1999

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1999</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1081</id>
    <revision>
      <id>1963152</id>
      <parentid>1903083</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fædd */</comment>
      <origin>1963152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24559" sha1="4ft7fqf1br4ky6u7l8wlli7ulw9rhxw" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
'''1999''' ('''MCMXCIX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 99. ár 20. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]].

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Euro_coins_and_banknotes.jpg|thumb|right|Evran.]]
* [[1. janúar]] - [[Evran]] var tekin í notkun í nokkrum ríkjum [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]].
* [[1. janúar]] - [[Orkuveita Reykjavíkur]] var stofnuð með sameiningu Rafmagnsveitu Reykjavíkur og Hitaveitu Reykjavíkur.
* [[1. janúar]] - Breytingar á sveitarstjórnaskipun Póllands tóku gildi. Landinu var skipt í 16 héruð.
* [[4. janúar]] - Byssumenn skutu á hóp sjíamúslima í [[Íslamabad]] í Pakistan, myrtu 16 og særðu 25.
* [[10. janúar]] - [[Sanjeev Nanda]] myrti 3 lögreglumenn í Nýju Delí en var síðar sýknaður.
* [[10. janúar]] - Sjónvarpsþáttaröðin ''[[Soprano-fjölskyldan]]'' hóf göngu sína á [[HBO]].
* [[15. janúar]] - [[Blóðbaðið í Račak]]: 45 kosóvóalbanar voru drepnir af Júgóslavíuher.
* [[19. janúar]] - [[Q – félag hinsegin stúdenta]] var stofnað undir nafninu Félag samkynhneigðra stúdenta (FSS).
* [[20. janúar]] - [[China News Service]] sagði frá takmörkunum á [[Internet]]notkun sem beindust gegn netkaffihúsum.
* [[25. janúar]] - Bandarísku gamanþættirnir ''[[Zoboomafoo]]'' hófu göngu sína.
* [[25. janúar]] - Um 1.000 manns fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Kólumbía|Kólumbíu]].
* [[28. janúar]] - [[Ford Motor Company]] keypti sænska bílaframleiðandann [[Volvo cars]].
* [[31. janúar]] - Fyrsti þátturinn af ''[[Family Guy]]'' var sendur út í Bandaríkjunum.

=== Febrúar ===
* [[2. febrúar]] - [[Hugo Chávez]] tók við embætti forseta [[Venesúela]].
* [[4. febrúar]] - [[Amadou Diallo]] var skotinn til bana af lögreglumönnum í New York.
* [[6. febrúar]] - [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] var stofnuð.
* [[7. febrúar]] – [[Abdullah 2.|Abdullah prins]] tók við krúnunni í [[Jórdanía|Jórdaníu]] eftir dauða föður síns, [[Hussein Jórdaníukonungur|Husseins]] konungs.
* [[11. febrúar]] - [[Plútó (reikistjarna)|Plútó]] fluttist lengra frá sólu en [[Neptúnus (reikistjarna)|Neptúnus]] eftir að hafa verið nær henni frá 1979.
* [[12. febrúar]] - Vantraust gegn [[Bill Clinton]] var fellt í Bandaríkjaþingi.
* [[16. febrúar]] - [[Kúrdar|Kúrdískir]] skæruliðar hertóku nokkur sendiráð í [[Evrópa|Evrópu]] eftir að einn af foringjum þeirra, [[Abdullah Öcalan]], var handtekinn af [[Tyrkland|Tyrkjum]].
* [[21. febrúar]] - [[Sanna Sillanpää]] skaut þrjá menn til bana og særði einn á skotvelli í Finnlandi.
* [[22. febrúar]] - Hófsami sjíaklerkurinn [[Mohammad Mohammad Sadeq al-Sadr]] var myrtur í Írak.
* [[23. febrúar]] - [[John William King]] var dæmdur sekur fyrir morðið á [[James Byrd Jr.]]
* [[23. febrúar]] - 31 lést þegar snjóflóð rann yfir þorpið [[Galtür]] í Austurríki.
* [[27. febrúar]] - [[Olusegun Obasanjo]] var kosinn [[forseti Nígeríu]] í fyrstu forsetakosningum í landinu frá árinu [[1983]].
* [[27. febrúar]] - Colin Prescot og Andy Elson settu met í flugi í loftbelg eftir að hafa verið á lofti í 233 tíma og 55 mínútur.

=== Mars ===
[[Mynd:F-117_Allied_Force.jpg|thumb|right|Bandarísk F-117 Nighthawk-flugvél á Aviano-flugstöðinni á Ítalíu.]]
* [[1. mars]] - Sprengja eyðilagði sendiráð [[Angóla]] í [[Lúsaka]], Sambíu.
* [[1. mars]] - [[Hútúar]] frá [[Rúanda]] myrtu 8 ferðamenn í [[Úganda]].
* [[3. mars]] - Fyrsta útgáfa [[GNOME]]-skjáborðsumhverfisins kom út.
* [[12. mars]] - [[Ungverjaland]], [[Tékkland]] og [[Pólland]] gerðust aðilar að [[NATO]].
* [[15. mars]] - [[Santernefndin]] í Brussel sagði af sér vegna ásakana um spillingu.
* [[21. mars]] - [[Bertrand Piccard]] og [[Brian Jones]] urðu fyrstir til þess að fljúga umhverfis jörðina í loftbelg.
* [[23. mars]] - [[Luis Maria Argana]], varaforseti Paragvæ, var myrtur.
* [[24. mars]] - [[Kosóvóstríðið]]: [[NATO]] varpaði sprengjum á skotmörk í [[Júgóslavía|Júgóslavíu]]. Þetta var í fyrsta sinn sem NATO réðist á fullvalda ríki.
* [[24. mars]] - 39 létust þegar kviknaði í flutningabíl í [[Mont Blanc-göngin|Mont Blanc-göngunum]]. Göngin voru lokuð í nær þrjú ár eftir slysið.
* [[25. mars]] - [[Kosóvóstríðið]]: [[Fjöldamorðin í Ljubenić]] hófust í Kosóvó.
* [[26. mars]] - Tölvuormurinn [[Melissa (tölvuormur)|Melissa]] hóf að smitast um Internetið.
* [[27. mars]] - [[F-117 Nighthawk]]-flugvél frá Bandaríkjaher var skotin niður yfir Kosóvó.
* [[28. mars]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Futurama]]'' hófu göngu sína á [[FOX]].
* [[28. mars]] - [[Kosóvóstríðið]]: [[Fjöldamorðið í Podujevo|Fjöldamorðin í Podujevo]] og [[fjöldamorðið í Izbica|Izbica]] áttu sér stað.
* [[29. mars]] - [[Dow Jones-vísitalan]] stóð í 10.006,78 að loknum viðskiptadegi í [[Wall Street]]. Þetta var í fyrsta skipti sem vísitalan var yfir 10.000 við lokun [[Kauphöllin í New York|kauphallarinnar]].

=== Apríl ===
[[Mynd:Nunavut-Feierlichkeit_(01-04-99).jpg|thumb|right|Hátíð í tilefni af stofnun Nunavut í Kanada.]]
* [[1. apríl]] - Kanadíska fylkið [[Nunavut]] varð til úr austurhluta [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéraðanna]].
* [[5. apríl]] - [[Líbýa]] afhenti skoskum yfirvöldum tvo menn sem grunaðir voru um að hafa valdið sprengingunni í [[Pan Am flug 103|Pan Am flugi 103]] yfir Lockerbie.
* [[7. apríl]] - Sprengja sprakk í [[Dalur hinna föllnu|Dal hinna föllnu]] á Spáni. Skæruliðahreyfingin [[GRAPO]] lýsti ábyrgð á hendur sér.
* [[7. apríl]] - [[Kosóvóstríðið]]: [[Júgóslavíuher]] lokaði helstu landamærastöðvum í Kosóvó til að koma í veg fyrir flótta albanskra íbúa.
* [[8. apríl]] - [[Bill Gates]] varð ríkasti einstaklingur heims vegna mikilla hækkana á hlutabréfum í [[Microsoft]].
* [[9. apríl]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], forseti [[Níger]], var ráðinn af dögum.
* [[14. apríl]] - [[Kosóvóstríðið]]: Flugvélar [[NATO]] réðust á bílalest með albönskum flóttamönnum fyrir mistök og drápu 79 flóttamenn.
* [[15. apríl]] - Forsetakosningar fóru fram í [[Alsír]] og [[Abdelaziz Bouteflika]] var kjörinn forseti.
* [[17. apríl]] - Naglasprengja sem hægriöfgamaðurinn [[David Copeland]] kom fyrir sprakk á markaði í [[Brixton]].
* [[20. apríl]] - [[Columbine fjöldamorðin]]: Tveir nemendur Columbine-menntaskólans skutu 13 skólafélaga sína til bana og særðu 24 aðra en frömdu síðan sjálfsmorð.
* [[24. apríl]] - Meðlimir [[Falungong]] stóðu fyrir mótmælum utan við stjórnarbyggingu í [[Zhongnanhai]] sem leiddi til víðtækra ofsókna gegn hreyfingunni.
* [[26. apríl]] - Breska sjónvarpskonan [[Jill Dando]] var skotin til bana við heimili sitt í [[Fulham]].
* [[27. apríl]] - [[Abdelaziz Bouteflika]] tók við embætti forseta [[Alsír]].
* [[30. apríl]] - [[Kambódía]] gekk í [[Samband Suðaustur-Asíuríkja]].
* [[30. apríl]] - Þriðja naglasprengja [[David Copeland]] sprakk á krá í [[Soho]] í London með þeim afleiðingum að ófrísk kona lést auk tveggja vina hennar og 70 særðust.

=== Maí ===
[[Mynd:A tornado near Anadarko, Oklahoma, on May 3, 1999.jpg|thumb|right|Einn af mörgum skýstrokkum sem mynduðust við Oklahómaborg í maí 1999.]]
* [[1. maí]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Svampur Sveinsson]]'' hófu göngu sína á [[Nickelodeon]].
* [[3. maí]] - [[Skýstrokkur]] gekk yfir miðborg [[Oklahómaborg]]ar og olli 36 dauðsföllum.
* [[3. maí]] - [[Dow Jones-vísitalan]] var yfir 11.000 stig eftir lokun í fyrsta sinn.
* [[6. maí]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Skotland]]i og [[Wales]].
* [[7. maí]] - [[Kosóvóstríðið]]: 3 kínverskir sendiráðsstarfsmenn létust og 20 særðust þegar bandarísk [[Northrop Grumman B-2 Spirit|B-2]]-sprengjuflugvél varpaði sprengju á kínverska sendiráðið í [[Belgrad]] fyrir mistök.
* [[7. maí]] - [[João Bernardo Vieira]] forseta Gíneu-Bissá var steypt af stóli í herforingjauppreisn.
* [[8. maí]] - [[Alþingiskosningar 1999|Alþingiskosningar]] voru haldnar. Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar hélt meirihluta. [[Samfylkingin]] bauð í fyrsta sinn fram sem kosningabandalag.
* [[12. maí]] - [[Skoska þingið]] kom saman í fyrsta skipti.
* [[13. maí]] - [[Carlo Azeglio Ciampi]] varð forseti Ítalíu.
* [[17. maí]] - [[Ehud Barak]] var kjörinn forsætisráðherra Ísraels.
* [[19. maí]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Star Wars: Episode I – The Phantom Menace]]'' var frumsýnd.
* [[20. maí]] - [[Rauðu herdeildirnar]] myrtu [[Massimo D'Antona]] ráðgjafa atvinnumálaráðherra Ítalíu.
* [[26. maí]] - [[Manchester United]] sigruðu [[Meistaradeild Evrópu]] með 2-1 sigri á [[Bayern München]].
* [[26. maí]] - Fyrsta [[þing Wales]] í yfir 600 ár kom saman í [[Cardiff]].
* [[26. maí]] - [[Indverski flugherinn]] gerði árásir á uppreisnarmenn og pakistanska hermenn í [[Kasmír]]héraði.
* [[27. maí]] - [[Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu]] sakaði [[Slobodan Milošević]] og fjóra aðra fyrir [[stríðsglæpur|stríðsglæpi]] og [[glæpur gegn mannkyni|glæpi gegn mannkyni]] vegna [[Kosóvóstríðið|Kosóvóstríðsins]].
* [[28. maí]] - Málverkið ''[[Síðasta kvöldmáltíðin (Leonardo da Vinci)|Síðasta kvöldmáltíðin]]'' eftir [[Leonardo da Vinci]] var aftur haft til sýnis eftir 22 ára viðgerðir.
* [[29. maí]] - [[Charlotte Nilsson]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1999]] fyrir Svíþjóð með laginu „Take me to your heaven“. Fulltrúi Íslands, [[Selma Björnsdóttir]], lenti í 2. sæti með laginu „All Out of Luck“.

=== Júní ===
[[Mynd:990628-M-5696S-025 - U.S. Marines march with local children down street of Zegra, Kosovo.jpg|thumb|right|Bandarískir landgönguliðar í Zegra í Kosóvó.]]
* [[1. júní]] - Tónlistardeiliforritið [[Napster]] kom út.
* [[2. júní]] - [[Bútanska útvarpsfélagið]] sjónvarpaði í fyrsta sinn í konungdæminu.
* [[5. júní]] - [[Íslamski hjálpræðisherinn]] í Alsír samþykkti að leysa sig upp.
* [[8. júní]] - Ríkisstjórn [[Kólumbía|Kólumbíu]] tilkynnti að tekjur af ólöglegri eiturlyfjaframleiðslu yrðu hafðar með í [[verg landsframleiðsla|vergri landsframleiðslu]].
* [[9. júní]] - [[Kosóvóstríðið]]: Friðarsamningur var undirritaður milli Júgóslavíu og NATO.
* [[10. júní]] - 897.000 lítrar af bensíni láku úr neðanjarðarleiðslu í [[Bellingham (Washington)]]. Í kjölfarið varð sprenging sem leiddi til dauða 3.
* [[12. júní]] - [[Friðargæslulið Kosóvó]] hélt inn í héraðið.
* [[12. júní]] - [[George W. Bush]], fylkisstjóri Texas, tilkynnti að hann hygðist sækjast eftir að verða forsetaefni Repúblikanaflokksins.
* [[14. júní]] - [[Thabo Mbeki]] var kjörinn forseti Suður-Afríku.
* [[18. júní]] - Mótmæli gegn [[hnattvæðing]]u voru skipulögð um allan heim.
* [[21. júní]] - Fartölvan [[iBook]] frá Apple kom út.
* [[25. júní]] - [[Domus Aurea]], höll Nerós í Róm, var opnuð almenningi eftir langvinnar viðgerðir.

=== Júlí ===
[[Mynd:Her_Majesty_Queen_Elizabeth_II_at_the_opening_of_the_Scottish_Parliament.jpg|thumb|right|Elísabet 2. við setningu Skoska þingsins.]]
* [[1. júlí]] - [[Elísabet 2.]] setti [[Skoska þingið]] formlega.
* [[1. júlí]] - [[Europol]] hóf starfsemi.
* [[2. júlí]] - Bandaríski nýnasistinn [[Benjamin Nathaniel Smith]] hóf 3 daga morðherferð í Illinois og Indiana.
* [[5. júlí]] - Bandaríski hermaðurinn [[Barry Winchell]] var barinn í svefni í [[Fort Campbell]] í Kentucki og lést vegna þess daginn eftir.
* [[7. júlí]] - [[Hicham El Guerrouj]] setti heimsmet í míluhlaupi í Róm.
* [[8. júlí]] - Skáldsagan ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' kom út í Bretlandi.
* [[11. júlí]] - [[Indlandsher]] náði [[Kargilhérað]]i í Kasmír á sitt vald.
* [[16. júlí]] - Flugvél með [[John F. Kennedy yngri]], Carolyn Bessette Kennedy eiginkonu hans og systur hennar fórst á [[Atlantshaf]]i. Allir um borð létust.
* [[20. júlí]] - [[Mercury-verkefnið]]: Lendingarfarinu [[Liberty Bell 7]] var bjargað af hafsbotni.
* [[22. júlí]] - Fyrsta útgáfa [[MSN]] frá Microsoft kom út.
* [[23. júlí]] - Múhameð Ben Al-Hassan var krýndur [[Múhameð 6.]] konungur í [[Marokkó]] eftir lát föður síns.
* [[23. júlí]] - [[Chandra-stjörnuathugunarstöðin]]ni var skotið á loft.
* [[23. júlí]] - [[All Nippon Airways flug 61|All Nippon Airways flugi 61]] var rænt í Tókýó.
* [[23. júlí]] - Tónlistarhátíðin [[Woodstock '99]] hófst í New York.
* [[25. júlí]] - [[Lance Armstrong]] sigraði [[Tour de France]]-hjólreiðakeppnina í fyrsta skipti.
* [[27. júlí]] - 21 fórst í [[gljúfurferð]]aslysi við [[Interlaken]] í Sviss.
* [[31. júlí]] - [[NASA]] lét geimkönnunarfarið ''[[Lunar Prospector]]'' brotlenda á [[Tunglið|Tunglinu]].

=== Ágúst ===
[[Mynd:Izmit_eart2.jpg|thumb|right|Jarðskjálftinn í İzmit.]]
* [[7. ágúst]] - [[Téténía|Téténskar]] skæruliðasveitir réðust inn í rússneska fylkið [[Dagestan]].
* [[8. ágúst]] - [[Callatis-hátíðin]] var haldin í fyrsta sinn í Rúmeníu.
* [[9. ágúst]] - [[Boris Jeltsín]] rak ríkisstjórn Rússlands í fjórða sinn.
* [[11. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 11. ágúst 1999|Sólmyrkvi]] sást vel í Evrópu og Asíu.
* [[14. ágúst]] - Byggingu [[Eyrarsundsbrúin|Eyrarsundsbrúarinnar]] lauk. Við það tækifæri hittust [[Friðrik Danakrónprins]] og [[Viktoría krónprinsessa]] með táknrænum hætti á miðri brúnni.
* [[17. ágúst]] - Jarðskjálfti reið yfir héraðið [[İzmit]] í Tyrklandi með þeim afleiðingum að yfir 17.000 fórust.
* [[19. ágúst]] - Tugþúsundir mótmælenda í [[Belgrad]] kröfðust þess að [[Slobodan Milošević]] segði af sér sem forseti Júgóslavíu.
* [[25. ágúst]] - Kvikmyndin ''[[Níunda hliðið]]'' var frumsýnd í Frakklandi.
* [[26. ágúst]] - [[Annað stríðið í Téténíu]] hófst.
* [[30. ágúst]] - Íbúar [[Austur-Tímor]] samþykktu sjálfstæði frá [[Indónesía|Indónesíu]] í þjóðaratkvæðagreiðslu.

=== September ===
[[Mynd:Volgodonsk_1999.jpg|thumb|right|Fjölbýlishúsið í Volgodonsk eftir sprenginguna.]]
* [[7. september]] - Yfir 140 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Aþena|Aþenu]].
* [[7. september]] - Bandarísku fjölmiðlafyrirtækin [[Viacom]] og [[CBS Corporation]] tilkynntu fyrirhugaðan samruna.
* [[9. september]] - [[Íbúðasprengjurnar í Rússlandi]]: Öflug sprengja sprakk í fjölbýlishúsi í Moskvu með þeim afleiðingum að 94 létust.
* [[13. september]] - [[Íbúðasprengjurnar í Rússlandi]]: 119 létust þegar sprengja sprakk í fjölbýlishúsi við Kasjirskoje-hraðbrautina í Moskvu.
* [[14. september]] - [[Kíribatí]], [[Nárú]] og [[Tonga]] gerðust aðilar að Sameinuðu þjóðunum.
* [[16. september]] - [[Íbúðasprengjurnar í Rússlandi]]: 17 létust þegar bílsprengja sprakk við fjölbýlishús í [[Volgodonsk]].
* [[17. september]] - Ítalski hagfræðingurinn [[Romano Prodi]] var kosinn forseti Evrópuráðsins.
* [[18. september]] - Íslenska sjónvarpsstöðin [[PoppTV]] hóf göngu sína.
* [[21. september]] - 2.400 fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Taívan]].

=== Október ===
* [[1. október]] - [[Alþjóðaflugvöllurinn Shanghai Pudong]] var opnaður í Kína.
* [[2. október]] - [[Slysavarnafélagið Landsbjörg]] var stofnað á Íslandi.
* [[5. október]] - 31 lést í [[Ladbroke Grove-lestarslysið|Ladbroke Grove-lestarslysinu]] vestan við London.
* [[6. október]] - [[Spacewatch]]-verkefnið uppgötvaði eitt af tunglum [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíters]], [[Kalliróe]].
* [[12. október]] - Hópur pakistanskra herforingja undir stjórn [[Pervez Musharraf]] framdi valdarán og steypti [[Nawaz Sharif]] af stóli.
* [[13. október]] - [[Öldungadeild Bandaríkjanna]] hafnaði [[Samningur um allsherjarbann við tilraunum með kjarnavopn|Samningnum um allsherjarbann við tilraunum með kjarnavopn]].
* [[15. október]] - [[Læknar án landamæra]] fengu friðarverðlaun Nóbels.
* [[15. október]] - Steingervingur af ''[[Archaeoraptor]]'' (sem síðar reyndist falsaður) var kynntur á ráðstefnu [[National Geographic Society]].
* [[20. október]] - [[SkjárEinn]] hóf útsendingar á Íslandi.
* [[22. október]] - Tölvuleikurinn ''[[Grand Theft Auto 2]]'' kom út fyrir PlayStation-leikjatölvuna.
* [[27. október]] - Byssumenn hófu skothríð í [[Armenska þingið|Armenska þinginu]]. Þeir myrtu forsætisráðherrann [[Vazgen Sargsyan]] og sjö aðra.
* [[29. október]] - [[Odisha-fellibylurinn]] gekk yfir Indland með þeim afleiðingum að um 10.000 fórust.
* [[31. október]] - [[EgyptAir flug 990]] hrapaði við Nantucket í Bandaríkjunum. Allir um borð, 217 talsins, fórust.

=== Nóvember ===
[[Mynd:Sleipner(1999).jpg|thumb|right|MS ''Sleipner'' í Noregi.]]
* [[5. nóvember]] - Vísindamenn uppgötvuðu plánetuna [[HD 209458b]] á braut um sólina [[HD 209458]].
* [[11. nóvember]] - 67 létust þegar fjölbýlishús hrundi í [[Foggia]] á Ítalíu.
* [[12. nóvember]] - [[Jarðskjálftinn í Düzce]] í Tyrklandi olli dauða 845 manns.
* [[15. nóvember]] - Fyrstu [[Edduverðlaunin]] voru veitt.
* [[16. nóvember]] - 16 fórust og 69 björguðust þegar norska skíðaferjan ''[[Sleipner]]'' strandaði við [[Ryvarden-viti|Ryvarden-vita]].
* [[20. nóvember]] - Ómannaða geimfarinu [[Shenzhou 1]] var skotið á loft frá Kína.
* [[23. nóvember]] - Þingið í [[Kúveit]] dró til baka lög frá 1985 sem gáfu konum kosningarétt.
* [[25. nóvember]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] ákvað að 25. nóvember skyldi vera [[alþjóðlegur baráttudagur gegn kynbundnu ofbeldi]] til minningar um Mirabal-systurnar.
* [[27. nóvember]] - [[Helen Clark]] varð forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
* [[30. nóvember]] - Samruna [[ExxonMobil]] lauk.
* [[30. nóvember]] - [[Mótmælin í Seattle 1999]] gegn [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni hófust.
* [[30. nóvember]] - Sænsku dagblöðin ''[[Aftonbladet]]'', ''[[Dagens Nyheter]]'', ''[[Expressen]]'' og ''[[Svenska Dagbladet]]'' tóku sig saman um að birta nöfn og myndir af 62 nýnasistum og vélhjólaklíkuforingjum.
* [[30. nóvember]] - Kjarnorkuverinu í [[Barsebäck]] í Svíþjóð var lokað.

=== Desember ===
[[Mynd:Tempete_1999_angouleme.JPG|thumb|right|Rusli eftir hvirfilbylinn Lother rutt burt í Angoulême í Frakklandi.]]
* [[1. desember]] - Hótelið [[Burj Al Arab]] var opnað í Dúbæ.
* [[2. desember]] - Fyrsta [[ríkisstjórn Norður-Írlands]] sem bæði mótmælendur og kaþólikkar áttu aðild að kom saman.
* [[3. desember]] - [[Tori Murden]] varð fyrst kvenna til að róa yfir [[Atlantshaf]]ið þegar hún kom í land á [[Gvadelúp]] eftir 81 daga ferð frá Kanaríeyjum.
* [[3. desember]] - [[NASA]] missti samband við [[Mars Polar Lander]] áður en hann fór inn í [[lofthjúpur|lofthjúp]] [[Mars (reikistjarna)|Mars]].
* [[18. desember]] - [[NASA]] sendi gervihnöttinn [[Terra (gervihnöttur)|Terra]] á loft með fimm fjarskynjunartækjum ([[ASTER]], [[CERES]], [[MODIS]] og [[MISR]]) til að vakta ástand jarðar.
* [[20. desember]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] tók við stjórnartaumum í [[Maká]].
* [[24. desember]] - [[Indian Airlines flug 814|Indian Airlines flugi 814]] var rænt.
* [[24. desember]] - [[Árið helga 2000]] hófst þegar [[Jóhannes Páll 2.]] páfi opnaði [[hurðin helga|hurðina helgu]] í Vatíkaninu.
* [[26. desember]] - [[Hvirfilbylirnir Lothar og Martin|Hvirfilbylurinn Lothar]] olli dauða 137 manna þegar hann gekk yfir Frakkland, Þýskaland og Sviss.
* [[28. desember]] - [[Saparmyrat Nyýazow]] lét gera sig að „lífstíðarforseta“ í [[Túrkmenistan]].
* [[31. desember]] - [[Boris Jeltsín]] sagði af sér sem [[forseti Rússlands]]. [[Vladimír Pútín]] var settur forseti í hans stað.
* [[31. desember]] - [[Panamaskurðurinn]] komst allur í hendur [[Panama]].

=== Ódagsettir atburðir ===
* Rússneska hljómsveitin [[t.A.T.u.]] var stofnuð.
* Bókin ''[[No Logo]]'' eftir Naomi Klein kom út.
* Íslenska sjávarútvegsfyrirtækið [[Skinney-Þinganes hf.]] var stofnað.
* [[Íslenska alþjóðabjörgunarsveitin]] var stofnuð.

== Fædd ==
* [[22. febrúar]] - [[Katrín Lea Elenudóttir]], íslensk fyrirsæta.
* [[25. febrúar]] - [[Gianluigi Donnarumma]], ítalskur knattspyrnumaður.
* [[28. febrúar]] - [[Luka Dončić]], slóvenskur körfuboltamaður.
* [[18. mars]] - [[Adrian Fein]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[22. mars]] - [[Bríet (söngkona)|Bríet]], íslensk söngkona.
* [[7. apríl]] - [[Baldvin Þór Magnússon]], íslenskur langhlaupari.
* [[9. apríl]] - [[Lil Nas X]], bandarískur rappari.
* [[19. apríl]] - [[Ty Panitz]], bandarískur leikari.
* [[23. apríl]] - [[Laufey Lín Jónsdóttir]], íslensk tónlistarkona.
* [[15. maí]] - [[Arnór Sigurðsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[19. maí]] - [[Harrison Fahn]], bandarískur leikari.
* [[11. júní]] - [[Kai Havertz]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[30. júlí]] - [[Joey King]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Óli Gunnar Gunnarsson]], íslenskur leikari.
* [[18. nóvember]] - [[Aron Can]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[14. desember]] - [[Karley Scott Collins]], bandarísk leikkona.
* [[18. desember]] - [[Lenya Rún Taha Karim]], íslensk stjórnmálakona.

== Dáin ==
* [[19. janúar]] - [[Roderick Chisholm]], bandarískur heimspekingur (f. [[1916]]).
* [[29. janúar]] - [[Hilmar Þorbjörnsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1934]]).
* [[23. janúar]] - [[Jakob Benediktsson]], íslenskur ritstjóri (f. [[1907]]).
* [[2. febrúar]] - [[Ólafur Björnsson]], íslenskur hagfræðingur (f. [[1912]]).
* [[3. febrúar]] - [[Þorsteinn Hannesson]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1917]]).
* [[8. febrúar]] - [[Iris Murdoch]], breskur rithöfundur (f. [[1919]]).
* [[19. febrúar]] - [[Mohammad Sadeq al-Sadr]], íraskur sjítaleiðtogi (myrtur).
* [[25. febrúar]] - [[Glenn T. Seaborg]], bandarískur efnafræðingur (f. [[1912]]).
* [[7. mars]] - [[Stanley Kubrick]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri (f. [[1928]]).
* [[8. mars]] - [[Joe DiMaggio]], bandarískur hafnaboltaleikmaður (f. [[1914]]).
* [[13. mars]] - [[Jakob Tryggvason]], íslenskur tónlistarmaður (f. [[1907]]).
* [[22. mars]] - [[Þorleifur Einarsson]], íslenskur jarðfræðingur (f. [[1931]]).
* [[29. mars]] - [[Gyula Zsengellér]], ungverskur knattspyrnumaður (f. [[1915]]).
* [[9. apríl]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], forseti Níger (f. [[1949]]).
* [[16. júní]] – [[Screaming Lord Sutch]], breskur tónlistarmaður og leiðtogi [[The Monster Raving Loony Party]] (f. 1940).
* [[4. júlí]] - Hindrunarstökksmeistarinn [[Milton (hestur)|Milton]] (f. [[1977]]).
* [[6. júlí]] - [[Gary Michael Heidnik]], bandarískur morðingi og nauðgari (f. [[1943]]).
* [[27. júlí]] -  [[Brandur Brynjólfsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1916]]).
* [[8. september]] - [[Lagumot Harris]], nárúskur stjórnmálamaður (f. [[1938]]).
* [[13. september]] - [[Benjamin S. Bloom]], bandarískur uppeldisfræðingur (f. [[1913]]).
* [[19. október]] - [[Auður Auðuns]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1911]]).
* [[29. október]] - [[Greg]], belgískur myndasöguhöfundur (f. [[1931]]).
* [[18. nóvember]] - [[Paul Bowles]], bandarískur rithöfundur (f. [[1910]]).
* [[20. nóvember]] - [[Amintore Fanfani]], forsætisráðherra Ítalíu (f. [[1908]]).
* [[15. desember]] - [[Ármann Kr. Einarsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1915]]).
* [[26. desember]] - [[Curtis Mayfield]], bandarískur söngvari (f. [[1942]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Gerardus t Hooft|Gerardus 't Hooft]], [[Martinus J.G. Veltman]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Ahmed H. Zewail]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Günter Blobel]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Günter Grass]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Læknar án landamæra]]
* [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Robert Mundell]]

[[Flokkur:1999]]
[[Flokkur:1991-2000]]</text>
      <sha1>4ft7fqf1br4ky6u7l8wlli7ulw9rhxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1995</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1107</id>
    <revision>
      <id>1963154</id>
      <parentid>1924901</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fædd */</comment>
      <origin>1963154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25070" sha1="3emqi0j25d1g6y112citqh7kaqvpy3r" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1995''' ('''MCMXCV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 95. ár 20. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]].

== Atburðir ==
=== Janúar===
[[Mynd:Inondations1995CharlevilleMezieres.jpg|thumb|right|Flóð í frönsku borginni Charleville-Mézières.]]
* [[1. janúar]] - Embætti [[Umboðsmaður barna|umboðsmanns barna]] tók til starfa á Íslandi.
* [[1. janúar]] - [[Austurríki]], [[Finnland]] og [[Svíþjóð]] gengu í [[Evrópusambandið]].
* [[1. janúar]] - [[Alþjóðaviðskiptastofnunin]] var sett á laggirnar til að taka við af [[GATT]]-samningalotunum.
* [[1. janúar]] - [[Draupnisaldan]] var mæld í [[Norðursjór|Norðursjó]] við Noreg og staðfesti tilvist [[risaalda]].
* [[6. janúar|6.]]-[[7. janúar]] - Eldur braust út í íbúðabyggingu í [[Manila]] á Filippseyjum. Lögreglumenn fundu tölvu og sprengiefni með lýsingu á [[Bojinkaáætlunin]]ni um stórfellda hryðjuverkaárás. Höfuðpaurinn, [[Ramzi Yousef]], var handtekinn skömmu síðar.
* [[6. janúar]] - Fyrsta vefútgáfa norsks dagblaðs kom út þegar ''[[Brønnøysunds Avis]]'' hóf útgáfu á netinu.
* [[9. janúar]] - [[Valeríj Poljakov]] setti met í dvöl í geimnum eftir að hafa verið 366 daga í geimstöðinni [[Mír (geimstöð)|Mír]].
* [[16. janúar]] - [[Snjóflóðið í Súðavík|Snjóflóð féll á Súðavík]] með þeim afleiðingum að 14 fórust.
* [[16. janúar]] - Mesta vindhviða á Íslandi mældist á [[Gagnheiðarhnúkur|Gagnheiðarhnúk]], 74,2&amp;nbsp;m/s.
* [[17. janúar]] - Yfir 6.000 manns fórust og yfir 300 þúsund misstu heimili sín [[Jarðskjálftinn í Hanshin|í öflugum jarðskjálfta]] nálægt borginni [[Kobe]] í [[Japan]].
* [[25. janúar]] - [[Noregur|Norðmenn]] sendu upp tilraunaeldflaug til að rannsaka [[norðurljós]]in með þeim afleiðingum að varnarkerfi [[Rússland]]s fór í gang og varaði við [[kjarnorkustríð|kjarnorkuárás]].
* [[25. janúar]] - Ítalski stjórnmálaflokkurinn [[Alleanza nazionale]] var stofnaður á grunni nýfasistaflokksins [[Movimento Sociale Italiano - Destra Nazionale|MSI]].
* [[28. janúar]] - Hundruð þúsunda flúðu heimili sín þegar árnar [[Rínarfljót]], [[Móselá]], [[Main-fljót]], [[Sieg]], [[Meuse]], [[Waal]] og [[Signa]] flæddu yfir bakka sína.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Cosmonaut_Polyakov_Watches_Discovery%27s_Rendezvous_With_Mir_-_GPN-2002-000078.jpg|thumb|right|Ljósmynd af Valeríj Poljakov í Mír tekin frá ''Discovery''.]]
* [[1. febrúar]] - [[Richey Edwards]], söngvari velsku hljómsveitarinnar [[Manic Street Preachers]], hvarf af hóteli sínu í [[Bayswater]] í London.
* [[5. febrúar]] - 42&amp;nbsp;cm há stytta af [[María frá Međugorje|Maríu frá Međugorje]] í Civitavecchia á Ítalíu hóf að gráta blóði.
* [[6. febrúar]] - Geimskutlan ''[[Discovery (geimskutla)|Discovery]]'' flaug í 11 metra fjarlægð frá geimstöðinni [[Mír (geimstöð)|Mír]].
* [[13. febrúar]] - 21 [[Bosníuserbar|Bosníuserbi]] var ákærður fyrir [[þjóðarmorð]] og [[glæpur gegn mannkyni|glæpi gegn mannkyni]] af mannréttindadómstól á vegum Sameinuðu þjóðanna.
* [[15. febrúar]] - [[Kevin Mitnick]] var handtekinn af [[Alríkislögregla Bandaríkjanna|FBI]] sakaður um að hafa brotist inn í nokkrar af öruggustu tölvum [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]].
* [[21. febrúar]] - Fjórir fangaverðir og 96 fangar voru myrtir í uppreisn í [[Serkadji-fangelsi]] í Alsír.
* [[21. febrúar]] - Þrír meðlimir [[Front national]] í Frakklandi myrtu Kómoreyinginn [[Ibrahim Ali]].
* [[21. febrúar]] - [[Steve Fossett]] varð fyrstur til að fljúga einn í loftbelg yfir [[Kyrrahaf]] þegar hann lenti í [[Leader (Saskatchewan)|Leader]] í Kanada.
* [[23. febrúar]] - [[Dow Jones-vísitalan]] náði í fyrsta sinn yfir 4000 stig við lokun.
* [[26. febrúar]] - [[Barings-banki]] í Bretlandi varð gjaldþrota.

=== Mars ===
[[Mynd:PresidenteSanguinettiCropped.jpg|thumb|right|Julio María Sanguinetti.]]
* [[1. mars]] - [[Julio María Sanguinetti]] tók við embætti forseta Úrúgvæ í annað sinn.
* [[1. mars]] - Rússneski rannsóknarblaðamaðurinn [[Vladislav Listjev]] var myrtur í Moskvu.
* [[1. mars]] - Fyrsta leitarviðmót [[Yahoo!]] leit dagsins ljós.
* [[2. mars]] - [[Nick Leeson]] var handtekinn fyrir sinn þátt í því ad kollsetja [[Baringsbanki|Baringsbanka]].
* [[3. mars]] - [[Friðargæsla Sameinuðu þjóðanna|Friðargæslu Sameinuðu þjóðanna]] í [[Sómalía|Sómalíu]] lauk.
* [[6. mars]] - [[Ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um fátækt og félagslegt misrétti]] hófst í Kaupmannahöfn.
* [[11. mars]] - Sænski íshokkíleikmaðurinn [[Peter Karlsson]] var myrtur af nýnasista í Västerås.
* [[12. mars]] - [[Uppþotin í Gazi]] í Istanbúl hófust.
* [[16. mars]] - [[Mississippi (fylki)|Mississippi]] staðfesti [[Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna|Þrettánda viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna]] um bann við þrælahaldi.
* [[20. mars]] - Hryðjuverkasamtökin [[Aum Shinrikyo]] slepptu [[saríngas]]i í 5 neðanjarðarlestar [[Tókýó]] með þeim afleiðingum að 12 létust og 5.500 særðust.
* [[22. mars]] - [[Valeríj Poljakov]] sneri aftur til jarðar eftir að hafa dvalið 438 daga í geimnum.
* [[24. mars]] - Í fyrsta sinn í 26 ár voru engir [[Breski herinn|breskir hermenn]] á verði á götum [[Belfast]] á Norður-Írlandi.
* [[26. mars]] - [[Schengensáttmálinn]] gekk í gildi.
* [[31. mars]] - Bandarísk-mexíkóska söngkonan [[Selena]] var myrt af fyrrum starfsmanni sínum, [[Yolanda Saldívar]].

=== Apríl ===
[[Mynd:Oklahomacitybombing-DF-ST-98-01356.jpg|thumb|right|Sprengjutilræðið í Oklahómaborg.]]
* [[1. apríl]] - [[Dialog Telekom]] hóf rekstur fyrsta [[GSM]]-nets [[Srí Lanka]].
* [[3. apríl]] - [[Alríkislögregla Rússneska Sambandsríkisins]] var stofnuð af [[Boris Jeltsín]] forseta Rússlands.
* [[5. apríl]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[The Last Supper]]'' var frumsýnd.
* [[7. apríl]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Guffagrín]]'' var frumsýnd.
* [[7. apríl]] - [[Fyrra Téténíustríðið]]: Rússneskar hersveitir drápu 103 almenna borgara í [[Samashki]].
* [[8. apríl]] - [[Alþingiskosningar 1995|Alþingiskosningar]] voru haldnar á Íslandi.
* [[18. apríl]] - ''[[Rox (sjónvarpsþættir)|Rox]]'' var fyrsta sjónvarpsþáttaröðin sem dreift var á [[Internetið|netinu]].
* [[19. apríl]] - [[Sprengjutilræðið í Oklahómaborg]]: Sprengja sprakk í [[Alfred. P. Murrah-byggingin|Alfred. P. Murrah-byggingunni]] í [[Oklahómaborg]]. 169 manns fórust.
* [[24. apríl]] - Gilbert Murray var myrtur með [[bréfsprengja|bréfsprengju]] frá [[Unabomber]].
* [[28. apríl]] - 101 fórst þegar gassprenging varð á byggingarsvæði í [[Daegu]] í Suður-Kóreu.
* [[30. apríl]] - Bandaríkjastjórn hætti fjármögnun [[NSFNET]]. Þar með var [[Internetið]] orðið að fullu einkavætt.

=== Maí ===
[[Mynd:2014.11.16.144847_Oriental_Pearl_Tower_Shanghai.jpg|thumb|right|Oriental Pearl Tower í Sjanghæ árið 2014.]]
* [[1. maí]]- [[Króatíski herinn]] hóf [[Bljesakaðgerðin]]a gegn [[Króatíuserbar|Króatíuserbum]] í [[Krajinahérað]]i.
* [[1. maí]] - [[Oriental Pearl Tower]] var opnaður í [[Sjanghæ]].
* [[1. maí]] - [[Jacques Chirac]] var kosinn forseti Frakklands.
* [[10. maí]] - 104 námamenn létu lífið í gullnámu í [[Orkney]], Suður-Afríku, þegar lest hrundi niður námaop.
* [[11. maí]] - Yfir 170 lönd samþykktu ótakmarkaða framlengingu [[Samningur um að dreifa ekki kjarnavopnum|Samnings um að dreifa ekki kjarnavopnum]].
* [[13. maí]] - Hljómsveitin [[Secret Garden]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995]] með laginu „Nocturne“.
* [[14. maí]] - [[Dalai Lama]] lýsti því yfir að [[Gedhun Choekyi Nyima]] væri 11. endurfæðing [[Panchen Lama]].
* [[14. maí]] - [[Team New Zealand]] vann [[Ameríkubikarinn]] í [[San Diego]] með 5-0 sigri á heimaliðinu, [[Stars and Stripes]].
* [[16. maí]] - [[Shoko Asahara]], leiðtogi [[Aum Shinrikyo]], var handtekinn við [[Fujifjall]].
* [[17. maí]] - [[Jacques Chirac]] tók við embætti sem forseti Frakklands.
* [[17. maí]] - [[Shawn Nelson]] ók skriðdreka um götur [[San Diego]] í Bandaríkjunum.
* [[19. maí]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Die Hard with a Vengeance]]'' var frumsýnd.
* [[21. maí]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi tók [[Jan Sarkander]] í dýrlinga tölu í [[Olomouc]] í Tékklandi.
* [[23. maí]] - Forritunarmálið [[Java (forritunarmál)|Java]] var kynnt almenningi.
* [[24. maí]] - [[AFC Ajax]] sigraði [[Meistaradeild Evrópu]] með 1-0 sigri á [[AC Milan]].
* [[25. maí]] - [[Ísafjarðarkirkja]] var vígð.

=== Júní ===
[[Mynd:1995%EB%85%84_6%EC%9B%94_29%EC%9D%BC_%EC%82%BC%ED%92%8D%EB%B0%B1%ED%99%94%EC%A0%90_%EB%B6%95%EA%B4%B4_%EC%82%AC%EA%B3%A0_4.jpg|thumb|right|Sampoong-verslunin í Seúl.]]
* [[2. júní]] - [[Mrkonjić Grad-atvikið]]: Scott O'Grady var skotinn niður yfir [[Bosnía|Bosníu]].
* [[2. júní]] - SS-maðurinn [[Erich Priebke]] var framseldur til Ítalíu.
* [[6. júní]] - [[Stjórnarskrárréttur Suður-Afríku]] afnam [[dauðarefsing]]ar.
* [[13. júní]] - [[Jacques Chirac]] tilkynnti að Frakkar myndu hefja á ný kjarnorkutilraunir í [[Franska Pólýnesía|Frönsku Pólýnesíu]].
* [[14. júní]] - [[Gíslatakan í Búdjonnovsk]]: Téténskir skæruliðar tóku milli 1500 og 1800 gísla á sjúkrahúsi í [[Búdjonnovsk]] í Rússlandi.
* [[20. júní]] - Olíufyrirtækið [[Royal Dutch Shell]] lét undan þrýstingi og hætti við að sökkva olíuborpallinum [[Brent Spar]].
* [[22. júní]] - [[Tamílamálið]]: Fyrrum dómsmálaráðherra Danmerkur, [[Erik Ninn-Hansen]], var dæmdur sekur.
* [[23. júní]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Pókahontas (kvikmynd frá 1995)|Pócahontas]]'' var frumsýnd.
* [[24. júní]] - Mafíuforinginn [[Leoluca Bagarella]] var handtekinn á Ítalíu.
* [[24. júní]] - Suður-Afríka sigraði [[Heimsbikarmótið í ruðningi]].
* [[28. júní]] - [[Alþingi]] samþykkti endurskoðun [[mannréttindi|mannréttindaákvæða]] [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrárinnar]] í samræmi við ákvörðun hátíðarfundar þingsins á [[Þingvellir|Þingvöllum]] 17. júní árið áður. Meðal annars var skýrar kveðið á um [[félagafrelsi]] til að tryggja rétt manna til að standa utan félaga og [[tjáningarfrelsi]] kom í stað [[prentfrelsi]]s áður.
* [[29. júní]] - [[Lisa Clayton]] lauk við hnattsiglingu sína eftir 10 mánuði. Hún var fyrsta breska konan sem sigldi ein umhverfis jörðina.
* [[29. júní]] - Geimskutlan ''[[Atlantis (geimskutla)|Atlantis]]'' tengdist geimstöðinni [[Mír (geimstöð)|Mír]] í fyrsta skipti.
* [[29. júní]] - [[Sampoong-verslunin]] í Seúl hrundi með þeim afleiðingum að 501 létust og 937 særðust.

=== Júlí ===
[[Mynd:Exhumations_in_Srebrenica_1996.jpg|thumb|right|Fjöldagrafir í Srebrenica grafnar upp árið 1996.]]
* [[4. júlí]] - [[John Major]] var kjörinn leiðtogi [[Breski íhaldsflokkurinn|Breska íhaldsflokksins]].
* [[9. júlí]] - [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka]]: 125 létust þegar [[flugher Srí Lanka]] varpaði sprengjum á kirkju í [[Navaly]].
* [[10. júlí]] - [[Aung San Suu Kyi]] var leyst úr stofufangelsi í [[Mjanmar]].
* [[11. júlí]] - [[Fjöldamorðin í Srebrenica]]: Hersveitir [[Republika Srpska|Bosníuserba]] undir stjórn [[Ratko Mladić]], [[Fall Srebrenica|hertóku Srebrenica]] myrtu þúsundir karla og drengja og nauðguðu konum.
* [[17. júlí]] - [[Samsetta Nasdaq-vísitalan]] lokaði í yfir 1000 stigum í fyrsta sinn.
* [[18. júlí]] - [[Eldgos]] hófst í [[Soufriere Hills]]-eldfjallinu á [[Montserrat]] og stendur enn.
* [[21. júlí]] - [[Þriðja Formósusundsdeilan]] hófst þegar her [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldisins Kína]] skaut eldflaugum í hafið norðan við [[Taívan]].

=== Ágúst ===
[[Mynd:K2_from_air.jpg|thumb|right|Tindur K2.]]
* [[2. ágúst]] - Fyrstu [[kuldaskil]] [[Hvíti jarðskjálftinn|Hvíta jarðskjálftans]] gengu yfir [[Chile]].
* [[3. ágúst]] - [[Airstan-atvikið]]: Afgangskar orrustuþotur neyddu rússneska [[Iljúsín]]þotu til að lenda í [[Kandahar]].
* [[4. ágúst]] - [[Króatíuher]] hóf [[Stormaðgerðin]]a gegn [[Króatíuserbar|Króatíuserbum]] í [[Krajina]]héraði.
* [[7. ágúst]] - [[Stormaðgerðin]]ni lauk með vopnahléi. Hersveitir [[Serbneska Krajina|Serbnesku Krajina]] gáfust upp í kjölfarið.
* [[10. ágúst]] - Tveir tengdasynir [[Saddam Hussein|Saddams Hussein]] flúðu frá Írak til Jórdaníu þar sem þeir sóttu um hæli.
* [[13. ágúst]] - [[Slysið á K2 1995]]: Sex fjallgöngumenn létust í stormi á niðurleið af tindi [[K2]].
* [[16. ágúst]] - Vafri Microsoft, [[Internet Explorer]], kom út.
* [[16. ágúst]] - Íbúar [[Bermúda]] höfnuðu sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* [[17. ágúst]] - Sænski táningurinn [[John Hron]] var barinn til bana af fjórum [[nýnasismi|nýnasistum]] á táningsaldri.
* [[18. ágúst]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Mortal Kombat (kvikmynd)|Mortal Kombat]]'' var frumsýnd.
* [[24. ágúst]] - [[Microsoft]] gaf út stýrikerfið [[Windows 95]].
* [[30. ágúst]] - [[NATO]] hóf [[Deliberate Force-aðgerðin|sprengjuárásir]] á her [[Bosníuserbar|Bosníuserba]] í [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]].
* [[30. ágúst]] - [[Dauðarefsing]]ar voru aftur teknar upp í [[New York-fylki]] eftir 18 ára hlé.

=== September ===
[[Mynd:EF-111A_Raven_at_Aviano_Air_Base.jpg|thumb|right|Bandarísk orrustuþota notuð í árásir gegn Bosníuserbum á Aviano-flugstöðinni á Ítalíu.]]
* [[September]] - [[DVD]]-diskar voru kynntir til sögunnar.
* [[September]] - [[Jacob Söderman]] var kjörinn fyrsti [[umboðsmaður Evrópusambandsins]].
* [[3. september]] - Uppboðsvefurinn [[eBay]] var stofnaður.
* [[4. september]] - [[Fjórða heimsráðstefna kvenna]] var sett í [[Beijing]] í Kína.
* [[6. september]] - [[Deliberate Force-aðgerðin|Loftárásir NATO]] á Bosníuserba héldu áfram eftir að friðarumleitanir báru engan árangur.
* [[8. september]] - [[Króatíuher]] hóf [[Mistralaðgerðin]]a í vesturhluta [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]].
* [[19. september]] - Bandarísku dagblöðin ''[[The Washington Post]]'' og ''[[The New York Times]]'' birtu yfirlýsingu frá [[Unabomber]].
* [[23. september]] - Argentínumaðurinn [[Bill Gaede]] var handtekinn í Arisóna og kærður fyrir [[iðnaðarnjósnir]].
* [[26. september]] - Réttarhöld yfir [[Giulio Andreotti]] vegna mafíutengsla hófust á Ítalíu.
* [[27. september]] - Hópur málaliða undir stjórn [[Bob Denard]] framdi valdarán á [[Kómoreyjar|Kómoreyjum]] og náðu forsetanum, [[Said Mohammed Djohor]], á sitt vald.
* [[28. september]] - [[Króatíuher]] myrti níu aldraða [[Króatíuserbar|Króatíuserba]] í þorpinu [[Varivode]].

=== Október ===
[[Mynd:The_million_march_man.jpg|thumb|right|Milljónagangan]]
* [[3. október]] - [[O. J. Simpson-réttarhöldin]]: [[O. J. Simpson]] var sýknaður af ákæru fyrir morðið á [[Nicole Simpson]] og [[Ronald Goldman]].
* [[4. október]] - Frakkar sendu herlið til að handtaka málaliðann [[Bob Denard]] sem framið hafði valdarán á [[Kómoreyjar|Kómoreyjum]].
* [[12. október]] - Sænska kvöldblaðið ''[[Expressen]]'' sagði frá því að [[Mona Sahlin]], fyrrum atvinnumálaráðherra, hefði notað greiðslukort ríkisins til að greiða fyrir einkaneyslu. 
* [[16. október]] - [[Milljónagangan]], mótmælaganga þeldökkra Bandaríkjamanna til [[Washington D.C.]], fór fram.
* [[17. október]] - [[Jeanne Calment]] sló met sem elsta kona heims samkvæmt skrám þegar hún náði 120 ára og 238 daga aldri.
* [[18. október]] - Hafist var handa við að reisa [[Eyrarsundsbrúin|Eyrarsundsbrúna]].
* [[23. október]] - [[Náttúru- og umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs]] voru veitt í fyrsta sinn.
* [[26. október]] - [[Snjóflóðið á Flateyri|Snjóflóð féll á Flateyri]] með þeim afleiðingum að 20 létust.
* [[28. október]] - 289 létust í eldsvoða í neðanjarðarlestarstöð í [[Bakú]] í Aserbaísjan.
* [[30. október]] - Naumur meirihluti felldi tillögu um að sækjast eftir sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu í [[Quebec]].

=== Nóvember ===
[[Mynd:STS-73_Typhoon_Angela_Oct_30_1995.jpg|thumb|right|Fellibylurinn Angela.]]
* [[1. nóvember]] - [[NASA]] missti samband við geimkönnunarfarið ''[[Pioneer 11]]''.
* [[1. nóvember]] - Samningaviðræður stríðandi fylkinga í [[Borgarastyrjöldin í Júgóslavíu|borgarastyrjöldinni í Júgóslavíu]] hófust í [[Dayton]], [[Ohio]].
* [[4. nóvember]] - [[Yitzhak Rabin]] forsætisráðherra Ísraels var skotinn til bana af öfgasinnuðum Ísraela.
* [[6. nóvember]] - Fyrsta skjákortið frá [[3dfx Interactive]] var kynnt á ráðstefnunni [[COMDEX]].
* [[7. nóvember]] - Fellibylurinn [[Angela (fellibylur)|Angela]] gekk yfir Filippseyjar og Víetnam með þeim afleiðingum að 882 fórust. Vindhraðinn náði 58&amp;nbsp;m/s með hviðum upp í 80&amp;nbsp;m/s.
* [[10. nóvember]] - Nígeríska leikskáldið og umhverfisverndarsinninn [[Ken Saro-Wiva]] var hengdur af Nígerskum stjórnvöldum ásamt 8 öðrum úr [[MOSOP]].
* [[16. nóvember]] - Stríðsglæpadómstóll á vegum Sameinuðu þjóðanna kærði [[Radovan Karadžić]] og [[Ratko Mladić]] fyrir [[þjóðarmorð]].
* [[18. nóvember]] - [[Jóakim Danaprins]] gekk að eiga [[Alexandra af Frederiksborg|Alexöndru Manley]].
* [[19. nóvember]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Leikfangasaga]]'' var frumsýnd í Bandaríkjunum.
* [[21. nóvember]] - [[Dayton-samningarnir]] sem bundu endi á [[Bosníustríðið]] voru samþykktir í [[Wright-Patterson-flugstöðin]]ni nálægt [[Dayton]], [[Ohio]] í [[BNA|Bandaríkjunum]].
* [[22. nóvember]] - Breski raðmorðinginn [[Rosemary West]] var dæmd í lífstíðarfangelsi fyrir morð á 10 konum og stúlkum.
* [[24. nóvember]] - [[Stöð 3 (1995)|Stöð 3]] hóf útsendingar. Hún sameinaðist [[Stöð 2]] tveimur árum síðar.
* [[25. nóvember]] - Írar samþykktu að heimila [[skilnaður|skilnað]] í þjóðaratkvæðagreiðslu.
* [[28. nóvember]] - [[Bill Clinton]] afnam 55&amp;nbsp;mph (89&amp;nbsp;km/klst) hámarkshraða á tilteknum vegum í Bandaríkjunum.
* [[30. nóvember]] - [[Javier Solana]] var skipaður yfirmaður [[NATO]].

=== Desember ===
[[Mynd:DaytonAgreement.jpg|thumb|right|[[Slobodan Milošević]], [[Alija Izetbegović]] og [[Franjo Tuđman]] undirrita Dayton-samningana.]]
* [[1. desember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Things to Do in Denver When You're Dead]]'' var frumsýnd.
* [[3. desember]] - [[Verkföllin í Frakklandi 1995|Verkföll]] lömuðu opinbera geirann í Frakklandi.
* [[6. desember]] - [[Bill Clinton]] tilkynnti að 1500 bandarískir hermenn yrðu sendir til Bosníu-Hersegóvínu og Króatíu á vegum [[NATO]].
* [[7. desember]] - Geimkanni ''[[Galileo (geimfar)|Galileos]]'' fór inn í lofthjúp [[Júpíter (reikistjarna)|Júpíters]].
* [[8. desember]] - [[Carl Bildt]] var skipaður sáttasemjari Evrópusambandsins í fyrrum Júgóslavíu.
* [[14. desember]] - [[Dayton-samningarnir]] voru undirritaðir í París.
* [[15. desember]] - Dæmt var í [[Bosman-dómurinn|máli]] belgíska atvinnuknattspyrnumannsins Jean-Marcs Bosmans.
* [[15. desember]] - Innleiðing [[evra|evrunnar]] sem almenns gjaldmiðils var ákveðin á fundi í Madríd.
* [[20. desember]] - [[American Airlines flug 965]] fórst í Kólumbíu. Af 164 farþegum lifðu 4 slysið af.
* [[30. desember]] - Lægsti hiti sem mælst hefur í [[Bretland|Bretlandi]], −27.2&amp;nbsp;°C, mældist í [[Altnaharra]] í Skosku hálöndunum.
* [[31. desember]] - Síðasta myndasagan um ''[[Kalli og Kobbi|Kalla og Kobba]]'' eftir [[Bill Watterson]] birtist í dagblöðum.

=== Ódagsettir atburðir ===
* Breska lággjaldaflugfélagið [[EasyJet]] var stofnað.
* Íslenska barnabókin ''[[Áfram Latibær!]]'' kom út hjá Æskunni.
* [[Körfuknattleiksfélag ÍBV]] var stofnað.
* Ítalska hljómsveitin [[Prozac+]] var stofnuð.
* Skoska hljómsveitin [[Biffy Clyro]] var stofnuð.
* Bandaríska hljómsveitin [[Foo Fighters]] var stofnuð.

== Fædd ==
[[Mynd:Kendall Jenner Cannes 2014 (cropped).jpg|thumb|right|Kendall Jenner]]
* [[16. janúar]] - [[Geitin sjálf]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[16. janúar]] - [[Takumi Minamino]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[19. janúar]] - [[Frederik Schram]], íslensk-danskur knattspyrnumaður.
* [[21. janúar]] - [[Nguyễn Công Phượng]], víetnamskur knattspyrnumaður.
* [[1. febrúar]] - [[Eygló Ósk Gústafsdóttir]], íslensk sundkona.
* [[6. febrúar]] - [[Leon Goretzka]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[8. febrúar]] - [[Joshua Kimmich]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[8. febrúar]] - [[Hjörtur Hermannsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[18. febrúar]] - [[Rúnar Alex Rúnarsson]], íslenskur knattspyrnumaður.
* [[19. febrúar]] - [[Nikola Jokić]], serbneskur körfuboltamaður.
* [[21. febrúar]] - [[Clara Klingenström]], sænsk söngkona.
* [[27. febrúar]] - [[Kosuke Nakamura]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[1. mars]] - [[Elín Metta Jensen]], íslensk knattspyrnukona.
* [[1. mars]] - [[Genta Miura]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[5. apríl]] - [[Sei Muroya]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. maí]] - [[Luke Benward]], bandarískur gamanleikari.
* [[16. maí]] - [[Nguyễn Tuấn Anh]], víetnamskur knattspyrnumaður.
* [[27. júní]] - [[Glódís Perla Viggósdóttir]], íslensk knattspyrnukona.
* [[3. júlí]] - [[Bergþór Másson]], íslenskur hlaðvarpsstjórnandi.
* [[12. júlí]] - [[Luke Shaw]], enskur knattspyrnumaður.
* [[14. júlí]] - [[Serge Gnabry]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[22. ágúst]] - [[Dua Lipa]], ensk söngkona.
* [[10. september]] - [[Jack Grealish]], enskur knattspyrnumaður.
* [[21. október]] - [[Doja Cat]], bandarísk tónlistarkona.
* [[3. nóvember]] - [[Kendall Jenner]], bandarísk fyrirsæta.
* [[2. desember]] - [[Kalvin Phillips]], enskur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[9. janúar]] - [[Souphanouvong]], forseti Laos (f. [[1909]]).
* [[9. janúar]] - [[Valdimar Indriðason]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1925]]).
* [[2. febrúar]] - [[Fred Perry]], breskur tennisleikari (f. [[1909]]).
* [[31. mars]] - [[Selena]], bandarísk söngkona (f. [[1971]]).
* [[12. apríl]] - [[Pétur J. Thorsteinsson (sendiherra)|Pétur J. Thorsteinsson]], íslenskur sendiherra (f. [[1917]]).
* [[25. apríl]] - [[Ginger Rogers]], bandarísk leik- og söngkona (f. [[1911]]).
* [[5. maí]] – [[Mikhaíl Botvinnik]], rússneskur stórmeistari í skák og heimsmeistari (f. [[1911]]).
[[Mynd:Tage_46.jpg|thumb|right|Tage Ammendrup]]
* [[9. maí]] - [[Tage Ammendrup]], íslenskur dagskrárgerðarmaður (f. [[1927]]).
* [[15. maí]] - [[María Markan]], íslensk óperusöngkona (f. [[1905]]).
* [[24. maí]] - [[Harold Wilson]], forsætisráðherra Bretlands (f. [[1916]]).
* [[28. maí]] - [[Gunnar Huseby]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1923]]).
* [[23. júní]] - [[Jonas Salk]], bandarískur vísindamaður (f. [[1914]]).
* [[29. júní]] - [[Lana Turner]], bandarísk leikkona (f. [[1921]]).
* [[3. júlí]] - [[Árni Björnsson (tónskáld)|Árni Björnsson]], Íslenskt tónskáld og hljóðfæraleikari (f. [[1905]]).
* [[4. júlí]] - [[Eva Gabor]], ungversk-bandarísk leikkona (f. [[1919]]).
* [[16. júlí]] - [[Torfi Bryngeirsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1926]]).
* [[28. ágúst]] - [[Michael Ende]], þýskur rithöfundur (f. [[1929]]).
* [[9. október]] - [[Alec Douglas-Home]], forsætisráðherra Bretlands (f. [[1903]]).
* [[22. október]] - [[Kingsley Amis]], bandarískur rithöfundur (f. [[1922]]).
* [[4. nóvember]] - [[Yitzhak Rabin]], forsætisráðherra Ísraels (f. [[1922]]).
* [[4. nóvember]] - [[Gilles Deleuze]], franskur heimspekingur (f. [[1925]]).
* [[10. nóvember]] - [[Ken Saro-Wiva]], nígerískur rithöfundur og manréttindahöfundur (f. [[1941]]).
*[[16. nóvember]] - [[Elly Vilhjálms|Ellý Vilhjálms]], íslensk söngkona (f. [[1935]]).
* [[22. nóvember]] - [[Daníel Á. Daníelsson]], íslenskur læknir og þýðandi (f. [[1902]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Martin L. Perl]], [[Frederick Reines]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Paul J Crutzen]], [[Mario J Molina]], [[F Sherwood Rowland]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Edward B Lewis]], [[Christiane Nüsslein-Volhard]], [[Eric Wieschaus]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Seamus Heaney]]
* [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Robert Lucas Jr]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Joseph Rotblad]], [[Pugwash samtökin um vísindi og alþjóðamál]]

[[Flokkur:1995]]</text>
      <sha1>3emqi0j25d1g6y112citqh7kaqvpy3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1962</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1596</id>
    <revision>
      <id>1963143</id>
      <parentid>1951688</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Júlí */</comment>
      <origin>1963143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28619" sha1="0duqpv8i1ul744ea1v5kyezsj9yax81" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðiði í Oran 1962]]: tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrt í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru sett á landi í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
* [[5. ágúst]] - [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suður-afrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt.
=== September ===
=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>0duqpv8i1ul744ea1v5kyezsj9yax81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963144</id>
      <parentid>1963143</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Júlí */</comment>
      <origin>1963144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28621" sha1="l39o6eginu6cms2at429rxh0w6kipwd" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðiði í Oran 1962]]: tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrt í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á landi í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
* [[5. ágúst]] - [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suður-afrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt.
=== September ===
=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>l39o6eginu6cms2at429rxh0w6kipwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963145</id>
      <parentid>1963144</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Júlí */</comment>
      <origin>1963145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28620" sha1="jytyfn5fxq64y5hmilhb6iwafodmk59" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrt í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á landi í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
* [[5. ágúst]] - [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suður-afrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt.
=== September ===
=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>jytyfn5fxq64y5hmilhb6iwafodmk59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963147</id>
      <parentid>1963145</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Júlí */</comment>
      <origin>1963147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28622" sha1="faukesv024u2zb0uj9tr1dw1i63vzjt" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á landi í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
* [[5. ágúst]] - [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suður-afrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt.
=== September ===
=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>faukesv024u2zb0uj9tr1dw1i63vzjt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963151</id>
      <parentid>1963147</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ágúst */</comment>
      <origin>1963151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29755" sha1="ney4yu5zhjd9gryfmvhfzpymybt1n5a" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á landi í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
[[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]]
* [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma.
* [[5. ágúst]]:
** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim.
* [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim.
* [[16. ágúst]]:
** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]].
** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara.
** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands.
* [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn.
* [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar.
* [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi.

=== September ===
=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>ney4yu5zhjd9gryfmvhfzpymybt1n5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963155</id>
      <parentid>1963151</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* September */</comment>
      <origin>1963155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31561" sha1="skporsie08iljo22d24ezq0sn8zv7xy" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á landi í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
[[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]]
* [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma.
* [[5. ágúst]]:
** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim.
* [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim.
* [[16. ágúst]]:
** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]].
** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara.
** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands.
* [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn.
* [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar.
* [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi.

=== September ===
[[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]]
* [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s.
* [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]].
* [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki.
* [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu.
* [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]].
* [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins.
* [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu.
* [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar.
* [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg.
* [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari.
* [[26. september]]:
** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út.
** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi.
** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust.
* [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út.

=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>skporsie08iljo22d24ezq0sn8zv7xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963186</id>
      <parentid>1963155</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Júlí */</comment>
      <origin>1963186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31560" sha1="nc83y2g8c4r9fep8rf6e2e99jfcr7wv" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
[[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]]
* [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma.
* [[5. ágúst]]:
** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim.
* [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim.
* [[16. ágúst]]:
** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]].
** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara.
** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands.
* [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn.
* [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar.
* [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi.

=== September ===
[[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]]
* [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s.
* [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]].
* [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki.
* [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu.
* [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]].
* [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins.
* [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu.
* [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar.
* [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg.
* [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari.
* [[26. september]]:
** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út.
** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi.
** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust.
* [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út.

=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>nc83y2g8c4r9fep8rf6e2e99jfcr7wv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963187</id>
      <parentid>1963186</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Júlí */</comment>
      <origin>1963187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31601" sha1="1gft1femz0co4yygyxlfcg2rnab1myq" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''1962''' (MCMLXII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 62. [[ár]] 20. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á [[mánudagur|mánudegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 

== Atburðir ==
=== Janúar ===
[[Mynd:Overzicht_van_de_ravage,_Bestanddeelnr_913-3801.jpg|thumb|right|Lestarslysið í Harmelen.]]
* [[1. janúar]] - [[Samóa|Vestur-Samóa]] fékk sjálfstæði frá [[Nýja-Sjáland]]i.
* [[3. janúar]]
** Tilkynnt var opinberlega um bandarísku [[Gemini-geimferðaáætlunin]]a.
** [[Jóhannes 23.]] páfi bannfærði [[Fidel Castro]] leiðtoga Kúbu.
* [[4. janúar]] - [[New York-borg]] kynnti fyrstu sjálfvirku [[neðanjarðarlest]]ina án lestarstjóra.
* [[5. janúar]] - Breiðskífan ''[[My Bonnie]]'' þar sem [[Bítlarnir]] (undir nafninu The Beat Brothers) léku með [[Tony Sheridan]] kom út í Bretlandi.
* [[8. janúar]] - [[Lestarslysið í Harmelen]]: 93 létust í lestarslysi í [[Holland]]i.
* [[10. janúar]] - Yfir 4000 fórust þegar snjóflóð féll í hlíðum [[Huascarán-fjall]]s í [[Perú]] á bæinn [[Ranrahirca]] og nærliggjandi þorp.
* [[11. janúar]] - Bandaríska sprengjuflugvélin [[B-52H Stratofortress]] sló met í langflugi þegar hún flaug í 21 tíma, yfir 20.000 km leið, án þess að taka eldsneyti.
* [[12. janúar]] - [[Indónesíuher]] hóf aðgerðir í [[Vestur-Irian]].
* [[15. janúar]]
** [[Breska veðurstofan]] tók að notast við [[Celsíus]] meðfram hitatölum í [[Fahrenheit]] eftir umsókn Bretlands um aðild að Evrópubandalaginu.
** Franski tískuhönnuðurinn [[Yves Saint Laurent (hönnuður)|Yves Saint Laurent]] stofnaði sitt eigið tískuhús.
* [[21. janúar]] - [[Samtök Ameríkuríkja]] ráku Kúbu úr samtökunum. Því var aflétt árið 2009.
* [[22. janúar]]
** [[Scotice]]-sæstrengurinn milli Skotlands, Færeyja og Íslands var fulllagður.
** Frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation Armée Secrète]], sem voru andsnúin sjálfstæði [[Alsír]], sprengdu tímasprengju í franska utanríkisráðuneytinu þar sem einn lét lífið og þrír særðust.
* [[24. janúar]]
** [[Trípólíbíó]] hætti starfsemi.
** [[Bítlarnir]] gerðu fimm ára umboðssamning við [[Brian Epstein]] þar sem hann fékk 25% af tekjum hljómsveitarinnar.
* [[30. janúar]]
** Tveir meðlimir loftfimleikahópsins [[Wallenda-fjölskyldan fljúgandi]] létust þegar sjö manna mennskur píramídi féll í Detroit.
** [[Hláturfaraldurinn í Tanganjika]] hófst þegar skólastúlkur í heimavistarskóla í [[Kashasha]] hófu að hlæja stjórnlaust.

=== Febrúar ===
[[Mynd:Sturmflut-Hamburg.jpg|thumb|right|Norðursjávarflóðið 1962.]]
* [[Febrúar]] - Sviðslistahópurinn [[Mouvement panique]] var stofnaður í París.
* [[4. febrúar|4.]]-[[5. febrúar]] - Allar sjö [[klassísku pláneturnar]] mynduðu [[samstaða (stjörnufræði)|samstöðu]] á [[sólbaugur|sólbaug]] þar sem þær voru allar innan við 16˚ frá hver annarri séðar frá jörðu.
* [[7. febrúar]]
** Bandaríkin settu [[Viðskiptabann Bandaríkjanna gegn Kúbu|viðskiptabann á Kúbu]].
** [[Námuslysið í Luisenthal]]: 299 létust í sprengingu í kolanámu í [[Saarland]]i.
* [[10. febrúar]]
** [[Elliðaslysið]]: Togarinn ''Elliði'' SI 1 fórst undan Snæfellsnesi með 28 manns í áhöfn. Tveir létust.
** Bandaríkin og Sovétríkin skiptu á bandaríska njósnaflugmanninum [[Francis Gary Powers]] og sovéska njósnaranum [[Rudolf Abel]] í Berlín.
* [[11. febrúar]]
** Þriggja tíma [[kappakstur]] var haldinn á [[Daytona Beach]] í Flórída. Þetta var undanfari kappakstursins [[24 Hours of Daytona]].
** [[Alsírstríðið]]: Samningaviðræður hófust milli franskra stjórnvalda og sjálfstæðisleiðtoga Alsírs í [[Les Rousses]].
* [[13. febrúar]] - Yfir 150.000 manns tóku þátt í mótmælagöngu í París vegna Alsírdeilunnar.
* [[14. febrúar]] - [[Jacqueline Kennedy]] leiddi sjónvarpsáhorfendur stöðvarinnar [[CBS]] í gegnum [[Hvíta húsið]].
* [[16. febrúar]]
** Vasakvíin, undanfari [[Vasasafnið|Vasasafnsins]] í Stokkhólmi, var vígð.
** [[Indverski kongressflokkurinn]] og [[Jawaharlal Nehru]] unnu stórsigur í þingkosningum á Indlandi.
** Kveikt var í húsum í [[Georgetown (Gvæjana)|Georgetown]] í [[Breska Gvæjana|Bresku Gvæjana]] í öldu uppþota.
* [[17. febrúar]] - [[Norðursjávarflóðið 1962]]: Flóð og stormur kringum [[Hamborg]] urðu til þess að um 300 létust og þúsundir misstu heimili sín.
* 17.-[[18. febrúar]] - [[Stuðlabergsslysið]]: Ellefu fórust á síldarbát frá Seyðisfirði við [[Stafnes]] við Reykjanesskaga.
* [[20. febrúar]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[John Glenn]] fór fyrstur Bandaríkjamanna á braut um jörðu í geimfarinu ''[[Friendship 7]]''.
* [[21. febrúar]] - [[Margot Fonteyn]] og [[Rúdolf Núrejev]] dönsuðu í fyrsta skipti saman í ballettinum ''[[Giselle (ballet)|Giselle]]'' í London.
* [[26. febrúar]] - [[Írski lýðveldisherinn (1922-1969)|Írski lýðveldisherinn]] boðaði endalok [[landamærahernaður Írska lýðveldishersins|landamærahernaðar]] við landamæri [[Norður-Írland]]s sem staðið hafði í fimm ár.

