=motorsportmagazine.com|skoðað=XXXX 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://web.archive.org/web/20061030002900/http://www.grandprix.com/gpe/drv-proala.html|titill=DRIVERS: ALAIN PROST|höfundur=|útgefandi=|tilvitnun=|dags=|vefsíða=https://web.archive.org/web/20061030002900/http://www.grandprix.com/gpe/drv-proala.html|skoðað=XXXX 2025|archive-url=|archive-date=}}</ref> ===Renault (1981-1983)=== Prost gekk til liðs við Renault fyrir 1981 tímabilið og varð liðsfélagi samlanda síns René Arnoux. Hann náði fyrsta sigrinum sínum á heimavelli í franska kappakstrinum á Dijon-Prenois brautinni,<ref>{{Vefheimild|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|titill=Alain Prost of France won the French Formula 1|höfundur=John A. Callcott|útgefandi=United Press International|tilvitnun=|dags=5. júlí 1981|vefsíða=upi.com|skoðað=5. apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> auk þess sem hann náði sigrum í hollenska og ítalska kappakstrinum. Hann endaði í 5. sæti í heimsmeistaramótinu með 43 stig.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.formula1.com/en/results/1981/drivers/ALAPRO01/alain-prost|titill=1981 Alain Prost Driver Standings|höfundur=|útgefandi=Formula One|tilvitnun=|dags=|vefsíða=formula1.com|skoðað=xxxx apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.formulaonehistory.com/drivers/alain-prost/|titill=Alain Prost|höfundur=|útgefandi=Formula One History|tilvitnun=|dags=|vefsíða=https://www.formulaonehistory.com/|skoðað=xxxx apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> Á 1982 tímabilinu vann Prost fyrstu tvær keppnirnar í Suður-Afríku- og Brasilíu en endaði tímabilið í 4. sæti með 34 stig. Samband hans við Arnoux versnaði eftir að Arnoux neitaði að fylgja liðskipunum í franska kappakstrinum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.formula1.com/en/results/1982/drivers/ALAPRO01/alain-prost|titill=1982 Alain Prost Driver Standings|höfundur=|útgefandi=Formula One|tilvitnun=|dags=|vefsíða=https://www.formula1.com/|skoðað=xxxx apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.racefans.net/f1-information/drivers/alain-prost/|titill=Alain Prost|höfundur=|útgefandi=Collantine Media|tilvitnun=|dags=|vefsíða=https://www.racefans.net/|skoðað=xxxx apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> Árið 1983 varð bandaríkjamaðurinn Eddie Cheever nýr liðsfélagi Prost. Hann vann fjórar keppnir, franska, breska, austurríska og hollenska kappaksturinn og var í harðri titilbaráttu við Nelson Piquet. Prost endaði í 2. sæti, aðeins tveimur stigum á eftir Piquet. Prost gagnrýndi liðið harðlega eftir tímabilið fyrir of hæga og varlega þróun á bílnum og var rekinn tveimur dögum eftir síðustu keppnina.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.upi.com/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|titill=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|höfundur=|útgefandi=United Press International|tilvitnun=|dags=24. október 1983|vefsíða=https://www.upi.com/|skoðað=xxxx apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=|titill=|höfundur=|útgefandi=|tilvitnun=|dags=|vefsíða=|skoðað=x axxpríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> ===McLaren (1984-1989)=== Prost varð liðsfélagi tvöfalda heimsmeistarans [[Niki Lauda]] árið 1984 þegar hann fór aftur til McLaren. Hann keyrði McLaren MP4/2 sem nýtti 1.5 lítra TAG-Porsche V6 vél. Hann tapaði heimsmeistaratitlinum fyrir liðsfélaganum í seinustu keppni tímabilsins í Portúgal, hálfu stigi á eftir Lauda þrátt fyrir að hafa unnið 7 keppnir yfir tímabilið gegn 5 sigrum Lauda.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|titill=Alain Prost|höfundur=|útgefandi=Motorsport Database - Motor sport Magazine|tilvitnun=|dags=5. apríl 2025|vefsíða=motorsportmagazine.com|skoðað=5. apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> ====1988==== Tímabilið 1988 varð vendipunktur fyrir Formúlu 1 þegar vélaframleiðandinn [[Honda]] lauk samstarfi sínu við ríkjandi meistara [[Williams Racing|Williams]] og komu með ósigrandi mótor sinn RA16 til McLaren.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|titill=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|höfundur=Maurice Hamilton|útgefandi=ESPN|tilvitnun=|dags=1. september 2017|vefsíða=espn.com|skoðað=5. apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> Fyrir tímabilið var ljóst að það lið sem vildi fá Honda vélar í bílana sína þyrfti að fá einn af tveimur brasilísku ökumönnunum sem velviljaðir voru af Honda (enda sóttist fyrirtækið eftir ítökum á suður-ameríska bílamarkaðnum<ref>{{Vefheimild|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|titill=Honda and Formula One|höfundur=Denis Jenkinson|útgefandi=Motor Sport Magazine|tilvitnun=|dags=|vefsíða=www.motorsportmagazine.com|skoðað=5. apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref>): þrefalda heimsmeistarann [[Nelson Piquet]] eða rísandi stjörnuna [[Ayrton Senna]]. Þegar McLaren leituðu álits Prost sagðist hann hallast að Senna og vísaði til þess að hann væri ungur og hæfileikaríkur. Það var ákvörðun sem hann átti seinna eftir að sjá eftir.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1998/28/ayrton-senna-alain-prost/|titill=Ayrton Senna by Alain Prost|höfundur=Nigel Roebuck|útgefandi=Motor Sport Magazine|tilvitnun=|dags=|vefsíða=www.motorsportmagazine.com|skoðað=5. apríl 2026|archive-url=|archive-date=}}</ref> ===Ferrari (1990-1991)=== ===Williams (1993)=== ==Tilvísanir== <references/> {{f|1955}} [[Flokkur:Formúlu 1 ökumenn]] [[Flokkur:Franskir akstursíþróttamenn]] pc1fklloiy8okl3pesk82fpbu9x66b1 0 183913 1961740 1958833 2026-04-30T18:45:25Z Þorkell T. 93503 1961740 wikitext text/x-wiki {{Þingkosningar |election_name=''Næstu Alþingiskosningar'' |country=Ísland |type=parliamentary |ongoing=yes |previous_election=[[Alþingiskosningar 2024|2024]] |next_election= |outgoing_members=[[Kjörnir alþingismenn 2024|Fráfarandi þingmenn]] |elected_members=|seats_for_election=63 sæti á [[Alþingi]] |majority_seats=32 |turnout= |election_date=Í síðasti lagi 2. desember 2028 |results_sec=Úrslit kosninganna |party1=[[Samfylkingin]] |party_leader1=[[Kristrún Frostadóttir]] |percentage1=20,8 |current_seats1=15 |last_election1=15 |party2= [[Sjálfstæðisflokkurinn]] |party_leader2=[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] |percentage2=19,4 |current_seats2=14 |last_election2=14 |party3=[[Viðreisn]] |party_leader3=[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |percentage3=15,8 |current_seats3=11 |last_election3=11 |party4=[[Flokkur fólksins]] |party_leader4=[[Inga Sæland]] |percentage4=13,8 |current_seats4=10 |last_election4=10 |party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] |party_leader5=[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] |percentage5=12,1 |current_seats5=8 |last_election5=8 |party6=[[Framsóknarflokkurinn]] |party_leader6=[[Lilja Alfreðsdóttir]] |percentage6=7,8 |current_seats6=5 |last_election6=5 |map= |map_size= |map_caption= |title=ríkisstjórn |before_election= [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|Kristrún Frostadóttir I]]<br>{{LB|S}}&nbsp;{{LB|C}}&nbsp;{{LB|F}} |before_image=File:Kristrún Frostadóttir 2021.jpg |posttitle=Ný ríkisstjórn |after_election= |after_image= }} '''Næstu Alþingiskosningar''' fara fram í síðasta lagi [[2. desember]] [[2028]].<ref>{{Cite web|url=https://kosningasaga.wordpress.com/althingiskosningar/|title=Alþingiskosningar|date=2011-05-20|website=kosningasaga|language=is-IS|access-date=2025-09-21}}</ref> Óvíst er hvort þær fari fram að hausti til eins og hefur verið í öllum [[Alþingiskosningar|Alþingiskosningunum]] síðan [[Alþingiskosningar 2016|2016]] eða hvort þær verði aftur að vori til eins og venjan var áður. Núverandi ríkisstjórn er [[ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] sem samanstendur af [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], [[Viðreisn]] og [[Flokkur fólksins|Flokki Fólksins]]. == Yfirlit == {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |Merki og stafur ! rowspan="2" |Flokkur ! colspan="2" rowspan="2" |Formaður ! colspan="2" |Úrslit [[Alþingiskosningar 2024|2024]] ! rowspan="2" |Breytingar á kjörtímabilinu |- !Fylgi !Þingsæti |- | [[Mynd:Samfylkingin.png|frameless|75x75dp]] |'''S''' |[[Samfylkingin]] |[[Mynd:Kristrún_Frostadóttir_2021.jpg|75x75dp]] |[[Kristrún Frostadóttir]] |20,8% |{{Composition bar|15|63|{{Flokkslitur|Samfylkingin}}}} | |- |[[Mynd:Merki sjalfstaedisflokksins.svg|frameless|75x75dp]] |'''D''' |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Mynd:Guðrún Hafsteinsdóttir 2025.jpg|frameless|75x75dp]] |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] |19,4% |{{Composition bar|14|63|{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}}}} | |- |[[Mynd:Viðreisn_2024.png|75x75dp]] |'''C''' |[[Viðreisn]] |[[Mynd:Þorgerður_Katrín_Gunnarsdóttir_2021.jpg|75x75dp]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín]] [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Gunnarsdóttir]] |15,8% |{{Composition bar|11|63|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}} | |- style="height:3.9em" |[[Mynd:Flokkur_fólksins_2024.svg|75x75dp]] |'''F''' |[[Flokkur fólksins]] |[[Mynd:Inga Sæland 2025.jpg|frameless|75x75dp]] |[[Inga Sæland]] |13,8% |{{Composition bar|10|63|{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}}} | |- |[[Mynd:Logo-midfl.png|frameless|75x75dp]] |'''M''' |[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] |[[Mynd:Sigmundur Davíð Gunnlaugsson in Denmark 2023 (cropped).jpg|frameless|64x64dp]] |[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundur Davíð]] [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Gunnlaugsson]] |12,1% |{{Composition bar|8|63|{{Flokkslitur|Miðflokkurinn (Ísland)}}}} | |- |[[Mynd:Merki_Framsoknar_(2021).svg|75x75dp]] |'''B''' |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Mynd:Lilja Alfreðsdóttir 2021.jpg|frameless|75x75dp]] |[[Lilja Alfreðsdóttir]] |7,8% |{{Composition bar|5|63|{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}}} | |- |[[Mynd:Icelandic_Socialist_Party.svg|75x75dp]] |'''J''' |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur]] [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Íslands]] | colspan="2" |[[Sæþór Benjamín Randalsson]] |4,0% |{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)}}}} ! rowspan="3" | |- |[[Mynd:Píratar.png|75x75dp]] |'''P''' |[[Píratar]] | colspan="2" |[[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]] |3,0% |{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Píratar}}}} |- |[[Mynd:Vinstri_Græn_Logo_(2021).png|frameless|75x75dp]] |'''V''' |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingin -]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|grænt framboð]] |[[Mynd:Rósa Björk Brynjólfsdóttir 2017.jpg|75x75dp]] |[[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]] |2,3% |{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Vinstrihreyfingin – grænt framboð}}}} |} === (B) Framsóknarflokkurinn === [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurði Inga Jóhannssyni]] leiddi [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]] í síðustu kosningunum í gegnum mikið tap þar sem að flokkurinn missti átta þingmenn og hlaut 7,8% atkvæða. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] gagnrýndi [[Guðni Ágústsson]] fyrrum formaður og ráðherra til margra ára flokkinn harkalega og sagði ekkert markavert koma frá Sigurði Inga.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/438712|title=Guðni segir að forystan þurfi að koma Framsókn af líknardeild - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-03-13|website=RÚV|access-date=2025-09-02}}</ref> Lítil ánægja meðal landsmanna reyndist með málþófi stjórnarandstöðunnar gegn breytinga á veiðigjöldum í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] og reyndist óánægja með stjórnarandstöðuna vera 65% samkvæmt könnunum.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/449448|title=Stjórnarandstaðan aldrei óvinsælli - RÚV.is|last=Eyjólfsson|first=Magnús Geir|date=2025-07-25|website=RÚV|access-date=2025-09-02}}</ref> Umræður voru innan flokksins um að fá nýjan formann, þrátt fyrir að [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurður Ingi]] hafði lýst yfir að hann vilji halda áfram sem formaður í [[desember]] [[2024]], þó fyrir að fylgi flokksins hafi verið í sögulegu lágmarki og mældist oft undir fimm prósentum.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252673857d/sjalf-staedis-menn-raeda-seinkun-en-fram-sokn-skodar-ad-flyta|title=Sjálf­stæðis­menn ræða seinkun en Fram­sókn skoðar að flýta - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2025-11-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242660508d/aetlar-ad-vera-formadur-i-stjornarandstodu|title=Ætlar að vera for­maður í stjórnar­and­stöðu - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2024-06-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-11}}</ref> [[Lilja Alfreðsdóttir]] varaformaður flokksins lýsti yfir í [[janúar]] [[2025]] að hún hefði áhuga á formannsframboði, þrátt fyrir að vera ekki þingmaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252682102d/lilja-uti-lokar-ekki-formannsframbod-og-vill-flyta-flokks-thingi|title=Lilja úti­lokar ekki formannsframboð og vill flýta flokks­þingi - Vísir|last=Pétursson|first=Heimir Már|date=2025-01-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] tilkynnti afsögn sína sem formaður flokksins á miðstjórnarfundi flokksins þann [[18. október]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/18/sigurdur_ingi_bydur_sig_ekki_aftur_fram/|title=Sigurður Ingi býður sig ekki aftur fram|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Hann hætti sem formaður eftir tíu ára setu, og á landsfundi flokksins þann [[15. febrúar]] [[2026]] var varaformaðurinn og fyrrum ráðherrann [[Lilja Alfreðsdóttir]] kjörin næsti formaður flokksins, í formannsslag á móti þingflokksformanninum [[Ingibjörg Ólöf Isaksen|Ingibjörgu Isaksen]]. Í formannsbaráttunni var mikil áhersla lögð á að [[Lilja Alfreðsdóttir|Lilja]] væri ekki þingmaður en hún datt út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/02/15/lilja_nyr_formadur_framsoknarflokksins/|title=Lilja nýr formaður Framsóknarflokksins|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262832944d/-thetta-er-svo-litid-o-venju-legt-eg-er-ekki-a-thingi-|title=„Þetta er svo­lítið ó­venju­legt, ég er ekki á þingi“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-01-23|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Viðreisn]] hefur setið í ríkisstjórn frá [[Alþingiskosningar 2024|2024]] með [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]]. [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] er enn formaður flokksins og gegnir nú embætti [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]]. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] vakti frammistaða [[Hanna Katrín Friðriksson|Hönnu Katrínar Friðriksdóttur]], atvinnuvegaráðherra í [[Kastljós|Kastljósi]] mikla athygli í umræðum um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2025/03/27/frammistada-honnu-katrinar-kastljosi-gaerkvoldi-vekur-athygli-annad-eins-hefur-ekki-sest-haa-herrans-tid/|title=Frammistaða Hönnu Katrínar í Kastljósi í gærkvöldi vekur athygli - „Annað eins hefur ekki sést í háa herrans tíð“|date=2025-03-27|website=DV|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín]] var gagnrýnd í [[júní]] [[2025]] þegar að hún kallaði [[Donald Trump]], Bandaríkjaforseta „heillandi" eftir fund þeirra á leiðtogafundi [[Atlantshafsbandalagið|NATO]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252743566d/tok-i-spadann-a-trump-hann-er-nu-heillandi-karlinn-|title=Tók í spaðann á Trump: „Hann er nú heillandi, karlinn“ - Vísir|last=Jósefsdóttir|first=Sólrún Dögg|date=2025-06-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Sem utanríkisráðherra sagði hún sumarið [[2025]] að Íslendingar vildu fá aðildarviðræður við [[Evrópusambandið|ESB]] í kjölfar stöðunnar í heimsmálununum, þrátt fyrir að ríkisstjórnin hafi planað þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/segir_islendinga_vilja_adildarvidraedur_vid_esb/|title=Segir Íslendinga vilja aðildarviðræður við ESB|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> [[Guðbrandur Einarsson]], þingmaður flokksins í Suðurkjördæmi sagði af sér þingmennsku í [[janúar]] [[2026]] eftir að komst í ljós að hann hafði reynt að kaupa vændi fjórtán árum áður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262829501d/segir-af-ser-thing-mennsku-vegna-til-raunar-til-vaendiskaupa|title=Segir af sér þing­mennsku vegna til­raunar til vændiskaupa - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2026-01-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> Fylgi flokksins hefur aðeins lækkað frá síðustu kosningunum. === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Sjálfstæðisflokkurinn]] hlaut 19,4% atkvæða í síðustu kosningunum og var ekki með í nýrri ríkisstjórn. [[6. janúar]] [[2025]], einungis mánuði eftir kosningarnar, lýsti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], fyrrverandi forsætisráðherra og formaður flokksins til sextán ára, því yfir að hann ætlaði að hætta sem formaður flokksins og sem þingmaður og fóru fram [[Formannskosningar Sjálfstæðisflokksins|formannskosningar í byrjun mars 2025]] á landsfundi flokksins þar sem [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] var kjörin formaður í formannsslag gegn [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir|Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur]]. Í febrúar 2025 lenti flokkurinn í uppistöðum um þingflokksherbergi við Samfylkinguna, þar sem að Samfylkingin hafði stærri þingflokk og að þingflokksherbergi Sjálfstæðisflokksins sem að flokkurinn hafði haft í áratugi væri stærra, sem að endaði á að Samfylkingin fékk herbergið.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/02/13/sjalfstaedisflokkurinn_missir_thingflokksherbergid/|title=Sjálfstæðisflokkurinn missir þingflokksherbergið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Það vakti athygli í [[febrúar]] [[2025]] þegar þingmaðurinn [[Jón Pétur Zimsen]] lýsti því yfir að áfastir tappar dragi úr lífsvilja.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691309d/a-fastir-tappar-dragi-ur-lifs-vilja|title=Á­fastir tappar dragi úr lífs­vilja - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] hækkaði eftir kjör [[Guðrún Hafsteinsdóttir|Guðrúnar Hafsteinsdóttur]] sem formanns en dalaði mikið stuttu eftir það. Í [[apríl]] [[2025]] komu upp kenningar um að Sjálfstæðisflokkurinn væri á bak við umdeildra ''„Exit"'' auglýsinga [[Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi|Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi]], sem voru framleiddar af eiginmanni þingflokksformanns flokksins, [[Hildur Sverrisdóttir|Hildar Sverrisdóttur]].<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2025/04/30/eiginmadur-thingflokksformanns-sjalfstaedisflokks-bak-vid-umdeildu-exit-auglysinguna/|title=Eiginmaður þingflokksformanns Sjálfstæðisflokks á bak við umdeildu EXIT-auglýsinguna|date=2025-04-30|website=DV|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] stóð stjórnarandstaðan fyrir málþófi gegn breytingum á veiðigjöldum, sem að frestaði þinglokum um vikur. Samkvæmt könnunum söguðust 65% landsmanna styðja ekki stjórnarandstöðuna.<ref name=":1" /> [[Jón Steinar Gunnlaugsson]] fyrrum hæstaréttardómari og mikilvægur meðlimur í flokknum til margra ára kallaði málþófið skrípalæti og sagði minnihlutann þurfa að sætta sig við að stjórna ekki, því það væri lýðræðið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252747074d/minni-hluti-verdi-ad-saetta-sig-vid-ad-hann-se-ekki-vid-vold|title=Minni­hluti verði að sætta sig við að hann sé ekki við völd - Vísir|last=Sigurðsson|first=Lovísa Arnardóttir,Bjarki|date=2025-03-07|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Í [[ágúst]] [[2025]] sagði þingflokksformaðurinn [[Hildur Sverrisdóttir]] af sér vegna innanflokksátaka þar sem að hún var yfirlýstur stuðningsmaður [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir|Áslaugar Örnu]], og var [[Ólafur Adolfsson]] valinn til að taka við.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252768837d/olafur-ordinn-nyr-thing-flokks-for-madur-sjalf-staedis-flokksins|title=Ólafur orðinn nýr þing­flokks­for­maður Sjálf­stæðis­flokksins - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2025-08-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Fylgi flokksins hefur lækkað mikið. === (F) Flokkur fólksins === [[Flokkur fólksins]] hefur setið í ríkisstjórn frá [[Alþingiskosningar 2024|2024]] með [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og [[Viðreisn]]. [[Inga Sæland]] er enn formaður flokksins og gegnir nú embætti [[Félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands|félagsmálaráðherra]]. Nokkur umdeild mál innan flokksins komu upp á kjörtímabilinu. [[Inga Sæland]] hlaut athygli í [[janúar]] [[2025]] þegar komst upp um að hún hefði hringt reið í skólameistara [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]], skóla barnabarns síns og kvartað um týnd skópör og bent á valdastöðu sína í því samhengi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252680862d/rad-herra-hringdi-i-skola-stjora-vegna-tynds-skopars|title=Ráð­herra hringdi í skóla­stjóra vegna týnds skópars - Vísir|last=Daðason|first=Jakob Bjarnar,Kolbeinn Tumi|date=2025-01-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Það hlaut mikla athygli þegar kom í ljós að flokkurinn væri skráður sem félagasamtök í stað stjórnmálaflokks og einnig vakti athygli þegar [[Sigurjón Þórðarson]], þingmaður flokksins, lagði til að endurskoða ætti styrki til [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]] eftir neikvæða umfjöllun blaðsins um flokkinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252684641d/vill-endur-skoda-styrki-til-morgun-bladsins-eftir-um-fjollun-um-flokk-folksins|title=Vill endur­skoða styrki til Morgun­blaðsins eftir um­fjöllun um Flokk fólksins - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-05-02|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252677991d/flokkur-folksins-fengid-240-milljonir-thratt-fyrir-ranga-skraningu|title=Flokkur fólksins fengið 240 milljónir þrátt fyrir ranga skráningu - Vísir|last=Gísladóttir|first=Hólmfríður|date=2025-01-21|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-02}}</ref> Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] sagði [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]], [[Mennta- og barnamálaráðherra Íslands|mennta- og barnamálaráðherra]] af sér embætti eftir að í ljós kom að þegar hún var 23 ára gömul átti hún barn með 16 ára dreng, eftir minna en þrjá mánuði í embætti.<ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/24210/|title=Ásthildur Lóa lýsir barnungum barnsföður sínum sem eltihrelli|last=Kjartansson|first=Aðalsteinn|date=2025-03-21|website=Heimildin|access-date=2025-12-29}}</ref> Fréttastofa [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpsins]] var gagnrýnd mikið fyrir að hafa fyrst upplýst um málið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252707602d/ruv-leid-rettir-um-fjollun-um-mal-ast-hildar-lou|title=RÚV leið­réttir um­fjöllun um mál Ást­hildar Lóu - Vísir|last=Ragnarsson|first=Rafn Ágúst|date=2025-03-28|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Þá tók þingflokksformaðurinn [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] við ráðuneytinu. Hann vakti mikla athygli á fyrstu dögum hans í embættinu í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] þegar að hann átti í vandræðum með að lesa upp ræðu á ensku á opnunarsamkomu leiðtogafundar um menntamál, og var sakaður um að kunna ekki ensku.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252706454d/-fall-er-farar-heill-|title=„Fall er farar­heill“ - Vísir|last=Jónsdóttir|first=Jón Þór Stefánsson,Hallgerður Kolbrún E.|date=2025-03-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Í [[desember]] [[2025]] ákvað [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmundur Ingi]] að víkja Ársæli Guðmundssyni, skólameistara [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]] úr starfi.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/03/skolameistara_borgarholtsskola_vikid/|title=Skólameistara Borgarholtsskóla vikið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Margir gagnrýndu þetta og voru kenningar um að ágreiningur Ársæls og Ingu Sæland fyrr á árinu hafi verið uppspretta atviksins, þrátt fyrir að [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmundur Ingi]] hafi neitað því.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/04/arsaell_um_simtalid_hun_var_ekki_i_neinu_jafnvaegi/|title=Ársæll um símtalið: „Hún var ekki í neinu jafnvægi“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/04/sakar_ingu_um_hefndarhug/|title=Sakar Ingu um hefndarhug|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Einnig í [[desember]] [[2025]] var gagnrýnt þegar að [[Eyjólfur Ármannsson]] [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|samgönguráðherra]] breytti forgangsröðun jarðganga og setti ný göng á Vestfjörðum ofar skipulagi um [[Fjarðarheiðargöng]] á [[Austurland|Austurlandi]]. Bæjarfulltrúar í [[Múlaþing|Múlaþingi]] lýstu því yfir að talað væri um að [[Austurland]] myndi kljúfa sig frá [[Ísland|Íslandi]], vegna málsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252814859d/aetla-ad-berja-i-bordid-austur-riki-er-ansi-oft-buid-ad-heyrast-i-min-eyru-|title=Ætla að berja í borðið: „Austur­ríki er ansi oft búið að heyrast í mín eyru“ - Vísir|last=Þorláksson|first=Tómas Arnar|date=2025-09-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Fylgi flokksins hefur dalað mikið frá síðustu kosningum og í [[desember]] [[2025]] mældist flokkurinn utan þings í fyrsta sinn á kjörtímabilinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/22/fylgi_flokks_folksins_maelist_undir_5_prosent/|title=Fylgi Flokks fólksins mælist undir 5%|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]] bauð fram í annað sinn í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Þá var [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] borgarfulltrúi kosin nýr leiðtogi flokksins. Þrátt fyrir gott gengi í könnunum náði flokkurinn ekki manni inn í kosningunum. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, það eru [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]], [[Píratar]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], hefur verið rædd.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-02-margt-vitlausara-en-ad-vinstri-flokkarnir-ihugi-sameiningu-429940|title=„Margt vitlausara“ en að vinstri flokkarnir íhugi sameiningu - RÚV.is|last=Sigurþórsdóttir|first=Sunna Karen|date=2024-12-02|website=RÚV|access-date=2025-01-11}}</ref> Mikil innanflokksátök áttu sér stað í flokknum í upphafi árs [[2025]]. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson]], stofnandi, fyrrverandi leiðtogi og formaður framkvæmdastjórnar flokksins, sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi af forseta ungra Sósíalista.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700265d/lysir-of-riki-og-and-legu-of-beldi-gunnars-smara|title=Lýsir of­ríki og and­legu of­beldi Gunnars Smára - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2025-12-03|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}</ref> Í [[apríl]] [[2025]] sagði [[Sólveig Anna Jónsdóttir]], formaður [[Efling stéttarfélag|Eflingar]], sig úr flokknum vegna „yfirgengilega bilaðrar stemningar".<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/442134|title=Sólveig Anna segir sig úr Sósíalistaflokknum - RÚV.is|last=Markúsdóttir|first=Erla María|date=2025-04-23|website=RÚV|access-date=2025-05-26}}</ref> Þann [[25. maí]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson|Gunnar Smári]] kosinn úr stjórn flokksins og var [[Sæþór Benjamín Randalsson]] kosinn formaður framkvæmdastjórnar í hans stað.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252731030d/segir-sonnu-ekki-hafa-verid-hafnad|title=Segir Sönnu ekki hafa verið hafnað - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-05-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}</ref> Daginn eftir sagði [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], leiðtogi flokksins, af sér sem leiðtogi, þrátt fyrir að hafa verið kosinn leiðtogi áfram af nýrri stjórn daginn áður.