=== Mars ===
[[Mynd:Nordic-Treaty-1962.jpg|thumb|Undirritun Helsingforssamningsins.]]
* [[1. mars]]
** [[Benedicto Kiwanuka]] varð fyrsti forsætisráðherra heimastjórnarinnar í [[Úganda]].
** Ofurhetjan [[Hulk]] birtist í fyrsta sinn í myndasögutímariti frá [[Marvel Comics]].
** [[American Airlines flug 1]] fórst eftir flugtak frá [[Kennedy-flugvöllur|New York-flugvelli]] með 95 um borð.
* [[2. mars]] - [[Valdaránið í Búrma 1962]]: Herforingjaklíka undir stjórn [[Ne Win]] rændi völdum í Búrma.
* [[7. mars]]
** [[Öskudagsstormurinn 1962]] gekk yfir norðausturströnd Bandaríkjanna.
** [[Royal College of Physicians]] í Bretlandi gaf út skýrslu um [[reykingar]] sem ástæðu [[lungnakrabbamein]]s.
* [[10. mars]] - Fyrsta [[Stjórnarskrá Marokkó]] var samþykkt.
* [[15. mars]]
** Forsætisráðherra [[Katanga]], [[Moise Tshombe]], hóf viðræður um sameiningu við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
** [[John F. Kennedy]] mælti fyrir [[Réttindaskrá neytenda]] í ræðu á [[Bandaríkjaþing]]i.
* [[16. mars]] - [[Flying Tiger Line flug 739]] með bandaríska hermennn um borð á leið til [[Suður-Víetnam]], fórst í Kyrrahafi með 107 manns.
* [[18. mars]]
** [[Alsírstríðið]]: [[Frakkland]] og [[Alsír]] skrifuðu undir friðarsamning sem batt enda á stríð landanna í Alsír.
** [[Isabelle Aubret]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1962]] fyrir Frakkland með laginu „Un premier amour“.
* [[19. mars]]
** Fyrsta breiðskífa [[Bob Dylan]], ''[[Bob Dylan (breiðskífa)|Bob Dylan]]'', kom út.
** Vopnahlé tók gildi í [[Alsír]], en frönsku hryðjuverkasamtökin [[Organisation armée secrète]] héldu áfram baráttu sinni.
* [[23. mars]] - [[Helsingforssamningurinn]] um norrænt samstarf var undirritaður.
* [[24. mars]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]] var handtekinn í [[Oran]] í Alsír.
* [[26. mars]] - [[Herskylda]] í Frakklandi var stytt úr 26 í 18 mánuði.
* [[29. mars]] - [[European Launcher Development Organisation]] var stofnuð.

=== Apríl ===
[[Mynd:Seattle_World%27s_Fair_grounds,_1962_(51690241892).jpg|thumb|right|Heimssýningin í Seattle.]]
* [[1. apríl]] - Flugvöllurinn [[Arlanda]] við Stokkhólm var vígður.
* [[6. apríl]] - [[Belgía]] tók aftur upp stjórnmálasamband við [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].
* [[8. apríl]] - [[Évian-friðarsamningarnir]] um sjálfstæði [[Alsír]]s voru samþykktir með 90% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu í Frakklandi.
* [[9. apríl]]
** Lögreglan í [[Marseille]] endurheimti 8 málverk eftir [[Paul Cézanne]] sem hafði verið stolið í ágúst árið áður.
** [[Bandaríska landgönguliðið]] hóf formlega þátttöku í [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]] þegar þyrlusveitin [[HMM-362]] kom til [[Sóc Trăng]] sunnan við [[Sægon]].
* [[11. apríl]] - [[Alþjóðasamningur um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu]] var uppfærður af [[Alþjóðasiglingamálastofnunin]]ni eftir langa ráðstefnu um olíumengun í sjó.
* [[13. apríl]] - Franski herforinginn [[Edmond Jouhaud]], næstráðandi í hryðjuverkasamtökunum [[Organisation armée secrète]], var dæmdur til dauða í Frakklandi.
* [[14. apríl]] - [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Handritastofnun Íslands]] var stofnuð með lögum frá Alþingi.
* [[16. apríl]]
** [[Ríkisábyrgðasjóður]] var stofnaður á Íslandi.
** [[Walter Cronkite]] tók við sem fréttamaður ''[[CBS Evening News]]''.
* [[18. apríl]] - [[Lög um innflytjendur frá samveldislöndum 1962]] tóku gildi í [[Bretland]]i. Lögin settu ströng skilyrði fyrir fólksflutningum til Bretlands frá [[Breska samveldið|samveldislöndum]].
* [[20. apríl]] - Leiðtogi frönsku hryðjuverkasamtakanna [[Organisation armée secrète]], [[Raoul Salan]], var handtekinn í Alsír.
* [[21. apríl]] - [[Sýning 21. aldarinnar]] var opnuð í [[Seattle]].
* [[23. apríl]] - [[Tónabíó]], nýtt kvikmyndahús, hóf sýningar í Reykjavík.
* [[24. apríl]] - [[Kosmos 4]] varð fyrsti [[njósnahnöttur]] Sovétríkjanna sem komst á lágbraut um jörðu.
* [[25. apríl]] - Bandaríkin hófu að nýju [[kjarnorkutilraun]]ir nærri [[Jólaeyja|Jólaeyju]].
* [[26. apríl]] - Ómannaða bandaríska geimfarið ''[[Ranger 4]]'' hrapaði á yfirborð tunglsins og eyðilagðist í fallinu.

=== Maí ===
[[Mynd:Adolf_Eichman_in_Ramle_Prison1961.jpg|thumb|right|Eichmann bíður aftökunnar í Ramle-fangelsinu í Tel Avív.]]
* [[2. maí]]
** Sænska matvælafyrirtækið [[Findus]] var keypt af [[Nestlé]].
** [[S.L. Benfica]] sigraði [[Evrópubikarinn 1961-1962]] með 5-3 sigri á [[Real Madrid]].
* [[3. maí]] - [[Lestarslysið í Mikawashima]]: 160 létust þegar þrjár lestar rákust saman í Tókýó.
* [[6. maí]]
** [[Antonio Segni]] var kjörinn forseti Ítalíu.
** Við [[Palmyraeyja|Palmyraeyju]] var í fyrsta og eina skiptið gerð tilraun með sprengingu [[kjarnaoddur|kjarnaodds]] sem skotið var með eldflaug.
* [[14. maí]] - [[Jóhann Karl 1.|Juan Carlos]], krónprins Spánar, gekk að eiga [[Soffía Spánardrottning|Sófíu Grikklandsprinsessu]].
* [[19. maí]] - [[Marilyn Monroe]] söng afmælissönginn fyrir [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseta á fjáröflunarviðburði í [[Madison Square Garden]]. 
* [[23. maí]] - Mexíkóski bændaforinginn [[Ruben Jaramillo]] var skotinn til bana ásamt fjölskyldu sinni af her og lögreglu í Xochitepec, [[Morelos]].
* [[24. maí]] - [[Mercury-áætlunin]]: [[Scott Carpenter]] fór þrisvar umhverfis jörðina í geimfarinu ''[[Aurora 7]]''.
* [[25. maí]] - Ný [[Dómkirkjan í Coventry|Dómkirkja í Coventry]] var vígð.
* [[27. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|Sveitarstjórnarkosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Óháðir bindindismenn]] var nýtt framboð í Reykjavík sem ekki hlaut hljómgrunn.
* [[30. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962|HM í knattspyrnu]] hófst í [[Síle]].
* [[31. maí]]
** [[Sambandsríki Vestur-Indía]] var lagt niður.
** 63 létust þegar vöruflutningalest rakst á farþegalest við [[Voghera]] á Ítalíu.
** [[Adolf Eichmann]] var tekinn af lífi í fangelsi í [[Tel Avív]].

=== Júní ===
[[Mynd:Novocherkassk_demonstrators,_2_June_1962.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Novotsjerkassk.]]
* [[Júní]] - [[Hestamannafélagið Hringur]] var stofnað á Dalvík.
* [[2. júní]] - [[Blóðbaðið í Novotsjerkassk]]: Sovétherinn skaut á óvopnaða mótmælendur í bænum [[Novotsjerkassk]].
* [[3. júní]] - 130 fórust þegar [[Air France flug 007]] fórst í flugtakið frá [[Orly-flugvöllur|Orly-flugvelli]] í París.
* [[5. júní]] - [[Köngulóarmaðurinn]] kom fyrst fram í myndasögu.
* [[9. júní]] - Stjórn [[Francisco Franco]] á Spáni afnam tímabundið rétt Spánverja til að flytja milli héraða.
* [[11. júní]] - Þrír fangar sluppu frá [[Alcatraz-fangelsið|Alcatraz-fangelsinu]], en talið er að þeir hafi drukknað við að synda yfir San Francisco-flóa.
* [[16. júní]] - Tímaritið ''[[The New Yorker]]'' birti útdrátt úr bók [[Rachel Carson]], ''[[Raddir vorsins þagna]]'', sem vakti mikil viðbrögð.
* [[17. júní]] - Brasilía sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1962]] með 3-1 sigri á Tékkóslóvakíu.
* [[22. júní]] - 113 fórust þegar [[Air France flug 117]] hrapaði á [[Gvadelúp]].
* [[23. júní]] - [[Hvalfjarðargangan|Hvalfjarðarganga]] [[Samtök hernámsandstæðinga|Samtaka hernámsandstæðinga]] lagði af stað frá Hvítanesi.
* [[25. júní]]:
** [[Engel gegn Vitale]]: Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu að bænaskylda í grunnskólum bryti gegn stjórnarskrá.
** Mósambísku skæruliðasamtökin [[FRELIMO]] voru stofnuð í [[Tanganjika]].
* [[26. júní]] - [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti með 93 atkvæðum gegn engu að skipta belgísku nýlendunni [[Rúanda-Úrúndí]] í tvö ríki.
* [[30. júní]]:
** Síðustu liðsmenn [[franska útlendingaherdeildin|frönsku útlendingaherdeildarinnar]] hurfu frá Alsír.
** Sjóræningjastöðin [[Radio Nord]] hætti útsendingum frá sænska skerjagarðinum eftir að ný lög gegn ólöglegum útvarpsstöðvum tóku gildi.
** [[Lög um innflytjendur frá Breska samveldinu]] tóku gildi.

=== Júlí ===
[[Mynd:Relay_1_antenna_USA.jpg|thumb|Hornloftnet í Andover, Maine, til að eiga samskipti við Telstar-gervihnöttinn.]]
* [[1. júlí]] - [[Rúanda]] og [[Búrúndí]] urðu sjálfstæð.
* [[2. júlí]] - [[Sam Walton]] opnaði fyrstu [[Walmart]]-verslunina í [[Rogers (Arkansas)|Rogers]] í Arkansas.
* [[5. júlí]]:
** [[Alsír]] hlaut sjálfstæði frá Frakklandi.
** [[Blóðbaðið í Oran 1962]]: Tugir Alsírbúa og franskra landnema voru myrtir í [[Oran]] og [[Algeirsborg]].
* [[7. júlí]] - 94 fórust þegar [[Alitalia flug 771]] fórst við [[Mumbai]] á Indlandi.
* [[12. júlí]] - [[The Rolling Stones]] spiluðu sína fyrstu tónleika í Marquee Club í London.
* [[14. júlí]] - [[Hótel Saga]] var tekin í notkun.
* [[18. júlí]] - [[Valdaránið í Perú 1962]]: Herinn gerði byltingu í Perú og [[Ricardo Pérez Godoy]] tók við völdum.
* [[23. júlí]] - Fyrsta sjónvarpsútsending um gervihnött fór fram um gervihnöttinn [[Telstar]] frá Evrópu til Norður-Ameríku.
* [[26. júlí]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu kjarnaoddarnir sem [[Sovétríkin]] fluttu til [[Kúba|Kúbu]] voru settir á land í hafnarborginni [[Mariel (Kúbu)|Mariel]].
* [[30. júlí]] - [[Kanadavegurinn]] var formlega opnaður og tengdi [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. John's]] á Nýfundnalandi við [[Victoria (Bresku Kólumbíu)|Victoriu]] í Bresku Kólumbíu.
* [[31. júlí]]:
** Kjarnorkukafbátarnir [[USS Skate (SSN-578)|USS ''Skate'']] og USS ''[[Seadragon (kafbátur)|Seadragon]]'' mættust undir ísnum á [[norðurheimskautið|norðurheimskautinu]].
** [[Ahmed Ben Bella]] varð fyrsti forseti Alsírs.
** Danska útvarpsstöðin [[Radio Mercur]] sem sendi út frá skipi í [[Eyrarsund]]i hætti útsendingum.
** [[Hringmyrkvi]] á sólu sást frá sunnanverðri Afríku og Karíbahafsströnd Suður-Ameríku.

=== Ágúst ===
[[Mynd:New_York_Mirror_Front_Page_of_August_6,_1962.jpeg|thumb|Frétt af andláti Marilyn Monroe á forsíðu ''New York Mirror''.]]
* [[1. ágúst]] - Banatilræði gegn forseta Gana, [[Kwame Nkrumah]], mistókst þar sem hann lauk ræðu sinni snemma.
* [[5. ágúst]]:
** [[Nelson Mandela]] var handtekinn af suðurafrískum yfirvöldum fyrir að ýta undir óeirðir.
** [[Marilyn Monroe]] fannst látin í íbúð sinni í Los Angeles.
* [[6. ágúst]] - [[Jamaíka]] hlaut sjálfstæði.
* [[11. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 3]]'' út í geim.
* [[12. ágúst]] - Sovétmenn sendu mannaða geimfarið ''[[Vostok 4]]'' út í geim.
* [[16. ágúst]]:
** [[Alsír]] gerðist aðili að [[Arababandalagið|Arababandalaginu]].
** [[Pete Best]] var rekinn úr Bítlunum og [[Ringo Starr]] tók við stöðu trommuleikara.
** Stjórn fjögurra héraða [[Franska Indland]]s ([[Pondicherry]], [[Karaikal]], [[Yanam]] og [[Mahé]]) fluttist til Indlands.
* [[17. ágúst]] - Austurþýskir landamæraverðir skutu [[Peter Fechter]] til bana þegar hann reyndi að komast yfir Berlínarmúrinn.
* [[24. ágúst]] - Fyrsta sjónvarpsstöð Indónesíu, [[TVRI]], hóf útsendingar.
* [[27. ágúst]] - NASA sendi könnunarfarið ''[[Mariner 2]]'' út í geim.
* [[31. ágúst]] - [[Trínidad og Tóbagó]] varð sjálfstætt frá Bretlandi.

=== September ===
[[Mynd:John_F._Kennedy_speaks_at_Rice_University.jpg|thumb|John F. Kennedy segir frá áætluðu mönnuðu geimflugi til tunglsins.]]
* [[1. september]] - Yfir 12.000 manns létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðvesturhluta [[Íran]]s.
* [[3. september]] - [[Jens Otto Krag]] tók við embætti forsætisráðherra Danmerkur eftir veikindi [[Viggo Kampmann]].
* [[7. september]] - [[Robert Sténuit]] varð fyrstur til að eyða sólarhring á botni sjávar í sérstöku þrýstihylki.
* [[8. september]] - [[Kúbudeilan]]: Fyrstu sovésku [[R-12]]-eldflaugarnar komu til Kúbu.
* [[10. september]] - Ástralski tennisleikarinn [[Rod Laver]] varð annar til að ná [[Grand Slam]] með sigri á [[U.S. Open]], [[Australian Open]], [[French Open]] og [[Wimbledon]].
* [[12. september]] - [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti lýsti því yfir í ræðu við [[Rice University]] að Bandaríkin hygðust senda mannað geimfar til tunglsins fyrir lok áratugarins.
* [[15. september]] - [[Kúbudeilan]]: Sovéskar miðdrægar eldflaugar voru settar upp á Kúbu.
* [[20. september]] - British Motor Company setti sportbílinn [[MG MGB|MGB]] á markað. Þetta varð mest seldi sportbíll sögunnar.
* [[23. september]] - [[Lincoln-sviðslistamiðstöðin]] var opnuð í New York-borg.
* [[25. september]] - [[Sonny Liston]] sigraði [[Floyd Patterson]] í hnefaleikum og varð nýr þungavigtarmeistari.
* [[26. september]]:
** [[Borgarstyrjöldin í Norður-Jemen]] braust út.
** Bandaríski veitingamaðurinn [[Harland Sanders]] skráði einkaleyfi á aðferð til að steikja kjúkling undir þrýstingi.
** [[Flóðbylgja]] gekk yfir [[Barselóna]] á Spáni með þeim afleiðingum að 440 létust.
* [[27. september]] - Bókin ''[[Raddir vorsins þagna]]'' eftir [[Rachel Carson]] kom út.

=== Október ===
* [[2. október]] - Kennsla hófst í [[Kennaraháskólinn|Kennaraskólanum]] í nýju húsnæði við Stakkahlíð.
* [[5. október]]:
** Fyrsta smáskífa [[The Beatles|Bítlanna]] ''Love Me Do&quot;/&quot;P.S. I Love You&quot; '' kom út.
** ''[[Dr. No (kvikmynd)|Dr. No]]'', fyrsta [[James Bond]]-myndin, var frumsýnd í London með [[Sean Connery]] í aðalhlutverki.
* [[8. október]] - [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, fékk leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu.
* [[12. október]] - Kvikmyndin ''[[79 af stöðinni]]'' var frumsýnd á Íslandi.
* [[15. nóvember]] - Norska leikritið ''[[Dýrin í Hálsaskógi]]'' var frumsýnt á Íslandi í fyrsta skipti.
* [[16. október]] - [[28. október]]: [[Kúbudeilan]]. Flugvél Bandaríkjanna náði myndum af sovésku eldflaugum á Kúbu sem varð til milliríkjaspennu milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Sovétmenn fjarlægðu að lokum eldflaugarnar.
* [[20. október]] - Kína og Indland hófu landamæradeilur.
=== Nóvember ===
* [[8. nóvember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Uppreisnin á Bounty (kvikmynd frá 1962)|Uppreisnin á Bounty]]'' var frumsýnd.
=== Desember ===
* [[11. desember]] - Síðasta [[aftaka]]n var framkvæmd í [[Kanada]] með hengingu.
* [[28. desember]] - [[Hvalbæjargöngin]] voru opnuð í Færeyjum.

=== Ódagsett ===
* Fyrst var talað um [[Tíu helstu iðnríki heims]].
* [[Þrælahald]] í Sádi-Arabíu og Jemen var lagt af.
* [[Ungmennafélag Reykjavíkur]] var lagt af.
* Byggingarvöruverslun Kópavogs eða [[BYKO]] var stofnuð.
* Hljómsveitin [[Savanna-tríóið]] var stofnuð.
* Knattspyrnuliðið [[FK Nevėžis]] var stofnað í Litáen.
* Enska hljómsveitin [[The Animals]] var stofnuð.
* [[Íhaldsflokkur New York]] var stofnaður.
* Hljómsveitin [[Facon]] var stofnuð á Bíldudal.

== Fædd ==
* [[5. janúar]] - [[Shinobu Ikeda]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[7. janúar]] - [[Aleksandr Dúgín]], rússneskur stjórnmálaskýrandi.
* [[10. janúar]] - [[Egill Ingibergsson]], íslenskur leikmyndahönnuður.
* [[17. janúar]] - [[Jim Carrey]], bandarískur leikari.
* [[25. janúar]] - [[Steinunn Ólafsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[28. janúar]] - [[Guðmundur Haraldsson]], íslenskur leikari.
* [[29. janúar]] - [[Olga Tokarczuk]], pólskur rithöfundur.
* [[30. janúar]] - [[Abdúlla 2. Jórdaníukonungur]].
* [[7. febrúar]] - [[Eddie Izzard]], bresk leikkona.
* [[10. febrúar]] - [[Cliff Burton]], bandarískur bassaleikari ([[Metallica]]). (d. [[1986]]).
* [[15. febrúar]] - [[Milo Đukanović]], svartfellskur stjórnmálamaður.
* [[17. febrúar]] - [[Henny Meijer]], hollenskur knattspyrnumaður.
* [[20. febrúar]] - [[Valur Ingimundarson]], íslenskur körfuknattleiksmaður.
* [[21. febrúar]] - [[Chuck Palahniuk]], bandarískur rithöfundur.
* [[22. febrúar]] - [[Steve Irwin]], ástralskur náttúruverndarsinni (d. [[2006]]).
* [[23. febrúar]] - [[Ivica Barbarić]], króatískur knattspyrnumaður.
* [[27. febrúar]] - [[Grant Show]], bandarískur leikari.
* [[27. febrúar]] - [[Adam Baldwin]], bandarískur leikari.
* [[6. febrúar]] - [[Axl Rose]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[2. mars]] - [[Jon Bon Jovi]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[8. mars]] - [[Július Bielik]], slóvakískur knattspyrnumaður.
* [[8. mars]] - [[Mitsunori Yoshida]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[12. mars]] - [[Jón Bjarni Guðmundsson]], íslenskur leikari.
* [[17. mars]] - [[Kalpana Chawla]], bandarískur geimfari (d. [[2003]]).
* [[21. mars]] - [[Matthew Broderick]], bandarískur leikari.
* [[25. mars]] - [[Marcia Cross]], bandarísk leikkona.
* [[25. mars]] - [[Sigrún Gylfadóttir]], íslensk leikkona.
* [[26. mars]] - [[John Stockton]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[6. apríl]] - [[Tomoyasu Asaoka]], japanskur knattspyrnumaður (d. [[2021]]).
* [[8. apríl]] - [[Izzy Stradlin]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[12. apríl]] - [[Katsuhiro Kusaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. apríl]] - [[Edivaldo Martins Fonseca]], brasilískur knattspyrnumaður (d. [[1993]]).
* [[16. apríl]] - [[Antony Blinken]], bandarískur embættismaður.
* [[16. apríl]] - [[Elínborg Halldórsdóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[19. apríl]] - [[Dorian Yates]], breskur vaxtarræktarmaður.
* [[20. apríl]] - [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[26. apríl]] - [[Matteo Messina Denaro]], ítalskur mafíuforingi (d. [[2023]]).
* [[12. maí]] - [[Emilio Estevez]], bandarískur leikari.
* [[14. maí]] - [[C.C. Deville]], bandarískur tónlistarmaður ([[Poison (hljómsveit)|Poison]]).
* [[17. maí]] - [[Craig Ferguson]], skoskur þáttastjórnandi.
* [[21. maí]] - [[Uwe Rahn]], þýskur knattspyrnumaður.
* [[31. maí]] - [[Dina Boluarte]], perúsk stjórnmálakona.
* [[4. júní]] - [[Peter Maté]], slóvakískur píanóleikari.
* [[5. júní]] - [[Jeff Garlin]], bandarískur leikari.
* [[6. júní]] - [[Hirokazu Kore-eda]], japanskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[19. júní]] - [[Masanao Sasaki]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[22. júní]] - [[Clyde Drexler]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[24. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]], forseti Mexíkó.
* [[25. júní]] - [[Kristinn Hrafnsson]], íslenskur blaðamaður.
* [[3. júlí]] - [[Tom Cruise]], bandarískur leikari.
* [[3. júlí]] - [[Thomas Gibson]], bandarískur leikari.
* [[9. júlí]] - [[Páll Valur Björnsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[13. júlí]] - [[Tom Kenny]], bandarískur leikari.
* [[20. júlí]] - [[Carlos Alazraqui]], bandarískur leikari.
* [[26. júlí]] - [[Sigríður Beinteinsdóttir]], íslensk söngkona.
* [[4. ágúst]] - [[Lori Lightfoot]], bandarísk stjórnmálakona.
* [[5. ágúst]] - [[Patrick Ewing]], bandarískur körfuknattleiksmaður.
* [[7. ágúst]] - [[Stefanía Óskarsdóttir]], íslenskur stjórnmálafræðingur.
* [[9. ágúst]] - [[Annegret Kramp-Karrenbauer]], þýskur stjórnmálamaður.
* [[10. ágúst]] - [[Suzanne Collins]], bandarísk leikkona.
* [[10. ágúst]] - [[Ragna Sigurðardóttir (f. 1962)|Ragna Sigurðardóttir]], íslensk myndlistarkona.
* [[10. ágúst]] - [[Siv Friðleifsdóttir]], íslensk stjórnmálakona.
* [[10. ágúst]] - [[Halldór Björnsson]], íslenskur leikari.
* [[11. ágúst]] - [[Bragi Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og skáld.
* [[12. ágúst]] - [[Shigetatsu Matsunaga]], japanskur knattspyrnumaður.
* [[13. ágúst]] - [[Manuel Valls]], spænsk-franskur stjórnmálamaður.
* [[16. ágúst]] - [[Steve Carell]], bandarískur leikari.
* [[17. ágúst]] - [[Björn Ingi Hilmarsson]], íslenskur leikari.
* [[20. ágúst]] - [[Geoffrey Blake]], bandarískur leikari.
* [[27. ágúst]] - [[Sigurjón Birgir Sigurðsson]] (Sjón), íslenskt skáld.
* [[28. ágúst]] - [[David Fincher]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri.
* [[30. ágúst]] - [[Aleksandr Lítvínenko]], rússneskur leyniþjónustumaður (d. [[2006]]).
* [[2. september]] - [[Keir Starmer]], breskur stjórnmálamaður.
* [[2. september]] - [[Katt Williams]], bandarískur leikari.
* [[3. september]] - [[Jónína Kristín Berg]], goði Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
* [[11. september]] - [[Julio Salinas]], spænskur knattspyrnumaður.
* [[13. september]] - [[Andrea Gylfadóttir]], íslensk söngkona.
* [[21. september]] - [[Rob Morrow]], bandarískur leikari.
* [[25. september]] - [[Ales Bjaljatskí]], hvítrússneskur aðgerðasinni.
* [[26. september]] - [[Ólafur Jóhann Ólafsson]], íslenskur rithöfundur og forstjóri.
* [[26. september]] - [[Gunnar Svavarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[28. september]] - [[Rannveig Þorkelsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[2. október]] - [[Jeff Bennett]], bandarískur leikari.
* [[2. október]] - [[Sigtryggur Baldursson]], íslenskur trommuleikari.
* [[3. október]] - [[Tommy Lee]], grísk-amerískur tónlistarmaður.
* [[11. október]] - [[Pavel Černý]], tékkneskur knattspyrnumaður.
* [[11. október]] - [[Joan Cusack]], bandarísk leikkona.
* [[14. október]] - [[Böðvar Bjarki Pétursson]], íslenskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[17. október]] - [[Mike Judge]], bandarískur kvikari.
* [[19. október]] - [[Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir]], íslensk fréttakona.
* [[29. október]] - [[Einar Örn Benediktsson]], íslenskur tónlistarmaður.
* [[1. nóvember]] - [[Sigurþór Albert Heimisson]], íslenskur leikari.
* [[3. nóvember]] - [[Gabe Newell]], bandarískur kaupsýslumaður.
* [[3. nóvember]] - [[Antti Rinne]], finnskur stjórnmálamaður.
* [[11. nóvember]] - [[Demi Moore]], bandarísk leikkona.
* [[13. nóvember]] - [[Guðmundur B. Ólafsson]], íslenskur lögfræðingur.
* [[16. nóvember]] - [[Ásbjörn Óttarsson]], íslenskur stjórnmálamaður.
* [[18. nóvember]] - [[Kirk Hammett]],  bandarískur gítarleikari ([[Metallica]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jodie Foster]], bandarísk leikkona.
* [[19. nóvember]] - [[Ágúst Borgþór Sverrisson]], íslenskur rithöfundur.
* [[21. nóvember]] - [[Salvör Nordal]], íslenskur heimspekingur.
* [[23. nóvember]] - [[Nicolás Maduro]], forseti Venesúela.
* [[28. nóvember]] - [[Jon Stewart]], bandarískur þáttastjórnandi.
* [[29. nóvember]] - [[Catherine Chabaud]], frönsk siglingakona.
* [[7. desember]] - [[Ólafía Hrönn Jónsdóttir]], íslensk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Þóra Steffensen]], íslenskur réttarmeinafræðingur.
* [[9. desember]] - [[Felicity Huffman]], bandarísk leikkona.
* [[9. desember]] - [[Juan Atkins]], bandarískur tónlistarmaður.
* [[19. desember]] - [[Frosti Sigurjónsson]], íslenskur viðskiptafræðingur.
* [[23. desember]] - [[Tran Anh Hung]], fransk-víetnamskur kvikmyndagerðarmaður.
* [[29. desember]] - [[Carles Puigdemont]], katalónskur stjórnmálamaður.
* [[29. desember]] - [[Wynton Rufer]], nýsjálenskur knattspyrnumaður.
* [[31. desember]] - [[Nélson Luís Kerchner]], brasilískur knattspyrnumaður.

== Dáin ==
* [[11. febrúar]] - [[Dóri Jónsson]], íslenskur rithöfundur (f. [[1901]]).
* [[10. apríl]] - [[Stuart Sutcliffe]], skoskur myndlistarmaður (f. [[1940]]).
* [[11. apríl]] - [[Axel Revold]], norskur myndlistarmaður (f. [[1887]]).
* [[11. maí]] - [[Hans Luther]], þýskur stjórnmálamaður (f. [[1879]]).
* [[26. maí]] - [[Ásta Magnúsdóttir]], íslensk embættiskona (f. [[1888]]).
* [[31. maí]] - [[Adolf Eichmann]], þýskur SS-foringi (f. [[1906]]).
* [[2. júní]] - [[Gunnar Halldórsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1894]]).
* [[6. júlí]] - [[William Faulkner]], bandarískur rithöfundur (f. [[1897]]).
* [[28. júlí]] - [[Gunnlaugur Blöndal]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1893]]).
* [[5. ágúst]] - [[Marilyn Monroe]], bandarísk leikkona (f. [[1926]]).
* [[6. ágúst]] - [[Þórður Jónsson (smiður)|Þórður Jónsson]], íslenskur smiður (f. [[1874]]).
* [[9. ágúst]] - [[Hermann Hesse]], þýskur rithöfundur (f. [[1877]]).
* [[9. ágúst]] - [[Poul Nielsen]], danskur knattspyrnumaður (f. [[1891]]).
* [[26. ágúst]] - [[Helga Sigurðardóttir]], skólastjóri Húsmæðrakennaraskóla Íslands og matreiðslubókahöfundur (f. [[1904]]).
* [[26. ágúst]] - [[Vilhjálmur Stefánsson]], vesturíslenskur landkönnuður (f. [[1879]]).
* [[7. september]] - [[Karen Blixen]], danskur rithöfundur (f. [[1885]]).
* [[19. september]] - [[Jóninna Sigurðardóttir]], íslenskur matreiðslukennari (f. [[1879]]).
* [[6. október]] - [[Jón Kjartansson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1893]]).
* [[10. október]] - [[Trygve Gulbranssen]], norskur rithöfundur (f. [[1894]]).
* [[16. október]] - [[Árni Thorsteinson (tónskáld)|Árni Thorsteinson]], íslenskt tónskáld (f. [[1870]]).
* [[7. nóvember]] - [[Eleanor Roosevelt]], bandarísk stjórnmálakona (f. [[1884]]).
* [[18. nóvember]] - [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur (f. [[1885]]).
* [[19. nóvember]] - [[Jón Stefánsson (listmálari)|Jón Stefánsson]], íslenskur listmálari (f. [[1881]]).
* [[22. nóvember]] - [[René Coty]], franskur stjórnmálamaður (f. [[1882]]).
* [[28. nóvember]] - [[Vilhelmína Hollandsdrottning]] (f. [[1880]]).
* [[29. nóvember]] - [[Erik Scavenius]], danskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra (f. [[1877]]).
* [[27. desember]] - [[Inge Krokann]], norskur rithöfundur (f. [[1893]]).
* [[29. desember]] - [[Eggert Stefánsson]], íslenskur söngvari (f. [[1890]]).

== [[Nóbelsverðlaunin]] ==
* [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Lev Davidovich Landau]]
* [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Max Ferdinand Perutz]], [[John Cowdery Kendrew]]
* [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Francis Harry Compton Crick]], [[James Dewey Watson]], [[Maurice Wilkins|Maurice Hugh Frederick Wilkins]]
* [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[John Steinbeck|John Ernest Steinbeck]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Linus Carl Pauling]]

[[Flokkur:1962]]</text>
      <sha1>1gft1femz0co4yygyxlfcg2rnab1myq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblían</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2149</id>
    <revision>
      <id>1963070</id>
      <parentid>1960228</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Á íslensku */</comment>
      <origin>1963070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10549" sha1="e6zzppkxeeg5fugtm1k0z7dfqmysm7t" xml:space="preserve">[[Mynd:Bible.malmesbury.arp.jpg|thumbnail|[[Belgía|Belgísk]] biblía á [[Latína|latínu]] frá [[15. öld]]]]
'''Biblían''' er safn [[trúarrit]]a frá ólíkum tímum [[fornöld|fornaldar]]. Biblían er undirstaða [[gyðingdómur|gyðingdóms]] og [[kristni]], og mikilvæg í öðrum [[abrahamísk trúarbrögð|abrahamískum trúarbrögðum]], eins og [[íslam]]. Biblían er [[safnrit]], upphaflega skrifað á [[hebreska|hebresku]] (sumir hlutar á [[arameíska|arameísku]]) og [[koine gríska|koine grísku]]. Ritin sem mynda Biblíuna eru af ýmsu tagi, meðal annars leiðbeiningarrit, sagnarit, kvæði, spádómar, og fleira. Hvaða rit mynda Biblíuna er misjafnt eftir trúarhópum, en það safn rita sem sátt er um í tilteknu samhengi er kallað „[[kanóna Biblíunnar]]“ eða „[[kanóna|kanónísk]] rit“. Trúað fólk álítur gjarnan að Biblían sé [[guðlegur innblástur|innblásin af guði]], en skilningur á því hvað það felur í sér og hvernig beri að túlka Biblíuna er mjög mismunandi.

Trúarritin eða [[ritning]]arnar sem mynda Biblíuna voru tekin saman af ólíkum trúarhópum á ólíkum tímum. Elsti hlutinn er [[Fimmbókaritið]] eða ''Torah'' („kenningin“ á hebresku). Þessi hluti fjallar meðal annars um um sköpun heimsins, upphaf mannkyns, syndaflóðið, lögmálið, frelsun Ísraels og fólks hans frá Egyptalandi, og afhendingu boðorðanna tíu. Næstelsti hlutinn er safn spádómsrita (''Nevi'im'') sem segja frá sögu Gyðinga, og sýnum og vitrunum spámanna. Þriðji hlutinn (''Ketuvim'') er safn sagnarita, orðskviða, og sálma. Þessi rit mynda [[Hebreska Biblían|Hebresku Biblíuna]] (''Tanakh''). Elsta heildarsafn hennar er [[Masora-Biblían]], rituð á hebresku og arameísku, frá miðöldum, sem nútíma [[rabbínismi]] lítur á sem hina opinberu útgáfu textans. Undirstaða [[Gamla testamentið|Gamla testamentisins]] í kristni er hins vegar [[Sjötíumannaþýðingin]] á ''Tanakh'', gerð á koine grísku milli 3. og 2. aldar f.Kr., en hún fer að stórum hluta saman við Hebresku Biblíuna.

Kristin trú mótaðist á grundvelli [[gyðingdómur seinna musterisins|gyðingdóms seinna musterisins]] frá 1. öld e.Kr. með Sjötíumannaþýðinguna sem undirstöðurit. Í [[frumkristni]] héldu kristnir menn áfram þeirri hefð gyðinga að skrifa niður trúarrit sem undirstöðu trúariðkunar og kennisetninga. [[Guðspjöllin]] eru rit sem segja frá kenningum, dauða og upprisu [[Jesús|Jesú]]. Þau voru tekin saman, ásamt [[Pálsbréf]]um og öðrum ritum, í [[Nýja testamentið]]. Nýja testamentið var að mestu fullmótað á 4. öld.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://timarit.is/page/4915177|title=Saga Nýja-testamentisins|series=Ársrit Háskóla Íslands|year=1931|author=Magnús Jónsson|publisher=Ríkisprentsmiðjan Gutenberg|page=95}}
&lt;/ref&gt; Auk hinna kanónísku (viðurkenndu) rita Gamla og Nýja testamentisins, eru fleiri rit oft höfð með í heildarútgáfum Biblíunnar. Þetta eru svokölluð [[apókrýf rit]] (óviðurkennd rit) sem tengjast öðrum ritum Biblíunnar, en standa formlega utan hennar.

Nokkur trúarbrögð álíta rit Biblíunnar heilög og byggja trú sína meira eða minna á þeim. Meðal þessara trúarbragða eru [[gyðingdómur]], [[kristni]] (sem skiptist í margar kirkjudeildir), [[mormónatrú]], og [[vottar Jehóva]]. Þessi trúarbrögð eru þó ekki sammála um hvaða rit eigi heima í Biblíunni.

Biblían er víða talin vera mest selda bók allra tíma, hefur áætlaða ársveltu um 100 milljónir eintaka, og hefur haft mikil áhrif á bókmenntir og sögu víða um heim.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Best-selling book |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/best-selling-book-of-non-fiction |publisher=[[Guinness World Records]] |access-date=10 May 2025 |date=2021 |archive-date=15 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315025558/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/best-selling-book-of-non-fiction |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=RussellAsh&gt;{{cite book|author1=Ash, Russell|title=Top 10 of Everything 2002|url=https://archive.org/details/top10ofeverythin00ashr|year=2001|publisher=Dorling Kindersley|isbn=0-7894-8043-3}}&lt;/ref&gt; [[Biblíurannsóknir]] hafa líka haft mikil áhrif á menningu og sögu. Bækur Biblíunnar hafa verið gagnrýndar fyrir að vera siðferðilega vafasamar, sögulega rangar, og afbakaðar eftir aldalanga þróun; meðan aðrir telja Biblíuna vera gagnlega uppsprettu sögulegrar þekkingar og siðaboðskaps. Biblían hefur verið þýdd á um helming allra tungumála heims.&lt;ref&gt;{{cite web |title= 2025 Global Scripture Access|url=https://www.wycliffe.net/resources/statistics/ |access-date=23 October 2025 |archive-date=13 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201013191504/https://www.wycliffe.net/resources/statistics/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Heiti ==
Biblía getur vísað til Hebresku Biblíunnar, sem samsvarar Gamla testamentinu í Biblíu kristinna manna; eða kristnu Biblíunnar sem inniheldur bæði Gamla og Nýja testamentið. 

Orðið „Biblía“ kemur úr koine grísku τὰ βιβλία ''ta biblia'' sem þýðir „bækurnar“ (eintalan er βιβλίον ''biblion''). Orðið ''biblion'' þýðir í reynd „[[rolla]]“ (upprúllaður strangi af papýrusblöðum) og er dregið af orðinu yfir egypskan [[papýrus]], βύβλος ''byblos'', með [[smækkunarending]]u. ''Byblos'' gæti aftur verið dregið af fönísku hafnarborginni [[Byblos]] (líka þekkt sem Gebal) þar sem egypskur papýrus var fluttur út til Grikklands.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Brake, Donald L. |year=2008|title=A visual history of the English Bible: the tumultuous tale of the world's bestselling book|location=Grand Rapids, MI|publisher=Baker Books|isbn=978-0-8010-1316-4|url=https://archive.org/details/visualhistoryofe00brak/page/29}}&lt;/ref&gt;

Gríska heitið ''ta biblia'' virðist hafa verið það orð sem [[hellenískur gyðingdómur|hellenískir gyðingar]] notuðu yfir trúarrit sín. Skoski biblíufræðingurinn [[F. F. Bruce]] taldi að [[Jóhannes Khrysostómos]] hafi verið sá fyrsti sem notaði orðið yfir Gamla og Nýja testamentið saman, undir lok 4. aldar.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bruce, Frederick|year=1988|title=The Canon of Scripture|url=https://archive.org/details/canonofscripture0000bruc|location=Downers Grove, Illinois|publisher=IVP Academic|isbn=978-0-8308-1258-5}}&lt;/ref&gt;

Í [[miðaldalatína|miðaldalatínu]] breyttist orðið úr fleirtölumynd hvorugkynsorðs í kvenkynsorð í eintölu (''biblia'', ef. ''bibliae'') og barst þannig inn í flest Evrópumál.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.etymonline.com/word/biblio-|title=biblio-|website=Etymonline|access-date=8.3.2026}}&lt;/ref&gt;

== Bækur ==
Biblíunni er skipt í margar bækur. Nokkuð er deilt um hverjar eiga að tilheyra henni, t.d. voru [[Apókrýf rit|Apókrýfar]] bækur Gamla testamentisins ekki í íslensku Biblíunni frá 1866 til 1981, en voru aftur teknar upp í Biblíuna 2007. Eftirfarandi skipting er sú sem [[Hið íslenska Biblíufélag]] notar í útgáfu sinni á Biblíunni 2007:

=== Gamla testamentið ===
{{div col|colwidth=13em}}
* [[1. Mósebók]]
* [[2. Mósebók]]
* [[3. Mósebók]]
* [[4. Mósebók]]
* [[5. Mósebók]]
* [[Jósúa (bók)|Jósúabók]]
* [[Dómarabókin]]
* [[Rutarbók]]
* [[Fyrri Samúelsbók]]
* [[Síðari Samúelsbók]]
* [[Fyrri konungabók]]
* [[Síðari konungabók]]
* [[Fyrri kronikubók]]
* [[Síðari kronikubók]]
* [[Esrabók]]
* [[Nehemíabók]]
* [[Esterarbók]]
* [[Jobsbók]]
* [[Sálmarnir]]
* [[Orðskviðirnir]]
* [[Prédikarinn]]
* [[Ljóðaljóðin]]
* [[Jesaja]]
* [[Jeremía]]
* [[Harmljóðin]]
* [[Esekíel (bók)|Esekíel]]
* [[Daníel (bók)|Daníel]]
* [[Hósea]]
* [[Jóelsbók|Jóel]]
* [[Amos (bók)|Amos]]
* [[Óbadía]]
* [[Jónas (bók)|Jónas]]
* [[Míka]]
* [[Nahúm]]
* [[Habakkuk]]
* [[Sefanía]]
* [[Haggaí]]
* [[Sakaría]]
* [[Malakí]]
{{div col end}}

=== Apókrýfar bækur Gamla testamentisins ===
{{div col|colwidth=13em}}
* [[Tóbítsbók]]
* [[Júdítarbók]]
* [[Esterarbók]]
* [[Speki Salómons]]
* [[Síraksbók]]
* [[Barúksbók]]
* [[Bréf Jeremía]]
* [[Viðaukar við Daníelsbók]]
* [[Fyrsta Makkabeabók]]
* [[Önnur Makkabeabók]]
* [[Bæn Manasse]]
{{div col end}}

=== Nýja testamentið ===
{{div col|colwidth=13em}}
* [[Matteusarguðspjall]]
* [[Markúsarguðspjall]]
* [[Lúkasarguðspjall]]
* [[Jóhannesarguðspjall]]
* [[Postulasagan]]
* [[Rómverjabréfið]]
* [[Fyrra bréf Páls til Korintumanna]]
* [[Síðara bréf Páls til Korintumanna]]
* [[Bréf Páls til Galatamanna]]
* [[Bréf Páls til Efesusmanna]]
* [[Bréf Páls til Filippímanna]]
* [[Bréf Páls til Kólossumanna]]
* [[Fyrra bréf Páls til Þessaloníkumanna]]
* [[Síðara bréf Páls til Þessaloníkumanna]]
* [[Fyrra bréf Páls til Tímóteusar]]
* [[Síðara bréf Páls til Tímóteusar]]
* [[Bréf Páls til Títusar]]
* [[Fílemonsbréfið|Bréf Páls til Fílemons]]
* [[Bréfið til Hebrea]]
* [[Hið almenna bréf Jakobs]]
* [[Fyrra almenna bréf Péturs]]
* [[Síðara almenna bréf Péturs]]
* [[Fyrsta bréf Jóhannesar hið almenna]]
* [[Annað bréf Jóhannesar]]
* [[Þriðja bréf Jóhannesar]]
* [[Hið almenna bréf Júdasar]]
* [[Opinberunarbók Jóhannesar]]
{{div col end}}

== Þýðingar ==
=== Á íslensku ===
{{Aðalgrein|Biblíuþýðingar á íslensku}}
Til er nokkur fjöldi þýðinga á Biblíunni og einstökum bókum hennar á íslensku. Eitt elsta handrit með þýðingum á hlutum Biblíunnar er [[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]] frá 14. öld. [[Oddur Gottskálksson]] þýddi Nýja testamentið á íslensku á 16. öld, en fyrsta heildarþýðing Biblíunnar var [[Guðbrandsbiblía]] sem kom út 1584. Árið 1815 var [[Hið íslenska Biblíufélag]] stofnað og fékk einkaleyfi á útgáfum Biblíunnar á íslensku. Nýjasta heildarþýðing Biblíunnar á íslensku er [[Biblía 21. aldar]] sem kom út árið 2007.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4153645|Biblían - bók bókanna - ný þýðing!|höfundur=Guðrún Guðlaugsdóttir|blað=Morgunblaðið|dags=11. febrúar 2007|bls=24}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{Wikivitnun}}
* [https://www.biblian.is Hið íslenska Biblíufélag]
* [https://biblian.is/biblian/ Biblía 21. aldar], íslensk þýðing frá 2007
* [https://www.snerpa.is/net/biblia/biblia.htm Biblían], íslensk þýðing frá 1981 á vef Snerpu
{{Bækur Biblíunnar}}
[[Flokkur:Biblían| ]]</text>
      <sha1>e6zzppkxeeg5fugtm1k0z7dfqmysm7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1835</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3473</id>
    <revision>
      <id>1963092</id>
      <parentid>1905099</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Á Íslandi */</comment>
      <origin>1963092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="o8irhy36uo1sb1h6zd6twppkpds30k7" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1832]]|[[1833]]|[[1834]]|[[1835]]|[[1836]]|[[1837]]|[[1838]]|
[[1821–1830]]|[[1831–1840]]|[[1841–1850]]|
[[18. öldin]]|[[19. öldin]]|[[20. öldin]]|
}}
Árið '''1835''' ('''MDCCCXXXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==
* [[27. apríl]] - Franski náttúruvísindamaðurinn [[Joseph Paul Gaimard]] hóf könnunarferð um Ísland.
* Tímaritið [[Fjölnir]] hóf göngu sína. Að útgáfunni stóðu svo kallaðir [[Fjölnismenn]]. Þeir voru [[Jónas Hallgrímsson]], [[Konráð Gíslason]], [[Tómas Sæmundsson]] og [[Brynjólfur Pétursson]].
* [[Þórður Sveinbjörnsson]] varð landfógeti.
* Húsið [[Gudmannsminde]] var byggt á Akureyri. (Síðar spítali)
* Mikið hallærisár: Harður vetur og erfitt vor með miklum hafís.  &lt;ref&gt;[https://trj.blog.is/blog/trj/entry/2259805/ Af árinu 1835 ] Trausti Jónsson, bloggsíða&lt;/ref&gt;
* [[Sunnanpósturinn]] kom fyrst út.

=== Fædd ===
* [[18. október]] - [[Tryggvi Gunnarsson]], résmiður, þingmaður og bankastjóri Landsbankans.
* [[11. nóvember]] - [[Matthías Jochumsson]], prestur og skáld (d. [[1920]]).

=== Dáin ===
*[[17. júní]] - [[Björn Stephensen]], dómsmálaritari (notarius) við Landsyfirrétt.

== Erlendis ==
* [[7. janúar]] - [[Charles Darwin]] hélt til Chonos-eyja í Síle með skipinu HMS Beagle. Hann fór síðar á árinu til [[Galapagos]]-eyja.
* [[30. janúar]] - Banatilræði var gert við forseta Bandaríkjanna [[Andrew Jackson]], fyrsta banatilræði við Bandaríkjaforseta.
* [[1. febrúar]] - [[Þrælahald]] var lagt af á [[Máritíus]].
* [[20. febrúar]] - Jarðskjálfti eyðilagði borgina [[Concepción]] í Síle.
* [[28. febrúar]] - Finnski þjóðsagnabálkurinn [[Kalevala]] kom fyrst út.
* [[1. mars]] - [[Ferdinand 1. Austurríkiskeisari]] var krýndur.
* [[18. apríl]] - [[William Lamb, vísigreifi af Melbourne]] varð forsætisráðherra Bretlands.
* [[5. maí]] - Járnbrautarleið opnaði milli [[Brussel]] og Mechelen í Belgíu, sú fyrsta á meginlandi Evrópu. 
* [[8. maí]] - Fyrsta safn ævintýra [[H.C. Andersen]] kom út.
* [[23. maí]] - Mexíkóska fylkið [[Aguascalientes]] var stofnað.
* [[28. júlí]] - Banatilræði var gert við [[Loðvík Filippus]], konung Frakklands. 10 létust en Loðvík særðist lítillega.
* [[Ágúst]] - Fyrstu negatívur af [[ljósmynd]]afilmu voru framkallaðar í Lacock, Englandi.
* [[30. ágúst]] - Borgin [[Melbourne]], höfuðborg [[Ástralía|ástralska]] fylkisins [[Victoria]] stofnuð.
* [[27. nóvember]] - Tveir menn voru hengdir fyrir [[samkynhneigð]]a hegðun í Englandi. Það var síðasta slíka [[aftaka]]n.
* [[Egypska forngripasafnið í Kaíró]] var stofnað.
* [[7. desember]] - Fyrsta [[járnbraut]]arleiðin opnaði í Þýskalandi, milli Nürnberg og Fürth.
* [[9. desember]] - Her [[lýðveldið Texas|Lýðveldisins Texas]] náði yfirráðum yfir [[San Antonio]].
* [[16. desember|16.]] til [[17. desember]] - 530 byggingar eyðilögðust í bruna í [[New York-borg]].
* Borgarastríð braust út í [[Úrúgvæ]].
* [[Enska]] varð opinbert mál á [[Indland]]i.

=== Fædd ===
* [[25. mars]] - [[Adolph Wagner]], þýskur hagfræðingur.
* [[27. júlí]] - [[Giosuè Carducci]], ítalskt skáld og Nóbelsverðlaunahafi (d. [[1907]]).

'''Dáin''' 
*[[2. mars]] - [[Frans 2. keisari]], síðasti keisari hins Heilaga rómverska ríkis.
*[[15. apríl]] - [[Cristóbal Bencomo y Rodríguez]], og skriftafaðir Ferdinands VII Spánarkonungs.
*[[21. apríl]] - [[Samuel Slater]], bandarískur iðnjöfur.
*[[3. ágúst]] - [[Wenzel Müller]], austurrískt tónskáld.

==Tilvísanir==
[[Flokkur:1835]]</text>
      <sha1>o8irhy36uo1sb1h6zd6twppkpds30k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Freyr (mannsnafn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16303</id>
    <revision>
      <id>1963195</id>
      <parentid>1818374</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29237-27</username>
        <id>116514</id>
      </contributor>
      <comment>Lagaði stafsetninga villu</comment>
      <origin>1963195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10448" sha1="kfsvpyf0pjs2bfvm5i7k4w4yxpxojul" xml:space="preserve">{{Íslenskt mannanafn
| nafn = Freyr
| kyn = kk
| nefnifall = Freyr
| þolfall = Herringsfrey
| þágufall = Freyung
| eignarfall = Freyars
| eiginnöfn = 166
| millinöfn = 2.435
| dagsetning = júlí 2007
}}
'''Freyr''' er [[Íslenskt mannanafn|íslenskt karlmannsnafn]]. 

Nafnið er komið úr [[frumnorræna|frumnorrænu]] og er dregið af „frauja“, hinn fremsti. 

== Dreifing á Íslandi ==
{{Þjóðskrártölfræði}}
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Freyr
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:110
  bar:4 text:88
  bar:3 text:66
  bar:2 text:44
  bar:1 text:22
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1952 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1957 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1958 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1959 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1960 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1961 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1962 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1963 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1964 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1965 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1966 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1968 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1969 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1970 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1971 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:1972 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1973 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:1974 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1975 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1976 frompos:40 tillpos:63 #10
 at:1977 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1978 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1979 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:1980 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1981 frompos:40 tillpos:54 #6
 at:1982 frompos:40 tillpos:56 #7
 at:1983 frompos:40 tillpos:54 #6
 at:1984 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1985 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:1986 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1987 frompos:40 tillpos:60 #9
 at:1988 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1989 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1990 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1991 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1992 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1993 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1994 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1995 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:1996 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1997 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1998 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1999 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:2000 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:2001 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:2002 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:2003 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:2004 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:2005 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:2006 frompos:40 tillpos:45 #2
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1951 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1952 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1954 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1955 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1956 frompos:40 tillpos:42 #1
 at:1957 frompos:40 tillpos:45 #2
 at:1958 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1959 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1960 frompos:40 tillpos:47 #3
 at:1961 frompos:40 tillpos:49 #4
 at:1962 frompos:40 tillpos:58 #8
 at:1963 frompos:40 tillpos:60 #9
 at:1964 frompos:40 tillpos:51 #5
 at:1965 frompos:40 tillpos:76 #16
 at:1966 frompos:40 tillpos:70 #13
 at:1967 frompos:40 tillpos:83 #19
 at:1968 frompos:40 tillpos:67 #12
 at:1969 frompos:40 tillpos:81 #18
 at:1970 frompos:40 tillpos:79 #17
 at:1971 frompos:40 tillpos:104 #28
 at:1972 frompos:40 tillpos:106 #29
 at:1973 frompos:40 tillpos:126 #38
 at:1974 frompos:40 tillpos:142 #45
 at:1975 frompos:40 tillpos:129 #39
 at:1976 frompos:40 tillpos:138 #43
 at:1977 frompos:40 tillpos:142 #45
 at:1978 frompos:40 tillpos:149 #48
 at:1979 frompos:40 tillpos:135 #42
 at:1980 frompos:40 tillpos:172 #58
 at:1981 frompos:40 tillpos:135 #42
 at:1982 frompos:40 tillpos:158 #52
 at:1983 frompos:40 tillpos:158 #52
 at:1984 frompos:40 tillpos:145 #46
 at:1985 frompos:40 tillpos:174 #59
 at:1986 frompos:40 tillpos:158 #52
 at:1987 frompos:40 tillpos:213 #76
 at:1988 frompos:40 tillpos:222 #80
 at:1989 frompos:40 tillpos:224 #81
 at:1990 frompos:40 tillpos:279 #105
 at:1991 frompos:40 tillpos:233 #85
 at:1992 frompos:40 tillpos:265 #99
 at:1993 frompos:40 tillpos:254 #94
 at:1994 frompos:40 tillpos:258 #96
 at:1995 frompos:40 tillpos:260 #97
 at:1996 frompos:40 tillpos:192 #67
 at:1997 frompos:40 tillpos:197 #69
 at:1998 frompos:40 tillpos:197 #69
 at:1999 frompos:40 tillpos:245 #90
 at:2000 frompos:40 tillpos:215 #77
 at:2001 frompos:40 tillpos:192 #67
 at:2002 frompos:40 tillpos:217 #78
 at:2003 frompos:40 tillpos:172 #58
 at:2004 frompos:40 tillpos:208 #74
 at:2005 frompos:40 tillpos:201 #71
 at:2006 frompos:40 tillpos:179 #61
 
&lt;/timeline&gt;
 
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Freyr
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:6 %
  bar:4 text:4.8 %
  bar:3 text:3.6 %
  bar:2 text:2.4 %
  bar:1 text:1.2 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:1952 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:1957 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1958 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1959 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1960 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1961 frompos:40 tillpos:43 #0.08%
 at:1962 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1963 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1964 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1965 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1966 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1968 frompos:40 tillpos:43 #0.08%
 at:1969 frompos:40 tillpos:43 #0.08%
 at:1970 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1971 frompos:40 tillpos:44 #0.1%
 at:1972 frompos:40 tillpos:45 #0.11%
 at:1973 frompos:40 tillpos:44 #0.09%
 at:1974 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1975 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:1976 frompos:40 tillpos:50 #0.23%
 at:1977 frompos:40 tillpos:43 #0.08%
 at:1978 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:1979 frompos:40 tillpos:44 #0.09%
 at:1980 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1981 frompos:40 tillpos:45 #0.13%
 at:1982 frompos:40 tillpos:46 #0.15%
 at:1983 frompos:40 tillpos:46 #0.14%
 at:1984 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:1985 frompos:40 tillpos:45 #0.11%
 at:1986 frompos:40 tillpos:43 #0.08%
 at:1987 frompos:40 tillpos:49 #0.21%
 at:1988 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1989 frompos:40 tillpos:45 #0.12%
 at:1990 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:1991 frompos:40 tillpos:45 #0.11%
 at:1992 frompos:40 tillpos:45 #0.11%
 at:1993 frompos:40 tillpos:45 #0.11%
 at:1994 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:1995 frompos:40 tillpos:44 #0.09%
 at:1996 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1997 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1998 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:1999 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:2000 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 at:2001 frompos:40 tillpos:44 #0.1%
 at:2002 frompos:40 tillpos:41 #0.03%
 at:2003 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:2004 frompos:40 tillpos:43 #0.07%
 at:2005 frompos:40 tillpos:45 #0.11%
 at:2006 frompos:40 tillpos:42 #0.05%
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1951 frompos:40 tillpos:52 #0.29%
 at:1952 frompos:40 tillpos:50 #0.23%
 at:1954 frompos:40 tillpos:44 #0.1%
 at:1955 frompos:40 tillpos:48 #0.18%
 at:1956 frompos:40 tillpos:44 #0.09%
 at:1957 frompos:40 tillpos:47 #0.17%
 at:1958 frompos:40 tillpos:51 #0.27%
 at:1959 frompos:40 tillpos:57 #0.4%
 at:1960 frompos:40 tillpos:50 #0.24%
 at:1961 frompos:40 tillpos:54 #0.33%
 at:1962 frompos:40 tillpos:66 #0.62%
 at:1963 frompos:40 tillpos:70 #0.71%
 at:1964 frompos:40 tillpos:56 #0.39%
 at:1965 frompos:40 tillpos:91 #1.22%
 at:1966 frompos:40 tillpos:80 #0.95%
 at:1967 frompos:40 tillpos:100 #1.45%
 at:1968 frompos:40 tillpos:77 #0.89%
 at:1969 frompos:40 tillpos:96 #1.35%
 at:1970 frompos:40 tillpos:94 #1.29%
 at:1971 frompos:40 tillpos:114 #1.78%
 at:1972 frompos:40 tillpos:110 #1.67%
 at:1973 frompos:40 tillpos:126 #2.07%
 at:1974 frompos:40 tillpos:153 #2.71%
 at:1975 frompos:40 tillpos:133 #2.24%
 at:1976 frompos:40 tillpos:140 #2.4%
 at:1977 frompos:40 tillpos:158 #2.83%
 at:1978 frompos:40 tillpos:157 #2.8%
 at:1979 frompos:40 tillpos:133 #2.24%
 at:1980 frompos:40 tillpos:163 #2.96%
 at:1981 frompos:40 tillpos:133 #2.23%
 at:1982 frompos:40 tillpos:155 #2.75%
 at:1983 frompos:40 tillpos:161 #2.9%
 at:1984 frompos:40 tillpos:154 #2.74%
 at:1985 frompos:40 tillpos:198 #3.8%
 at:1986 frompos:40 tillpos:174 #3.21%
 at:1987 frompos:40 tillpos:221 #4.35%
 at:1988 frompos:40 tillpos:227 #4.48%
 at:1989 frompos:40 tillpos:235 #4.69%
 at:1990 frompos:40 tillpos:267 #5.45%
 at:1991 frompos:40 tillpos:228 #4.5%
 at:1992 frompos:40 tillpos:250 #5.03%
 at:1993 frompos:40 tillpos:247 #4.96%
 at:1994 frompos:40 tillpos:246 #4.94%
 at:1995 frompos:40 tillpos:250 #5.05%
 at:1996 frompos:40 tillpos:179 #3.34%
 at:1997 frompos:40 tillpos:189 #3.57%
 at:1998 frompos:40 tillpos:190 #3.6%
 at:1999 frompos:40 tillpos:245 #4.91%
 at:2000 frompos:40 tillpos:198 #3.78%
 at:2001 frompos:40 tillpos:187 #3.52%
 at:2002 frompos:40 tillpos:210 #4.08%
 at:2003 frompos:40 tillpos:163 #2.95%
 at:2004 frompos:40 tillpos:191 #3.63%
 at:2005 frompos:40 tillpos:186 #3.51%
 at:2006 frompos:40 tillpos:171 #3.15%
 
&lt;/timeline&gt;

== Tengt efni ==
*[[Vanir|Vaninn]] [[Freyr (norræn goðafræði)|Freyr]] í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]]

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}
* {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}}

[[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]]</text>
      <sha1>kfsvpyf0pjs2bfvm5i7k4w4yxpxojul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bjarki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16564</id>
    <revision>
      <id>1963196</id>
      <parentid>1957054</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raggifaggi</username>
        <id>116515</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ég hef gert þetta rétt fallið</comment>
      <origin>1963196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10364" sha1="s8g46r4qitf0wozvosvx0co4cfuz60r" xml:space="preserve">{{Íslenskt mannanafn
| nafn = Bjarki
| kyn = kk
| nefnifall = Bjarki
| þolfall = björkþór
| þágufall = baldur flotti
| eignarfall = bitch
| eiginnöfn = 1.020
| millinöfn = 417
| dagsetning = júlí 2007
| dagsetning_fyrsta = 2023
| dagsetning_fyrsta_kyn = kk
}}
'''Bjarki''' er [[íslenskt karlmannsnafn]].

== Dreifing á Íslandi ==
{{Þjóðskrártölfræði}}
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Bjarki
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:50
  bar:4 text:40
  bar:3 text:30
  bar:2 text:20
  bar:1 text:10
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1951 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1952 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1953 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1954 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1955 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1956 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1957 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1959 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1960 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1961 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1962 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1963 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1964 frompos:40 tillpos:60 #4
 at:1965 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1966 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1967 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1968 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1969 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1970 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1971 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1972 frompos:40 tillpos:145 #21
 at:1973 frompos:40 tillpos:150 #22
 at:1974 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1975 frompos:40 tillpos:110 #14
 at:1976 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1977 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1978 frompos:40 tillpos:120 #16
 at:1979 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:1980 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1981 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1982 frompos:40 tillpos:150 #22
 at:1983 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1984 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1985 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1986 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1987 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1988 frompos:40 tillpos:165 #25
 at:1989 frompos:40 tillpos:155 #23
 at:1990 frompos:40 tillpos:245 #41
 at:1991 frompos:40 tillpos:235 #39
 at:1992 frompos:40 tillpos:215 #35
 at:1993 frompos:40 tillpos:275 #47
 at:1994 frompos:40 tillpos:175 #27
 at:1995 frompos:40 tillpos:230 #38
 at:1996 frompos:40 tillpos:185 #29
 at:1997 frompos:40 tillpos:210 #34
 at:1998 frompos:40 tillpos:180 #28
 at:1999 frompos:40 tillpos:170 #26
 at:2000 frompos:40 tillpos:165 #25
 at:2001 frompos:40 tillpos:155 #23
 at:2002 frompos:40 tillpos:175 #27
 at:2003 frompos:40 tillpos:130 #18
 at:2004 frompos:40 tillpos:110 #14
 at:2005 frompos:40 tillpos:165 #25
 at:2006 frompos:40 tillpos:150 #22
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1953 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1954 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1957 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1959 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1960 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1961 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1962 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1963 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1964 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1965 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1966 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1967 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1968 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1969 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1970 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1971 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1972 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1973 frompos:40 tillpos:60 #4
 at:1974 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1975 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1976 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1977 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1978 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1979 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1981 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1982 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1983 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1984 frompos:40 tillpos:60 #4
 at:1985 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1986 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1987 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1988 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1989 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1990 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1991 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1993 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:1994 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1995 frompos:40 tillpos:145 #21
 at:1996 frompos:40 tillpos:125 #17
 at:1997 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1998 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1999 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:2000 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:2001 frompos:40 tillpos:140 #20
 at:2002 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:2003 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:2004 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:2005 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:2006 frompos:40 tillpos:105 #13
 
&lt;/timeline&gt;
 
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Bjarki
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:2 %
  bar:4 text:1.6 %
  bar:3 text:1.2 %
  bar:2 text:0.8 %
  bar:1 text:0.4 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1951 frompos:40 tillpos:45 #0.04%
 at:1952 frompos:40 tillpos:45 #0.04%
 at:1953 frompos:40 tillpos:51 #0.09%
 at:1954 frompos:40 tillpos:51 #0.09%
 at:1955 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1956 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1957 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1959 frompos:40 tillpos:46 #0.05%
 at:1960 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1961 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1962 frompos:40 tillpos:46 #0.05%
 at:1963 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1964 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:1965 frompos:40 tillpos:59 #0.15%
 at:1966 frompos:40 tillpos:64 #0.19%
 at:1967 frompos:40 tillpos:79 #0.31%
 at:1968 frompos:40 tillpos:59 #0.15%
 at:1969 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1970 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1971 frompos:40 tillpos:76 #0.29%
 at:1972 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1973 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1974 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1975 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1976 frompos:40 tillpos:76 #0.29%
 at:1977 frompos:40 tillpos:78 #0.3%
 at:1978 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1979 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1980 frompos:40 tillpos:71 #0.25%
 at:1981 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1982 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1983 frompos:40 tillpos:78 #0.3%
 at:1984 frompos:40 tillpos:79 #0.31%
 at:1985 frompos:40 tillpos:66 #0.21%
 at:1986 frompos:40 tillpos:78 #0.3%
 at:1987 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1988 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:1989 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1990 frompos:40 tillpos:149 #0.87%
 at:1991 frompos:40 tillpos:146 #0.85%
 at:1992 frompos:40 tillpos:134 #0.75%
 at:1993 frompos:40 tillpos:169 #1.03%
 at:1994 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1995 frompos:40 tillpos:145 #0.84%
 at:1996 frompos:40 tillpos:119 #0.63%
 at:1997 frompos:40 tillpos:135 #0.76%
 at:1998 frompos:40 tillpos:119 #0.63%
 at:1999 frompos:40 tillpos:118 #0.62%
 at:2000 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:2001 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:2002 frompos:40 tillpos:119 #0.63%
 at:2003 frompos:40 tillpos:91 #0.41%
 at:2004 frompos:40 tillpos:79 #0.31%
 at:2005 frompos:40 tillpos:108 #0.54%
 at:2006 frompos:40 tillpos:101 #0.49%
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1953 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:1954 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:1957 frompos:40 tillpos:61 #0.17%
 at:1959 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #0.4%
 at:1961 frompos:40 tillpos:61 #0.17%
 at:1962 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1964 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1965 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1966 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1967 frompos:40 tillpos:108 #0.54%
 at:1968 frompos:40 tillpos:105 #0.52%
 at:1969 frompos:40 tillpos:88 #0.38%
 at:1970 frompos:40 tillpos:125 #0.68%
 at:1971 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1972 frompos:40 tillpos:76 #0.29%
 at:1973 frompos:40 tillpos:68 #0.22%
 at:1974 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1975 frompos:40 tillpos:113 #0.58%
 at:1976 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1977 frompos:40 tillpos:64 #0.19%
 at:1978 frompos:40 tillpos:121 #0.65%
 at:1979 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1980 frompos:40 tillpos:104 #0.51%
 at:1981 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1982 frompos:40 tillpos:54 #0.11%
 at:1983 frompos:40 tillpos:83 #0.34%
 at:1984 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1985 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1986 frompos:40 tillpos:95 #0.44%
 at:1987 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1988 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1989 frompos:40 tillpos:91 #0.41%
 at:1990 frompos:40 tillpos:113 #0.58%
 at:1991 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:1992 frompos:40 tillpos:104 #0.51%
 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #0.8%
 at:1994 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1995 frompos:40 tillpos:178 #1.1%
 at:1996 frompos:40 tillpos:146 #0.85%
 at:1997 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1998 frompos:40 tillpos:125 #0.68%
 at:1999 frompos:40 tillpos:123 #0.66%
 at:2000 frompos:40 tillpos:133 #0.74%
 at:2001 frompos:40 tillpos:173 #1.06%
 at:2002 frompos:40 tillpos:125 #0.68%
 at:2003 frompos:40 tillpos:136 #0.77%
 at:2004 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:2005 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:2006 frompos:40 tillpos:124 #0.67%
 
&lt;/timeline&gt;

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=https://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20041116130735/http://rettarheimild.is/mannanofn/|archive-date=16. nóvember 2004|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}

* {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}}

[[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]]</text>
      <sha1>s8g46r4qitf0wozvosvx0co4cfuz60r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963200</id>
      <parentid>1963196</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/Raggifaggi|Raggifaggi]] ([[User talk:Raggifaggi|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:SchlurcherBot|SchlurcherBot]]</comment>
      <origin>1957054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10353" sha1="b0gb8z9yxdpqcgv0j060gf95p454hv6" xml:space="preserve">{{Íslenskt mannanafn
| nafn = Bjarki
| kyn = kk
| nefnifall = Bjarki
| þolfall = Bjarka
| þágufall = Bjarka
| eignarfall = Bjarka
| eiginnöfn = 1.020
| millinöfn = 417
| dagsetning = júlí 2007
| dagsetning_fyrsta = 2023
| dagsetning_fyrsta_kyn = kk
}}
'''Bjarki''' er [[íslenskt karlmannsnafn]].

== Dreifing á Íslandi ==
{{Þjóðskrártölfræði}}
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Bjarki
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:50
  bar:4 text:40
  bar:3 text:30
  bar:2 text:20
  bar:1 text:10
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1951 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1952 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1953 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1954 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1955 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1956 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1957 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1959 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1960 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1961 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1962 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1963 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1964 frompos:40 tillpos:60 #4
 at:1965 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1966 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1967 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1968 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1969 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1970 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1971 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1972 frompos:40 tillpos:145 #21
 at:1973 frompos:40 tillpos:150 #22
 at:1974 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1975 frompos:40 tillpos:110 #14
 at:1976 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1977 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1978 frompos:40 tillpos:120 #16
 at:1979 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:1980 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1981 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1982 frompos:40 tillpos:150 #22
 at:1983 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1984 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1985 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1986 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1987 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:1988 frompos:40 tillpos:165 #25
 at:1989 frompos:40 tillpos:155 #23
 at:1990 frompos:40 tillpos:245 #41
 at:1991 frompos:40 tillpos:235 #39
 at:1992 frompos:40 tillpos:215 #35
 at:1993 frompos:40 tillpos:275 #47
 at:1994 frompos:40 tillpos:175 #27
 at:1995 frompos:40 tillpos:230 #38
 at:1996 frompos:40 tillpos:185 #29
 at:1997 frompos:40 tillpos:210 #34
 at:1998 frompos:40 tillpos:180 #28
 at:1999 frompos:40 tillpos:170 #26
 at:2000 frompos:40 tillpos:165 #25
 at:2001 frompos:40 tillpos:155 #23
 at:2002 frompos:40 tillpos:175 #27
 at:2003 frompos:40 tillpos:130 #18
 at:2004 frompos:40 tillpos:110 #14
 at:2005 frompos:40 tillpos:165 #25
 at:2006 frompos:40 tillpos:150 #22
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1953 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1954 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1957 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1959 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1960 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1961 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1962 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1963 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1964 frompos:40 tillpos:45 #1
 at:1965 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1966 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1967 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1968 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1969 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1970 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1971 frompos:40 tillpos:85 #9
 at:1972 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1973 frompos:40 tillpos:60 #4
 at:1974 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1975 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1976 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1977 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1978 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1979 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1981 frompos:40 tillpos:55 #3
 at:1982 frompos:40 tillpos:50 #2
 at:1983 frompos:40 tillpos:70 #6
 at:1984 frompos:40 tillpos:60 #4
 at:1985 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1986 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1987 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1988 frompos:40 tillpos:65 #5
 at:1989 frompos:40 tillpos:75 #7
 at:1990 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1991 frompos:40 tillpos:80 #8
 at:1992 frompos:40 tillpos:90 #10
 at:1993 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:1994 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1995 frompos:40 tillpos:145 #21
 at:1996 frompos:40 tillpos:125 #17
 at:1997 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:1998 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:1999 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:2000 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:2001 frompos:40 tillpos:140 #20
 at:2002 frompos:40 tillpos:105 #13
 at:2003 frompos:40 tillpos:115 #15
 at:2004 frompos:40 tillpos:100 #12
 at:2005 frompos:40 tillpos:95 #11
 at:2006 frompos:40 tillpos:105 #13
 
&lt;/timeline&gt;
 
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Bjarki
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:2 %
  bar:4 text:1.6 %
  bar:3 text:1.2 %
  bar:2 text:0.8 %
  bar:1 text:0.4 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1951 frompos:40 tillpos:45 #0.04%
 at:1952 frompos:40 tillpos:45 #0.04%
 at:1953 frompos:40 tillpos:51 #0.09%
 at:1954 frompos:40 tillpos:51 #0.09%
 at:1955 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1956 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1957 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1959 frompos:40 tillpos:46 #0.05%
 at:1960 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1961 frompos:40 tillpos:44 #0.03%
 at:1962 frompos:40 tillpos:46 #0.05%
 at:1963 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1964 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:1965 frompos:40 tillpos:59 #0.15%
 at:1966 frompos:40 tillpos:64 #0.19%
 at:1967 frompos:40 tillpos:79 #0.31%
 at:1968 frompos:40 tillpos:59 #0.15%
 at:1969 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1970 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1971 frompos:40 tillpos:76 #0.29%
 at:1972 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1973 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1974 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1975 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1976 frompos:40 tillpos:76 #0.29%
 at:1977 frompos:40 tillpos:78 #0.3%
 at:1978 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1979 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1980 frompos:40 tillpos:71 #0.25%
 at:1981 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1982 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1983 frompos:40 tillpos:78 #0.3%
 at:1984 frompos:40 tillpos:79 #0.31%
 at:1985 frompos:40 tillpos:66 #0.21%
 at:1986 frompos:40 tillpos:78 #0.3%
 at:1987 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1988 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:1989 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1990 frompos:40 tillpos:149 #0.87%
 at:1991 frompos:40 tillpos:146 #0.85%
 at:1992 frompos:40 tillpos:134 #0.75%
 at:1993 frompos:40 tillpos:169 #1.03%
 at:1994 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1995 frompos:40 tillpos:145 #0.84%
 at:1996 frompos:40 tillpos:119 #0.63%
 at:1997 frompos:40 tillpos:135 #0.76%
 at:1998 frompos:40 tillpos:119 #0.63%
 at:1999 frompos:40 tillpos:118 #0.62%
 at:2000 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:2001 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:2002 frompos:40 tillpos:119 #0.63%
 at:2003 frompos:40 tillpos:91 #0.41%
 at:2004 frompos:40 tillpos:79 #0.31%
 at:2005 frompos:40 tillpos:108 #0.54%
 at:2006 frompos:40 tillpos:101 #0.49%
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1953 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:1954 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:1957 frompos:40 tillpos:61 #0.17%
 at:1959 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1960 frompos:40 tillpos:90 #0.4%
 at:1961 frompos:40 tillpos:61 #0.17%
 at:1962 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1963 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1964 frompos:40 tillpos:50 #0.08%
 at:1965 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1966 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1967 frompos:40 tillpos:108 #0.54%
 at:1968 frompos:40 tillpos:105 #0.52%
 at:1969 frompos:40 tillpos:88 #0.38%
 at:1970 frompos:40 tillpos:125 #0.68%
 at:1971 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1972 frompos:40 tillpos:76 #0.29%
 at:1973 frompos:40 tillpos:68 #0.22%
 at:1974 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1975 frompos:40 tillpos:113 #0.58%
 at:1976 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1977 frompos:40 tillpos:64 #0.19%
 at:1978 frompos:40 tillpos:121 #0.65%
 at:1979 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1980 frompos:40 tillpos:104 #0.51%
 at:1981 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:1982 frompos:40 tillpos:54 #0.11%
 at:1983 frompos:40 tillpos:83 #0.34%
 at:1984 frompos:40 tillpos:70 #0.24%
 at:1985 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1986 frompos:40 tillpos:95 #0.44%
 at:1987 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1988 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1989 frompos:40 tillpos:91 #0.41%
 at:1990 frompos:40 tillpos:113 #0.58%
 at:1991 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:1992 frompos:40 tillpos:104 #0.51%
 at:1993 frompos:40 tillpos:140 #0.8%
 at:1994 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1995 frompos:40 tillpos:178 #1.1%
 at:1996 frompos:40 tillpos:146 #0.85%
 at:1997 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1998 frompos:40 tillpos:125 #0.68%
 at:1999 frompos:40 tillpos:123 #0.66%
 at:2000 frompos:40 tillpos:133 #0.74%
 at:2001 frompos:40 tillpos:173 #1.06%
 at:2002 frompos:40 tillpos:125 #0.68%
 at:2003 frompos:40 tillpos:136 #0.77%
 at:2004 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:2005 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:2006 frompos:40 tillpos:124 #0.67%
 
&lt;/timeline&gt;

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=https://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20041116130735/http://rettarheimild.is/mannanofn/|archive-date=16. nóvember 2004|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}

* {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}}

[[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]]</text>
      <sha1>b0gb8z9yxdpqcgv0j060gf95p454hv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ragnar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17507</id>
    <revision>
      <id>1963193</id>
      <parentid>1896307</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T10:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29237-27</username>
        <id>116514</id>
      </contributor>
      <comment>Lagaði stafsetninga villu</comment>
      <origin>1963193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11223" sha1="3bhk8xjsfzqmjed6ykpxr4vyiovpor6" xml:space="preserve">{{Íslenskt mannanafn
| nafn = Ragnar
| kyn = kk
| nefnifall = Ragnar
| þolfall = Raggings
| þágufall = Raggri
| eignarfall = Raggsars
| eiginnöfn = 1.256
| millinöfn = 579
| dagsetning = júlí 2007
| dagsetning_fyrsta = 2023
| dagsetning_fyrsta_kyn = kk
}}
'''Ragnar''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. 