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/444716|title=Sanna hætt sem pólitískur leiðtogi Sósíalistaflokksins - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2025-05-26|website=RÚV|access-date=2025-05-26}}</ref> Í [[júní]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson|Gunnar Smári]] sakaður af nýrri stjórn um að hafa tæmt sjóði flokksins og að reka nýja stjórn úr húsnæði flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252744584d/sagdur-hafa-taemt-sjodi-flokksins-og-rekur-nyja-stjorn-ur-hus-naedinu|title=Sagður hafa tæmt sjóði flokksins og rekur nýja stjórn úr hús­næðinu - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> [[Sæþór Benjamín Randalsson|Sæþór Benjamín]] var gagnrýndur í [[desember]] [[2025]] fyrir að hafa sagt [[Xi Jinping]] æðsta leiðtoga [[Kína]] vera „besta leiðtoga jarðar" og fyrir að hafa varið [[Kim Jong-un]] einræðisherra [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]] og [[Vladímír Pútín|Vladímír Putin]] forseta [[Rússland|Rússlands]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818256d/sosial-istar-lita-til-hardstjornarrikja-sem-fyrir-mynda|title=Sósíal­istar líta til harðstjórnarríkja sem fyrir­mynda - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-12-29|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Hann hafði áður verið sakaður um kynferðisleg samskipti við 16 ára dreng á hinsegin stefnumótamiðlinum Grindr.<ref>{{Cite web|url=https://mannlif.is/greinar/einkalif-saethors/|title=Einkalíf Sæþórs|date=2025-05-29|website=mannlif.is|language=en|access-date=2025-12-29}}</ref> Í [[desember]] [[2025]] sagði [[Sanna Magdalena Mörtudóttir|Sanna Magdalena]] sig úr flokknum og stofnaði framboðið ''Vor til vinstri'' til að bjóða fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|borgarstjórnarkosningunum 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458088|title=Kristrún nýtur mests trausts en flestir vantreysta Guðmundi Inga - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-05|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] hefur setið í stjórnarandstöðu frá árinu [[2017]] og er [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] enn formaður. Í [[apríl]] [[2025]] vakti athygli þegar [[Snorri Másson]], þingmaður flokksins, gangrýndi kennslu um kynjafræði í skólum og kallaði hana pólitíska.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252710606d/-kynjafraedi-er-politisk-i-edli-sinu-|title=„Kynjafræði er pólitísk í eðli sínu“ - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-05-04|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}</ref> Lítil ánægja meðal landsmanna reyndist með málþófi stjórnarandstöðunnar gegn breytinga á veiðigjöldum í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] og reyndist óánægja með stjórnarandstöðuna vera 65% samkvæmt könnunum.<ref name=":1" /> Í [[september]] [[2025]] vakti það athygli þegar að [[Snorri Másson]] lýsti yfir andstöðu yfir hinsegin fólki í [[Kastljós|Kastljósi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252769972d/sott-ad-snorra-vegna-fram-komu-hans-og-forn-eskju-legra-skodana|title=Sótt að Snorra vegna fram­komu hans og forn­eskju­legra skoðana - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Fjölmargir gagnrýndu Snorra þar á meðal [[Guðrún Karls Helgudóttir]] biskup Íslands, [[Hanna Katrín Friðriksson]] atvinnuvegaráðherra Viðreisnar, [[Dagur B. Eggertsson]] þingmaður Samfylkingarinnar og [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] oddviti [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] og fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]], sem að lagði fram tillögu um að Reykjavík myndi formlega harma orð Snorra í yfirlýsingu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252770409d/-borgar-stjorn-stendur-med-trans-folki-og-hin-segin-sam-fe-laginu-ollu-|title=„Borgar­stjórn stendur með trans fólki og hin­segin sam­fé­laginu öllu“ - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252770262d/biskup-laetur-ruv-heyra-thad-vegna-um-raedunnar-i-gaer|title=Biskup lætur Rúv heyra það vegna um­ræðunnar í gær - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> [[Snorri Másson|Snorri]] var síðan kjörinn varaformaður flokksins í [[október]] [[2025]] í varaformannsslag við þingkonuna [[Ingibjörg Davíðsdóttir|Ingibjörgu Davíðsdóttur]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455934|title=Snorri Másson er nýr varaformaður Miðflokksins - RÚV.is|last=Andrésdóttir|first=Iðunn|date=2025-10-12|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}</ref> Fylgi flokksins aukst verulega í lok árs [[2025]] og lýsti [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundur Davíð]] stefnu flokksins að fá „gamla góða Ísland, bara betra" í viðtali í [[desember]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252822256d/-gamla-goda-is-land-bara-betra-|title=„Gamla góða Ís­land, bara betra“ - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-12-28|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> === (P) Píratar === [[Píratar]] duttu út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Óljóst er því hvort flokkurinn bjóði aftur fram. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, þ.e. [[Píratar|Pírata]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], hefur verið rædd.<ref name=":0" /> Á aðalfundi flokksins í [[september]] [[2025]] var samþykkt að flokkurinn skyldi taka upp embætti formanns og varaformanns. Annar aðalfundur verður haldinn seinna um haustið til að kjósa í embættin.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252778092d/piratar-taka-upp-for-mannsem-baetti|title=Píratar taka upp for­mannsem­bætti - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-09-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-21}}</ref> Í lok [[nóvember]] [[2025]] var kynsegin varaborgarfulltrúinn [[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]] kjörið sem fyrsti formaður flokksins, í formannsslag við borgarfulltrúann [[Alexandra Briem|Alexöndru Briem]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/460133|title=Oktavía er fyrsti formaður Pírata - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-29|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> Áður hafði oddviti flokksins í [[Reykjavík]], [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] lýst yfir framboði en dró það til baka tveimur vikum fyrir formannskosningarnar vegna óeiningar innan flokksins um hugmyndir hennar, og gekk svo til liðs við [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] í [[desember]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252802211d/dora-bjort-haett-vid-formannsframbodid|title=Dóra Björt hætt við formannsframboðið - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-12-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461707|title=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-12-16|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> === (S) Samfylkingin === [[Samfylkingin]] hlaut stórsigur í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og hlaut flest atkvæði allra flokka. Eftir kosningar myndaði flokkurinn ríkisstjórn með [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]] og [[Viðreisn]], þar sem [[Kristrún Frostadóttir]], formaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], tók við embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]]. Fylgi flokksins hafði eykst mikið og í [[febrúar]] [[2025]] áskotnaðist flokknum borgarstjórastóllinn þegar [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] gekk í embættið. Flokkur bætti á sig um tólf til fimmtán prósentum í könnunum frá síðustu kosningunum um sumarið [[2025]] eftir umdeilt málþóf stjórnarandstöðunnar um breytingar um veiðigjöld.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/01/fylgi_samfylkingar_ekki_verid_meira_i_16_ar/|title=Fylgi Samfylkingar ekki verið meira í 16 ár|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}</ref> Fylgi flokksins mældist áfram hátt um haustið [[2025]] og traust til [[Kristrún Frostadóttir|Kristrúnar]] í embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]] mældist 60% í könnun í [[nóvember]] [[2025]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458088|title=Kristrún nýtur mests trausts en flestir vantreysta Guðmundi Inga - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-05|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}</ref> [[Kristrún Frostadóttir|Kristrún]] hlaut gagnrýni í [[febrúar]] [[2026]] vegna vaxandi verðbólgu, eftir að [[Ásgeir Jónsson]] seðlabankastjóri hafði sagst ekki hika við það að hækka vexti.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/02/05/kristrun_grautful_en_aetlar_ekki_ad_breyta_um_kurs/|title=Kristrún grautfúl en ætlar ekki að breyta um kúrs|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> === (V) Vinstri hreyfingin – grænt framboð === [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]] duttu út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] eftir sjö ára setu í ríkisstjórn. [[Svandís Svavarsdóttir]] er enn formaður flokksins. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, það eru [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] og [[Píratar]], hefur verið rædd.<ref name=":0" /> Í [[maí]] [[2025]] lýsti [[Svandís Svavarsdóttir|Svandís]] því yfir að flokkurinn myndi starfa áfram og að hann byði fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningunum 2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252731091d/-vid-erum-klar-i-batana-og-med-sterka-inn-vidi-|title=„Við erum klár í bátana og með sterka inn­viði“ - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2025-05-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}</ref> [[Svandís Svavarsdóttir|Svandís]] tilkynnti í [[desember]] [[2025]] að hún myndi ekki sækjast eftir endurkjöri sem formaður flokksins á næsta landsfundi flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/12/svandis_gefur_ekki_aftur_kost_a_ser/|title=Svandís Svavarsdóttir gefur ekki aftur kost á sér|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Þá hafði frammistaða [[Stefán Pálsson|Stefáns Pálssonar]] varaborgarfulltrúa flokksins í ''[[Silfur Egils|Silfrinu]]'' vakt mikla athygli og var talað um hann sem mögulegan arftaka flokksins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817029d/studnings-yfir-lysing-ossurar-eins-og-koss-daudans|title=Stuðnings­yfir­lýsing Össurar eins og koss dauðans - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-12-13|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}</ref> Nýr formaður flokksins verður kjörinn á landsfundi í upphaf [[Mars (mánuður)|mars]] [[2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262844515d/i-hugar-al-var-lega-for-manns-fram-bod-hja-vinstri-graenum|title=Í­hugar al­var­lega for­manns­fram­boð hjá Vinstri grænum - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Margrét Helga|date=2026-02-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}</ref> Fylgi flokksins hefur aðeins eykst frá síðustu kosningum. == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Síðasti dagur framkvæmda ! style="width:35px;" rowspan="2"| Úrtak ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarhlutfall ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V]] ! style="width:30px;" rowspan="2"| Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|VG}};"| |- |[https://www.visir.is/g/20262871996d/samfylking-og-sjalfstaedisflokkur-haekka-flugid Maskína] |16. apríl 2026 |1.786 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,7''' |18,1 |12,8 |5,8 |16,4 |7,2 |3,0 |4,7 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,6 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-02-framsokn-maelist-ekki-med-mann-a-thingi-471619 Gallup] |31. mars 2026 |10.746 |42,3 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,0''' |19,5 |10,0 |5,8 |20,6 |4,7 |1,9 |2,8 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,4 |- |[https://www.visir.is/g/20262859852d/fylgi-samfylkingar-ekki-verid-minna-i-eitt-ar Maskína] |19. mars 2026 |2.617 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''25,5''' |16,1 |14,0 |5,8 |18,4 |7,1 |3,5 |5,0 |4,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 7,1 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-03-studningur-vid-rikisstjornina-minnkar-468519 Gallup] |1. mars 2026 |9.958 |44,3 |style="background:#F6CDCF;"|'''28,5''' |18,1 |10,9 |5,8 |20,3 |6,6 |2,5 |2,7 |4,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 8,2 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-25-piratar-naedu-a-thing-en-flokkur-folksins-dytti-ut-467932 Maskína] |24. febrúar 2026 |1.993 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,2''' |16,2 |13,4 |4,8 |19,0 |7,0 |3,1 |5,2 |4,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 8,2 |- |[https://www.visir.is/g/20262848925d/tvofalt-fleiri-karlar-en-konur-kjosa-midflokkinn Prósent] |16. febrúar 2026 |3.900 |50 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,1''' |13,7 |13,5 |7,7 |19,6 |5,9 |2,4 |3,6 |3,3 |0,2 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 10.5 |- ! !15. febrúar 2026 ! colspan="13" |[[Lilja Alfreðsdóttir]] tekur við sem formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] af [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurði Inga Jóhannssyni]]. |- |[https://www.visir.is/g/20262838042d/litlar-breytingar-a-fylgi-flokkanna Gallup] |1. febrúar 2026 |9.713 |43,6 |style="background:#F6CDCF;"|'''31,2''' |17,1 |11,3 |5,3 |20,8 |5,4 |1,9 |3,4 |3,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 10,4 |- |[https://www.visir.is/g/20262832055d/midflokkurinn-nalgast-samfylkingu Maskína] |13. janúar 2026 |886 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,0''' |13,5 |14,1 |4,3 |22,2 |7,1 |4,1 |4,1 |3,7 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-29-midflokkurinn-nalgast-22-fylgi-og-vidreisn-tapar-mestu-462495 Gallup] |28. desember 2025 |9.091 |43,4 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,9''' |16,8 |10,9 |5,5 |21,7 |5,2 |1,6 |3,4 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,2 |- |[https://www.visir.is/g/20252820991d/ny-konnun-maskinu-vaeri-alveg-ny-stada-i-islenskum-stjornmalum- Maskína] |17. desember 2025 |1.892 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''28,9''' |15,1 |13,3 |4,8 |19,2 |6,6 |3,1 |4,7 |4,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,7 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-01-midflokkurinn-med-naerri-20-prosenta-fylgi-460314 Gallup] |30. nóvember 2025 |10.332 |41,8 |style="background:#F6CDCF;"|'''31,1''' |16,5 |12,8 |5,2 |19,5 |5,6 |2,3 |3,3 |3,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 11,6 |- |[https://www.visir.is/g/20252806182d/midflokkur-skakar-sjalfstaedisflokknum-stormerkileg-nidur-stada- Maskína] |18. nóvember 2025 |1.742 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''29,1''' |15,3 |13,5 |5,6 |17,3 |6,6 |2,8 |4,9 |4,8 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 11,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-03-midflokkurinn-nartar-i-haela-sjalfstaedisflokks-457964 Gallup] |2. nóvember 2025 |11.225 |46,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''31,9''' |17,6 |13,5 |5,9 |16,3 |5,5 |2,3 |3,9 |2,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 14,3 |- |[https://www.visir.is/g/20252792336d/mid-flokkurinn-rykur-upp Maskína] |15. október 2025 |1.765 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''29,4''' |15,9 |16,1 |6,3 |13,8 |6,5 |3,0 |4,9 |4,0 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,3 |- |[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/10/flestir_myndu_kjosa_samfylkinguna/ Prósent] |30. september 2025 |2.000 |50 |style="background:#F6CDCF;"|'''32,0''' |18,3 |14,4 |7,6 |9,9 |7,1 |2,7 |5,2 |2,1 |0,7<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,7 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-10-01-framsokn-baetir-vid-sig-454987 Gallup] |30. september 2025 |10.887 |43,1 |style="background:#F6CDCF;"|'''34,0''' |19,5 |12,6 |6,9 |11,8 |5,8 |2,1 |2,9 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 14,5 |- |[https://www.visir.is/g/20252779350d/fagnar-thvi-ad-sja-pirata-maelast-a-thingi-og-uti-lokar-ekki-formannsframbod Maskína] |23. september 2025 |– |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,9''' |18,6 |14,3 |6,3 |9,1 |6,3 |3,5 |5,8 |4,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,3 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-01-fylgi-framsoknarflokksins-naer-enn-nyjum-laegdum-452352 Gallup] |31. ágúst 2025 |10.055 |44,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''34,6''' |19,7 |12,9 |7,4 |10,7 |4,5 |1,9 |3,5 |3,7 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 14,9 |- |[https://www.visir.is/g/20252764933d/gjor-o-likt-gengi-fra-kosningum Maskína] |21. ágúst 2025 |– |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,6''' |18,6 |16,1 |6,3 |9,6 |6,3 |2,6 |4,5 |4,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-08-01-samfylkingin-baetir-enn-vid-sig-og-hefur-ekki-maelst-staerri-450049 Gallup] |31. júlí 2025 | 11.541 | 43,6 |style="background:#F6CDCF;"|'''34,7''' |18,7 |14,6 |6,7 |10,5 |4,9 |2,4 |3,5 |3,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 16,0 |- |[https://www.visir.is/g/20252754650d/stada-sjalfstaedisflokksins-versnar-eftir-thinglok Maskína] |23. júlí 2025 | 1.855 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,2''' |18,0 |16,2 |6,6 |9,9 |6,8 |2,9 |5,0 |3,4 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 13,2 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-07-01-samfylkingin-ekki-maelst-med-meira-fylgi-sidan-2009-447411 Gallup] |30. júní 2025 |– |– |style="background:#F6CDCF;"|'''31,8''' |20,6 |13,7 |6,5 |10,7 |5,6 |3,3 |4,1 |3,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 11,2 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-06-26-samfylkingin-baetir-enn-vid-sig-milli-manada-447033 Maskína] |26. júní 2025 |876 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''28,1''' |17,3 |15,3 |6,6 |13,0 |7,0 |4,4 |4,6 |3,7 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 10,8 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-06-02-samfylkingin-yfir-30-en-framsokn-aldrei-minni-445196 Gallup] |1. júní 2025 |11.521 |44,9 |style="background:#F6CDCF;"|'''30,7''' |21,7 |14,4 |7,5 |9,1 |5,5 |3,5 |3,3 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 9,0 |- |[https://www.visir.is/g/20252730107d/litil-hreyfing-a-fylgi-stjorn-mala-flokkanna Maskína] |22. maí 2025 |1.962 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''27,4''' |18,9 |16,8 |7,2 |9,7 |6,8 |5,0 |4,6 |3,6 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 8,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-05-03-samfylkingin-a-flugi-maelist-med-29-442774 Gallup] |30. apríl 2025 |10.005 |46,7 |style="background:#F6CDCF;"|'''29,4''' |22,3 |13,9 |7,4 |8,9 |6,1 |4,7 |3,2 |3,3 |0,7<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 7,1 |- |[https://maskina.is/fylgi-flokka-a-althingi/ Maskína] |22. apríl 2025 |1.453 |– |style="background:#F6CDCF;"|'''26,2''' |20,9 |15,8 |7,9 |10,3 |7,2 |4,9 |3,9 |2,9 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 5,3 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-04-01-samfylkingin-baetir-vid-sig-og-maelist-staerst-i-ollum-kjordaemum-440481 Gallup] |31. mars 2025 |10.324 |47,5 |style="background:#F6CDCF;"|'''27,0''' |22,4 |14,6 |7,7 |9,3 |5,7 |5,4 |4,0 |3,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,6 |- |[https://www.visir.is/g/20252706568d/sjalf-staedis-flokkur-skakar-sam-fylkingu Maskína] |19. mars 2025 |1.899 |– |23,3 | style="background:#C6ECFB;"| '''24,3''' |14,8 |8,5 |10,9 |6,8 |4,9 |3,1 |3,3 |– | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 1,0 |- ! !2. mars 2025 ! colspan="13" |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] tekur við sem formaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] af [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssyni]]. |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-03-03-samfylkingin-tekur-stokk-i-nyjum-thjodarpulsi-437990 Gallup] |2. mars 2025 |9.652 |47,2 | style="background:#F6CDCF;"| '''26,0''' |21,5 |14,1 |8,3 |10,1 |6,3 |6,2 |3,6 |3,1 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 4,5 |- |[https://www.visir.is/g/20252694075d/flokkur-folksins-a-nidurleid Maskína] |26. febrúar 2025 |– |– | style="background:#F6CDCF;"| '''21,9''' |21,4 |14,9 |9,1 |11,5 |7,3 |5,5 |3,2 |2,8 |2,5<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,4% - [[Ábyrg framtíð]] með 1,1%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-03-naerri-sjo-af-hverjum-tiu-stydja-rikisstjornina-434962 Gallup] |2. febrúar 2025 |10.908 |48,6 | style="background:#F6CDCF;"| '''21,7''' |20,5 |16,2 |10,6 |12,7 |6,7 |5,2 |3,5 |2,2 |0,8<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,1%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,2 |- |[https://www.visir.is/g/20252681625d/sjalfstaedisflokkur-baetir-mest-vid-sig-i-nyrri-konnun Maskína] |14. janúar 2025 |966 |– | style="background:#F6CDCF;"| '''22,2''' |19,3 |14,0 |12,9 |11,6 |7,2 |4,1 |3,6 |3,1 |1,9<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,4% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,5%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,9 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-02-litlar-breytingar-a-fylgi-eftir-kosningar-432130 Gallup] |1. janúar 2025 |3.460 |50,1 | style="background:#F6CDCF;"| '''21,4''' |20,1 |13,8 |13,1 |12,4 |6,3 |6,0 |3,1 |2,1 |1,6<ref>[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,6% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://www.visir.is/g/20242669675d/flokkur-folksins-dalar-eftir-kosningar Maskína] |19. desember 2024 |2.803 |– | style="background:#F6CDCF;"| '''23,1''' |16,3 |16,5 |10,6 |9,0 |8,4 |6,0 |5,2 |3,8 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 6,6 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Alþingiskosningar 2024]] |30. nóv 2024 |– |– | style="background:#F6CDCF;"| '''20,8''' |19,4 |15,8 |13,8 |12,1 |7,8 |4,0 |3,0 |2,3 |1,0<ref name=":7">[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,0% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%</ref> | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,4 |} {{röð|listi=[[Alþingiskosningar]]|fyrir=[[Alþingiskosningar 2024]]|eftir=''Alþingiskosningar 2032''}} == Tilvísanir == [[Flokkur:2028]] [[Flokkur:Alþingiskosningar]] hs9wpglltx8xi1jlwk8dpq155viymkm 0 185195 1961737 1948191 2026-04-30T18:32:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961737 wikitext text/x-wiki '''Amerískur humar''' ''(Homarus americanus)'' er tegund af humraætt, náskyld [[Rækjur|rækjum]] og [[Krabbar|kröbbum]].{{Taxobox | name = Amerískur humar | image = Homarus americanus eggs.jpg | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Krabbadýr]] (''Subphylum'') | classis = [[Stórkrabbar]] (''Class'') | ordo = [[Skjaldkrabbar]] (''Order'') | familia = [[Humrar]] (''Nephropidae'') | genus = (''[[Homarus]]'') | species = '''H. americanus''' | binomial = ''Homarus americanus'' | clade = [Liðdýr]] (''Euathropoda'') }}Humrar geta fundist í öllum heimsins höfum, jafnvel í ferskvatni, en ameríski humarinn nýtur sín best á grýttum sjávarbotni við [[Atlantshaf|Atlantshafsstrendur]] [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] <ref>National Geographic. (e.d.). ''American lobster.'' https://www.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/facts/american-lobster</ref>. Humarinn er mikilvæg nytjategund. == Útlitseinkenni og lífshættir == Búkur amerísks humars er stór. Hann hefur tíu fætur og ytri stoðgrind, betur þekkt sem ''[[skel]]'', sem er einkenni ættbálks skjaldkrabba. Stoðgrindin veitir vernd frá mögulegum rándýrum. Hún stækkar ekki og þarf humarinn því að losna við skelina til þess að stækka. Áður en hamskipti (e. moulting) hefjast, byrjar humarinn að byggja nýja og stærri skel inni í gömlu skelinni. Þegar nýja skelin er búin að stækka töluvert, brýst hún í gegnum ytri skelina og nýja stoðgrindin harðnar. Við þetta ferli verður stoðgrindin mjúk í nokkrar klukkustundir og humarinn þá mjög berskjaldaður gagnvart rándýrum<ref>Oceana. (e.d.). ''American lobster.'' https://oceana.org/marine-life/american-lobster/</ref>. Líftími amerísks humars er langur og talið er að hann geti orðið allt að 100 ára gamall. Á fyrstu 5-8 árum lífs hans hefur hann hamskipti um 25 sinnum. Framvegis hafa karldýrin hamskipti einu sinni á ári en kvendýrin tvisvar <ref>The University of Maine. (e.d.). ''Lobster Institute: Life cycle and reproduction.'' https://umaine.edu/lobsterinstitute/educational-resources/life-cycle-reproduction/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Amerískur humar getur orðið allt að 100 cm á lengd og 20 kg. Tveir fremstu fætur humarsins hafa þróast í stórar ''klær''. Önnur klóin er sterkari og notar humarinn hana til að merja skeljar á meðan hin er skarpari og notuð til þess að skera mjúkt hold bráðarinnar. Algengasti litur ameríska humarsins er ólífugrænn eða grænbrúnn. Stundum hafa þeir appelsínugula, rauðleita eða dökka bletti eða  eru bláleitir í kringum liðamótin. Hægt er að aðskilja kven- og karlkyns humra með því að skoða fremsta par sundlima (e. swimmerets) sem er framarlega á undirhlið halans. Sundlimir karldýrsins eru stærri og stirðari á meðan kvendýrið hefur minni og linari sundlimi með mýkri brúnir <ref name=":0">NOAA Fisheries. (2024, 12. desember). ''American lobster.'' https://www.fisheries.noaa.gov/species/american-lobster/overview</ref>. Helsta fæða ameríska humarsins eru krabbadýr, skrápdýr, burstaormar og kræklingar en einnig neytir hann þörunga og ýmiss sjávargróðurs <ref name=":1">Palomares, M. L. D. og Pauly, D. (2024). ''Homarus americanus: American lobster.'' SeaLifeBase. https://www.sealifebase.se/summary/Homarus-americanus.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250425145242/https://www.sealifebase.se/summary/Homarus-americanus.html |date=2025-04-25 }}</ref>. == Heimkynni og hrygning == Búsvæði amerísks humars er í Norðvestur- og Vestur Atlantshafi. Tegundin er heimakær og fer ekki í göngur, eða þá að litlu leyti <ref name=":1" />. Humarinn finnst í mestu magni við austurströnd Bandaríkjanna, frá [[Maine]] niður til [[New Jersey]] en er einnig algengur allt að 700 metrum frá strönd á svæði sem spannar frá Maine niður til [[Norður-Karólína|Norður Karólínu]]. Þeir eru botndýr og halda sig ýmist við strendur eða landgrunn þar sem þeir hafa aðgang að holum eða innskoti til að fela sig í. Amerískir humrar eru mjög bundnir sínu svæði og búa helst einir <ref name=":0" />. Kjörhitastig sjávar fyrir vöxt og æxlun ameríska humarsins eru 12-18°C sem skýrir tilhneigingu hans til þess að halda sig á norðlægum slóðum <ref name=":2">Monterey Bay Aquarium Seafood Watch. (2022). ''American lobster: Homarus americanus'' https://www.montereybayaquarium.org/globalassets/sfw-data-blocks/reports/s/seafood-watch-american-lobster-us-524.pdf</ref>. Ameríski humarinn fjölgar sér með innri frjóvgun. Sæðing á sér oftast stað innan við 30 mínútum eftir að kvendýrið hefur haft hamskipti og skelin er enn mjúk. Karldýrið skilur eftir sæði í kvendýrinu sem hún geymir svo innvortis í u.þ.b. ár. Mjög stór kvendýr geta borið lífvænlegt sæði í allt að þrjú ár. Karldýr geta frjóvgað allt að 54 kvendýr á einu pörunartímabili á meðan kvendýrin eru yfirleitt frjóvgaðar af einu karldýri í senn <ref>Waddy, S. L., Feindel, N., Hamilton-Gibson, N., Aiken, D. E., Merritt, V. og Leavitt, N. (2017). Reproductive cycles and mating capacity in male American lobsters (Homarus americanus). ''Fisheries Research, 186''(1), 358-366. https://doi.org/10.1016/j.fishres.2016.09.034</ref>.  Í kjölfar sæðingar byrja egg kvendýrsins að þróast í eggjastokkunum. Kvenkyns humar getur framleitt á bilinu 5.000-100.000 egg í senn og fer það eftir stærð hennar. Þegar eggin eru þroskuð frjóvgast þau og losna að undirhlið kvendýrsins þar sem hún geymir þau í 9-11 mánuði. Þegar kemur að því að klekja eggjunum færir hún sig nær ströndum. Úr klakinu koma sviflægar lirfur sem munu ekki byrja að líkjast fullvaxta humri fyrr en þær hafa átt hamskipti fjórum sinnum og setjast þá lirfurnar að á botninum <ref name=":0" />. == Veiðar og Afli == Amerískur humar er eingöngu veiddur beint upp úr sjó og er ekki alinn í fiskeldi. Nær allur aflinn kemur úr Norðvestur-Atlantshafi. Langstærstu veiðiþjóðirnar eru [[Bandaríkin]] og [[Kanada]]. Aðrar þjóðir sem veitt hafa amerískan humar eru Sankti Pierre og Miquelon, Spánn og Portúgal en veiðar þeirra eru svo litlar að það er erfitt að bera þær saman við fyrrnefndar þjóðir. Veiðar hafa aukist mikið frá upphafi níunda áratugsins en aflinn hefur rúmlega fjórfaldast frá árinu 1950 til ársins 2022 <ref>FAO. (2022). Fishery and Aquaculture Statistics. [Global capture production 1950-2022] (FishStatJ). http://www.fao.org/fishery/statistics/software/FishStatJ/en</ref>. Amerískur humar er einn af verðmætustu sjávarafurðum Bandaríkjanna. Tveir meginstofnar eru þekktir sem eru nefndir eftir þeim svæðum sem þeir finnast í. Annar stofninn finnst bæði í [[Maine-flói|Maine-flóa]] og Georges Bank á meðan hinn er í Southern New England. Sá hluti fyrrnefnda stofnsins sem er í Maine-flóa veiðist nærri ströndu og stendur fyrir 90% af löndunum á amerískum humri. Georges Bank hlutinn er mestmegnis veiddur utan strandar og stendur fyrir 5% af löndunum. Hinn stofninn, Southern New England, er veiddur fjær ströndum og stendur fyrir töluvert minna af aflanum, eða um 3% <ref name=":2" />. Bandaríkjamenn veiddu tæp 55.000 tonn af amerískum humri árið 2022 og sama magn árið 2023 en virði aflans jókst um 110.000 bandaríska dali milli ára <ref>NOAA Fisheries. (e.d.). ''Landings.'' https://www.fisheries.noaa.gov/foss/f?p=215:200:14106338272008 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250425145259/https://www.fisheries.noaa.gov/foss/f?p=215:200:14106338272008 |date=2025-04-25 }}</ref>. Hvorugur stofninn er talin vera ofveiddur þrátt fyrir að veiðar hafi aukist mikið <ref name=":2" />. == Heimildir == <references/> {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Humrar]] 3l1fqdsu460gcos6r00p94baovrvxqw 0 185615 1961727 1909143 2026-04-30T14:30:00Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961727 wikitext text/x-wiki '''1987-1997''' er tvöföld safnplata með íslensku hljómsveitinni [[Nýdönsk]]. Hún inniheldur samtals 32 lög og kom út árið [[1997]] í tilefni 10 ára afmælis hjómsveitarinnar. Á fyrri plötunni eru bestu lög Nýdanskrar, auk þriggja nýrra laga, "Klæddu þig", "Flauelsföt" og "Grænmeti og ávextir". Á seinni plötunni eru m.a. tónleikaupptökur og útgáfa af laginu "Kirsuber" með enskum texta, "Cherry Blossom".