== Dreifing á Íslandi ==
{{Þjóðskrártölfræði}}
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ragnar
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:40
  bar:4 text:32
  bar:3 text:24
  bar:2 text:16
  bar:1 text:8
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:140 #16
 at:1951 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:1952 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1953 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1954 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1955 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1956 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1957 frompos:40 tillpos:203 #26
 at:1958 frompos:40 tillpos:203 #26
 at:1959 frompos:40 tillpos:203 #26
 at:1960 frompos:40 tillpos:209 #27
 at:1961 frompos:40 tillpos:221 #29
 at:1962 frompos:40 tillpos:221 #29
 at:1963 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1964 frompos:40 tillpos:190 #24
 at:1965 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1966 frompos:40 tillpos:209 #27
 at:1967 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1968 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1969 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1970 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1971 frompos:40 tillpos:246 #33
 at:1972 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1973 frompos:40 tillpos:246 #33
 at:1974 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1975 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1976 frompos:40 tillpos:234 #31
 at:1977 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1978 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1979 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1980 frompos:40 tillpos:184 #23
 at:1981 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1982 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1983 frompos:40 tillpos:159 #19
 at:1984 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1985 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1986 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1987 frompos:40 tillpos:221 #29
 at:1988 frompos:40 tillpos:159 #19
 at:1989 frompos:40 tillpos:140 #16
 at:1990 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1991 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1992 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1993 frompos:40 tillpos:190 #24
 at:1994 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1995 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1996 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:1997 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1998 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1999 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:2000 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:2001 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:2002 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:2003 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:2004 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:2005 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:2006 frompos:40 tillpos:90 #8
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:84 #7
 at:1951 frompos:40 tillpos:59 #3
 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1953 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1954 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1955 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1956 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1957 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1958 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1959 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1960 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1961 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1962 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1963 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1964 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1965 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:1966 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1967 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1968 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1969 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1970 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1971 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1972 frompos:40 tillpos:159 #19
 at:1973 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1974 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1975 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1976 frompos:40 tillpos:140 #16
 at:1977 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1978 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1979 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1980 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1981 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1982 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:1983 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1984 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1985 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1986 frompos:40 tillpos:84 #7
 at:1987 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1989 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1990 frompos:40 tillpos:65 #4
 at:1991 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1992 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1993 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:1994 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1995 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1996 frompos:40 tillpos:65 #4
 at:1997 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1998 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:1999 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:2000 frompos:40 tillpos:59 #3
 at:2001 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:2002 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:2003 frompos:40 tillpos:59 #3
 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:2005 frompos:40 tillpos:53 #2
 at:2006 frompos:40 tillpos:53 #2
 
&lt;/timeline&gt;
 
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ragnar
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:2 %
  bar:4 text:1.6 %
  bar:3 text:1.2 %
  bar:2 text:0.8 %
  bar:1 text:0.4 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1951 frompos:40 tillpos:96 #0.45%
 at:1952 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:1953 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1954 frompos:40 tillpos:93 #0.42%
 at:1955 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1956 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1957 frompos:40 tillpos:121 #0.65%
 at:1958 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1959 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1960 frompos:40 tillpos:123 #0.66%
 at:1961 frompos:40 tillpos:134 #0.75%
 at:1962 frompos:40 tillpos:129 #0.71%
 at:1963 frompos:40 tillpos:116 #0.61%
 at:1964 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1965 frompos:40 tillpos:115 #0.6%
 at:1966 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1967 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1968 frompos:40 tillpos:103 #0.5%
 at:1969 frompos:40 tillpos:89 #0.39%
 at:1970 frompos:40 tillpos:133 #0.74%
 at:1971 frompos:40 tillpos:138 #0.78%
 at:1972 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:1973 frompos:40 tillpos:129 #0.71%
 at:1974 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1975 frompos:40 tillpos:89 #0.39%
 at:1976 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1977 frompos:40 tillpos:108 #0.54%
 at:1978 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1979 frompos:40 tillpos:105 #0.52%
 at:1980 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1981 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1982 frompos:40 tillpos:115 #0.6%
 at:1983 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:1984 frompos:40 tillpos:105 #0.52%
 at:1985 frompos:40 tillpos:104 #0.51%
 at:1986 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1987 frompos:40 tillpos:124 #0.67%
 at:1988 frompos:40 tillpos:93 #0.42%
 at:1989 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1990 frompos:40 tillpos:115 #0.6%
 at:1991 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1992 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:1993 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1994 frompos:40 tillpos:88 #0.38%
 at:1995 frompos:40 tillpos:71 #0.25%
 at:1996 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1997 frompos:40 tillpos:88 #0.38%
 at:1998 frompos:40 tillpos:83 #0.34%
 at:1999 frompos:40 tillpos:68 #0.22%
 at:2000 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:2001 frompos:40 tillpos:84 #0.35%
 at:2002 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:2003 frompos:40 tillpos:55 #0.12%
 at:2004 frompos:40 tillpos:68 #0.22%
 at:2005 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:2006 frompos:40 tillpos:63 #0.18%
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:175 #1.08%
 at:1951 frompos:40 tillpos:95 #0.44%
 at:1952 frompos:40 tillpos:151 #0.89%
 at:1953 frompos:40 tillpos:163 #0.98%
 at:1954 frompos:40 tillpos:178 #1.1%
 at:1955 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1956 frompos:40 tillpos:156 #0.93%
 at:1957 frompos:40 tillpos:163 #0.98%
 at:1958 frompos:40 tillpos:149 #0.87%
 at:1959 frompos:40 tillpos:208 #1.34%
 at:1960 frompos:40 tillpos:100 #0.48%
 at:1961 frompos:40 tillpos:153 #0.9%
 at:1962 frompos:40 tillpos:136 #0.77%
 at:1963 frompos:40 tillpos:129 #0.71%
 at:1964 frompos:40 tillpos:146 #0.85%
 at:1965 frompos:40 tillpos:164 #0.99%
 at:1966 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1967 frompos:40 tillpos:145 #0.84%
 at:1968 frompos:40 tillpos:143 #0.82%
 at:1969 frompos:40 tillpos:134 #0.75%
 at:1970 frompos:40 tillpos:135 #0.76%
 at:1971 frompos:40 tillpos:128 #0.7%
 at:1972 frompos:40 tillpos:176 #1.09%
 at:1973 frompos:40 tillpos:101 #0.49%
 at:1974 frompos:40 tillpos:176 #1.09%
 at:1975 frompos:40 tillpos:163 #0.98%
 at:1976 frompos:40 tillpos:153 #0.9%
 at:1977 frompos:40 tillpos:174 #1.07%
 at:1978 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1979 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1980 frompos:40 tillpos:155 #0.92%
 at:1981 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1982 frompos:40 tillpos:74 #0.27%
 at:1983 frompos:40 tillpos:159 #0.95%
 at:1984 frompos:40 tillpos:100 #0.48%
 at:1985 frompos:40 tillpos:121 #0.65%
 at:1986 frompos:40 tillpos:95 #0.44%
 at:1987 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1988 frompos:40 tillpos:96 #0.45%
 at:1989 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1990 frompos:40 tillpos:66 #0.21%
 at:1991 frompos:40 tillpos:140 #0.8%
 at:1992 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1993 frompos:40 tillpos:74 #0.27%
 at:1994 frompos:40 tillpos:93 #0.42%
 at:1995 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1996 frompos:40 tillpos:65 #0.2%
 at:1997 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1998 frompos:40 tillpos:74 #0.27%
 at:1999 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:2000 frompos:40 tillpos:59 #0.15%
 at:2001 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:2002 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:2003 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #0.4%
 at:2005 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:2006 frompos:40 tillpos:54 #0.11%
 
&lt;/timeline&gt;

== Ýmislegt ==
Númerið ''RAGNAR'' var eitt af tveimur fyrstu [[einkanúmer]]unum sem skráð voru á Íslandi, en hitt var ''ÍSLAND''.&lt;ref&gt;{{mbl|innlent/2000/02/29/1_652_einkamerki_a_bila_verid_gefin_ut|1.652 einkamerki á bíla verið gefin út}}&lt;/ref&gt; 

== Heimildir ==
&lt;references/&gt;
# {{vefheimild|url=http://www.island.is/mannanofn/leit-ad-nafni/|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20041116130735/http://rettarheimild.is/mannanofn/|archive-date=16. nóvember 2004|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}
# {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}}

[[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]]</text>
      <sha1>3bhk8xjsfzqmjed6ykpxr4vyiovpor6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963201</id>
      <parentid>1963193</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-29237-27|~2026-29237-27]] ([[User talk:~2026-29237-27|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:2003:D5:AF1D:900:D51D:4DCA:AA77:7734|2003:D5:AF1D:900:D51D:4DCA:AA77:7734]]</comment>
      <origin>1896307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11221" sha1="9zx0z1qfkddbwj7tcu2lr4us27wbv37" xml:space="preserve">{{Íslenskt mannanafn
| nafn = Ragnar
| kyn = kk
| nefnifall = Ragnar
| þolfall = Ragnar
| þágufall = Ragnari
| eignarfall = Ragnars
| eiginnöfn = 1.256
| millinöfn = 579
| dagsetning = júlí 2007
| dagsetning_fyrsta = 2023
| dagsetning_fyrsta_kyn = kk
}}
'''Ragnar''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. 

== Dreifing á Íslandi ==
{{Þjóðskrártölfræði}}
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Fjöldi
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ragnar
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:40
  bar:4 text:32
  bar:3 text:24
  bar:2 text:16
  bar:1 text:8
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:140 #16
 at:1951 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:1952 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1953 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1954 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1955 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1956 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1957 frompos:40 tillpos:203 #26
 at:1958 frompos:40 tillpos:203 #26
 at:1959 frompos:40 tillpos:203 #26
 at:1960 frompos:40 tillpos:209 #27
 at:1961 frompos:40 tillpos:221 #29
 at:1962 frompos:40 tillpos:221 #29
 at:1963 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1964 frompos:40 tillpos:190 #24
 at:1965 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1966 frompos:40 tillpos:209 #27
 at:1967 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1968 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1969 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1970 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1971 frompos:40 tillpos:246 #33
 at:1972 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1973 frompos:40 tillpos:246 #33
 at:1974 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1975 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1976 frompos:40 tillpos:234 #31
 at:1977 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1978 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1979 frompos:40 tillpos:196 #25
 at:1980 frompos:40 tillpos:184 #23
 at:1981 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1982 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1983 frompos:40 tillpos:159 #19
 at:1984 frompos:40 tillpos:178 #22
 at:1985 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1986 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1987 frompos:40 tillpos:221 #29
 at:1988 frompos:40 tillpos:159 #19
 at:1989 frompos:40 tillpos:140 #16
 at:1990 frompos:40 tillpos:215 #28
 at:1991 frompos:40 tillpos:171 #21
 at:1992 frompos:40 tillpos:165 #20
 at:1993 frompos:40 tillpos:190 #24
 at:1994 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1995 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1996 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:1997 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1998 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1999 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:2000 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:2001 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:2002 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:2003 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:2004 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:2005 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:2006 frompos:40 tillpos:90 #8
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:84 #7
 at:1951 frompos:40 tillpos:59 #3
 at:1952 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1953 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1954 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1955 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1956 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1957 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1958 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1959 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1960 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1961 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1962 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1963 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1964 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1965 frompos:40 tillpos:121 #13
 at:1966 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1967 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1968 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1969 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1970 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1971 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1972 frompos:40 tillpos:159 #19
 at:1973 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1974 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1975 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1976 frompos:40 tillpos:140 #16
 at:1977 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1978 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1979 frompos:40 tillpos:109 #11
 at:1980 frompos:40 tillpos:153 #18
 at:1981 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1982 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:1983 frompos:40 tillpos:146 #17
 at:1984 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1985 frompos:40 tillpos:103 #10
 at:1986 frompos:40 tillpos:84 #7
 at:1987 frompos:40 tillpos:115 #12
 at:1988 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1989 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1990 frompos:40 tillpos:65 #4
 at:1991 frompos:40 tillpos:134 #15
 at:1992 frompos:40 tillpos:96 #9
 at:1993 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:1994 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:1995 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1996 frompos:40 tillpos:65 #4
 at:1997 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:1998 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:1999 frompos:40 tillpos:71 #5
 at:2000 frompos:40 tillpos:59 #3
 at:2001 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:2002 frompos:40 tillpos:78 #6
 at:2003 frompos:40 tillpos:59 #3
 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #8
 at:2005 frompos:40 tillpos:53 #2
 at:2006 frompos:40 tillpos:53 #2
 
&lt;/timeline&gt;
 
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40
AlignBars = late
 
DateFormat = yyyy
Period = from:1949 till:2008
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
 
Colors =
  id:canvas    value:white
  id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7)
  id:seinna  value: rgb(1,0.7,0)
 
Backgroundcolors = canvas:canvas
 
TextData =
  pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S
  text:Hlutfall
  pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S
  text:Ár
  pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M
  text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Ragnar
  pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S
  text:fyrsta nafn
  pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S
  text:seinni nöfn
 
BarData =
  bar:5 text:2 %
  bar:4 text:1.6 %
  bar:3 text:1.2 %
  bar:2 text:0.8 %
  bar:1 text:0.4 %
 
LineData=
 color:fyrsta
 width:5
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1951 frompos:40 tillpos:96 #0.45%
 at:1952 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:1953 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1954 frompos:40 tillpos:93 #0.42%
 at:1955 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1956 frompos:40 tillpos:111 #0.57%
 at:1957 frompos:40 tillpos:121 #0.65%
 at:1958 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1959 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1960 frompos:40 tillpos:123 #0.66%
 at:1961 frompos:40 tillpos:134 #0.75%
 at:1962 frompos:40 tillpos:129 #0.71%
 at:1963 frompos:40 tillpos:116 #0.61%
 at:1964 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1965 frompos:40 tillpos:115 #0.6%
 at:1966 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1967 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1968 frompos:40 tillpos:103 #0.5%
 at:1969 frompos:40 tillpos:89 #0.39%
 at:1970 frompos:40 tillpos:133 #0.74%
 at:1971 frompos:40 tillpos:138 #0.78%
 at:1972 frompos:40 tillpos:109 #0.55%
 at:1973 frompos:40 tillpos:129 #0.71%
 at:1974 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1975 frompos:40 tillpos:89 #0.39%
 at:1976 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1977 frompos:40 tillpos:108 #0.54%
 at:1978 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1979 frompos:40 tillpos:105 #0.52%
 at:1980 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1981 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1982 frompos:40 tillpos:115 #0.6%
 at:1983 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:1984 frompos:40 tillpos:105 #0.52%
 at:1985 frompos:40 tillpos:104 #0.51%
 at:1986 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1987 frompos:40 tillpos:124 #0.67%
 at:1988 frompos:40 tillpos:93 #0.42%
 at:1989 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:1990 frompos:40 tillpos:115 #0.6%
 at:1991 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1992 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:1993 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1994 frompos:40 tillpos:88 #0.38%
 at:1995 frompos:40 tillpos:71 #0.25%
 at:1996 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:1997 frompos:40 tillpos:88 #0.38%
 at:1998 frompos:40 tillpos:83 #0.34%
 at:1999 frompos:40 tillpos:68 #0.22%
 at:2000 frompos:40 tillpos:86 #0.37%
 at:2001 frompos:40 tillpos:84 #0.35%
 at:2002 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:2003 frompos:40 tillpos:55 #0.12%
 at:2004 frompos:40 tillpos:68 #0.22%
 at:2005 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:2006 frompos:40 tillpos:63 #0.18%
 
 color:seinna
 width:1
 
 at:1950 frompos:40 tillpos:175 #1.08%
 at:1951 frompos:40 tillpos:95 #0.44%
 at:1952 frompos:40 tillpos:151 #0.89%
 at:1953 frompos:40 tillpos:163 #0.98%
 at:1954 frompos:40 tillpos:178 #1.1%
 at:1955 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1956 frompos:40 tillpos:156 #0.93%
 at:1957 frompos:40 tillpos:163 #0.98%
 at:1958 frompos:40 tillpos:149 #0.87%
 at:1959 frompos:40 tillpos:208 #1.34%
 at:1960 frompos:40 tillpos:100 #0.48%
 at:1961 frompos:40 tillpos:153 #0.9%
 at:1962 frompos:40 tillpos:136 #0.77%
 at:1963 frompos:40 tillpos:129 #0.71%
 at:1964 frompos:40 tillpos:146 #0.85%
 at:1965 frompos:40 tillpos:164 #0.99%
 at:1966 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1967 frompos:40 tillpos:145 #0.84%
 at:1968 frompos:40 tillpos:143 #0.82%
 at:1969 frompos:40 tillpos:134 #0.75%
 at:1970 frompos:40 tillpos:135 #0.76%
 at:1971 frompos:40 tillpos:128 #0.7%
 at:1972 frompos:40 tillpos:176 #1.09%
 at:1973 frompos:40 tillpos:101 #0.49%
 at:1974 frompos:40 tillpos:176 #1.09%
 at:1975 frompos:40 tillpos:163 #0.98%
 at:1976 frompos:40 tillpos:153 #0.9%
 at:1977 frompos:40 tillpos:174 #1.07%
 at:1978 frompos:40 tillpos:99 #0.47%
 at:1979 frompos:40 tillpos:114 #0.59%
 at:1980 frompos:40 tillpos:155 #0.92%
 at:1981 frompos:40 tillpos:120 #0.64%
 at:1982 frompos:40 tillpos:74 #0.27%
 at:1983 frompos:40 tillpos:159 #0.95%
 at:1984 frompos:40 tillpos:100 #0.48%
 at:1985 frompos:40 tillpos:121 #0.65%
 at:1986 frompos:40 tillpos:95 #0.44%
 at:1987 frompos:40 tillpos:126 #0.69%
 at:1988 frompos:40 tillpos:96 #0.45%
 at:1989 frompos:40 tillpos:106 #0.53%
 at:1990 frompos:40 tillpos:66 #0.21%
 at:1991 frompos:40 tillpos:140 #0.8%
 at:1992 frompos:40 tillpos:98 #0.46%
 at:1993 frompos:40 tillpos:74 #0.27%
 at:1994 frompos:40 tillpos:93 #0.42%
 at:1995 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1996 frompos:40 tillpos:65 #0.2%
 at:1997 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:1998 frompos:40 tillpos:74 #0.27%
 at:1999 frompos:40 tillpos:75 #0.28%
 at:2000 frompos:40 tillpos:59 #0.15%
 at:2001 frompos:40 tillpos:94 #0.43%
 at:2002 frompos:40 tillpos:80 #0.32%
 at:2003 frompos:40 tillpos:60 #0.16%
 at:2004 frompos:40 tillpos:90 #0.4%
 at:2005 frompos:40 tillpos:53 #0.1%
 at:2006 frompos:40 tillpos:54 #0.11%
 
&lt;/timeline&gt;

== Ýmislegt ==
Númerið ''RAGNAR'' var eitt af tveimur fyrstu [[einkanúmer]]unum sem skráð voru á Íslandi, en hitt var ''ÍSLAND''.&lt;ref&gt;{{mbl|innlent/2000/02/29/1_652_einkamerki_a_bila_verid_gefin_ut|1.652 einkamerki á bíla verið gefin út}}&lt;/ref&gt; 

== Heimildir ==
&lt;references/&gt;
# {{vefheimild|url=http://www.island.is/mannanofn/leit-ad-nafni/|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20041116130735/http://rettarheimild.is/mannanofn/|archive-date=16. nóvember 2004|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}
# {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}}

[[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]]</text>
      <sha1>9zx0z1qfkddbwj7tcu2lr4us27wbv37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vetrarstríðið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21233</id>
    <revision>
      <id>1963190</id>
      <parentid>1949137</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10984" sha1="chncnxc1aq9lw3lvplqaqty4k9enp42" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = Vetrarstríðið
| partof            = [[seinni heimsstyrjöldin]]ni
| image             = Finn ski troops.jpg
| image_size        = 300px
| caption           = Finnsk skíðaherdeild í Vetrarstríðinu
| date              = 30. nóvember 1939 – 13. mars 1940&lt;br /&gt;({{Age in years, months, weeks and days|month1=11|day1=30|year1=1939|month2=03|day2=13|year2=1940}})
| place             = Austur-[[Finnland]]
| territory         = Sovétríkin innlima eyjar í [[Kirjálabotn]]i, [[Kirjálanes]], allt land umhverfis [[Ladogavatn]] að vestan og norðan, [[Salla]] og [[Fiskimannaskagi|Fiskimannaskaga]] og fá [[Hanko]] að leigu.
| result            = Friðarsáttmáli í Moskvu
| combatant2        = '''{{flag|Sovétríkin|1936}}'''
* [[Finnska lýðstjórnarlýðveldið]]
| combatant1        = '''{{flag|Finnland}}'''
* Erlendir sjálfboðaliðar
| commander2        = {{Plain list|
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} '''[[Jósef Stalín]]'''
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} '''[[Klíment Voroshílov]]'''
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} '''[[Semjon Tímoshenko]]'''
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} [[Kíríll Meretskov]]
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} [[Vladímír Grendal]]
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} [[Grígoríj Shtern]]
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} [[Míkhaíl Dúkhanov]]
* {{flagicon|Sovétríkin|1936}} [[Valerían Frolov]]
}}
| commander1        = {{Plain list|
* {{flagicon|Finland}} '''[[Kyösti Kallio]]'''
* {{flagicon|Finland}} '''[[C.G.E. Mannerheim]]'''
* {{flagicon|Finland}} [[Hugo Österman]]
* {{flagicon|Finland}} [[Harald Öhquist]]
* {{flagicon|Finland}} [[Erik Heinrichs]]
* {{flagicon|Finland}} [[Woldemar Hägglund]]
* {{flagicon|Finland}} [[Wiljo Tuompo]]
}}
| strength2         = {{nowrap|425.000–760.000 hermenn&lt;br /&gt; 2.514–6.541 skriðdrekar&lt;br /&gt;3.880 flugvélar&lt;ref name=&quot;Trotter 2002 p. 187&quot;&gt;[[#Trotter2002|Trotter (2002)]], bls. 187&lt;/ref&gt;}}
| strength1         = {{nowrap|300.000–340.000 hermenn&lt;br /&gt;32 skriðdrekar&lt;br /&gt;114 flugvélar}}
| casualties2       = 126.875–167.976 látnir eða horfnir&lt;ref name=&quot;Krivo1997_77-78&quot;&gt;[[#Krivo1997|Krivosheyev (1997)]], bls. 77–78&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kilin2007b_91&quot;&gt;[[#Kilin2007b|Kilin (2007b)]], bls. 91&lt;/ref&gt;&lt;ref name=autogenerated3&gt;[[#Petrov2013|Petrov (2013)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sokolov00_340&quot;&gt;[[#Sokolov00|Sokolov (2000)]], bls. 340&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;188.671–207.538 særðir eða veikir&lt;ref name=&quot;Krivo1997_77-78&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kilin2007b_91&quot; /&gt; (þ. á m. minnst 61.506 veikir eða [[frostbit]]nir&lt;ref name=&quot;Krivosheyev, Table 100&quot;&gt;{{Cite web|url=http://rus-sky.com/history/library/w/w04.htm|title=РОССИЯ И СССР В ВОЙНАХ XX ВЕКА. Глава III. ЛЮДСКИЕ ПОТЕРИ КРАСНОЙ АРМИИ ЗА ВРЕМЯ ГРАЖДАНСКОЙ ВОЙНЫ И ИНОСТРАННОЙ ВОЕННОЙ ИНТЕРВЕНЦИИ.|website=rus-sky.com|access-date=11 September 2018|archive-date=12 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512205514/http://rus-sky.com/history/library/w/w04.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;)&lt;br /&gt;5.572 teknir höndum&lt;ref name=&quot;Manninen1999b_815&quot;&gt;[[#Manninen1999b|Manninen (1999b)]], bls. 815&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;1.200–3.543 skriðdrekar&lt;ref name=&quot;Kilin1999&quot;&gt;[[#Kilin1999|Kilin (1999)]] bls. 381&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kanta1998_286&quot;&gt;[[#Kanta1998|Kantakoski (1998)]], bls. 286&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Manninen1999b_810-811&quot;&gt;[[#Manninen1999b|Manninen (1999b)]], bls. 810–811&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;261–515 flugvélar&lt;ref name=&quot;Manninen1999b_810-811&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kilin1999_381&quot;&gt;[[#Kilin1999|Kilin (1999)]], bls. 381&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''321.000–381.000 alls'''
| casualties1       = 25.904 látnir eða horfnir&lt;ref name=&quot;Kur&amp;Lent2005_1152&quot;&gt;[[#Kur&amp;Lent2005|Kurenmaa og Lentilä (2005)]], bls. 1152&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;43.557 særðir&lt;ref name=autogenerated2&gt;[[#Lent&amp;Juuti1999|Lentilä og Juutilainen (1999)]], bls. 821&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;800–1.100 teknir höndum&lt;ref name=&quot;Malmi1999_792&quot;&gt;[[#Malmi1999|Malmi (1999)]], bls. 792&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;20–30 skriðdrekar&lt;br /&gt;62 flugvélar&lt;ref name=&quot;Tillo1993_160&quot;&gt;[[#Tillotson1993|Tillotson (1993)]], bls. 160&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;1 vopnbúinn ísbrjótur laskaður&lt;br /&gt; Skipafloti á Lagodavatni afhentur Sovétríkjunum&lt;br /&gt;'''70.000 alls'''
|}}
'''[[Vetrarstríðið]]''' braust út þegar [[Sovétríkin]] réðust á [[Finnland]] þann [[30. nóvember]] [[1939]], þremur mánuðum eftir upphaf [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]]. Sovétríkin voru í framhaldi af því rekin úr [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] þann [[14. desember]]. [[Stalín]] reiknaði með að hertaka allt Finnland áður en árið væri úti, en mótstaða Finna reyndist sovéska hernum afar erfið, þrátt fyrir að sovésku herdeildirnar hefðu þrefaldan mannafla á við finnska herinn. Finnar héldu út þar til í mars [[1940]] þegar friðarsamkomulag var undirritað þar sem Finnar urðu að láta af hendi 10% af landsvæði sínu og 20% af helstu iðnaðarsvæðum sínum til Sovétríkjanna. 

Útkoma vetrastríðsins er blendnum tilfinningum háð. Þrátt fyrir að sovéski herinn hafi á endanum náð að brjóta varnir Finna á bak aftur, komust hvorki Sovétríkin né Finnland vel frá stríðinu. Mannfall í röðum sovéska hersins var gríðarlegt og breytti áliti annarra þjóða á Sovéska herveldinu. Geta [[Rauði herinn|Rauða hersins]] var mjög véfengd, sem að leiddi til ákvörðunar [[Hitler]]s um hrinda af stað [[Barbarossa-aðgerðin]]ni. Sovéski herinn náði að lokum ekki markmiði sínum um hertöku Finnlands og náði einungis undir sig landsvæði í kringum [[Ladogavatn]]. Finnar héldu hinsvegar sjálfstæði sínu og hlutu samúð og velvilja annarra þjóða í sinn garð. [[Frakkland|Frakkar]] og [[Bretland|Bretar]] höfðu undirbúið stuðning við Finna í gegnum Norður-[[Skandinavía|Skandinavíu]] en ekkert var úr því þegar skrifað var undir friðarsamkomulagið þann [[15. mars]]. 

Vetrarstríðið (''talvisota'' á [[finnska|finnsku]]) er að margra áliti hernaðarlegur smánarblettur á fyrrum Sovétríkjunum og var túlkað af sumum sem veikleikamerki á sovéska stjórnkerfinu. [[Stalín]] lærði þó af mistökum vetrarstríðsins og áttaði sig á því að pólitísk yfirráð yfir rauða hernum voru ekki lengur ásættanleg. Eftir vetrarstríðið var stjórnskipan hersins breytt, hann gerður nútímalegri og hæfir foringjar settir við stjórnvölinn. Þessi ákvörðun átti eftir að reynast vel síðar gegn [[Innrásin í Sovétríkin|innrás Þjóðverja]].

Á Íslandi var innrás Sovétríkjanna harðlega gagnrýnd. Allir stjórnmálaflokkar nema [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sósíalistaflokkurinn]] mótmæltu innrásinni. Sömuleiðis var almenningsálitið mjög andsnúið innrásinni. Andstaðan á Íslandi var að sumu leyti vegna þess að Íslendingar óttuðust um eigin stöðu ef stórveldum væri leyfilegt að ráðast á hlutlaus smáríki en ekki síður vegna samkenndar sem Íslendingar fundu með finnum sem norrænu ríki, enda kallaði innlimun Eystrasaltsríkjanna í Sovétríkin í upphafi seinni heimsstyrjaldarinnar hvergi nærri á sömu viðbrögð á Íslandi. Stuðningur Sósíalistaflokksins við innrásina gerði þá utanveltu í íslenskum stjórnmálum og reiði annarra flokka í þeirra garð vegna afstöðu þeirra til stríðsins gekk svo langt að aðrir flokkar komu sér saman um að hunsa þá á [[Alþingi]].

==Tengt efni==
* [[Finnagaldur]]

== Tenglar ==
{{commonscat|Winter War|vetrarstríðinu}}
* {{Tímarit.is|1713810|Vetrarstríðið|blað=[[Morgunblaðið]]|höfundur=Guðmundur Halldórsson; Páll Lúðvík Einarsson|útgáfudagsetning=3. desember 1989|blaðsíða=20-21}}

==Heimildir==
* {{cite book|last1=Kantakoski|first1=Pekka|title=Punaiset panssarit: Puna-armeijan panssarijoukot 1918–1945|year=1998|publisher=PS-Elso|isbn= 951-98057-0-2|ref=Kanta1998|language=fi|trans-title=Rauða brynjan: Skriðdrekaafli Rauða hersins, 1918–1945}}
* {{cite book|last=Kílín|first=Júríj|editor1-first=Markku|editor1-last=Jokisipilä| title=Sodan totuudet. Yksi suomalainen vastaa 5,7 ryssää|date=2007a|chapter=Leningradin sotilaspiirin rajakahakka|ref=Kilin2007a|publisher=Ajatus|author-link1=Yuri Kilin|language=fi|trans-title=Sannleikar stríðs. Einn Finni jafngildir 5,7 Rússum}}
* {{cite book|last=Kílín|first=Júríj|author-link=Júríj Kílín |title=Talvisodan pikkujättiläinen|year=1999| chapter=Puna-armeijan Stalinin tahdon toteuttajana|ref=Kilin1999|language=fi|trans-chapter=Rauði herinn sem framkvæmandi vilja Stalíns}}
* {{Cite book|last=Krivosheyev|first=Grigoriy|author-link=Grígoríj Krívoshejev|publisher=Greenhill Books|year=1997b|title=Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century|edition=1|url=https://books.google.com/books?id=CTTfAAAAMAAJ|isbn=1-85367-280-7|ref=Krivo1997|access-date=12. október 2015|archive-date=18. janúar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230118205310/https://books.google.com/books?id=CTTfAAAAMAAJ|url-status=live}}
* {{cite book|last1=Kurenmaa|first1=Pekka|last2=Lentilä|first2=Riitta|title=Jatkosodan pikkujättiläinen|year= 2005|chapter=Sodan tappiot|ref=Kur&amp;Lent2005|language=fi}}
* {{cite book|last1=Lentilä|first1=Riitta|last2=Juutilainen|first2=Antti|title=Talvisodan pikkujättiläinen|year=1999| chapter=Talvisodan uhrit|ref=Lent&amp;Juuti1999}}
* {{cite book|last=Malmi|first=Timo|title=Talvisodan pikkujättiläinen|year=1999|chapter=Suomalaiset sotavangit|ref=Malmi1999|language=fi|trans-chapter=Finnskir stríðsfangar}}
* {{cite book|last=Manninen|first=Ohto|title=Talvisodan pikkujättiläinen|date=1999b|chapter=Venäläiset sotavangit ja tappiot|ref=Manninen1999b|language=fi|trans-chapter=Rússneskir stríðsfangar og mannfall}}
* {{cite book|last=Petrov|first=Pavel|title=Venäläinen talvisotakirjallisuus: Bibliografia 1939–1945|publisher=Docendo|date=2013|isbn=978-952-5912-97-5|trans-title=Rússneskar bókmenntir vetrarstríðsins: Heimildir 1939–1945|language=fi|ref=Petrov2013}}
* {{cite book|last=Sokolov|first=Boris|title=Тайны финской войны|url=https://archive.org/details/tainyfinskoivoin0000unse|year=2000|chapter=Путь к миру|ref=Sokolov00|language=ru|trans-chapter=Leyndarmál rússnesk-finnska stríðsins|isbn=5-7838-0583-1}}
* {{Cite book|last1=Tillotson|first1=H.M.|title=Finland at Peace &amp; War 1918–1993|url=https://archive.org/details/finlandatpeacewa0000till|year= 1993|publisher=Michael Russell|isbn=0-85955-196-2|ref=Tillotson1993}}
* {{Cite book|last1=Trotter|first1=William R.|author-link1=William R. Trotter|title=The Winter War: The Russo–Finnish War of 1939–40|edition=5|year=2002|orig-year=1991|publisher=Aurum Press|isbn=1-85410-881-6|ref=Trotter2002}}
==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Seinni heimsstyrjöldin}}
[[Flokkur:Stríð á 20. öld]]
[[Flokkur:Saga Finnlands]]
[[Flokkur:Saga Sovétríkjanna]]
[[Flokkur:1939]]</text>
      <sha1>chncnxc1aq9lw3lvplqaqty4k9enp42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1557</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21782</id>
    <revision>
      <id>1963197</id>
      <parentid>1906812</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="fprcxle4o1zytqj2zp12ghrxr8poxsn" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1554]]|[[1555]]|[[1556]]|[[1557]]|[[1558]]|[[1559]]|[[1560]]|
[[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]|
[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]|
}}
Árið '''1557''' ('''MDLVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==

* [[Marteinn Einarsson]] Skálholtsbiskup sagði af sér embætti og gerðist prestur á [[Staðarstaður|Staðarstað]].
* [[Gísli Jónsson]] var kosinn biskup í Skálholti (vígður [[1558]]).
* Hans Lollich varð [[skólameistari]] í [[Skálholtsskóli|Skálholtsskóla]].

;Fædd

;Dáin

== Erlendis ==
[[Mynd:Portrait Anne of Cleves by Hans Holbein the Younger (Louvre).jpg|thumb|right|[[Anne af Cleves]], fjórða kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8]].]]
* [[6. janúar]] - [[Ítalíustríðin]]: Franski héraðsstjóri Picardy gerði árásir á borgirnar Douai og [[Lens]] í [[Spænsku Niðurlönd]]um og náði þeim undir sitt vald.
* [[2. apríl]] - Svíþjóð og Rússland sömdu um frið kenndan við [[Hólmgarður|Hólmgarð]].
* [[4. maí]] - The Stationers' Company hlaut einkaleyfi fyrir [[prentun]] og útgáfu á Englandi þar til 1710.
* [[12. apríl]] - Spánverjar stofnuðu [[Cuenca]] í núverandi Ekvador.
* [[28. maí]] - Byltingarmaðurinn [[Thomas Stafford]] og 32 fylgjendur hans voru hálshöggnir í [[Tower of London]] fyrir landráð.
* [[18. júní]]-[[23. júní]]: 24 voru tekin af lífi fyrir [[trúvilla|trúvillu]] á Englandi.
* [[12. september]] - Spánverjar sölsuðu undir sig [[Páfaríkin]].
* [[23.október]] - [[Múhameð al-Shaykh]], soldáninn af [[Marokkó]], var ráðinn af dögum og hermönnum Ottómanveldisins sem höfðu komið sér fyrir í her hans. Al-Shaykh hafði ætlað sér að ganga til liðs við Spán gegn Ottómönum. Abdallah al-Ghalib, sonur hans, tók við
* [[Portúgal]]ir settu upp verslunarstöð á [[Macao]] með leyfið Mingveldisins.

;Fædd
* [[24. febrúar]] - [[Matthías keisari]] hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1619]]).

;Dáin
* [[1. september]] - [[Jacques Cartier]], landkönnuður (f. [[1491]]).
* [[16. júlí]] - [[Anne af Cleves]], fjórða kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] (f. [[1515]]).
* [[1. ágúst]] - [[Olaus Magnus]], sænskur prestur og sagnaritari (f. [[1490]]).
* [[19. nóvember]] - [[Bona Sforza]], drottning Pólsk-litháíska samveldisins (f. [[1494]]).
* [[Sebastian Cabot]], ítalskur landkönnuður (f. [[1490]]).

[[Flokkur:1557]]
[[Flokkur:1551-1560]]</text>
      <sha1>fprcxle4o1zytqj2zp12ghrxr8poxsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963198</id>
      <parentid>1963197</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Erlendis */</comment>
      <origin>1963198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2434" sha1="9ts70xcej0oh8nrbqox9swqkpk14fzc" xml:space="preserve">{{Ár|
[[1554]]|[[1555]]|[[1556]]|[[1557]]|[[1558]]|[[1559]]|[[1560]]|
[[1541–1550]]|[[1551–1560]]|[[1561–1570]]|
[[15. öldin]]|[[16. öldin]]|[[17. öldin]]|
}}
Árið '''1557''' ('''MDLVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]])

== Á Íslandi ==

* [[Marteinn Einarsson]] Skálholtsbiskup sagði af sér embætti og gerðist prestur á [[Staðarstaður|Staðarstað]].
* [[Gísli Jónsson]] var kosinn biskup í Skálholti (vígður [[1558]]).
* Hans Lollich varð [[skólameistari]] í [[Skálholtsskóli|Skálholtsskóla]].

;Fædd

;Dáin

== Erlendis ==
[[Mynd:Portrait Anne of Cleves by Hans Holbein the Younger (Louvre).jpg|thumb|right|[[Anne af Cleves]], fjórða kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8]].]]
* [[6. janúar]] - [[Ítalíustríðin]]: Franski héraðsstjóri Picardy gerði árásir á borgirnar Douai og [[Lens]] í [[Spænsku Niðurlönd]]um og náði þeim undir sitt vald.
* [[2. apríl]] - Svíþjóð og Rússland sömdu um frið kenndan við [[Hólmgarður|Hólmgarð]].
* [[4. maí]] - The Stationers' Company hlaut einkaleyfi fyrir [[prentun]] og útgáfu á Englandi þar til 1710.
* [[12. apríl]] - Spánverjar stofnuðu [[Cuenca]] í núverandi Ekvador.
* [[28. maí]] - Byltingarmaðurinn [[Thomas Stafford]] og 32 fylgjendur hans voru hálshöggnir í [[Tower of London]] fyrir landráð.
* [[18. júní]]-[[23. júní]]: 24 voru tekin af lífi fyrir [[trúvilla|trúvillu]] á Englandi.
* [[12. september]] - Spánverjar sölsuðu undir sig [[Páfaríkin]].
* [[23. október]] - [[Múhameð al-Shaykh]], soldáninn af [[Marokkó]], var ráðinn af dögum og hermönnum Ottómanveldisins sem höfðu komið sér fyrir í her hans. Al-Shaykh hafði ætlað sér að ganga til liðs við Spán gegn Ottómönum. Abdallah al-Ghalib, sonur hans, tók við
* [[Portúgal]]ir settu upp verslunarstöð á [[Macao]] með leyfið Mingveldisins.

;Fædd
* [[24. febrúar]] - [[Matthías keisari]] hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1619]]).

;Dáin
* [[1. september]] - [[Jacques Cartier]], landkönnuður (f. [[1491]]).
* [[16. júlí]] - [[Anne af Cleves]], fjórða kona [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] (f. [[1515]]).
* [[1. ágúst]] - [[Olaus Magnus]], sænskur prestur og sagnaritari (f. [[1490]]).
* [[19. nóvember]] - [[Bona Sforza]], drottning Pólsk-litháíska samveldisins (f. [[1494]]).
* [[Sebastian Cabot]], ítalskur landkönnuður (f. [[1490]]).

[[Flokkur:1557]]
[[Flokkur:1551-1560]]</text>
      <sha1>9ts70xcej0oh8nrbqox9swqkpk14fzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlo Azeglio Ciampi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22368</id>
    <revision>
      <id>1963160</id>
      <parentid>1949237</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T01:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="gr5dvqovls6otcqatu7o1dwowgowtkf" xml:space="preserve">{{Forseti
| forskeyti = 
| nafn =  Carlo Azeglio Ciampi
| mynd = Ciampi_ritratto.jpg
| titill= [[Forseti Ítalíu]]
| stjórnartíð_start =18. maí 1999
| stjórnartíð_end= 15. maí 2006
| forsætisráðherra =  [[Massimo D'Alema]]&lt;br /&gt;[[Giuliano Amato]]&lt;br /&gt;[[Silvio Berlusconi]]
| forveri =[[Oscar Luigi Scalfaro]]
| eftirmaður =[[Giorgio Napolitano]]
| titill2= [[Forsætisráðherra Ítalíu]]
| stjórnartíð_start2 =29. apríl 1993 
| stjórnartíð_end2=11. maí 1994
| forseti2 =  [[Oscar Luigi Scalfaro]]
| forveri2 =[[Giuliano Amato]]
| eftirmaður2 =[[Silvio Berlusconi]]
| fæddur = {{Fæðingardagur|1920|12|9}}
| fæðingarstaður = [[Livorno]], [[Toskana]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2016|9|16|1920|12|9}}
| dánarstaður = [[Róm]], [[Ítalía|Ítalíu]]
| þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]]
| maki = 	{{gifting|Franca Pilla|1946}} 
| stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn  &lt;small&gt;(1947–2016)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Pd avvilente ma eviti scissioni. Sì a Bersani, vero rifondatore|first=Marzio|last=Breda|url=http://archiviostorico.corriere.it/2009/luglio/15/avvilente_eviti_scissioni_Bersani_vero_co_9_090715032.shtml|work=[[Corriere della Sera]]|date=15 July 2009|language=it|quote=La mia ultima tessera […] è stata quella del Partito d'azione, e altre non ne ho mai più volute.}}&lt;/ref&gt;
| börn = 2
| háskóli = Scuola Normale Superiore
|undirskrift =Carlo Azeglio Ciampi signature.svg
}}
'''Carlo Azeglio Ciampi''' (f. [[9. desember]] [[1920]]; d. [[16. september]] [[2016]]) var tíundi [[forseti Ítalíu]]. Hann var áður [[stjórnarformaður]] [[ítalski seðlabankinn|ítalska seðlabankans]], [[forsætisráðherra]] í [[starfsstjórn]] frá apríl [[1993]] til maí [[1994]] og síðan [[fjármálaráðherra]] í ríkisstjórnum [[Romano Prodi|Romanos Prodis]] og [[Massimo D'Alema]] frá [[1996]] til [[1999]]. 

[[13. maí]] [[1999]] var hann kjörinn forseti lýðveldisins af [[ítalska þingið|ítalska þinginu]] (sameinuðu þingi fulltrúadeildar og öldungadeildar) og var annar sem hlotið hefur þá tvo þriðju hluta atkvæða sem til þarf í fyrstu umferð. Hinn var [[Francesco Cossiga]] sem var kosinn forseti [[1985]].

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1993|
til=1994|
fyrir=[[Giuliano Amato]]|
eftir=[[Silvio Berlusconi]]|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forseti Ítalíu]] |
frá=1999|
til=2006|
fyrir=[[Oscar Luigi Scalfaro]]|
eftir=[[Giorgio Napolitano]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Ítalíu}}
{{Forsætisráðherrar Ítalíu}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu|Ciampi, Carlo Azeglio]]
[[Flokkur:Forsetar Ítalíu|Ciampi, Carlo Azeglio]]
{{fde|1920|2016|Carlo Azeglio Ciampi}}</text>
      <sha1>gr5dvqovls6otcqatu7o1dwowgowtkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Du gamla, du fria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22396</id>
    <revision>
      <id>1963188</id>
      <parentid>1702242</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2210" sha1="7vykjj6vkv6owxujlo30btwri4psgyr" xml:space="preserve">'''''Du gamla, du fria''''', er [[þjóðsöngur]] [[Svíþjóð]]ar samin af [[Richard Dybeck]] [[1844]] við gamalt [[þjóðlag]]. Hann samdi þó einungis tvö fyrstu versin af þeirri útgáfu sem notuð er í dag. Árið [[1910]] bætti [[Louise Ahlén]] við þeim tveim síðari. Þetta er þó ekki opinber þjóðsöngur þar sem Svíþjóð hefur engan slíkan. 

== Texti ==
&lt;table&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;'''Texti Richard Dybecks frá 1844'''&lt;/td&gt;&lt;td&gt;'''Viðbót Louise Ahléns frá 1910'''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;
'''1'''&lt;br /&gt;
''Du gamla, Du fria, Du fjällhöga nord''&lt;br /&gt;
''Du tysta, Du glädjerika sköna!''&lt;br /&gt;
''Jag hälsar Dig, vänaste land uppå jord,''&lt;br /&gt;
''Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna,''&lt;br /&gt;
''Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna.''

'''2'''&lt;br /&gt;
''Du tronar på minnen från fornstora dar,''&lt;br /&gt;
''då ärat Ditt namn flög över jorden.''&lt;br /&gt;
''Jag vet att Du är och Du blir vad du var.''&lt;br /&gt;
''Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,''&lt;br /&gt;
''Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.''

&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
'''3'''&lt;br /&gt;
''Jag städs vill dig tjäna mitt älskade land,''&lt;br /&gt;
''din trohet till döden vill jag svära.''&lt;br /&gt;
''Din rätt, skall jag värna, med håg och med hand,''&lt;br /&gt;
''Din fana, högt den bragderika bära,''&lt;br /&gt;
''Din fana, högt den bragderika bära.''

'''4'''&lt;br /&gt;
''Med Gud skall jag kämpa, för hem och för härd,''&lt;br /&gt;
''för Sverige, den kära fosterjorden.''&lt;br /&gt;
''Jag byter Dig ej, mot allt i en värld''&lt;br /&gt;
''Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden,''&lt;br /&gt;
''Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden.''
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;


== Tengt efni ==
* [http://www.lysator.liu.se/nordic/mirror2/dugam.html Du gamla, du fria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211095226/http://www.lysator.liu.se/nordic/mirror2/dugam.html |date=2005-12-11 }} (með tónlist)
* [http://www.sweden.se/templates/cs/BasicFactsheet____2863.aspx#3 Um sænska þjóðsönginn á sweden.se] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060106161858/http://www.sweden.se/templates/cs/BasicFactsheet____2863.aspx#3 |date=2006-01-06 }}

{{wikisource|sv:Du gamla, du fria|Du gamla, du fria}}

[[Flokkur:Þjóðsöngvar]]
[[Flokkur:Svíþjóð]]</text>
      <sha1>7vykjj6vkv6owxujlo30btwri4psgyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amintore Fanfani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22620</id>
    <revision>
      <id>1963158</id>
      <parentid>1685537</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T01:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5751" sha1="8e9b6aje1hoqftyym5262mef1741ngn" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn =  Amintore Fanfani
| mynd = Amintore Fanfani in three quarters close-up - 01-09-1979.jpg
| titill= [[Forsætisráðherra Ítalíu]]
| stjórnartíð_start = 18. apríl 1987
| stjórnartíð_end = 29. júlí 1987
| forseti = [[Francesco Cossiga]]
| forveri = [[Bettino Craxi]]
| eftirmaður = [[Giovanni Goria]]
| stjórnartíð_start2 = 1. desember 1982
| stjórnartíð_end2 = 4. ágúst 1983
| forveri2 = [[Giovanni Spadolini]]
| eftirmaður2 = [[Bettino Craxi]]
| forseti2 = [[Sandro Pertini]]
| stjórnartíð_start3 = 27. júlí 1960 
| stjórnartíð_end3 = 22. júní 1963
| forveri3 = [[Fernando Tambroni]]
| eftirmaður3 = [[Giovanni Leone]]
| forseti3 = [[Giovanni Gronchi]]&lt;br&gt;[[Antonio Segni]]
| stjórnartíð_start4 = 2. júlí 1958 
| stjórnartíð_end4 = 16. febrúar 1959
| forveri4 = [[Adone Zoli]]
| eftirmaður4 = [[Antonio Segni]]
| forseti4 = [[Giovanni Gronchi]]
| stjórnartíð_start5 = 19. janúar 1954 
| stjórnartíð_end5 = 10. febrúar 1954
| forveri5 = [[Giuseppe Pella]]
| eftirmaður5 = [[Mario Scelba]]
| forseti5 = [[Luigi Einaudi]]
| myndatexti1 = Fanfani árið 1979.
| fæddur = {{Fæðingardagur|1908|2|6}}
| fæðingarstaður = [[Pieve Santo Stefano]], [[Toskana]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]]
| dánardagur = {{dánardagur og aldur|1999|11|20|1908|2|6}}
| dánarstaður = [[Róm]], [[Latíum]], [[Ítalía|Ítalíu]]
| þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]]
| maki = {{plainlist|
* {{gifting|Biancarosa Provasoli|1939|1968|orsök=dó}}
* {{gifting|[[Maria Pia Fanfani|Maria Pia Tavazzani]]|1975}}
}}
| stjórnmálaflokkur =  [[Ítalski fasistaflokkurinn|PNF]] (1935–1943)&lt;br /&gt;[[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|DC]] (1943–1994)&lt;br /&gt;[[Ítalski þjóðarflokkurinn (1994)|PPI]] (1994–1999)
| börn = 7
| háskóli =  [[Università Cattolica del Sacro Cuore]]
| starf = {{Hlist|Stjórnmálamaður|hagfrlðingur}}
|undirskrift =
}}
'''Amintore Fanfani''' ([[6. febrúar]] [[1908]] – [[20. nóvember]] [[1999]]) var [[Ítalía|ítalskur]] stjórnmálamaður, félagi í [[kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|kristilega demókrataflokknum]] og [[forsætisráðherra Ítalíu]] í sex ríkisstjórnum frá [[1954]] til [[1987]].

Fanfani var menntaður í [[hagsaga|hagsögu]] og var fylgismaður [[fasismi|fasismans]] á Ítalíu og ritaði meðal annars greinar í [[tímarit]]ið ''[[Difesa della Razza]]'', málgagn [[kynþáttahyggja|kynþáttahyggjunnar]] á Ítalíu. Hann tók að breyta um skoðun (líkt og fleiri) eftir [[1943]]. Eftir að [[Benito Mussolini|Mussolini]] sagði af sér [[24. júlí]] [[1943]] flúði hann til [[Sviss]] þar sem hann hélt sig þar til eftir [[frelsun Ítalíu]]. 

Hann gerðist síðan félagi í kristilega demókrataflokknum og tók þátt í samningu [[stjórnarskrá Ítalíu|stjórnarskrárinnar]] [[1946]]. Hann er meðal annars höfundur einnar af grundvallarsetningum stjórnarskrárinnar, „Ítalía er lýðveldi sem grundvallast á vinnu“ (''„L'Italia è una Repubblica fondata sul lavoro“'').&lt;ref&gt;[https://www.corriere.it/extra-per-voi/2017/09/18/fondata-lavoro-l-articolo-1-compromesso-base-costituzione-italiana-8a2de0ca-9c4e-11e7-9e5e-7cf41a352984_preview.shtml?reason=unauthenticated&amp;cat=1&amp;cid=3cSJx7Kh&amp;pids=FR&amp;credits=1&amp;origin=https%3A%2F%2Fwww.corriere.it%2Fextra-per-voi%2F2017%2F09%2F18%2Ffondata-lavoro-l-articolo-1-compromesso-base-costituzione-italiana-8a2de0ca-9c4e-11e7-9e5e-7cf41a352984.shtml «Fondata sul lavoro»: l'articolo 1 e il compromesso alla base della Costituzione italiana], Corriere della Sera&lt;/ref&gt; 

Hann varð fyrst [[ráðherra]] í [[fjórða ríkisstjórn De Gasperis|fjórðu ríkisstjórn]] [[Alcide De Gasperi|De Gasperis]]. [[1954]] myndar hann sína fyrstu ríkisstjórn, en tekst ekki að tryggja henni þingmeirihluta sem verður til þess að hún fellur eftir aðeins mánuð. Sama ár verður hann aðalritari kristilega demókrataflokksins. [[1962]] myndar hann sína fjórðu ríkisstjórn með stuðningi [[Sósíalistaflokkur Ítalíu|sósíalista]], sem verður sú fyrsta í langri röð vinstri-miðjustjórna í sögu Ítalíu. Hann var forseti öldungadeildarinnar [[1968]] til [[1973]] og [[1976]] til [[1982]] og ráðherra í ýmsum ríkisstjórnum allt til ársins [[1987]]. 

Eftir ''[[Mani pulite]]'' og endalok kristilegra demókrata, gerðist hann félagi í hinum nýja ''[[Partito Popolare Italiano]]'' sem varð til úr leifum demókrataflokksins.&lt;ref name=&quot;Vottari2004&quot;&gt;{{cite book|author=Giuseppe Vottari|title=Storia d'Italia (1861–2001)|url=https://books.google.com/books?id=_2tDRBDsymoC&amp;pg=PA177|year=2004|publisher=Alpha Test|isbn=978-88-483-0562-4|pages=177–178}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1954|
til=1954|
fyrir=[[Giuseppe Pella]]|
eftir=[[Mario Scelba]]|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1958|
til=1959|
fyrir=[[Adone Zoli]]|
eftir=[[Antonio Segni]]|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1960|
til=1963|
fyrir=[[Fernando Tambroni]]|
eftir=[[Giovanni Leone]]|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1982|
til=1983|
fyrir=[[Giovanni Spadolini]]|
eftir=[[Bettino Craxi]]|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1987|
til=1987|
fyrir=[[Bettino Craxi]]|
eftir=[[Giovanni Goria]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Ítalíu}}
{{DEFAULTSORT:Fanfani, Amintore}}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1908|Fanfani]]
[[Flokkur:Fólk dáið árið 1999|Fanfani]]
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu|Fanfani, Amintore]]
[[Flokkur:Forsetar Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna]]
[[Flokkur:Utanríkisráðherrar Ítalíu]]</text>
      <sha1>8e9b6aje1hoqftyym5262mef1741ngn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Búdapest</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23453</id>
    <revision>
      <id>1963174</id>
      <parentid>1962336</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10618" sha1="2gpima3pa3cbgm8r3y2f38jz5euto4o" xml:space="preserve">{{heimildir}}
{{Byggð
| nafn                     = Búdapest
| nafn_í_eignarfalli       = 
| nafn_á_frummáli          = &lt;!-- ef það er ekki eins og íslenska heitið --&gt;
| tegund_byggðar           = [[Höfuðborg]]
| mynd                     = Budapest Hungarian Parliament (31363963556).jpg
| mynd_stærð               = 
| mynd_alt                 = 
| mynd_texti               = Þinghúsið
| fáni                     = Flag of Budapest (2011-).svg
| innsigli                 = 
| skjaldarmerki            = Coa Hungary Town Budapest big.svg
| viðurnefni               = 
| kjörorð                  = 
| kort                     = 
| kort_texti               = 
| teiknibóla_kort          = Ungverjaland
| teiknibóla_kort_texti    = Staðsetning í Ungverjalandi
| hnit                     = {{WikidataCoord|display=inline,title}}
| undirskipting_gerð       = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn       = {{fáni|Ungverjaland}}
| undirskipting_gerð1      = 
| undirskipting_nafn1      = 
| undirskipting_gerð2      = 
| undirskipting_nafn2      = 
| stofnun_titill           = Stofnun
| stofnun_dagsetning       = 
| leiðtogi_titill          = Borgarstjóri
| leiðtogi_nafn            = Gergely Karácsony
| leiðtogi_flokkur         = 
| heild_gerð               = 
| flatarmál_heild_km2      = 525,2
| hæð_hámark_m             = 572
| hæð_hámark_staður        = János-hegy
| hæð_lágmark_m            = 96
| hæð_lágmark_staður       = [[Dóná]]
| mannfjöldi_neðan         = &lt;ref name=&quot;mannfjöldi&quot;&gt;{{cite web |title=Resident population by sex, county and region, 1 January|url=https://www.ksh.hu/stadat_files/nep/en/nep0034.html|publisher=[[Hungarian Central Statistical Office]]}}&lt;/ref&gt;
| mannfjöldi_frá_og_með    = {{YEAR|{{#invoke:WD|qualifier|raw|P1082|P585}}}}
| mannfjöldi_heild         = {{#property:P1082}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto
| tímabelti                = [[Mið-Evróputími|CET]]
| utc_hliðrun              = +01:00
| tímabelti_sumartími      = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]]
| utc_hliðrun_sumartími    = +02:00
| póstnúmer_gerð           = Póstnúmer
| póstnúmer                = 1011–1239
| svæðisnúmer              = 1
| iso_kóði                 = HU-BU
| vefsíða                  = {{URL|budapestinfo.hu/en}}
}}
[[Mynd:Gellért Hill Danube 2.jpg|right|thumb|300px|Búdapest af [[Gellért Hæð]], horft til norðurs]]
'''Búdapest''' er höfuðborg [[Ungverjaland]]s og jafnframt miðpunktur, stjórnmála, menningar, viðskipta, iðnaðar og samgangna fyrir Ungverjaland í heild sinni. Árið [[1873]] sameinuðust borgirnar á bökkum [[Dóná]]r, [[Buda]] og [[Óbúda|Óbuda]] á hægri bakkanum, þeim vestari, og [[Pest]] á vinstri bakkanum, þeim eystri í eina borg, Búdapest. Nú er borgin sú tíunda stærsta innan [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]]. Tæp 1,7 milljón manns ([[2025]]) búa í borginni sem er nokkru færri en á hátindi íbúafjöldans um miðjan níunda áratug 20. aldar en þá bjuggu um 2,1 milljón manns í borginni.&lt;ref name=&quot;mannfjöldi&quot; /&gt;

== Saga ==
[[Rómaveldi|Rómverjar]] reistu bæinn ''[[Aquincum]]'', [[89|89 e.Kr.]] á grunni fornra [[Kelti|keltneskrar]] byggðar nærri því sem síðar varð [[Óbuda]], frá [[106]] fram undir lok 4. aldar e. Kr. var bærinn miðpunktur svæðisins sem kallaðist lægri [[Pannonia]]. Pest varð vettvangur ''Contra Aquincum'' (ellegar ''Trans Aquincum''), staðar af minna mikilvægi. Nafnið Pest (eða ''Peshta'') er talið upprunnið af [[Tyrkneskt mál|tyrknesku tungumáli]]. Svæðið varð heimahagar ýmsra [[slavneskur|slavneskra]] hópa.

[[Mynd:Budapest Parliament 4604.JPG|right|thumb|300px|Þinghúsið]]
[[Mynd:Budapest bridge.jpg|right|thumb|300px|[[Széchenyi Lánchíd|Széchenyi Keðjubrúin]]]]

Í kringum árið [[900]] komu [[Ungverji|Ungverjar]] austan úr [[Mið-Asía|mið-Asíu]] og settust að þar sem nú er Ungverjaland og stofnuðu konungsríkið Ungverjaland einni öld síðar. Endurbygging Pest gekk fljótt fyrir sig að aflokinni innrás Mongóla árið 1241, en [[Buda]], varð höfuðborg Ungverjalands árið [[1361]].

Yfirtaka [[Tyrkjaveldi]]s á mestöllu Ungverjalandi á 16. öld tafði vöxt borganna, en þær féllu Tyrkjum í skaut árið 1541. [[Austurríki]] undir stjórn Habsborgara endurheimti borgirnar [[1686]] en frá 1526 höfðu Habsborgararnir jafnframt verið konungar Ungverjalands, þótt þeir hefðu misst yfirráð yfir landinu að mestu.

Pest óx hraðar á 18. og 19. öld. Meðan íbúafjöldi Pest tuttugufaldaðist fimmfaldaðist íbuafjöldinn einungis hinumeginn [[Dóná]].

Ungverjar komu á fót byltingarstjórn árið [[1849]] og voru ekki hrifnir af endurreisn Habsborgaravalds og fengu loks sjálfstjórn innan Austurríska-Ungverska keisaradæmisins. Samanlagður íbúafjöldi borganna sjöfaldaðist frá [[1840]] til [[1900]] og varð 730.000 manns. 

Á tuttugustu öldinni var mestur vöxtur í úthverfum borgarinnar, sérstaklega í [[Újpest]] og [[Kispest]], með auknum hlut borgarinnar í iðnaðarframleiðslu landsins. Mannfall Ungverja í [[Fyrri heimsstyrjöld]]inni og missir tveggja þriðju landsvæðis síns tafði vöxtinn einungis um stundarsakir, en Búdapest var orðin höfuðborg í smærra en fullvalda ríki. Árið 1930 var íbúatalan komin í eina milljón og því til viðbótar bjuggu 400.000 manns í úthverfum. 

Milli 20% og 40% af 250,000 gyðingum í Búdapest féllu fyrir [[Nasismi|Nasistum]] og Boga kross-hreinsunum 1944 og 1945. [http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&amp;ModuleId=10005458], [http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&amp;ModuleId=10005264] &lt;!-- tenglar tengdir helförinni  --&gt; Engu að síður er Búdapest með hæsta hlutfall gyðinga af evrópskum borgum {{heimild vantar}}. 

[[1. janúar]] [[1950]], var landsvæði Búdapest stækkað umtalsvert. Borgin bætti fyrir skaðann sem hún hlaut í umsátri Sovétmanna 1944 á sjötta og sjöunda áratugnum og var með því skólabókardæmi um nýtanleika í byggingarstíl fremur en fegurð, sem var afleiðing kommúnistastjórnarinnar ([[1947]]–[[1989]]) upp frá 1960. 
=== Íbúaþróun ===
[[Mynd:Budapest Population graph.PNG|thumb|250px|left|Population Graph]]
* [[1800]]: 54.200 íbúar
* [[1830]]: 102.700
* [[1850]]: 178.000
* [[1880]]: 370.800
* [[1900]]: 733.400
* [[1925]]: 957.800
* [[1990]]: 2.016.100
* [[2003]]: 1.719.343
* [[2013]]: 1.735.711
* [[2017]]: 1.750.268

== Hverfi Búdapest ==
[[Mynd:Budapest districts.png|right|thumb]]
[[Mynd:St Stephens bas budapest.jpg|right|thumb|150px|St. Stephen's Basilica, [[Pest]]]]
Upphaflega voru hverfin 10 við sameiningu borganna þriggja [[1873]]. [[1950]] var Búdapest sameinuð nokkrum nágrannasveitarfélögum og hverfin urðu 22. Nú eru hverfin 23, 6 í Buda, 16 í Pest and 1 á eyjunni milli þeirra.
=== Vegir ===
Allar aðalbrautir Ungverjalands liggja til Búdapest. milli 1990-1994, voru götunöfn færð til fyrra horfs, þess sem þekktist á síðari hluta 19. aldar, kommúnískum nöfnum var hafnað.

[[Mynd:BudapestKeletiStation.jpg|thumb|200px|right|Budapest Keleti (Eystri) Lestarstöðin]]
[[Mynd:Budapest Funicular.JPG|thumb|200px|Budapest Funicular]]

=== Neðanjarðarlestir ===
Neðanjarðarlestakerfi Búdapest, Metro, er næstelsta kerfi sinnar tegundar í Evrópu og opnaði árið [[1896]]. Upprunalega leiðin er merkt M1, kölluð gula leiðin. Hún var endurgerð til að þjóna áhugamönnum um söguna. M2 (rauð) og M3 (blá), voru teknar í notkun síðar. M4 og  M5 voru byggðar síðar.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://english.budapest.hu/ Official Budapest portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050815082031/http://english.budapest.hu/ |date=2005-08-15 }}
* [http://maps.google.com/maps?ll=47.495613,19.048920&amp;spn=0.086517,0.124626&amp;t=k&amp;hl=en Gervihnattamynd]

=== Fyrir ferðamenn ===
* [http://www.visitors.hu/budapest_en.html Búdapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060202035005/http://www.visitors.hu/budapest_en.html |date=2006-02-02 }} ''(Ungverjaland fyrir gesti)''
* [http://www.budpocketguide.com/sights_sounds/world_heritage.asp Búdapest á heimsminjaskrá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212125857/http://www.budpocketguide.com/sights_sounds/world_heritage.asp |date=2006-02-12 }}
* {{wikitravelpar|Budapest}}
* [http://www.lonelyplanet.com/destinations/europe/budapest/index.htm LonelyPlanet.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040415121722/http://www.lonelyplanet.com/destinations/europe/budapest/index.htm |date=2004-04-15 }}
* [http://hungary.ohb.hu/embassy.en.html Erlend sendiráð í Búdapest]
* [http://metros.hu/terkep/nagyterkep.html Metro lines, suburban railway- and tramway network in Budapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150904150505/http://metros.hu/terkep/nagyterkep.html |date=2015-09-04 }}
(please translate the link name, its necessary for turists)
* [http://metros.hu/terkep/metrosterkep.html Budapest public transport map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722045716/http://metros.hu/terkep/metrosterkep.html |date=2015-07-22 }}

=== Myndasöfn ===
* [http://www.travel-impressions.de/budapest/danube.htm Myndir af Búdapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060415183102/http://www.travel-impressions.de/budapest/danube.htm |date=2006-04-15 }}
* [http://www.afs.hu/hungary/budapest.html Búdapest: sögulegt yfirlit og myndir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206160839/http://www.afs.hu/hungary/budapest.html |date=2006-02-06 }}
* [http://www.budapest360.hu/ Búdapest panorama hringsjá]
* [http://www.earth-photography.com/Countries/Hungary/Budapest_photos.html Listrænarmyndir frá Búdapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112123350/http://www.earth-photography.com/Countries/Hungary/Budapest_photos.html |date=2006-01-12 }}

=== Ýmislegt ===
* [http://parizs.tripod.com/fotw/budapest.html Hverfi í Búdapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060210223441/http://parizs.tripod.com/fotw/budapest.html |date=2006-02-10 }}
* [https://www.bkv.hu/ Almenningssamgöngur í Búdapest]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} 
* [http://www.bh.org.il/Communities/Archive/Budapest.asp/ Samfélag Gyðinga í Búdapest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060214143622/http://www.bh.org.il/Communities/Archive/Budapest.asp |date=2006-02-14 }}

{{Höfuðborgir í Evrópu}}

[[Flokkur:Borgir í Ungverjalandi]]
[[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]]</text>
      <sha1>2gpima3pa3cbgm8r3y2f38jz5euto4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francesco Cossiga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23571</id>
    <revision>
      <id>1963159</id>
      <parentid>1960928</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T01:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="ihewnv84c8y5vltsqa54x0fpwlzambv" xml:space="preserve">{{Forseti
| forskeyti = 
| nafn =  Francesco Cossiga
| mynd = Cossiga Francesco.jpg
| titill= [[Forseti Ítalíu]]
| stjórnartíð_start = 3. júlí 1985
| stjórnartíð_end= 28. apríl 1992
| forsætisráðherra =   [[Bettino Craxi]]&lt;br /&gt;[[Amintore Fanfani]]&lt;br /&gt;[[Giovanni Goria]]&lt;br /&gt;[[Ciriaco De Mita]]&lt;br /&gt;[[Giulio Andreotti]]
| forveri =[[Sandro Pertini]]
| eftirmaður =[[Oscar Luigi Scalfaro]]
| titill2= [[Forsætisráðherra Ítalíu]]
| stjórnartíð_start2 =5. ágúst 1979 
| stjórnartíð_end2= 18. október 1980
| forseti2 =  [[Sandro Pertini]]
| forveri2 =[[Giulio Andreotti]]
| eftirmaður2 =[[Arnaldo Forlani]]
| fæddur = {{Fæðingardagur|1928|7|26}}
| fæðingarstaður = [[Sassari]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2010|8|17|1928|7|26}}
| dánarstaður = [[Róm]], [[Ítalía|Ítalíu]]
| þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]]
| maki = 	{{gifting|Giuseppa Sigurani|1960|1998|orsök=skildu}} 
| stjórnmálaflokkur = [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|Kristilegi demókrataflokkurinn]] (1945–1992)
| börn = 2
| háskóli = [[Háskólinn í Sassari]]
|undirskrift = Francesco Cossiga signature.svg
}}
'''Francesco Cossiga''' ([[26. júlí]] [[1928]] í [[Sassari]] á [[Sardinía|Sardiníu]] - [[17. ágúst]] [[2010]] í Róm) var [[Ítalía|ítalskur]] stjórnmálamaður sem hefur verið bæði [[forsætisráðherra Ítalíu]] og [[forseti Ítalíu]]. Hann kenndi [[lögfræði]] við [[háskólinn í Sassari|háskólann í Sassari]].

Hann gekk sautján ára í [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Ítalía)|kristilega demókrataflokkinn]] en hóf feril sinn sem kennari í [[lögfræði]] í [[Sassari]]. Stjórnmálaferill hans hófst ekki fyrr en við lok [[1951-1960|6. áratugarins]] og hann var kosinn á [[fulltrúadeild ítalska þingsins|þing]] [[1958]] og varð síðan aðstoðarvarnarmálaráðherra [[1966]]. Hann varð [[innanríkisráðherra]] [[1976]] en sagði af sér embætti í kjölfarið á ráninu á [[Aldo Moro]] árið [[1978]].

[[1979]] varð hann [[forsætisráðherra]] í skammlífri ríkisstjórn og [[1983]] var hann kosinn forseti [[öldungadeild ítalska þingsins|öldungadeildarinnar]].

[[1985]] var hann kosinn sjöundi [[forseti Ítalíu]] af sameinuðu þingi, sá fyrsti sem náð hefur kjöri í fyrstu umferð, með miklum mun (752 af 977 atkvæðum). Sem forseti varð hann frægur fyrir athugasemdir sínar um stjórnmálakerfið á Ítalíu og það að fylgja [[stjórnarskrá Ítalíu|stjórnarskránni]] út í ystu æsar. Hann sagði af sér embætti [[28. apríl]] [[1992]], tveimur mánuðum áður en kjörtímabili hans lauk.

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla |
titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]]|
frá=1979|
til=1980|
fyrir=[[Giulio Andreotti]]|
eftir=[[Arnaldo Forlani]]|
}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forseti Ítalíu]]|
frá=1985|
til=1992|
fyrir=[[Sandro Pertini]]|
eftir=[[Oscar Luigi Scalfaro]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Ítalíu}}
{{Forsætisráðherrar Ítalíu}}
{{DEFAULTSORT:Cossiga, Francesco}}
{{fd|1928|2010}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu|Cossiga, Francesco]]
[[Flokkur:Forsetar Ítalíu|Cossiga, Francesco]]
[[Flokkur:Innanríkisráðherrar Ítalíu]]</text>
      <sha1>ihewnv84c8y5vltsqa54x0fpwlzambv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kennaraháskóli Íslands</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24589</id>
    <revision>
      <id>1963191</id>
      <parentid>1901582</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T10:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Húsakynni */</comment>
      <origin>1963191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5762" sha1="1xfnlrq270gti9frlipy6acd13x0sa7" xml:space="preserve">{{Háskóli
| Nafn=Kennaraháskóli Íslands
| Stofnár=1907
| Gerð=Ríkisháskóli
|Rektor=Ólafur Proppé
|Nemendur=2.300
|Staður=Reykjavík
|Land=Ísland
|Vefsíða=https://vefsafn.is/is/20071210213439/http://www.khi.is/
}}
'''Kennaraháskóli Íslands''' var [[háskóli]] fyrir [[kennaramenntun]] á [[Ísland]]i. Hann sameinaðist [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] 1. júlí 2008 og varð eitt fimm sviða þar: ''Menntavísindasvið Háskóla Íslands''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/154c/2007037.html|title=Lög um sameiningu Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands|date=27. mars 2007|website=Alþingi.is}}&lt;/ref&gt; Kennaraháskólinn menntaði fyrst og fremst stéttir sem starfa við [[kennsla|kennslu]], [[umönnunarstarf|umönnunarstörf]] og rannsóknir á sviði menntunar- og uppeldisfræða. Nemendur skólans voru um 2300 á B.A., B.Ed. og B.S. sviði en einnig var hægt að stunda við skólann [[diplómanám]] og framhaldsnám til M.A.- og [[doktorspróf]]s. Kennaraháskólinn starfaði í 100 ár.

Kennaraháskólinn lagði áherslu á [[fjarnám]] og nám sem notar ýmsa [[tæknimiðill|tæknimiðla]] eftir 1990. Rúmlega helmingur nemenda skólans stundaði fjarnám þegar skólinn var sameinaður HÍ árið 2008. 

== Saga ==
[[Mynd:KennaraskoliRkvIce.JPG|thumb|right|Gamli kennaraskólinn við Laufásveg.]]
[[Kennaramenntun]] á Íslandi hófst í [[Flensborgarskóli|Flensborgarskóla]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] árið 1892, fyrst sem stutt [[námskeið]] og síðar sem viðbótarbekkur við [[gagnfræðaskóli|gagnfræðaskóla]].&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://vefsafn.is/is/20070903155039/http://www.khi.is/sagan|titill=Saga Kennaraháskóla Íslands, höf. Helgi Skúli Kjartansson|mánuðurskoðað=23. mars|árskoðað= 2006}}&lt;/ref&gt; [[Magnús Helgason]] prestur var ráðinn kennari við deildina, en hann varð síðar fyrsti skólastjóri Kennaraskólans.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|435411|Magnús Helgason og Kennaraskóli Íslands|blað=Lesbók Morgunblaðsins|höfundur=Lýður Björnsson|útgáfudagsetning=8. október 1983}}&lt;/ref&gt;

Kennaraskóli Íslands var stofnaður með lögum árið [[1907]] en kennslan hófst haustið [[1908]] í nýbyggðu húsi að [[Laufásvegur|Laufásvegi]] 81. Það hús er kallað [[Gamli kennaraskólinn]] og er nú friðað. Kennaraskólinn var í fyrstu þriggja ára skóli en var lengdur í fjögur ár árið [[1943]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|416889|Á þrjátíu ára starfsafmæli Kennaraskólans|blað=Lesbók Morgunblaðsins|útgáfudagsetning=14. maí 1939}}&lt;/ref&gt; Við skólann var starfrækt æfingadeild fyrir [[æfingakennsla|æfingakennslu]] kennaranema. Frá árinu [[1947]] voru [[inntökuskilyrði]] í [[kennaranám]] [[landspróf]] og [[gagnfræðapróf]] en fram að þeim tíma var algengt að nemendur kæmu í skólann eftir eitt eða tvö ár í [[héraðsskóli|héraðsskóla]], gagnfræðaskóla eða öðrum framhaldsskólum. Auk þess mátti ljúka kennaranámi á einu ári eftir [[stúdentspróf]] og var það gert í sérstakri stúdentsdeild. 

[[Mynd:Khi-adalinngangur2.jpg|thumb|right|Nýi kennaraskólinn við Stakkahlíð.]]
Fyrsti áfangi nýs húsnæðis skólans við Stakkahlíð var tekinn í notkun árið 1962. Árið 1969 var ný æfingadeild Kennaraskólans tekin í notkun við Háteigsveg og varð fljótlega almennur hverfisskóli, auk þess að gegna hlutverki æfingaskóla fyrir kennaranema. Árið 1997 var nafni æfingadeildarinnar breytt í [[Háteigsskóli|Háteigsskóla]].

Árið 1971 var kennsla við skólann færð á [[háskóli|háskólastig]] og nafni hans breytt í Kennaraháskóli Íslands.

Eftir [[1990]] var aukin áhersla lögð á framhaldsnám og útskrifuðust fyrstu nemendurnir með M.Ed. gráðu árið [[1996]].

Nýjar námsbrautir bættust við þegar Kennaraháskólinn, [[Fósturskóli Íslands|Fósturskólinn]], [[Íþróttakennaraskóli Íslands|Íþróttakennaraskólinn]] og [[Þroskaþjálfaskóli Íslands|Þroskaþjálfaskólinn]] voru sameinaðir í ársbyrjun 1998. Árið 2008 sameinaðist Kennaraháskólinn Háskóla Íslands og fer kennaramenntun nú fram innan menntavísindasviðs HÍ. Árið 2024 hóf menntavísindasvið flutning úr Stakkahlíð og Skipholti í framtíðarhúsnæði í [[Saga (Háskóli Íslands)|Sögu]] við [[Hagatorg]]. Á sama tíma var hluti af kennslu [[Listaháskóli Íslands|Listaháskólans]] fluttur inn í Stakkahlíð.

== Húsakynni ==
Fyrsti áfangi nýbyggingar Kennaraháskólans við Stakkahlíð í Reykjavík var tekinn í notkun árið [[1962]]. Húsnæðið hýsir nú [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]]. Á lóð skólans var reistur [[barnaskóli]] sem tók við hlutverki æfingadeildarinnar. Hann hét upphaflega Æfinga- og tilraunaskóli Kennaraháskóla Íslands en heitir nú [[Háteigsskóli]] og er einn af grunnskólum [[Reykjavík]]ur án sérstakra tengsla við menntavísindasvið Háskóla Íslands. 

Nýbyggingin Hamar var reist á lóð skólans í Stakkahlíð og tekin í notkun árið 2002. Kennsla í list- og verkgreinum fer fram í Listgreinahúsi skólans í Skipholti 37. Skrifstofur margra kennara og stofnana innan skólans eru í Skipholti og Bolholti. Árið 2024 hóf menntavísindasvið flutning úr Stakkahlíð í Sögu (áður [[Hótel Saga|Hótel Sögu]]) við Hagatorg í vesturbæ Reykjavíkur.
&lt;gallery&gt;
mynd:Khikort.svg |Kort af húsakynnum KHÍ við Stakkahlíð
Image:Khi-sudur.jpg |Klettur
Mynd:Khi-matsalur2.jpg |Matsalur, séð inn í Skála
Mynd:Khi-adalinngangur2.jpg |Aðalinngangur við Stakkahlíð
Mynd:Khi-adalinngangur.jpg |Aðalinngangur 	
&lt;/gallery&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{Sa|1907|2008}}
[[Flokkur:Háskólar á Íslandi]]</text>
      <sha1>1xfnlrq270gti9frlipy6acd13x0sa7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963192</id>
      <parentid>1963191</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T10:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Húsakynni */</comment>
      <origin>1963192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5700" sha1="476w079hnyfk6mpq8kfyaivjdes8704" xml:space="preserve">{{Háskóli
| Nafn=Kennaraháskóli Íslands
| Stofnár=1907
| Gerð=Ríkisháskóli
|Rektor=Ólafur Proppé
|Nemendur=2.300
|Staður=Reykjavík
|Land=Ísland
|Vefsíða=https://vefsafn.is/is/20071210213439/http://www.khi.is/
}}
'''Kennaraháskóli Íslands''' var [[háskóli]] fyrir [[kennaramenntun]] á [[Ísland]]i. Hann sameinaðist [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] 1. júlí 2008 og varð eitt fimm sviða þar: ''Menntavísindasvið Háskóla Íslands''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/154c/2007037.html|title=Lög um sameiningu Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands|date=27. mars 2007|website=Alþingi.is}}&lt;/ref&gt; Kennaraháskólinn menntaði fyrst og fremst stéttir sem starfa við [[kennsla|kennslu]], [[umönnunarstarf|umönnunarstörf]] og rannsóknir á sviði menntunar- og uppeldisfræða. Nemendur skólans voru um 2300 á B.A., B.Ed. og B.S. sviði en einnig var hægt að stunda við skólann [[diplómanám]] og framhaldsnám til M.A.- og [[doktorspróf]]s. Kennaraháskólinn starfaði í 100 ár.

Kennaraháskólinn lagði áherslu á [[fjarnám]] og nám sem notar ýmsa [[tæknimiðill|tæknimiðla]] eftir 1990. Rúmlega helmingur nemenda skólans stundaði fjarnám þegar skólinn var sameinaður HÍ árið 2008. 

== Saga ==
[[Mynd:KennaraskoliRkvIce.JPG|thumb|right|Gamli kennaraskólinn við Laufásveg.]]
[[Kennaramenntun]] á Íslandi hófst í [[Flensborgarskóli|Flensborgarskóla]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] árið 1892, fyrst sem stutt [[námskeið]] og síðar sem viðbótarbekkur við [[gagnfræðaskóli|gagnfræðaskóla]].&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://vefsafn.is/is/20070903155039/http://www.khi.is/sagan|titill=Saga Kennaraháskóla Íslands, höf. Helgi Skúli Kjartansson|mánuðurskoðað=23. mars|árskoðað= 2006}}&lt;/ref&gt; [[Magnús Helgason]] prestur var ráðinn kennari við deildina, en hann varð síðar fyrsti skólastjóri Kennaraskólans.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|435411|Magnús Helgason og Kennaraskóli Íslands|blað=Lesbók Morgunblaðsins|höfundur=Lýður Björnsson|útgáfudagsetning=8. október 1983}}&lt;/ref&gt;

Kennaraskóli Íslands var stofnaður með lögum árið [[1907]] en kennslan hófst haustið [[1908]] í nýbyggðu húsi að [[Laufásvegur|Laufásvegi]] 81. Það hús er kallað [[Gamli kennaraskólinn]] og er nú friðað. Kennaraskólinn var í fyrstu þriggja ára skóli en var lengdur í fjögur ár árið [[1943]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|416889|Á þrjátíu ára starfsafmæli Kennaraskólans|blað=Lesbók Morgunblaðsins|útgáfudagsetning=14. maí 1939}}&lt;/ref&gt; Við skólann var starfrækt æfingadeild fyrir [[æfingakennsla|æfingakennslu]] kennaranema. Frá árinu [[1947]] voru [[inntökuskilyrði]] í [[kennaranám]] [[landspróf]] og [[gagnfræðapróf]] en fram að þeim tíma var algengt að nemendur kæmu í skólann eftir eitt eða tvö ár í [[héraðsskóli|héraðsskóla]], gagnfræðaskóla eða öðrum framhaldsskólum. Auk þess mátti ljúka kennaranámi á einu ári eftir [[stúdentspróf]] og var það gert í sérstakri stúdentsdeild. 

[[Mynd:Khi-adalinngangur2.jpg|thumb|right|Nýi kennaraskólinn við Stakkahlíð.]]
Fyrsti áfangi nýs húsnæðis skólans við Stakkahlíð var tekinn í notkun árið 1962. Árið 1969 var ný æfingadeild Kennaraskólans tekin í notkun við Háteigsveg og varð fljótlega almennur hverfisskóli, auk þess að gegna hlutverki æfingaskóla fyrir kennaranema. Árið 1997 var nafni æfingadeildarinnar breytt í [[Háteigsskóli|Háteigsskóla]].

Árið 1971 var kennsla við skólann færð á [[háskóli|háskólastig]] og nafni hans breytt í Kennaraháskóli Íslands.

Eftir [[1990]] var aukin áhersla lögð á framhaldsnám og útskrifuðust fyrstu nemendurnir með M.Ed. gráðu árið [[1996]].

Nýjar námsbrautir bættust við þegar Kennaraháskólinn, [[Fósturskóli Íslands|Fósturskólinn]], [[Íþróttakennaraskóli Íslands|Íþróttakennaraskólinn]] og [[Þroskaþjálfaskóli Íslands|Þroskaþjálfaskólinn]] voru sameinaðir í ársbyrjun 1998. Árið 2008 sameinaðist Kennaraháskólinn Háskóla Íslands og fer kennaramenntun nú fram innan menntavísindasviðs HÍ. Árið 2024 hóf menntavísindasvið flutning úr Stakkahlíð og Skipholti í framtíðarhúsnæði í [[Saga (Háskóli Íslands)|Sögu]] við [[Hagatorg]]. Á sama tíma var hluti af kennslu [[Listaháskóli Íslands|Listaháskólans]] fluttur inn í Stakkahlíð.

== Húsakynni ==
Fyrsti áfangi nýbyggingar Kennaraháskólans við Stakkahlíð í Reykjavík var tekinn í notkun árið [[1962]]. Húsnæðið hýsir nú [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]]. Á lóð skólans var reistur [[barnaskóli]] sem tók við hlutverki æfingadeildarinnar. Hann hét upphaflega Æfinga- og tilraunaskóli Kennaraháskóla Íslands en heitir nú [[Háteigsskóli]] og er einn af grunnskólum [[Reykjavík]]ur án sérstakra tengsla við menntavísindasvið Háskóla Íslands. 

Nýbyggingin Hamar var reist á lóð skólans í Stakkahlíð og tekin í notkun árið 2002. Kennsla í list- og verkgreinum fer fram í Listgreinahúsi skólans í Skipholti 37. Skrifstofur margra kennara og stofnana innan skólans eru í Skipholti og Bolholti. Árið 2024 hóf menntavísindasvið flutning úr Stakkahlíð í Sögu (áður [[Hótel Saga|Hótel Sögu]]) við Hagatorg í vesturbæ Reykjavíkur.
&lt;gallery&gt;
mynd:Khikort.svg |Kort af húsakynnum KHÍ við Stakkahlíð
Image:Khi-sudur.jpg |Klettur
Mynd:Khi-matsalur2.jpg |Matsalur, séð inn í Skála
Mynd:Khi-adalinngangur.jpg |Aðalinngangur 	
&lt;/gallery&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{Sa|1907|2008}}
[[Flokkur:Háskólar á Íslandi]]</text>
      <sha1>476w079hnyfk6mpq8kfyaivjdes8704</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alþýðubandalagið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25034</id>
    <revision>
      <id>1963124</id>
      <parentid>1960945</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Stjórnmálaflokkur */</comment>
      <origin>1963124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22315" sha1="tpe2smw4xkeirlhib3x493xj1nilpjr" xml:space="preserve">{{Stjórnmálaflokkur
| flokksnafn_íslenska = Alþýðubandalagið
| mynd = 
| fylgi = {{lækkun}} 14,3% (1995)
| stofnár = 1956
| lagt niður = 1999
| gekk í = [[Samfylkingin]]
[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]]
| hugmyndafræði = [[sósíalismi]] og [[félagshyggja]]
| litur = {{Flokkslitur|Alþýðubandalagið}}
}}

'''Alþýðubandalagið''' voru íslensk stjórnmálasamtök sem störfuðu frá 1956 til 1999. Formlega stofnaður 4. apríl 1956 sem kosningasamtök [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sameiningarflokks alþýðu – sósíalistaflokksins]] og [[Málfundafélag Jafnaðarmanna|Málfundafélags Jafnaðarmanna]], árið 1963 varð [[Þjóðvarnarflokkurinn]] einnig hluti af kosningabandalaginu. 1. nóvember 1968 var skipulagi og starfi Alþýðubandalagsins formlega breytt úr bandalagi í [[Stjórnmálaflokkur|stjórnmálaflokk]]. Flokkurinn sameinaðist þremur öðrum flokkum í Samfylkinguna árið 1999 og var flokkurinn þá lagður niður. Þrír þingmenn flokksins ákváðu þá að stofna sinn eigin flokk, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfinguna - grænt framboð]].

==Aðdragandi==
Fyrstu stjórnmálasamtök jafnaðarmanna á Ísland voru stofnuð árið 1916 þegar [[Alþýðuflokkurinn]] var stofnaður. Flokkurinn klofnaði árið 1930 þegar róttækir sósíalistar og kommúnistar sögðu skilið við Alþýðuflokkinn og mynduðu [[Kommúnistaflokkur Íslands|Kommúnistaflokk Íslands]] sem varð deild í [[Komintern|Alþjóðasambandi kommúnista - Komintern]]. 

Árið 1937 klofnaði Alþýðuflokkurinn að nýju þegar [[Héðinn Valdimarsson]] gekk ásamt hluta Alþýðuflokksins til sameiningar við kommúnista í nýjan flokk  Sameiningarflokk alþýðu - sósíalistaflokkinn.

Miklar deilur höfðu verið innan verið innan Alþýðuflokksins á fimmta of sjötta áratuginum meðal annars um  inngöngu Íslands í [[Atlantshafsbandalagið]] (NATO) og veru Bandaríkjahers í landinu. Einnig voru miklar deilur innan Alþýðuflokksins og [[Alþýðusamband Íslands|Alþýðusambands Íslands]] (ASÍ) um starf og skipulag verkalýðshreyfingarinnar. &lt;ref&gt;Sumarliði R. Ísleifsson.(2013) ''Saga Alþýðusambands Íslands''. Útgefandi Forlagið. ISBN: 9789979535805. [https://asisagan.is/bok-1-barattan-um-verkalydshreyfinguna Baráttan um verkalýðshreyfinguna]&lt;/ref&gt; [[Hannibal Valdimarsson]] varð forseti ASÍ 1954 í óþökk forystu Alþýðuflokksins, um líkt leyti var [[Málfundafélag jafnaðarmanna]] stofnað sem var forystu Alþýðuflokksins lítt að skapi. Hannibal ásamt formanni Málfundafélagsins var vikið úr Alþýðuflokknum vegna samstarfs við sósíalista.&lt;ref&gt;Þorleifur Friðriksson (1988) ''Undirheimar íslenskra stjórnmála : reyfarakenndur sannleikur um pólitísk vígaferli''. Örn og Örlygur, bls. 76-77 og 93.&lt;/ref&gt; Málfundafélagið og Hannibal héldu áfram viðræðum um að bindast í kosningabandalag. Upphaflega vildi Hannibal að bæði [[Þjóðvarnarflokkurinn]] og Alþýðuflokkurinn yrðu hluti af kosningabandalaginu en úr því varð ekki vegna andstöðu þessara flokka við sósíalista. &lt;ref&gt; Valur Ingimundarson: ''Uppgjör við umheiminn'' (2021), Vaka-Helgafell  ISBN 9979-2-1600-X bls. 30-31&lt;/ref&gt;
==Kosningabandalag==
Þann 4. apríl 1956 stofnaði Sósíalistaflokkurinn, ásamt [[Málfundafélag jafnaðarmanna]], Alþýðubandalagið með Hannibal Valdimarsson sem fyrsta formann bandalagsins og var það meðan það starfaði sem kosningabandalag,

Kjarninn í kosningabandaginu voru [[Málfundafélag jafnaðarmanna]], sem skildi við [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokkinn]], og fylgdi [[Hannibal Valdimarsson|Hannibal Valdimarssyni]] og [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn]] undir forystu [[Einar Olgeirsson|Einars Olgeirssonar]]. [[Þjóðvarnarflokkurinn]], undir forystu [[Gils Guðmundsson|Gils Guðmundssonar]], gekk til liðs við Alþýðubandalagið árið [[1963]]. Kosningabandalagið bauð fram sameiginlegan lista í öllum alþingiskosningum og bæjarstjórnarkosningum fram að árinu 1967. Í [[Alþingiskosningar 1967|Alþingiskosningunum 1967]] buðu Hannibal og fylgismenn hans fram í undir merkjum I-lista meðan flestir aðrir Alþýðubandalagsmenn skipuðu G-lista.

==Stjórnmálaflokkur==
Um miðjan sjöunda áratuginn komu fram tillögur innan kosningabandalagsins um að breyta því í breiðann flokk vinstrimanna. Það var lang frá því allir tækju þessari hugmynd vel. Annars vegar voru harðlínumenn í Sósíalistaflokknum sem vildu herða á [[Marxismi|marxískum]] grundvelli flokksins.&lt;ref&gt; Runólfur Björnsson, (1978) ''Evrópukommúnisminn og Alþýðubandalagið'', Útgefandi: Sósíalistafélag Reykjavíkur&lt;/ref&gt; [[Brynjólfur Bjarnason]] sem hafði verið helsti leiðtogi Sósíalistaflokksins snerist algerlegagegn því að Alþýðubandalagið yrði gert að flokki árið 1968 og taldi menn rugla saman samfylkingarsamtökum og flokki.&lt;ref&gt;Einar Olafsson (2000), [https://timarit.is/gegnir/991004035709706886 ''Hver var Brynjólfur Bjarnason?''] Tímaritið Hugur. Bls 130&lt;/ref&gt;

Með stofnun Alþýðubandalagsfélags Reykjavíkur árið 1966 var stigið fyrsta skrefið í að gera Alþýðubandalagið að stjórnmálaflokki.&lt;ref&gt; Ómar Valdimarsson (1990): ''Guðmundur J. Guðmundsson – Baráttusaga'', Vaka-Helgafell, bls. 117.&lt;/ref&gt; Á landsfundi Alþýðubandalagsins haustið 1966 var Hannibal Valdimarsson kjörinn formaður og [[Lúðvík Jósepsson]] varaformaður. Engin niðurstaða náðist þó um, hvernig haga skyldi flokksskipulagi, eitt þeirra atriða, sem síðar leiddi til klofnings.&lt;ref&gt; Óskar Guðmundsson (1987): ''Alþýðubandalagið, - átakasaga''. útgefandi Svart á hvítu, bls. 110-114.&lt;/ref&gt;

Félagsmenn í Málfundafélaginu og aðrir fylgismenn Hannibals vildu ekki taka þátt í flokki sem þeir töldu mundi verða [[Marxismi|marxískur]] flokkur.&lt;ref&gt; Svanur Kristjánsson (1994): ''Frá flokksræði til persónustjórnmála. Fjórflokkarnir 1959–1991''. Félagsvísindastofnun HÍ, Háskólaútgáfan, bls. 187 og 198-199&lt;/ref&gt; 

Alþýðubandalagið var fyrst gert að formlegum stjórnmálaflokki á [[landsfundur|landsfundi]] [[1. nóvember|1.]]-[[3. nóvember]] [[1968]], og þá var [[Ragnar Arnalds]] valinn formaður. Það leiddi til þess að tveir af forystumönnum flokksins, [[Hannibal Valdimarsson]] og [[Björn Jónsson (f.1916)|Björn Jónsson]], sögðu sig úr flokknum og stofnuðu [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]] haustið [[1969]]. Formbreyting Alþýðubandalagsins var þó ekki ástæða afsagnar Hannibals heldur ágreiningur um stefnu hins nýja flokks og skipan forystu hans.&lt;ref&gt; Rannsókna- og upplýsingaskrifstofa Alþingis [ https://www.althingi.is/media/rannsoknathjonusta/Breytingar-a-thingflokkum-01-2024-KS.pdf  Breytingar á þingflokkum milli kosninga frá 1959]. Bls 2&lt;/ref&gt;

Ungir menntamenn innan Alþýðubandalagsins voru á þessum tíma í andófi við Sósíalistaflokkinn vegna fylgispektar forystunnar við [[Sovétríkin]]. Þeir kröfðust þess að flokkurinn fylgdi vinstristefnu, lýðræði og efnahagslegu réttlæti en ekki kreddufestu.&lt;ref&gt; Svanur Kristjánsson (1994): ''Frá flokksræði til persónustjórnmála'', Félagsvísindadeild Háskóla Íslands, bls. 170.&lt;/ref&gt; Samkvæmt stefnuskrá Alþýðubandalagsins þá var hann „flokkur verkalýðs og annarrar alþýðu, sækir þangað styrk sinn og traust. Alþýðubandalagið telur aðvarðstaða um hagsmuni verkalýðsins sé liður i baráttunni fyrir sósialisma enda sé verkalýðsstéttin meginaflið til umsköpunar þjóðfélagsins.“ og að Alþýðubandalagið væri sósialistiskur flokkur, byggður á [[Lýðræði|lýðræði]] og [[Þingræði|þingræði]],&lt;ref&gt;Miðstjórn Alþýðubandalagsins (1975). Stefnuskrá Alþýðubandalagsins: ásamt lögum flokksins og ágrip af sögu hans&lt;/ref&gt; Mikilvægir þættir í starfi flokksins var krafa um úrsögn Íslands úr NATO, og brottför [[Bandaríkjaher|bandarískra hersins frá Íslandi]]. Flokkurinn var einnig á móti aðild Íslands að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og EES- samningnum frá 1993 milli ESB og [[EFTA]] , sem Ísland varð aðili að.

Í kosningunum árið 1971 fékk nýi flokkurinn 17% atkvæða, og varð þriðji stæsti flokkurinn á þing .Í þingkosningunum 1978 náði flokkurinn, undir forystu Lúðvíks Jósepssonar, sínum besta árangri næstum 23% atkvæða og varð annar stæsti flokkurinn.

Vinstrisveifla í þjóðfélaginu á áttunda áratug var afgerandi áhrifavaldur,&lt;ref&gt; Helgi Skúli Kjartansson (1987): ''Ágrip af sögu Alþýðuflokksins'', bls. 23.&lt;/ref&gt; ekki síst afstaðan til utanríkismála. Sósíalistar og vaxandi hópur ungs fólks, sem orðað var við aðrar stjórnmálaskoðanir eða stóð utan stjórnmála, mótmæltu stríðsrekstri Bandaríkjanna í [[Víetnam]], á meðan íslensk stjórnvöld tóku afstöðu með þeim bandarísku.&lt;ref&gt;Valur Ingimundarson (2001): ''Uppgjör við umheiminn'', Vaka-Helgafell, ISBN 9979-2-1600-Xbls. 99–100.&lt;/ref&gt;

Þrátt fyrir að  Alþýðubandalagið hafi skilgreint sig sem vinstrisinnaður sósíalískur flokkur og ekki [[Kommúnismi|kommúnískur]], hafði flokkurinn lengi samband með flokksheimsóknum og öðru sambandi við stjórnarflokka í sósíalistalöndunum en tók aldrei upp formlegt samband til dæmis við [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokk Sovétríkjanna]]. Ýmsir forystumenn flokksins höfðu þó áfram náið samband við þessa flokka, ekki síst við [[Sósíalíski einingarflokkurinn|Sósíalíska einingarflokkinn]] í [[Austur-Þýskaland|Austur-Þýskalandi]] auk þess sovéska.&lt;ref&gt;Arnór Hannibalsson, (1999), ''Moskvulínan : Kommúnistaflokkur Íslands og Komintern : Halldór Laxness og Sovétríkin''.Nýja bókafélagið. Bls 179-185.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Óskar Guðmundsson (1987):  bls. 147-217.&lt;/ref&gt;

Alþýðubandalagið tók afstöðu gegn innrás [[Vorið í Prag|innrás Sovétríkjanna í Tékkóslóvakíu]] árið 1968, og tók sér þar með stöðu á meðal annarra íslenskra stjórnmálaflokka í afstöðunni til Sovétríkjanna.&lt;ref&gt;Guðni Th. Jóhannesson: Óvinir ríkisins, bls. 190 og 251.&lt;/ref&gt; Þetta var miklvægt skref til að að komast undan „kommúnistastimplinum“.&lt;ref&gt; Óskar Guðmundsson: (1987), bls. 137–139.&lt;/ref&gt;

Fyrsti formaður Alþýðubandalagsins sem stjórnmálaflokks var [[Ragnar Arnalds]]. [[Ólafur Ragnar Grímsson]], sem síðar varð [[forseti Íslands]], var formaður flokksins frá 1987 til 1995, en hann gekk til liðs við flokkinn frá Samtökum frjálslyndra og vinstri manna. Áður var hann í [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]] og var þar kenndur við [[Möðruvallahreyfingin|Möðruvallahreyfinguna]].  Miklar deilur urðu innan Alþýðubandalagsins á formannstíma Ólafs Ragnars, meðal annars töldu andstæðingar hans að hann vildi fækka „hinum harðari sósíalistum í flokknum&quot; og  fá hina almennu flokksmenn til að fylgja „hugmyndum poppsósíalista&quot;.&lt;ref&gt;Ásdís Halla Bragdóttir (1993) [https://timarit.is/page/1790477 Mun reyna á „þjóðaratkvæðagreiðslu“ Alþýðubandalagsins?] Morgunblaðið 184. tölublað (18.08.1993).Bls 19&lt;/ref&gt;
==Sameining==
Flokkurinn [[Þjóðvaki]] – hreyfing fólksins var stofnaður 1994 með það yfirlýsta markmiði að sameina íslenska [[Jafnaðarmennska|jafnaðarmenn]]. Í kjölfar þingkosninganna 1995 fór umræða um mögulega samfylkingu af stað fyrir alvöru. Sameiginlegt framboð vinstri manna og Framsóknarflokksins í sveitastjórnarkosningunum í Reykjavík 1994 og 1998 undir merkjum [[Reykjavíkurlistinn|R-listans]] sem skiluðu miklum stuðningi virkaði sem hvati á sameiningarviðræður. 

Stuðningur við þessar sameiningarhugmyndir voru mestar innan [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokks]] og Þjóðvaka. Haustið 1996 voru þingflokkar þessara tveggja flokka sameinaðir undir nafninu ''þingflokkur jafnaðarmanna''. Í nóvember 1997 var haldinn flokksstjórnarfundur hjá Alþýðuflokknum og landsfundir hjá [[Kvennalistinn|Kvennalista]] og Alþýðubandalagi þar sem allir flokkarnir samþykktu að gengið skyldi til viðræðna.

Alþýðuflokkurinn og Þjóðvaki lýstu yfir afdráttarlausum stuðningi við sameiningarviðræður. Innan Kvennalistans var áherslumunur á milli kynslóða þar sem yngri kynslóðin hafði meiri hug til þátttöku í mögulegri samfylkingu en margar fyrrverandi og þáverandi þingkonur flokksins voru andvígar, meðal annars vegna þess að Kvennalistinn ætti að vera óháður hefðbundnum stjórnmálaöflum. Andstaðan við sameiningu var hörðust í Alþýðubandalaginu. Margir félagsmenn óttuðust að verið væri að fórna hefðbundnum stefnumálum og færast of langt til hægri með því að sameinast Alþýðuflokki en þessir tveir flokkar höfðu að ýmsu leyti ólíka stefnu. Meðal annars var Alþýðuflokkurinn jákvæðari gagnvart Atlantshafsbandalaginu og mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu en Alþýðubandalagið.&lt;ref&gt;Samfylkingin. [https://xs.is/sogulegt-agrip-flokksins  Sögulegt ágrip flokksins]. &lt;/ref&gt;

Af þessum sökum sögðu þrír þingmenn Alþýðubandalagsins, [[Ögmundur Jónasson]], [[Hjörleifur Guttormsson]] og [[Steingrímur J. Sigfússon|Steingrímur Sigfússon]], sig úr flokknum.&lt;ref&gt; Rannsókna- og upplýsingaskrifstofa Alþingis [ https://www.althingi.is/media/rannsoknathjonusta/Breytingar-a-thingflokkum-01-2024-KS.pdf  Breytingar á þingflokkum milli kosninga frá 1959]. Bls 6&lt;/ref&gt; og stofnuðu eigin flokk - Vinstri hreyfinguna-grænt framboð- sem skyldi leggja meiri áherslu á hefðbundnari vinstri gildi auk umhverfismála.&lt;ref&gt; Hjörleifur Guttormsson  (1998). [http://grænnvettvangur.is/bladagreinar/050898.html  Bréf, dagsett 12. júlí 1998 til félagsmanna og fyrrverandi félaga í Alþýðubandalagsfélögum á Austurlandi]&lt;/ref&gt;

[[Samfylkingin]] bauð fram í alþingiskosningunum 1999 sem kosningabandalag Alþýðubandalags, Alþýðuflokks, Samtök um kvennalista og Þjóðvaka. Kosningabandalagið hlaut þá 26,8% atkvæða sem var hæsta hlutfall atkvæða sem að vinstri flokkur hafði fengið í áratugi en þó 11% lægra en flokkarnir fjórir höfðu fengið samanlagt í kosningunum 1995. Vinstri grænir fengu 9,1% í sömu kosningum. 

Samfylkingin var formlega stofnuð sem flokkur á stofnfundi 5. - 6. maí 2000 og [[Össur Skarphéðinsson]] var kjörinn formaður. Með því var Alþýðubandalagið lagt niður sem flokkur.

Dagblaðið [[Þjóðviljinn]] var málgagn fyrst fyrir  Kommúnistaflokk Íslands, síðan Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins og að lokum Alþýðubandalagsins og var gefið út á tímabilinu 1936 til 1992.

==Formenn Alþýðubandalagsins==
*[[Hannibal Valdimarsson]] ([[1956]]-[[1968]])
*[[Ragnar Arnalds]] ([[1968]]-[[1977]])
*[[Lúðvík Jósepsson]] ([[1977]]-[[1980]])
*[[Svavar Gestsson]] ([[1980]]-[[1987]])
*[[Ólafur Ragnar Grímsson]] ([[1987]]-[[1995]])
*[[Margrét Frímannsdóttir]] ([[1995]]-&lt;nowiki/&gt;[[1999|1999)]]
=== Varaformenn ===
*[[Einar Olgeirsson]] ([[1956]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1966]])
*[[Lúðvík Jósepsson]] ([[1966]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1968]])
*[[Adda Bára Sigfúsdóttir]] ([[1968]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1977]])
*[[Kjartan Ólafsson (f. 1933)|Kjartan Ólafsson]] ([[1977]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1980]])
* [[Vilborg Harðardóttir]] ([[1980]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1985]])
*[[Kristín Á. Ólafsdóttir]] ([[1985]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1987]])
*[[Svanfríður Jónasdóttir]] ([[1987]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1989]])
*[[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[1989]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1995]])
*[[Jóhann Geirdal]] ([[1995]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1999]])

==Stjórnarþátttaka==
Alþýðubandalagið tók þátt í sex samsteypustjórnum frá [[1956]] til [[1991]]:
# [[Ríkisstjórn Hermanns Jónassonar|Fjórða ríkisstjórn Hermanns Jónassonar]] [[1956]]-[[1958]] (ásamt „[[Hræðslubandalagið|Hræðslubandalagi]]“ [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokks]] og [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokks]])&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Lúðvík Jósepsson]] ([[sjávarútvegsráðuneyti|sjávarútvegsráðherra]]), [[Hannibal Valdimarsson]] ([[félagsmálaráðuneyti|félagsmálaráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Fyrsta ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar]] [[1971]]-[[1974]] (ásamt Framsóknarflokki, Alþýðuflokki og [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna|Samtökum frjálslyndra og vinstri manna]])&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Lúðvík Jósepsson (sjávarútvegsráðherra), [[Magnús Kjartansson (ráðherra)|Magnús Kjartansson]] ([[heilbrigðisráðuneyti|heilbrigðis]]- og [[iðnaðarráðuneyti|iðnaðarráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Önnur ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar]] [[1978]]-[[1979]] (ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Hjörleifur Guttormsson]] (iðnaðarráðherra), [[Ragnar Arnalds]] ([[menntamálaráðuneyti|menntamála]]- og [[samgönguráðuneyti|samgönguráðherra]]), [[Svavar Gestsson]] ([[viðskiptaráðuneyti|viðskiptaráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Ríkisstjórn Gunnars Thoroddssen]] [[1980]]-[[1983]] (ásamt hluta [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] og Framsóknarflokki)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Hjörleifur Guttormsson (iðnaðarráðherra), Ragnar Arnalds ([[fjármálaráðuneyti|fjármálaráðherra]]), Svavar Gestsson (heilbrigðis- og félagsmálaráðherra)&lt;/small&gt;
# [[Önnur ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] [[1988]]-[[1989]] (ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Ólafur Ragnar Grímsson]] (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (menntamálaráðherra), [[Steingrímur J. Sigfússon]] (samgöngu- og [[landbúnaðarráðuneyti|landbúnaðarráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] [[1989]]-[[1991]] (ásamt Framsóknarflokki, Alþýðuflokki og [[Borgaraflokkurinn|Borgaraflokki]])&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Ólafur Ragnar Grímsson]] (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (menntamálaráðherra), Steingrímur J. Sigfússon (samgöngu- og landbúnaðarráðherra)&lt;/small&gt;

==Kjörfylgi==
===Alþingiskosningar===
{| class=wikitable style=&quot;text-align: right;&quot;
|-
! Kosningar
! Atkvæði
! %
! Þingsæti
! +/–
! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}}
! Stjórnarþátttaka
|-
! [[Alþingiskosningar 1956|1956]]
| 15.859
| 19,2
| {{Composition bar|8|52|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 8
| {{hækkun}} 4.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1959 (júní)|1959 (jún)]]
| 12.929
| 15,2
| {{Composition bar|6|52|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 2
| {{hækkun}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1959 (október)|1959 (okt)]]
| 13.621
| 16,0
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 4
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1963|1963]]
| 14.274
| 16,0
| {{Composition bar|9|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1967|1967]]
| 16.923
| 17,6
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1971|1971]]
| 18.055
| 17,1
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{stöðugt}} 0
| {{stöðugt}} 3.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1974|1974]]
| 20.924
| 18,3
| {{Composition bar|11|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1978|1978]]
| 27.952
| 22,9
| {{Composition bar|14|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 3
| {{hækkun}} 2.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1979|1979]]
| 24.401
| 19,7
| {{Composition bar|11|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 3
| {{lækkun}} 3.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1983|1983]]
| 22.490
| 17,3
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1987|1987]]
| 20.387
| 13,3
| {{Composition bar|8|63|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 2
| {{lækkun}} 4.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1991|1991]]
| 22.706
| 14,4
| {{Composition bar|9|63|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 1
| {{stöðugt}} 4.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1995|1995]]
| 23.597
| 14,3
| {{Composition bar|9|63|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{stöðugt}} 0
| {{hækkun}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|}

===Sveitarstjórnarkosningar===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;left&quot; |
! colspan=&quot;3&quot; | Sveitarstjórnarkosningar
|-
! Kosningar
! % atkvæða
! fulltrúar
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1958|1958]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|1962]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1966|1966]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1970|1970]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1974|1974]]
| align=&quot;right&quot; | 14,6
| align=&quot;right&quot; | 37
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1978|1978]]
| align=&quot;right&quot; | 22,5
| align=&quot;right&quot; | 59
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1982|1982]]
| align=&quot;right&quot; | 16,4
| align=&quot;right&quot; | 52
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1986|1986]]
| align=&quot;right&quot; | 17,8
| align=&quot;right&quot; | 57
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1990|1990]]
| align=&quot;right&quot; | 9,3
| align=&quot;right&quot; | 32
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994|1994]]
| align=&quot;right&quot; | 8,1
| align=&quot;right&quot; | 44
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1998|1998]]
| align=&quot;right&quot; | 0,3
| align=&quot;right&quot; | 7
|}

{{Íslensk stjórnmál}}

[[Flokkur:Fyrrum íslenskir stjórnmálaflokkar]]
{{sa|1956|2000}}
[[Flokkur:Alþýðubandalagið]]
[[Flokkur:Stofnað 1956]]
[[Flokkur:Stofnað 1968]]
[[Flokkur:Lagt niður 1999]]</text>
      <sha1>tpe2smw4xkeirlhib3x493xj1nilpjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alí (aðgreining)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28895</id>
    <revision>
      <id>1963132</id>
      <parentid>1416635</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>TKSnaevarr færði [[Alí]] á [[Alí (aðgreining)]]</comment>
      <origin>1416635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="6jdiu3ho2d6z7jrc5pfafi2o1tltb2y" xml:space="preserve">'''Alí''' getur átt við eftirfarandi:
* Mannsnafnið [[Alí (mannsnafn)|Alí]].
* [[Alí ibn Abu Talib]]
* [[Ali G]]

{{aðgreining}}</text>
      <sha1>6jdiu3ho2d6z7jrc5pfafi2o1tltb2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Appelsína</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28910</id>
    <revision>
      <id>1963123</id>
      <parentid>1963023</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5533" sha1="k2rr74yniaw7l601mxlaqgmd5409usm" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Appelsína
|image = OrangeBloss_wb.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Blóm og ávextir Appelsínutrés
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| subclassis = ''[[Rosidae]]''
| ordo = [[Sápuberjaættbálkur]] (''Sapindales'')
| familia = [[Glóaldinætt]] (''Rutaceae'')
| genus = [[Sítrus]] (''Citrus'')
|binomial = ''Citrus x sinensis''
|binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) }}

'''Appelsína''' (einnig verið kölluð '''glóaldin''' og '''gullepli''') er [[ávöxtur]] [[sítrustré|sítrustrésins]] ''Citrus sinensis''. Appelsínur eiga uppruna sinn að rekja til [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]], en til greina sem upprunastaðir appelsínunar koma [[Indland]], [[Pakistan]], [[Víetnam]] eða [[Kína]]. Hún er blendingur á milli [[pomelo]] og (''Citrus maxima'') og [[Mandarína|mandarínu]] (''Citrus reticulata''). Erfðaefni hennar er ~25% pomelo og ~75% mandarína;&lt;ref name=&quot;fullgenome&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1038/ng.2472|volume=45|title=The draft genome of sweet orange (Citrus sinensis)|journal=Nature Genetics|pages=59–66|pmid=23179022|date=Jan 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AGLthesis&quot;&gt;{{cite thesis|title=Organización de la diversidad genética de los cítricos|year=2013|author=Andrés García Lor|url=https://riunet.upv.es/bitstream/handle/10251/31518/Versi%C3%B3n3.Tesis%20Andr%C3%A9s%20Garc%C3%ADa-Lor.pdf|pages=79|access-date=2016-10-29|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225034715/https://riunet.upv.es/bitstream/handle/10251/31518/Versi%C3%B3n3.Tesis%20Andr%C3%A9s%20Garc%C3%ADa-Lor.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Orðið appelsína ==
Í sumum [[tungumál]]um, til dæmis [[Hollenska|hollensku]] (''Sinaasappel'') og [[Íslenska|íslensku]], merkir orðið appelsína ''epli frá Kína''. Endingin ''-sína'' í orðinu appelsína er í raun gamalt heiti á [[Kína]], en það var nefnt ''Sína'' á [[Latína|Latínu]] hér áður fyrr. Eldra íslenskt heiti á appelsínu er ''eyjarepli'', en það er þannig til komið að fyrstu appelsínurnar sem Íslendingar kynntust komu frá [[Sikiley]]. 

== Appelsínutré ==
Appelsínutré vaxa ekki á Íslandi. Þó geta appelsínutré verið inni í húsum á norðlægum slóðum. Þau finnast hins vegar á hitabeltisslóðum t.d. á Spáni, Ameríku og Brasilíu. Appelsínur eru góð uppspretta c vítamíns.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm|title=Vitamin C content|access-date=2016-10-28|archive-date=2007-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070307160608/http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Auðvelt er að rækta appelsínutré af steinum en yfirleitt eru plönturnar ekki eins blómviljugar og þær sem eru ræktaðar af græðlingum. Þarf þá fyrst að taka steinana, þvo og láta þorna í nokkra daga áður en þeir eru settir í pott með rakri mold.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|höfundur=Maja-Lisa Furusjö|titill=Allt um inniplöntur - Ræktun af ávaxtakjörnum|útgefandi=Vaka|ár=1986|bls=22|ISBN=}}&lt;/ref&gt;

== Saga ==
Appelsínur þekkjast ekki villtar; það er talið að þær séu upprunnar í Suður Kína, Norðaustur Indlandi og hugsanlega suðaustur Asíu. Og þær hafi verið fyrst ræktaðar í Kína um 2500 BC.
Sætar appelsínur komu til Evrópu ([[Ítalía]], [[Spánn]] og [[Portúgal]]) frá [[Indland]]i í byrjun fimmtándu aldar (1400). Fyrir þann tíma voru aðeins súrar (Citrus bergamia Risso) eða beiskar (Citrus aurantium) appelsínur í ræktun í Ítalíu og Spáni. Frá Spáni breiddist ræktun appelsínutrjáa út til Ameríku, [[Afríka|Afríku]] og [[Ástralía|Ástralíu]].

Það eru nokkur afbrigði af sætum appelsínum. Eitt það algengasta nefnist Valenciae, sem kemur frá Spáni og er einnig ræktað í Afríku og Ástralíu. 

Önnur gerð af sætum appelsínum nefnist blóðappelsínur. Þessar appelsínur hafa oft rauða bletti á hýðinu, og sumsstaðar innan í ávextinum getur litið út eins og þær séu fylltar blóði. Sumar blóðappelsínur hafa safa sem er blóðrauður.

[[File:Ambersweet oranges.jpg|thumb|left|200px|Nafla appelsínur]]
[[Mynd:Oranges - whole-halved-segment.jpg|thumb]]
Um 1850 var tré í klausturgarði í Brasílíu sem hafði merkilegan ávöxt.&lt;ref name=npr&gt;
{{cite web
|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=103250589
|title=Who Put The Navel In Navel Oranges? : NPR
|publisher=npr.org
|accessdate=2009-04-23
|last=
|first=
}}
&lt;/ref&gt; Hver appelsína leit nokkð eðlilega út, nema þær voru frælausar og neðst í hverri appelsínu er dvergappelsína sem er síamstvíburi hinnar stærri. Minni appelsínan myndar nokkurskonar nafla og þaðan er nafnið komið. Þær eru mjög sætar og auðvelt er að afhýða þær. Þetta gerði þær vinsælar til sölu. En þar sem þær eru frælausar  er ekki hægt að sá til þeirra. Aðeins er hægt að fjölga þeim með græðlingum. Það gerir  að allar appelsínur af þessari sort er erfðafræðilega sama tréð og var í klausturgarðinum í Brasílíu.&lt;ref name=npr/&gt;

Jaffa appelsínur, eða Shamouti, er sætt, næstum steinlaust appelsínu afbrigði með seigu hýði sem gerir þær sérstaklega hentugar til útflutnings.

==Tilvísanir==
{{commonscat|Citrus sinensis|Appelsínum}}
{{reflist}}

[[Flokkur:Sítrus]]
[[Flokkur:Sítrusávextir]]</text>
      <sha1>k2rr74yniaw7l601mxlaqgmd5409usm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abraham Lincoln</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29014</id>
    <revision>
      <id>1963142</id>
      <parentid>1962937</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13601" sha1="dty9p6xt8sjwnf9bz7vfsupe4xle6zl" xml:space="preserve">{{Forseti
| nafn =  Abraham Lincoln
| mynd = Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg
| myndatexti1 = Lincoln í nóvember árið 1863.
| titill= [[Forseti Bandaríkjanna]]
| stjórnartíð_start = [[4. mars]] [[1861]]
| stjórnartíð_end = [[15. apríl]] [[1865]]
| vara_forseti =[[Hannibal Hamlin]] (1861–1865)&lt;br&gt;[[Andrew Johnson]] (mars–apríl 1865)
| forveri = [[James Buchanan]]
| eftirmaður = Andrew Johnson
| titill2= [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|Fulltrúadeildarþingmaður]] fyrir 7. kjördæmi [[Illinois]]
| stjórnartíð_start2 = [[4. mars]] [[1847]]
| stjórnartíð_end2 = [[3. mars]] [[1849]]
| forveri2 = [[John Henry]]
| eftirmaður2 = 	[[Thomas L. Harris]]
| fæddur = [[12. febrúar]] [[1809]]
| fæðingarstaður = Sinking Spring-býlinu nærri [[Hodgenville]], [[Kentucky]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] 
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1865|4|15|1809|2|12}}
| dánarstaður = [[Washington (borg)|Washington, D.C.]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| orsök_dauða = [[Morðið á Abraham Lincoln|Myrtur]]
| þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]]
| maki = [[Mary Todd Lincoln]] (g. 1842)
| stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]]
| börn = Robert, Edward, Willie og Tad 
| bústaður = 
| atvinna = 
| trúarbrögð = 
| háskóli = 
| starf = Lögfræðingur, stjórnmálamaður
|undirskrift =Abraham Lincoln 1862 signature.svg
}}
'''Abraham Lincoln''' ([[12. febrúar]] [[1809]] – [[15. apríl]] [[1865]]) var [[BNA|bandarískur]] stjórnmálamaður og sextándi [[forseti Bandaríkjanna]] á tímum [[Þrælastríðið|þrælastríðsins]] frá [[1861]] til [[1865]]. Lincoln var meðlimur [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]]. 

Lincoln giftist Mary Ann (áður Todd) Lincoln árið 1842 og átti með henni fjóra syni.&lt;ref&gt;White, Jr., Ronald C. (2009). A. Lincoln: A Biography. Random House, Inc.&lt;/ref&gt; Lincoln hlaut litla sem enga formlega menntun og var að mestu sjálfmenntaður. Hann er þekktur fyrir stjórnkænsku sína og ræðusnilli en ein frægasta ræða hans er [[Gettysborgarávarpið]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/man-of-his-words.html |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404123705/http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/man-of-his-words.html |url-status=dead |title=Abraham Lincoln}}&lt;/ref&gt; Sú tveggja mínútna ræða sem hann hélt til heiðurs föllnum hermönnum við vígslu hermannagrafreitsins í Gettysburg var deilumál fyrst um sinn meðal fjölmiðla en í dag þykir hún hin mesta snilli.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|3304281|„Hvar sem tveir á fjalli fundust ...“|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=13. febrúar 1966|blaðsíða=3|höfundur=Leifur Sveinsson}}&lt;/ref&gt; Önnur frægasta ræða Lincolns var innsetningarræða hans sem hann hélt þegar hann var svarinn í embætti forseta í annað sinn árið 1865. Í lok þeirrar ræðu lét hann þessi fleygu orð falla:

:„Engum hatur, öllum góðvild.“{{sfn|Thorolf Smith|1959|p=291}}

Eitt helsta baráttumál Lincolns var að binda enda á þrælahald og varð það stór þáttur í sigri hans í forsetakosningunum árið 1860. Þegar Lincoln tók við embætti í mars 1861 voru sjö suðurríkjanna sem vildu halda áfram þrælahaldi búin að segja sig úr lögum við Bandaríkin og stofnað með sér [[Suðurríkjasambandið]]. [[Þrælastríðið]] hófst 12. apríl 1861 og lauk 3. apríl 1865 með ósigri suðurríkjanna. Þótt rétturinn til að stunda þrælahald hafi verið deiluefnið sem leiddi til stríðsins var það þó ekki ástæða þess að þrælastríðið var háð, því eining ríkisins var Lincoln alla tíð efst í huga. Árið 1863 gaf Lincoln þrælum í suðurríkjunum frelsi með frelsisveitingunni (e: ''emancipation proclamation'').&lt;ref name=&quot;thinkquest&quot;&gt;{{cite web |url=http://library.thinkquest.org/3055/netscape/people/lincoln.html |title=Abraham Lincoln |access-date=2011-07-26 |archive-date=2011-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111126034025/http://library.thinkquest.org/3055/netscape/people/lincoln.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=The 'Great Emancipator' and the Issue of Race|url=https://www.ihr.org/jhr/v13/v13n5p-4_Morgan.html|höfundur=Robert Morgan|útgefandi=''The Journal of Historical Review''|tungumál= enska|ár=1993|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. janúar}}&lt;/ref&gt; 

Árið 1864, meðan stríðið var enn ekki útkljáð var Lincoln endurkjörinn forseti með miklum yfirburðum. Sex dögum eftir að herir suðurríkjanna gáfust upp var Lincoln hins vegar myrtur af leikaranum [[John Wilkes Booth]] en hann stóð með suðurríkjunum í þrælastríðinu.&lt;ref name=&quot;thinkquest&quot; /&gt; Lincoln er einn fjögurra forseta Bandaríkjanna sem hafa verið ráðnir af dögum meðan þeir sátu í embætti. Bandarískir sagnfræðingar eru almennt þeirrar skoðunar að Lincoln sé einn áhrifamesti og mikilvægasti forsetinn í sögu Bandaríkjanna.

==Æviágrip==
Abraham Lincoln fæddist í bjálkakofa á nýbýli foreldra sinna nálægt héraðinu Harden í bandaríska fylkinu [[Kentucky]]. Þegar Abraham var 7 ára flutti faðir hans með fjölskyldu þeirra vestur til [[Indiana]] og settist að við læk sem hét Pigeon Creek. Abraham Lincoln hlaut aðeins takmarkaða grunnmenntun en bætti upp fyrir það með eigin bókalestri. Meðal annars kynnti Lincoln sér lög Indiana-fylkis og var orðinn áhugasamur um bandarísk stjórnmál þegar hann komst á þrítugsaldur. Árið 1830 ákvað faðir Abrahams að flytja til [[Illinois]] með fjölskylduna og var það þar sem Abraham átti eftir að hefja stjórnmálaferil sinn.&lt;ref name=almanak&gt;{{Tímarit.is|4661937|Abraham Lincoln|höfundur=Sigtryggur Jónasson|blað=[[Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar]]|útgáfudagsetning=1. janúar 1909|blaðsíða=65-79}}&lt;/ref&gt;

Árið 1831 fékk Lincoln vinnu sem verslunarþjónn í bænum [[New Salem]]. Lincoln varð virtur í samfélagi New Salem og þegar kom til ófriðar við Indíanahöfðingjann [[Svarti haukur|Svarta hauk]] vorið 1831 var Lincoln kjörinn foringi sjálfboðaliðs New Salem í Bandaríkjaher. Eftir ófriðinn bauð Lincoln sig fram sem þingmann á neðri deild ríkisþings Illinois en náði ekki kjöri. Lincoln bauð sig fram að nýju í sama embætti í þingkosningum árið 1834 og náði í þetta sinn kjöri. Hann var ekki mikill skörungur á þinginu þar sem hann hafði hugann allan við sjálfsmenntun sína í [[lögfræði]]. Lincoln tók próf og fékk lögmannsleyfi fyrir Illinois árið 1837 og málafærsluréttindi á réttum bandaríska alríkisins árið 1839.&lt;ref name=almanak/&gt;

Lincoln vann næstu árin sem lögfræðingur í Illinois. Árið 1839 kynntist Lincoln konu að nafni [[Mary Todd Lincoln|Mary Todd]] og giftist henni árið 1842. Hjónin eignuðust fjóra syni.

Abraham Lincoln var þekktur fyrir [[Frjálslyndi|frjálslyndar]] stjórnmálaskoðanir og var því meðlimur í stjórnmálaflokki [[Viggar (Bandaríkin)|Vigga]] á fyrstu árum sínum í stjórnmálum. Lincoln var mótfallinn því að [[þrælahald]] yrði lögleitt á nýjum landsvæðum Bandaríkjanna í vestanverðri Norður-Ameríku og árið 1839 vakti Lincoln athygli landsmanna í frægum kappræðum þar sem hann rökræddi málið við keppinaut sinn, [[Stephen A. Douglas]]. Árið 1846 náði Lincoln kjöri fyrir Vigga á [[fulltrúadeild Bandaríkjaþings]]. Lincoln bauð sig ekki fram á ný árið 1850.&lt;ref name=almanak/&gt;

Fylkisdeild [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í Illinois var stofnuð árið 1854 og var Lincoln einn af fyrstu meðlimum flokksins. Lincoln bauð sig fram til [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|öldungadeildar Bandaríkjaþings]] fyrir Illinois árið 1858 en tapaði fyrir Stephen A. Douglas. Þrátt fyrir ósigurinn vakti Lincoln mikla athygli með ræðum sínum um siðferði þrælahalds í kosningunum og greiddi þannig veginn fyrir forsetakjör sitt.&lt;ref name=almanak/&gt;{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=157}} 

===Forsetatíð (1861 – 1865)===
Repúblikanar útnefndu Lincoln sem forsetaefni sitt fyrir forsetakosningar Bandaríkjanna árið 1860. Repúblikanar unnu auðveldan sigur í kosningunum þar sem [[Demókrataflokkurinn]] var þríklofinn. Repúblikanar hlutu um 180 kjörmenn af 303.{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=157}} Lincoln var orðinn þjóðkunnur fyrir andstöðu sína gegn útbreiðslu þrælahalds og því sættu þrælaeigendur í suðurríkjum Bandaríkjanna sig illa við að hann yrði næsti forseti þeirra. Áður en Lincoln tók formlega við embætti sögðu sjö fylki sig úr bandaríska alríkinu og stofnuðu nýtt ríki, [[Suðurríkjasambandið]]. Stuttu eftir að Lincoln tók við embætti forseta brutust út stríðsátök milli bandaríska alríkisins og Suðurríkjasambandsins og [[þrælastríðið]] byrjaði.

Forystu Lincolns er gjarnan þakkað fyrir að hafa unnið bug á uppreisn Suðurríkjanna og haldið bandaríska alríkinu saman. Þann 1. janúar árið 1863 gaf Lincoln út svokallaða „[[Frelsisyfirlýsingin|frelsisyfirlýsingu]]“ (enska: ''Emancipation Proclamation'') þar sem því var lýst yfir að allir þrælar á yfirráðasvæði suðurríkjanna skyldu látnir lausir og þrælahald bannað.&lt;ref name=sagnir&gt;{{Vísindavefurinn|16734|Hvað getur þú sagt mér um Abraham Lincoln og af hverju var hann svona frægur?|höfundur=Reinar Ágúst Foreman|höfundur2=Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir|dags=24. júní 2008|skoðað=29. apríl 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|5954271|Hvers vegna var þrælahald afnumið í Bandaríkjunum?|höfundur=Lára Magnúsdóttir|blað=[[Sagnir]]|útgáfudagsetning=1. júní 1993|blaðsíða=104-112}}&lt;/ref&gt; Yfirlýsing Lincoln hlaut fyrst um sinn slæmar undirtektir og herti mjög sókn suðurríkjamanna gegn sambandshernum. Ekki tókst að snúa taflinu við fyrr en eftir [[Orrustan við Gettysburg|orrustuna við Gettysburg]] árið 1863, þar sem sambandshermenn unnu sigur eftir hörð átök.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1588098|Abraham Lincoln - alþýðuforseti í Hvíta húsinu|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=12. febrúar 1984|blaðsíða=20–21}}&lt;/ref&gt;

Tilskipun Lincolns var réttlætt með vísun til stríðsástandsins sem þá ríkti, en til lengri tíma var hún ekki reist á traustum lagalegum grunni. Lincoln var því mjög í mun að koma á stjórnarskrárbreytingu sem skyldi banna þrælahald fyrir fullt og allt áður en styrjöldinni lyki. Stjórn Lincolns tókst að koma því til leiðar að [[þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna]] var samþykktur á fulltrúadeildinni í apríl 1864 og á öldungadeildinni í janúar 1865.{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=159}} Með þessum viðauka var þrælahald formlega bannað með lögum í Bandaríkjunum.&lt;ref name=sagnir/&gt;

Lincoln var endurkjörinn til annars kjörtímabils árið 1864 og hóf annað kjörtímabil sitt árið 1865, á meðan stríðið geisaði enn.{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=168}}  Stríðið hafði snúist alríkismönnunum í vil árið 1863 og flestum var ljóst að uppreisnin yrði barin niður. Þann 5. apríl árið 1865 gafst [[Robert E. Lee]], æðsti herforingi Suðurríkjasambandsins, formlega upp fyrir [[Ulysses S. Grant]] yfirhershöfðingja Bandaríkjamanna. Lincoln forseti lýsti yfir lokum styrjaldarinnar þann 11. apríl.{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=158}}

===Morðið á Lincoln===
{{aðalgrein|Morðið á Abraham Lincoln}}
[[Mynd:Lincoln assassination slide c1900.png|thumb|right|Teikning af morðinu á Abraham Lincoln.]]
Þann 14. apríl árið 1865, fáeinum dögum eftir lok Þrælastríðsins, fór Lincoln ásamt konu sinni í Ford-leikhúsið í Washington til þess að horfa á gamanleikinn ''Our American Cousin''. Klukkan tíu um kvöldið læddist [[John Wilkes Booth]], frægur leikari og öfgafullur stuðningsmaður þrælahalds, inn í stúku forsetahjónanna og skaut Lincoln í hausinn.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1354350|Þegar Lincoln var myrtur|blað=[[Morgunblaðið]]|höfundur=Thorolf Smith|útgáfudagsetning=26. nóvember 1963|blaðsíða=17; 19}}&lt;/ref&gt; Booth stökk síðan niður á sviðið og hrópaði: „Sic semper tyrannis!“ („Svona fer alltaf fyrir harðstjórum!“).{{sfn|Jón Þ. Þór|2016|p=161}} Lincoln lést úr sárinu síðar sama kvöld.{{sfn|Thorolf Smith|1959|p=286}}

==Heimildir==
* {{Cite book|title=Bandaríkjaforsetar|author=Jón Þ. Þór|year=2016|publisher=Urður bókafélag|p=152-161|isbn=978-9935-9194-5-8|place=Hafnarfjörður|chapter=Abraham Lincoln}}
* {{Cite book|title=Abraham Lincoln: ævisaga|author=Thorolf Smith|year=1959|publisher=Setberg|place=Reykjavík|isbn=9789935210197}}

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{Wikivitnun}}

== Tenglar ==
* {{Tímarit.is|3289803|Heimferð Lincolns|blað=Lesbók Morgunblaðsins|útgáfudagsetning=13. febrúar 1966|blaðsíða=1; 12}}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Forseti Bandaríkjanna]]
| frá = 1861
| til = 1865
| fyrir = [[James Buchanan]]
| eftir = [[Andrew Johnson]]
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Bandaríkjanna}}
{{fde|1809|1865|Lincoln, Abraham}}
{{DEFAULTSORT:Lincoln, Abraham}}
[[Flokkur:Abraham Lincoln| ]]
[[Flokkur:Bandarískir afnámssinnar]]
[[Flokkur:Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn]]
[[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna|Lincoln, Abraham]]
[[Flokkur:Fólk tengt þrælastríðinu]]
[[Flokkur:Myrtir ríkisstjórnarleiðtogar]]
[[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]]
[[Flokkur:Repúblikanar|Lincoln, Abraham]]</text>
      <sha1>dty9p6xt8sjwnf9bz7vfsupe4xle6zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Besta deild karla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37803</id>
    <revision>
      <id>1963136</id>
      <parentid>1962783</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tengt efni */</comment>
      <origin>1963136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67176" sha1="ird3na7ktm6bz7cqjnq49mbtgkl4r1t" xml:space="preserve">{{Deild keppnisíþrótta
| titill = Besta deildin
| stofnár = [[1912]] &lt;small&gt;''(undir nafninu „meistaradeild“)&lt;ref&gt;[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&amp;tegund=%25&amp;AR=1912&amp;kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ&lt;/ref&gt;''&lt;/small&gt;
| liðafjöldi = 12
| ríki = {{ISL}} [[Ísland]]
| píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]]
| neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]]
| núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025)
| sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27)
| bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]&lt;br /&gt;[[Lengjubikarinn]]
| mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]&lt;br /&gt;
[http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ]
| mynd = BestaLeague.png
}}
'''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu &quot;1. deild karla&quot; og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild.

== Núverandi lið (2026) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=90 style=&quot;background:silver;&quot; | Lið
! style=&quot;background:silver;&quot; |2025 
! style=&quot;background:silver;&quot; | Fyrsta tímabil 
! style=&quot;background:silver;&quot; | &lt;small&gt;Fjöldi meistaratitla&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;frá 1912&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans]
&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Í deildinni frá
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18***||2022
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18||2024
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]
|3
|2025
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0
|2026
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958
|4
|2026
|}
Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025.

&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt;Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram.  Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.&lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]&lt;/ref&gt;

&lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari.

== Saga ==

{{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}}

=== Meistarasaga ===
&lt;div class=&quot;floatright&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:300 height:2000
PlotArea  = left:45 right:0 bottom:20 top:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:1912 till:2026
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912

Colors=
  id:KR    value:black      legend:KR
  id:Fr    value:blue       legend:Fr
  id:Vi    value:magenta    legend:Vi
  id:Va    value:red        legend:Va
  id:IA    value:yellow     legend:IA
  id:Ke    value:purple     legend:Ke
  id:ÍB    value:white      legend:ÍB
  id:KA    value:redorange  legend:KA 
  id:FH    value:orange     legend:FH 
  id:BH    value:green      legend:BH 
  id:St    value:darkblue   legend:St 


PlotData=
  bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle

  from:1912  till:1913 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1913  till:1919 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1919  till:1920 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1920  till:1921 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1921  till:1924 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1924  till:1925 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1925  till:1926 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1926  till:1930 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1930  till:1931 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1931  till:1933 color:Kr  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1933  till:1934 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1934  till:1935 color:Kr  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1935  till:1939 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1939  till:1940 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1940  till:1941 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1941  till:1942 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1942  till:1946 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1946  till:1948 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1948  till:1951 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1951  till:1952 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1952  till:1953 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1953  till:1955 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1955  till:1956 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1956  till:1957 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1957  till:1959 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1959  till:1960 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1960  till:1961 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1961  till:1962 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1962  till:1963 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1963  till:1964 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1964  till:1965 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1965  till:1966 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1966  till:1968 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1968  till:1969 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1969  till:1970 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1970  till:1971 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1971  till:1972 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1972  till:1973 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1973  till:1974 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1974  till:1976 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1976  till:1977 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1977  till:1978 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1978  till:1979 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1979  till:1980 color:ÍB  text:&quot;[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]&quot;
  from:1980  till:1981 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1981  till:1983 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1983  till:1985 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1985  till:1986 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1986  till:1987 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1987  till:1988 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1988  till:1989 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1989  till:1990 color:KA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]&quot;
  from:1990  till:1991 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1991  till:1992 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1992  till:1997 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1997  till:1999 color:ÍB  text:&quot;[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]&quot;
  from:1999  till:2001 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2001  till:2002 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:2002  till:2004 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2004  till:2007 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2007  till:2008 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:2008  till:2010 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2010  till:2011 color:BH  text:&quot;[[Breiðablik]]&quot;
  from:2011  till:2012 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2012  till:2013 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2013  till:2014 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2014  till:2015 color:St  text:&quot;[[Stjarnan]]&quot;
  from:2015  till:2017 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2017  till:2019 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:2019  till:2020 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2020  till:2021 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:2021  till:2022 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:2022  till:2023 color:BH  text:&quot;[[Breiðablik]]&quot;
  from:2023  till:2024 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:2024  till:2025 color:BH  text:&quot;[[Breiðablik]]&quot; 
  from:2025  till:2026 color:Vi text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot; 

&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;
{|  class=&quot;wikitable sortable&quot; bgcolor=&quot;#f7f8ff&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
|'''Tímabil'''
|''Lið''
|''Mætast''
|''Meistari''
|''Stig''
|''2. sæti''
|''Stig''
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||-
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||-
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59
|- align=&quot;center&quot;
|''2025''
|12
|Tvisvar
|''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8)
|57
|{{Valur Reykjavík}}
|45
|}

===Stjörnukerfið===

Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla.

Stjörnufjöldi félaga:
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]])

== Styrktaraðilar ==

=== Nafn úrvalsdeildarinnar ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Tímabil&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Ár&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Styrktaraðili&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
|-
|75||1912-1986 ||''-''
|-
|2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið
|-
|3||1989-91||Hörpudeildin
|-
|1||1992||Samskipadeild
|-
|1||1993||Getraunadeild
|-
|1||1994||Trópídeild
|-
|3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild
|-
|3||1998-2000||Landssímadeild
|-
|2||2001-2002||Símadeild
|-
|6||2003-2008||Landsbankadeild
|-
| 9 ||2009-2018||Pepsideild
|-
| 3
|2019-2021
|Pepsi Max deild
|-
| - ||2022-||Besta deildin
|}


=== Verðlaunafé ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Sæti
! style=&quot;background:silver;&quot; | Verðlaunafé
|-
|1||1.000.000
|-
|2||700.000
|-
|3||500.000
|-
|4||300.000
|-
|5||300.000
|-
|6||300.000
|-
|7||300.000
|-
|8||300.000
|-
|9 ||200.000
|-
|10||200.000
|-
|11||200.000
|-
|12
|200.000
|}
&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}&lt;/ref&gt;

== Tölfræði ==

=== Sigursælustu félögin ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; | 
! style=&quot;background:silver;&quot; | Lið
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar
! style=&quot;background:silver;&quot; | Fyrsti titill
! style=&quot;background:silver;&quot; | Síðasti titill
! style=&quot;background:silver;&quot; | Varðir titlar
! style=&quot;background:silver;&quot; | Unnið tvöfalt
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni
|-
|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei
|-
|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum
|-
|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei
|-
|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni
|-
|[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei
|-
|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei
|}

&lt;small&gt;''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''&lt;/small&gt;

=== Tími milli titla ===

Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981.

Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum.


{| class=&quot;alternance&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;&quot; cellspacing=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; align=center
|+'''Flestir titlar unnir í röð'''
|- style=&quot;color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;&quot;
!scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð
|-
|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð
|-
|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð
|-

|}


{| class=&quot;alternance&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;&quot; cellspacing=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; align=center
|+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi'''
|- style=&quot;color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;&quot;
!scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila
!scope=col width=100 style=&quot;border-left:solid 1px #FFFFFF&quot;|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 52 leiktímabil
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 36 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 35 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil
|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''
|1998 ('''3''') - ? (''4'')
|27 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|'''[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 24 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Breidablik.png|20px]]'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''
|2010 ('''1''') - 2022 ('''2''')
|12 leiktímabil
|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''
|2014 ('''1''') -? (''2'')
|11 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''|| 2016 ('''8''') - ? (''9'') || 9 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''|| 2019 ('''27''') -? (''28'')||6 leiktímabil
|-
|}

=== Þátttaka liða ===
Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með.


{| class=&quot;alternance&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;&quot; cellspacing=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; align=center
|+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu'''
|- style=&quot;color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;&quot;
!scope=col width=100|Félag|| /111
!scope=col width=100 style=&quot;border-left:solid 1px #FFFFFF&quot;|Félag|| /111
|-
|'''{{Lið KR}}''' || 108
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Þór Ak.}}|| 17
|-
|'''{{Lið Valur}}''' || 102
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Fjölnir}}|| 8
|-
|'''{{Lið Fram}}'''|| 99
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7
|-
|'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið HK}}|| 5
|-
|'''{{Lið ÍA}}'''|| 69
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4
|-
|'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3
|-
|'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3
|-
|'''{{Lið FH}}'''|| 38
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3
|-
|'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3
|-
|{{Lið Fylkir}}|| 24
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2
|-
|'''{{Lið KA}}'''|| 23
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Selfoss}}|| 2
|-
|'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Haukar}}|| 2
|-
|{{Lið Grindavík}}|| 20
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið ÍR}} *|| 1
|-
|{{Lið Þróttur R.}}|| 19
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Skallagrímur}}|| 1
|-
|[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Grótta}}
|1
|}

&lt;small&gt;* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.&lt;/small&gt;

&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt;ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. 

=== Gengi frá 1978 ===

:{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! 
! Tímabil
![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]]
![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]]
|'22
|'23
|'24
|'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]]
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]]
|[[Afturelding]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|12
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]
|10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || || 5 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || || 5 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 4 || 7 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 6 || 6
| bgcolor=&quot;silver&quot; |2
| bgcolor=&quot;silver&quot; |2
|4
| bgcolor=&quot;silver&quot; |&lt;nowiki&gt;2 |&lt;/nowiki&gt;
| bgcolor=&quot;gold&quot; |1
|4
|1
|4
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]
|9|| || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || || || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 6
|10
|5
|6
|6
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]
| || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S&lt;ref&gt;Félagið stofnað þetta ár&lt;/ref&gt;|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12
|
|
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]
|6|| 6* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 6 || 4* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 7 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |11 || || || || ||

|
|
|
|10
|9
|5
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]
| || || || || || || || || || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 5* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |12
|
|8
|12
|
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] 
| || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 4 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || ||
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] 
||| bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|
|
|9
|11
|
|9
|11
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] 
|2|| bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4 || 5* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  ||  ||  || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || 7 || 8 || 12
|
|10
|9
|8
|11
|
|5
|8
|-
| align=&quot;left&quot;| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 
|||  ||  ||  || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || L&lt;ref&gt;Félagið var lagt niður þetta ár&lt;/ref&gt; || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] 
|4|| bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || 6 || 6* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 4 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 7 || 5 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 10 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9
|6
|12
|
|
|8
|11
|
|9
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] 
|8|| bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 ||  || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 6 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 8 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 7
|7
|5
|7
|4
|2
|7
|7
|7
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] 
|3|| 4 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 8 || 8 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 || || 
|12
|
|
|10
|7
|
|
|
|-
! 
! Tímabil
![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]]
![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]]
|'22
|'23
|'24
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
||| 5 || 7 || 8 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 5 || 5* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 5 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 7 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 6 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 8 || 4* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || 4* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4
|4
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|5
|bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3
|4
|6
|8
|10
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||   ||   ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]]
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 || || 
|
|
|
|8
|12
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 4 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 
|bgcolor=&quot;silver&quot;|2
|bgcolor=&quot;silver&quot;|2*
|4
|bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3
|7
|5
|3
|4
|3
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] 
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1|| bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  || bgcolor=&quot;silver&quot;|2* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|6
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|5
|6
|2
|3
|2
|-
| align=&quot;left&quot;| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|10
|11
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]
|||  ||  ||  ||  ||  ||  || 8 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]]
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  || 10 || 11
|
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] 
|5|| 7 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 7 || 5 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 7 || 8 || 7 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  ||  || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|3
|1
|2
|1
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] 
|||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 4 || 7 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] 
|7|| 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 6 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 10 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || || 

|
|
|-
! 
! Tímabil
![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]]
![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]]
|}

&lt;small&gt;Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið&lt;/small&gt;

=== Titlar eftir bæjarfélagi ===

Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]].