<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1889137?iabr=on|title=Nýdönsk rís úr dvala |date=1997-10-12|publisher=[[Morgunblaðið]]|page=60|via=[[Tímarit.is]]|access-date=2025-03-30}}</ref> == Lagalisti == '''Plata 1''' # Klæddu þig # Flauelsföt # Grænmeti og ávextir # Hunang # Neptúnus (Sjávarguð) # Kvikindi # Himnasending # Ilmur # Horfðu til himins # Fluga # Alelda # Deluxe # Landslag skýjanna # Svefninn laðar # Kirsuber # Frelsið # Nostradamus # Hjálpaðu mér upp # Fram á nótt # Hólmfríður Júlíusdóttir '''Plata 2''' # Skynjun # Kvikindi # Grjót # Ljósaskipti # Horfðu til himins # Litlir sætir strákar # Blómið # Andvaka # Er hann sá rétti? # Cherry Blossom # Foss # Hjálpaðu mér upp (demó) == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir== *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2074 1987-1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} diskur 1 á hljodsafn.is *[https://hljodsafn.is/albumDisplay/2075 1987-1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} diskur 2 á hljodsafn.is [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1997]] [[Flokkur:Nýdönsk]] lqlzaqtrkwrdyeq9mpyv8hdu372uojs 0 188240 1961758 1933278 2026-04-30T22:43:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1961758 wikitext text/x-wiki '''Baðlón''' eru stór upphituð lón sem líkjast sundlaugum í heitu vatni sem að eru stór sess í nútíma [[Ferðamennska|ferðamannaiðnaði]] á Íslandi. Það eru starftæk tíu baðlón á [[Ísland|Íslandi]] og mörg önnur í vinnslu. Mörg baðlón spruttu upp á stuttum tíma á [[2021–2030|þriðja áratugi 21. aldar]] og hefur verið lýst sem nýju gullgrafaræði.<ref>{{Cite web|url=https://samstodin.is/2024/07/fjoldamorg-ny-badlon-i-bigerd-hid-nyja-gullgrafaraedi|title=Fjöldamörg ný baðlón í bígerð – Hið nýja gullgrafaræði?|website=Samstöðin|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> == Starfandi baðlón == === Gamla laugin (Secret Lagoon) === Secret Lagoon eða Gamla laugin var búin til árið [[1891]] á [[Flúðir|Flúðum]] á [[Suðurland|Suðurlandi]] og er því elsta sundlaug Íslands. Vaðmálahver, Básahver og Litli Geysir sjá um allt vatn sem að kemur í lónið. Í seinni tíð var lauginni breytt í baðlón.<ref>{{Cite web|url=https://secretlagoon.is/|title=Secret Lagoon Iceland|website=Secret Lagoon Iceland|language=en|access-date=2025-10-15}}</ref>[[Mynd:17-08-04-Blaue-Lagune-RalfR-DSC 2410.jpg|thumb|Bláa lónið árið 2017.]] === [[Bláa lónið]] (Blue Lagoon) === Árið 1976 myndaðist lón í kjölfar starfsemi [[Hitaveita Suðurnesja|Hitaveitu Suðurnesja]] í [[Svartsengi]] skammt frá [[Grindavík]] á [[Reykjanes|Reykjanesi]], og árið [[1981]] fór fólk að baða sig í lóninu þegar í ljós kom að böðun hefur jákvæð áhrif á húðsjúkdóminn [[Sóri|psorisasis]]. Opnuð var baðaðstaða fyrir almenning árið [[1987]] og ''Bláa Lónið hf.'' var stofnað árið [[1992]] og tók yfir rekstur baðstaðarins árið [[1994]]. Í lóninu kemst kaldur sjór og grunnvatn í snertingu við heitt innskotsberg á miklu dýpi þar sem [[Ameríka|Ameríku]] og [[Evrasía|Evrasíu]] flekarnir tengjast. Vökvinn snögghitnar og stígur upp á yfirborð jarðar og [[kísill]] losnar úr berginu og úr verður hvít leðja. Blágrænir þörungar af eru þar sem og sérstæð baktería sem hefur fengið nafnið ''silicibacter lacuscaerulensis''. [[Mynd:Myvatn-Naturbad Jardboedin-02-2018-gje.jpg|thumb|Jarðböðin við Mývatn árið 2018.]] === Jarðböðin við Mývatn (Mývatn Nature Baths) === Jarðböðin við Mývatn á Norðurlandi opnuðu þann [[30. júní]] [[2004]] eftir að framkvæmdir höfðu staðið yfir frá því að [[Valgerður Sverrisdóttir]] iðnaðarráðherra tók fyrstu skóflustungu í [[október]] [[2003]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=/greinasafn/grein/757834/?t=341765467&page_name=article&grein_id=757834|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.islandihnotskurn.is/Page.aspx?ID=609|title=Ísland í hnotskurn {{!}} Jarðböðin við Mývatn|website=https://www.greaticeland.com/Page.aspx?ID=609|access-date=2025-10-15}}</ref> Jarðböð áttu sér langa sögu við Mývatn og hafði þetta verið draumur heimamanna í langan tíma.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/jarboin-vi-myvatn-opnu-a-morgun/|title=Jarðböðin við Mývatn opnuð á morgun|website=www.vb.is|access-date=2025-10-15}}</ref> Baðvatnið í böðunum rennur úr borholu Landsvirkjunar í [[Bjarnarflag|Bjarnarflagi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visitmyvatn.is/is/afthreying/jardbodin-vid-myvatn|title=Jarðböðin við Mývatn|last=Íslands|first=Mývatn-Norðurljósahöfuðborg|website=Mývatn - Norðurljósahöfuðborg Íslands|language=is|access-date=2025-10-15}}</ref> Árið 2026 munu böðin fara í gegnum stórar endurbættir og mun nýtt húsnæði opna með nýjum gufuböðum, búningsklefum og veitingastaðaðstöðu.<ref>{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/myvatn-nature-baths-to-reopen-as-earth-lagoon-in-2026/|title=Mývatn Nature Baths to Reopen as Earth Lagoon in 2026|last=Chapman|first=Michael|date=2025-10-08|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-10-15}}</ref> === Laugarvatn Fontana === [[Mynd:Aerial panorama of Laugarvatn (crop2).jpg|thumb|Laugarvatn Fontana árið 2017.]] Laugarvatn Fontana opnaði [[3. júlí]] [[2011]] við [[Laugarvatn (þorp)|Laugarvatn]] á [[Suðurland|Suðurlandi]] sem heilsulind. Gufubað var áður á svæðinu frá [[1930]] til [[2007]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5375724|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-10-15}}</ref> Í stað einnar stórrar laugar hefur Fontana að geyma marga mismunandi potta, aðstöðu út á Laugarvatnið og minni sundlaugar.<ref>{{Cite web|url=https://adventures.is/iceland/attractions/laugarvatn-fontana-spa/|title=Laugarvatn Fontana Spa|website=Arctic Adventures|language=en|access-date=2025-10-15}}</ref> Árið [[2026]] mun lónið fá nýja sundlaug, saunur og bætta aðstöðu.<ref>https://www.facebook.com/laugarvatnfontana/posts/pfbid0rWnMRAwS9zcQHTk5mRCGHYicuQqXVszVy6sU32rtHjFsTQX6cdpomZpSz63USPVMl?locale=is_IS</ref> === Krauma === [[Mynd:Vesturland 2023 04.jpg|thumb|195x195dp|Krauma árið 2023.]] Krauma opnaði [[24. október]] [[2017]] í [[Reykholtsdalur|Reykholtsdal]] í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]] á [[Vesturland|Vesturlandi]]. Í stað hefðbundna baðlóna hefur Krauma fimm heita potta í stað stórrar laugar ásamt heilsulind og veitingastaða. Vatn í pottana kemur [[Deildartunguhver]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/10/06/ny_laug_vid_deildartunguhver/|title=Ný náttúrulaug við Deildartunguhver|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-17}}</ref> === GeoSea Geothermal Sea Baths === Fyrsta skóflustunga að sjóböðum á [[Húsavík]] var tekin í [[september]] [[2016]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/sjobodin-vid-husavik-verda-opnud-2018/|title=Sjóböðin við Húsavík verða opnuð 2018 - RÚV.is|date=2016-09-14|website=RÚV|access-date=2025-10-17}}</ref> Baðlónið GeoSea Geothermal Sea Baths var opnað [[31. ágúst]] [[2018]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/08/29/opnad_i_sjobod_i_fogru_umhverfi/|title=Opnað í sjóböð í fögru umhverfi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-17}}</ref> Tímaritið [[Time]] nefndi baðlónið á lista yfir 100 bestu staðina til þess að heimsækja á heimsvísu árið [[2019]].<ref>{{Cite web|url=https://verkis.com/news/time-chose-geosea-sea-baths-as-one-of-the-worlds-greatest-places/|title=Time chose Geosea sea baths as one of the world's greatest places|last=hulda|date=2019-08-26|website=www.verkis.com|language=en-US|access-date=2025-10-17}}</ref> === Vök Baths === Vök Baths við [[Urriðavatn (Egilsstaði)|Urriðavatn]] skammt frá [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] á [[Austurland|Austurlandi]] opnaði í [[júlí]] [[2019]].<ref>{{Cite web|url=https://www.efla.is/frettir-og-blogg/natturulaugar-vok-baths-opna|title=EFLA - Náttúrulaugar Vök Baths opna|website=EFLA Engineers|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Jarðhitinn í [[Urriðavatn (Egilsstaði)|Urriðavatni]] uppgötvaðistþegar ákveðnar tuskuvakir héldu sér á vatninu sama hvernig frysti. Vakirnar voru í þá daga notaðar til að þvotta á vetrum þegar erfitt var að komast í vatn.<ref>{{Cite web|url=https://vokbaths.is/um-okkur/|title=Um okkur {{!}} Vök Baths|language=is-IS|access-date=2025-10-18}}</ref> Framkvæmdir hófust í [[júlí]] [[2018]] með sundlaug, bar og tveggja sundlauga á vatninu.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018752052d/bjoda-gestum-ad-bada-sig-i-volgum-vokum-uti-i-vatni|title=Bjóða gestum að baða sig í volgum vökum úti í vatni - Vísir|last=Unnarsson|first=Kristján Már|date=2018-12-07|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> [[Mynd:Sky Lagoon Exterior.jpg|thumb|Sky Lagoon árið 2021.]] === Sky Lagoon === Sky Lagoon á [[Kársnes|Kárnesi]] í [[Kópavogur|Kópavogi]] opnaði þann [[30. apríl]] [[2021]]. Framkvæmdakostnaður var fimm milljarðar samkvæmt [[Viðskiptablaðið|Viðskiptablaðinu]].<ref>{{Cite web|url=https://verkis.com/news/time-chose-geosea-sea-baths-as-one-of-the-worlds-greatest-places/|title=Time chose Geosea sea baths as one of the world's greatest places|last=hulda|date=2019-08-26|website=www.verkis.com|language=en-US|access-date=2025-10-17}}</ref> Eitt aðalsmerki baðlónsins er sjö skrefa ferðalag um lónið. Baðlónið er næststærsta á Íslandi á eftir [[Bláa lónið|Bláa lóninu]]. Fyrst var tilkynnt um verkefnið í [[júlí]] [[2019]] þegar kandíska fyrirtækið VIAD fjárfesti í verkefninu, og í [[desember]] [[2019]] var tilkynnt um opnun árið [[2021]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2019542489d/kanadiskt-felag-fjarfestir-i-badloni-a-karsnesi|title=Kanadískt félag fjárfestir í baðlóni á Kársnesi - Vísir|last=Eysteinsson|first=Andri|date=2019-07-29|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2019796859d/nytt-badlon-opnar-i-karsnesi-arid-2021|title=Nýtt baðlón opnar í Kársnesi árið 2021 - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2019-05-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-17}}</ref> === Skógarböðin (Forest Lagoon) === Fyrst var tilkynnt um opnun baðlóns í skóginum við [[Vaðlaheiði]] í grend við [[Akureyri]] í [[maí]] [[2021]], eftir að hjónin Finnur Aðalbjörnsson og Sigríður María Hammer festu kaup á jörð á svæðinu ári fyrr.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/05/01/skogarbodin_opnud_i_februar_2022/|title=Skógarböðin opnuð í febrúar 2022|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Skógarböðin opnuðu þann [[22. maí]] [[2022]] með notkun vatns sem fannst við gerð [[Vaðlaheiðargöng|Vaðlaheimaganga]] árið [[2018]]. Í lóninu er stór laug, önnur minni, kaldur pottur og sána. Auk þess má finna þar tvo bari í laugunum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2022/05/22/skogarbodin_opnud_i_dag/|title=Skógarböðin opnuð í dag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> === Sjóböðin í Hvammsvík (Hvammsvík Hot Springs) === Þann [[14. júlí]] [[2022]] opnaði athafnamaðurinn [[Skúli Mogensen]] sjóböðin í [[Hvammsvík]] staðsett í [[Hvalfjörður|Hvalsfirði]] á [[Vesturland|Vesturlandi]]. Böðin voru byggð ofan á vinsælum náttúruböðum sem að voru í fjöruborðinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/skuli-opnar-sjobod-i-hvammsvik/|title=Skúli opnar sjóböð í Hvammsvík|website=www.vb.is|access-date=2025-10-15}}</ref> Þjónustuhús lónsins var byggt á gömlum braggagrunni frá [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]] sem að má finna víða í [[Hvammsvík]].<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/skuli-opnar-sjobod-i-hvammsvik/|title=Skúli opnar sjóböð í Hvammsvík|website=www.vb.is|access-date=2025-10-15}}</ref> === Hálendisböðin === Hálendisböðin á [[Kerlingarfjöll|Kerlingarfjalli]] á [[Miðhálendið|hálendinu]] opnaðu sumarið [[2024]] í húsnæði hótels og veitingaaðstöðu. Böðin eru rekin af ''Bláa lóninu hf''.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/halendisbodin-opna-i-kerlingarfjollum/|title=Hálendisböðin opna í Kerlingarfjöllum|website=www.vb.is|access-date=2025-10-18}}</ref> Í böðunum eru heitar setlaugar, kaldur pottur og sána með útsýni yfir fjallgarðinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.dfs.is/2024/07/01/halendisbodin-opna-i-kerlingarfjollum/|title=Hálendisböðin opna í Kerlingarfjöllum|last=Valentínusson|first=Björgvin Rúnar|date=2024-07-01|website=DFS.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> === Laugarás Lagoon === Laugarás Lagoon opnaði í [[Laugarás (Árnessýslu)|Laugarási]] í [[Bláskógabyggð|Bláskógarbyggð]] við bakka [[Hvítá (Árnessýslu)|Hvítáar]], þann [[15. október]] [[2025]]. Verkefnið kostaði þrjá milljarða króna.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252789738d/fimm-tiu-ny-storf-i-blaskogabyggd-vegna-nys-badlons|title=Fimm­tíu ný störf í Bláskógabyggð vegna nýs baðlóns - Vísir|last=Hreiðarsson|first=Magnús Hlynur|date=2025-10-15|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Framkvæmdir hófust í [[september]] [[2023]] og áttu upphaflega að heita Árböðin. Lónið er staðsett á tveimur hæðum sem gengið er í gegn inni í fossi. Á útisvæði eru tvær sánur, útisturtur, kaldur pottur og heitur pottur í rjóðri.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/15/thusund_fermetra_badlon_opnad_i_dag/|title=Þúsund fermetra baðlón opnað í dag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> == Fyrirhuguð baðlón == === Væntanleg verkefni === ==== Vestmannaeyjar ==== Í [[desember]] [[2020]] var tilkynnt að uppbygging baðlóns í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] væri í smíðum á svæði sem að er kallað skansinn.