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; |
! style=&quot;background:silver;&quot; | Borg/bær
! style=&quot;background:silver;&quot; | Íbúafjöldi
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar af 103
! style=&quot;background:silver;&quot; | %
! style=&quot;background:silver;&quot; | Lið &lt;ref&gt;Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar liða
|-
|[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8)
|-
|[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18)
|-
|[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8)
|-
|[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4)
|-
|||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)
|-
|[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1)
|-
|[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3)
|-
|[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]  (1)
|-

|}

== Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn ==

=== Leikmaður ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Tímabil
!Leikmaður
!Félag
|-
|1984
|Bjarni Sigurðsson
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1985
|Guðmundur Þorbjörnsson
|Valur
|-
|1986
|Guðmundur Torfason
|Fram
|-
|1987
|Pétur Ormslev
|Fram
|-
|1988
|Sigurjón Kristjánsson
|Valur
|-
|1989
|Þorvaldur Örlygsson
|KA
|-
|1990
|Sævar Jónsson
|Valur
|-
|1991
|Guðmundur Steinsson
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|1992
|Lúkas Kostic
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1993
|Sigurður Jónsson
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1994
|[[Sigursteinn Gíslason]]
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1995
|Ólafur Þórðarson
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1996
|Gunnar Oddsson
|Leiftur
|-
|1997
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|ÍBV
|-
|1998
|David Winnie
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|1999
|[[Guðmundur Benediktsson]]
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|2000
|Hlynur Stefánsson
|ÍBV
|-
|2001
|[[Gunnlaugur Jónsson]]
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|2002
|Finnur Kolbeinsson
|Fylkir
|-
|2003
|Allan Borgvardt
|FH
|-
|2004
|[[Heimir Guðjónsson]]
|FH
|-
|2005
|Allan Borgvardt
|FH
|-
|2006
|Viktor Bjarki Arnarsson
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|2007
|[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]]
|Valur
|-
|2008
|Guðmundur Steinarsson
|Keflavík
|-
|2009
|Atli Guðnason
|FH
|-
|2010
|[[Alfreð Finnbogason]]
|Breiðablik
|-
|2011
|[[Hannes Þór Halldórsson]]
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|2012
|Atli Guðnason
|FH
|-
|2013
|[[Björn Daníel Sverrisson]]
|FH
|-
|2014
|[[Ingvar Jónsson]]
|Stjarnan
|-
|2015
|Emil Pálsson
|FH
|-
|2016
|Kristinn Freyr Sigurðsson
|Valur
|-
|2017
|[[Andri Rúnar Bjarnason]]
|Grindavík
|-
|2018
|Patrick Pedersen
|Valur
|-
|2019
|[[Óskar Örn Hauksson]]
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|2020
|Steven Lennon
|FH
|-
|2021
|[[Nikolaj Hansen]]
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|2022
|[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]]
|KA
|-
|2023
|[[Birnir Snær Ingason]]
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|2024
|[[Höskuldur Gunnlaugsson]]
|Breiðablik
|-
|2025
|Patrick Pedersen
|Valur
|}
=== Markahæstu leikmenn ===
Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Tímabil
!Leikmaður
!Mörk
!Félag
|-
|1980
|Matthias Hallgrimsson
|'''15'''
|Valur
|-
|1981
|Sigurlás Þorleifsson
Larus Gudmundsson
|''12''
|ÍBV
Víkingur
|-
|1982
|Sigurlás Þorleifsson
Heimir Karlsson
|''10''
|ÍBV
Víkingur
|-
|1983
|Ingi Björn Albertsson
|''14''
|Valur
|-
|1984
|Guðmundur Steinsson
|''10''
|Fram
|-
|1985
|Ómar Torfason
|''13''
|Fram
|-
|1986
|Guðmundur Torfason
|''19''
|Fram
|-
|1987
|Pétur Ormslev
|''12''
|Fram
|-
|1988
|Sigurjón Kristjánsson
|''13''
|Valur
|-
|1989
|Hörður Magnússon
|''12''
|FH
|-
|1990
|Hörður Magnússon
|''13''
|FH
|-
|1991
|Hörður Magnússon
Guðmundur Steinsson
|''13''
|FH
Víkingur
|-
|1992
|[[Arnar Gunnlaugsson]]
|''15''
|ÍA
|-
|1993
|Þórður Guðjónsson
|''19''
|ÍA
|-
|1994
|Mihajlo Biberčić
|''14''
|ÍA
|-
|1995
|[[Arnar Gunnlaugsson]]
|''15''
|ÍA
|-
|1996
|[[Ríkharður Daðason]]
|''14''
|KR
|-
|1997
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|''19''
|ÍBV
|-
|1998
|Steingrímur Jóhannesson
|''16''
|ÍBV
|-
|1999
|Steingrímur Jóhannesson
|''12''
|ÍBV
|-
|2000
|Guðmundur Steinarsson
Andri Sigþórsson
|''14''
|Keflavík
KR
|-
|2001
|Hjörtur Hjartarson
|''15''
|ÍA
|-
|2002
|Grétar Hjartarson
|''13''
|Grindavík
|-
|2003
|[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]]
|''10''
|Þróttur R.
|-
|2004
|Gunnar Heiðar Þorvaldsson
|''12''
|ÍBV
|-
|2005
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|''16'''
|FH
|-
|2006
|Marel Baldvinsson
|'''11'''
|Breiðablik
|-
|2007
|Jónas Grani Garðarsson
|'''13'''
|Fram
|-
|2008
|Guðmundur Steinarsson
|'''16'''
|Keflavík
|-
|2009
|[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]]
|'''16'''
|KR
|-
|2010
|Gilles Mbang Ondo
|'''14'''
|Grindavík
|-
|2011
|Garðar Jóhannsson
|'''15'''
|Stjarnan
|-
|2012
|Atli Guðnason
|'''12'''
|FH
|-
|2013
|[[Atli Viðar Björnsson]]
[[Viðar Örn Kjartansson]]

Gary Martin
|'''13'''
|FH
Fylkir

KR
|-
|2014
|Gary Martin
|'''13'''
|KR
|-
|2015
|Patrick Pedersen
|'''13'''
|Valur
|-
|2016
|Garðar Gunnlaugsson
|'''14'''
|ÍA
|-
|2017
|[[Andri Rúnar Bjarnason]]
|'''19'''
|Grindavík
|-
|2018
|Patrick Pedersen
|'''17'''
|Valur
|-
|2019
|Gary Martin
|'''14'''
|Valur/ÍBV
|-
|2020
|Steven Lennon
|'''17'''
|FH
|-
|2021
|[[Nikolaj Hansen]]
|'''16'''
|Víkingur
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022
|[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]]
|'''17'''
|KA
|-
|Guðmundur Magnússon
|17
|Fram
|-
|2023
|Emil Atlason
|'''17'''
|Stjarnan
|-
|2024
|Benoný Breki Andrésson
|21 
|KR
|-
|2025
|Patrick Pedersen
|18
|Valur
|}

=== '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sæti
!Leikmaður
!Mörk
!Leikir
|-
|1
|'''Patrik Pedersen'''
|134 (14)
|207
|-
|-
|2
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|131 (19)
|241
|-
|3
|[[Atli Viðar Björnsson]]
|113 (0)
|264
|-
|4
|Steven Lennon
|102 (24)
|213
|-
|5
|Óskar Örn Hauksson
|88 (6)
|382
|-
|6
|Hörður Magnússon
|87 (17)
|188
|-
|7
|Björgólfur Hideaki Takefusa
|83 (0)
|182
|-
|8
|Hallgrímur Mar Steingrímsson
|81 (19)
|226
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |9
|Steingrímur Jóhannesson
|81 (4) 
|221
|-
|Guðmundur Steinarsson
|81 (23)
|225
|-
|10
|Arnar Gunnlaugsson
|75 (0)
|139
|-
|11
|Hilmar Árni Halldórsson
|71 (21)
|192
|-
|12
|Albert Brynjar Ingason
|70 (9) 
|219
|-
|13
|Emil Atlason
|69 (0)
|196
|-
|14
|Atli Guðnason
|66 (1)
|285
|-
|15
|Matthías Vilhjálmsson
|62 (5)
|215
|-
|16
|Halldór Orri Björnsson
|61 (15)
|215
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |17
|'''Kristinn Steindórsson'''
|59 (3)
|207
|-
|Haraldur Ingólfsson
|59 (8)
|189
|-
|18
|Hörður Sveinsson
|58 (2)
|189
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |19
|Elfar Árni Aðalsteinsson
|57 (4)
|192
|-
|[[Guðmundur Benediktsson]]
|57 (7)
|237
|-
|20
|Baldur Sigurðsson
|55 (0)
|264
|-
|17
|Pálmi Rafn Pálmason
|54 (10)
|242
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |18
|Ingimundur Níels Óskarsson
|50 (4)
|191
|-
|Björn Daníel Sverrisson
|50 (4)
|236
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |19
|'''[[Sigurður Egill Lárusson]]'''
|47 (4)
|255
|-
|Guðjón Pétur Lýðsson
|47 (14)
|226
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |20
|Einar Þór Daníelsson
|46 (2)
|200
|-
|Kristinn Freyr Sigurðsson
|46 (5)
|267
|-
|21
|'''Höskuldur Gunnlaugsson'''
|45 (11)
|205
|-
|22
|'''Kennie Knak Chopart'''
|40 (0)
|237
|-
|23
|Almarr Ormarsson
|40 (1)
|271
|-
|24
|Ólafur Karl Finsen
|39 (7)
|188
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |25
|Matthías Guðmundsson
|37 (0)
|196
|-
|Haukur Páll Sigurðsson
|37 (0)
|283
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |26
|Arnþór Ari Atlason
|36 (0)
|207
|-
|Andri Marteinsson
|36 (0)
|234
|-
|'''Atli Sigurjónsson'''
|36 (0)
|238
|-
|27
|Magnús Sverrir Þorsteinsson
|35 (2)
|229
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |28
|Sigurbjörn Örn Hreiðarsson
|34 (14)
|240
|-
|Ágúst Þór Gylfason
|34 (18)
|195
|-
|29
|Þorsteinn Már Ragnarsson
|33 (0)
|204
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |30
|Jón Gretar Jónsson
|32 (1)
|210
|-
|Óli Stefán Flóventsson
|32 (1)
|212
|}

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tengt efni ==
* [[Besta deild kvenna]]
* [[Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu]]
* [[Knattspyrna á Íslandi]]

== Heimildir ==
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{S|1912}}
{{Leiktímabil í knattspyrnu karla}}

[[Flokkur:Knattspyrna]]
[[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]]
[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]]
[[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]]</text>
      <sha1>ird3na7ktm6bz7cqjnq49mbtgkl4r1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963138</id>
      <parentid>1963136</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tengt efni */</comment>
      <origin>1963138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67117" sha1="dcvsjkn7r1ooh53nh4hk3hdl78pc44w" xml:space="preserve">{{Deild keppnisíþrótta
| titill = Besta deildin
| stofnár = [[1912]] &lt;small&gt;''(undir nafninu „meistaradeild“)&lt;ref&gt;[http://www.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=111&amp;tegund=%25&amp;AR=1912&amp;kyn=1 Meistaraflokkar árið 1912] KSÍ&lt;/ref&gt;''&lt;/small&gt;
| liðafjöldi = 12
| ríki = {{ISL}} [[Ísland]]
| píramída stig = [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið|1. stig]]
| neðri deild = [[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]]
| núverandi meistarar = {{Lið Víkingur}} (8) (2025)
| sigursælasta lið = [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] (27)
| bikarar = [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Mjólkurbikarinn]]&lt;br /&gt;[[Lengjubikarinn]]
| mótasíður = [http://pepsi.is/pepsideildin Heimasíða mótaraðarinnar]&lt;br /&gt;
[http://www.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17548 Mótasíða KSÍ]
| mynd = BestaLeague.png
}}
'''Besta deild karla''' er efsta deild karla í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]] og var stofnuð árið 1912. Deildin var í fyrstu spiluð undir nafninu &quot;1. deild karla&quot; og ekki nefnd úrvalsdeild fyrr en 1997. Deildin er mynduð af 12 félögum sem leika hver gegn öðrum í tvöfaldri umferð á heima- og útivöllum. Fjöldi stiga við lok hvers tímabils ákvarðar hvaða félagslið er [[Íslandsmeistari]] og hvaða tvö félög falla niður og eiga deildaskipti við þau tvö stigahæstu í [[1. deild karla í knattspyrnu|1.deild karla]]. Stigahæsta félag deildarinnar öðlast þátttökurétt í annarri umferð [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]]. Það í öðru sæti öðlast þátttökurétt í [[Sambandsdeild Evrópu]]. Þriðja sæti deildarinnar getur einnig gefið þátttökurétt í evrópukeppni fari svo að efra félag hafi þegar öðlast þann rétt með sigri í [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppninni.]] Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild karla, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 6 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild.

== Núverandi lið (2026) ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=90 style=&quot;background:silver;&quot; | Lið
! style=&quot;background:silver;&quot; |2025 
! style=&quot;background:silver;&quot; | Fyrsta tímabil 
! style=&quot;background:silver;&quot; | &lt;small&gt;Fjöldi meistaratitla&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;frá 1912&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Fjöldi meistaratitla í efstu deild(''tímabilið 2025 innifalið'')[https://www.visir.is/g/20191271016d/svona-standa-kr-ingar-eftir-helstu-tulkunum-a-titlatolfraedi-islenska-fotboltans]
&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Í deildinni frá
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Víkingur R.}}||1. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1918|1918]]||8||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Valur}}||2. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1915]]||23**||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2005]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Stjarnan}}||3. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1990|1990]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Breiðablik}}||4. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1971|1971]]||4||[[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|2006]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Fram}}||5. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1946|1946]]||18***||2022
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið FH}}||6. sæti||[[1. deild karla í knattspyrnu 1975|1975]]||8||[[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|2001]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið KA}}||7. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1929|1929]]||1||[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |[[Íþróttabandalag Akraness|ÍA]]||8. sæti||[[Landsbankadeild_karla_í_knattspyrnu_2007|2007]]||18||2024
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið ÍBV}}|| 9. sæti ||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]
|3
|2025
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið KR}}||10. sæti||[[Efsta deild karla í knattspyrnu 1912|1912]]||27||[[1. deild karla í knattspyrnu 1979|1979]]
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]]||1. sæti í [[1. deild karla í knattspyrnu|1. Deild]]||[[1. deild karla í knattspyrnu 1989|1989]]||0
|2026
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; |{{Lið Keflavík}}||Vann umspil||1958
|4
|2026
|}
Afturelding og [[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]] féllu úr deildinni 2025.

&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt;Tímabilið 2020 var blásið af vegna COVID-19 þegar 22 af 24 umferðum höfðu farið fram.  Valur var á toppnum og dæmdur sigurvegari.&lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2020/10/30/valur_er_islandsmeistari_2020/]&lt;/ref&gt;

&lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;Ekkert mót fór fram árin 1913 og 1914 en Fram dæmdur sigurvegari.

== Saga ==

{{Staðsetning liða í úrvalsdeild karla|Float=right}}

=== Meistarasaga ===
&lt;div class=&quot;floatright&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:300 height:2000
PlotArea  = left:45 right:0 bottom:20 top:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:1912 till:2026
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1912

Colors=
  id:KR    value:black      legend:KR
  id:Fr    value:blue       legend:Fr
  id:Vi    value:magenta    legend:Vi
  id:Va    value:red        legend:Va
  id:IA    value:yellow     legend:IA
  id:Ke    value:purple     legend:Ke
  id:ÍB    value:white      legend:ÍB
  id:KA    value:redorange  legend:KA 
  id:FH    value:orange     legend:FH 
  id:BH    value:green      legend:BH 
  id:St    value:darkblue   legend:St 


PlotData=
  bar:Leaders width:25 mark:(line,black) align:left fontsize:M shift:(25,-5) anchor:middle

  from:1912  till:1913 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1913  till:1919 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1919  till:1920 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1920  till:1921 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1921  till:1924 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1924  till:1925 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1925  till:1926 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1926  till:1930 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1930  till:1931 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1931  till:1933 color:Kr  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1933  till:1934 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1934  till:1935 color:Kr  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1935  till:1939 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1939  till:1940 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1940  till:1941 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1941  till:1942 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1942  till:1946 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1946  till:1948 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1948  till:1951 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1951  till:1952 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1952  till:1953 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1953  till:1955 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1955  till:1956 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1956  till:1957 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1957  till:1959 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1959  till:1960 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1960  till:1961 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1961  till:1962 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1962  till:1963 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1963  till:1964 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1964  till:1965 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1965  till:1966 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1966  till:1968 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1968  till:1969 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:1969  till:1970 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1970  till:1971 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1971  till:1972 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1972  till:1973 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1973  till:1974 color:Ke  text:&quot;[[Keflavík ÍF]]&quot;
  from:1974  till:1976 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1976  till:1977 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1977  till:1978 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1978  till:1979 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1979  till:1980 color:ÍB  text:&quot;[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]&quot;
  from:1980  till:1981 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1981  till:1983 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1983  till:1985 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1985  till:1986 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1986  till:1987 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1987  till:1988 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:1988  till:1989 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1989  till:1990 color:KA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Akureyrar]]&quot;
  from:1990  till:1991 color:Fr  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Fram]]&quot;
  from:1991  till:1992 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:1992  till:1997 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:1997  till:1999 color:ÍB  text:&quot;[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja]]&quot;
  from:1999  till:2001 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2001  till:2002 color:IA  text:&quot;[[Knattspyrnufélag ÍA]]&quot;
  from:2002  till:2004 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2004  till:2007 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2007  till:2008 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:2008  till:2010 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2010  till:2011 color:BH  text:&quot;[[Breiðablik]]&quot;
  from:2011  till:2012 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2012  till:2013 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2013  till:2014 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2014  till:2015 color:St  text:&quot;[[Stjarnan]]&quot;
  from:2015  till:2017 color:FH  text:&quot;[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar]]&quot;
  from:2017  till:2019 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:2019  till:2020 color:KR  text:&quot;[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]]&quot;
  from:2020  till:2021 color:Va  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Valur]]&quot;
  from:2021  till:2022 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:2022  till:2023 color:BH  text:&quot;[[Breiðablik]]&quot;
  from:2023  till:2024 color:Vi  text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot;
  from:2024  till:2025 color:BH  text:&quot;[[Breiðablik]]&quot; 
  from:2025  till:2026 color:Vi text:&quot;[[Knattspyrnufélagið Víkingur]]&quot; 

&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;
{|  class=&quot;wikitable sortable&quot; bgcolor=&quot;#f7f8ff&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
|'''Tímabil'''
|''Lið''
|''Mætast''
|''Meistari''
|''Stig''
|''2. sæti''
|''Stig''
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1912|1912]]''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (1)''||3||{{Fram Reykjavík}}||3
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1913|1913]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (1)''||-||-||-
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1914|1914]]''||1||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (2)''||-||-||-
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1915|1915]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (3)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1916|1916]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (4)''||3||{{KR Reykjavík}}||2
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1917|1917]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1918|1918]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (6)''||6||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1919|1919]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (2)''||5||{{Fram Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1920|1920]] ''||3||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (1)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1921|1921]]''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (7)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1922|1922]] ''||3||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (8)''||4||{{Víkingur Reykjavík}}||1
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1923|1923]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (9)''||6||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1924|1924]] ''||4||Einu sinni||''{{Víkingur Reykjavík}} (2)''||6||{{Fram Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1925|1925]] ''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}}(10)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1926|1926]] ''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (3)''||7||{{Fram Reykjavík}}||7
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1927|1927]] ''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (4)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1928|1928]] ''||3||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (5)''||4||{{Valur Reykjavík}}||2
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1929|1929]] ''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (6)''||8||{{Valur Reykjavík}}||5
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1930|1930]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (1)''||8||{{KR Reykjavík}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1931|1931]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (7)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1932|1932]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (8)''||7||{{Valur Reykjavík}}||5
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1933|1933]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (2)''||6||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1934|1934]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (9)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1935|1935]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (3)''||5||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1936|1936]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (4)''||5||{{KR Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1937|1937]]''||3||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (5)''||4||{{KR Reykjavík}}||2
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1938|1938]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (6)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||3
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1939|1939]]''||4||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (11)''||4||{{KR Reykjavík}}||3
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1940|1940]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (7)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1941|1941]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (10)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1942|1942]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (8)''||6||{{Fram Reykjavík}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1943|1943]]''||5||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (9)''||8||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1944|1944]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (10)''||5||{{KR Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1945|1945]]''||4||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (11)''||6||{{KR Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1946|1946]]''||6||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||7
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1947|1947]]''||5||Einu sinni||''{{Fram Reykjavík}} (13)''||7||{{Valur Reykjavík}}||6
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1948|1948]]''||4||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (11)''||5||{{Víkingur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1949|1949]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (12)''||5||{{Fram Reykjavík}}||5
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1950|1950]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (13)''||6||{{Fram Reykjavík}}||5
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1951|1951]]''||5||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (1)''||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1952|1952]]''||5||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (14)''||7||{{ÍA Akranes}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1953|1953]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (2)''||4||{{Valur Reykjavík}}||4
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1954|1954]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (3)''||9||{{KR Reykjavík}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1955|1955]]''||6||Einu sinni||''{{KR Reykjavík}} (15)''||9||{{ÍA Akranes}}||8
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1956|1956]]''||6||Einu sinni||''{{Valur Reykjavík}} (12)''||9||{{KR Reykjavík}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1957|1957]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (4)''||10||{{Fram Reykjavík}}||7
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1958|1958]]''||6||Einu sinni||''{{ÍA Akranes}} (5)''||9||{{KR Reykjavík}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1959|1959]]''||6||Tvisvar||'''{{KR Reykjavík}} (16)'''||20||{{ÍA Akranes}}||11
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1960|1960]]''||6||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (6)''||15||{{KR Reykjavík}}||13
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1961|1961]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (17)''||17||{{ÍA Akranes}}||15
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1962|1962]]''||6||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (14)''||13||{{Valur Reykjavík}}||13
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1963|1963]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (18)''||15||{{ÍA Akranes}}||13
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1964|1964]]''||6||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (1)''||15||{{ÍA Akranes}}||12
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1965|1965]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (19)''||13||{{ÍA Akranes}}||13
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1966|1966]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (13)''||14||{{ÍBK Keflavík}}||14
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1967|1967]]''||6||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (14)''||14||{{Fram Reykjavík}}||14
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1968|1968]]''||6||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (20)''||15||{{Fram Reykjavík}}||12
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1969|1969]]''||7||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (2)''||15||{{ÍA Akranes}}||14
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1970|1970]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (7)''||20||{{Fram Reykjavík}}||16
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild 1971|1971]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (3)''||20||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||20
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1972|1972]]''||8||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (15)''||22||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||18
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1973|1973]]''||8||Tvisvar||''{{ÍBK Keflavík}} (4)''||26||{{Valur Reykjavík}}||21
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1974|1974]]''||8||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (8)''||23||{{ÍBK Keflavík}}||19
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1975|1975]]''||9||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (9)''||19||{{Fram Reykjavík}}||17
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1976|1976]]''||9||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (15)''||25||{{Fram Reykjavík}}||24
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1977|1977]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (10)''||28||{{Valur Reykjavík}}||27
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (16)''||35||{{ÍA Akranes}}||29
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1979|1979]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (1)''||24||{{ÍA Akranes}}||23
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1980|1980]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (17)''||28||{{Fram Reykjavík}}||25
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1981|1981]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (3)''||25||{{Fram Reykjavík}}||23
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1982|1982]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (4)''||23||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||22
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1983|1983]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (11)''||24||{{KR Reykjavík}}||20
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1984|1984]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (12)''||38||{{Valur Reykjavík}}||28
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1985|1985]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (18)''||38||{{ÍA Akranes}}||36
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1986|1986]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (16)''||38||{{Valur Reykjavík}}||38
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1987|1987]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (19)''||37||{{Fram Reykjavík}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1988|1988]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (17)''||49||{{Valur Reykjavík}}||41
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1989|1989]]''||10||Tvisvar||''{{KA Akureyri}} (1)''||34||{{FH Hafnarfjörður}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1990|1990]]''||10||Tvisvar||''{{Fram Reykjavík}} (18)''||38||{{KR Reykjavík}}||38
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Úrvalsdeild karla 1991|1991]]''||10||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (5)''||37||{{Fram Reykjavík}}||37
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Samskipadeild karla 1992|1992]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (13)''||40||{{KR Reykjavík}}||37
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Getraunadeild karla 1993|1993]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (14)''||49||{{FH Hafnarfjörður}}||40
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Trópídeild karla 1994|1994]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (15)''||39||{{FH Hafnarfjörður}}||36
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1995|1995]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (16)''||49||{{KR Reykjavík}}||35
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1996|1996]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (17)''||40||{{KR Reykjavík}}||37
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Sjóvá-Almennra deild karla 1997|1997]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (2)''||40||{{ÍA Akranes}}||35
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Landssímadeild karla 1998|1998]]''||10||Tvisvar||''{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)''||38||{{KR Reykjavík}}||33
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landssímadeild karla 1999|1999]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (21)''||45||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||38
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Landssímadeild karla 2000|2000]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (22)''||37||{{Fylkir Reykjavík}}||35
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Símadeild karla 2001|2001]]''||10||Tvisvar||''{{ÍA Akranes}} (18)''||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||36
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Símadeild karla 2002|2002]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (23)''||36||{{Fylkir Reykjavík}}||34
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2003|2003]]''||10||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (24)''||33||{{FH Hafnarfjörður}}||30
|- align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2004|2004]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (1)''||37||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||31
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2005|2005]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (2)''||48||{{Valur Reykjavík}}||32
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2006|2006]]''||10||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (3)''||36||{{KR Reykjavík}}||30
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2007|2007]]''||10||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (20)''||38||{{FH Hafnarfjörður}}||37
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Landsbankadeild karla 2008|2008]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (4)''||47||{{ÍBK Keflavík}}||46
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla 2009|2009]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (5)''||51||{{KR Reykjavík}}||48
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla 2010|2010]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (1)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||44
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (25)''||47|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 44
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|2012]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (6)''||49|| {{Breiðablik}}||36 
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|2013]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (26)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}|| 47
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|2014]]''||12||Tvisvar||''{{Lið Stjarnan}} (1)''||52|| {{FH Hafnarfjörður}}||51 
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|2015]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (7)''||48|| {{Breiðablik}}||46
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|2016]]''||12||Tvisvar||''{{FH Hafnarfjörður}} (8)''||43|| {{Lið Stjarnan}} ||39
|-align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (21)''||50|| {{Lið Stjarnan}} ||38
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (22)''||46||{{Breiðablik}}||44
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|2019]]''||12||Tvisvar||''{{KR Reykjavík}} (27)''||52||{{Breiðablik}}||38
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]]''||12||Tvisvar||''{{Valur Reykjavík}} (23)''||44||{{FH Hafnarfjörður}}||36
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|2021]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (6)''||48||{{Breiðablik}}||47
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2022|2022]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (2)''||63||{{Víkingur Reykjavík}}||53
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2023|2023]]''||12||Tvisvar||''{{Víkingur Reykjavík}} (7)''||66||{{Valur Reykjavík}}||55
|--align=&quot;center&quot;
|''[[Besta deild karla í knattspyrnu 2024|2024]]''||12||Tvisvar||''{{Breiðablik}} (3)''||62||{{Víkingur Reykjavík}}||59
|- align=&quot;center&quot;
|''2025''
|12
|Tvisvar
|''{{Víkingur Reykjavík}}'' (8)
|57
|{{Valur Reykjavík}}
|45
|}

===Stjörnukerfið===

Sex lið í deildinni, KR, Valur, Fram, ÍA, Víkingur og FH, bera stjörnur á búningi sínum, fyrir ofan félagsmerkið, en sérhver stjarna táknar fimm meistaratitla.

Stjörnufjöldi félaga:
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 25. titilinn]] {{Lið KR}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1928|1928]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1941|1941]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1955|1955]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1968|1968]] og [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|2011]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 20. titilinn]] {{Lið Valur}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1937|1937]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1976|1976]] og [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|2007]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið Fram}} ([[Efsta deild karla í knattspyrnu 1917|1917]], [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1925|1925]] og [[1. deild karla í knattspyrnu 1972|1972]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 10. titilinn]] [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 15. titilinn]] {{Lið ÍA}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1958|1958]], [[1. deild karla í knattspyrnu 1977|1977]] og [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|1994]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið Víkingur}} ([[1. deild karla í knattspyrnu 1991|1991]])
* [[File:Star*.svg|15px|Stjarna fyrir 5. titilinn]] {{Lið FH}} ([[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|2009]])

== Styrktaraðilar ==

=== Nafn úrvalsdeildarinnar ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Tímabil&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Ár&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Styrktaraðili&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
|-
|75||1912-1986 ||''-''
|-
|2||1987-88||Samvinnuferðar-Landsýn mótið
|-
|3||1989-91||Hörpudeildin
|-
|1||1992||Samskipadeild
|-
|1||1993||Getraunadeild
|-
|1||1994||Trópídeild
|-
|3||1995-1997||Sjóvá-Almennra deild
|-
|3||1998-2000||Landssímadeild
|-
|2||2001-2002||Símadeild
|-
|6||2003-2008||Landsbankadeild
|-
| 9 ||2009-2018||Pepsideild
|-
| 3
|2019-2021
|Pepsi Max deild
|-
| - ||2022-||Besta deildin
|}


=== Verðlaunafé ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Sæti
! style=&quot;background:silver;&quot; | Verðlaunafé
|-
|1||1.000.000
|-
|2||700.000
|-
|3||500.000
|-
|4||300.000
|-
|5||300.000
|-
|6||300.000
|-
|7||300.000
|-
|8||300.000
|-
|9 ||200.000
|-
|10||200.000
|-
|11||200.000
|-
|12
|200.000
|}
&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://gamli.ksi.is/media/handbok-leikja-2017---vidaukar/33.-Verdlaunafe%CC%81-2017.pdf|titill=Verðlaunafé 2017|höfundur=KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2017|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=2017}}&lt;/ref&gt;

== Tölfræði ==

=== Sigursælustu félögin ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; | 
! style=&quot;background:silver;&quot; | Lið
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar
! style=&quot;background:silver;&quot; | Fyrsti titill
! style=&quot;background:silver;&quot; | Síðasti titill
! style=&quot;background:silver;&quot; | Varðir titlar
! style=&quot;background:silver;&quot; | Unnið tvöfalt
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||27||1912||2019||8|| 4 sinnum
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||23||1930||2020||8|| 1 sinni
|-
|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||18||1951||2001||8|| 4 sinnum
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'''||18||1913||1990||8||Nei
|-
|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||'''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||8||2004||2016||4||Nei
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||'''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]'''||8||1920||2025||1|| 2 sinnum
|-
|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||'''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]'''||4||1964||1973||0||Nei
|-
|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||'''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''||3||1979||1998||1|| 1 sinni
|-
|[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||3||2010||2024||0||Nei
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]'''||1||1989||1989||0||Nei
|-
|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''||1||2014||2014||0||Nei
|}

&lt;small&gt;''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''&lt;/small&gt;

=== Tími milli titla ===

Alls hefur 7 liðum í sögu Íslandsmótsins tekist að verja titil sinn, samtals 36 sinnum. Lengst hafa liðið 56 leiktímabil milli titla hjá félagi, en það vafasama met eiga Víkingar, sem unnu titilinn 1924 og ekki aftur fyrr en 1981.

Einungis 5 liðum hefur tekist að vinna Íslandsmótið oftar en tvisvar í röð. Framarar eiga þar metið, en þeir unnu Íslandsbikarinn 6 ár í röð frá 1913 til 1918. Valur (1933 - 1945) og Fram (1913 - 1925) hafa svo bæði afrekað það að vinna Íslandsbikarinn 10 sinnum á 13 árum.


{| class=&quot;alternance&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;&quot; cellspacing=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; align=center
|+'''Flestir titlar unnir í röð'''
|- style=&quot;color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;&quot;
!scope=col width=100|Félag|| Titilár || Ár í röð
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1913 (''1'') - 1918 (''6'') || 6 í röð
|-
|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'' || 1992 (''13'') - 1996 (''17'') || 5 í röð
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1926 (''3'') - 1929 (''6'') || 4 í röð
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1935 (''3'') - 1938 (''6'') || 4 í röð
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'' || 1942 (''8'') - 1945 (''11'') || 4 í röð
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''|| 1948 (''11'') - 1950 (''13'') || 3 í röð
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] ''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]'' || 1921 (''7'') - 1923 (''9'') || 3 í röð
|-
|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] ''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'' || 2004 (''1'') - 2006 (''3'') || 3 í röð
|-

|}


{| class=&quot;alternance&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse;margin-bottom:12px;&quot; cellspacing=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; align=center
|+''Til vinstri: Lengstu eyðimerkurgöngur - Til hægri: Eyðimerkurgöngur í gangi'''
|- style=&quot;color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;&quot;
!scope=col width=100|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila
!scope=col width=100 style=&quot;border-left:solid 1px #FFFFFF&quot;|Félag|| Titillaus ár || Fjöldi tímabila
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]''' || 1924 ('''2''') - 1981 ('''3''') || 56 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]] '''[[Keflavik ÍF|Keflavík]]''' || 1973 ('''4''') - ? (''5'') || 52 leiktímabil
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' || 1968 ('''20''') - 1999 ('''21''') || 30 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' || 1989 ('''1''') - ? (''2'') || 36 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1987 ('''19''') - 2007 ('''20''') || 19 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1990 ('''18''') - ? (''19'') || 35 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]''' || 1979 ('''1''') - 1997 ('''2''') || 17 leiktímabil
|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]] '''[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]'''
|1998 ('''3''') - ? (''4'')
|27 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1947 ('''13''') - 1962 ('''14''') || 14 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|'''[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] [[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''|| 2001 ('''18''') - ? (''19'') || 24 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Breidablik.png|20px]]'''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''
|2010 ('''1''') - 2022 ('''2''')
|12 leiktímabil
|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]'''
|2014 ('''1''') -? (''2'')
|11 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]''' || 1925 ('''10''') - 1939 ('''11''') || 13 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''|| 2016 ('''8''') - ? (''9'') || 9 leiktímabil
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]''' || 1945 ('''11''') - 1956 ('''12''') || 10 leiktímabil
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''|| 2019 ('''27''') -? (''28'')||6 leiktímabil
|-
|}

=== Þátttaka liða ===
Eftirfarandi tafla sýnir þáttöku liða sem hlutfall af 111 tímabilum. KR-ingar hafa spilað flest tímabil í efstu deild, eða 108 af 111. Þeir tóku ekki þátt [[Úrvalsdeild 1913|1913]], [[Úrvalsdeild 1914|1914]] og [[Úrvalsdeild karla 1978|1978]]. Valsarar höfðu fram til ársins 1999, leikið öll sín tímabil í efstu deild. Liðin sem eru feitletruð eru í Bestu deildinni núna. Í töflunni er tímabilið 2022 tekið með.


{| class=&quot;alternance&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:90%; background-color:#F2F2F2; text-align:left; border-collapse:collapse; margin-bottom:12px;&quot; cellspacing=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; align=center
|+'''Þátttaka á Íslandsmótinu í knattspyrnu'''
|- style=&quot;color:#ffffff; background:#000000; text-align:center;&quot;
!scope=col width=100|Félag|| /111
!scope=col width=100 style=&quot;border-left:solid 1px #FFFFFF&quot;|Félag|| /111
|-
|'''{{Lið KR}}''' || 108
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Þór Ak.}}|| 17
|-
|'''{{Lið Valur}}''' || 102
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Fjölnir}}|| 8
|-
|'''{{Lið Fram}}'''|| 99
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Leiftur.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]]|| 7
|-
|'''{{Lið Víkingur R.}}''' || 71
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið HK}}|| 5
|-
|'''{{Lið ÍA}}'''|| 69
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Víðir.png|20px]] [[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| 4
|-
|'''{{Lið Keflavík}}'''|| 54
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|'''{{Lið Leiknir R.}}'''|| 3
|-
|'''{{Lið ÍBV}}'''|| 52
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:BÍBol.png|20px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]|| 3
|-
|'''{{Lið FH}}'''|| 38
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Víkingur Ó.}}|| 3
|-
|'''{{Lið Breiðablik}}'''|| 37
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:IBH.png|20px]] [[Íþróttabandalag Hafnarfjarðar|ÍBH]]|| 3
|-
|{{Lið Fylkir}}|| 24
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|[[Mynd:Völsungur.gif|20px]] [[Völsungur Húsavík|Völsungur]]|| 2
|-
|'''{{Lið KA}}'''|| 23
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Selfoss}}|| 2
|-
|'''{{Lið Stjarnan}}'''|| 20
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Haukar}}|| 2
|-
|{{Lið Grindavík}}|| 20
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið ÍR}} *|| 1
|-
|{{Lið Þróttur R.}}|| 19
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Skallagrímur}}|| 1
|-
|[[Mynd:IBA.png|20px]] [[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]** || 17
|style=&quot;border-left:solid 1px #000000&quot;|{{Lið Grótta}}
|1
|}

&lt;small&gt;* ÍR spilaði eitt tímabil árið [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|1998]]. Árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1944|1944]] spiluðu þeir einungis 1 leik gegn Fram og drógu sig úr keppni, þ.a.l. spiluðu þeir ekki heilt tímabil það árið.&lt;/small&gt;

&lt;nowiki&gt;**&lt;/nowiki&gt;ÍBA var leyst upp í frumeindir sýnar Þór og KA árið 1974. 

=== Gengi frá 1978 ===

:{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! 
! Tímabil
![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]]
![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]]
|'22
|'23
|'24
|'[[:en:2025_Besta_deild_karla|25]]
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:UMFA.png|20x20dp]]
|[[Afturelding]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|12
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]
|10|| || 5 || 4 || 7 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || || 5 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || || 5 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || || || || 5 || 5 || 8 || 5* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 4 || 7 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 6 || 6
| bgcolor=&quot;silver&quot; |2
| bgcolor=&quot;silver&quot; |2
|4
| bgcolor=&quot;silver&quot; |&lt;nowiki&gt;2 |&lt;/nowiki&gt;
| bgcolor=&quot;gold&quot; |1
|4
|1
|4
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]
|9|| || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || || || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 6 || 8 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || || || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 6
|10
|5
|6
|6
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]]
| || - || - || - || - || - || - || - || - || - || S&lt;ref&gt;Félagið stofnað þetta ár&lt;/ref&gt;|| || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |12 || || || || || 9 || 6 || 4 || 10 || 11 || || 12
|
|
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]
|6|| 6* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 6 || 4* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3* || bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 5 || 4 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 || || 4 || 6 || 7 || 8 || 8 || 8 || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 7 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 4 || 5 || 9 || 10 || 10* || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |11 || || || || ||

|
|
|
|10
|9
|5
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]]
| || || || || || || || || || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || || || bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || 5* || bgcolor=&quot;silver&quot; |2* || 4 || 4 || 5 || 8 || 4 || 9 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 9 || 7 || 7 || 7 || 6 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |11 || || 8 || 8 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |12
|
|8
|12
|
|-
| align=&quot;left&quot; |[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] 
| || || || || || || || || || || || || || || || || || 6 || 7 || 7 || 7 || 6 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 4 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || 6 || 7 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 || || 7 || 9 || 10 || 10 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |12 || || || || || 5 || 10 || 11 || || ||
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] 
||| bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:HK-K.png|20px]]||[[Handknattleiksfélag Kópavogs|HK]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 
|
|
|9
|11
|
|9
|11
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] 
|2|| bgcolor=&quot;silver&quot; |2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4 || 5* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  ||  ||  || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || 7 || 8 || 12
|
|10
|9
|8
|11
|
|5
|8
|-
| align=&quot;left&quot;| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 
|||  ||  ||  || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || L&lt;ref&gt;Félagið var lagt niður þetta ár&lt;/ref&gt; || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] 
|4|| bgcolor=&quot;gold&quot; |1 || 6 || 6* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 7 || 8 || 8 || 8 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 4 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 7 || 5 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 10 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || 10 || 10 || 9 || 9
|6
|12
|
|
|8
|11
|
|9
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] 
|8|| bgcolor=&quot;FFCCCC&quot; |9 ||  || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 6 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 8 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 7
|7
|5
|7
|4
|2
|7
|7
|7
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] 
|3|| 4 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 8 || 8 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 5 || 5 || 7 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4 || 8 || 6* || 4 || 8 || 6 || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 5* || 4 || 4* || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 6 || 6 || 8 || 9 || 9 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 || || 
|12
|
|
|10
|7
|
|
|
|-
! 
! Tímabil
![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2010|'10]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]]
![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]]
|'22
|'23
|'24
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
||| 5 || 7 || 8 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 4 || 6 || 4 || 5 || 5 || 4 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 5 || 5* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 5 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 7 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 6 || 6 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 8 || 4* || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1* || 4* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 4
|4
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|5
|bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3
|4
|6
|8
|10
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Leiftur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Leiftur|Leiftur]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||   ||   ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Leiknir Reykjavík|Leiknir R.]]
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 || || 
|
|
|
|8
|12
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:UMFS.png|15px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Skallagrimur.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  || 6 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 8 || 4 || 5 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 4 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 
|bgcolor=&quot;silver&quot;|2
|bgcolor=&quot;silver&quot;|2*
|4
|bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3
|7
|5
|3
|4
|3
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] 
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1|| bgcolor=&quot;#cc9966&quot; |3 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 5 || 5 || 5 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2* || 5 || 4* || 4* || 4* || 6 || 4 || 7 || 5 || 8 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  || bgcolor=&quot;silver&quot;|2* || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 5 || 8 || 7 || 5 || 8 || 5 || 5 || 5* || 5* || bgcolor=&quot;gold&quot;|1
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|6
| bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|5
|6
|2
|3
|2
|-
| align=&quot;left&quot;| ||[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|10
|11
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]
|||  ||  ||  ||  ||  ||  || 8 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:VíkÓl.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Víkingur|Víkingur Ó.]]
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  || 10 || 11
|
|
|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] 
|5|| 7 || 4 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 7 || 5 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 7 || 8 || 7 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  ||  || 4 || 9 || 7 || 8 || 9 || 7 || 10 || bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|3
|1
|2
|1
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Völsungur.gif|21px]]||[[Íþróttafélagið Völsungur|Völsungur]] 
|||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Þór|Þór]] 
|||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || 4 || 7 || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 6 || 4 || 6 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 || 7 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || ||  || || 

|
|
|-
| align=&quot;left&quot;|[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] 
|7|| 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 6 || 8 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9 ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10 ||  ||  || 10 || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|11 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|12 ||  || || 

|
|
|-
! 
! Tímabil
![[1. deild karla í knattspyrnu 1978|'78]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild karla í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[Samskipadeild karla í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[Trópídeild karla í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Sjóvá-Almennra deild karla í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|'99]]
! [[Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild karla í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2009|'10]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|'17]]
![[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|'18]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2019|'19]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|'20]]
![[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2021|'21]]
|}

&lt;small&gt;Stjörnumerkt lið vann Bikarkeppni KSÍ það árið&lt;/small&gt;

=== Titlar eftir bæjarfélagi ===

Titlarnir hafa skipts svona á milli bæja á Íslandi. Meistaratitillinn var í [[Reykjavík]] fyrstu 39 ár Íslandsmótsins, en þá fór hann á [[Akranes]]. 86 af 100 titlum hafa farið til [[Reykjavík]]ur og [[Akranes]]s og hafa 74 af 100 endað innan [[höfuðborgarsvæðið|höfuðborgarsvæðisins]].

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; |
! style=&quot;background:silver;&quot; | Borg/bær
! style=&quot;background:silver;&quot; | Íbúafjöldi
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar af 103
! style=&quot;background:silver;&quot; | %
! style=&quot;background:silver;&quot; | Lið &lt;ref&gt;Fjöldi liða frá bænum sem hafa spilað í efstu deild&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar liða
|-
|[[Mynd:ISL Reykjavik COA.svg|18px]]||[[Reykjavík]]||138.772||72||||8||{{KR Reykjavík}} (26), {{Valur Reykjavík}} (22), {{Fram Reykjavík}} (18), {{Víkingur Reykjavík}} (8)
|-
|[[Mynd:Akranes.jpg|20px]]||[[Akranes]]||6.549||18||||1||{{ÍA Akranes}} (18)
|-
|[[Mynd:Skjaldarmerki Hafnarfjardar.png|20px]]||[[Hafnarfjörður]]||25.913||8||||3||{{FH Hafnarfjörður}} (8)
|-
|[[Mynd:Skjaldarmerki Reykjanesbaejar.png|20px]]||[[Reykjanesbær]]||14.091||4||||1||{{ÍBK Keflavík}} (4)
|-
|||[[Vestmannaeyjabær]]||4.264||3||||1||{{ÍBV Vestmannaeyjar}} (3)
|-
|[[Mynd:Seal of Akureyri.png|20px]]||[[Akureyri]]||17.573||1||||1||{{KA Akureyri}} (1)
|-
|[[Mynd:Kvogur.jpg|20px]]||[[Kópavogur]]||30.357||2||||2||[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Breiðablik]] (3)
|-
|[[Mynd:Skjaldarmerki_Gardabaejar.png|20px]]||[[Garðabær]]||14.180||1||||1||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]] [[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]  (1)
|-

|}

== Bestu, efnilegustu og markahæstu leikmenn ==

=== Leikmaður ársins ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Tímabil
!Leikmaður
!Félag
|-
|1984
|Bjarni Sigurðsson
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1985
|Guðmundur Þorbjörnsson
|Valur
|-
|1986
|Guðmundur Torfason
|Fram
|-
|1987
|Pétur Ormslev
|Fram
|-
|1988
|Sigurjón Kristjánsson
|Valur
|-
|1989
|Þorvaldur Örlygsson
|KA
|-
|1990
|Sævar Jónsson
|Valur
|-
|1991
|Guðmundur Steinsson
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|1992
|Lúkas Kostic
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1993
|Sigurður Jónsson
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1994
|[[Sigursteinn Gíslason]]
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1995
|Ólafur Þórðarson
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|1996
|Gunnar Oddsson
|Leiftur
|-
|1997
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|ÍBV
|-
|1998
|David Winnie
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|1999
|[[Guðmundur Benediktsson]]
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|2000
|Hlynur Stefánsson
|ÍBV
|-
|2001
|[[Gunnlaugur Jónsson]]
|[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]
|-
|2002
|Finnur Kolbeinsson
|Fylkir
|-
|2003
|Allan Borgvardt
|FH
|-
|2004
|[[Heimir Guðjónsson]]
|FH
|-
|2005
|Allan Borgvardt
|FH
|-
|2006
|Viktor Bjarki Arnarsson
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|2007
|[[Helgi Sigurðsson (f. 1974)|Helgi Sigurðsson]]
|Valur
|-
|2008
|Guðmundur Steinarsson
|Keflavík
|-
|2009
|Atli Guðnason
|FH
|-
|2010
|[[Alfreð Finnbogason]]
|Breiðablik
|-
|2011
|[[Hannes Þór Halldórsson]]
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|2012
|Atli Guðnason
|FH
|-
|2013
|[[Björn Daníel Sverrisson]]
|FH
|-
|2014
|[[Ingvar Jónsson]]
|Stjarnan
|-
|2015
|Emil Pálsson
|FH
|-
|2016
|Kristinn Freyr Sigurðsson
|Valur
|-
|2017
|[[Andri Rúnar Bjarnason]]
|Grindavík
|-
|2018
|Patrick Pedersen
|Valur
|-
|2019
|[[Óskar Örn Hauksson]]
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|-
|2020
|Steven Lennon
|FH
|-
|2021
|[[Nikolaj Hansen]]
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|2022
|[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]]
|KA
|-
|2023
|[[Birnir Snær Ingason]]
|[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]
|-
|2024
|[[Höskuldur Gunnlaugsson]]
|Breiðablik
|-
|2025
|Patrick Pedersen
|Valur
|}
=== Markahæstu leikmenn ===
Frá árinu 1983 hefur verðlaunagripurinn [[Gullskórinn (Ísland)|Gullskórinn]] verið veittur markahæsta leikmanni hvers tímabils í efstudeild.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Tímabil
!Leikmaður
!Mörk
!Félag
|-
|1980
|Matthias Hallgrimsson
|'''15'''
|Valur
|-
|1981
|Sigurlás Þorleifsson
Larus Gudmundsson
|''12''
|ÍBV
Víkingur
|-
|1982
|Sigurlás Þorleifsson
Heimir Karlsson
|''10''
|ÍBV
Víkingur
|-
|1983
|Ingi Björn Albertsson
|''14''
|Valur
|-
|1984
|Guðmundur Steinsson
|''10''
|Fram
|-
|1985
|Ómar Torfason
|''13''
|Fram
|-
|1986
|Guðmundur Torfason
|''19''
|Fram
|-
|1987
|Pétur Ormslev
|''12''
|Fram
|-
|1988
|Sigurjón Kristjánsson
|''13''
|Valur
|-
|1989
|Hörður Magnússon
|''12''
|FH
|-
|1990
|Hörður Magnússon
|''13''
|FH
|-
|1991
|Hörður Magnússon
Guðmundur Steinsson
|''13''
|FH
Víkingur
|-
|1992
|[[Arnar Gunnlaugsson]]
|''15''
|ÍA
|-
|1993
|Þórður Guðjónsson
|''19''
|ÍA
|-
|1994
|Mihajlo Biberčić
|''14''
|ÍA
|-
|1995
|[[Arnar Gunnlaugsson]]
|''15''
|ÍA
|-
|1996
|[[Ríkharður Daðason]]
|''14''
|KR
|-
|1997
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|''19''
|ÍBV
|-
|1998
|Steingrímur Jóhannesson
|''16''
|ÍBV
|-
|1999
|Steingrímur Jóhannesson
|''12''
|ÍBV
|-
|2000
|Guðmundur Steinarsson
Andri Sigþórsson
|''14''
|Keflavík
KR
|-
|2001
|Hjörtur Hjartarson
|''15''
|ÍA
|-
|2002
|Grétar Hjartarson
|''13''
|Grindavík
|-
|2003
|[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]]
|''10''
|Þróttur R.
|-
|2004
|Gunnar Heiðar Þorvaldsson
|''12''
|ÍBV
|-
|2005
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|''16'''
|FH
|-
|2006
|Marel Baldvinsson
|'''11'''
|Breiðablik
|-
|2007
|Jónas Grani Garðarsson
|'''13'''
|Fram
|-
|2008
|Guðmundur Steinarsson
|'''16'''
|Keflavík
|-
|2009
|[[Björgólfur Hideaki Takefusa|Björgólfur Takefusa]]
|'''16'''
|KR
|-
|2010
|Gilles Mbang Ondo
|'''14'''
|Grindavík
|-
|2011
|Garðar Jóhannsson
|'''15'''
|Stjarnan
|-
|2012
|Atli Guðnason
|'''12'''
|FH
|-
|2013
|[[Atli Viðar Björnsson]]
[[Viðar Örn Kjartansson]]

Gary Martin
|'''13'''
|FH
Fylkir

KR
|-
|2014
|Gary Martin
|'''13'''
|KR
|-
|2015
|Patrick Pedersen
|'''13'''
|Valur
|-
|2016
|Garðar Gunnlaugsson
|'''14'''
|ÍA
|-
|2017
|[[Andri Rúnar Bjarnason]]
|'''19'''
|Grindavík
|-
|2018
|Patrick Pedersen
|'''17'''
|Valur
|-
|2019
|Gary Martin
|'''14'''
|Valur/ÍBV
|-
|2020
|Steven Lennon
|'''17'''
|FH
|-
|2021
|[[Nikolaj Hansen]]
|'''16'''
|Víkingur
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2022
|[[Nökkvi Þeyr Þórisson|Nökkvi Þórisson]]
|'''17'''
|KA
|-
|Guðmundur Magnússon
|17
|Fram
|-
|2023
|Emil Atlason
|'''17'''
|Stjarnan
|-
|2024
|Benoný Breki Andrésson
|21 
|KR
|-
|2025
|Patrick Pedersen
|18
|Valur
|}

=== '''Markahæstu leikmenn í sögunni''' ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sæti
!Leikmaður
!Mörk
!Leikir
|-
|1
|'''Patrik Pedersen'''
|134 (14)
|207
|-
|-
|2
|[[Tryggvi Guðmundsson]]
|131 (19)
|241
|-
|3
|[[Atli Viðar Björnsson]]
|113 (0)
|264
|-
|4
|Steven Lennon
|102 (24)
|213
|-
|5
|Óskar Örn Hauksson
|88 (6)
|382
|-
|6
|Hörður Magnússon
|87 (17)
|188
|-
|7
|Björgólfur Hideaki Takefusa
|83 (0)
|182
|-
|8
|Hallgrímur Mar Steingrímsson
|81 (19)
|226
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |9
|Steingrímur Jóhannesson
|81 (4) 
|221
|-
|Guðmundur Steinarsson
|81 (23)
|225
|-
|10
|Arnar Gunnlaugsson
|75 (0)
|139
|-
|11
|Hilmar Árni Halldórsson
|71 (21)
|192
|-
|12
|Albert Brynjar Ingason
|70 (9) 
|219
|-
|13
|Emil Atlason
|69 (0)
|196
|-
|14
|Atli Guðnason
|66 (1)
|285
|-
|15
|Matthías Vilhjálmsson
|62 (5)
|215
|-
|16
|Halldór Orri Björnsson
|61 (15)
|215
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |17
|'''Kristinn Steindórsson'''
|59 (3)
|207
|-
|Haraldur Ingólfsson
|59 (8)
|189
|-
|18
|Hörður Sveinsson
|58 (2)
|189
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |19
|Elfar Árni Aðalsteinsson
|57 (4)
|192
|-
|[[Guðmundur Benediktsson]]
|57 (7)
|237
|-
|20
|Baldur Sigurðsson
|55 (0)
|264
|-
|17
|Pálmi Rafn Pálmason
|54 (10)
|242
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |18
|Ingimundur Níels Óskarsson
|50 (4)
|191
|-
|Björn Daníel Sverrisson
|50 (4)
|236
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |19
|'''[[Sigurður Egill Lárusson]]'''
|47 (4)
|255
|-
|Guðjón Pétur Lýðsson
|47 (14)
|226
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |20
|Einar Þór Daníelsson
|46 (2)
|200
|-
|Kristinn Freyr Sigurðsson
|46 (5)
|267
|-
|21
|'''Höskuldur Gunnlaugsson'''
|45 (11)
|205
|-
|22
|'''Kennie Knak Chopart'''
|40 (0)
|237
|-
|23
|Almarr Ormarsson
|40 (1)
|271
|-
|24
|Ólafur Karl Finsen
|39 (7)
|188
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |25
|Matthías Guðmundsson
|37 (0)
|196
|-
|Haukur Páll Sigurðsson
|37 (0)
|283
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |26
|Arnþór Ari Atlason
|36 (0)
|207
|-
|Andri Marteinsson
|36 (0)
|234
|-
|'''Atli Sigurjónsson'''
|36 (0)
|238
|-
|27
|Magnús Sverrir Þorsteinsson
|35 (2)
|229
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |28
|Sigurbjörn Örn Hreiðarsson
|34 (14)
|240
|-
|Ágúst Þór Gylfason
|34 (18)
|195
|-
|29
|Þorsteinn Már Ragnarsson
|33 (0)
|204
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |30
|Jón Gretar Jónsson
|32 (1)
|210
|-
|Óli Stefán Flóventsson
|32 (1)
|212
|}

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tengt efni ==
* [[Besta deild kvenna]]
* [[Knattspyrna á Íslandi]]

== Heimildir ==
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Landsbankadeildin | mánuðurskoðað = 14. febrúar | árskoðað = 2007}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{S|1912}}
{{Leiktímabil í knattspyrnu karla}}

[[Flokkur:Knattspyrna]]
[[Flokkur:Landsbankadeild karla| ]]
[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]]
[[Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu]]</text>
      <sha1>dcvsjkn7r1ooh53nh4hk3hdl78pc44w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Besta deild kvenna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42394</id>
    <revision>
      <id>1963139</id>
      <parentid>1962610</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tengt efni */</comment>
      <origin>1963139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23062" sha1="m02wc3c3ib8rwksppiptj6h1epzg40x" xml:space="preserve">{{Deild keppnisíþrótta
|titill=Besta deild kvenna
|mynd=
|stofnár=1972
|ríki={{ISL}} Ísland
|neðri deild=[[1. deild kvenna í knattspyrnu|1. deild kvenna]]
|liðafjöldi=10
|píramída stig=[[Íslenska kvennaknattspyrnudeildakerfið|Stig 1]]
|bikarar=
|núverandi meistarar= Breiðablik (2025)
|sigursælasta lið=[[Mynd:Breidablik.png|20px]] [[Breiðablik UBK|Beiðablik]] (''20'')
|heimasíða
}}
'''Besta deild kvenna''' er efsta deild kvenna í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] á [[Ísland]]i. Deildin er rekin af [[Íslenska knattspyrnusambandið|Íslenska knattspyrnusambandinu]]. 

Keppni meðal efstu liða kvenna hófst árið 1972, en ekki sem eiginleg deild. Í stað þess var riðlakeppni og það fyrirkomulag var við lýði á næstu þremur árum keppninar. Árið 1976 varð síðan fyrsta eiginlega úrvalsdeild kvenna, sem hét &quot;1. deild kvenna&quot;. Það var þó ekki fyrr en 1995 sem að deildin var fyrst nefnd eftir styrktaraðilum. Síðar varð sameiginlegur styrktaraðili yfir úrvalsdeildir karla og kvenna, frá árinu 2000 og hefur haldist þannig síðan. Árið 2022 var nafni deildarinnar breytt í Besta deild kvenna, deildinni er skipt í tvo helminga, 6 lið í efri helmingi og 4 í neðri. Lið í neðri helmingi geta fallið niður í 1. deild.

==Núverandi lið (2026)==
*{{Lið Breiðablik}}
*{{Lið FH}}
*Grindavík/Njarðvík
*{{Lið ÍBV}}
*[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur R.]]
*{{Lið Stjarnan}}
*{{Lið Tindastóll}}
*{{Lið Valur}}
*{{Lið Þór/KA}}
*{{Lið Þróttur R.}}

== Saga ==
{{Staðsetning liða í úrvalsdeild_kvenna|Float=right}}
=== Meistarasaga ===
{|  class=&quot;wikitable sortable&quot; bgcolor=&quot;#f7f8ff&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
|Tímabil
|Lið
|Meistari
|Stig
|2. sæti
|Stig
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1972|1972]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (1)||7||{{Lið Ármann}}||6
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1973|1973]]||8||{{Lið Ármann}} (1)||10||{{FH Hafnarfjörður}}||8
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1974|1974]]||11||{{FH Hafnarfjörður}} (2)||9||{{ÍA Akranes}}||12
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1975|1975]]||8||{{FH Hafnarfjörður}} (3)||6||{{Fram Reykjavík}}||6
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1976|1976]]||5||{{FH Hafnarfjörður}} (4)||15||{{Breiðablik}}||13
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1977|1977]]||6||{{Breiðablik}} (1)||16||{{Fram Reykjavík}}||15
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]]||4||{{Valur Reykjavík}} (1)||10||{{Breiðablik}}||8
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|1979]]||5||{{Breiðablik}} (2)||11||{{Valur Reykjavík}}||9
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|1980]]||4||{{Breiðablik}} (3)||6||{{Valur Reykjavík}}||4
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|1981]]'||8||'{{Breiðablik}} (4)||27||{{ÍA Akranes}}||22
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|1982]]||6||{{Breiðablik}} (5)||17||{{Valur Reykjavík}}||15
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|1984]]||6||{{Breiðablik}} (6)||18||{{Valur Reykjavík}}||14
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|1984]]||10||{{ÍA Akranes}} (1)||25||[[Mynd:Þór.png|20px]][[Íþróttafélagið Þór|Þór]]||15
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1989]]||8||{{ÍA Akranes}} (2)||40||{{Breiðablik}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|1986]]||7||{{Valur Reykjavík}} (2)||36||{{Breiðablik}}||30
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|1987]]||8||{{ÍA Akranes}} (3)||37||{{Valur Reykjavík}}||35
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|1988]]||8||{{Valur Reykjavík}} (3)||38||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]][[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||27
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|1989]]||7||{{Valur Reykjavík}} (4)||32||{{ÍA Akranes}}||26
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|1990]]||6||{{Breiðablik}} (7)||24||{{ÍA Akranes}}||22
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|1991]]||8||{{Breiðablik}} (8)||32||{{Valur Reykjavík}}||31
|- align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||8||{{Breiðablik}} (9)||32||{{ÍA Akranes}}||32
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||7||{{KR Reykjavík}} (1)||30||{{Breiðablik}}||26
|- align=&quot;center&quot;
|'''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]'''||8||{{Breiðablik}} (10)||40||{{KR Reykjavík}}||32
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Mizunodeild kvenna 1995|1995]]||8||{{Breiðablik}} (11)||38||{{Valur Reykjavík}}||36
|- align=&quot;center&quot;
|[[Mizunodeild kvenna 1996|1996]]||8||{{Breiðablik}} (12)||42||{{KR Reykjavík}}||32
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Stofndeild kvenna 1997|1997]]||8||{{KR Reykjavík}} (2)||42||{{Breiðablik}}||34
|- align=&quot;center&quot;
|[[Meistaradeild kvenna 1998|1998]]||8||{{KR Reykjavík}} (3)||39||{{Valur Reykjavík}}||36
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Meistaradeild kvenna 1999|1999]]||8||{{KR Reykjavík}} (4)||40||{{Breiðablik}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|[[Landssímadeild kvenna 2000|2000]]||8||{{Breiðablik}} (13)||37||{{KR Reykjavík}}||32
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Símadeild kvenna 2001|2001]]||8||{{Breiðablik}} (14)||32||{{KR Reykjavík}}||31
|- align=&quot;center&quot;
|[[Símadeild kvenna 2002|2002]]||8||{{KR Reykjavík}} (5)||39||{{Breiðablik}}||31
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Landsbankadeild kvenna 2003|2003]]||8||{{KR Reykjavík}} (6)||36||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32
|- align=&quot;center&quot;
|[[Landsbankadeild kvenna 2004|2004]]||8||{{Valur Reykjavík}} (5)||40||{{ÍBV Vestmannaeyjar}}||32
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Landsbankadeild kvenna 2005|2005]]||8||{{Breiðablik}} (15)||40||{{Valur Reykjavík}}||36
|-align=&quot;center&quot;
|[[Landsbankadeild kvenna 2006|2006]]||8||{{Valur Reykjavík}} (6)'||39||{{Breiðablik}}||36
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|'[[Landsbankadeild kvenna 2007|2007]]||9||{{Valur Reykjavík}} (7)||51||{{KR Reykjavík}}||48
|-align=&quot;center&quot;
|[[Landsbankadeild kvenna 2008|2008]]||10||{{Valur Reykjavík}} (8)||46||{{KR Reykjavík}}||43
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna 2009|2009]]||10||{{Valur Reykjavík}} (9)||44||{{Breiðablik}}||39
|-align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna 2010|2010]]||10||{{Valur Reykjavík}} (10)||45||{{Lið Þór/KA}}||37
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna 2011|2011]]||10||{{Lið Stjarnan}} (1)||51||{{Lið Valur}}||42
|-align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||10||{{Lið Þór/KA}} (1)||45||{{Lið ÍBV}}||38
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||10||{{Lið Stjarnan}} (2)||54||{{Lið Valur}}||39
|-align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||10||{{Lið Stjarnan}} (3)||49||{{Lið Breiðablik}}||41
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||10||{{Lið Breiðablik}} (16)||50||{{Lið Stjarnan}}||45
|-align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||10||{{Lið Stjarnan}} (4)||44||{{Lið Breiðablik}}||39
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||10||{{Lið Þór/KA}} (2)||44||{{Lið Breiðablik}}||42
|-align=&quot;center&quot;
|[[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||10||{{Lið Breiðablik}} (17)||46||{{Lið Þór/KA}}||41
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||10||{{Lið Valur}} (11)||50||{{Lið Breiðablik}}||48
|-align=&quot;center&quot;
|[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||10||{{Lið Breiðablik}} (18) &lt;sup&gt;C19&lt;/sup&gt;
|2,8
|{{Lið Valur}}
|2,5
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2021|2021]]||10||{{Lið Valur}} (12)||45||{{Lið Breiðablik}}||36
|-align=&quot;center&quot;
|[[Efsta deild kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||10||{{Lið Valur}} (13)||43||{{Lið Stjarnan}}||37
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||10||{{Lið Valur}} (14)||49||{{Lið Breiðablik}}||43
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||10||{{Lið Breiðablik}} (19)||61||{{Lið Valur}}
|60
|-bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Besta deild kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||10||{{Lið Breiðablik}} (20)||56||{{Lið FH}}
|48
|}
&lt;small&gt;''Útskýringar: C19 = Tímabilið var flautað af eftir 16 umferðir vegna [[Covid-19 faraldurinn|COVID-19 faraldursins]]. Meðalstig réðu úrslitum.''&lt;/small&gt;

== Tölfræði ==
=== Sigursælustu lið deildarinnar ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Lið
! style=&quot;background:silver;&quot; | Titlar
! style=&quot;background:silver;&quot; | Fyrsti titill
! style=&quot;background:silver;&quot; | Síðasti titill
! style=&quot;background:silver;&quot; | Hlutfall&lt;ref&gt;Hlutfall á milli titla og fjölda tímabila í efstu deild&lt;/ref&gt;
! style=&quot;background:silver;&quot; | Varðir titlar
! style=&quot;background:silver;&quot; | Unnið tvöfalt
|-
|[[Mynd:Breidablik.png|20px]] '''[[Breiðablik UBK|Breiðablik]]'''||20||1977||2025||40%||9||Já, 4 sinnum
|-
|[[Mynd:Valur.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]'''||14||1978||2023||30%||5||Já, 2 sinnum
|-
|[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''||6||1993||2003||20%||3||Já, 2 sinnum
|-
|[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]] '''[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]'''||4||1972||1976||24%||2||Já, 1 sinni
|-
|[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]'''{{Lið Stjarnan}}'''||4||2011||2016||?%||1||Já, 1 sinni
|-
|[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] '''[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]]'''||3||1984||1987||12%||1||Já, 1 sinni
|-
|'''[[Mynd:Þór-KA.png|20px]] [[Þór/KA]]'''||2||2012||2017||?%||0||Nei
|-
|'''{{Lið Ármann}}'''||1||1973||1973||33%||0||Nei
|-
|}

=== Gengi frá 1979 ===
==== 1979-1999 ====
:{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! 
! Tímabil
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1979|'79]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1980|'80]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1981|'81]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1982|'82]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1983|'83]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1984|'84]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|'85]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1986|'86]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|'87]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1988|'88]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1989|'89]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1990|'90]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1991|'91]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1992|'92]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1993|'93]]
! [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1994|'94]]
! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995|'95]]
! [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|'96]]
! [[Stofndeild kvenna í knattspyrnu 1997|'97]]
! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1998|'98]]
! [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1999|'99]]
|-
||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || || ||
|-
||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor=&quot;gold&quot;|1 ||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1 ||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1|| ||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;silver&quot; |2||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7||||4||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;gold&quot;|1|| bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2
|-
||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || || || || || || || 
|-
||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || || || || || 
|-
||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||4||5||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|6|| || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||8
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|4 || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || || || || || || || || || ||  || ||
|-
||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || ||7
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || ||6||8|| || || || || 7||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| 
|-
||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]]|| || || || || |||| || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || || 
|-
||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|5 ||-||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||4 ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3|| ||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||4||bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||5||4||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||4||6||6
|-
||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| ||6||7||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || || 
|-
||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 
|-
||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]|| || || || || || || || || || || || || || || || ||7||6||5||4||5
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| ||4||5||5||6||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]]|| ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3|| || || || || ||5||6||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|6|| || || || || || || || || || || 
|-
||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] || || ||4||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 ||4|| ||4||4||5||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||4||4||6||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||4|| bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|-
||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8 || || || || || || || || || 
|-
||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || || ||  || ||
|-
||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]] || || || || || || || bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|6|| ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || ||4||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||5||5||5|| ||5||4
|-
||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||bgcolor=&quot;silver&quot;|2 || bgcolor=&quot;silver&quot;|2 ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| ||3||bgcolor=&quot;gold&quot;|1 ||2||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||4|| bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||4|| bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3|| bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3
|-
||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]]|| || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8||-||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|6|| || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]]|| || ||6||5||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|5|| || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] || || || || || || ||5||6||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8 || ||6||5||5||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || || ||[[Mynd:Thorka-logo-rgb.jpg|20x20dp]]
|-
||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || || 
|-
||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || |||| || || || || ||6||5||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|6|| || || || || || ||
|}

==== 2000-2017 ====
:{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! 
! Tímabil
! [[Landssímadeild kvenna í knattspyrnu 2000|'00]]
! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2001|'01]]
! [[Símadeild kvenna í knattspyrnu 2002|'02]]
! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2003|'03]]
! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|'04]]
! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2005|'05]]
! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2006|'06]]
! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2007|'07]]
! [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|'08]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2009|'09]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2010|'10]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2011|'11]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2012|'12]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2013|'13]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2014|'14]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015|'15]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2016|'16]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2017|'17]]
! [[Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2018|'18]]
|-
||[[Mynd:UMFA.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Afturelding| Afturelding]] || || || || || || || || ||6||8||8||7||7||8||8||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| ||
|-
||[[Mynd:Breidablik.png|20px]]||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] || bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||4||4||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||6||5||5||bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;silver&quot;|2
|-
||||[[Boltafélag Ísafjarðar|BÍ]] || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||||[[UMFS Dalvík|Dalvík]] || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Fimleikafelag hafnafjordur.png|20px]]||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||8||7||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| ||6||7|| || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| ||6||7||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| ||6||6
|-
||[[Mynd:Fjölnir.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Fjölnir|Fjölnir]] || || || || ||8|| || ||7||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Fylkir.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Fylkir|Fylkir]] || || || || || || ||6||6||7||5||5||5||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| ||5||6||8||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9||
|-
||[[Mynd:UMFG, Grindavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Grindavíkur|Grindavík]] || ||6||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || || || || || ||7||7||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| || || || || ||7
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Haukar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|8|| || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10||
|-
||[[Mynd:Höttur.svg|15px]]||[[Höttur]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || 
|-
||[[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag ÍA|ÍA]] || 6|| || || || ||8||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|7|| || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| ||10|| 
|-
||[[Mynd:IBA.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]|| || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:ÍR.png|15px]]||[[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR]] || || || || ||  || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Ibv-logo.png|20px]]||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]||4||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||4||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3|| || || || || ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||6||5||5||5 
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélag Akureyrar.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]] || || || || || || || || || || || || || || || || || || 
|-
||[[Mynd:Keflavik ÍF.gif|20px]]||[[Keflavik ÍF|Keflavík]] || || || || || || || || ||5||5||4||8||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| || || || || 
|-
||[[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]]||[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] ||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;silver&quot;|2 ||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||4||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;silver&quot;|2|| bgcolor=&quot;silver&quot;|2||6||6||8||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| || ||8||7||8
|-
||[[Mynd:Leiknir.svg|20px]]||[[Íþróttafélagið Leiknir|Leiknir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || ||

|-
||[[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]]||[[Týr (Vestmannaeyjum)|Týr]] || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:UMFS.png|20px]]||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] || || || || || || || || || || || || ||8||6||4||3||9|| 
|-
||[[Mynd:Stjarnan.png|20px]]||[[Ungmennafélagið Stjarnan|Stjarnan]]||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||5||6||5||5||6||4||5||5||4||4||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||4 
|-
||[[Mynd:Valur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||5||4 ||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||bgcolor=&quot;gold&quot;|1|| bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||4|| bgcolor=&quot;silver&quot;|2||7||7||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3
|-
||[[Mynd:Víðir.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víðir Garði|Víðir]] || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
|-
||[[Mynd:Knattspyrnufélagið Víkingur.png|20px]]||[[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] || || || || || || || || ||9|| || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|9|| || || || 
|-
||[[Mynd:Þór.png|20px]]||[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór]] ||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]
|-
||[[Mynd:Þór-KA.png|20px]]||[[Þór/KA]] ||7||8||5||7||7|| ||8||8||4||bgcolor=&quot;#cc9966&quot;|3 ||bgcolor=&quot;silver&quot;|2||4||bgcolor=&quot;gold&quot;|1||4||3||4||4||bgcolor=&quot;gold&quot;|1
|-
||[[Mynd:Þróttur R..png|20px]]||[[Þróttur]] || || || || || || || || || || || ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| ||bgcolor=&quot;FFCCCC&quot;|10|| ||
|}

== Neðanmálsgreinar ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Tengt efni ==
* [[Besta deild karla]]
* [[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu]]
* [[Deildarbikarkeppni kvenna í knattspyrnu]]
{{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}}
[[Flokkur:Knattspyrna]]
[[Flokkur:Landsbankadeild kvenna]]
[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]]</text>
      <sha1>m02wc3c3ib8rwksppiptj6h1epzg40x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarkeppni karla í knattspyrnu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43410</id>
    <revision>
      <id>1963091</id>
      <parentid>1962606</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T16:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Friðþjófur</username>
        <id>104929</id>
      </contributor>
      <comment>/* Besti árangur annarra liða */</comment>
      <origin>1963091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25242" sha1="q9d075kz6bwcva0p8ozovlmullfkswd" xml:space="preserve">{{Deild keppnisíþrótta
|titill=Bikarkeppni karla
|stofnár= 1960
|liðafjöldi=32
|ríki= {{ISL}} [[Ísland]]
|keppnistímabil= 
|núverandi meistarar= [[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] (1)
|sigursælasta lið={{Lið KR}} (14)
|úrslitaleikur= [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] - {{Lið Valur}}&lt;br&gt;[[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] (2025)
|mótasíður=
}}
'''Bikarkeppni karla í knattspyrnu''' (''Mjólkurbikar karla'') er keppni á [[Ísland]]i sem fer fram milli aðildarfélaga [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. Leikið er samkvæmt útsláttarfyrirkomulagi þannig að sigurvegari leiks heldur áfram keppni en taplið er úr leik. Viðureignir eru valdar af handahófi. Í bikarkeppninni er leikið til þrautar. Sé jafnt eftir venjulegan leiktíma skal framlengt og sé enn jafnt skal fara fram vítaspyrnukeppni. 

Aðalstyrktaraðili er [[Mjólkursamsalan]]. Mótið tók aftur upp nafnið ''Mjólkurbikarinn'' frá og með árinu 2018 en bikarkeppnin bar einnig sama nafn á árunum frá 1986-1996.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/mjolkurbikarinn-snyr-aftur|title=Mjólkurbikarinn snýr aftur|last=hanssteinar|date=2018-04-05|website=RÚV|language=en|access-date=2019-09-11}}&lt;/ref&gt; Á upphafsárum keppninnar frá 1960 til 1972 var úrslitaleikurinn leikinn á [[Melavöllurinn|Melavellinum]], sem var malarvöllur. En frá árinu 1973 hefur úrslitaleikurinn verið leikinn á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]].

Undankeppni hefst að venju í aprílmánuði en í henni leika öll félög að frátöldum þeim sem taka þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild karla]]. 

Svæðakeppni skal viðhöfð í undankeppninni og hún uppsett þannig að 20 lið komist áfram í aðalkeppnina, 32-liða úrslitin, ásamt 12 liðum [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeildarinnar]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/media/logogreglugerdir/reglugerdir/April-2013-Reglugerd-KSI-um-knattspyrnumot---leidrett-22.-mai.pdf|titill=Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót|höfundur=|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2013|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=}}&lt;/ref&gt;

[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2022]], á milli FH og Víkings fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] þann 1. október 2022. 

[[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] eru núverandi bikarmeistarar eftir að hafa lagt [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] af velli í úrslitum bikarkeppninnar þann 22. ágúst 2025.

== Sigurvegarar ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:82%;&quot;
!style=&quot;background:silver;&quot; |Ár
!style=&quot;background:silver;&quot; |Sigurvegari
!style=&quot;background:silver;&quot; |Úrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |2. sæti
|&lt;small&gt;&lt;&lt;&gt;&gt;&lt;/small&gt;
!style=&quot;background:silver;&quot; |Undanúrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |Undanúrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |&lt;small&gt;Fjöldi&lt;br/&gt;liða&lt;/small&gt;
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1960|1960]] || ''{{Lið KR}}''|| 2-0|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1961|1961]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-3|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1962|1962]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-0|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið ÍBA}}||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1963|1963]] || ''{{Lið KR}}''||4-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 3-2 {{Lið Keflavík}}||{{Lið ÍA}} 6-1 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1964|1964]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið KR}}-b||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1965|1965]] || ''{{Lið Valur}}'' ||5-3|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 3-2 {{Lið ÍBA}}||{{Lið ÍA}} 1-1, 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1966|1966]] || ''{{Lið KR}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Þróttur R.}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1967|1967]] || ''{{Lið KR}}''|| 3-0|| {{Lið Víkingur R.}}
|| ||{{Lið KR}} 3-3, 1-0 {{Lið Fram}}||{{Lið Víkingur R.}} 1-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1968|1968]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-1|| {{Lið KR}}-b
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið KR}}-b {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1969|1969]] || ''{{Lið ÍBA}}'' ||1-1, 3-2 ([[Framlenging|frl.]]) ||{{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið ÍBA}} 3-1 {{Lið Selfoss}}||{{Lið ÍA}} 4-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1970|1970]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1971|1971]] || ''{{Lið Víkingur R.}}'' ||1-0|| {{Lið Breiðablik}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 2-0 {{Lið ÍA}}||{{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1972|1972]] || ''{{Lið ÍBV}}''||2-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið ÍBV}} 4-0 {{Lið Valur}}||{{Lið Keflavík}} 0-0, 0-2 {{Lið FH}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1973|1973]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Fram}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||{{Lið ÍA}} 0-3 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1974|1974]] || ''{{Lið Valur}}''||4-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-2, 2-1 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Völsungur}} 0-2 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1975|1975]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍA}} 1-0 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1976|1976]] || ''{{Lið Valur}}''||3-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 0-0, 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-3 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1977|1977]] || ''{{Lið Valur}}''||2-1 ||{{Lið Fram}}
|| ||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1978|1978]] || ''{{Lið ÍA}}''||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1979|1979]] || ''{{Lið Fram}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Þróttur R.}} 2-2, 0-2 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 2-1 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1980|1980]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið Fram}}||{{Lið Breiðablik}} 2-3 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1981|1981]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||3-2|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið ÍBV}}||{{Lið Fram}} 1-0 {{Lið Fylkir}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1982|1982]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 1-2 {{Lið ÍA}}||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1983|1983]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið ÍA}} 4-2 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-2, 1-4 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1984|1984]] || '''{{Lið ÍA}}''' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Þróttur R.}}||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1985|1985]] || ''{{Lið Fram}}''||3-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Fram}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Keflavík}} 2-0 {{Lið KA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1986|1986]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið ÍA}} 3-1 {{Lið Valur}}||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1987|1987]] || ''{{Lið Fram}}''||5-0 ||{{Lið Víðir}}
|| ||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Víðir}} 1-0 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1988|1988]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 0-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1989|1989]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-1|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 3-4 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍBV}} 2-3 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1990|1990]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-1,&amp;nbsp;0-0&amp;nbsp;(end.)&lt;br/&gt;(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Keflavík}} 2-4 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1991|1991]] || ''{{Lið Valur}}'' || 1-1,&amp;nbsp;1-0&amp;nbsp;(end.)|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Þór Ak.}} 0-0 (3-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið Víðir}} 1-3 {{Lið FH}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1992|1992]] || ''{{Lið Valur}}''||5-2 ([[Framlenging|frl.]]) || {{Lið KA}}
|| ||{{Lið Fylkir}} 2-4 {{Lið Valur}}||{{Lið KA}} 2-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1993|1993]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið KR}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Valur}} 1-2 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1994|1994]] || ''{{Lið KR}}'' || 2-0 ||{{Lið Grindavík}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Stjarnan}} 3-3 (2-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Grindavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1995|1995]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Fram}} 0-0 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Grindavík}} ||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1996|1996]] || ''{{Lið ÍA}}''|| 2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Þór Ak.}} 0-3 {{Lið ÍA}} ||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1997|1997]] || ''{{Lið Keflavík}}''  ||1-1, 0-0 (end.)&lt;br/&gt;(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 1-0 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]||{{Lið ÍBV}} 3-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1998|1998]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-0||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-0 {{Lið Breiðablik}} ||{{Lið Grindavík}} 0-2 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] ||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1999|1999]] || ''{{Lið KR}}''  ||3-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið ÍA}} 3-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2000|2000]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið ÍA}} 1-1 (5-3 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fylkir}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2001|2001]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KA}}
|| ||{{Lið ÍA}} 0-2 {{Lið Fylkir}}||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið KA}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2002|2002]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||3-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KA}} 2-3 {{Lið Fylkir}}||{{Lið ÍBV}} 1-2 {{Lið Fram}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2003|2003]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||1-0 ||{{Lið FH}}
|| ||{{Lið KA}} 1-4 {{Lið ÍA}}||{{Lið FH}} 3-2 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2004|2004]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||3-0|| {{Lið KA}}
|| ||{{Lið HK}} 0-1 {{Lið Keflavík}}||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið KA}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2005|2005]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0 || {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Fylkir}}||{{Lið Fram}} 2-2 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2006|2006]] || ''{{Lið Keflavík}}''||2-0 || {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 0-4 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2007|2007]] || ''{{Lið FH}}''||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið Fjölnir}}
|| ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið Fjölnir}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2008|2008]] || ''{{Lið KR}}''||1-0  || {{Lið Fjölnir}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 1-1 (1-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]])  {{Lið KR}}||{{Lið Fylkir}} 3-4 {{Lið Fjölnir}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2009|2009]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Fram}}
|| || {{Lið Breiðablik}} 3-2 {{Lið Keflavík}} || {{Lið Fram}} 1-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2010|2010]] || '''{{Lið FH}}'''||4-0|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Víkingur Ó.}}||{{Lið KR}} 4-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Valitor-bikar karla í knattspyrnu 2011|2011]] || ''{{Lið KR}}''||2-0||{{Lið Þór Ak.}}
|| ||{{Lið BÍ/Bolungarvík}} 1-4 {{Lið KR}}||{{Lið Þór Ak.}} 2-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2012|2012]] || ''{{Lið KR}}''||2-1||{{Lið Stjarnan}}
|| ||{{Lið Grindavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Stjarnan}} 3-0 {{Lið Þróttur R.}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2013|2013]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-3 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið Stjarnan}}
|| ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Stjarnan}} 2-1 {{Lið KR}}|| 61
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2014|2014]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-5 {{Lið KR}}||{{Lið Keflavík}} 0-0 (4-2 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Víkingur R.}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2015|2015]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið KA}} 1-1 (4-5 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið KR}} 4-1 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2016|2016]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Selfoss}} 1-2 {{Lið Valur}}||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið FH}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2017|2017]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||1-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Stjarnan}} 1-2 {{Lið ÍBV}}||{{Lið FH}} 1-0 {{Lið Leiknir R.}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2018|2018]] || ''{{Lið Stjarnan}}'' ||0-0 (4-1 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Breiðablik}}
|| ||{{Lið Stjarnan}} 2-0 {{Lið FH}}||{{Lið Breiðablik}} 2-2 (6-4 vít.) {{Lið Víkingur Ó.}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2019|2019]] || '''{{Lið Víkingur R.}} ||1-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}|| {{Lið FH}} 3-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[2020]] || ''Keppni hætt v. Covid-19 || ||
|| ||{{Lið Valur}} - {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} - {{Lið FH}} ||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|2021]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}} '''|| 3-0||{{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 3-0 [[Íþróttafélagið Vestri|Vestri]]|| {{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2022|2022]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-2 ||{{Lið FH}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 0-3 {{Lið Víkingur R.}}|| {{Lið FH}} 2-1 {{Lið KA}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2023|2023]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-1 ||{{Lið KA}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 4-1 {{Lið KR}}|| {{Lið KA}} 2-2 (3-1 vít.) {{Lið Breiðablik}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2024|2024]] ||  '''{{Lið KA}}'''|| 2-0 ||{{Lið Víkingur R.}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 1-1 (5-4 vít.) {{Lið Stjarnan}}|| {{Lið KA}} 3-2 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2025|2025]] ||  '''[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]'''|| 1-0 ||  {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Valur}} 3-1 {{Lið Stjarnan}}|| [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] 0-0 (5-4 vít.) {{Lið Fram}}||
|}

==Styrktaraðilar==
[[Mynd:Coppa islanda.jpg|thumb|VISA-bikar.]]

=== Nafn bikarkeppninnar ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Tímabil''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Ár&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Styrktaraðili&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;''
|-
|26||1960-1985||''enginn''
|-
|11||1986-1996||Mjólkurbikar karla
|-
|10||1997-2002||Coca-Cola bikar karla
|-
|8||2003-2010||VISA-bikar karla
|-
|1||2011||Valitor-bikar karla
|-
| 6||2012-2017||Borgunarbikar karla
|-
|8
|2018-
|Mjólkurbikar karla
|}

=== Verðlaunafé bikarkeppninnar ===
Upplýsingar úr ársskýrslu KSÍ&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/library/Skrar/arsthing-KSi/KSI%20%C3%A1rsskyrsla%202018.pdf|titill=Ársskýrsla KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=|ár=2019|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sæti
!Verðlaunafé
|-
|1
|1.000.000 kr.
|-
|2
|500.000 kr.
|-
|3-4
|300.000 kr.
|-
|5-8
|200.000 kr.
|-
|9-16
|137.500 kr.
|}

== Úrslitaleikir bikakeppninnar ==

=== Sigrar í úrslitaleikjum ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag
! Titlar
! Ár
|-
|{{Lið KR}}
| 14
| 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1967, 1994, 1995, 1999, 2008, 2011, 2012, 2014
|-
|{{Lið Valur}}
| 11
| 1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016
|-
|{{Lið ÍA}}
| 9
| 1978, 1982, 1983, 1984, 1986, 1993, 1996, 2000, 2003
|-
|{{Lið Fram}}
| 8
| 1970, 1973, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989, 2013
|-
|{{Lið ÍBV}}
| 5
| 1968, 1972, 1981, 1998, 2017
|-
|{{Lið Víkingur R.}}
| 5
| 1971, 2019, 2021, 2022, 2023
|-
|{{Lið Keflavík}}
| 4
| 1975, 1997, 2004, 2006
|-
|{{Lið FH}}
| 2
| 2007, 2010
|-
|{{Lið Fylkir}}
| 2
| 2001, 2002
|-
|[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]
| 1
| 2025
|-
|{{Lið KA}}
| 1
| 2024
|-
|{{Lið Stjarnan}}
| 1
| 2018
|-
|{{Lið Breiðablik}}
| 1
| 2009
|-
|{{Lið ÍBA}} +
| 1
| 1969
|}

&lt;small&gt;''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''&lt;/small&gt;

=== Besti árangur annarra liða ===
;2. sæti
** {{Lið Fjölnir}} 2 sinnum (2007, 2008)
** {{Lið Þór Ak.}} 1 sinni (2011)
** {{Lið Grindavík}} 1 sinni (1994)
** {{Lið Víðir}} 1 sinni (1987)
** [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 1 sinni (1998) +
** {{Lið KR}} B-lið 1 sinni (1968) +
;Undanúrslit
** {{Lið Þróttur R.}} 7 sinnum (1966, 1978, 1979, 1981, 1984, 2006, 2012)
** [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] 3 sinnum (2011 sem BÍ/Bolungarvík, 2021, 2025)
** {{Lið Víkingur Ó.}} 2 sinnum (2010, 2018)
** {{Lið Selfoss}} 2 sinnum (1969, 2016)
** {{Lið Leiknir R.}} 1 sinni (2017)
** {{Lið HK}} 1 sinni (2004)
** {{Lið Völsungur}} 1 sinni (1974)
;8-liða úrslit
** {{Lið Haukar}} 3 sinnum (1972, 2007, 2008)
** {{Lið Ægir}} 2 sinnum (2022, 2026)
** {{Lið Þróttur N.}} 2 sinnum (1978, 1980) +
** {{Lið Afturelding}} 1 sinni (2025)
** [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 1 sinni (1960)
** [[Kórdrengir]] 1 sinni (2022) +
** {{Lið ÍR}} 1 sinni (2021)
** {{Lið Njarðvík}} 1 sinni (2019)
** {{Lið Grótta}} 1 sinni (2013)
** {{Lið Sindri}} 1 sinni (1999)
** {{Lið Skallagrímur}} 1 sinni (1997)
** {{Lið Tindastóll}} 1 sinni (1988)
** {{Lið Reynir S.}} 1 sinni (1982)
** {{Lið Einherji}} 1 sinni (1978)
** [[Knattspyrnufélagið Hörður|Hörður Ísafirði]] 1 sinni (1970)
** {{Lið KS}} 1 sinni (1980) +
** [[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]] [[Knattspyrnufélagið Týr|Týr Ve.]] 1 sinni (1962) +
;16-liða úrslit
** {{Lið Fjarðabyggð}} 5 sinnum (2006, 2007, 2009, 2010, 2015) +
** {{Lið Hamar}} 3 sinnum (2008, 2011, 2014)
** {{Lið Höttur}} 3 sinnum (1993, 2009, 2012)
** {{Lið Kári}} 2 sinnum (2018, 2025)
** {{Lið KV}} 2 sinnum (2014, 2015)
** {{Lið Huginn}} 2 sinnum (1982, 1989) +
** {{Lið Austri}} 2 sinnum (1984, 1986) +
** {{Lið ÍH}} 1 sinni (2024)
** [[Dalvík/Reynir]] 1 sinni (2022)
** {{Lið KFS}} 1 sinni (2021)
** {{Lið Magni}} 1 sinni (2013)
** [[Knattspyrnufélag Breiðholts]] 1 sinni (2012)
** [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri]] 1 sinni (1999) +
** [[Ungmennafélagið Valur|Valur Reyðarfirði]] 1 sinni (1992) +
** {{Lið Ármann}} 1 sinni (1970, 12-liða úrslit) +
** [[Íþróttafélag Kópavogs]] 1 sinni (1991) +
** [[Ungmennafélag Hveragerðis og Ölfuss]] 1 sinni (1986) +
** [[Knattspyrnufélagið Árvakur]] 1 sinni (1985) +
** [[Ungmennafélagið Víkverji]] 1 sinni (1983) +
** [[Ungmennafélagið Árroðinn]] 1 sinni (1981) +
** [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]] 1 sinni (1977) +
** {{Lið Þór Þ.}} 1 sinni (1975) +

+ Keppir ekki lengur undir eigin merkjum.
++ Gæti enn orðið bikarmeistari

=== Flest mörk í úrslitaleikjum ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mörk
! Leikmaður
|-
| 6
| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Gunnar Felixson
|-
| 6
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Guðmundur Steinsson
|-
| 4
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Marteinn Geirsson
|-
| 4
| [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''/'' [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Pétur Pétursson (ÍA 3, KR 1)
|-
| 4
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Pétur Ormslev
|}

=== Áhorfendur á úrslitaleikjum ===
Fjöldi áhorfenda á úrslitaleikjum og dagsetningar þeirra frá aldamótum&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentGames/Rounds/?motnumer=32029|title=Stakt mót - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-09-11}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nafn
!'''Ár'''
! colspan=&quot;2&quot; |Viðureign
!Fjöldi 
!Dagsetning
|-
|''Coca-Cola bikar karla''
|'''2001'''
|''{{Lið Fylkir}}''
|''{{Lið KA}}''
|2.839
|[[29. september|29.september]]
|-
|''Coca-Cola bikar karla''
|'''2002'''
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Fylkir}}''
|3.376
|[[28. september|28.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|'''2003'''
|''{{Lið ÍA}}''
|''{{Lið FH}}''
|4.723
|[[27. september|27.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2004|'''2004''']]
|''{{Lið KA}}''
|''{{Lið Keflavík}}''
|2.049
|[[2. október|2.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2005|'''2005''']]
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Valur}}''
|5.162
|[[24. september|24.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2006|'''2006''']]
|''{{Lið KR}}''
|''{{Lið Keflavík}}''
|4.699
|[[30. september|30.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2007|'''2007''']]
|''{{Lið FH}}''
|''{{Lið Fjölnir}}''
|3.739
|[[6. október|6.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008|'''2008''']]
|''{{Lið KR}}''
|''{{Lið Fjölnir}}''
|4.524
|[[4. október|4.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2009|'''2009''']]
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Breiðablik}}''
|4.766
|[[3. október|3.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2010|'''2010''']]
|''{{Lið FH}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.438
|[[14. ágúst|14.ágúst]]
|-
|''Valitor-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur Valitor-bikar karla 2011|'''2011''']]
|''{{Lið Þór Ak.}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.327
|[[13. ágúst|13.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2012|'''2012''']]
|''{{Lið Stjarnan}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.080
|[[18. ágúst|18.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2013|'''2013''']]
|''{{Lið Fram}} ''
|''{{Lið Stjarnan}}''
|4.318
|[[17. ágúst|17.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2014|'''2014''']]
|''{{Lið KR}} ''
|''{{Lið Keflavík}}''
|4.694
|[[16. ágúst|16.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|'''2015''']]
|''{{Lið Valur}} ''
|''{{Lið KR}}''
|5.751
|[[15. ágúst|15.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2016|'''2016''']]
|''{{Lið Valur}} ''
|''{{Lið ÍBV}}''
|3.511
|[[13. ágúst|13.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2017|'''2017''']]
|''{{Lið ÍBV}}''
|''{{Lið FH}}''
|3.094
|[[12. ágúst|12.ágúst]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2018|'''2018''']]
|''{{Lið Stjarnan}}''
|''{{Lið Breiðablik}}''
|3.814
|[[15. september|15.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|'''2019''']]
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|''{{Lið FH}}''
| 4.257
|[[14. september|14.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|'''2021''']]
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|''{{Lið ÍA}}''
| 4.829
|[[16. október|16.október]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2022
|'''{{Lið Víkingur R.}}'''
|''{{Lið FH}}''
|4.381
|[[1. október|1.október]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2023
|'''{{Lið Víkingur R.}}'''
|''{{Lið KA}}''
|3.845
|[[16. september|16.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2024
|'''''{{Lið KA}}'''''
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|4,096
|[[21. september|21.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2025
|''[[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]]''
|''{{Lið Valur}}''
|3,979 
|[[22. ágúst|22.ágúst]] 
|}
&lt;br /&gt;

== Tengt efni ==
*[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu]]
*[[Mjólkursamsalan]]
*[[Knattspyrnusamband Íslands]]
*[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu]]

== Heimildir ==
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = VISA-bikar | mánuðurskoðað = 15. maí | árskoðað = 2007}}
{{reflist}}
{{S|1960}}
{{Bikarkeppni karla í knattspyrnu}}

{{Knattspyrna á Íslandi 2020}}

[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Visa-bikar karla| ]]
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]]</text>
      <sha1>q9d075kz6bwcva0p8ozovlmullfkswd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963101</id>
      <parentid>1963091</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Besti árangur annarra liða */</comment>
      <origin>1963101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25155" sha1="33syg5c2zbatepz9yv7io07n7h4aql8" xml:space="preserve">{{Deild keppnisíþrótta
|titill=Bikarkeppni karla
|stofnár= 1960
|liðafjöldi=32
|ríki= {{ISL}} [[Ísland]]
|keppnistímabil= 
|núverandi meistarar= [[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] (1)
|sigursælasta lið={{Lið KR}} (14)
|úrslitaleikur= [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] - {{Lið Valur}}&lt;br&gt;[[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] (2025)
|mótasíður=
}}
'''Bikarkeppni karla í knattspyrnu''' (''Mjólkurbikar karla'') er keppni á [[Ísland]]i sem fer fram milli aðildarfélaga [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. Leikið er samkvæmt útsláttarfyrirkomulagi þannig að sigurvegari leiks heldur áfram keppni en taplið er úr leik. Viðureignir eru valdar af handahófi. Í bikarkeppninni er leikið til þrautar. Sé jafnt eftir venjulegan leiktíma skal framlengt og sé enn jafnt skal fara fram vítaspyrnukeppni. 

Aðalstyrktaraðili er [[Mjólkursamsalan]]. Mótið tók aftur upp nafnið ''Mjólkurbikarinn'' frá og með árinu 2018 en bikarkeppnin bar einnig sama nafn á árunum frá 1986-1996.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/mjolkurbikarinn-snyr-aftur|title=Mjólkurbikarinn snýr aftur|last=hanssteinar|date=2018-04-05|website=RÚV|language=en|access-date=2019-09-11}}&lt;/ref&gt; Á upphafsárum keppninnar frá 1960 til 1972 var úrslitaleikurinn leikinn á [[Melavöllurinn|Melavellinum]], sem var malarvöllur. En frá árinu 1973 hefur úrslitaleikurinn verið leikinn á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]].

Undankeppni hefst að venju í aprílmánuði en í henni leika öll félög að frátöldum þeim sem taka þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild karla]]. 

Svæðakeppni skal viðhöfð í undankeppninni og hún uppsett þannig að 20 lið komist áfram í aðalkeppnina, 32-liða úrslitin, ásamt 12 liðum [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeildarinnar]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/media/logogreglugerdir/reglugerdir/April-2013-Reglugerd-KSI-um-knattspyrnumot---leidrett-22.-mai.pdf|titill=Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót|höfundur=|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2013|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=}}&lt;/ref&gt;

[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2022]], á milli FH og Víkings fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] þann 1. október 2022. 

[[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] eru núverandi bikarmeistarar eftir að hafa lagt [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] af velli í úrslitum bikarkeppninnar þann 22. ágúst 2025.

== Sigurvegarar ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:82%;&quot;
!style=&quot;background:silver;&quot; |Ár
!style=&quot;background:silver;&quot; |Sigurvegari
!style=&quot;background:silver;&quot; |Úrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |2. sæti
|&lt;small&gt;&lt;&lt;&gt;&gt;&lt;/small&gt;
!style=&quot;background:silver;&quot; |Undanúrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |Undanúrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |&lt;small&gt;Fjöldi&lt;br/&gt;liða&lt;/small&gt;
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1960|1960]] || ''{{Lið KR}}''|| 2-0|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1961|1961]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-3|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1962|1962]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-0|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið ÍBA}}||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1963|1963]] || ''{{Lið KR}}''||4-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 3-2 {{Lið Keflavík}}||{{Lið ÍA}} 6-1 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1964|1964]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið KR}}-b||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1965|1965]] || ''{{Lið Valur}}'' ||5-3|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 3-2 {{Lið ÍBA}}||{{Lið ÍA}} 1-1, 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1966|1966]] || ''{{Lið KR}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Þróttur R.}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1967|1967]] || ''{{Lið KR}}''|| 3-0|| {{Lið Víkingur R.}}
|| ||{{Lið KR}} 3-3, 1-0 {{Lið Fram}}||{{Lið Víkingur R.}} 1-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1968|1968]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-1|| {{Lið KR}}-b
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið KR}}-b {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1969|1969]] || ''{{Lið ÍBA}}'' ||1-1, 3-2 ([[Framlenging|frl.]]) ||{{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið ÍBA}} 3-1 {{Lið Selfoss}}||{{Lið ÍA}} 4-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1970|1970]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1971|1971]] || ''{{Lið Víkingur R.}}'' ||1-0|| {{Lið Breiðablik}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 2-0 {{Lið ÍA}}||{{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1972|1972]] || ''{{Lið ÍBV}}''||2-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið ÍBV}} 4-0 {{Lið Valur}}||{{Lið Keflavík}} 0-0, 0-2 {{Lið FH}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1973|1973]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Fram}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||{{Lið ÍA}} 0-3 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1974|1974]] || ''{{Lið Valur}}''||4-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-2, 2-1 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Völsungur}} 0-2 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1975|1975]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍA}} 1-0 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1976|1976]] || ''{{Lið Valur}}''||3-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 0-0, 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-3 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1977|1977]] || ''{{Lið Valur}}''||2-1 ||{{Lið Fram}}
|| ||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1978|1978]] || ''{{Lið ÍA}}''||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1979|1979]] || ''{{Lið Fram}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Þróttur R.}} 2-2, 0-2 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 2-1 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1980|1980]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið Fram}}||{{Lið Breiðablik}} 2-3 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1981|1981]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||3-2|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið ÍBV}}||{{Lið Fram}} 1-0 {{Lið Fylkir}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1982|1982]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 1-2 {{Lið ÍA}}||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1983|1983]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið ÍA}} 4-2 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-2, 1-4 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1984|1984]] || '''{{Lið ÍA}}''' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Þróttur R.}}||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1985|1985]] || ''{{Lið Fram}}''||3-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Fram}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Keflavík}} 2-0 {{Lið KA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1986|1986]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið ÍA}} 3-1 {{Lið Valur}}||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1987|1987]] || ''{{Lið Fram}}''||5-0 ||{{Lið Víðir}}
|| ||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Víðir}} 1-0 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1988|1988]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 0-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1989|1989]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-1|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 3-4 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍBV}} 2-3 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1990|1990]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-1,&amp;nbsp;0-0&amp;nbsp;(end.)&lt;br/&gt;(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Keflavík}} 2-4 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1991|1991]] || ''{{Lið Valur}}'' || 1-1,&amp;nbsp;1-0&amp;nbsp;(end.)|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Þór Ak.}} 0-0 (3-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið Víðir}} 1-3 {{Lið FH}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1992|1992]] || ''{{Lið Valur}}''||5-2 ([[Framlenging|frl.]]) || {{Lið KA}}
|| ||{{Lið Fylkir}} 2-4 {{Lið Valur}}||{{Lið KA}} 2-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1993|1993]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið KR}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Valur}} 1-2 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1994|1994]] || ''{{Lið KR}}'' || 2-0 ||{{Lið Grindavík}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Stjarnan}} 3-3 (2-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Grindavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1995|1995]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Fram}} 0-0 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Grindavík}} ||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1996|1996]] || ''{{Lið ÍA}}''|| 2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Þór Ak.}} 0-3 {{Lið ÍA}} ||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1997|1997]] || ''{{Lið Keflavík}}''  ||1-1, 0-0 (end.)&lt;br/&gt;(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 1-0 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]||{{Lið ÍBV}} 3-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1998|1998]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-0||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-0 {{Lið Breiðablik}} ||{{Lið Grindavík}} 0-2 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] ||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1999|1999]] || ''{{Lið KR}}''  ||3-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið ÍA}} 3-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2000|2000]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið ÍA}} 1-1 (5-3 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fylkir}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2001|2001]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KA}}
|| ||{{Lið ÍA}} 0-2 {{Lið Fylkir}}||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið KA}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2002|2002]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||3-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KA}} 2-3 {{Lið Fylkir}}||{{Lið ÍBV}} 1-2 {{Lið Fram}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2003|2003]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||1-0 ||{{Lið FH}}
|| ||{{Lið KA}} 1-4 {{Lið ÍA}}||{{Lið FH}} 3-2 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2004|2004]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||3-0|| {{Lið KA}}
|| ||{{Lið HK}} 0-1 {{Lið Keflavík}}||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið KA}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2005|2005]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0 || {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Fylkir}}||{{Lið Fram}} 2-2 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2006|2006]] || ''{{Lið Keflavík}}''||2-0 || {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 0-4 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2007|2007]] || ''{{Lið FH}}''||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið Fjölnir}}
|| ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið Fjölnir}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2008|2008]] || ''{{Lið KR}}''||1-0  || {{Lið Fjölnir}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 1-1 (1-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]])  {{Lið KR}}||{{Lið Fylkir}} 3-4 {{Lið Fjölnir}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2009|2009]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Fram}}
|| || {{Lið Breiðablik}} 3-2 {{Lið Keflavík}} || {{Lið Fram}} 1-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2010|2010]] || '''{{Lið FH}}'''||4-0|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Víkingur Ó.}}||{{Lið KR}} 4-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Valitor-bikar karla í knattspyrnu 2011|2011]] || ''{{Lið KR}}''||2-0||{{Lið Þór Ak.}}
|| ||{{Lið BÍ/Bolungarvík}} 1-4 {{Lið KR}}||{{Lið Þór Ak.}} 2-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2012|2012]] || ''{{Lið KR}}''||2-1||{{Lið Stjarnan}}
|| ||{{Lið Grindavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Stjarnan}} 3-0 {{Lið Þróttur R.}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2013|2013]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-3 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið Stjarnan}}
|| ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Stjarnan}} 2-1 {{Lið KR}}|| 61
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2014|2014]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-5 {{Lið KR}}||{{Lið Keflavík}} 0-0 (4-2 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Víkingur R.}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2015|2015]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið KA}} 1-1 (4-5 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið KR}} 4-1 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2016|2016]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Selfoss}} 1-2 {{Lið Valur}}||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið FH}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2017|2017]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||1-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Stjarnan}} 1-2 {{Lið ÍBV}}||{{Lið FH}} 1-0 {{Lið Leiknir R.}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2018|2018]] || ''{{Lið Stjarnan}}'' ||0-0 (4-1 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Breiðablik}}
|| ||{{Lið Stjarnan}} 2-0 {{Lið FH}}||{{Lið Breiðablik}} 2-2 (6-4 vít.) {{Lið Víkingur Ó.}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2019|2019]] || '''{{Lið Víkingur R.}} ||1-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}|| {{Lið FH}} 3-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[2020]] || ''Keppni hætt v. Covid-19 || ||
|| ||{{Lið Valur}} - {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} - {{Lið FH}} ||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|2021]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}} '''|| 3-0||{{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 3-0 [[Íþróttafélagið Vestri|Vestri]]|| {{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2022|2022]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-2 ||{{Lið FH}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 0-3 {{Lið Víkingur R.}}|| {{Lið FH}} 2-1 {{Lið KA}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2023|2023]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-1 ||{{Lið KA}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 4-1 {{Lið KR}}|| {{Lið KA}} 2-2 (3-1 vít.) {{Lið Breiðablik}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2024|2024]] ||  '''{{Lið KA}}'''|| 2-0 ||{{Lið Víkingur R.}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 1-1 (5-4 vít.) {{Lið Stjarnan}}|| {{Lið KA}} 3-2 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2025|2025]] ||  '''[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]'''|| 1-0 ||  {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Valur}} 3-1 {{Lið Stjarnan}}|| [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] 0-0 (5-4 vít.) {{Lið Fram}}||
|}

==Styrktaraðilar==
[[Mynd:Coppa islanda.jpg|thumb|VISA-bikar.]]

=== Nafn bikarkeppninnar ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Tímabil''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Ár&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Styrktaraðili&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;''
|-
|26||1960-1985||''enginn''
|-
|11||1986-1996||Mjólkurbikar karla
|-
|10||1997-2002||Coca-Cola bikar karla
|-
|8||2003-2010||VISA-bikar karla
|-
|1||2011||Valitor-bikar karla
|-
| 6||2012-2017||Borgunarbikar karla
|-
|8
|2018-
|Mjólkurbikar karla
|}

=== Verðlaunafé bikarkeppninnar ===
Upplýsingar úr ársskýrslu KSÍ&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/library/Skrar/arsthing-KSi/KSI%20%C3%A1rsskyrsla%202018.pdf|titill=Ársskýrsla KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=|ár=2019|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sæti
!Verðlaunafé
|-
|1
|1.000.000 kr.
|-
|2
|500.000 kr.
|-
|3-4
|300.000 kr.
|-
|5-8
|200.000 kr.
|-
|9-16
|137.500 kr.
|}

== Úrslitaleikir bikakeppninnar ==

=== Sigrar í úrslitaleikjum ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag
! Titlar
! Ár
|-
|{{Lið KR}}
| 14
| 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1967, 1994, 1995, 1999, 2008, 2011, 2012, 2014
|-
|{{Lið Valur}}
| 11
| 1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016
|-
|{{Lið ÍA}}
| 9
| 1978, 1982, 1983, 1984, 1986, 1993, 1996, 2000, 2003
|-
|{{Lið Fram}}
| 8
| 1970, 1973, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989, 2013
|-
|{{Lið ÍBV}}
| 5
| 1968, 1972, 1981, 1998, 2017
|-
|{{Lið Víkingur R.}}
| 5
| 1971, 2019, 2021, 2022, 2023
|-
|{{Lið Keflavík}}
| 4
| 1975, 1997, 2004, 2006
|-
|{{Lið FH}}
| 2
| 2007, 2010
|-
|{{Lið Fylkir}}
| 2
| 2001, 2002
|-
|[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]
| 1
| 2025
|-
|{{Lið KA}}
| 1
| 2024
|-
|{{Lið Stjarnan}}
| 1
| 2018
|-
|{{Lið Breiðablik}}
| 1
| 2009
|-
|{{Lið ÍBA}} +
| 1
| 1969
|}

&lt;small&gt;''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''&lt;/small&gt;

=== Besti árangur annarra liða ===
;2. sæti
** {{Lið Fjölnir}} 2 sinnum (2007, 2008)
** {{Lið Þór Ak.}} 1 sinni (2011)
** {{Lið Grindavík}} 1 sinni (1994)
** {{Lið Víðir}} 1 sinni (1987)
** [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 1 sinni (1998) +
** {{Lið KR}} B-lið 1 sinni (1968) +
;Undanúrslit
** {{Lið Þróttur R.}} 7 sinnum (1966, 1978, 1979, 1981, 1984, 2006, 2012)
** {{Lið Víkingur Ó.}} 2 sinnum (2010, 2018)
** {{Lið Selfoss}} 2 sinnum (1969, 2016)
** {{Lið Leiknir R.}} 1 sinni (2017)
** {{Lið HK}} 1 sinni (2004)
** {{Lið Völsungur}} 1 sinni (1974)
;8-liða úrslit
** {{Lið Haukar}} 3 sinnum (1972, 2007, 2008)
** {{Lið Ægir}} 2 sinnum (2022, 2026)
** {{Lið Þróttur N.}} 2 sinnum (1978, 1980) +
** {{Lið Afturelding}} 1 sinni (2025)
** [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 1 sinni (1960)
** [[Kórdrengir]] 1 sinni (2022) +
** {{Lið ÍR}} 1 sinni (2021)
** {{Lið Njarðvík}} 1 sinni (2019)
** {{Lið Grótta}} 1 sinni (2013)
** {{Lið Sindri}} 1 sinni (1999)
** {{Lið Skallagrímur}} 1 sinni (1997)
** {{Lið Tindastóll}} 1 sinni (1988)
** {{Lið Reynir S.}} 1 sinni (1982)
** {{Lið Einherji}} 1 sinni (1978)
** [[Knattspyrnufélagið Hörður|Hörður Ísafirði]] 1 sinni (1970)
** {{Lið KS}} 1 sinni (1980) +
** [[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]] [[Knattspyrnufélagið Týr|Týr Ve.]] 1 sinni (1962) +
;16-liða úrslit
** {{Lið Fjarðabyggð}} 5 sinnum (2006, 2007, 2009, 2010, 2015) +
** {{Lið Hamar}} 3 sinnum (2008, 2011, 2014)
** {{Lið Höttur}} 3 sinnum (1993, 2009, 2012)
** {{Lið Kári}} 2 sinnum (2018, 2025)
** {{Lið KV}} 2 sinnum (2014, 2015)
** {{Lið Huginn}} 2 sinnum (1982, 1989) +
** {{Lið Austri}} 2 sinnum (1984, 1986) +
** {{Lið ÍH}} 1 sinni (2024)
** [[Dalvík/Reynir]] 1 sinni (2022)
** {{Lið KFS}} 1 sinni (2021)
** {{Lið Magni}} 1 sinni (2013)
** [[Knattspyrnufélag Breiðholts]] 1 sinni (2012)
** [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri]] 1 sinni (1999) +
** [[Ungmennafélagið Valur|Valur Reyðarfirði]] 1 sinni (1992) +
** {{Lið Ármann}} 1 sinni (1970, 12-liða úrslit) +
** [[Íþróttafélag Kópavogs]] 1 sinni (1991) +
** [[Ungmennafélag Hveragerðis og Ölfuss]] 1 sinni (1986) +
** [[Knattspyrnufélagið Árvakur]] 1 sinni (1985) +
** [[Ungmennafélagið Víkverji]] 1 sinni (1983) +
** [[Ungmennafélagið Árroðinn]] 1 sinni (1981) +
** [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]] 1 sinni (1977) +
** {{Lið Þór Þ.}} 1 sinni (1975) +

+ Keppir ekki lengur undir eigin merkjum.
++ Gæti enn orðið bikarmeistari

=== Flest mörk í úrslitaleikjum ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mörk
! Leikmaður
|-
| 6
| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Gunnar Felixson
|-
| 6
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Guðmundur Steinsson
|-
| 4
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Marteinn Geirsson
|-
| 4
| [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''/'' [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Pétur Pétursson (ÍA 3, KR 1)
|-
| 4
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Pétur Ormslev
|}

=== Áhorfendur á úrslitaleikjum ===
Fjöldi áhorfenda á úrslitaleikjum og dagsetningar þeirra frá aldamótum&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentGames/Rounds/?motnumer=32029|title=Stakt mót - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-09-11}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nafn
!'''Ár'''
! colspan=&quot;2&quot; |Viðureign
!Fjöldi 
!Dagsetning
|-
|''Coca-Cola bikar karla''
|'''2001'''
|''{{Lið Fylkir}}''
|''{{Lið KA}}''
|2.839
|[[29. september|29.september]]
|-
|''Coca-Cola bikar karla''
|'''2002'''
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Fylkir}}''
|3.376
|[[28. september|28.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|'''2003'''
|''{{Lið ÍA}}''
|''{{Lið FH}}''
|4.723
|[[27. september|27.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2004|'''2004''']]
|''{{Lið KA}}''
|''{{Lið Keflavík}}''
|2.049
|[[2. október|2.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2005|'''2005''']]
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Valur}}''
|5.162
|[[24. september|24.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2006|'''2006''']]
|''{{Lið KR}}''
|''{{Lið Keflavík}}''
|4.699
|[[30. september|30.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2007|'''2007''']]
|''{{Lið FH}}''
|''{{Lið Fjölnir}}''
|3.739
|[[6. október|6.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008|'''2008''']]
|''{{Lið KR}}''
|''{{Lið Fjölnir}}''
|4.524
|[[4. október|4.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2009|'''2009''']]
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Breiðablik}}''
|4.766
|[[3. október|3.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2010|'''2010''']]
|''{{Lið FH}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.438
|[[14. ágúst|14.ágúst]]
|-
|''Valitor-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur Valitor-bikar karla 2011|'''2011''']]
|''{{Lið Þór Ak.}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.327
|[[13. ágúst|13.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2012|'''2012''']]
|''{{Lið Stjarnan}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.080
|[[18. ágúst|18.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2013|'''2013''']]
|''{{Lið Fram}} ''
|''{{Lið Stjarnan}}''
|4.318
|[[17. ágúst|17.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2014|'''2014''']]
|''{{Lið KR}} ''
|''{{Lið Keflavík}}''
|4.694
|[[16. ágúst|16.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|'''2015''']]
|''{{Lið Valur}} ''
|''{{Lið KR}}''
|5.751
|[[15. ágúst|15.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2016|'''2016''']]
|''{{Lið Valur}} ''
|''{{Lið ÍBV}}''
|3.511
|[[13. ágúst|13.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2017|'''2017''']]
|''{{Lið ÍBV}}''
|''{{Lið FH}}''
|3.094
|[[12. ágúst|12.ágúst]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2018|'''2018''']]
|''{{Lið Stjarnan}}''
|''{{Lið Breiðablik}}''
|3.814
|[[15. september|15.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|'''2019''']]
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|''{{Lið FH}}''
| 4.257
|[[14. september|14.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|'''2021''']]
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|''{{Lið ÍA}}''
| 4.829
|[[16. október|16.október]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2022
|'''{{Lið Víkingur R.}}'''
|''{{Lið FH}}''
|4.381
|[[1. október|1.október]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2023
|'''{{Lið Víkingur R.}}'''
|''{{Lið KA}}''
|3.845
|[[16. september|16.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2024
|'''''{{Lið KA}}'''''
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|4,096
|[[21. september|21.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2025
|''[[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]]''
|''{{Lið Valur}}''
|3,979 
|[[22. ágúst|22.ágúst]] 
|}
&lt;br /&gt;

== Tengt efni ==
*[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu]]
*[[Mjólkursamsalan]]
*[[Knattspyrnusamband Íslands]]
*[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu]]

== Heimildir ==
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = VISA-bikar | mánuðurskoðað = 15. maí | árskoðað = 2007}}
{{reflist}}
{{S|1960}}
{{Bikarkeppni karla í knattspyrnu}}

{{Knattspyrna á Íslandi 2020}}

[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Visa-bikar karla| ]]
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]]</text>
      <sha1>33syg5c2zbatepz9yv7io07n7h4aql8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963130</id>
      <parentid>1963101</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Áhorfendur á úrslitaleikjum */</comment>
      <origin>1963130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25153" sha1="bzwar7wta491pko7mfljcptgxcglwpd" xml:space="preserve">{{Deild keppnisíþrótta
|titill=Bikarkeppni karla
|stofnár= 1960
|liðafjöldi=32
|ríki= {{ISL}} [[Ísland]]
|keppnistímabil= 
|núverandi meistarar= [[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] (1)
|sigursælasta lið={{Lið KR}} (14)
|úrslitaleikur= [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] - {{Lið Valur}}&lt;br&gt;[[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] (2025)
|mótasíður=
}}
'''Bikarkeppni karla í knattspyrnu''' (''Mjólkurbikar karla'') er keppni á [[Ísland]]i sem fer fram milli aðildarfélaga [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. Leikið er samkvæmt útsláttarfyrirkomulagi þannig að sigurvegari leiks heldur áfram keppni en taplið er úr leik. Viðureignir eru valdar af handahófi. Í bikarkeppninni er leikið til þrautar. Sé jafnt eftir venjulegan leiktíma skal framlengt og sé enn jafnt skal fara fram vítaspyrnukeppni. 

Aðalstyrktaraðili er [[Mjólkursamsalan]]. Mótið tók aftur upp nafnið ''Mjólkurbikarinn'' frá og með árinu 2018 en bikarkeppnin bar einnig sama nafn á árunum frá 1986-1996.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/mjolkurbikarinn-snyr-aftur|title=Mjólkurbikarinn snýr aftur|last=hanssteinar|date=2018-04-05|website=RÚV|language=en|access-date=2019-09-11}}&lt;/ref&gt; Á upphafsárum keppninnar frá 1960 til 1972 var úrslitaleikurinn leikinn á [[Melavöllurinn|Melavellinum]], sem var malarvöllur. En frá árinu 1973 hefur úrslitaleikurinn verið leikinn á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]].

Undankeppni hefst að venju í aprílmánuði en í henni leika öll félög að frátöldum þeim sem taka þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeild karla]]. 

Svæðakeppni skal viðhöfð í undankeppninni og hún uppsett þannig að 20 lið komist áfram í aðalkeppnina, 32-liða úrslitin, ásamt 12 liðum [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Úrvalsdeildarinnar]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/media/logogreglugerdir/reglugerdir/April-2013-Reglugerd-KSI-um-knattspyrnumot---leidrett-22.-mai.pdf|titill=Reglugerð KSÍ um knattspyrnumót|höfundur=|útgefandi=KSÍ|mánuður=apríl|ár=2013|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2019|safnár=}}&lt;/ref&gt;

[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2022]], á milli FH og Víkings fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]] þann 1. október 2022. 

[[Knattspyrnudeild Vestra |Vestri]] eru núverandi bikarmeistarar eftir að hafa lagt [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] af velli í úrslitum bikarkeppninnar þann 22. ágúst 2025.

== Sigurvegarar ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:82%;&quot;
!style=&quot;background:silver;&quot; |Ár
!style=&quot;background:silver;&quot; |Sigurvegari
!style=&quot;background:silver;&quot; |Úrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |2. sæti
|&lt;small&gt;&lt;&lt;&gt;&gt;&lt;/small&gt;
!style=&quot;background:silver;&quot; |Undanúrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |Undanúrslit
!style=&quot;background:silver;&quot; |&lt;small&gt;Fjöldi&lt;br/&gt;liða&lt;/small&gt;
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1960|1960]] || ''{{Lið KR}}''|| 2-0|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]]||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1961|1961]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-3|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍA}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1962|1962]] || ''{{Lið KR}}'' ||3-0|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið ÍBA}}||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1963|1963]] || ''{{Lið KR}}''||4-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 3-2 {{Lið Keflavík}}||{{Lið ÍA}} 6-1 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1964|1964]] || ''{{Lið KR}}'' ||4-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 2-1 {{Lið KR}}-b||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1965|1965]] || ''{{Lið Valur}}'' ||5-3|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 3-2 {{Lið ÍBA}}||{{Lið ÍA}} 1-1, 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1966|1966]] || ''{{Lið KR}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Valur}} 5-0 {{Lið Þróttur R.}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1967|1967]] || ''{{Lið KR}}''|| 3-0|| {{Lið Víkingur R.}}
|| ||{{Lið KR}} 3-3, 1-0 {{Lið Fram}}||{{Lið Víkingur R.}} 1-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1968|1968]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-1|| {{Lið KR}}-b
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fram}}||{{Lið KR}}-b {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1969|1969]] || ''{{Lið ÍBA}}'' ||1-1, 3-2 ([[Framlenging|frl.]]) ||{{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið ÍBA}} 3-1 {{Lið Selfoss}}||{{Lið ÍA}} 4-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1970|1970]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1971|1971]] || ''{{Lið Víkingur R.}}'' ||1-0|| {{Lið Breiðablik}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 2-0 {{Lið ÍA}}||{{Lið Breiðablik}} 1-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1972|1972]] || ''{{Lið ÍBV}}''||2-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið ÍBV}} 4-0 {{Lið Valur}}||{{Lið Keflavík}} 0-0, 0-2 {{Lið FH}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1973|1973]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Fram}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||{{Lið ÍA}} 0-3 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1974|1974]] || ''{{Lið Valur}}''||4-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-2, 2-1 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Völsungur}} 0-2 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1975|1975]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||1-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||{{Lið ÍA}} 1-0 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1976|1976]] || ''{{Lið Valur}}''||3-0|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Valur}} 0-0, 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-3 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1977|1977]] || ''{{Lið Valur}}''||2-1 ||{{Lið Fram}}
|| ||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 4-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1978|1978]] || ''{{Lið ÍA}}''||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1979|1979]] || ''{{Lið Fram}}'' ||1-0|| {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Þróttur R.}} 2-2, 0-2 {{Lið Fram}}||{{Lið Valur}} 2-1 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1980|1980]] || ''{{Lið Fram}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið Fram}}||{{Lið Breiðablik}} 2-3 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1981|1981]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||3-2|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið ÍBV}}||{{Lið Fram}} 1-0 {{Lið Fylkir}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1982|1982]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 1-2 {{Lið ÍA}}||{{Lið Keflavík}} 2-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1983|1983]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið ÍA}} 4-2 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið FH}} 2-2, 1-4 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1984|1984]] || '''{{Lið ÍA}}''' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Þróttur R.}}||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1985|1985]] || ''{{Lið Fram}}''||3-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Fram}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Keflavík}} 2-0 {{Lið KA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1986|1986]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið ÍA}} 3-1 {{Lið Valur}}||{{Lið Fram}} 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1987|1987]] || ''{{Lið Fram}}''||5-0 ||{{Lið Víðir}}
|| ||{{Lið Fram}} 3-1 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Víðir}} 1-0 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1988|1988]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-0|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 0-1 {{Lið Valur}}||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 0-1 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1989|1989]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-1|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 3-4 {{Lið Fram}}||{{Lið ÍBV}} 2-3 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1990|1990]] || ''{{Lið Valur}}'' ||1-1,&amp;nbsp;0-0&amp;nbsp;(end.)&lt;br/&gt;(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Víkingur R.}}||{{Lið Keflavík}} 2-4 {{Lið KR}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1991|1991]] || ''{{Lið Valur}}'' || 1-1,&amp;nbsp;1-0&amp;nbsp;(end.)|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Þór Ak.}} 0-0 (3-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið Víðir}} 1-3 {{Lið FH}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1992|1992]] || ''{{Lið Valur}}''||5-2 ([[Framlenging|frl.]]) || {{Lið KA}}
|| ||{{Lið Fylkir}} 2-4 {{Lið Valur}}||{{Lið KA}} 2-0 {{Lið ÍA}}||
|-
|[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu 1993|1993]] || ''{{Lið ÍA}}''||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið KR}} 0-1 {{Lið ÍA}}||{{Lið Valur}} 1-2 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1994|1994]] || ''{{Lið KR}}'' || 2-0 ||{{Lið Grindavík}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Þór Ak.}}||{{Lið Stjarnan}} 3-3 (2-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Grindavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1995|1995]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Fram}} 0-0 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Grindavík}} ||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 1996|1996]] || ''{{Lið ÍA}}''|| 2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Þór Ak.}} 0-3 {{Lið ÍA}} ||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1997|1997]] || ''{{Lið Keflavík}}''  ||1-1, 0-0 (end.)&lt;br/&gt;(5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Keflavík}} 1-0 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]||{{Lið ÍBV}} 3-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1998|1998]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||2-0||[[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]]
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-0 {{Lið Breiðablik}} ||{{Lið Grindavík}} 0-2 [[Mynd:Leiftur.png|20px]][[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] ||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 1999|1999]] || ''{{Lið KR}}''  ||3-1|| {{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið KR}} 3-0 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið ÍA}} 3-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2000|2000]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||2-1|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið ÍA}} 1-1 (5-3 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||{{Lið ÍBV}} 2-1 {{Lið Fylkir}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2001|2001]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið KA}}
|| ||{{Lið ÍA}} 0-2 {{Lið Fylkir}}||{{Lið FH}} 0-3 {{Lið KA}}||
|-
|[[Coca-Cola bikar karla í knattspyrnu 2002|2002]] || ''{{Lið Fylkir}}'' ||3-1|| {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið KA}} 2-3 {{Lið Fylkir}}||{{Lið ÍBV}} 1-2 {{Lið Fram}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2003|2003]] || ''{{Lið ÍA}}'' ||1-0 ||{{Lið FH}}
|| ||{{Lið KA}} 1-4 {{Lið ÍA}}||{{Lið FH}} 3-2 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2004|2004]] || ''{{Lið Keflavík}}'' ||3-0|| {{Lið KA}}
|| ||{{Lið HK}} 0-1 {{Lið Keflavík}}||{{Lið FH}} 0-1 {{Lið KA}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2005|2005]] || ''{{Lið Valur}}''||1-0 || {{Lið Fram}}
|| ||{{Lið Valur}} 2-0 {{Lið Fylkir}}||{{Lið Fram}} 2-2 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið FH}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2006|2006]] || ''{{Lið Keflavík}}''||2-0 || {{Lið KR}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 0-4 {{Lið Keflavík}}||{{Lið Þróttur R.}} 0-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2007|2007]] || ''{{Lið FH}}''||2-1 ([[Framlenging|frl.]])|| {{Lið Fjölnir}}
|| ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Fylkir}} 1-2 {{Lið Fjölnir}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2008|2008]] || ''{{Lið KR}}''||1-0  || {{Lið Fjölnir}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 1-1 (1-4 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]])  {{Lið KR}}||{{Lið Fylkir}} 3-4 {{Lið Fjölnir}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2009|2009]] || ''{{Lið Breiðablik}}''||2-2 (5-4 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Fram}}
|| || {{Lið Breiðablik}} 3-2 {{Lið Keflavík}} || {{Lið Fram}} 1-0 {{Lið KR}}||
|-
|[[VISA-bikar karla í knattspyrnu 2010|2010]] || '''{{Lið FH}}'''||4-0|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið FH}} 3-1 {{Lið Víkingur Ó.}}||{{Lið KR}} 4-0 {{Lið Fram}}||
|-
|[[Valitor-bikar karla í knattspyrnu 2011|2011]] || ''{{Lið KR}}''||2-0||{{Lið Þór Ak.}}
|| ||{{Lið BÍ/Bolungarvík}} 1-4 {{Lið KR}}||{{Lið Þór Ak.}} 2-0 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2012|2012]] || ''{{Lið KR}}''||2-1||{{Lið Stjarnan}}
|| ||{{Lið Grindavík}} 0-1 {{Lið KR}}||{{Lið Stjarnan}} 3-0 {{Lið Þróttur R.}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2013|2013]] || ''{{Lið Fram}}'' ||3-3 (7-6 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]])|| {{Lið Stjarnan}}
|| ||{{Lið Fram}} 2-1 {{Lið Breiðablik}}||{{Lið Stjarnan}} 2-1 {{Lið KR}}|| 61
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2014|2014]] || ''{{Lið KR}}'' ||2-1|| {{Lið Keflavík}}
|| ||{{Lið ÍBV}} 2-5 {{Lið KR}}||{{Lið Keflavík}} 0-0 (4-2 [[Vítaspyrnukeppni|Vít.]]) {{Lið Víkingur R.}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2015|2015]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið KR}}
|| ||{{Lið KA}} 1-1 (4-5 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) {{Lið Valur}}||{{Lið KR}} 4-1 {{Lið ÍBV}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2016|2016]] || ''{{Lið Valur}}'' ||2-0|| {{Lið ÍBV}}
|| ||{{Lið Selfoss}} 1-2 {{Lið Valur}}||{{Lið ÍBV}} 1-0 {{Lið FH}}||
|-
|[[Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2017|2017]] || ''{{Lið ÍBV}}'' ||1-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Stjarnan}} 1-2 {{Lið ÍBV}}||{{Lið FH}} 1-0 {{Lið Leiknir R.}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2018|2018]] || ''{{Lið Stjarnan}}'' ||0-0 (4-1 [[Vítaspyrnukeppni|vít.]]) || {{Lið Breiðablik}}
|| ||{{Lið Stjarnan}} 2-0 {{Lið FH}}||{{Lið Breiðablik}} 2-2 (6-4 vít.) {{Lið Víkingur Ó.}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2019|2019]] || '''{{Lið Víkingur R.}} ||1-0|| {{Lið FH}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 3-1 {{Lið Breiðablik}}|| {{Lið FH}} 3-1 {{Lið KR}}||
|-
|[[2020]] || ''Keppni hætt v. Covid-19 || ||
|| ||{{Lið Valur}} - {{Lið KR}}||{{Lið ÍBV}} - {{Lið FH}} ||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|2021]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}} '''|| 3-0||{{Lið ÍA}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 3-0 [[Íþróttafélagið Vestri|Vestri]]|| {{Lið ÍA}} 2-0 {{Lið Keflavík}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2022|2022]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-2 ||{{Lið FH}}
|| ||{{Lið Breiðablik}} 0-3 {{Lið Víkingur R.}}|| {{Lið FH}} 2-1 {{Lið KA}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2023|2023]] ||  '''{{Lið Víkingur R.}}'''|| 3-1 ||{{Lið KA}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 4-1 {{Lið KR}}|| {{Lið KA}} 2-2 (3-1 vít.) {{Lið Breiðablik}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2024|2024]] ||  '''{{Lið KA}}'''|| 2-0 ||{{Lið Víkingur R.}}
|| ||{{Lið Víkingur R.}} 1-1 (5-4 vít.) {{Lið Stjarnan}}|| {{Lið KA}} 3-2 {{Lið Valur}}||
|-
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2025|2025]] ||  '''[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]'''|| 1-0 ||  {{Lið Valur}}
|| ||{{Lið Valur}} 3-1 {{Lið Stjarnan}}|| [[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]] 0-0 (5-4 vít.) {{Lið Fram}}||
|}

==Styrktaraðilar==
[[Mynd:Coppa islanda.jpg|thumb|VISA-bikar.]]

=== Nafn bikarkeppninnar ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Tímabil''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
'''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Ár&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;'''
| width=&quot;33%&quot; style=&quot;color:#000000; background:black; text-align:center;&quot; |
''&lt;span style=&quot;background: black; color: white;&quot;&gt;Styrktaraðili&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;''
|-
|26||1960-1985||''enginn''
|-
|11||1986-1996||Mjólkurbikar karla
|-
|10||1997-2002||Coca-Cola bikar karla
|-
|8||2003-2010||VISA-bikar karla
|-
|1||2011||Valitor-bikar karla
|-
| 6||2012-2017||Borgunarbikar karla
|-
|8
|2018-
|Mjólkurbikar karla
|}

=== Verðlaunafé bikarkeppninnar ===
Upplýsingar úr ársskýrslu KSÍ&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ksi.is/library/Skrar/arsthing-KSi/KSI%20%C3%A1rsskyrsla%202018.pdf|titill=Ársskýrsla KSÍ|útgefandi=KSÍ|mánuður=|ár=2019|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sæti
!Verðlaunafé
|-
|1
|1.000.000 kr.
|-
|2
|500.000 kr.
|-
|3-4
|300.000 kr.
|-
|5-8
|200.000 kr.
|-
|9-16
|137.500 kr.
|}

== Úrslitaleikir bikakeppninnar ==

=== Sigrar í úrslitaleikjum ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Félag
! Titlar
! Ár
|-
|{{Lið KR}}
| 14
| 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1967, 1994, 1995, 1999, 2008, 2011, 2012, 2014
|-
|{{Lið Valur}}
| 11
| 1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016
|-
|{{Lið ÍA}}
| 9
| 1978, 1982, 1983, 1984, 1986, 1993, 1996, 2000, 2003
|-
|{{Lið Fram}}
| 8
| 1970, 1973, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989, 2013
|-
|{{Lið ÍBV}}
| 5
| 1968, 1972, 1981, 1998, 2017
|-
|{{Lið Víkingur R.}}
| 5
| 1971, 2019, 2021, 2022, 2023
|-
|{{Lið Keflavík}}
| 4
| 1975, 1997, 2004, 2006
|-
|{{Lið FH}}
| 2
| 2007, 2010
|-
|{{Lið Fylkir}}
| 2
| 2001, 2002
|-
|[[Knattspyrnudeild Vestra|Vestri]]
| 1
| 2025
|-
|{{Lið KA}}
| 1
| 2024
|-
|{{Lið Stjarnan}}
| 1
| 2018
|-
|{{Lið Breiðablik}}
| 1
| 2009
|-
|{{Lið ÍBA}} +
| 1
| 1969
|}

&lt;small&gt;''Sjá [[Listi yfir titla í íslenskum íþróttum|lista yfir titla í íslenskum íþróttum]]''&lt;/small&gt;

=== Besti árangur annarra liða ===
;2. sæti
** {{Lið Fjölnir}} 2 sinnum (2007, 2008)
** {{Lið Þór Ak.}} 1 sinni (2011)
** {{Lið Grindavík}} 1 sinni (1994)
** {{Lið Víðir}} 1 sinni (1987)
** [[Íþróttafélagið Leiftur|Leiftur]] 1 sinni (1998) +
** {{Lið KR}} B-lið 1 sinni (1968) +
;Undanúrslit
** {{Lið Þróttur R.}} 7 sinnum (1966, 1978, 1979, 1981, 1984, 2006, 2012)
** {{Lið Víkingur Ó.}} 2 sinnum (2010, 2018)
** {{Lið Selfoss}} 2 sinnum (1969, 2016)
** {{Lið Leiknir R.}} 1 sinni (2017)
** {{Lið HK}} 1 sinni (2004)
** {{Lið Völsungur}} 1 sinni (1974)
;8-liða úrslit
** {{Lið Haukar}} 3 sinnum (1972, 2007, 2008)
** {{Lið Ægir}} 2 sinnum (2022, 2026)
** {{Lið Þróttur N.}} 2 sinnum (1978, 1980) +
** {{Lið Afturelding}} 1 sinni (2025)
** [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] 1 sinni (1960)
** [[Kórdrengir]] 1 sinni (2022) +
** {{Lið ÍR}} 1 sinni (2021)
** {{Lið Njarðvík}} 1 sinni (2019)
** {{Lið Grótta}} 1 sinni (2013)
** {{Lið Sindri}} 1 sinni (1999)
** {{Lið Skallagrímur}} 1 sinni (1997)
** {{Lið Tindastóll}} 1 sinni (1988)
** {{Lið Reynir S.}} 1 sinni (1982)
** {{Lið Einherji}} 1 sinni (1978)
** [[Knattspyrnufélagið Hörður|Hörður Ísafirði]] 1 sinni (1970)
** {{Lið KS}} 1 sinni (1980) +
** [[Mynd:Tyr-logo.JPG|20px]] [[Knattspyrnufélagið Týr|Týr Ve.]] 1 sinni (1962) +
;16-liða úrslit
** {{Lið Fjarðabyggð}} 5 sinnum (2006, 2007, 2009, 2010, 2015) +
** {{Lið Hamar}} 3 sinnum (2008, 2011, 2014)
** {{Lið Höttur}} 3 sinnum (1993, 2009, 2012)
** {{Lið Kári}} 2 sinnum (2018, 2025)
** {{Lið KV}} 2 sinnum (2014, 2015)
** {{Lið Huginn}} 2 sinnum (1982, 1989) +
** {{Lið Austri}} 2 sinnum (1984, 1986) +
** {{Lið ÍH}} 1 sinni (2024)
** [[Dalvík/Reynir]] 1 sinni (2022)
** {{Lið KFS}} 1 sinni (2021)
** {{Lið Magni}} 1 sinni (2013)
** [[Knattspyrnufélag Breiðholts]] 1 sinni (2012)
** [[Knattspyrnufélagið Valur/Austri]] 1 sinni (1999) +
** [[Ungmennafélagið Valur|Valur Reyðarfirði]] 1 sinni (1992) +
** {{Lið Ármann}} 1 sinni (1970, 12-liða úrslit) +
** [[Íþróttafélag Kópavogs]] 1 sinni (1991) +
** [[Ungmennafélag Hveragerðis og Ölfuss]] 1 sinni (1986) +
** [[Knattspyrnufélagið Árvakur]] 1 sinni (1985) +
** [[Ungmennafélagið Víkverji]] 1 sinni (1983) +
** [[Ungmennafélagið Árroðinn]] 1 sinni (1981) +
** [[UMF Reynir Árskógsströnd|Reynir Árskógsströnd]] 1 sinni (1977) +
** {{Lið Þór Þ.}} 1 sinni (1975) +

+ Keppir ekki lengur undir eigin merkjum.
++ Gæti enn orðið bikarmeistari

=== Flest mörk í úrslitaleikjum ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mörk
! Leikmaður
|-
| 6
| [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Gunnar Felixson
|-
| 6
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Guðmundur Steinsson
|-
| 4
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Marteinn Geirsson
|-
| 4
| [[Mynd:ÍA-Akranes.png|20px]] ''/'' [[Mynd:KR Reykjavík.png|20px]] Pétur Pétursson (ÍA 3, KR 1)
|-
| 4
| [[Mynd:Knattspyrnufélagið Fram.png|20px]] Pétur Ormslev
|}

=== Áhorfendur á úrslitaleikjum ===
Fjöldi áhorfenda á úrslitaleikjum og dagsetningar þeirra frá aldamótum&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentGames/Rounds/?motnumer=32029|title=Stakt mót - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2019-09-11}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nafn
!'''Ár'''
! colspan=&quot;2&quot; |Viðureign
!Fjöldi 
!Dagsetning
|-
|''Coca-Cola bikar karla''
|'''2001'''
|''{{Lið Fylkir}}''
|''{{Lið KA}}''
|2.839
|[[29. september|29.september]]
|-
|''Coca-Cola bikar karla''
|'''2002'''
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Fylkir}}''
|3.376
|[[28. september|28.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|'''2003'''
|''{{Lið ÍA}}''
|''{{Lið FH}}''
|4.723
|[[27. september|27.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2004|'''2004''']]
|''{{Lið KA}}''
|''{{Lið Keflavík}}''
|2.049
|[[2. október|2.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2005|'''2005''']]
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Valur}}''
|5.162
|[[24. september|24.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2006|'''2006''']]
|''{{Lið KR}}''
|''{{Lið Keflavík}}''
|4.699
|[[30. september|30.september]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2007|'''2007''']]
|''{{Lið FH}}''
|''{{Lið Fjölnir}}''
|3.739
|[[6. október|6.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2008|'''2008''']]
|''{{Lið KR}}''
|''{{Lið Fjölnir}}''
|4.524
|[[4. október|4.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2009|'''2009''']]
|''{{Lið Fram}}''
|''{{Lið Breiðablik}}''
|4.766
|[[3. október|3.október]]
|-
|''VISA-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur VISA-bikar karla 2010|'''2010''']]
|''{{Lið FH}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.438
|[[14. ágúst|14.ágúst]]
|-
|''Valitor-bikar karla''
|[[Úrslitaleikur Valitor-bikar karla 2011|'''2011''']]
|''{{Lið Þór Ak.}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.327
|[[13. ágúst|13.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2012|'''2012''']]
|''{{Lið Stjarnan}}''
|''{{Lið KR}}''
|5.080
|[[18. ágúst|18.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2013|'''2013''']]
|''{{Lið Fram}} ''
|''{{Lið Stjarnan}}''
|4.318
|[[17. ágúst|17.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2014|'''2014''']]
|''{{Lið KR}} ''
|''{{Lið Keflavík}}''
|4.694
|[[16. ágúst|16.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|'''2015''']]
|''{{Lið Valur}} ''
|''{{Lið KR}}''
|5.751
|[[15. ágúst|15.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2016|'''2016''']]
|''{{Lið Valur}} ''
|''{{Lið ÍBV}}''
|3.511
|[[13. ágúst|13.ágúst]]
|-
|''Borgunarbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2017|'''2017''']]
|''{{Lið ÍBV}}''
|''{{Lið FH}}''
|3.094
|[[12. ágúst|12.ágúst]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2018|'''2018''']]
|''{{Lið Stjarnan}}''
|''{{Lið Breiðablik}}''
|3.814
|[[15. september|15.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla 2019|'''2019''']]
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|''{{Lið FH}}''
| 4.257
|[[14. september|14.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|[[Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021|'''2021''']]
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|''{{Lið ÍA}}''
| 4.829
|[[16. október|16.október]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2022
|'''{{Lið Víkingur R.}}'''
|''{{Lið FH}}''
|4.381
|[[1. október|1.október]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2023
|'''{{Lið Víkingur R.}}'''
|''{{Lið KA}}''
|3.845
|[[16. september|16.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2024
|'''{{Lið KA}}'''
|''{{Lið Víkingur R.}}''
|4,096
|[[21. september|21.september]]
|-
|''Mjólkurbikar karla''
|2025
|'''[[Vestri (knattspyrna karla)|Vestri]]'''
|''{{Lið Valur}}''
|3,979 
|[[22. ágúst|22.ágúst]] 
|}
&lt;br /&gt;

== Tengt efni ==
*[[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu]]
*[[Mjólkursamsalan]]
*[[Knattspyrnusamband Íslands]]
*[[Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu]]

== Heimildir ==
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = VISA-bikar | mánuðurskoðað = 15. maí | árskoðað = 2007}}
{{reflist}}
{{S|1960}}
{{Bikarkeppni karla í knattspyrnu}}

{{Knattspyrna á Íslandi 2020}}

[[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]]
[[Flokkur:Visa-bikar karla| ]]
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]]</text>
      <sha1>bzwar7wta491pko7mfljcptgxcglwpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bam Margera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43848</id>
    <revision>
      <id>1963146</id>
      <parentid>1860012</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="ov7380it14ettedp8fc5qshr620s5bk" xml:space="preserve">[[Mynd:Bam Margera.jpg|thumb|Bam Margera]]
'''Brandon Cole Margera''' (fæddur [[28. september]] [[1979]]), þekktastur sem '''Bam Margera''' er [[Hjólabretti|atvinnu-hjólabrettakappi]] og ofurhugi. Hann þekktur fyrir að hafa stjórnað þættinum ''[[Viva la bam]]'', leikið í öllum 4 (Jackass 1 , Jackass 2 , Jackass 2,5 , Jackass 3 og Jackass 3.5''[[Jackass]]''-kvikmyndunum sem og ''[[Haggard]]'' (sem hann einnig var handritshöfundur að hluta og leikstýrði).
Besti vinur hans, Ryan Dunn, lést þann 20. júní 2011.

== Ytri tenglar ==
* [https://www.bamargera.com/ opinber vefsíða] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181118164452/https://www.bamargera.com/ |date=2018-11-18 }} 

{{Stubbur|æviágrip}}

{{DEFAULTSORT:Margera, Bam}}
[[Flokkur:Bandaríkjamenn]]
{{f|1979}}</text>
      <sha1>ov7380it14ettedp8fc5qshr620s5bk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vínland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54232</id>
    <revision>
      <id>1963084</id>
      <parentid>1962938</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1963084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43199" sha1="3l2bts24ds3hqm2gfxev7yghnoy554v" xml:space="preserve">[[Mynd:Skálholt map 1690 copy (cropped).png|alt=&lt;nowiki&gt;Skálholtskortið svo kallaða sem sem sýnir latneskar útgáfur af norrænum örnefnum í Norður-Atlantshafi. Kortið var upphaflega gert af Sigurði Stefánssyni, skólameistara í Skálholti 1590. Sú gerð er horfin en afrit Þórðar biskups Þolákssonar frá 1690 hefur varðveist. ''Iotun-heimar'' ([[Jötunheimar]]) ''Riseland'' (Risaland]]) | ''Grönlandia'' ([[Grænland]]) | ''Helleland'' ([[Helluland]]) | [[Markland]] | ''Skrælinge Land'' (Skrælingaland]]) | ''Promontorium Winlandiæ'' (Vinlandsskagi]]) &lt;/nowiki&gt;|thumb|Skálholtskortið svo kallaða sem sem sýnir latneskar útgáfur af norrænum örnefnum í Norður-Atlantshafi. Kortið var upphaflega gert af [[Sigurður Stefánsson (skólameistari)|Sigurði Stefánssyni, skólameistara]] í [[Skálholt|Skálholti]] 1590. Sú gerð er horfin en afrit [[Þórður Þorláksson|Þórðar biskups Þolákssonar]] frá 1690 hefur varðveist. 
{{bulleted list
| ''Iotun-heimar'' (Jötunheimar)
| ''Riseland'' (Risaland)
| ''Grönlandia'' (Grænland)
| ''Helleland'' (Helluland)
| ''Markland''
| ''Skrælinge Land'' (Skrælingaland)
| ''Promontorium Winlandiæ'' (Vinlandsskagi)
}}
]]
'''Vïnland''' var svæði við strönd núverandi Norður-Ameríku sem norrænir menn könnuðu samkvæmt [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] og [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] um árið 1000 e.Kr. Það er næstum fimm öldum fyrir ferðir [[Kristófer Kólumbus|Kristófers Kólumbusar]] &lt;ref&gt;Specht, Joshua; Stockland, Etienne (2017). The Columbian Exchange. CRC Press. p. 23. ISBN 978-1-351-35121-8.&lt;/ref&gt; og John Cabots.&lt;ref&gt;Evan T. Jones, (2013)  &quot;Bristol, Cabot and the New Found Land, 1496–1500&quot; í P. E. Pope og S. Lewis-Simpson (ritstj.), [https://boydellandbrewer.com/book/exploring-atlantic-transitions-hb/?v=efad7abb323e Exploring Atlantic Transitions: Archaeologies of Permanence and Transience in New Found Lands]. Boydell Press. ISBN 1843838591&lt;/ref&gt; til Nýja heimsins. Vínland var ásamt [[Markland|Marklandi]] og [[Helluland|Hellulandi]], landsvæði vestan við [[Grænland]] sem [[Bjarni Herjólfsson]] sá álegndar, [[Leifur heppni|Leifur Eiríksson]] nafngaf og [[Þorfinnur karlsefni|Þorfinnur Karlsefni Þórðarson]] kannaði samkvæmt Grænlendinga sögu og Eiríks sögu rauða. Vínland var syðst af þessum svæðum en engin vissa er um hvar það landsvæði sem nefnt var Vínland var í raun. Stór hluti af landlýsingum sagnanna samsvarar nútímaþekkingu á siglingum yfir [[Atlantshaf|Atlantshafið]] og meðfram austurhluta [[Kanada]].&lt;ref&gt; Gisli Sigurðsson segir í formála  að bókinni The Vinland Sagas. London: Penguin. bls. xv. ISBN 978-0-140-44776-7, útgefin 2008: „Sögurnar eru enn besta sönnun þess að slíkar ferðir til meginlands Norður-Ameríku hafi átt sér stað. Tilviljun eða óskhyggja geta einfaldlega ekki sett saman lýsingar á landslagi, náttúruauðlindum og lífsháttum frumbyggja sem Evrópubúar þekkja ekki og hægt er að staðfesta í Norður-Ameríku. “&lt;/ref&gt;
 
Árið 1960 fundust fyrstu áþreifanlegu sönnunargögnin, [[L'Anse aux Meadows]] á norðurhluta eyjarinnar [[Nýfundnaland]], um norræna búsetu í Norður-Ameríku. &lt;ref&gt;[ https://parks.canada.ca/lhn-nhs/nl/meadows L'Anse aux Meadows&quot;.] L'Anse aux Meadows National Historic Site of Canada. Parks Canada. 2018.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Ingstad, Helge; Ingstad, Anne Stine (2001). The Viking Discovery of America: The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse aux Meadows, Newfoundland. Checkmark Books. ISBN 0-8160-4716-2.&lt;/ref&gt; Fyrir þennan fund var Vínland aðeins þekkt úr Islendingasögum og miðaldaritum. Fornleifafræðingar hafa stundað mikinn uppgröft og rannsóknir á L'Anse aux Meadows, og þær hafa staðfest að norrænir menn hafa kannað talsvert svæði á meginlandi [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]].&lt;ref&gt; Viking Archaeology, [http://viking.archeurope.com/settlement/vinland/lanse-aux-meadows/ L’Anse aux Meadows], Archaeology in Europe&lt;/ref&gt; Fornleifafræðingar fundu meðal annars smjörhnetur ([[Latína|latína]]: ''Juglans cinerea'') við  uppgröftinn í L'Anse aux Meadows, en nyrstu slóðir þar sem þessi hnetutegund vex eru við mynni [[St. Lawrence-flói|St.Lawrence-flóa]] og norð-austurhluta New Brunswick. Þessar hnetur hafa aldrei vaxið á
Nýfundnalandi.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi. Bls. 148.&lt;/ref&gt;
 
==Landafundirnir í Íslendingasögunum==
[[Mynd:Erikr-is.png|thumb|Siglingaleiðir norrænna manna eins og þær eru skráðar í Íslendingasögunum|350px]] Helstu frásagnirnar um ferðir norrænna mann til Vínlands eru í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar. Þessar sögur varðveittust í munnlegri geymd þar til þær voru skráðar um það bil 250 árum eftir atburðina sem þær lýsa áttu að gerast. Þessar tvær útgáfur af sögunni eru dæmi um erfiðleikana að nota fornar ritaðar heimildir sem sönnun fyrir sögulegum atburðum, meðal annars þar sem þær hafa marga sameiginlega söguþræði en segja frá þeim á mismunandi hátt og með mismunandi persónum. Til dæmis er tilnefndir tveir ólíkir menn sem nefndir eru Bjarni sem villast í hafi.