<ref>{{Cite web|url=https://www.vestmannaeyjar.is/mannlif/frettir/badlon-i-vestmannaeyjum|title=Baðlón í Vestmannaeyjum|website=Vestmannaeyjarbær|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Í [[nóvember]] [[2024]] tilkynnti fyrirtækið ''Lavaspring Vestmannaeyjar ehf.'' fyrirætlanir sínar um að reisa hótel og baðlón á skansinum.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/426438|title=Langstærsta verkefni sem farið hefur verið í - RÚV.is|last=Guðmundsdóttir|first=Ingibjörg Sara|date=2024-11-03|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}</ref> Stefnt er að opnun á árinu [[2026]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2025/01/03/stefnt_ad_opnun_i_vestmannaeyjum/|title=Stefnt að opnun í Vestmannaeyjum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Skagaströnd ==== Tilkynnt var um uppbyggingu baðlóns við Hólanes á [[Skagaströnd (sveit)|Skagaströnd]] á [[Norðurland|Norðurlandi]] í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2021]].<ref>{{Cite web|url=https://www.skagastrond.is/is/moya/news/glaesileg-badlon-risa-a-skagastrond|title=Glæsileg baðlón rísa á Skagaströnd|last=Skagaströnd|website=Skagaströnd|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Tilkynnt var um afhendingu sveitarfélagsins [[Skagaströnd|Skagastrandar]] fyrir vatni vegna uppbyggingar á lóninu í [[janúar]] [[2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2022-01-10-rarik-tryggir-heitt-vatn-fyrir-badlon-a-skagastrond/|title=RARIK tryggir heitt vatn fyrir baðlón á Skagaströnd - RÚV.is|date=2022-01-10|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== World Class Fitjar ==== Í [[september]] [[2021]] var tilkynnt að líkamsræktarstöðin [[World Class]] hygðist opna stærðarinnar baðlón með hóteli og líkamsræktarstöð við Fitjar í [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]].<ref>{{Cite web|url=https://www.vf.is/vidskipti/world-class-byggir-heilsuraektarstod-og-heilsuhotel-a-fitjum|title=World Class byggir heilsuræktarstöð og heilsuhótel á Fitjum|website=www.vf.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Búist er við að lónið opni árið [[2028]].<ref>{{Cite web|url=https://worldclass.is/tilkynning/worldclass_wellnesshotel|title=Eitt veglegasta heilsulónið er farið að mótast {{!}} World Class|website=worldclass.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Mountain Lagoon ==== Í [[júlí]] [[2022]] fram umhverfismat vegna Mountain Lagoon sem rísa á við Skíðaskálann í Hveradölum í [[Ölfus|Ölfusi]]. Baðlónið mun nota vatn frá [[Hellisheiðarvirkjun]] og vera á stærð við [[Bláa lónið]], að sögn aðstandanda.<ref>https://www.olfus.is/static/files/Skipulag/2022/hveradalir-alit-skipulagsstofnunnar-um-umhverfismat.pdf</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://vatnsidnadur.net/2025/01/16/badlon-verda-26-lon/|title=Baðlón – Verða 26 lón|last=Vatnsidnadur|date=2025-01-16|website=Vatnsiðnaður|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Breiðin ==== Árið [[2022]] var kynnt sigurtillaga hugmyndasamkeppni um Breiðina á [[Akranes|Akranesi]], um opnun baðlóns og hótels.<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/lifandi-samfelag-vi%C3%B0-sjo-hlytur-fyrstu-verdlaun-i-hugmyndasamkeppni|title=Lifandi samfélag við sjó hlýtur fyrstu verðlaun í hugmyndasamkeppni um framtíð Breiðarinnar á Akranesi - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Fjallaböðin í Þjórsárdal ==== Fyrsta skóflustungan að Fjallaböðunum í [[Þjórsárdalur|Þjórsárdal]] í eigu ''Bláa lónsins hf.'', var tekin á [[Suðurland|Suðurlandi]] af [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínu Jakobsdóttur]] forsætisráðherra í [[nóvember]] [[2022]].<ref>{{Cite web|url=https://www.dfs.is/2022/11/04/fjallabodin-i-thjorsardal-verda-ad-veruleika/|title=Fjallaböðin í Þjórsárdal verða að veruleika|last=Lárusdóttir|first=Helga Guðrún|date=2022-11-04|website=DFS.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> Í [[ágúst]] [[2023]] var greint frá því að fjallaböðin væru ekki í umhverfismati þegar að verkefnið var stækkað um helming. Böðin verða í grunni gömlu Þjórsárdalslaug.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-08-26-fjallabodin-ekki-i-umhverfismat-thratt-fyrir-staekkun-390455/|title=Fjallaböðin ekki í umhverfismat þrátt fyrir stækkun - RÚV.is|last=Ómarsdóttir|first=Alma|date=2023-08-26|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}</ref> Í [[ágúst]] [[2025]] var greint frá því að uppsteyta á mannverkinu, sem að verður að mestu leyti inni í fjallinu [[Rauðukambar]] væri hafin. Í mannverkinu verður einnig hótel og verður stefnt að opnun vorið [[2028]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252767667d/fram-kvaemdir-vid-fjallabodin-i-fullum-gangi|title=Fram­kvæmdir við Fjallaböðin í fullum gangi - Vísir|last=Pétursdóttir|first=Lillý Valgerður|date=2025-08-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Krossavíkurböðin ==== Við [[Krossavík]] við [[Hellissandur|Hellissand]] á [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] hyggst leikarinn og athafnamaðurinn Kári Viðarsson reisa baðstað.<ref name=":0" /> Deiluskipulag fyrir böðin var samþykkt árið [[2022]].<ref>https://www.snb.is/static/files/eldra/2023/01/2022-09-umhverfismatsskyrsla-krossavik.pdf</ref> ==== Langisandur ==== Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2023]] var tilkynnt að fyrirhugað væri uppbygging hótels og baðlóns við [[Langisandur|Langasand]] á [[Akranes|Akranesi]], þar sem að nú þegar er strandstaðurinn Guðlaug.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/03/07/hotel_badlon_og_heilsulind_vid_langasand/|title=Hótel, baðlón og heilsulind við Langasand|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Hvítisandur ==== Tilkynnt var um sjóböð við Hvítasand á [[Önundarfjörður|Önundarfirði]] skammt frá [[Ísafjörður|Ísafirði]] á [[Vestfirðir|Vestjförðum]] í [[ágúst]] [[2023]]. Böðin munu nýta varmaorku úr sjó til að hita laug, potta og sturtur og verða staðsett í gamalli sandnámu.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/08/09/samid_um_land_undir_sjobod_i_nundarfirdi/|title=Samið um land undir sjóböð í Önundarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Brákarey ==== Í [[júní]] [[2024]] spratt upp hugmynd um opnun baðlóns og hótels á [[Brákarey]] í [[Borgarnes|Borgarnesi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/06/06/leggja_fram_stortaekar_hugmyndir_um_brakarey/|title=Leggja fram stórtækar hugmyndir um Brákarey|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Hoffell ==== Í [[júní]] [[2024]] keypti ''Bláa lónið hf.'' jörð í [[Hoffell|Hoffelli]] við rætur [[Vatnajökull|Vatnajökuls]] skammt frá [[Höfn í Hornafirði]]. Þar mun rísa baðlón og hótel sem mun hafa útsýni yfir jökullón [[Hoffellsjökull|Hoffellsjökuls]]. Baðlónið mun vera fyrsta í heiminum þar sem að allt vatn mun vera endurnýtt.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242587222d/blaa-lonid-kaupir-hof-fell-og-stefnir-a-badlon|title=Bláa lónið kaupir Hof­fell og stefnir á baðlón - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2024-06-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Reykjaböðin ==== Frakvæmdir hófust í [[september]] [[2024]] við náttúruböð á Árhólmasvæðinu í [[Hveragerði]]. Böðin eru fyrsti áfanginn í ellefu þúsund fermetra heildstæðri ferðaþjónustu sem rísa mun á svæðinu.<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/framkvaemdir-hafnar-vid-reykjabodin-i-hveragerdi/|title=Framkvæmdir hafnar við Reykjaböðin í Hveragerði|website=www.vb.is|access-date=2025-10-18}}</ref> Stefnt er að opnun í upphafi árs [[2026]].<ref>{{Cite web|url=https://hamingjuhofn.is/reykjabodin-i-reykjadal-opna-a-naesta-ari/|title=Reykjaböðin í Reykjadal opna á næsta ári|website=https://hamingjuhofn.is/|language=is-IS|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Crater Lagoon ==== Í [[september]] [[2024]] var tilkynnt að baðlón á stærð við [[Bláa lónið]] myndi opna í Hveradölum í [[Ölfus|Ölfusi]] á [[Suðurland|Suðurlandi]], með vinnutitilinn Crater Lagoon.<ref>{{Cite web|url=https://ellidi.is/pistlar/baln-lfusi|title=Baðlón í Ölfusi|website=Elliði.is|language=en-GB|access-date=2025-10-18}}</ref> Stefnt er að opnun árið [[2028]].<ref>{{Cite web|url=https://www.on.is/frettir/nytt-badlon-eitt-af-verkefnum-innan-jardhitagards-on|title=Nýtt baðlón eitt af verkefnum innan Jarðhitagarðs ON|website=www.on.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> === Eldri hugmyndir === ==== Perlan ==== Í [[júní]] [[2024]] var tilkynnt um að Zeppelin Arkitektar vildu endurvekja rúmlega tíu ára gamla hugmynd um að leitast eftir samstarfsaðila til þess að kaupa [[Perlan|Perluna]] í [[Reykjavík]] og breyta í baðlón, heilsulind og hótel.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242590172d/endur-vekja-gamlan-draum-um-heilsu-lind-i-perlunni|title=Endur­­vekja gamlan draum um heilsu­lind í Perlunni - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2024-06-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Efri-Reykir ==== Í [[nóvember]] [[2016]] var tilkynnt um opnun baðlóns og hótels við [[Biskupstungur|Efri-Reyki]] í [[Bláskógabyggð]] á [[Suðurland|Suðurlandi]] í teikningu Zeppelin Arkitekta.<ref>https://vatnsidnadur.net/wp-content/uploads/2016/12/efri-reykir.pdf</ref><ref>{{Cite web|url=https://icelandictimes.com/is/badlon-og-100-herbergja-hotel-a-efri-reykjum-a-teiknibordinu/|title=Baðlón og 100 herberga hótel á Efri-Reykjum á teikniborðinu|last=Editorial|date=2018-03-28|website=Icelandic Times|language=is-IS|access-date=2025-10-18}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Í [[nóvember]] [[2020]] var tilkynnt að unnið væri að fjármögnun á verkefninu, sem var talið kosta um sjö milljarða.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbl.is/frettir/sjo-milljarda-krona-badlon-og-100-herbergja-hotel-a-teiknibordinu|title=Sjö milljarða króna baðlón og 100 herbergja hótel á teikniborðinu|website=www.bbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}</ref> ==== Mermaid Geothermal Spa ==== Í [[desember]] [[2021]] var tilkynnt um uppbyggingu sjóbaða að nafni Mermaid Geothermal Spa á [[Garður (bær)|Garði]] á [[Reykjanes|Reykjanesi]]. Framkvæmdir voru fyrirhugaðar kosta milljarð króna.<ref>{{Cite web|url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/news/2021/12/16/mermaid_geothermal_spa_planned_on_reykjanes_peninsu/|title=Mermaid Geothermal Spa Planned on Reykjanes Peninsula|website=Iceland Monitor|access-date=2025-10-18}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Sund á Íslandi]] [[Flokkur:Afþreying á Íslandi]] sobrlye8pwu4kp4fvecyicygil4wbh8 14 188681 1961726 1937220 2026-04-30T14:25:11Z TKSnaevarr 53243 1961726 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Bandaríkjamenn|Trúarleiðtogar]] [[Flokkur:Trú í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Trúarleiðtogar eftir löndum]] 3ldk7cgpu9szsszjng5ftlwrvlogobo 2 190315 1961746 1950941 2026-04-30T20:46:17Z Hoj27 104209 1961746 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht, sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í Dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Eichhorns]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum „[[Die Rote Fahne]]''“'' og „[[Freiheit]]''”'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|Ebert]], [[Philipp Scheidemann|Scheidermann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|Hirsch]] og [[Eugen Ernst|Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn að gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> Stjórnvöld reyndu að hylma yfir ódæðin með því að halda því fram að reiður mannfjöldi hefði ráðist á þau. Morðingjarnir hlutu væga dóma, en atburðurinn festi þau í sessi sem píslarvotta og dýpkaði varanlega gjána milli sósíaldemókrata og kommúnista. Sagnfræðingar telja að þessi sundrung vinstri manna hafi síðar gert [[Adolf Hitler]] auðveldara fyrir að hrifsa völdin, þar sem flokkarnir gátu ekki unnið saman gegn nasistum. Pabst og aðrir sem áttu hlut að máli komust flestir vel frá stríðinu og sumir hlutu síðar bætur frá stjórn nasista fyrir fangelsisvist sína.<ref name=":0" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í síðari kosningum Weimar-tímans. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. Gustav Noske varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]], sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> irz9g6t728488h4wltgebiejr15244q 1961748 1961746 2026-04-30T20:54:06Z Hoj27 104209 1961748 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht, sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Eichhorns]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn að gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> Stjórnvöld reyndu að hylma yfir ódæðin með því að halda því fram að reiður mannfjöldi hefði ráðist á þau. Morðingjarnir hlutu væga dóma, en atburðurinn festi þau í sessi sem píslarvotta og dýpkaði varanlega gjána milli sósíaldemókrata og kommúnista. Sagnfræðingar telja að þessi sundrung vinstri manna hafi síðar gert [[Adolf Hitler]] auðveldara fyrir að hrifsa völdin, þar sem flokkarnir gátu ekki unnið saman gegn nasistum. Pabst og aðrir sem áttu hlut að máli komust flestir vel frá stríðinu og sumir hlutu síðar bætur frá stjórn nasista fyrir fangelsisvist sína.<ref name=":0" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í síðari kosningum Weimar-tímans. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. Gustav Noske varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]], sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> 2dwp54lu4d8f8313h8ybiqzu8c05vzj 1961749 1961748 2026-04-30T20:57:06Z Hoj27 104209 Bætti inn tenglum og tók út efnisgrein 1961749 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht]], sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Eichhorns]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn að gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í síðari kosningum Weimar-tímans. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. Gustav Noske varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]], sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> n6w9ycouf0te7g9x5ftklof7beh13mc 1961750 1961749 2026-04-30T20:57:26Z Hoj27 104209 1961750 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht]], sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Eichhorns]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í síðari kosningum Weimar-tímans. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. Gustav Noske varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]], sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> acrrkq7yh071dsah9asvvi5zluap4lg 1961751 1961750 2026-04-30T20:57:41Z SkirnirKr29 114711 1961751 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht]], sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Eichhorns]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í síðari kosningum Weimar-tímans. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. Gustav Noske varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]], sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> == Tilvísanir == mwjidvevrvdf1qqvzbc1qmcrzex2lym 1961752 1961751 2026-04-30T21:05:06Z Hoj27 104209 1961752 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht]], sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Eichhorns]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta á þýska [[Ríkisþinghúsið í Berlín|Ríkisþinginu]] (þýska: ''Reichstag'') og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í kosningum. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. [[Gustav Noske]] varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]]<nowiki/>sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> == Tilvísanir == 2zlo4q5puynf17gbn9gf0p73qcy2ip3 1961753 1961752 2026-04-30T21:07:16Z Hoj27 104209 1961753 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht]], sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Emils Eichhorn]] lögreglustjóra í [[Berlín]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu Karls Liebknecht fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum Emils Eichorn sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu Karl Liebknecht og Wilhelm Pieck, stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta á þýska [[Ríkisþinghúsið í Berlín|Ríkisþinginu]] (þýska: ''Reichstag'') og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í kosningum. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. [[Gustav Noske]] varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]]<nowiki/>sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> == Tilvísanir == 8gh1ulkf5jk3zlp5p5xvyt31ebyry5t 1961754 1961753 2026-04-30T21:09:49Z SkirnirKr29 114711 1961754 wikitext text/x-wiki = Spartakistauppreisnin = {{Stríðsátök | conflict = Spartakistauppreisnin | place = Berlín, Weimar-lýðveldið | partof = Þýska byltingin 1918–1919 | result = Sigur ríkisstjórnarinnar | combatant1a = Fríliðasveitir | combatant1b = Verkamannasveitir sem studdu ríkisstjórn | combatant2b = Óháðir sósíaldemókratar | combatant2a = Spartakistar | combatant2c = Hermanna- og verkamannasveitir | image = Fighting_during_the_Berlin_Uprising_1919.jpg | image_size = 400 }} Spartakistauppreisnin ([[þýska]]: ''Spartakusaufstand''), einnig þekkt sem janúaruppreisnin, var vopnuð uppreisn sem átti sér stað í Berlín milli 5. og 12. janúar 1919. Uppreisnin var háð af vinstrihreyfingum sem höfðu klofið sig úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkinum]] (þýska: ''Sozialdemokratische Partei Deutschlands/SPD'') og var misheppnuð tilraun til að steypa ríkisstjórn hins nýstofnaða [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldis]].<ref name=":3">{{Bókaheimild|titill=A Historical Dictionary of Germany's Weimar Republic, 1918–1933|útgefandi=Greenwood Press|höfundur=C. Paul Vincent|ár=1997|bls=107, 283–284, 295–297, 354–255, 457–459}}</ref> Uppreisnin reyndist sundurlaus og var barin niður með mikilli hörku af [[Freikorps|fríliðasveitum]] (þýska: ''Freikorps'') og verkamannasveitum sem Weimar-ríkisstjórnin, leidd af sósíaldemókrötum hafði fengið til liðs við sig. Nafnið „Spartakistauppreisnin“ er að einhverju leyti misvísandi þar sem Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn (þýska: ''Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands/USPD'') og sveitir hermanna og verkamanna (þýska: ''Arbeiter- und Soldatenräte'') voru einnig mikilvægir þátttakendur í uppreisninni.<ref name=":2" /> Uppreisnin er einna þekktust fyrir handtökurnar og morðin á leiðtogum Spartakista, þeim [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht]], sem áttu sér stað í kjölfar hennar þann 15. janúar 1919.<ref name=":2" /> == Uppreisnin == [[Mynd:Armed workers during the Spartacist uprising, 5 January 1919.jpg|thumb|Vopnaðir verkamenn á leið í dagblaðahverfið byrjun uppreisnarinnar|339x339dp]] Sósíalistar og vinstri-stjórnarandstaðan litu svo á að brottrekstur [[Eichhorn|Emils Eichhorn]] lögreglustjóra í [[Berlín]] hafi verið pólitísk ákvörðun. Þetta olli því að kommúnistarnir kölluðu til fylgjenda sinna og báðu þá um að safna liði. Þeir gáfu út yfirlýsingu í m.a. blöðunum ''[[Die Rote Fahne]]'' og ''[[Freiheit]]'' þar sem þeir kölluðu eftir samkomu verkamanna í Berlín til þess að koma ríkisstjórninni frá völdum. Niðurlag hennar hljómaði svona: „Komið saman í stórum hópum! Ykkar frelsi, framtíð og örlög uppreisnarinnar eru í húfi! Niður með einræði [[Friedrich Ebert|[Friedrich] Ebert]], [[Philipp Scheidemann|[Philipp] Scheidemann]], [[:en:Paul_Hirsch_(politician)|[Paul] Hirsch]] og [[Eugen Ernst|[Eugen] Ernst]]! Lengi lifi alþjóðlegur byltingarsósíalismi!“<ref name=":02">{{Cite book|url=http://archive.org/details/spartacistuprisi0000eric|title=The Spartacist Uprising of 1919 and the Crisis of the German Socialist Movement: A Study of the Relation of Political Theory and Party Practice|last=Eric Waldman|date=1958|others=Internet Archive}}</ref> Gríðarstór fjöldi fólks safnaðist saman í Berlín í kjölfar yfirlýsangarinnar og í kröfugöngu verkafólks sem var skipulögð af Óháðum sósíaldemókrötum og byltingarsinnuðum verkalýðsfélögum. Hópurinn samanstóð einna helst af verkafólki sem vildi binda enda á andbyltinguna sem það taldi að ríkissjórn [[Friedrich Ebert|Eberts]] stæði fyrir. Uppreisnarmenn undir forystu [[Karl Liebknecht|Karls Liebknecht]] fóru á milli lögreglustöðva í leit að stuðningsmönnum [[Emil eichhorn|Emils Eichorn]] sem gætu gengið til liðs við þá. Byltingarsinnum tókst auðveldlega að leggja undir sig [[fréttablaðahverfið|dagblaðahverfið]] svokallaða (þýska: ''Zeitungsviertel'').<ref name=":3" /><ref name=":02" /> Liðssöfnunin hafði gengið vonum framar en leiðtogar hennar og veitti leiðtogum uppreisnarinnar að einhverju leyti falskt öryggi sem hafði áhrif á ákvarðanirnar sem þeir tóku í kjölfarið. Að kvöldi hins 5. janúar mættu [[Karl Liebknecht]] og [[Wilhelm Pieck]], stjórnarmenn [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokksins]], á fund með sjötíu fulltrúm verkalýðsfélaga og stjórn Óháða sósíaldemókrataflokksins. Á fundinum var sett saman 53 manna byltingarnefnd og tekin lýst yfir því markmiði að koma ríkisstjórninni frá völdum.<ref name=":3" /><ref name=":02" /> === Sundrung === Þessi uppreisn var kölluð „Spartakistauppreisnin“ en það er í raun rangnefni því hinir raunverulegu [[spartakistar]] tóku ekki mikinn þátt í uppreisninni sjálfri. Þeir voru of uppteknir við að stofna sinn eigin kommúnistaflokk. Flokkurinn ([[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]]) var formlega stofnaður 1. janúar 1919 og flokksmeðlimir voru á fullu að leysa innan flokks deilur og mynda skýra stefnu. Þeir höfðu engan veginn skýrari stefnu en margir aðrir í uppreisninni. [[:en:Independent_Social_Democratic_Party_of_Germany|USPD]] og aðrir flokkar tóku líka þátt í uppreisninni og mun meira en spartakistarnir sjálfir, þó þeir væru allir sammála um markmiðið þá voru flokkarnir ósammála um hvernig ætti að komast að því, þetta leiddi sundrungar á milli flokkanna sem endaði í falli byltingarsinnanna og gerði hernum og ríkinu auðveldara fyrir að binda enda á uppreisnina.<ref name=":2">{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic: The Crisis of Classical Modernity.|útgefandi=Hill and Wang.|ár=1993|bls=32|höfundur=Detlev Peukert.}}</ref> [[Mynd:Guardsmen move forward during sporadic fighting with Spartacists in Berlin 1919.jpg|thumb|Þýskir hermenn gera atlögu að uppreisnarmönnunum, með þeim er stórskotalið.|373x373dp]] === Fall === Þann 6. Janúar komu stjórnarmenn ríkisstjórnarinnar saman og á þeim fundi sagði Ebert að han væri búinn að fá nóg. Hann lýsti því yfir að ef ríkisstjórnin hygðist ætla að halda völdum þá þyrfti að svara þessari óreiðu með krepptum hnefa þýska hervaldsins. Það þyrfti að auka við herliðið til að geta þaggað niður í uppreisnarmönnunum svo ákveðið var að safna saman ýmsum herdeildum í kringum Berlín til að hjálpa. Sama dag fór allt lið í vörn, stjórnin byrjaði að ná sér aftur á strik með því að nýta sér fyrrnefnda óákveðni uppreisnarstjórnarinnar.<ref name=":02" /> Eftir aðeins rúman sólarhring voru líkurnar á vel heppnaðri uppreisn mun minni. Þann 8. janúar byrjaði ríkisstjórnin að berjast til baka. Þeir lýstu því yfir að þeir myndu svara afli með afli og að örlagastundin væri komin. Þennan dag náði þýski herinn aftur á sitt vald ýmsum byggingum og stofnunum sem höfðu verið yfirteknar af uppreisnarmönnum. Næstu daga á eftir voru bardagar á milli hers og mótmælanda og 13. Janúar 1919 var uppreisninni lokið og endaði með tapi.<ref name=":02" /> == Morðin á Rosu Luxemburg og Karl Liebknecht == [[Mynd:Photo - Berlin - Trauerzug mit den Särgen von Karl Liebknecht und Rosa Luxemburg und weiteren - 1919-25-01.jpg|thumb|Útför og minningarathöfn fyrir Rosu, Karl og aðra sem létust í uppreisninni, 25. janúar 1919.|358x358dp]]Morðin á [[Rosa Luxemburg|Rosu Luxemburg]] og [[Karl Liebknecht|Karli Liebknecht]] þann 15. janúar 1919 eru meðal afdrifaríkustu og umdeildustu atburða í sögu þýskra stjórnmála. Þau voru helstu hugmyndafræðingar og leiðtogar Spartakistabandalagsins og nýstofnaðs Kommúnistaflokks Þýskalands. Í ársbyrjun 1919 reis hluti verkalýðsins í Berlín upp gegn bráðabirgðastjórn sósíaldemókrata ([[SPD]]) undir forystu [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] til að koma á ráðstjórn að rússneskri fyrirmynd. Þótt Rósa hafi haft efasemdir um tímasetningu uppreisnarinnar, studdi hún málstaðinn þegar hún hófst.<ref name=":0">Joe Sabatini, „100 years after the death of Rosa Luxemburg,“ ''New Politics'', 20. janúar 2019.</ref><ref name=":1">David L. Sterling, „Assassination of Rosa Luxemburg,“ ''History Research Starters'' (EBSCOhost, 2023).</ref> Eftir að uppreisnin hafði verið bæld niður af hernum og Freikorps-sveitum með fulltingi stjórnvalda, fóru þau Rósa og Karl í felur. Þau voru handsömuð í íbúð í Berlín og færð á Hotel Eden, þar sem [[Guards Cavalry Rifle-deildin]] var með bækistöðvar. [[Waldemar Pabst]] kapteinn hafði yfirumsjón með yfirheyrslum sem fóru fram með harðræði og barsmíðum. Pabst hringdi í [[Gustav Noske]], hernaðarráðherra [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]], sem gaf skipun um að „gera það sem gera þyrfti,“ sem í reynd þýddi aftöku án dóms og laga.<ref name=":1" /> Karl Liebknecht var leiddur út fyrst, barinn með riffilskafti af hermanninum Otto Runge, og síðan keyrður í [[Tiergarten|Tiergarten-garðinn]] þar sem hann var skotinn í bakið undir því yfirskini að hann væri að flýja. Rósa Luxemburg hlaut svipaða meðferð; hún var lamin í höfuðið af Runge og síðan skotin í gagnaugað af liðsforingja inni í bíl. Líki hennar var kastað í [[Landwehr-skurður|Landwehr-skurðinn]] og fannst það ekki fyrr en mörgum mánuðum síðar.<ref name=":1" /> == Afleiðingar uppreisnarinnar == Afleiðingar Spartakistauppreisnarinnar í janúar 1919 voru bæði djúpstæðar og afdrifaríkar fyrir þróun þýskra stjórnmála á 20. öld. Með því að bæla uppreisnina niður tókst bráðabirgðastjórn [[Friedrich Ebert|Friedrichs Ebert]] að tryggja að kosningar til þjóðþingsins gætu farið fram þann 19. janúar 1919 eins og áætlað var. Þetta þing lagði síðan grunninn að Weimar-stjórnarskránni og stofnun fyrsta þýska lýðræðisríkisins, [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins.]]<ref name=":0" /> Bæling uppreisnarinnar með fulltingi hægrisinnaðra [[Freikorps|fríliðasveita]] og morðin á Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht án dóms og laga urðu hins vegar til þess að dýpka varanlega gjána á milli sósíaldemókrata (SPD) og kommúnista (KPD). Fyrir kommúnista urðu Luxemburg og Liebknecht píslarvottar og morðin á þeim tákn um svik [[Sósíaldemókratismi|sósíaldemókrata]] við málstað verkalýðsins. Þessi sundrung innan vinstri hreyfingarinnar gerði það að verkum að flokkarnir tveir áttu mjög erfitt með samstarf um mörg mikilvæg pólitísk mál á tímum lýðveldisins.<ref name=":0" /> Staða [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] veiktist einnig í kjölfarið; flokkurinn náði aldrei aftur hreinum meirihluta á þýska [[Ríkisþinghúsið í Berlín|Ríkisþinginu]] (þýska: ''Reichstag'') og fylgi hans fór aldrei yfir 30% í kosningum. Þetta gerði flokkinn háðan samstarfi við borgaralega miðjuflokka til að geta tekið þátt í stjórn landsins. Harkaleg viðbrögð ríkisstjórnarinnar við uppreisnina og bandalag þeirra við hinar andbyltingarsinnuðu fríliðasveitir leiddu til óafturkræfrar sundrungar milli kommúnista og sósíaldemókrata. [[Gustav Noske]] varnarmálaráðherra viðhélt herskárri stefnu gagnvart byltingarsinnum og gaf tveimur mánuðum eftir uppreisnina út fyrirmæli um að skjóta á staðnum hvern þann sem tæki upp vopn gegn ríkisstjórninni. Þetta gagnkvæma vantraust kom í veg fyrir að [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|SPD]] og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|KPD]] gætu myndað sameiginlega víglínu gegn uppgangi [[Nasistaflokkurinn|nasista]]<nowiki/>sem leiddi að lokum til endaloka Weimar-lýðveldisins með valdatöku [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]] árið 1933.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Bókaheimild|titill=Weimar Germany. Promise and Tragedy|útgefandi=Princeton University Press|ár=2007|bls=31|höfundur=Eric D. Weitz}}</ref> Að lokum má nefna að eftirmálar morðanna á leiðtogunum einkenndust af yfirhylmingu; morðingjarnir hlutu annaðhvort væga dóma eða voru sýknaðir. Margir þeirra sem áttu hlut að máli, eins og [[Waldemar Pabst,]] áttu síðar farsælan feril á tímum nasismans eða sem vopnasalar eftir [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöldina.]]<ref name=":0" /> == Tilvísanir == j32ykqpy5pjtvxn4uj5uy1civpik95j 4 190848 1961756 2026-04-30T21:37:12Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „<h2 class="main-header main-box-header">[[Lukku-Láki]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Charleroi - Parc (station de métro) - Lucky Luke - l'homme qui tire plus vite que son ombre - céramique - 01.jpg ||Lukku-Láki|150px]]</div> '''[[Lukku-Láki]]''' er heiti á vinsælum belgískum teiknimyndasögum sem segja frá ævintýrum Lukku-Láka, kúreka sem er fljótari en skugginn að skjóta, í villta vestrinu....“ 1961756 wikitext text/x-wiki <h2 class="main-header main-box-header">[[Lukku-Láki]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd: Charleroi - Parc (station de métro) - Lucky Luke - l'homme qui tire plus vite que son ombre - céramique - 01.jpg ||Lukku-Láki|150px]]</div> '''[[Lukku-Láki]]''' er heiti á vinsælum belgískum teiknimyndasögum sem segja frá ævintýrum Lukku-Láka, kúreka sem er fljótari en skugginn að skjóta, í villta vestrinu. Persónan er sköpunarverk belgíska teiknarans [[Morris]] (Maurice de Bevere) og birtist fyrsta ævintýrið í [[Teiknimyndablaðið Svalur|teiknimyndablaðinu Sval]] (franska: Spirou) í október 1946. Frá og með árinu 1955 voru handrit að sögunum um Lukku-Láka samin af franska myndasöguhöfundinum [[René Goscinny]] og í samstarfi þeirra Morris og Goscinny náðu bækurnar miklum vinsældum. Eru þær nú meðal mest seldu teiknimyndasagna Evrópu og hafa verið þýddar á hartnær 30 tungumál, þar á meðal [[enska|ensku]], [[arabíska|arabísku]], [[þýska|þýsku]], [[danska|dönsku]], [[gríska|grísku]], [[hebreska|hebresku]], [[tyrkneska|tyrknensku]] og [[ítalska|ítölsku]]. Á árunum 1977 til 1983 komu fjölmargar Lukku-Láka bækur út á íslensku á vegum [[Fjölvi (forlag)|Fjölvaútgáfunnar]]. Íslensk útgáfa Lukku-Láka hófst á ný árið 2016 á vegum [[Froskur útgáfa|Frosks útgáfu]] og komu út fimm bækur á árunum 2016-2020. Ekki er að finna neinar vísbendingar í sköpunarsögu Lukku-Láka, sem til dæmis má lesa um í [[Allt um Lukku Láka|Allt um Lukku-Láka]], um að hann hafi verið til eða eigi sér ákveðna fyrirmynd. Hins vegar eiga fjölmargar aðrar persónur í bókunum um Lukku-Láka sér beinar fyrirmyndir, annað hvort teknar beint úr sögu villta vestursins eða þekktar ímyndir úr samtímasögu vesturlanda þegar bækurnar voru gerðar. <div align=right><small>Fyrri mánuðir: [[Simón Bolívar]] &nbsp;• [[Síkismi]] &nbsp;• [[Aung San Suu Kyi]]</small></div> 3mkcw1lka5lo78z5oiff66w2bv2mcps 0 190850 1961762 2026-05-01T04:04:31Z Aliffa Rezha 116052 Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1349638534|Eric Barone]]“ 1961762 wikitext text/x-wiki {{Persóna | forskeyti = | nafn = Eric Barone | mynd = Hackfort 2019 - Conversations with Eric Barone 09 (cropped).jpg | mynd_texti = Barone in 2019 | fæðingarnafn = Eric Lorenz Barone | fæðingardagur = {{Birth date and age|1987|12|3}} | fæðingarstaður = [[Los Angeles, California]], U.S. | önnur_nöfn = ConcernedApe | ríkisfang = American | skóli = [[University of Washington Tacoma]] | starf = {{Hlist|[[Video game developer]]|[[video game designer]]|composer|musician}} | ár = 2008–present | þekkt_fyrir = ''[[Stardew Valley]]'' | maki = Amber Hageman | verðlaun = | vefsíða = {{URL|concernedape.com}} | undirskrift = Eric barone concernedape signature.svg }} {{Authority control}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1987]] 72sbfh7g85za4opn5p4aanap8o3rzmf 1961763 1961762 2026-05-01T04:05:11Z Aliffa Rezha 116052 1961763 wikitext text/x-wiki {{Persóna | forskeyti = | nafn = Eric Barone | mynd = Hackfort 2019 - Conversations with Eric Barone 09 (cropped).jpg | mynd_texti = Barone in 2019 | fæðingarnafn = Eric Lorenz Barone | fæðingardagur = {{Birth date and age|1987|12|3}} | fæðingarstaður = [[Los Angeles, California]], U.S. | önnur_nöfn = ConcernedApe | ríkisfang = American | skóli = [[University of Washington Tacoma]] | starf = {{Hlist|[[Video game developer]]|[[video game designer]]|composer|musician}} | ár = 2008–present | þekkt_fyrir = ''[[Stardew Valley]]'' | maki = Amber Hageman | verðlaun = | vefsíða = {{URL|concernedape.com}} | undirskrift = Eric barone concernedape signature.svg }} '''Eric Lorenz Barone''' <ref>{{Cite web|url=https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|title=Auburn-area students to graduate from UW on Saturday|date=2011-06-06|website=Auburn Reporter|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213172025/https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|archive-date=December 13, 2024|access-date=2024-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/nx-s1-5217754|title=The creator of video game 'Stardew Valley' talks its legacy and future|last=Summers|first=Juana|date=2024-12-19|website=[[NPR]]|language=en|access-date=2025-05-19}}</ref> {{Authority control}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1987]] b30g99susr5epj4sq7aydqdhhzedsvz 1961764 1961763 2026-05-01T04:06:02Z Aliffa Rezha 116052 1961764 wikitext text/x-wiki {{Persóna | forskeyti = | nafn = Eric Barone | mynd = Hackfort 2019 - Conversations with Eric Barone 09 (cropped).jpg | mynd_texti = Barone in 2019 | fæðingarnafn = Eric Lorenz Barone | fæðingardagur = {{Birth date and age|1987|12|3}} | fæðingarstaður = [[Los Angeles, California]], U.S. | önnur_nöfn = ConcernedApe | ríkisfang = American | skóli = [[University of Washington Tacoma]] | starf = {{Hlist|[[Video game developer]]|[[video game designer]]|composer|musician}} | ár = 2008–present | þekkt_fyrir = ''[[Stardew Valley]]'' | maki = Amber Hageman | verðlaun = | vefsíða = {{URL|concernedape.com}} | undirskrift = Eric barone concernedape signature.svg }} '''Eric Lorenz Barone''' <ref>{{Cite web|url=https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|title=Auburn-area students to graduate from UW on Saturday|date=2011-06-06|website=Auburn Reporter|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213172025/https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|archive-date=December 13, 2024|access-date=2024-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/nx-s1-5217754|title=The creator of video game 'Stardew Valley' talks its legacy and future|last=Summers|first=Juana|date=2024-12-19|website=[[NPR]]|language=en|access-date=2025-05-19}}</ref>Fæddur 3. desember 1987, þekktur faglega sem ConcernedApe, er bandarískur tölvuleikjahönnuður og tónlistarmaður. Hann er best þekktur fyrir að hafa þróað einn tölvuleikinn Stardew Valley árið 2016. Eric Barone, tölvuleikjahönnuður með gráðu í tölvunarfræði, sá um alla þætti leiksins, allt frá forritun til tónsmíða á hljóðrás hans. Hann vann einn að uppfærslum á leiknum í nokkur ár eftir útgáfu hans, en réð síðan lítið teymi til að aðstoða við frekari þróun. Hann heldur áfram að styðja við Stardew Valley á meðan hann vinnur að næsta verkefni sínu, Haunted Chocolatier. {{Authority control}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1987]] acepqy1t7kmglwrsdqvqo7u271nbyog 1961772 1961764 2026-05-01T10:24:42Z Berserkur 10188 1961772 wikitext text/x-wiki {{Persóna | forskeyti = | nafn = Eric Barone | mynd = Hackfort 2019 - Conversations with Eric Barone 09 (cropped).jpg | mynd_texti = Barone in 2019 | fæðingarnafn = Eric Lorenz Barone | fæðingardagur = {{Birth date and age|1987|12|3}} | fæðingarstaður = [[Los Angeles, California]], U.S. | önnur_nöfn = ConcernedApe | ríkisfang = American | skóli = Tacoma-háskóli | starf = {{Hlist|tölvuleikjahönnuður|tónlistarmaður}} | ár = 2008– | þekkt_fyrir = ''[[Stardew Valley]]'' | maki = Amber Hageman | verðlaun = | vefsíða = {{URL|concernedape.com}} | undirskrift = Eric barone concernedape signature.svg }} '''Eric Lorenz Barone''' <ref>{{Cite web|url=https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|title=Auburn-area students to graduate from UW on Saturday|date=2011-06-06|website=Auburn Reporter|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213172025/https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|archive-date=December 13, 2024|access-date=2024-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/nx-s1-5217754|title=The creator of video game 'Stardew Valley' talks its legacy and future|last=Summers|first=Juana|date=2024-12-19|website=[[NPR]]|language=en|access-date=2025-05-19}}</ref> (fæddur 3. desember 1987), þekktur faglega sem ConcernedApe, er bandarískur tölvuleikjahönnuður og tónlistarmaður. Hann er best þekktur fyrir að hafa þróað tölvuleikinn Stardew Valley árið 2016 og sá um alla þætti leiksins, allt frá forritun til tónsmíða. Hann vann einn að uppfærslum á leiknum í nokkur ár eftir útgáfu hans, en réð síðan lítið teymi til að aðstoða við frekari þróun. Bardone vinnur að næsta verkefni sínu, Haunted Chocolatier. ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1987]] [[Flokkur:Bandarískir tölvuleikjahönnuðir]] g6gtu7ze9vebu3rxq10km8pk66w7gy9 1961774 1961772 2026-05-01T10:26:33Z Berserkur 10188 1961774 wikitext text/x-wiki {{Persóna | forskeyti = | nafn = Eric Barone | mynd = Hackfort 2019 - Conversations with Eric Barone 09 (cropped).jpg | mynd_texti = Barone in 2019 | fæðingarnafn = Eric Lorenz Barone | fæðingardagur = {{Birth date and age|1987|12|3}} | fæðingarstaður = [[Los Angeles, California]], U.S. | önnur_nöfn = ConcernedApe | ríkisfang = American | skóli = Tacoma-háskóli | starf = {{Hlist|tölvuleikjahönnuður|tónlistarmaður}} | ár = 2008– | þekkt_fyrir = ''[[Stardew Valley]]'' | maki = Amber Hageman | verðlaun = | vefsíða = {{URL|concernedape.com}} | undirskrift = Eric barone concernedape signature.svg }} '''Eric Lorenz Barone''' <ref>{{Cite web|url=https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|title=Auburn-area students to graduate from UW on Saturday|date=2011-06-06|website=Auburn Reporter|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213172025/https://www.auburn-reporter.com/news/auburn-area-students-to-graduate-from-uw-on-saturday/|archive-date=December 13, 2024|access-date=2024-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/transcripts/nx-s1-5217754|title=The creator of video game 'Stardew Valley' talks its legacy and future|last=Summers|first=Juana|date=2024-12-19|website=[[NPR]]|language=en|access-date=2025-05-19}}</ref> (fæddur 3. desember 1987), þekktur faglega sem '''ConcernedApe''', er bandarískur tölvuleikjahönnuður og tónlistarmaður. Hann er best þekktur fyrir að hafa þróað tölvuleikinn Stardew Valley árið 2016 og sá um alla þætti leiksins, allt frá forritun til tónsmíða. Hann vann einn að uppfærslum á leiknum í nokkur ár eftir útgáfu hans, en réð síðan lítið teymi til að aðstoða við frekari þróun. Barone vinnur að næsta verkefni sínu, Haunted Chocolatier. ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Fólk fætt árið 1987]] [[Flokkur:Bandarískir tölvuleikjahönnuðir]] foh4akb3ul8bpr48kovhnnnnib4kv2e 0 190851 1961768 2026-05-01T10:09:09Z Alvaldi 71791 Bjó til síðu með „'''Norræna sundkeppnin''' var keppni sem haldin var meðal norrænna þjóða seinni part tuttugustu aldarinnar og var ætluð til að stuðla að aukinni sundþáttöku.<ref name="visir-2018">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018786365d/beygja-kreppa-sundur-saman-|title=Beygja, kreppa, sundur, saman…|author=[[Stefán Pálsson]]|date=2018-06-17|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/me...“ 1961768 wikitext text/x-wiki '''Norræna sundkeppnin''' var keppni sem haldin var meðal norrænna þjóða seinni part tuttugustu aldarinnar og var ætluð til að stuðla að aukinni sundþáttöku.<ref name="visir-2018">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018786365d/beygja-kreppa-sundur-saman-|title=Beygja, kreppa, sundur, saman…|author=[[Stefán Pálsson]]|date=2018-06-17|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/416132|title=„Við erum ný orðin sjálfstæð og ætlum að sýna okkur“|author=Júlía Aradóttir|date=2024-06-22|website=[[RÚV]]|access-date=2026-05-01}}</ref> Fyrsta keppnin var haldin árið 1949 þar sem Finnar sigruðu en auk þeirra tóku Danir, Svíar og Norðmenn þátt.<ref name="visir-2018"/> Íslendingar tóku fyrst þátt í keppninni árið 1951 og unnu yfirburðarsigur en 25% þjóðarinnar tók þátt Næst mesta þáttakan var hjá Finnum, eða 4%. Þegar keppnin var haldin næst þremur árum síðar, 1954, var reglunum breytt á þann veg að sú þjóð teldist sigra sem bætti mest þátttöku sína hlutfallslega.Um 6% fleiri Íslendingar syntu í keppninni árið 1954 en höfðu gert þremur árum fyrr, en að teknu tilliti til fólksfjölgunar nam aukningin þó undir tveim prósentum. Svíar hrepptu að lokum verðlaunin með 2,1% aukningu.<ref name="visir-2018"/> Eftir þessa keppni dróg stórlega úr áhuga Íslendinga. Hún var þó haldin á þriggja ára fresti til ársins 1975 er hún var lögð niður. Árið 1984 var hún haldin aftur í síðasta sinn og unnu þá Færeyingar, sem þá voru að keppa í fyrsta sinn, yfirburðar sigur.<ref name="visir-2018"/> ==Sjá einnig== *[[Sund á Íslandi]] *[[Sundlaugar og laugar á Íslandi]] == Tilvísanir == {{Reflist}} {{s|1949}} [[Flokkur:Lagt niður 1984]] [[Flokkur:Sund á Íslandi]] j24p9dxm6a8nb3di2xr46yi7woylfix 1961775 1961768 2026-05-01T10:27:22Z Berserkur 10188 1961775 wikitext text/x-wiki '''Norræna sundkeppnin''' var keppni sem haldin var meðal norrænna þjóða seinni part tuttugustu aldarinnar og var ætluð til að stuðla að aukinni sundþáttöku.<ref name="visir-2018">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018786365d/beygja-kreppa-sundur-saman-|title=Beygja, kreppa, sundur, saman…|author=[[Stefán Pálsson]]|date=2018-06-17|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2026-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/416132|title=„Við erum ný orðin sjálfstæð og ætlum að sýna okkur“|author=Júlía Aradóttir|date=2024-06-22|website=[[RÚV]]|access-date=2026-05-01}}</ref> Fyrsta keppnin var haldin árið 1949 þar sem Finnar sigruðu en auk þeirra tóku Danir, Svíar og Norðmenn þátt.<ref name="visir-2018"/> Íslendingar tóku fyrst þátt í keppninni árið 1951 og unnu yfirburðarsigur en 25% þjóðarinnar tók þátt. Næst mesta þáttakan var hjá Finnum, eða 4%. Þegar keppnin var haldin næst þremur árum síðar, 1954, var reglunum breytt á þann veg að sú þjóð teldist sigra sem bætti mest þátttöku sína hlutfallslega.Um 6% fleiri Íslendingar syntu í keppninni árið 1954 en höfðu gert þremur árum fyrr, en að teknu tilliti til fólksfjölgunar nam aukningin þó undir tveim prósentum. Svíar hrepptu að lokum verðlaunin með 2,1% aukningu.<ref name="visir-2018"/> Eftir þessa keppni dró stórlega úr áhuga Íslendinga. Hún var þó haldin á þriggja ára fresti til ársins 1975 er hún var lögð niður. Árið 1984 var hún haldin aftur í síðasta sinn og unnu þá Færeyingar, sem þá voru að keppa í fyrsta sinn, yfirburðar sigur.<ref name="visir-2018"/> ==Sjá einnig== *[[Sund á Íslandi]] *[[Sundlaugar og laugar á Íslandi]] == Tilvísanir == {{Reflist}} {{s|1949}} [[Flokkur:Lagt niður 1984]] [[Flokkur:Sund á Íslandi]] dvlb2safygpix644441i09cipq2l5tw 14 190852 1961773 2026-05-01T10:25:27Z Berserkur 10188 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Tölvuleikjahönnuðir]]“ 1961773 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Tölvuleikjahönnuðir]] i1jdplnybr0cs0h1bbnjn9spjaflkcf