Samkvæmt sögunum var það talsverður fjöldi norrænna manna sem fóru til Vínlands. Fylgdarmenn Þorfinns Karlsefnis voru 160 samkvæmt Eiríks sögu rauða, en 60 samkvæmt Grænlendinga sögu. Samkvæmt þeirri sögu hafði Leifur Eiríksson 35 manna hóp, Þorvaldur Eiríksson 30 manna hóp og Helgi og Finnbogi 30 fylgdarmenn. &lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/2911893 Vinland and Ultima Thule. John Th. Honti. Modern Language Notes Vol. 54, No. 3 (Mar., 1939), bls. 159-172] ''Jstor.org''&lt;/ref&gt;

Samkvæmt Eiríks sögu rauða sigldi Þorfinnur Karlsefni með 160 manna flokk frá Grænlandi yfir opið haf og fundu [[Helluland]], þar á eftir [[Markland]], og eftir áframhaldandi siglingu Kjalarnes, Furðustrandir, Straumfjörð og að lokum stað sem hét í Hópi, þar sem voru sjálfsánir hveitiakrar og vínviður  og enginn snjór féll á veturna. Eftir nokkurra ára fjarveru frá Grænlandi kusu þeir þó að snúa aftur heim þegar þeir gerðu sér grein fyrir því að þeir myndu annars standa frammi fyrir endalausum átökum við innfædda.

Eiríks saga rauða vísar til staðarnafnsins Vínland á fjóra vegu. Í fyrsta lagi er það sagt vera landið sem Leifur Eiríksson fann. Karlsefni og menn hans finna síðan vínber yrir sunnan Furðustrandir. Síðar segir sagan að Vínland sé sunnan við Markland, með Kjalarnes nyrst. Hins vegar er einnig sagt að á meðan þeir voru við Straumfjörð vildi Þórhallur veiðimaður fara norður um Furðustrandir og fyrir Kjalarnes og leita þar að Vínlandi en Karlsefni vill fara suður og austur fyrir land því honum finnst landið í suðurátt allt betra því lengra í suður. 

Eiríks saga er varðveitt í tveimur íslenskum handritum: Hauksbók frá fyrri hluta 14. aldar og Skálholtsbók frá fyrri hluta 15. aldar. Báðar byggjast á frumriti sem var skrifað eftir 1263 en það frumrit mun hafa verið skrifað eftir texta frá fyrri hluta 13. aldar.&lt;ref&gt; Ólafur Halldórsson (útg.). 1985. Eiríks saga rauða. Texti Skálholtsbókar AM 557 4to. Islenzkfornrit 4 Viðauki. Reykjavík: Hið íslenska fomritafélag&lt;/ref&gt;. Grænlendinga saga er aðeins varðveitt í Flateyjarbók frá um 1387 og er hluti af einni gerð Ólafs sögu Tryggvasonar hinnar mestu.&lt;ref&gt; Þorláksson, Helgi (2001). [https://www.fiskecenter.umb.edu/Staff/Steinberg/Viking08/Readings/Thorlaksson2001.pdf &quot;The Vinland Sagas in a Contemporary Light&quot; (PDF)]. Approaches to Vinland. 4: 66–67.&lt;/ref&gt;

Að neðan eru samtektir af sögunum tveimur:
===Grænlendinga saga===
[[Mynd:Grænlendinga saga FB.pdf|thumb|Upphaf Grænlendinga sögu í Flateyjarbók]] Samkvæmt Grænlendingasögu uppgötvaði Bjarni Herjólfsson fyrir tilviljun ný lönd þegar hann sigldi frá Noregi til Grænland til að heimsækja föður sinn, á öðru ári landnáms Eiríks rauða á Grænlandi (um 986 e.Kr.). Hann dvaldi síðan á Herjólfsnesi hjá föður sínum og sneri ekki aftur til Noregs fyrr en um árið 1000 e.Kr. Þar sagði hann Eiríki jarli frá löndunum sem hann hafið séð og var gagnrýndur fyrir að hafa ekki skoðað þau nánar. Eftir heimkomuna til Grænlands seldi hann Leifi Eiríkssyni skip sitt. Leifur fór í leiðangur sem fór öfuga leið við Bjarna, framhjá landi sem var eins og ein hella upp að jöklum og kallaði Hellulandi  og síðan skógi þakið land sem hann nefnir Markland. Eftir að hafa siglt tvo daga yfir opið haf fann leiðangurinn nýtt land og sigldu vestur fyrir nes sem gekk norður af landinu. Þeim fannst þetta gott land og gerðu þar búðir og hús mikil. Dag einn hvarf Tyrkir, gamall fjölskylduþræll, hann segist hafa fundið vínber og vínvið þegar hann kom aftur. Um vorið sneri Leifur aftur til Grænlands með skipsfarm af timbri og eftirbát fullan af vínberjum. Á leiðinni heim sá hann skip strandað á skeri og bjargaði áhöfninni. Hann var síðan kallaður Leifur heppni. Annar leiðangur undir forystu Þorvalds, bróður Leifs, með um 40 mönnum fer til Vïnlands og dvaldi í þrjá vetur í Leifsbúðum, könnuðu þeir vesturströnd landsins fyrsta sumarið og austurströndina það seinna. Þeir brutu kjölinn undan skipinu við nes sem þeir Kjalarnes. Lengra suður, á þar sem Þorvaldur vildi stofna byggð, hittu Grænlendingarnir nokkra Skrælingja fyrir og drápu þá. Í kjölfarið sótti að þeim mikið lið á húðkeipum og Þorvaldur lést af örvarskoti. Voru menn Þorvald einn vetur enn í búðunum og fóru síðan til Grænlands með vínber og vínvið sem farm.
Þorsteinn, annar bróðir Leifs, giftist Guðríði, ekkju skipstjórans sem Leif bjargaði, og gerði út þriðja leiðangurinn til að sækja lík Þorvalds, en rak af leið og voru í hafvillu allt sumarið. Þorsteinn eyddi vetrinum með Guðríði sem gestur í Vestribyggð á Grænlandi, en lést þar úr sjúkdómi. Veturinn eftri giftist Guðríður Íslendingi að nafni Þorfinnur Karlsefni. Þau ákveða að fara til Vínlands og byggja landið og höfðu með sér alls konar fénað, meðal annars griðung. Karlsefni bað Leif um að fá hús hans í Vínlandi en hann sagðist lána húsin en gefa þau ekki. Gekk nautfé Grænlendinga úti í lausagöngu. Eftir fyrsta veturinn urðu Grænlendingarnir varir við Skrælingja en þeir hræddust baul nautsins. Á sumrin heimsóttu þau heimamenn sem voru hræddir við naut Grænlendinganna en vildu hafa vöruskipti og höfðu alls konar skinnvöru og vildu helst vopn fyrir en Karlsefni bannaði það. Fengu þeir mjólkurafurðir í vöruskiptunum. Á haustin fæddi Guðríður son sem fékk nafnið Snorri. Í vetrarbyrjun komu Skrælingjar aftur með vörur til skipta og reyndi einn þeirra að ná vopni og var drepinn. Það leiddi til bardaga milli Grænlendinganna og Skrælingja, féll fjöldi úr lið Skrælingja en hinir höfðu minniháttar mannfalli.

Voru þeir Karlsefni, Guðríður og fylgdarmenn þeirra einn vetur enn á Vínlandi. En um vorið ákveður Karlsefni að þau skulu snú aftur til Grænlands og sigla með mikinn farm af vínviði, berjum og skinnvöru. Skömmu síðar kom skip undir forystu tveggja Íslendinga, Helga og Finnboga, til Grænlands og Freydís, dóttir Eiríks rauða, sannfærði þá um að taka þátt í leiðangri til Vínlands. Freydís bað Leif um að fá hús hans í Vínlandi en hann svaraði eins og Karlsefni, sagðist lána húsin en gefa þau ekki eins. Þegar þeir komu til Vínlands fóru bræðurnir með eigur sínar í hús Leifs, sem reitti Freydís til reiði og bæðurnir byggðu sér þá eigin skála. Hún heimsótti þá síðan að vetri til og bað um að kaupa eitt af skipum þeirra og fullyrti að hún vildi fara aftur til Grænlands, og samþykktu bræðurnir það. Freydís fór aftur og sagði Þorvarði eiginmanni sínum hið gagnstæða og þeir höfðu barið hana, sem leiddi til þess að allir Íslendingarnir voru drepnir, að skipun Freydísar, þar á meðal fimm konur sem Freydís drap sjálf. Um vorið sneru Grænlendingarnir heim með góðan farm, en Leifur komst að sannleikanum um Íslendingana. Þetta var síðasta Vínlandsferðin sem skráð er í sögunni. [https://www.heimskringla.no/wiki/Eir%C3%ADks_saga_rau%C3%B0a Hér má lesa alla söguna.]
===Eiríks saga rauða===
[[Mynd:Eiríks saga rauða Flateyjarbók.pdf|thumb|Upphaf Eiríks sögu rauða í Flateyjarbók]] Í Eiríks sögu rauða, hinsvegar,  uppgötvaði Leifur Eiríksson þessi nýju lönd af tilviljun þegar hann ferðaðist frá Noregi til Grænlands eftir dvöl hjá Ólafi konungi Tryggvasyni. Konungur fól Leifi að kristna Grænland. Hann var lengi í hafvillum en fann síðan lönd þar sem voru sjálfsánir hveitiakrar og vínviður. Hann fann menn á skipsflaki og bjargaði þeim og kom á kristni í landinu og var þess vegna kallaður Leifur heppni. Þorsteinn, bróðir Leifs, vildi leita landsins sem Leifur fann en leiðangur hans villtist í hafi og eyddi öllu sumrinu í að sigla um Atlantshafið. Við heimkomuna vakti hann bónorðs við Guðríði Þorbjarnardóttir og giftust þau. Þorsteinn eyddi vetrinum sem gestur á bæ í Vesturbyggð á Grænlandi með Guðríði en lést úr sjúkdómi. En áður en hann dó spá fyrir um framtíð Guðríðar og sagði fyrir að forlög hennar mundu verða mikil. Veturinn eftir giftist Guðríður Íslendingi sem hét Þorfinnur Karlsefni. Karlsefni sem ásamt félaga sínum, Snorra Þorbrandssyni, ásamt samfylgdarmönnum ákváðu að fara að leita Vínlands. Í förinni voru einnig tveir Íslendingar, Bjarni Grímólfsson og Þórhallur Gamlason, og systkini Leifs, Þorvaldur og Freydís, ásamt eiginmanni hennar, Þorvarði, og höfðu með sér búfé. Þau sigldu fram hjá landi þöktu stórum hellum og nefndu Hellulandi og skógþöktu landi sem nefn var Marklandi og sigldu síðan fyrir skaga þar sem þau sáu kjöl báts og kölluðu Kjalarnesi. Síðan héldu þau áfram fram hjá afar löngum ströndum sem voru nefndar Furðustrandir. Lentu þar og sendu tvo hlaupara út til að kanna inn í landið. Eftir þrjá daga sneru þeir aftur með af vínberjum og hveiti. Eftir áframhaldandi siglingu komu þeir að firði með miklum straumum og kölluðu hann Straumsfjörð. Fórum þar í land og bjuggust þar um. Vetrarmánuðirnir voru harðir og var matur af skornum skammti en búfé þeirra komst vel af. Dag einn hvarf Þórhallur veiðimaður (sem hafði ekki tekið kristni), og fannst þar sem hann þuldi eitthvað. Skömmu síðar fannst hvalur strandaður og sagði Þórhallur veiðimaður að hann hafi verið gefinn sem svar við lofi hans á heiðnum guðum. Þeim sem átu af hvalnum varð ill að svo þeir báðu til hins kristna guðs og skömmu síðar batnaði veðrið.
Þegar vorið kom vildi Þórhallur Gamlason, Íslendingurinn, sigla norður um Kjalarnes til að leita að Vínlandi, en Þorfinnur Karlsefni kaus frekar að sigla suður eftir austurströndinni. Þórhallur tók aðeins níu menn með sér og skip hans rak á haf út í roki; hann og áhöfn hans sneru aldrei aftur. Þorfinnur, Snorri og Bjarni, ásamt Freydísi, sigldu suður eftir austurströndinni og stofnuðu byggð við bakka stöðuvatns, ofan við mikinn árós og fyrir framan eyrar miklar svo einungis var hægt að sigla inn í ána sem rann úr vatninu nema á háflæði. Landið kölluðu þeir í Hópi og fundu þeir sjálfsána hveitiakra og vínvið. Einn morgun komu ókunnugir menn á níu húðkeypum; þeir skoðuðu sig um og undruðust og fóru í friði.  Voru þau þar um veturinn og var snjólaust og allur búfénaður gekk úti sjálfala. 

Um vorið kom fjöldi húðkeypa og hófst vöruskipti og vildu Skrælingjarnir kaup sverð og spjót  og helst annars rautt klæði, en Karlsefni bannaði sölu vopna. Þegar verslunin stóð yfir hljóp griðungur sem Karlsefnin átti út úr skóginum og baulaði hátt. Hræddust Skrælingjarnir og reru á burt. Þremur vikum seinna kom mikill fjöldi Skrælingja og varð úr bardagi og urðu Grænlendingarnir að hörfa undan. Freydís hæddi þá og vildi fylgja þeim, fann hún Þorbrand Snorrason dauðan og tók sverð hans. Hún bar sverðið við nakið brjóst sitt og flúðu Skrælingjarnir þá. Einn af Skrælingjunum tók upp járnöxi, hjó í tré og þótti bíta vel. Hjó síðan í stein og þá brotnaði öxin og kastaði henni frá sér. Grænlendingarnir sáu þá að þrátt fyrir að þetta væri mjög gott land mundi ófriðarástand stöðugt vera yfirvofandi og ótti við þá sem fyrir bjuggu. Yfirgáfu þau í Hópi  og sneru aftur til Straumsfjarðar og drápu fimm innfædda sem þeir mættu á leiðinni, sofandi í skinnsekkjum.

Karlsefni, ásamt Þorvaldi Eiríkssyni og fleirum, fóru norður fyrir Kjalarnes til að leita eftir Þórhalli veiðimanni. Sigldu þeir síðan suður á bóginn hinu megin við nesið, með land á bakborða. Eftir langa siglingu fóru þeir í land og skaut þar einfættlingur ör í Þorvald og lést hannaf því. Sneru þeir aftur til Straumsfjarðar og voru þar hinn þriðja vetur en ágreiningur í hópnum um veturinn leiddi til þess að ákveðið var að fara á brott og snúa aftur til Grænlands. Þegar þeir komu til Marklands hittu þeir á fimm Skrælingja og náðu tveimur drengjum, skírðu þá og kenndu þeim sitt eigið tungumál. Komu þeir síðan til Grænlands og voru með Eiríki rauða um veturinn. Þetta var síðasta Vínlandsferðin sem er skráð í þessari sögu. [https://www.heimskringla.no/wiki/Eir%C3%ADks_saga_rau%C3%B0a Hér má lesa alla söguna.]

==Vínland og landaþekking á miðöldum==
===Adam frá Brimum===
Elsta þekkta skriflega miðaldaheimildin um Vínland er að finna í bókinni ''Descriptio insularum Aquilonis'' (''Lýsing á eyjum í norðr''i) eftir þýska klerkinn og miðaldasagnaritarann [[Adam frá Brimum]] ([[latína]]: Adamus Bremensis; [[þýska]]: Adam von Bremen.) Fæðingar- og dánardagar hans er óþekktir, en hann er talinn vera fæddur fyrir 1050 og hafi látist  fyrir 1095), skrifaða um 1070-1075. Adam fór 1069 að hitta danska konunginn [Sveinn Ástríðarson] (einnig nefndur [[Sveinn Ástríðarson|Sveinn Úlfsson]]) var en hann var talinn hafa mikla þekkingu á sögu og landafræði og gaf það Adam tækifæri til að afla sér upplýsinga um sögu og landafræði Danmerkur og annarra Norðurlandanna.&lt;ref&gt;[https://www.newadvent.org/cathen/01132c.htm Catholic Encyclopedia, Adam of Bremen]&lt;/ref&gt;. Segir Adam fyrst frá Íslandi, Hálogalandi og Grænlandi, og segir síðan að Danirnir hefðu sagt hon frá  Vínland, eyju í vestri þar sem yxi bæði vín og sjálfsáið hveiti og að þetta væri ekki vafasamur orðrómur, heldur staðreynd sem Danirnir sögðu frá.&lt;ref&gt;[ https://www.americanjourneys.org/AJ_PDF/AJ-058.pdf#:~:text=The%20Descriptio,to%20Vinland.%20Rafn%20gives%20a From Adam of Bremen’s Descriptio insularum Aquilonis] Wisconsin Historical Society. 2003.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; „E''nnfremur sagði hann frá enn einni eyju sem margir höfðu uppgötvað í því hafi og kallað Vínland, af því að vínviður óx þar villtur og gaf af sér hið besta vín, og þar vex meira að segja yfrið nóg af ósánu korni. Heimildir okkar fyrir þessu eru ekki neinar kynlegar ímyndanir, heldur trúverðugar frásagnir Dana.  Eftir þessa eyju, sagði hann, væri ekkert byggilegt land að finna í því hafi, því handan við það er fullt af ís og blindþoka''.“ 

„''Praeterea unam adhuc insulam recitavit a multis in eo repertam oceano, quae dicitur Winland, eo quid ibi vites sponte nascantur, vinum optimum ferentes. Nam et fruges ibi non seminatas habundare, non fabulosa opinione, sed certa comperimus relatione Danorum. Post quam insulam, ait, terra non invenitur habitabilis in illo oceano, sed omnia, quae ultra sunt, glacie intolerabili ac caligine immensa plena sunt''.“  
Bartusik, Grzegorz; Biskup, Radosław; Morawiec, Jakub, ritstj. (2022). Adam of Bremen's Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum: Origins, Reception and Significance. Studies in Medieval History and Culture. London: Routledge. doi:10.4324/9781003223030. ISBN 9781003223030.&lt;/ref&gt;

===Ari fróði===
[[Ari fróði Þorgilsson|Ari fróði]] nefnir Vínland í [[Íslendingabók]] sem hann ritaði á árunum 1122-1133. Þar segir Ari frá því að Eiríkur rauði hafi fundið „manna vistir“ á Grænlandi eftir sams konar fólk og byggði Vínland - sem Grænlendingar kölluðu Skrælingja. Svo virðist sem Ari geri ráð fyrir að Vínland sé alþekkt fyrirbæri. Athyglisvert er að hann skuli þó ekki geta neitt um hvernig fund Vínlands hafi borið að.&lt;ref&gt; Ari fróði Þorgilsson, [https://is.wikisource.org/wiki/Íslendingabók Íslendingabók], útgáfa Guðna Jónssonar &lt;/ref&gt;
=== Galvaneus Fiamma===
[[Mynd: Galvano Fiamma, 1283 - 1344, retrato anónimo (1300 - 1344).png|right|thumb| Galvaneus Fiamma situr að skriftum]] Eina þekkta heimildin um Markland á miðöldum í Suður-Evrópu er í króníku, sem nefnd er ''Cronica universalis'', sem ítalski munkurinn Galvaneus Fiamma ([[ítalska]] [[Galvano Fiamma]], f. 1283, d. 1344) frá [[Mílanó]] skrifaði á fyrri hluta 14. aldar. Hann virðist hafa verið fyrstur manna í Suður-Evrópu til að skrifa um lönd vestan við Grænland, og er þetta eina þekkta heimildin þaðan um Nýja heiminn fyrir ferð [[Kristófer Kólumbus|Kólumbusar]] árið 1492. Fiamma skrifaði fjölmörg rit um söguleg efni.&lt;ref&gt; Chiesa, Paolo (2021-05-04).[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00822884.2021.1943792 &quot;Marckalada: The First Mention of America in the Mediterranean Area (c. 1340)&quot;. Terrae Incognitae. 53 (2): 88–106.] doi:10.1080/00822884.2021.1943792. hdl:2434/860960. ISSN 0082-2884. S2CID 236457428.&lt;/ref&gt; Það er talið að Fiamma hafi frétt af þessum löndum frá sjómönnum í hafnarborginni [[Genúa]].&lt;ref&gt; Fiamam, 2017&lt;/ref&gt;

===Sigurður Stefánsson skólameistari=== 
Elsta kortið þar sem Vínlands er getið var gert um 1590 af [[Sigurður Stefánsson (skólameistari)| Sigurði Stefánssyni, skólameistara]] í [[Skálholt|Skálholti]]. Eftir nám við Kaupmannahafnarháskóla varð Sigurður kennari og skólameistari við Skálholtsskóla á biskupssetrinu  í Skálholt. Sigurður sjálfur var barnabarn Gísla Jónssonar Skálholtsbiskups. Skálholtskortið svo kallaða sýnir latneskar útgáfur af norrænum örnefnum í Norður-Atlantshafi. Grænland er sýnt sem hluti af meginlandi norðurheimskautsins og Helluland, Markland og Skrælingaland sunnan og vestan við Grænland. Aðskilið frá Skrælingjalandi með mjóu sundi er langur og mjór skagi sem kallast á latínu Promontorium Winlandiæ, Vínlandsskagi. Skaginn er teiknaður nokkurn veginn á sömu breiddargráðum og England og Írland.&lt;ref&gt;[ https://canadianmysteries.ca/sites/vinland/othermysteries/maps/indexen.html Where is Vinland?]&lt;/ref&gt;

Upprunalega kort Sigurðar er glatað, afrit hefur varðveist sem gert var árið 1690 fyrir [[Þórður Þorláksson|Þórð biskup Þoláksson]], sem var biskup í Skálholti. Kortið er í eigu Konunglega bókasafnsins í Danmörku.&lt;ref&gt;[ https://permalink.kb.dk/permalink/2006/manus/678/eng/ Biørn Jonsen paa Skarsaa: Beskrivelse af Grønland og Skálholt-kortet]&lt;/ref&gt;

===Polychronicon===
Snemma á 14. öld var landafræðiritið ''Geographica Universalis'' tekið saman í Malmesbury-klaustrinu í [[England|Englandi]]. Það var síðan var notað sem heimild fyrir ''Polychronicon'' eftir Ranulf Higden sem eitt vinsælasta fræðsluefnið á ensku á miðöldum. Þessi rit, sem mögulega höfðu Adam frá Bimum sem heimild, höfðu óljósa hugmynd um staðsetningu þess lands sem þau nefndu Wintland, annað við hafið austan við Noreg, en hitt vestan við Danmörku. Í flestum handritum ''Polychronicon'' eru heimskort þar sem Wintland var merkt í Atlantshafi nálægt Íslandi.&lt;ref&gt;Livingston, Michael (March 2004). &quot;More Vinland maps and texts&quot;. Journal of Medieval History. 30 (1): 25 -44. doi:10.1016/j.jmedhist.2003.12.001. S2CID 159749720.&lt;/ref&gt;

===Allt til Afríku===
Aðrir íslenskir textar frá svipuðum tíma gáfu aðra mynd af heiminum og sérlega landafræði norðursins. Norðan við Ísland var víðáttumikil, hrjóstrug slétta (það er íshellan á [[Norður-Íshaf|Norður-Íshafi]]) frá Bjarmalandi (í norður-Rússlandi) austan við [[Hvítahaf|Hvítahafið]], allt til Grænlands, og síðan í vestur og suður voru í röð, Helluland, Markland og Vínland. Hins vegar vissu þeir sem rituðu þessa texta ekki hversu langt suður Vínland náði og töldu að það gæti náð alla leið til [[Afríka|Afríku]]. Í bókinni ''Leiðarvísir ok borgaskipan'', sem ritað var að fyrirsögn Nikuláss ábóta á [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverá]] (sem lést 1159), segir:&lt;ref&gt;Páll Bergþórsson, [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887/0/118 ''Vínlandsgátan''], Mál og menning, Reykjavík, 1997. ISBN 9979315849&lt;/ref&gt;

„''Frá Bjarmalandi ganga lönd til óbyggða of norðurætt, allt til þess er Grænland tekur við. Frá Grænlandi í suður liggur Helluland, þá Markland. Þaðan er eigi langt til Vínlands, er sumir menn ætla, að gangi af Affríka''.“&lt;ref&gt;[https://handrit.is/manuscript/view/en/AM04-0736-I AM 736 I 4to]&lt;/ref&gt;
=== Vínlandsferð Eiríks biskups===
[[Annáll|Konungsannáll]] greinir frá því að Eiríkur upsi Gnúpsson, fyrsti biskup Grænlendinga,  hafi farið að leita Vínlands árið 1121. &lt;ref&gt; Jónas Kristjánsson (1980) [https://timarit.is/gegnir/991007364159706886  Annálar og íslendingasögur ] Gripla, 1. Hefti (01.01.1980), bls. 2956&lt;/ref&gt; Orðalag annálsins bendir til þess að Vínlandsferðir hafi þá legið niðri um skeið. Sennilegt er að biskupinn hefði ætlað að sinna kristniboði. Það mundi  benda til þess að talið hafi verið að einhverjir Grænlendingar hafi sest að á Vínlandi, því að hitt er heldur ólíklegra að Eiríkur hafi ætlað að snúa [[Skrælingjar|Skrælingjum]] til réttrar trúar. Þess er ekki getið að hann hafi snúið aftur og þremur árum síðar var annar biskup, Arnaldur, sendur til Grænlands. Annað hvort hefur skip Eiríks upsa farist eða mögulega hefur hann lent í átökum við frumbyggja og látist.

Erkibiskupinn Assar Þorkilsson (latína: Asserus Thorkilli) í Lundi&lt;ref&gt;Erkibiskpubdæmi Norðurlanda var í Lundi frá 1104 fram til 1153 þegar það var flutt til Niðaróss&lt;/ref&gt; vígði Eirík som „biskup yfir Grænlandi og Vínlandi á svæðum vantrúaðra“ (Episcopus Groenlandiae et Vinlandiae in partibus infidelium) árið 1121.  Garðar á Grænlandi var gert að biskupsstól 1124. &lt;ref&gt; Steinunn Kristjánsdóttir (2021). [https://www.mdpi.com/2077-1444/12/6/374 Medieval Monasticism in Iceland and Norse Greenland], tímaritið Religions 2021, 12(6), 374. https://doi.org/10.3390/rel12060374&lt;/ref&gt;

===Hafreka frá Marklandi===
Eina skriflega heimildin sem bendir til timburferða til Marklands var skráð í [[Íslenskir annálar|Skálholts annáll]] (sem var skráður um 1362), og segir um árið 1347 að þá hafi komið skip, minna en för hér &lt;nowiki&gt;[það er á Íslandi]&lt;/nowiki&gt;, af Grænlandi í Straumfjörð ytri (á [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]]) akkerislaust. Á því voru 17 manns og hafði það farið til Marklands og síðan orðið hafreka til Íslands.&lt;ref&gt;Þa kom ok skip af Grænlandi minna at vexti enn sma Islandz fór. þat kom i Straum fiórð inn ytra. þat var akkeris laust. þar voru á .xvij. menn ok hófðu farit til Marklandz enn siðan vordit hingat hafreka. [https://heimskringla.no/wiki/Skálholts-Annaler_efter_AM Skálholts-Annálar]&lt;/ref&gt; 

Talið er að skipið hafi farið til Marklands til að ná í timbur.&lt;ref&gt; Brandon M. Bender (21. oktober 2025). [https://www.worldhistory.org/article/2825/the-disappearance-of-norse-greenland/ «The Disappearance of Norse Greenland».] World History Encyclopedia, www.worldhistory.org.&lt;/ref&gt; Eftir fjölda mannanna í skipunu hefur það ekki verið öllu stærra en [[Áttæringur|átt]]- til tólfæringur.&lt;ref&gt; [https://timarit.is/files/62439797 Kollvarpar fyrri hugmyndum um landnám Grænlands.] Sjómannadagsblaðið, 30. maí 1965 — 28. árgangur.&lt;/ref&gt;
==Hvar var Vínland==
Allt frá því að [[Arngrímur Jónsson lærði|Arngrímur Jónsson]] fór að skrifa um Vínland í bókunum ''Crymogæa'' (1609) og  ''Gronlandia'' (1688) hefur mikið verið rætt og ritað um Vínlandssögurnar. Íslendingar á sextándu öld töldu víst að „Nýi heimurinn“, sem evrópskir landfræðingar kölluðu „Ameríku“, væri það land sem lýst er í Vínlandssögunum. Allt frá því hafa verið vangaveltur beggja vegna Atlantshafsins um hvar þessi lönd hafi verið. Fræðimenn og annað áhugafólk hafa reynt að kortleggja leiðir Vínlandsfaranna og þar á meðal hvar Vínland hafi verið og um það eru skoðanir manna skiptar enn í dag. Það hefur ekki reynst auðvelt að sannreyna hvar Vïnland var, enda hefur skilgreiningin á Vínlandi verið nokkuð óljós. Landfræðilega er hugtakið Vinland stundum notað almennt til að vísa til allra svæða á Atlantshafsströnd Kanada. Einnig hafur verið varpað fram hugmyndum um að það sé austurströnd Norður-Ameríku, jafnvel allt suður að [[New York-borg|New York]].

En flestir fræðimenn telja það hafa verið takmarkaðra svæði. Þannig er um kenningu [[Jónas Kristjánsson (f. 1940)|Jónasar Kristjánssonar]] og samstarfsmanna hans um að Vínland sé nútíma Nýfundnaland og Straumfjörðurinn sem sagt er frá í Vínlandssögunum, þar sem Þorfinnur Karlsefni og Guðríður Þorbjarnardóttir reyndu að setjast að, gæti verið Sop’s Arm í Whiter Bay á norðurströnd Nýfundnalands og að Kjalarnesið sé L´Anse aux Meadows. Þessi kenning byggir bæði á nýjum skilningi á Íslendingasögunum og á öðrum sögulegum heimildum um ferðir norrænna manna til Norður-Ameríku og á fornleifaskoðunum á Nýfundnalandi. &lt;ref&gt; https://www.researchgate.net/publication/234802722_Falling_into_Vinland_Newfoundland_Hunting_Pitfalls_at_the_Edge_of_the_Viking_World Falling into Vínland: Newfoundland Hunting Pitfalls at the Edge of the Viking World&lt;/ref&gt;. 
[[Mynd:Golfe_Saint-Laurent_en.png|thumb|right|Kort sem sýnir Lawrence-flóa, merkt með bláum lit]] Hins vegar segir sænsk-kanadíski fornleifafræðingurinn [[Birgitta Wallace]], sem var forstöðumaður minjasafnsins á L´Anse aux Meadows og sérfræðingur í norrænni fornleifafræði í Norður-Ameríku, : „''Vínland er strandsvæðið allt í kringum Saint Lawrence-flóa og á eyjum í flóanum''.“&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1991). &quot;L'Anse aux Meadows: gateway to Vinland&quot;. In Bigelow, Gerald F. (ed.). The Norse of the North Atlantic. Acta Archaeologica vol. 61. Copenhagen: Munksgaard. bls. 166–198. OCLC 31367739.&lt;/ref&gt;
[[Páll Bergþórsson]] kemst að svipaðri niðurstöðu með því að styðjast við ýmsar fræðigreinar, t.d. fornleifafræði, landafræði, veðurfræði, siglingafræði, mannfræði, grasafræði og dýrafræði, og þar að auki með því að fara í eigin könnunarferð um [[Nova Scotia]], [[New Brunswick]] og nágrenni [[Québecborg|Québecborgar.]] Hann telur líklegt, eða að minsta kosti hugsanlegt að Vínlands sé að leita inn á [[Saint Lawrence-flói|Saint Lawrence-flóa]] eða jafnvel uppi í mynni [[Saint Lawrence-fljót|Saint Lawrence-fljóts]].&lt;ref&gt; Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan], Mál og menning, ISBN 9979315849&lt;/ref&gt;
== L'Anse aux Meadows==
[[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] L'Anse aux Meadows er lítið fiskiþorp á á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga Nýfundnalands, í [[Nýfundnaland og Labrador|fylkinu Nýfundnaland og Labrador]] í Kanada, um einum kílómetra sunnan við þorpið fundu norsku fornleifafræðing Helge Ingstad og Anne Stine Ingstad, fornminjar frá norrænni byggð árið 1960. Þau hjónin höfðu þá leitað minja á norðurströnd Nýfundnalands í samræmi viðlýsingar í Vínlandssögum. Svæðið var sett á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] 1978.

Sagnfræðingurinn William A. Munn (1864–1939), sem bjó á Nýfundnalandi, setti fram þá tillögu, eftir að hafa rannsakað heimildir í Evrópu, í bók frá árinu 1914, ''Location of Helluland, Markland &amp; Vinland from the Icelandic Sagas'' (''Lega Hellulands, Marklands og Vínlands úr Íslendingasögunum''), að landkönnuðir Vínlands „''hafðu farið í land í Lancey Meadows, eins og það er kallað í dag''“. &lt;ref&gt;William A. Munn (1914), [https://archive.org/details/locationofhellul00munn/page/n3/mode/2up Location of Helluland, Markland, and Vinland from the Icelandic Sagas], Gazette Print&lt;/ref&gt; 

[[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.&lt;ref&gt; Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775&lt;/ref&gt; Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar innfæddra manna. Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Eitt þeirra var örugglega smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, sams konar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi. .&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 140&lt;/ref&gt; Þarna fundust líka miklar minjar um járnsmíði og leifar af sundurklipptum hnoðsaumi skipa, tréspónum og aflóga smíðisgripum úr tré. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows.

[[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 134&lt;/ref&gt; 

Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 142&lt;/ref&gt; 

Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.&lt;ref&gt;Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169&lt;/ref&gt; Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn  komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki.  &lt;ref&gt;Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place3,4,5. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021&lt;/ref&gt;

En steinverkfæri sem einnig fundust við L’Anse aux Meadows benda til þess að frumbyggjar Norður-Ameríku, líklega forfeður [[Beothuk-indjánar|Beothuk]]- og [[Dorset-menning|Dorset-fólksins]], hafi einnig búið á svæðinu, bæði fyrir og eftir dvöl norrænna manna.&lt;ref&gt; P. M. Ledger, L. Girdland-Flinkc, V. Forbes. (2019). [https://doi.org/10.1073/pnas.190798611 New horizons at L’Anse aux Meadows]. Smithsonian Institution&lt;/ref&gt;

Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa,  til hins eiginlega Vínlands eða mögulega enn lengra. Bæði þegar þeir kom frá Grænlandi og aftur var haldið til Grænlands. Birgitta Wallace telur að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu séu sami staðurinn og L‘Anse aux Meadows.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43&lt;/ref&gt;

Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.&lt;ref&gt;[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html  Canadian Ice Service Ice Climatology]&lt;/ref&gt;

[[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og  það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar  St. Lawrence-fljóts og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.&lt;ref&gt;[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&amp;sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland &quot;L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland&quot;], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212&lt;/ref&gt; 

[[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.&lt;ref&gt;[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]&lt;/ref&gt;

L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburfluttninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.&lt;ref&gt;Frakes, Jerold C., &quot;Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism.&quot; The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197&lt;/ref&gt;

==Sjá einnig==

* [[Helluland]]
* [[Markland]]
* [[Norrænir Grænlendingar]]

===Tilvitnanir===
&lt;references/&gt;

==Ítarefni==
* Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.
* Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021.
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001]
* [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)]
[[Flokkur:Vínland]]
[[Flokkur:Saga Íslands]]
[[Flokkur:Saga Grænlands]]
[[Flokkur:Saga Kanada]]</text>
      <sha1>3l2bts24ds3hqm2gfxev7yghnoy554v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sólvallagata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56334</id>
    <revision>
      <id>1963161</id>
      <parentid>1642393</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T01:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anstyggilegt</username>
        <id>116503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>um Sólvallagötu 13</comment>
      <origin>1963161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1085" sha1="hht0s3xlfxwd88brhbpa5502eczkbao" xml:space="preserve">'''Sólvallagata''' er íbúðagata í [[Vesturbær|Vesturbænum]] í [[Reykjavík]]. Hún liggur frá [[Hólatorg]]i og [[Ljósvallagata|Ljósvallagötu]] í suðaustri til [[Ánanaust]]a í norðvestri. Hámarkshraði er 30 km/klst; hún er tvístefnugata vestur að [[Hofsvallagata|Hofsvallagötu]], einstefna er til norðvesturs frá Hofsvallagötu til [[Bræðraborgarstígur|Bræðraborgarstígs]] og einstefna í suðaustur milli Bræðraborgarstígs og Ánanausta. Við hana standa bæði einbýlishús, tvíbýlishús, raðhús og fjölbýlishús. Á horni Sólvallagötu og [[Framnesvegur|Framnesvegar]] stendur [[Vesturbæjarskóli]].

Gatan dregur nafn sitt að húsinu ''Sólvöllum'' (Sólvallagötu 12) sem síðar hýsti Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Jónatan Þorsteinsson, kaupmaður í Reykjavík reisti Sólvelli.
{{stubbur}}Sólvallagata 13 er sérstaklega flott fasteign. Húsið er í eigu Hallgrím Óskarsson og Jóel Höskuldsson. Húsið stendur á mót bandaríska sendiráðshúsinu.
[[Flokkur:Götur í Reykjavík]]
[[Flokkur:Vesturbær Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>hht0s3xlfxwd88brhbpa5502eczkbao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963162</id>
      <parentid>1963161</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T01:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29130-53</username>
        <id>116504</id>
      </contributor>
      <comment>Bætti við manni við heimilinu</comment>
      <origin>1963162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1101" sha1="kschesgm2gn9kleu1gq2ht5hx5nb8rs" xml:space="preserve">'''Sólvallagata''' er íbúðagata í [[Vesturbær|Vesturbænum]] í [[Reykjavík]]. Hún liggur frá [[Hólatorg]]i og [[Ljósvallagata|Ljósvallagötu]] í suðaustri til [[Ánanaust]]a í norðvestri. Hámarkshraði er 30 km/klst; hún er tvístefnugata vestur að [[Hofsvallagata|Hofsvallagötu]], einstefna er til norðvesturs frá Hofsvallagötu til [[Bræðraborgarstígur|Bræðraborgarstígs]] og einstefna í suðaustur milli Bræðraborgarstígs og Ánanausta. Við hana standa bæði einbýlishús, tvíbýlishús, raðhús og fjölbýlishús. Á horni Sólvallagötu og [[Framnesvegur|Framnesvegar]] stendur [[Vesturbæjarskóli]].

Gatan dregur nafn sitt að húsinu ''Sólvöllum'' (Sólvallagötu 12) sem síðar hýsti Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Jónatan Þorsteinsson, kaupmaður í Reykjavík reisti Sólvelli.
{{stubbur}}Sólvallagata 13 er sérstaklega flott fasteign. Húsið er í eigu Hallgrím Óskarsson, Jóel Höskuldsson og Flosa Geirsson. Húsið stendur á mót bandaríska sendiráðshúsinu.
[[Flokkur:Götur í Reykjavík]]
[[Flokkur:Vesturbær Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>kschesgm2gn9kleu1gq2ht5hx5nb8rs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963163</id>
      <parentid>1963162</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anstyggilegt</username>
        <id>116503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1963163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="6fq169zdh43gqjetp50eyfdaavmsai3" xml:space="preserve">'''Sólvallagata''' er íbúðagata í [[Vesturbær|Vesturbænum]] í [[Reykjavík]]. Hún liggur frá [[Hólatorg]]i og [[Ljósvallagata|Ljósvallagötu]] í suðaustri til [[Ánanaust]]a í norðvestri. Hámarkshraði er 30 km/klst; hún er tvístefnugata vestur að [[Hofsvallagata|Hofsvallagötu]], einstefna er til norðvesturs frá Hofsvallagötu til [[Bræðraborgarstígur|Bræðraborgarstígs]] og einstefna í suðaustur milli Bræðraborgarstígs og Ánanausta. Við hana standa bæði einbýlishús, tvíbýlishús, raðhús og fjölbýlishús. Á horni Sólvallagötu og [[Framnesvegur|Framnesvegar]] stendur [[Vesturbæjarskóli]].

Gatan dregur nafn sitt að húsinu ''Sólvöllum'' (Sólvallagötu 12) sem síðar hýsti Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Jónatan Þorsteinsson, kaupmaður í Reykjavík reisti Sólvelli.
{{stubbur}}Sólvallagata 13 er sérstaklega flott fasteign. Húsið er í eigu Hallgrím Óskarsson, Jóel Höskuldsson, Flosa Geirsson, Andra Mateo, Skarphéðinn Gauta og Elías smeggason. Húsið stendur á mót bandaríska sendiráðshúsinu. Í húsinu er oftast að finna gott lott og glotthest hann Jóhannes. Jóhannes er chopped sharkdolfin. 
[[Flokkur:Götur í Reykjavík]]
[[Flokkur:Vesturbær Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>6fq169zdh43gqjetp50eyfdaavmsai3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963164</id>
      <parentid>1963163</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="918" sha1="hefn0j2yesub7p9osya6neqo72nnkeo" xml:space="preserve">'''Sólvallagata''' er íbúðagata í [[Vesturbær|Vesturbænum]] í [[Reykjavík]]. Hún liggur frá [[Hólatorg]]i og [[Ljósvallagata|Ljósvallagötu]] í suðaustri til [[Ánanaust]]a í norðvestri. Hámarkshraði er 30 km/klst; hún er tvístefnugata vestur að [[Hofsvallagata|Hofsvallagötu]], einstefna er til norðvesturs frá Hofsvallagötu til [[Bræðraborgarstígur|Bræðraborgarstígs]] og einstefna í suðaustur milli Bræðraborgarstígs og Ánanausta. Við hana standa bæði einbýlishús, tvíbýlishús, raðhús og fjölbýlishús. Á horni Sólvallagötu og [[Framnesvegur|Framnesvegar]] stendur [[Vesturbæjarskóli]].

Gatan dregur nafn sitt að húsinu ''Sólvöllum'' (Sólvallagötu 12) sem síðar hýsti Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Jónatan Þorsteinsson, kaupmaður í Reykjavík reisti Sólvelli.
{{stubbur}}
[[Flokkur:Götur í Reykjavík]]
[[Flokkur:Vesturbær Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>hefn0j2yesub7p9osya6neqo72nnkeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gyðinga saga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56834</id>
    <revision>
      <id>1963071</id>
      <parentid>1728138</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="6c43ob5pcjredmfyzvpfs5tsyr50807" xml:space="preserve">'''''Gyðinga saga''''' er forníslensk saga um sögu [[Gyðingar|Gyðinga]] frá dögum [[Alexander mikli|Alexanders mikla]] og fram yfir dauða [[Jesús frá Nasaret|Jesú Krists]]. 

''Gyðinga saga'' er varðveitt heil í tveimur skinnhandritum:
*AM 226 fol., kallað (A), talið ritað í [[Helgafellsklaustur|Helgafellsklaustri]] 1350-1370.
*AM 225 fol., kallað (a), er eftirrit AM 226 frá því um 1400.
Í báðum þessum handritum kemur sagan í beinu framhaldi af ''[[Alexanders saga|Alexanders sögu]]''. Einnig eru til brot úr þremur skinnhandritum:
*AM 655 4to XXV, kallað (B), eitt blað frá fyrri hluta 14. aldar.
*AM 238 fol. XVII, kallað (C), tvö blöð frá upphafi 14. aldar.
*AM 229 fol. XVII, kallað (D), tvö blöð frá þriðja fjórðungi 14. aldar.
Loks er sagan varðveitt heil eða í brotum í sextán pappírshandritum, þar af hafa þrjú textagildi.

Texti allra handritanna er runninn frá sömu norrænu þýðingunni, en greina verður á milli tveggja gerða sögunnar: Lengri gerðar, í handritunum B og C, og styttri gerðar í hinum handritunum.

Við lok ''Gyðinga sögu'' í A stendur þetta:

„Þessa bók færði heinn heilagi [[Hýerónýmus|Jerónímus]] prestur úr [[hebreska|hebresku]] máli og í [[latína|latínu]]. En úr latínu og í norrænu sneri [[Brandur Jónsson (biskup)|Brandur prestur Jónsson]], er síðan var biskup að [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]], og svo ''[[Alexanders saga|Alexandro magno]]'' eftir boði virðulegs herra, herra [[Magnús lagabætir|Magnúsar konungs]], sonar [[Hákon gamli|Hákonar konungs gamla]].“

Af þessu  má ráða að Brandur Jónsson, síðar biskup á Hólum, hafi samið ''Gyðinga sögu'', og þá líklega sem framhald af ''Alexanders sögu''. Óvíst er hvenær Brandur samdi söguna. Magnús lagabætir varð konungur 1257 og var krýndur 1261, og hafa því sumir talið söguna ritaða eftir 1257, eða jafnvel veturinn 1262-1263, þegar Brandur dvaldist í Noregi. Ekki er þó hægt að útiloka að sagan sé eldri.

''Gyðinga saga'' er samsteypa unnin upp úr mörgum heimildum. Fyrsti hlutinn, kaflar I-XXI, er aðallega þýðing eða endursögn á Fyrri Makkabeabók, sem er meðal [[Apókrýf rit|apókrýfra rita]] [[Biblían|Gamla testamentisins]], en þó virðist þýðandinn einnig hafa stuðst við latneska Gyðinga sögu, ''Antiquitates Judaicae'', eftir [[Flavíus Josephus]]. Annar hlutinn, kaflar XXI-XXXII, er aðallega úr ''Historia Scholastica'' eftir [[Pétur Comestor]]. Þriðji hlutinn, kaflar XXXIII-XXXVIII, er saga [[Pontíus Pílatus|Pontíusar Pílatusar]] og Júdasar Ískaríots, unnin upp úr ''Historia apocrypha''. Síðasti kaflinn, XXXIX, er úr ýmsum heimildum, m.a. ''Historia Scholastica'', og rekur sögu Gyðinga til ársins 44 e.Kr.

Sumir fræðimenn, sem rannsakað hafa stíl sögunnar, hafa reynt að færa rök fyrir því að fleiri en einn þýðandi hafi komið að verkinu. Þannig hélt [[Gustav Storm]] því fram að Brandur Jónsson hefði aðeins þýtt fyrsta hlutann. Nýjustu rannsóknir benda þó til að sú tilgáta standist ekki, að ekkert mæli gegn því að sagan sé verk eins manns.

Gyðinga saga er athyglisverð fyrir það að hún er með elstu tilraunum til að þýða einstök rit Biblíunnar á íslensku. Nokkur hluti biblíunnar er til í fornri íslenskri þýðingu, í safnriti sem kallast [[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]]. 

Gyðinga saga var fyrst gefin út árið 1881, af Guðmundi Þorlákssyni, sem 6. bindi í ritröð [[Samfund til udgivelse af gammel nordisk litteratur]]. Árið 1995 gaf [[Stofnun Árna Magnússonar]] söguna út í nýrri fræðilegri útgáfu, sem Kirsten Wolf sá um.

==Tenglar==
http://www.am.hi.is/utgafa/ritArnastofnunar/gydingaSaga.php?fl=4 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060117012417/http://www.am.hi.is/utgafa/ritArnastofnunar/gydingaSaga.php?fl=4 |date=2006-01-17 }}

==Heimildir==
*Kirsten Wolf (útg.): ''Gyðinga saga'', (Stofnun Árna Magnússonar, Rvík 1995).

[[Flokkur:Íslenskar bókmenntir]]</text>
      <sha1>6c43ob5pcjredmfyzvpfs5tsyr50807</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stjórn (Biblíuþýðing)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57144</id>
    <revision>
      <id>1963069</id>
      <parentid>1962824</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>TKSnaevarr færði [[Stjórn]] á [[Stjórn (Biblíuþýðing)]] án þess að skilja eftir tilvísun: Ekki aðalmerking orðsins. Nær allir tenglar á stjórn eiga við um ríkisstjórn.</comment>
      <origin>1962824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4917" sha1="409hrx6flz9mykyrwkzme31rewbfmkw" xml:space="preserve">{{færa|Stjórn (Biblíuþýðing)|Ekki aðalmerking orðins.}}
[[Mynd:Stjórn page.jpg|thumb|right|Blað frá Stjórn]]
'''Stjórn''' er [[Fornnorræna|fornnorræn]] [[þýðing]] á fyrsta hluta [[Biblían|Biblíunnar]] eða [[Gamla testamentið|Gamla testamentisins]], frá Fyrstu Mósebók til loka Síðari konungabókar. Nafnið ''Stjórn'' hefur líklega ekki fylgt ritsafninu frá upphafi, heldur mun það vera frá 16. eða 17. öld. Merking orðsins er óviss, gæti þýtt ''leiðarvísir'', eða ''stjórn guðs'' á veröldinni, eða á [[Gyðingar|Gyðingum]]. Einnig gæti orðið verið þýðing á ''Liber regum'' (sem er [[latína]] og merkir: Konungabók). 

== Efni, þýðendur og uppruni ==
Stjórn nær yfir eftirtalin rit Biblíunnar:
*1. – 5. Mósebók
*Jósúabók
*Dómarabók
*Rutarbók
*Fyrri og síðari Samúelsbók
*Fyrri og síðari Konungabók

Textarnir í Stjórn eiga sér a.m.k. tvenns konar uppruna. Síðari hlutinn, frá og með Jósúabók til loka Konungabókanna, er þýðing á latnesku Biblíunni, [[Vúlgata|Vúlgötu]], líklega verk eins manns. Þýðingin er mjög góð, ekki orðrétt, en án verulegra úrfellinga eða breytinga. Hugsanlegt er að þýðingin sé unnin í Noregi, því að sums staðar er vísað til norskra aðstæðna. Málfarið bendir til að þýðingin sé frá 1220-1250.

Í handritinu AM 226 fol. er ''Jósúabók'' í annarri gerð, þýdd eftir ''Historia Scholastica'' eftir [[Pétur Comestor]]. Í þessu handriti er einnig þýðing á 2. Mósebók 19 til 5. Mósebókar, gerð eftir Vúlgötu, og er í svipuðum stíl og framhaldið. Þetta er álíka góð þýðing, en styttir textann sums staðar verulega, einkum þar sem endurtekningar eru. [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finnur Jónsson]] prófessor taldi að þessi hluti gæti verið úr sömu biblíuþýðingu og framhaldið, þ.e. frá 1220-1250, en [[Gustav Storm]] hélt því fram að þetta væri íslensk þýðing frá 14. öld, gerð til að fylla eyðu í textanum.

Fyrsti hluti ''Stjórnar'', 1. Mósebók til 2. Mósebókar 18, á sér allt annan uppruna. Þar er texti Biblíunnar bútaður niður og síðan bætt við umfangsmiklum skýringum, sem sóttar eru í ýmsar heimildir. Má þar einkum nefna ''Historia Scholastica'' og ''Speculum Historiale''. Sjálfur texti Biblíunnar drukknar víða í skýringunum og hefði þetta orðið tröllaukið verk ef því hefði verið fram haldið. Finnur Jónsson telur að þeim mönnum sem settu saman Stjórnarhandritin á 14. öld, hafi þótt svo mikið til þessa verks koma, að þeir hafi tekið það fram yfir gömlu biblíuþýðinguna, sem fyrir vikið er glötuð að þessum hluta.

Framan við fyrsta hluta ''Stjórnar'' er formáli, þar sem segir m.a.:

:„Nú svo sem virðuligur herra Hákon Noregskonungur hinn kórónaði, son [[Magnús lagabætir|Magnúsar konungs]], lét snara þá bók upp á norrænu sem heitir ''Heilagra manna blómstur'', þeim skynsömum mönnum til skemmtanar sem eigi skilja eður undirstanda latínu. . . . Upp á þann hátt vildi hann og að þeim góðum mönnum mætti yfir sjálfs hans borði af þessari guðs höll og herbergi, það er af [[Biblían|heilagri skrift]], meður nokkurri skemmtanar vissu kunnigt verða.“

Af þessu  má ráða að [[Hákon háleggur]] hafi látið þýða þennan fyrsta hluta Stjórnar á þeim árum sem hann var konungur, þ.e. 1299-1319.

== Handrit ==
''Stjórn'' er varðveitt heil eða í brotum í nokkrum skinnhandritum:
*AM 226 fol., kallað A, talið ritað í [[Helgafellsklaustur|Helgafellsklaustri]] 1350-1370.
*AM 225 fol., er eftirrit AM 226 frá því um 1400.
*AM 227 fol., kallað B, vantar talsvert í. Handritið var fyrrum eign Skálholtskirkju.
*AM 228 fol., kallað C, mikið vantar í handritið.
*AM 229 fol. I, II og III, brot úr þremur Stjórnarhandritum.
*NRA – Í Ríkisskjalasafni Noregs eru tveir blaðhlutar úr Stjórn.
Öll handritin, sem eru íslensk, hafa verið veglegar, tveggja dálka skinnbækur frá 14. öld.

== Útgáfur ==
* [[Carl Richard Unger]] (útg.): ''Stjórn. Gammelnorsk Bibelhistorie fra Verdens Skabelse til det babyloniske Fangenskab.'' Christiania 1862, xv+654 s.
* Reidar Astås (útg.): ''Stjórn. Tekst etter håndskriftene'' 1–2. Riksarkivet, Oslo 2009, xii+1324 s. — ''Norrøne tekster'' nr. 8.

==Heimildir==
*Finnur Jónsson: ''Den oldnorske og oldislandske Litteraturs historie'' II, 2. útg., Köbenhavn 1923.

== Tenglar ==
* [http://heimskringla.no/wiki/Stjórn ''Stjórn.'' Á heimasíðu Heimskringla.no]
* [http://www.septentrionalia.net/etexts/stjorn.pdf ''Stjórn'' – útgáfa Ungers 1862. — Á heimasíðu Septentrionalia]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2019356 ''Um stjórn''; grein í Nýjum félagsritum 1863]

[[Flokkur:Íslenskar bókmenntir]]
[[Flokkur:Útgáfur og þýðingar á Biblíunni]]</text>
      <sha1>409hrx6flz9mykyrwkzme31rewbfmkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>L'Anse aux Meadows</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58642</id>
    <revision>
      <id>1963083</id>
      <parentid>1962992</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1963083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18097" sha1="7ttxe0030tfdb5s84bzqzzezstqgko8" xml:space="preserve">[[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] [[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] '''L'Anse aux Meadows''' er á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]], í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador]] í [[Kanada]], um einum kílómetra sunnan við samnefnt lítið þorp og um 20 km frá bænum St. Anthony. Árið 1960 fundu norsku fornleifafræðingarnir [[Helge Ingstad]] og [[Anne Stine Ingstad]] fornminjar á L'Anse aux Meadows frá norrænni menningu. 

[[C-14 aldursgreining|Kolefnisaldursgreiningar]] benda til að minjarnar séu frá tímabilinu 990 til 1050 e.Kr. &lt;ref&gt;Nydal, R. (1989). [https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y  A critical review of radiocarbon dating of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland Canada.] Radiocarbon, 31(3), 976-985.With an assumed total systematic error of 30 ± 20 years, as a mean for various tree rings, the calibrated age range of L'Anse aux Meadows is AD 975–1020. This agrees well with the assumed historical age of ca AD 1000, a result which has also been recently corroborated by high-precision accelerator dating at the University of Toronto.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordell, Linda S.; Lightfoot, Kent; McManamon, Francis; Milner, George (2009). &quot;L'Anse aux Meadows National Historic Site&quot;. Archaeology in America: An Encyclopedia. ABC-CLIO. bls. 82. ISBN 978-0-313-02189-3.&lt;/ref&gt; og aldursgreining árshringja að tré sem notuð voru í byggingarnar var höggvið 1021,&lt;ref&gt; Ledger, Paul M.; Girdland-Flink, Linus; Forbes, Véronique (15 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ &quot;New horizons at L'Anse aux Meadows&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341–15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/PNAS.1907986116. eISSN 1091-6490. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231. Modeling results were remarkably consistent, and model A suggests Norse occupation began Cal AD 910–1030..... A weighted mean of twig dates—notwithstanding issues associated with combination of 14C ages from multiple individuals—provided a result of AD 986–1022 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M.; Forbes, Véronique; Vermeeren, Caroline (20 October 2021). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8770119/ &quot;Evidence for European presence in the Americas in AD 1021&quot;.] Nature. 601 (7893): 388–391. Bibcode:2022Natur.601..388K. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. ISSN 1476-4687. PMC 8770119. PMID 34671168. S2CID 239051036. Our result of AD 1021 for the cutting year constitutes the only secure calendar date for the presence of Europeans across the Atlantic before the voyages of Columbus. Moreover, the fact that our results, on three different trees, converge on the same year is notable and unexpected. This coincidence strongly suggests Norse activity at L'Anse aux Meadows in AD 1021. In addition, our research demonstrates the potential of the AD 993 anomaly in atmospheric 14C concentrations for pinpointing the ages of past migrations and cultural interactions.&lt;/ref&gt; og það gerir L'Anse aux Meadows án efa að elsta stað þar sem Evrópubúar komu til landa vestan við [[Grænland]]. Fornleifarnar og tímasettningin koma nokkuð heim og saman við frásögurnar í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar.  Í þessum sögum er sagt frá ferðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna frá Grænlandi]] til landa sem þeir nefndu [[Helluland]], [[Markland]] og [[Vínland]]. 

Fornleifarnar benda til þess að byggðin hafi þjónað fremur sem bækistöð fyrir verðmætaöflun sunnar heldur en tilraun til landnáms. &lt;ref&gt; Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan], Mál og menning, ISBN 9979315849&lt;/ref&gt; Svæðið nær yfir 31 ferkílómetra, bæði af landi og sjó, þar eru leifar átta bygginga úr [[Torfbær|torfi]] yfir viðargrind. Þar hafa fundist yfir 800 norrænir munir,&lt;ref&gt; Sarolta Anna Takacs; Eric H. Cline (17 July 2015). The Ancient World, Volumes 1–5. Routledge. bls. 272–. ISBN 978-1-317-45839-5.&lt;/ref&gt; þar á meðal hlutir úr [[Brons|bronsi]], beinum og steini og [[Gjall|gjallmolar]] og [[Viðarkol|viðarkolaleifar]] benda greinilegar til rauðajárnframleiðslu.&lt;ref&gt; Kirsten Wolf (2004). Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group. bls. 139–. ISBN 978-0-313-32269-3. OCLC 253909682.&lt;/ref&gt; Staðurinn var útnefndur þjóðminjastaður Kanada árið 1968 og á [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1978.

==Saga==
===Frumbyggjar===
Áður en Norðmenn komu til Nýfundnalands eru frumbyggjaþjóða á L'Anse aux Meadows svæðinu fyrir komu norrænna manna þangað, elstu minjarnar eru um 6.000 ára gamlar. Hins vegar virðist en þeirra búið samtímis norrænu byggðinni.  Mest áberandi minjar um fyrri byggð eru frá svo nefndu [[Dorset-menning|Dorset-fólki]], sem bjuggu á svæðinu um 300 árum á undan norrænu byggðinni. Samkvæmt kolefnisaldursgreiningum hefur fyrsta þjóðin, sem kölluð er Maritime Archaic á ensku, búið frá 4000 f.Kr, þangað til um 1000 f.Kr. Þetta fólk notaði trébáta og lifðu aðallega á veiðum á [[Sjávarspendýr|sjávarspendýrum]]. &lt;ref&gt;James A. Tuck (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/maritime-archaic.php Maritime Archaic tradition]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt; Frá 1000 f.Kr. þangað til um 800 – 850 mismunandi Dorset-hópar.&lt;ref&gt;Ralph T. Pastore (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/palaeo-eskimo.php Palaeo-Eskimo Peoples]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt; Eftir norrænu byggðina um 1200 og fram til um það bil 1500 e.Kr. bjuggu þar [[Beothuk]] frumbyggjar.&lt;ref&gt;Ralph T. Pastore (1997). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/beothuk.php  The Beothuk]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt;
===Norræn byggð===
Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.&lt;ref&gt; Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775&lt;/ref&gt; 
[[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] 
[[mynd:L'Anse aux Meadows National Historic Site - features map with labels - 2025.svg|upright=1.4|thumb|Kort af norræna svæðinu á L'Anse aux Meadows&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Norrænar búðatóftir:&lt;br/&gt;
'''A''' - Skáli,
'''B''' - Hús,
'''C''' - Kofi,
'''D''' – Skáli,
'''E''' - Kofi,
'''F''' – Meginskáli,
'''G''' - Kofi,
'''J''' - Smiðja&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Nýbyggingar:&lt;br/&gt;
'''1''' - Tilgátubyggingar A, B, C, og J]]
Nú er svæðið að mestu leyti opið graslendi en fyrir 1000 árum var þar skógur sem hefur verið hentugur til að höggva tré til bátasmíði, húsabyggingar og vinnslu á rauðajárni.&lt;ref&gt; : The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland. Breakwater Books. ISBN 978-1-55081-158-2.&lt;/ref&gt; Tóftir átta bygginga (merktar frá A–J á kortinu) fundust. Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar frumbyggja.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.&lt;/ref&gt; Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 134&lt;/ref&gt; Stærsti skálinn (F) var 28,8 m × 15,6 m, og var skipt í nokkur rými.&lt;ref&gt; Wallace, Birgitta (2021). [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows &quot;L'Anse aux Meadows&quot;.] The Canadian Encyclopedia. Historica Canada.&lt;/ref&gt; Þrjár minni byggingar (B, C, G) gætu verið vöruskemmur eða verkstæði. Eitt af þeim var smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, samskonar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 140&lt;/ref&gt; (bygging J), annað bygging fyrir smíðar (bygging D), þar fannst meðal annars sundurklipptur hnoðsaumur, tréspónn og aflóga smíðisgripir. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows.

[[Mynd:L'AnseAuxMeadowsModel.jpg|upright=1.4|thumb|Þrívíddarmódel af norrænu byggðinni í L'Anse aux Meadows]]Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 142&lt;/ref&gt; 
Engin leið að vita hversu margt fólk var í búðunum á hverjum tíma, þó að íveruhúsin gætu hýst 30 til 160 manns.&lt;ref&gt; Kolodny, Annette (2012). In Search of First Contact: The Vikings of Vinland, the Peoples of the Dawnland, and the Anglo-American Anxiety of Discovery. Duke University Press. bls. 95. ISBN 978-0-8223-5286-0.&lt;/ref&gt; Heildaríbúafjöldi Grænlands á þeim tíma var um 2.500 til 3000, sem þýðir að L'Anse aux Meadows-svæðið var minna en 10 prósent af norrænu byggðunum á Grænlandi.&lt;ref&gt;Richards, J. D. (2005). The Vikings: A Very Short Introduction. Oxford University Press. Bls. 112. doi:10.1093/actrade/9780192806079.003.0011. ISBN 978-0-19-280607-9.&lt;/ref&gt;

Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.&lt;ref&gt;Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169&lt;/ref&gt; Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn  komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki.  &lt;ref&gt;Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021&lt;/ref&gt;
Samkvæmt rannsókn frá árinu 2019, sem var birt í vísindatímaritinu PNAS, er mögulegt að norræn umsvif hafi verið í L'Anse aux Meadows í allt að heila öld. &lt;ref&gt;Forbes, Véronique; Girdland-Flink, Linus; Ledger, Paul M. (10 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ &quot;New horizons at L'Anse aux Meadows&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341 15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/pnas.1907986116. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231.&lt;/ref&gt;

Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa,  til hins eiginlega Vínlands og mögulega enn lengra. Einnig bækistöð þegar aftur var haldið til Grænlands. [[Birgitta Wallace]] telur að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu séu L‘Anse aux Meadows.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43&lt;/ref&gt;

Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.&lt;ref&gt;[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html  Canadian Ice Service Ice Climatology]&lt;/ref&gt;

[[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og  það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar  St. Lawrence-fljóts og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.&lt;ref&gt;[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&amp;sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland &quot;L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland&quot;], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212&lt;/ref&gt; 

[[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.&lt;ref&gt;[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]&lt;/ref&gt;

L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburfluttninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.&lt;ref&gt;Frakes, Jerold C., &quot;Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism.&quot; The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197&lt;/ref&gt;
==Sjá einnig==

* [[Helluland]]
* [[Markland]]
* [[Vínland]]
* [[Norrænir Grænlendingar]]

===Tilvitnanir===
&lt;references/&gt;

==Ítarefni==
* Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.
* Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021.
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001]
* [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)]

[[Flokkur:Vínland]]
[[Flokkur:Saga Íslands]]
[[Flokkur:Saga Grænlands]]
[[Flokkur:Saga Kanada]]
[[Flokkur:Kanada]]
[[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]]
[[Flokkur:Nýfundnaland]]</text>
      <sha1>7ttxe0030tfdb5s84bzqzzezstqgko8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963085</id>
      <parentid>1963083</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18100" sha1="3139estxhfesvut01p82f7b4b1wm5fd" xml:space="preserve">[[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] [[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] '''L'Anse aux Meadows''' er á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]], í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador]] í [[Kanada]], um einum kílómetra sunnan við samnefnt lítið þorp og um 20 km frá bænum St. Anthony. Árið 1960 fundu norsku fornleifafræðingarnir [[Helge Ingstad]] og [[Anne Stine Ingstad]] fornminjar á L'Anse aux Meadows frá norrænni menningu. 

[[C-14 aldursgreining|Kolefnisaldursgreiningar]] benda til að minjarnar séu frá tímabilinu 990 til 1050 e.Kr. &lt;ref&gt;Nydal, R. (1989). [https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y  A critical review of radiocarbon dating of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland Canada.] Radiocarbon, 31(3), 976-985.With an assumed total systematic error of 30 ± 20 years, as a mean for various tree rings, the calibrated age range of L'Anse aux Meadows is AD 975–1020. This agrees well with the assumed historical age of ca AD 1000, a result which has also been recently corroborated by high-precision accelerator dating at the University of Toronto.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordell, Linda S.; Lightfoot, Kent; McManamon, Francis; Milner, George (2009). &quot;L'Anse aux Meadows National Historic Site&quot;. Archaeology in America: An Encyclopedia. ABC-CLIO. bls. 82. ISBN 978-0-313-02189-3.&lt;/ref&gt; og aldursgreining árshringja að tré sem notuð voru í byggingarnar var höggvið 1021,&lt;ref&gt; Ledger, Paul M.; Girdland-Flink, Linus; Forbes, Véronique (15 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ &quot;New horizons at L'Anse aux Meadows&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341–15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/PNAS.1907986116. eISSN 1091-6490. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231. Modeling results were remarkably consistent, and model A suggests Norse occupation began Cal AD 910–1030..... A weighted mean of twig dates—notwithstanding issues associated with combination of 14C ages from multiple individuals—provided a result of AD 986–1022 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M.; Forbes, Véronique; Vermeeren, Caroline (20 October 2021). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8770119/ &quot;Evidence for European presence in the Americas in AD 1021&quot;.] Nature. 601 (7893): 388–391. Bibcode:2022Natur.601..388K. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. ISSN 1476-4687. PMC 8770119. PMID 34671168. S2CID 239051036. Our result of AD 1021 for the cutting year constitutes the only secure calendar date for the presence of Europeans across the Atlantic before the voyages of Columbus. Moreover, the fact that our results, on three different trees, converge on the same year is notable and unexpected. This coincidence strongly suggests Norse activity at L'Anse aux Meadows in AD 1021. In addition, our research demonstrates the potential of the AD 993 anomaly in atmospheric 14C concentrations for pinpointing the ages of past migrations and cultural interactions.&lt;/ref&gt; og það gerir L'Anse aux Meadows án efa að elsta stað þar sem Evrópubúar komu til landa vestan við [[Grænland]]. Fornleifarnar og tímasettningin koma nokkuð heim og saman við frásögurnar í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar.  Í þessum sögum er sagt frá ferðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna frá Grænlandi]] til landa sem þeir nefndu [[Helluland]], [[Markland]] og [[Vínland]]. 

Fornleifarnar benda til þess að byggðin hafi þjónað fremur sem bækistöð fyrir verðmætaöflun sunnar heldur en tilraun til landnáms. &lt;ref&gt; Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan], Mál og menning, ISBN 9979315849&lt;/ref&gt; Svæðið nær yfir 31 ferkílómetra, bæði af landi og sjó, þar eru leifar átta bygginga úr [[Torfbær|torfi]] yfir viðargrind. Þar hafa fundist yfir 800 norrænir munir,&lt;ref&gt; Sarolta Anna Takacs; Eric H. Cline (17 July 2015). The Ancient World, Volumes 1–5. Routledge. bls. 272–. ISBN 978-1-317-45839-5.&lt;/ref&gt; þar á meðal hlutir úr [[Brons|bronsi]], beinum og steini og [[Gjall|gjallmolar]] og [[Viðarkol|viðarkolaleifar]] benda greinilegar til rauðajárnframleiðslu.&lt;ref&gt; Kirsten Wolf (2004). Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group. bls. 139–. ISBN 978-0-313-32269-3. OCLC 253909682.&lt;/ref&gt; Staðurinn var útnefndur þjóðminjastaður Kanada árið 1968 og á [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1978.

==Saga==
===Frumbyggjar===
Áður en Norðmenn komu til Nýfundnalands eru frumbyggjaþjóða á L'Anse aux Meadows svæðinu fyrir komu norrænna manna þangað, elstu minjarnar eru um 6.000 ára gamlar. Hins vegar virðist en þeirra búið samtímis norrænu byggðinni. Mest áberandi minjar um fyrri byggð eru frá svo nefndu [[Dorset-menning|Dorset-fólki]], sem bjuggu á svæðinu um 300 árum á undan norrænu byggðinni. Samkvæmt kolefnisaldursgreiningum hefur fyrsta þjóðin, sem kölluð er Maritime Archaic á ensku, búið frá 4000 f.Kr, þangað til um 1000 f.Kr. Þetta fólk notaði trébáta og lifðu aðallega á veiðum á [[Sjávarspendýr|sjávarspendýrum]]. &lt;ref&gt;James A. Tuck (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/maritime-archaic.php Maritime Archaic tradition]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt; Frá 1000 f.Kr. þangað til um 800 – 850 mismunandi Dorset-hópar.&lt;ref&gt;Ralph T. Pastore (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/palaeo-eskimo.php Palaeo-Eskimo Peoples]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt; Eftir norrænu byggðina um 1200 og fram til um það bil 1500 e.Kr. bjuggu þar [[Beothuk]] frumbyggjar.&lt;ref&gt;Ralph T. Pastore (1997). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/beothuk.php  The Beothuk]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt;
===Norræn byggð===
Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.&lt;ref&gt; Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775&lt;/ref&gt; 
[[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] 
[[mynd:L'Anse aux Meadows National Historic Site - features map with labels - 2025.svg|upright=1.4|thumb|Kort af norræna svæðinu á L'Anse aux Meadows&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Norrænar búðatóftir:&lt;br/&gt;
'''A''' - Skáli,
'''B''' - Hús,
'''C''' - Kofi,
'''D''' – Skáli,
'''E''' - Kofi,
'''F''' – Meginskáli,
'''G''' - Kofi,
'''J''' - Smiðja&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Nýbyggingar:&lt;br/&gt;
'''1''' - Tilgátubyggingar A, B, C, og J]]
Nú er svæðið að mestu leyti opið graslendi en fyrir 1000 árum var þar skógur sem hefur verið hentugur til að höggva tré til bátasmíði, húsabyggingar og vinnslu á rauðajárni.&lt;ref&gt; : The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland. Breakwater Books. ISBN 978-1-55081-158-2.&lt;/ref&gt; Tóftir átta bygginga (merktar frá A–J á kortinu) fundust. Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar frumbyggja.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.&lt;/ref&gt; Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 134&lt;/ref&gt; Stærsti skálinn (F) var 28,8 m × 15,6 m, og var skipt í nokkur rými.&lt;ref&gt; Wallace, Birgitta (2021). [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows &quot;L'Anse aux Meadows&quot;.] The Canadian Encyclopedia. Historica Canada.&lt;/ref&gt; Þrjár minni byggingar (B, C, G) gætu verið vöruskemmur eða verkstæði. Eitt af þeim var smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, samskonar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 140&lt;/ref&gt; (bygging J), annað bygging fyrir smíðar (bygging D), þar fannst meðal annars sundurklipptur hnoðsaumur, tréspónn og aflóga smíðisgripir. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows.

[[Mynd:L'AnseAuxMeadowsModel.jpg|upright=1.4|thumb|Þrívíddarmódel af norrænu byggðinni í L'Anse aux Meadows]]Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 142&lt;/ref&gt; 
Engin leið að vita hversu margt fólk var í búðunum á hverjum tíma, þó að íveruhúsin gætu hýst 30 til 160 manns.&lt;ref&gt; Kolodny, Annette (2012). In Search of First Contact: The Vikings of Vinland, the Peoples of the Dawnland, and the Anglo-American Anxiety of Discovery. Duke University Press. bls. 95. ISBN 978-0-8223-5286-0.&lt;/ref&gt; Heildaríbúafjöldi Grænlands á þeim tíma var um 2.500 til 3000, sem þýðir að L'Anse aux Meadows-svæðið var minna en 10 prósent af norrænu byggðunum á Grænlandi.&lt;ref&gt;Richards, J. D. (2005). The Vikings: A Very Short Introduction. Oxford University Press. Bls. 112. doi:10.1093/actrade/9780192806079.003.0011. ISBN 978-0-19-280607-9.&lt;/ref&gt;

Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.&lt;ref&gt;Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169&lt;/ref&gt; Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn  komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki.  &lt;ref&gt;Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021&lt;/ref&gt;
Samkvæmt rannsókn frá árinu 2019, sem var birt í vísindatímaritinu PNAS, er mögulegt að norræn umsvif hafi verið í L'Anse aux Meadows í allt að heila öld. &lt;ref&gt;Forbes, Véronique; Girdland-Flink, Linus; Ledger, Paul M. (10 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ &quot;New horizons at L'Anse aux Meadows&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341 15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/pnas.1907986116. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231.&lt;/ref&gt;

Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa,  til hins eiginlega Vínlands og mögulega enn lengra. Einnig bækistöð þegar aftur var haldið til Grænlands. [[Birgitta Wallace]] taldi að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu væru L‘Anse aux Meadows.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43&lt;/ref&gt;

Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.&lt;ref&gt;[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html  Canadian Ice Service Ice Climatology]&lt;/ref&gt;

[[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og  það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar [[St. Lawrence-fljót]]s og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.&lt;ref&gt;[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&amp;sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland &quot;L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland&quot;], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212&lt;/ref&gt; 

[[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.&lt;ref&gt;[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]&lt;/ref&gt;

L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburfluttninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.&lt;ref&gt;Frakes, Jerold C., &quot;Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism.&quot; The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197&lt;/ref&gt;
==Sjá einnig==

* [[Helluland]]
* [[Markland]]
* [[Vínland]]
* [[Norrænir Grænlendingar]]

===Tilvitnanir===
&lt;references/&gt;

==Ítarefni==
* Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.
* Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021.
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001]
* [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)]

[[Flokkur:Vínland]]
[[Flokkur:Saga Íslands]]
[[Flokkur:Saga Grænlands]]
[[Flokkur:Saga Kanada]]
[[Flokkur:Kanada]]
[[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]]
[[Flokkur:Nýfundnaland]]</text>
      <sha1>3139estxhfesvut01p82f7b4b1wm5fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963086</id>
      <parentid>1963085</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18099" sha1="4yfbarae2beihex3mus4w5gpcsaen4d" xml:space="preserve">[[Mynd:2022-08-27 05 View of L'Anse aux Meadows, NFL CAN.jpg|right|thumb|Þorpið L’Anse-aux-Meadows til vinstri og norrænu búðirnar til hægri]] [[Mynd:L'Anse aux Meadows map.png|right|thumb|Nýfundnaland, rauði depillinn sýnir staðsetningu L'Anse aux Meadows]] '''L'Anse aux Meadows''' er á nyrsta tanga hins mikla norðurskaga [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]], í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador]] í [[Kanada]], um einum kílómetra sunnan við samnefnt lítið þorp og um 20 km frá bænum St. Anthony. Árið 1960 fundu norsku fornleifafræðingarnir [[Helge Ingstad]] og [[Anne Stine Ingstad]] fornminjar á L'Anse aux Meadows frá norrænni menningu. 

[[C-14 aldursgreining|Kolefnisaldursgreiningar]] benda til að minjarnar séu frá tímabilinu 990 til 1050 e.Kr. &lt;ref&gt;Nydal, R. (1989). [https://repository.arizona.edu/bitstream/handle/10150/652904/1229-1480-1-PB.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y  A critical review of radiocarbon dating of a Norse settlement at L'Anse aux Meadows, Newfoundland Canada.] Radiocarbon, 31(3), 976-985.With an assumed total systematic error of 30 ± 20 years, as a mean for various tree rings, the calibrated age range of L'Anse aux Meadows is AD 975–1020. This agrees well with the assumed historical age of ca AD 1000, a result which has also been recently corroborated by high-precision accelerator dating at the University of Toronto.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordell, Linda S.; Lightfoot, Kent; McManamon, Francis; Milner, George (2009). &quot;L'Anse aux Meadows National Historic Site&quot;. Archaeology in America: An Encyclopedia. ABC-CLIO. bls. 82. ISBN 978-0-313-02189-3.&lt;/ref&gt; og aldursgreining árshringja að tré sem notuð voru í byggingarnar var höggvið 1021,&lt;ref&gt; Ledger, Paul M.; Girdland-Flink, Linus; Forbes, Véronique (15 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ &quot;New horizons at L'Anse aux Meadows&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341–15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/PNAS.1907986116. eISSN 1091-6490. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231. Modeling results were remarkably consistent, and model A suggests Norse occupation began Cal AD 910–1030..... A weighted mean of twig dates—notwithstanding issues associated with combination of 14C ages from multiple individuals—provided a result of AD 986–1022 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M.; Forbes, Véronique; Vermeeren, Caroline (20 October 2021). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8770119/ &quot;Evidence for European presence in the Americas in AD 1021&quot;.] Nature. 601 (7893): 388–391. Bibcode:2022Natur.601..388K. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. ISSN 1476-4687. PMC 8770119. PMID 34671168. S2CID 239051036. Our result of AD 1021 for the cutting year constitutes the only secure calendar date for the presence of Europeans across the Atlantic before the voyages of Columbus. Moreover, the fact that our results, on three different trees, converge on the same year is notable and unexpected. This coincidence strongly suggests Norse activity at L'Anse aux Meadows in AD 1021. In addition, our research demonstrates the potential of the AD 993 anomaly in atmospheric 14C concentrations for pinpointing the ages of past migrations and cultural interactions.&lt;/ref&gt; og það gerir L'Anse aux Meadows án efa að elsta stað þar sem Evrópubúar komu til landa vestan við [[Grænland]]. Fornleifarnar og tímasettningin koma nokkuð heim og saman við frásögurnar í tveimum [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]]: [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] og [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] sem stundum eru nefndar saman sem Vínlandssögurnar.  Í þessum sögum er sagt frá ferðum [[Norrænir Grænlendingar|norrænna manna frá Grænlandi]] til landa sem þeir nefndu [[Helluland]], [[Markland]] og [[Vínland]]. 

Fornleifarnar benda til þess að byggðin hafi þjónað fremur sem bækistöð fyrir verðmætaöflun sunnar heldur en tilraun til landnáms. &lt;ref&gt; Páll Bergþórsson (1997). [https://baekur.is/bok/010b2d7f-4046-41b2-b72b-a1ad878e4887 Vínlandsgátan], Mál og menning, ISBN 9979315849&lt;/ref&gt; Svæðið nær yfir 31 ferkílómetra, bæði af landi og sjó, þar eru leifar átta bygginga úr [[Torfbær|torfi]] yfir viðargrind. Þar hafa fundist yfir 800 norrænir munir,&lt;ref&gt; Sarolta Anna Takacs; Eric H. Cline (17 July 2015). The Ancient World, Volumes 1–5. Routledge. bls. 272–. ISBN 978-1-317-45839-5.&lt;/ref&gt; þar á meðal hlutir úr [[Brons|bronsi]], beinum og steini og [[Gjall|gjallmolar]] og [[Viðarkol|viðarkolaleifar]] benda greinilegar til rauðajárnframleiðslu.&lt;ref&gt; Kirsten Wolf (2004). Daily Life of the Vikings. Greenwood Publishing Group. bls. 139–. ISBN 978-0-313-32269-3. OCLC 253909682.&lt;/ref&gt; Staðurinn var útnefndur þjóðminjastaður Kanada árið 1968 og á [[Heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá UNESCO]] árið 1978.

==Saga==
===Frumbyggjar===
Áður en Norðmenn komu til Nýfundnalands eru frumbyggjaþjóða á L'Anse aux Meadows svæðinu fyrir komu norrænna manna þangað, elstu minjarnar eru um 6.000 ára gamlar. Hins vegar virðist en þeirra búið samtímis norrænu byggðinni. Mest áberandi minjar um fyrri byggð eru frá svo nefndu [[Dorset-menning|Dorset-fólki]], sem bjuggu á svæðinu um 300 árum á undan norrænu byggðinni. Samkvæmt kolefnisaldursgreiningum hefur fyrsta þjóðin, sem kölluð er Maritime Archaic á ensku, búið frá 4000 f.Kr, þangað til um 1000 f.Kr. Þetta fólk notaði trébáta og lifðu aðallega á veiðum á [[Sjávarspendýr|sjávarspendýrum]]. &lt;ref&gt;James A. Tuck (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/maritime-archaic.php Maritime Archaic tradition]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt; Frá 1000 f.Kr. þangað til um 800 – 850 mismunandi Dorset-hópar.&lt;ref&gt;Ralph T. Pastore (1998). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/palaeo-eskimo.php Palaeo-Eskimo Peoples]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt; Eftir norrænu byggðina um 1200 og fram til um það bil 1500 e.Kr. bjuggu þar [[Beothuk]] frumbyggjar.&lt;ref&gt;Ralph T. Pastore (1997). [https://www.heritage.nf.ca/articles/indigenous/beothuk.php  The Beothuk]. Heritage  The Newfoundland and Labrador&lt;/ref&gt;
===Norræn byggð===
Fornminjar í L'Anse aux Meadows voru grafnar upp undir stjórn Helge og Anne Stine Ingstad á árunum 1961-1968, meðal annars með þátttöku [[Kristján Eldjárn|Kristjáns Eldjárns]] 1962.&lt;ref&gt; Kristján Eldjárn (2012), Vínlandsdagbók. Útgefandi: Forlagið, ISBN: 9789979535775&lt;/ref&gt; 
[[Mynd:Authentic Viking recreation.jpg|right|thumb|Norrænar tilgátubyggingar á L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi.]] 
[[mynd:L'Anse aux Meadows National Historic Site - features map with labels - 2025.svg|upright=1.4|thumb|Kort af norræna svæðinu á L'Anse aux Meadows&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Norrænar búðatóftir:&lt;br/&gt;
'''A''' - Skáli,
'''B''' - Hús,
'''C''' - Kofi,
'''D''' – Skáli,
'''E''' - Kofi,
'''F''' – Meginskáli,
'''G''' - Kofi,
'''J''' - Smiðja&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Nýbyggingar:&lt;br/&gt;
'''1''' - Tilgátubyggingar A, B, C, og J]]
Nú er svæðið að mestu leyti opið graslendi en fyrir 1000 árum var þar skógur sem hefur verið hentugur til að höggva tré til bátasmíði, húsabyggingar og vinnslu á rauðajárni.&lt;ref&gt; : The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland. Breakwater Books. ISBN 978-1-55081-158-2.&lt;/ref&gt; Tóftir átta bygginga (merktar frá A–J á kortinu) fundust. Fornleifafræðingarnir rannsökuðu leifar átta norrænna húsa og eina kolagröf, fyrir utan ýmiskonar minjar frumbyggja.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.&lt;/ref&gt; Þrjú húsanna voru líklega íveruhús með langeldum á miðju gólfi, hin eru talin vera vöruskemmur eða verkstæði. Öll húsin voru byggð úr [[Torfbær|torfi]] með timburgrind að innan, og var torf bæði í þaki og veggjum. Bæði hafa verið notaðir strengir, hnausar og klömbrur í byggingarnar. Flestir veggir voru tvíhlaðnir með sandi og möl sem fyllingu og styrktir með strengjatorfi sent var lagt þversum, en ytri og innri hleðsla úr hnausum og strengjum. Þetta er sama byggingarlag og tíðkaðist á íslandi og Grænlandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 134&lt;/ref&gt; Stærsti skálinn (F) var 28,8 m × 15,6 m, og var skipt í nokkur rými.&lt;ref&gt; Wallace, Birgitta (2021). [https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows &quot;L'Anse aux Meadows&quot;.] The Canadian Encyclopedia. Historica Canada.&lt;/ref&gt; Þrjár minni byggingar (B, C, G) gætu verið vöruskemmur eða verkstæði. Eitt af þeim var smiðja og rauðablásturshús og viðarkolagröf í grennd, samskonar og fundist hafa í Noregi og á Íslandi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 140&lt;/ref&gt; (bygging J), annað bygging fyrir smíðar (bygging D), þar fannst meðal annars sundurklipptur hnoðsaumur, tréspónn og aflóga smíðisgripir. Þar fyrir utan voru fjögur lítil naust grafin neðan við fjörukambin. Hins vegar hafa engar vísbendingar um [[Fjós|fjós]] eða önnur gripahús eða búfé fundist í L'Anse aux Meadows.

[[Mynd:L'AnseAuxMeadowsModel.jpg|upright=1.4|thumb|Þrívíddarmódel af norrænu byggðinni í L'Anse aux Meadows]]Mikið af minjum hefur fundist en heimilisáhöld og persónulegir munir eru fáir og nær eingöngu smáhlutir sem eigendur gátu auðveldlega glutrað niður. Meðal þess var lítil hringnæla sem var notuð til að næla saman föt, einnig [[Snælda|snældusnúður]] úr tálgusteini og lítið nálabrýni úr kvarsi.&lt;ref&gt;Birgitta Wallace, (1990) bls. 142&lt;/ref&gt; 
Engin leið að vita hversu margt fólk var í búðunum á hverjum tíma, þó að íveruhúsin gætu hýst 30 til 160 manns.&lt;ref&gt; Kolodny, Annette (2012). In Search of First Contact: The Vikings of Vinland, the Peoples of the Dawnland, and the Anglo-American Anxiety of Discovery. Duke University Press. bls. 95. ISBN 978-0-8223-5286-0.&lt;/ref&gt; Heildaríbúafjöldi Grænlands á þeim tíma var um 2.500 til 3000, sem þýðir að L'Anse aux Meadows-svæðið var minna en 10 prósent af norrænu byggðunum á Grænlandi.&lt;ref&gt;Richards, J. D. (2005). The Vikings: A Very Short Introduction. Oxford University Press. Bls. 112. doi:10.1093/actrade/9780192806079.003.0011. ISBN 978-0-19-280607-9.&lt;/ref&gt;

Ekki er hægt að ákveða með neinni nákvæmni hvað þessi hús voru lengi notuð til búsetu en það hefur sennilega verið um fá ár að ræða, eða í mesta lagi fáeina áratugi fremur en aldir. Allar líkur eru á að byggðin hafi ekki staðið lengi því að öskuhaugar eru ekki miklir, í mesta lagi nokkur ár, og engin merki eru um grafreiti.&lt;ref&gt;Páll Bergþórsson (1997). Bls. 169&lt;/ref&gt; Árið 2021 sýndu rannsóknir að tré som notað var við byggingarnar hafi verið fellt ár 1021, það sýnir hins vegar ekki hvenær norrænir menn  komu þangað eða eða hversu lengi þeir voru þar. Þessi aldursgreiningin byggist á kolefnisaldursgreiningu á viðarstykkjum sem hafa verið skornir með málmverkfærum sem frumbyggjar á svæðinu notuðu ekki.  &lt;ref&gt;Kuitems, Margot; Wallace, Birgitta L.; Lindsay, Charles; Scifo, Andrea; Doeve, Petra; Jenkins, Kevin; Lindauer, Susanne; Erdil, Pınar; Ledger, Paul M. (20. oktober 2021).[ https://www.nature.com/articles/s41586-021-03972-8 «Evidence for European presence in the Americas in ad 1021».] Nature: 1–4. ISSN 1476-4687. doi:10.1038/s41586-021-03972-8. «However, it has thus far not been possible to determine when this activity took place. Here we provide evidence that the Vikings were present in Newfoundland in AD 1021. We overcome the imprecision of previous age estimates by making use of the cosmic-ray-induced upsurge in atmospheric radiocarbon concentrations in AD 993 (ref. 6). Our new date lays down a marker for European cognisance of the Americas, and represents the first known point at which humans encircled the globe.»&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brian Handwerk, [https://www.smithsonianmag.com/science-nature/new-dating-method-shows-vikings-occupied-newfoundland-in-1021-ce-180978903/ New Dating Method Shows Vikings Occupied Newfoundland in 1021 C.E.] Smithsonian Magazine, October 20, 2021&lt;/ref&gt;
Samkvæmt rannsókn frá árinu 2019, sem var birt í vísindatímaritinu PNAS, er mögulegt að norræn umsvif hafi verið í L'Anse aux Meadows í allt að heila öld. &lt;ref&gt;Forbes, Véronique; Girdland-Flink, Linus; Ledger, Paul M. (10 July 2019). [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6681721/ &quot;New horizons at L'Anse aux Meadows&quot;.] Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (31): 15341 15343. Bibcode:2019PNAS..11615341L. doi:10.1073/pnas.1907986116. ISSN 0027-8424. PMC 6681721. PMID 31308231.&lt;/ref&gt;

Flestir fræðimenn eru nú á þeirri skoðun að L’Anse aux Meadows hafi ekki verið Vínland. Ekki síst vegna þess að þar er ekkert að finna af þeim gæðum Vínlands sem sögurnar segja frá, svo sem [[Vínber|vínberjum]] eða kjörviði. Hins vegar telja þeir að L’Anse aux Meadows hafi verið bækistöð þegar komið var frá Grænlandi því þar opnaðist leiðin suður á bóginn að suðurströnd St. Lawrenceflóa,  til hins eiginlega Vínlands og mögulega enn lengra. Einnig bækistöð þegar aftur var haldið til Grænlands. [[Birgitta Wallace]] taldi að Straumfjörður og Leifsbúðir sem nefndir í Eiríkssögu rauða og Grænlendingasögu væru L‘Anse aux Meadows.&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://id.erudit.org/iderudit/nflds19_1art02 The Norse in Newfoundland:L'Anse aux Meadows and Vinland]. Newfoundland and Labrador Studies. Volume 19, Number 1, Spring 2003, bls. 5–43&lt;/ref&gt;

Í bækistöðunum hafa skipshafnirnar notað búðirnar til hvíldar og til að gera við skipin. Einnig gætu þeir haft þar vetursetu til að geta haldið áfram næsta sumar að sækja vörur frá hinu eiginlega Vínlandi eða bíða þess að ísa leysi við Nýfundnaland og Larbrador. Siglingaleiðin frá Leifsbúðum til Grænlands er mun styttri en frá Vínlandi sjálfu ef það hefur verið langt í suður. Norður og vestur Labradorhaf, allt suður að norðhluta Nýfundnalands er þakið hafís frá október byrjun fram til loka maí eða byrjun júní.&lt;ref&gt;[ https://www.canada.ca/en/environment-climate-change/services/ice-forecasts-observations/latest-conditions/climatology.html  Canadian Ice Service Ice Climatology]&lt;/ref&gt;

[[Mynd:NAS-031 Juglans cinerea.png|thumb|Lauf smjörhnetutrés og hnetur ]] Þótt almennt sé nú talið að L'Anse aux Meadows hafi verið bækistöð norrænna manna í landaleit og í leit að timbri og öðrum verðmætum en ekki tilraun til landnáms, þá er enn umdeilt hversu langt suður þeir fóru. Í Vínlandssögunum er sagt að vínber hafi fundist á Vínlandi og  það bendir til þess að þeir hafi að minnsta kosti farið til suðurstrandar [[St. Lawrence-fljót]]s og fundið bæði villtan vínvið og hnetutré. Þrjár smjörhnetur (''Juglans cinerea'') fundust við L'Anse aux Meadows, en þessi hnetutegund vex aðeins sunnan við St. Lawrence-fljót.&lt;ref&gt;[https://publications.gc.ca/pub?id=9.840850&amp;sl=0 COSEWIC assessment and status report on the butternut, Juglans cinerea, in Canada]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Birgitta Wallace, [https://www.researchgate.net/publication/250260771_L'Anse_Aux_Meadows_Leif_Eriksson's_Home_in_Vinland &quot;L’Anse aux Meadows, Leif Eriksson's Home in Vinland&quot;], Norse Greenland: Selected Papers from the Hvalsey Conference 2008 Journal of the North Atlantic, 2009, bls. 114-125. DOI:10.3721/037.002.s212&lt;/ref&gt; 

[[Mynd:Vitis riparia 15-p.bot-vitis.rip-02.jpg|thumb|Lækjavínviðarber]] Vínberin sem sagt er að hafi fundist í Vínlandi gætu verið lækjavínviður (''Vitis riparia''), tegund af villtum þrúgum sem vaxa á trjám en en hafa aldrei vaxið á Nýfundnalandi. Grænlendingarnir hafa fundið tré umvafin lækjavínviði sunnan við L'Anse aux Meadows og kallað þau vínvið.&lt;ref&gt;[https://data.canadensys.net/vascan/name/Vitis%20riparia Vitis riparia - Database of Vascular Plants of Canada (VASCAN)]&lt;/ref&gt;

L'Anse Aux Meadows hefur að öllum líkindum verið lítil og skammlíf bækistöð, fyrst og fremst notuð við skógarhögg og timburflutninga og einnig skipaviðhalds, frekar en til landnáms eins og á Grænlandi.&lt;ref&gt;Frakes, Jerold C., &quot;Vikings, Vínland and the Discourse of Eurocentrism.&quot; The Journal of English and Germanic Philology 100, no. 2 (April, 2001):197&lt;/ref&gt;
==Sjá einnig==

* [[Helluland]]
* [[Markland]]
* [[Vínland]]
* [[Norrænir Grænlendingar]]

===Tilvitnanir===
&lt;references/&gt;

==Ítarefni==
* Birgitta Wallace (1990): [https://timarit.is/gegnir/991006602489706886 „Norrænar fornminjar í L´anse aux Meadows.“] Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1989. Ólafur Halldórsson þýddi.
* Gunnar Karlsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=125 „Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?“] Vísindavefurinn, 19. febrúar 2000.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82673 „Hafa fundist fornleifar á Grænlandi og Vínlandi eftir norræna víkinga?“] Vísindavefurinn, 22. nóvember 2021.
* Orri Vésteinsson. [https://visindavefur.is/svar.php?id=82287 „Hvar voru skip víkinga sem sigldu til Vesturheims smíðuð?“] Vísindavefurinn, 8. september 2021.
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2001]
* [https://timarit.is/page/5680588?iabr=on Halldór Hermannsson, Vínlandsferðirnar,Tímarit Þjóðræknisfélags Íslendinga - 1. tölublað (01.04.1919)]

[[Flokkur:Vínland]]
[[Flokkur:Saga Íslands]]
[[Flokkur:Saga Grænlands]]
[[Flokkur:Saga Kanada]]
[[Flokkur:Kanada]]
[[Flokkur:Nýfundnaland og Labrador]]
[[Flokkur:Nýfundnaland]]</text>
      <sha1>4yfbarae2beihex3mus4w5gpcsaen4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carl Richard Unger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59823</id>
    <revision>
      <id>1963072</id>
      <parentid>1956391</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Helstu útgáfur */</comment>
      <origin>1963072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6179" sha1="g773kpv8v4jy569i9ehs4rwksyxg4v0" xml:space="preserve">[[Mynd:C.R. Unger.jpg|thumb|right|250px|Carl Richard Unger. Úr ''Skilling-Magazin'' 1867.]]
'''Carl Richard Unger''' (f. [[2. júlí]] [[1817]], d. [[30. nóvember]] [[1897]]) var norskur [[málfræði]]ngur og [[textafræði]]ngur, [[prófessor]] við [[Háskólinn í Ósló | Háskólann í Kristjaníu]], nú í [[Ósló]]. 

== Æviágrip ==
C. R. Unger fæddist í [[Kristjanía (Ósló)|Kristjaníu]] og ólst þar upp að mestu. Foreldrar hans voru Johan Carl Jonassen Unger (1757–1840) og síðari kona hans Anne Marie Wetlesen (1777–1864).

Unger varð stúdent [[1835]] og hóf nám í [[málfræði]], en lauk aldrei embættisprófi vegna lélegrar frammistöðu í [[stærðfræði]]. Hann varð styrkþegi við Háskólann í Kristjaníu [[1841]], og fór fyrst til [[Kaupmannahöfn | Kaupmannahafnar]] til þess að rannsaka forn handrit. Komst hann brátt að því að prentaðar útgáfur voru oft ónákvæmar og gáfu villandi upplýsingar um orðmyndir og texta handritanna. Gerði hann þá nákvæmar uppskriftir af mörgum handritum. Á árunum 1843–1845 var hann í París og London til þess að rannsaka og skrifa upp handrit sem til voru í fornum norsk-íslenskum þýðingum. Vorið 1845 hóf Unger að flytja fyrirlestra við Háskólann í Kristjaníu. Árið [[1851]] varð hann lektor í germanskri og rómanskri málfræði og prófessor [[1862]]. Hann hélt einkum fyrirlestra um málfræði norrænna mála, handritalestur og [[textafræði]]. Á löngum kennsluferli brúaði hann bilið milli frumherjanna í norrænum fræðum í Noregi og þeirra sem tóku við og voru virkir fram um miðja 20. öld. 

Unger hóf um 1841 undirbúning að [[fornnorska|fornnorskri]] (og [[forníslenska|forníslenskri]]) [[orðabók]], en þegar hann komst að því að [[Johan Fritzner]] væri kominn vel á veg með slíkt verk, afhenti hann honum gögn sín og veitti honum leiðsögn. Þegar Fritzner varð svo frá að hverfa, á bls. 384 í þriðja bindi verks síns: ''[[Ordbog over det gamle norske Sprog]]'' 1–3 (1886–1896), tók Unger við og lauk útgáfunni.

Árið 1861 stofnaði Unger ''[[Det norske Oldskriftselskab]]'' (''[[Norska fornritafélagið]]''), ásamt nokkrum samstarfsmönnum sínum, svo sem [[Rudolf Keyser]], [[P. A. Munch]], [[Sophus Bugge]], [[Oluf Rygh]] o.fl. Margar af textaútgáfum Ungers voru á vegum þess félags, en aðrar voru boðsrit á vegum Háskólans í Kristjaníu.

Hinn 1. janúar 1897 gáfu nokkrir nemendur og samstarfsmenn Ungers út rit honum til heiðurs, í tilefni af því að þá var hálf öld frá því hann hóf útgáfustarf sitt, auk þess sem hann var þá á 80. aldursári: 
* ''Sproglig-historiske studier tilegnede professor C. R. Unger''. 
Hann varð félagi í [[Norska vísindafélagið|Konunglega norska vísindafélaginu]] frá 1853, í [[Vísindafélagið í Kristjaníu|Vísindafélaginu í Kristjaníu]] frá stofnun þess 1857, og í ýmsum erlendum fræðafélögum.

Unger sagði af sér prófessorsembætti vorið 1897; nokkrum mánuðum síðar var hann allur. Hann var ógiftur. 

== Ritstörf ==
=== Helstu útgáfur ===
Unger var afkastamikill og nákvæmur útgefandi sagnfræðiheimilda og rita frá gullöld [[Noregur|Noregs]] og [[Ísland]]s, og eru flestar þessar útgáfur enn í fullu gildi. Meðal þeirra eru:
* ''[[Diplomatarium Norvegicum]]'', þ.e. Norska fornbréfasafnið. Unger gaf út 1.–15. bindi (1.–5. með [[Christian C. A. Lange]] og 6.–15. með [[Henrik Jørgen Huitfeldt-Kaas]]).
* ''[[Fagurskinna|Fagrskinna]]'', Christiania 1847. Með [[Peter Andreas Munch]].
* ''Kongespejlet – [[Speculum Regale]] – [[Konungs skuggsjá]]'', Christiania 1848. Með [[Rudolf Keyser]] og Peter Andreas Munch.
* ''[[Alexanders saga]]'', Christiania 1848.
* ''[[Ólafs saga helga (helgisagan)|Ólafs saga hins helga]]'', Christiania 1849. Með Rudolf Keyser.
* ''[[Strengleikar]] eða Ljóðabók'', Christiania 1850. Með Rudolf Keyser.
* ''[[Barlaams saga|Barlaams ok Josaphats saga]]'', Christiania 1851. Með Rudolf Keyser.
* ''[[Þiðriks saga af Bern|Saga Þiðriks konungs af Bern]]'', Christiania 1853.
* ''[[Ólafs saga helga|Saga Ólafs konungs ens helga]]'', Christiania 1853. Með Peter Andreas Munch.
* ''[[Karlamagnús saga|Karlamagnús saga ok kappa hans]]'', Christiania 1860.
* ''[[Flateyjarbók]]'' 1–3, Christiania 1860–1868. Með [[Guðbrandur Vigfússon|Guðbrandi Vigfússyni]], sem skrifaði upp textann.
* ''[[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]]'', Christiania 1862.
* ''[[Norska hómilíubókin|Gammel norsk homiliebok]]'' - Codex AM 619 4to, Christiania 1864.
* ''[[Morkinskinna]]'', Christiania 1867.
* ''[[Heimskringla]]'', Christiania 1868.
* ''[[Thomas saga erkibyskups]]'', Christiania 1869.
* ''[[Maríu saga]]'', Christiania 1871.
* ''[[Codex Frisianus]]'', Christiania 1871. [http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesbok&amp;bokid=codexfris ''Codex Frisianus'' - Netútgáfa]
* ''[[Konungasögur]] - Sagaer om Sverre og hans efterfølgere'', Christiania 1873.
* ''[[Postula sögur|Postola sögur]]'', Christiania 1874.
* ''[[Heilagra manna sögur]]'' 1–2, Christiania 1877.

Með tímanum varð Unger svo handgenginn máli handritanna, að hann réðist í að þýða á „fornnorsku“ nokkra kafla úr ''Þiðriks sögu'', sem glatast höfðu úr norsku handriti sögunnar, en voru varðveittir í fornsænskri þýðingu.

=== Nokkur önnur rit ===
* ''Oldnorsk læsebog med tilhørende glossarium'', Christiania 1847. Með P. A. Munch. Unger sá einn um endurskoðaða útgáfu 1863.
* ''Det oldnorske sprogs eller norrønasprogets grammatik'', Christiania 1847. Með P. A. Munch.

== Heimildir ==
* ''Norsk biografisk leksikon'' 9, Oslo 2005.
* Ludvig Holm-Olsen: ''Lys over norrøn kultur''. Oslo 1981.
* {{wpheimild | tungumál = no | titill = Carl Richard Unger | mánuðurskoðað = 23. janúar | árskoðað = 2008}}

== Tengill ==
* [https://www.snl.no/.nbl_biografi/C_R_Unger/utdypning Carl Richard Unger – Ítarlegt æviágrip] — Norsk biografisk leksikon.

[[Flokkur:Norskir textafræðingar|Unger, Carl Richard]]
[[Flokkur:Saga Noregs]]
{{fde|1817|1897|Unger, Carl Richard}}</text>
      <sha1>g773kpv8v4jy569i9ehs4rwksyxg4v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bouveteyja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60893</id>
    <revision>
      <id>1963170</id>
      <parentid>1962331</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10750" sha1="em9xjzy6070n7ykggstlwzxcxocc9uc" xml:space="preserve">{{Hreingerning}}
{{hnit|54|26|S|03|24|E|display=title|region:BV}}
{{Eyja}}
'''Bouveteyja''' ([[norska]]: ''Bouvetøya'', einnig sögulega þekkt sem '''Liverpooleyja''' ellegar '''Lindsayeyja''') er óbyggð  eldvirk [[eyja]] við mörk [[Suður-Íshaf]]sins í Suður-[[Atlantshaf]]i, langt suðsuðvestur af [[Góðrarvonarhöfði|Góðrarvonarhöfða]] ([[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]). Hún er hjálenda [[Noregur|Noregs]], en er ekki hluti af [[Suðurskautsbandalagið|Suðurskautsbandalaginu]], þar sem eyjan er norðan breiddarbaugsins sem Suðurskautsbandalagið takmarkast við.&lt;ref&gt;{{cite book | author1=LeMasurier, W. E. |author2=Thomson, J. W. (eds.) | title = Volcanoes of the Antarctic Plate and Southern Oceans | url=https://archive.org/details/volcanoesofantar0000unse | publisher = [[American Geophysical Union]] | date = 1990 | pages = 512 pp | isbn = 0-87590-172-7 }}&lt;/ref&gt;

== Saga ==
[[Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier]], sem stjórnaði [[Frakkland|frönsku]] skipunum ''Aigle'' og ''Marie'' fann Bouveteyju þann 1. janúar árið [[1739]]. Hann skráði þó ekki stöðu eyjarinnar rétt, heldur 8 gráðum austar. Bouvet sigldi ekki í kringum þetta land sem hann fann, svo að þá var enn óljóst hvort þetta væri eyja eða hluti af heimsálfu.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.worldstats.org/world/bouvet_island.shtml
 | title = Worldstats: Providing information about our world!
 | publisher = worldstats.org
 | date = 2007-01-14
 | access-date = 2008-02-10
 | archive-date = 2007-12-16
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071216001306/http://www.worldstats.org/world/bouvet_island.shtml
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;

Árið [[1772]] hélt kapteinn [[James Cook]] frá Suður-Afríku í sendiför til þess að finna eyjuna, en þegar hann kom að hnitunum 54°S, 11°E þar sem Bouvet sagðist hafa séð eyjuna, var ekkert að sjá. Cook gerði ráð fyrir að Bouvet hefði ruglast á hafísjaka og eyju, og hætti við leitina. &lt;ref&gt;
Boudewijn Buch - Eilanden (Holland, 1991)&lt;/ref&gt;

Eyjan kom ekki aftur fyrir sjónir manna fyrr en árið [[1808]], þegar James Lindsay, kapteinn [[Enderby Company]]-[[hvalveiði]]skipsins ''Snow Swan,'' kom að henni.  Þrátt fyrir að hann tæki ekki þar land þar varð hann fyrsti maðurinn til þess að staðsetja eyjuna rétt. Á þessum tíma var eyjan oft nefnd Lindsay-eyja, enda þótti ekki alveg víst að þetta væri sama eyjan og Bouvet hafði séð.

Það var svo í desember árið [[1822]] sem menn stigu í fyrsta sinn fæti á eyjuna, en þá lenti kapteinninn [[Benjamin Morrell]] selveiðibátnum ''Wasp'' á eyjunni í leit að [[selur (spendýr)|sel]]. Hann fann nokkra seli og veiddi til skinna.

Þann [[10. desember]] árið [[1825]] lenti kapteinn Norris, skipstjóri Enderby Company-hvalveiðiskipanna ''Sprightly'' og ''Lively'' á eyjunni, nefndi hana ''Liverpooleyju'' og gaf [[Breska krúnan|Bresku krúnunni]]. Aftur var ekki vitað hvort þetta væri sama eyja og áður hafði fundist á þessum slóðum. Hann sagðist einnig hafa séð aðra eyju nálægt, sem hann nefndi [[Thompsoneyja (Suður-Atlantshaf)|Thompsoneyju]]. Engin merki finnast um þá eyju.

Árið [[1898]] kom skip [[Þýskaland|þýsku]] ''Valdivia''-sendifararinnar sem [[Carl Chun]] stýrði að eyjunni en lenti ekki.

Fyrsta langdvöl á eyjunni var árið [[1927]], þegar hin [[Noregur|norska]] áhöfn skipsins ''Norvegia'' dvaldist á eyjunni í um það bil mánuð, og á þessari dvöl byggðist tilkall leiðtoga áhafnarinnar, [[Lars Christensen]], til eyjarinnar fyrir hönd [[Noregur|Noregs]], en Norðmenn nefndu eyjuna Bouveteyju (Bouvetøya).&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = https://polarflight-online.tripod.com/polarpers3.htm
 | title = Polar Pioneers: Hjalmar Riiser-Larsen
 | publisher = PolarFlight Online--North Polar Regions News and Information Magazine
 | date = 2007-07-05
 | access-date = 2026-03-30
 | archive-date = 2025-11-16
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20251116070934/https://polarflight-online.tripod.com/polarpers3.htm
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
Norska ríkið innlimaði eyjuna þann [[1. desember]] árið [[1927]] og með konunglegri tilskipun þann [[23. janúar]] árið [[1928]] varð Bouveteyja norsk hjálenda. Ári síðar dró [[Stóra-Bretland]] til baka tilkall sitt til eyjunnar. Árið [[1930]] voru samþykkt lög í norska þinginu um að eyjan yrði hjálenda sem lyti valdi Noregs, en væri ekki hluti af ríkinu sjálfu.

Árið [[1964]] fannst [[björgunarbátur]] á eyjunni, ásamt fleiri þarfaþingum; en því miður voru farþegar björgunarbátsins horfnir.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://eosweb.larc.nasa.gov/HPDOCS/misr/misr_html/bouvet_island.html
 | title = MISR Image: Bouvet Island
 | publisher = NASA
 | date = 2007-01-14
 | access-date = 2008-02-10
 | archive-date = 2009-09-25
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090925233134/http://eosweb.larc.nasa.gov/HPDOCS/misr/misr_html/bouvet_island.html
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;

Árið [[1971]] voru Bouveteyja og landhelgi hennar gerð að [[náttúruverndarsvæði]]. Á árunum milli [[1950]] og [[1960]] sýndi [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] því áhuga að koma þar fyrir veðurathugunarstöð, en aðstæður voru taldar of óöruggar. Eyjan er enn óbyggð, en árið 1977settu Norðmenn þar upp fjarstýrða [[veðurathugunarstöð]].

Þann [[19. október]] árið [[2007]] tilkynntu norskir heimskautaeftirlitsmenn að gervihnattarmyndir sýndu ekki lengur upplýsingastöðina sem sett var upp á eyjunni árið [[1994]]. Talið er að stöðin hafi fokið út á sjó. Jarðskjálfti sem varð á þessu svæði árið [[2006]] á að hafa laskað grunn stöðvarinnar, og gert hana veikari fyrir hinum öflugu vindum á svæðinu.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://npweb.npolar.no/Artikler/2007/1192800802.58
 | title = Norwegian field station gone with the wind
 | publisher = Norwegian Institute of Polar Research
 | date = 2007-10-19
 | access-date = 2008-02-10
 | archive-date = 2009-01-05
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090105122901/http://npweb.npolar.no/Artikler/2007/1192800802.58
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;

== Landfræði ==
Bouveteyja er 49 km² að flatarmáli og eru 93% af þeim (45,57 km²) hulin ís sem liggur yfir suður- og austurströndinni.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bv.html
 | title = CIA - The World Factbook - Bouvet Island
 | publisher = CIA
 | date = 2007-01-14
 | access-date = 2008-02-10
 | archive-date = 2010-10-08
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101008042249/https://cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bv.html
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;

Bouveteyja er meðal afskekktastu eyja í heiminum. Næsta fasta land er [[Matthildarland]] á [[Suðurskautslandið|Suðurskautslandinu]], sem er um 1.600 km (1.000 mílur) suður af eynni og einnig óbyggt.

Hafnlaust er á eyjunni, aðeins skipalægi úti á sjó, og er hún þess vegna illaðgengileg. Ströndin er mjög brött og því auðveldast að komast að eyjunni með þyrlu frá skipi í grennd. Jöklarnir mynda þykkt íslag sem fellur af háum klettum ofan í sjóinn eða ofan á svartar strandir með eldfjallasandi. Strandlengjan (29,6 km) er oft umkringd [[hafís]]. Hæsti punktur eyjunnar nefnist ''Olavtoppen'', og er 780 m yfir sjávarmáli. Fuglar hafa nýtt sér [[Hraun|hraunbreiðu]] á vesturströnd eyjarinnar, sem kom upp í eldgosi á árunum [[1955]] – [[1958]], sem varpstað.

Vegna slæmra veðurskilyrða og ísilagðrar jarðar, vaxa aðeins [[fléttur]] og [[Mosar|mosar]] á eyjunni. [[Selir]], [[Sjófuglar|sjófuglar]] og [[mörgæsir]] eru eina dýralífið.

Þótt Bouveteyja sé óbyggð, hefur hún [[þjóðarlén]]ið [[.bv]], en það hefur þó enn ekki verið notað.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = http://www.norid.no/domenenavnbaser/bv-sj.html
 | title = Norid: .bv and .sj domains are not in use
 | publisher = Norid
 | date = 2007-01-14
 | access-date = 2008-02-10
 | archive-date = 2009-02-07
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090207215311/http://www.norid.no/domenenavnbaser/bv-sj.html
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;  Lítill hópur [[útvarpsamatöra]] hefur ferðast til þessa afskekkta staðar ([[kallmerki]] notuð á eyjunni byrja á ''3Y''). Þar er ekkert landsnúmer eða [[svæðisnúmer]] og ekkert símasamband, [[póstnúmer]] né póstþjónusta. Skip sem koma að Bouveteyju teljast innan UTC Z [[tímabelti]]sins. Norsk lög kveða á um að tími í norskum hjálendum eigi að vera UTC+1, nema ákveðinn hluta árs eða DST (Daylight saving time).
&lt;ref&gt;{{cite web
 | url =http://www.lovdata.no/all/hl-20070126-004.html
 | title = LOV 2007-01-26 nr 04: Lov om målenheter, måling og normaltid.(Law about measurement, units and standard time)
 | publisher = Norwegian Government, NHD
 | date = 2008-01-01
}}&lt;/ref&gt; Þetta þýðir að lögbundinn tími á Bouveteyju er UTC+1, líkt og á [[Jan Mayen]] sem landfræðilega séð ætti að vera í tímabeltinu UTC-1, en lýtur þó sömu lögum og Bouvet eyja og er í UTC+1.

== Bouveteyja í skáldskap ==
Eyjan kemur fyrir í myndinni ''[[Alien vs. Predator]]'' sem frumsýnd var árið [[2004]], og þar er norska nafnið Bouvetøya notað. Í einni gerð myndarinnar er þó bent á eyjuna á gervihnattarmynd á u.þ.b. sama stað og [[Eyja Péturs I|Eyju Péturs I]].

== Sjá einnig ==
* [[.bv]] (þjóðarlén Bouveteyju)

== Heimildir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.oiepoie.nl/kaart/bouvet_island/ Bouvet Island as seen from a Satellite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215131912/http://www.oiepoie.nl/kaart/bouvet_island/ |date=2009-02-15 }}
* {{cite web|url=http://www.btinternet.com/~sa_sa/bouvetoya/bouvetoya.html|title=Information on Bouvet Island|archiveurl=https://archive.today/20120722070720/http://www.btinternet.com/~sa_sa/bouvetoya/bouvetoya.html|archivedate=2012-07-22|access-date=2008-02-10}}
* [http://www.70south.com/resources/antarctic-islands/bouvetoya/ Bouvet Island - Bouvetøya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070706080832/http://www.70south.com/resources/antarctic-islands/bouvetoya |date=2007-07-06 }}
* [http://www.infoplease.com/spot/desertisland11.html Bouvet Island at Infoplease]
* [https://www.qsl.net/wd4ngb/3y0.htm 2000 Bouvet Island amateur radio expedition (3YØC)]
* [https://web.archive.org/web/20080112115930/http://www.geocities.com/CapeCanaveral/Hangar/4073/ftr_cty.html 1990 Bouvet Island amateur radio expedition (3Y5X)]
&lt;br /&gt;

[[Flokkur:Bouveteyja| ]]
[[Flokkur:Eyjar í Suður-Atlantshafi]]
[[Flokkur:Eyðieyjar]]
[[Flokkur:Norskar eyjar]]
[[Flokkur:Norskar hjálendur]]</text>
      <sha1>em9xjzy6070n7ykggstlwzxcxocc9uc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arthur Cecil Pigou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69962</id>
    <revision>
      <id>1963127</id>
      <parentid>1955639</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12349" sha1="3ipoco9909enywoiw02yq2icmou9de9" xml:space="preserve">[[Mynd:A.C. Pigou.jpg|thumb|Arthur Cecil Pigou]]
'''Arthur Cecil Pigou''' (fæddur [[18. nóvember]] 1877, dáinn [[7. mars]] 1959) var [[Bretland|breskur]] [[Klassísk hagfræði|klassískur hagfræðingur]] og kennari við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]]. Sem kennari við Cambridge-háskóla á tímabili þegar hagfræði var ung fræðigrein átti Pigou þátt í að móta kennslu greinarinnar og fjöldann allan af ungum afburðarnemendum sem útskrifuðust úr skólanum og tóku að sér mikilvæg störf í samfélaginu. Pigou var best þekktur fyrir framlög hans til [[velferðarhagfræði]] eftir að hann gaf út bókina [[Hagfræði Velferðarinnar]] (''e.The Economics of Welfare)'' árið 1920. Í því riti þróaði hann hugmyndina um [[úthrif]] (e. Externalities). Pigou beitti hagfræðilegri greiningu sinni á fjölda annarra vandamála, þar á meðal [[tollstefnu]], [[atvinnuleysi]] og [[ríkisfjármál]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-Cecil-Pigou|title=Arthur Cecil Pigou {{!}} Welfare Economics, Marginal Utility &amp; Laissez-Faire {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Pigou fæddist í bænum [[Ryde]] á [[Wighteyja|Wighteyju]], sonur hermannsins Clarence Pigou og Noru Lees, dóttur John Lees, þriðja baróns af Blackrock. Arthur gekk í [[Harrow-skóli|Harrow-skólann]], nálægt [[London]]. Árið 1896 gekk hann í [[King's College London|King's College í Cambridge]] þar sem hann nam undir [[Oscar Browning]]. Pigou var góður nemandi og vann fjölda verðlauna, m.a. [[Chancellor's Gold Medal]] fyrir ljóðlist árið 1899 og hann varð forseti málfundafélagsins [[Cambridge Union Society]] árið 1900. Fljótlega kviknaði áhugi Pigous á [[hagfræði]] og hóf hann nám hjá brautryðjanda hagfræðinnar, [[Alfred Marshall]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hetwebsite.net/het/profiles/pigou.htm#resources|title=HET: Arthur C. Pigou|website=www.hetwebsite.net|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;

== Einkalíf ==
Pigou var talsmaður réttlætis alla sína ævi. Pigou hafði sterka trú á því að hinir fátæku ættu að teljast jafnir að verðmæti og getu hinna ríku. Á stríðsárunum 1914 til 1918 hafði þessi kraftmikla samviska mikil áhrif á hann. 36 ára að aldri keyrði hann sjúkrabíl á víglínum stríðsins, og tók að sér verkefni sem voru sérstaklega hættuleg. Hann mótmælti alla tíð herþjónustu sem fól í sér að taka líf annara.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/people/social-sciences-and-law/economics-biographies/arthur-cecil-pigou|title=Arthur Cecil Pigou {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt; Upp úr 1920 færði Pigou áherslur sínar frá opinberum málum til að helga sig [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskola]] að fullu og tileinkaði sér smám saman einangraðan lífsstíl. Hann var mjög ákafur lesandi og las allt sem tengdist hagfræði og einnig leynilögreglu sögum.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Pigou átti fáa vini, sem voru aðallega valdir vegna sameiginlegs áhuga á fjöllum og fjallaklifri. Ástríða hans fyrir klifri leiddi til hjartasjúkdóms í upphafi þriðja áratugarins sem hafði töluverð áhrif á heilsu hans og orku, sem sást vel í skrifum hans og fyrirlestrum þar sem hann var ekki eins kraftmikill og áður.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Fræðistörf ==
Pigou hóf að kenna hagfræði árið 1901 og ári seinna var hann innvígður sem meðlimur við [[King's College London|King's College]] (e. ''Fellow of King's College'') eftir að hafa verið hafnað tveimur árum fyrr. Árið 1908 var Pigou gerður að prófessor í [[pólitísk hagfræði|pólitískri hagfræði]], og tók hann við stöðunni af [[Alfred Marshall]], og hélt henni allt til ársins 1943. Pigou var góður vinur [[John Maynard Keynes]], sem á þeim tíma var ungur nemi, og gerði Pigou vel við hann og veitti honum fjárstuðning til rannsókna.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.maynardkeynes.org/keynes-career-timeline.html|title=John Maynard Keynes – Career Timeline|website=www.maynardkeynes.org|access-date=2023-10-06|archive-date=2023-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004195432/https://www.maynardkeynes.org/keynes-career-timeline.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Framlög til hagfræði ==

=== Velferðarhagfræði ===
Bókin ''[[Auður og velferð]]'' (e. ''Wealth and Welfare'', 1912, 1920) er eitt af helstu verkum Pigous en þar gerir hann greinarmun á opinberum og einka [[jaðarkostnaður|jaðarkostnaði]] og framleiðslu. Þaðan er hugmyndin um að [[ríkið]] geti leiðrétt [[markaðsbrestur|markaðsbresti]] með [[sköttum]] og [[niðurgreiðsla|niðurgreiðslum]] (stundum nefndir ''Pigou-skattar''). [[Úthrif]] geta vera bæði jákvæð og neikvæð. Hann hélt því fram að ef markaðsaðili sé að framleiða neikvæð [[úthrif]], t.d. mengun, væri sá aðili að stunda of mikla starfsemi í því sem olli menguninni. Lausn hans við þessu vandamáli voru [[Skattur|skattar]] til þess að draga úr starfseminni. Pigou hélt því fram að [[Ytri áhrif|neikvæð úthrif]] komi í veg fyrir að markaður nái jafnvægi þar sem framleiðendurnir bera ekki allan kostnað, heldur eru úthrifin kostnaður sem almenningur ber. Svo lengi sem [[Pigouvian-skattar]] séu almennilega innleiddir munu þeir hafa jákvæð áhrif á velferð samfélagsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/p/pigoviantax.asp|title=Pigovian Tax: Definition, Purpose, Calculation, and Examples|website=Investopedia|language=en|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt; Á hinn endan laggði hann það fram að hægt væri að tækla [[Ytri áhrif|jákvæð úthrif]], sem með [[Niðurgreiðla|niðurgreiðslum]] (''Pigou-niðurgreiðslur)''. Dæmi um [[Ytri áhrif|jákvæð úthrif]] er t.d. [[menntun]] og [[Bólusetning|bólusetningar]]. Aðili sem er vel menntaður hefur jákvæð áhrif á hann sjálfan og samfélagið í heild sinni og [[bólusetning]] eins minnkar líkur á því að aðrir, jafnvel óbólusettir, smitist og það er jákvætt fyrir þá.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=82510|title=Hvernig útskýra hagfræðingar hugtakið úthrif eða externalities?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.econlib.org/library/Enc/bios/Pigou.html|title=Arthur Cecil Pigou|website=Econlib|language=en-US|access-date=2023-10-05}}&lt;/ref&gt; [[Niðurgreiðsla|Niðurgreiðslurnar]] hafa það hlutverk að ýta undir þá [[Framleiðsla|framleiðslu]] og [[Neysluhyggja|neyslu]] sem hafa jákvæð áhrif á velferð samfélags.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://taxfoundation.org/taxedu/glossary/pigouvian-tax/|title=What is a Pigouvian Tax?|date=2023-07-07|website=Tax Foundation|language=en-US|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt; [[Niðurgreiðsla]] er oft auðveldasta og hagkvæmasta leiðin til að koma [[Frjáls markaður|frjálsum markaði]] í skilvirkt jafnvægi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dyingeconomy.com/pigouvian-subsidy.html|title=Pigouvian Subsidy (Definition &amp; Examples)|website=www.dyingeconomy.com|access-date=2023-10-06}}&lt;/ref&gt;

=== Vinnumarkaðshagfræði ===
Minna þekktur þáttur í verkum Pigous voru framlög hans til [[vinnumarkaðshagfræði]] og hans hugmyndir um hvernig ætti að leysa [[atvinnuleysi]]. Í bókinni hans ''Kenningin um Atvinnuleysi (e. The Theory of Unemployment)'' sem var gefin út árið 1933 á hápunkti [[Heimskreppan|heimskreppunar]] fjallar hann ítarlega um þá þætti sem stuðla að atvinnuleysi, t.d. [[torbreytanleg laun]] (e. sticky wages), [[Launatregða|launatregðu]] (e. wage rigidity), almenna [[kjarasamninga]] og mannauð.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Knight|first=Karen|date=2014|title=A.C. Pigou’s The Theory of Unemployment and its Corrigenda: The Letters of Maurice Allen, Arthur L. Bowley, Richard Kahn and Dennis Robertson|url=https://ideas.repec.org//p/uwa/wpaper/14-08.html|journal=Economics Discussion / Working Papers|language=en}} Sótt 6. október 2023.&lt;/ref&gt; [[Leitaratvinnuleysi]] var vel þekkt á tíma Pigous sem er þegar fólk vill ekki vinna fyrir þau [[Laun|markaðslaun]] sem eru í boði. Pigou rökfærði að það er til [[þvingað atvinnuleysi]] (e. involuntary unemployment) sem kemur til vegna minnkunar á [[eftirspurn]] vinnuveitanda eftir [[Vinnuafl|vinnuafli]], þá sérstaklega konur og fyrrum hermenn. Pigou laggði það til að [[Niðurgreiðsla|niðurgreiðslur]] á vegum ríkisins gætu hjálpað til við að leysa þann vanda.

=== Pigou-áhrif ===
[[Pigou-áhrif|Pigou-áhrifin]], sem voru hönnuð af Pigou árið 1943, er hugtak sem lýsir sambandinu milli [[Kaupmáttur|kaupmætti]] neytenda, atvinnu- og neyslustigi þeirra á [[Verðbólga|verðbólgu]]&lt;nowiki/&gt;- og [[Verðhjöðnun|verðhjöðnunar]] tímabilum. Pigou, sem var [[Klassísk hagfræði|klassískur hagfræðingur]] setti þessa kenningu fram í grein sinni ''The Classical Stationary State'' í ''Economic Journal.'' Þar nefndi hann að breyting í [[eftirspurn]] eftir vörum sem stafar af breytingu (lækkun) í raungildi handbærs fjár myndi leiða til hærri neyslu, og þar með vinna gegn lækkandi útgjöldum og fjárfestingum [[Hið opinbera|hins opinbera]]. Þessi áhrif myndu því hjálpa hagkerfum að ná jafnvægi á [[Framleiðsluþáttur|framleiðsluþáttum]] eftir [[eftirspurnarhnykk]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;Pigou laggði mikla áherslu á það að vantaði tengingu milli handbærs fjár að raunvirði (e. real balances) og [[Samtímaneysla|samtímaneyslu]] (e. current consumption) í verkinu hans [[John Maynard Keynes]] nefnt [[Almenn Kenning Keynes]] (''e.'' ''The General Theory of Keynes,'' 1936'').'' Pigou setur fram þessa tengingu með [[Pigou-áhrif|Pigou-áhrifunum]] og sýnir að hagkerfi aðlagar sig meira við breytingum í [[heildareftirspurn]] heldur en Keynes spáði fyrir''.''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/economics/pigou-effect/|title=Pigou Effect|website=Corporate Finance Institute|language=en-US|access-date=2023-11-03}}&lt;/ref&gt; [[Pigou-áhrif|Pigou-áhrifin]] eru þannig séð að brúa bilið á milli [[Klassísk hagfræði|klassískra]] og [[Keynesísk hagfræði|keynesískra hagfræðikenniga]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/p/pigou-effect.asp|title=Pigou Effect: Definition, History and Examples|website=Investopedia|language=en|access-date=2023-11-03}}&lt;/ref&gt;

==== Pigou- og Keynesísk áhrif ====
[[Keynesísku-áhrifin]] segja að að lækkun verðlags muni auka [[raunvirði peninga]], sem leiðir til lækkun [[Stýrivextir|stýrivaxta]], og þar af leiðandi aukna fjárfestingu og [[efnahagsumsvif]]. Þetta þýðir einfaldlega að lág [[eftirspurn]] og [[Framleiðsluþáttur|framleiðsluþættir]] muni leiðréttast vegna lækkun verðlags. [[Pigou-áhrif|Pigou-áhrifin]] hins vegar segja að fyrst að raunvirði peninga fólks sé hærri, muni fólk kaupa meira við lækkun verðlags.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;Munurinn milli þessara áhrifa er að [[John Maynard Keynes|Keynes]] áhrifin leggja meiri áherslu á notkun [[Seðlabanki|stjórntækja seðlabanka]] t.d. [[Stýrivextir|stýrivaxtalækkanir]], en [[Pigou-ahrif|Pigou-ahrifin]] snúast meira um bein áhrif á neytendur vegna [[Verðhjöðnun|verðhjöðnunar]] og neysluhegðun þeirra. Bæði áhrifin komast að sömu niðurstöðu en með mismunandi hætti, að lækkandi verðlag getur stuðlað [[efnahagsumsvif]] og hjalpað hagkerfi að minnka [[atvinnuleysi]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==== Pigou-áhrifin í Japan ====
Á [[10. áratugurinn|10. áratug 20. aldar]] hafði [[Japan]] sett [[Stýrivextir|stýrivextina]] sýna jafnt og núll til að ná tökum á viðverandi [[verðhjöðnun]], en neytendur bjuggust við frekari lækkun í verðlagi og kusu frekar að kaupa seinna og eftirspurnin jókst ekki. Þessi þróun fer þvert á móti því sem [[Pigou-áhrif|áhrif Pigou's]] segja til um, að [[neysluhyggja]] neytenda hefði átt að aukast við slíkar aðstæður .&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{fd|1877|1959}}
{{DEFAULTSORT:Pigou, Arthur Cecil}}
[[Flokkur:Breskir hagfræðingar|Pigou, Arthur Cecil]]</text>
      <sha1>3ipoco9909enywoiw02yq2icmou9de9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hjartalind</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76604</id>
    <revision>
      <id>1963167</id>
      <parentid>1798953</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="gf0wfnbi59hgjw17n5yd3frgh6b139x" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Hjartalind
| image = Tilia cordata 60.jpg
| image_caption = Hjartalind í [[Bæjaraland]]i.
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;{{Cite iucn|title=Small-leaved Lime, ''Tilia cordata''|page=e.T203360A68079373|author=Rivers, M.C., Barstow, M. &amp; Khela, S. 2017|year=2017|access-date=3 March 2022|doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T203360A68079373.en}}&lt;/ref&gt;
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Stokkrósabálkur]] (''Malvales'')
| familia = [[Stokkrósaætt]] (''Malvaceae'')
| genus = [[Linditré]] (''Tilia'')
| species = '''''T. cordata'''''
| binomial = ''Tilia cordata''
| binomial_authority = [[Philip Miller|Mill.]]
| range_map = Tilia cordata range.svg
| range_map_caption =
| synonyms = {{collapsible list|bullets = true
|title=&lt;small&gt;Samheiti&lt;/small&gt;
|''Tilia ulmifolia'' &lt;small&gt;[[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]]&lt;/small&gt;
|''Tilia tecksiana'' &lt;small&gt;[[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
|''Tilia sylvestris'' &lt;small&gt;[[René Louiche Desfontaines|Desf.]]&lt;/small&gt;
|''Tilia septemtrionalis'' &lt;small&gt;[[Franz Josef Ivanovich Ruprecht|Rupr.]]&lt;/small&gt;
|''Tilia rugosa'' &lt;small&gt;[[Nicolaus Thomas Host|Host]] ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
|''Tilia polyantha'' &lt;small&gt;[[Philipp Johann Ferdinand Schur|Schur]]&lt;/small&gt;
|''Tilia parvifolia'' &lt;small&gt;[[Jakob Friedrich Ehrhart|Ehrh.]]&lt;/small&gt;
|''Tilia microphylla'' &lt;small&gt;[[Étienne Pierre Ventenat|Vent.]]&lt;/small&gt;
|''Tilia macrophylla'' &lt;small&gt;Leveille&lt;/small&gt;
|''Tilia jacquiniana'' &lt;small&gt;[[Heinrich Braun botaniker |H. Braun]] ex V. Engl.&lt;/small&gt;
|''Tilia intermedia'' &lt;small&gt;Tenore&lt;/small&gt;
|''Tilia hollandica'' &lt;small&gt;Herb. Petrop. ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
|''Tilia hoffmanniana'' &lt;small&gt;[[Philipp Maximilian Opiz|Opiz]]&lt;/small&gt;
|''Tilia foemina'' &lt;small&gt;[[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
|''Tilia eriocarpa'' &lt;small&gt;Hofm. ex V. Engl.&lt;/small&gt;
|''Tilia bracteolata'' &lt;small&gt;[[Nicolaus Thomas Host|Host]] ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
|''Tilia borbasiana'' &lt;small&gt;Braun.&lt;/small&gt;
|''Tilia bohemica'' &lt;small&gt;[[Franz Josef Ivanovich Ruprecht|Rupr.]]&lt;/small&gt;
|''Tilia betulifolia'' &lt;small&gt;Hofm. ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
|''Tilia angulata'' &lt;small&gt;[[Friedrich Gottlob Hayne|Hayne]] ex [[Johann Nepomuk Bayer|Bayer]]&lt;/small&gt;
}}
}}

[[File:Tilia cordata MHNT.BOT.2004.0.780.jpg|thumb|'' Tilia cordata'']]
[[Mynd:Braffe AR1bJPG.jpg|thumb|Sverleiki hjartalindar mældur í Belgíu.]]

'''Hjartalind''' ([[fræðiheiti]]: ''Tilia cordata'') er tré af [[stokkrósaætt]]. Útbreiðsla er í Evrópu til Kákasus og V-Asíu. Tréð verður 20-40 metra hátt. Það blómstrar og eru býflugur tíðir gestir blómanna. Hjartalind eru fræg að fornu og nýju og þeirra oft getið í skáldskap. Það er þjóðartré Tékklands og Slóvakíu. Hjartalind myndar auðveldlega náttúrulega blendinga með [[fagurlind]]; [[garðalind]] (''Tilia × europaea),'' sem er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu.

Hjartalind þrífst á Íslandi en vex hægt.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/tilia-cordata |title=Hjartalind (Lystigarður Akureyrar) |access-date=2026-05-15 }}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
{{reflist}}

{{commonscat|Tilia cordata}}
{{wikilífverur|Tilia cordata}}
{{stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Stokkrósaætt]]
[[Flokkur:Lauftré]]</text>
      <sha1>gf0wfnbi59hgjw17n5yd3frgh6b139x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krösos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76962</id>
    <revision>
      <id>1963126</id>
      <parentid>1641935</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="770" sha1="jtjoi1bdacn5u7v8xck37w089szy4au" xml:space="preserve">[[Mynd:Claude Vignon - Parable of the Unforgiving Servant.jpg|300px|right|thumb|''Krösos tekur við skatti af hendi lýdísks bónda'', mynd eftir [[Claude Vignon]].]]
'''Krösos''' (eða '''Krösus''') ([[gríska]]: ''Κροῖσος'') (595 f.Kr. – u.þ.b. 547? f.Kr.) var síðasti [[konungur]] [[Lýdía|Lýdíu]], sonur [[Alyattes II]]. Krösos gafst upp fyrir [[Persar|Persum]] í kringum 547 f.Kr. Fall hans hafði mikil áhrif á [[Forn-Grikkland|Forn-Grikki]] og varð þeim fast viðmið í dagatalinu. Krösos var mjög þekktur fyrir auðlegð sína, og í sumum tungumálum er talað um að einhver sé „ríkur sem Krösos“ eða „ríkari en Krösos“. 

{{Stubbur|Æviágrip}}
[[Flokkur:Fólk dáið á 6. öld f.Kr.]]
[[Flokkur:Konungar Lýdíu]]</text>
      <sha1>jtjoi1bdacn5u7v8xck37w089szy4au</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kýros mikli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77131</id>
    <revision>
      <id>1963117</id>
      <parentid>1960876</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4463" sha1="ivljr4nedd49wh94or4q2y06o7a5t6a" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = Persakonungur
| ætt = Akkæmeníska ættin
| skjaldarmerki = Achaemenid Falcon.svg
| nafn = Kýros mikli&lt;br&gt;𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁
| mynd = Illustrerad Verldshistoria band I Ill 058.jpg
| fæðingardagur = {{sirka}} 600 f.Kr.
| fæðingarstaður = [[Anshan]], [[Persis]]
| dánardagur = 530 f.Kr. 
| dánarstaður = [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] eða [[Persaveldi|Persíu]] (umdeilt)
| grafinn = [[Grafhýsi Kýrosar mikla]], [[Pasargade]]
| ríkisár = 	559–530 f.Kr.
| faðir = [[Kambýses 1.]]
| móðir = [[Mandana]]
| maki = [[Kassandana]]
| titill_maka = Drottning
| börn = {{plainlist|
* [[Kambýses 2.]]
* [[Smerdis]]
* [[Artýstóna]]
* [[Atossa]]
* Roxana{{sfn|Dandamayev|1993|pp=516–521}}}}
}}
'''Kýros mikli''', einnig þekktur sem '''Kýros eldri''',&lt;ref&gt;Xenofon, ''Anabasis'' I. IX.&lt;/ref&gt; (um 600 f.Kr. eða 576 f.Kr. – 530 f.Kr.) var fyrsti konungur [[Persaveldi]]s og stofnandi þess. Hann var sonur [[Kambýses 1.|Kambýsesar 1.]] af [[Akkæmeníska ættin|akkæmenísku ættinni]]. Kýros ríkti í 29 eða 30 ár. Á valdatíma hans lagði Persaveldi undir sig nær allar þjóðir í [[Miðausturlönd]]um, mikið af Suðvestur-[[Asía|Asíu]] og [[Mið-Asía|Mið-Asíu]], frá [[Egyptaland]]i og [[Hellusund]]i í vestri til [[Indus-fljót]]s í austri. Veldi hans var stærsta heimsveldi sögunnar á hans tíma.&lt;ref&gt;Kuhrt (1995): 647.&lt;/ref&gt; 

Kýros virti hefðir og trúarbrögð þeirra landa sem hann lagði undir sig. Kýros var sigursæll herforingi, stjórnvitur og umburðarlyndur. Írönsku þjóðirnar voru þrjár  á tímum Kýrosar en það voru [[Medar]], Persar og [[Skýþar]]. Kýros var Persakonungur á tíma þar sem Medar voru voldugastir og voru Persar undir yfirráðum þeirra. Hann rak konung Media  frá völdum árið 550 f.kr. [[Krösos|Krösus]] konungur [[Lýdía|Lýdíu]] frétti af uppreisn Kýrusar og hugði þá til landvinninga og  sendi her gegn Persum. Her  Kýrosar  sigraði og  lagði árið 546 f.Kr.  undir sig höfuðborg Lýdíu og Persar lögðu svo  undir sig grísku borgríkin og þar með alla [[Litla-Asía|Litlu-Asíu]]. Kýros hélt í austur yfir hásléttur [[Íran|Írans]] allt að [[Indus-fljót|Indusfljóti]] og lagði undir sig þjóðflokka á þeirri leið.  Árið 539 f.kr. var hann kominn til [[Babýlon]] og lagði þá [[Babýlónía|Babýloníu]] undir ríki sitt. Árið eftir fall Babýlon leyfði Kýros hinum herleiddu [[Gyðingar|Gyðingum]] að fara til heimalands síns og lét þá fá musterisker sem [[Nebúkadnesar 2.]] hafði flutt til Babýloníu. 

Kýros ætlaði að leggja undir sig [[Egyptaland hið forna|Egyptaland]] en hann féll í stríði við hirðingjaþjóð árið 530 f.kr. Heimildum ber ekki nákvæmlega saman um það hvernig Kýros var drepinn en í ritum sínum segir gríski sagnaritarinn [[Heródótos]] að Kýros hafi fallið í orrustu gegn [[Massagetar|Massagetum]] undir forystu drottningarinnar [[Tómýris]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Saga Írans 4: Voldugasta Íranskóngi heimsins drekkt í blóði af hirðingjadrottningu|url=https://heimildin.is/grein/24796/saga-irans-4-voldugasta-irankongi-heimsins-drekkt-i-blodi-af-hirdingjadrottningu/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 24. júní 2025|skoðað=14. maí 2026|höfundur=Illugi Jökulsson}}&lt;/ref&gt; Sonur Kýrosar, [[Kambýses 2.|Kambýses]], sigraði heri [[Faraó|faraós]] við Pelusion á [[Súeseiðið|Súeseiði]] árið 525 f.Kr. og náði þá ríki Persa frá eyðimörkum [[Líbía|Líbíu]] austur að Indusfljóti.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1425496|Persía 2500 ára|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=15. október 1971|blaðsíða=10; 15}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Heimildir ==
* {{cite encyclopedia |title=Cyrus iii. Cyrus II The Great |last=Dandamayev |first=Muhammad A. |url=http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 7 |pages=516–521 |year=1993 |access-date=28 September 2013 |archive-date=17 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117005503/http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI |url-status=live}}
* Kuhrt, Amélie. ''The Ancient Near East: C. 3000-330 BC'' (London: Routledge, 1995).

{{stubbur|æviágrip|fornfræði|saga}}
[[Flokkur:Fólk fætt á 7. öld f.Kr.]]
[[Flokkur:Fólk dáið 530 f.Kr.]]
[[Flokkur:Konungar Akkamenídaveldisins]]
[[Flokkur:Persónur í gamla testamentinu]]</text>
      <sha1>ivljr4nedd49wh94or4q2y06o7a5t6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corpus Codicum Islandicorum Medii Aevi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81118</id>
    <revision>
      <id>1963073</id>
      <parentid>1689906</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5846" sha1="0p835wspp4bstc5lydl0ynff42zg8xx" xml:space="preserve">'''''Corpus Codicum Islandicorum Medii Aevi''''' ([[Íslenska|'''íslenska''']]: ''Safn íslenskra skinnbóka frá miðöldum'', skammstafað '''CCI''') er ritröð sem forlagið [[Levin og Munksgaard]] í [[Kaupmannahöfn]] gaf út á árunum 1930–1956. 

Frumkvæðið að útgáfunni átti hinn stórhuga útgefandi [[Ejnar Munksgaard]] í Kaupmannahöfn. Engin opinber stofnun hafði treyst sér í slíkt verkefni, en Munksgaard sá möguleika í stöðunni vegna þess hve víðtæka skírskotun íslensku fornritin höfðu. Hann réðst ekki á garðinn þar sem hann var lægstur, heldur byrjaði á stærsta og veglegasta handritinu, [[Flateyjarbók]]. Útgáfan gekk hratt fyrir sig í byrjun, en nokkuð hægðist á eftir [[síðari heimsstyrjöld]]. Síðustu þrjú bindin komu út eftir að Ejnar Munksgaard dó (1948), og með 20. bindi (1956) taldist ritröðinni lokið. Þá var hafin útgáfa á annarri ritröð með ljósprentuðum íslenskum handritum á vegum Munksgaards-forlagsins, [[Manuscripta Islandica]].

[[Einar Munksgaard]] var sjálfur ritstjóri útgáfunnar á meðan hans naut við, en eftir að hann dó, 1948, tók [[Jón Helgason (prófessor)|Jón Helgason]] við ritstjórn og sá um 18., 19. og 20. bindi. Íslenskir fræðimenn unnu mikið að útgáfu CCI, sem mikið var lagt í. Bækurnar voru stórar, bundnar í hvítt [[pergament]] og [[skjaldarmerki Íslands]] á fremra spjaldi, fyrst skjaldarmerki konungsríkisins, síðan lýðveldisins.

Útgáfan á CCI var gríðarleg auglýsing fyrir íslenskar fornbókmenntir, enda var höfðinglega að henni staðið. Reyndar hefur verið fundið að því að bækurnar hafi verið óþarflega stórar og þungar, því að þær voru prentaðar á mjög þykkan pappír. Einnig voru sumir formálarnir nokkuð almenns eðlis og fjölluðu fremur lauslega um viðkomandi handrit, en athygli alveg eins beint að efni þeirra rita sem handritið hafði að geyma. Engu að síður var útgáfunni tekið fagnandi af áhugamönnum um norræn fræði og voru bækurnar seldar til safna og einstaklinga út um allan heim. 

== Listi yfir ritin ==
# ''[[Flateyjarbók]] (Codex Flateyensis)''. MS no. 1005 fol. in the Old Royal Collection in the Royal Library of Copenhagen. — [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finnur Jónsson]] gaf út, 1930.
# ''[[Codex Wormianus]]'' (The younger Edda) : MS. no. 242 fol. in the Arnamagnean Collection in the University Library of Copenhagen. — [[Sigurður Nordal]] gaf út, 1931.
# ''[[Konungsbók Grágásar|The Codex regius of Grágás]]'' : MS. no. 1157 fol. in the Old Royal Collection of the Royal Library, Copenhagen. — [[Páll Eggert Ólason]] gaf út, 1932.
# ''[[Codex Frisianus]]'' : (Sagas of the kings of Norway) : MS. no. 45 fol. in the Arnamagnæan Collection in the University Library of Copenhagen. — [[Halldór Hermannsson]] gaf út, 1932.
# ''[[Möðruvallabók]]'' : (Codex Mödruvallensis) MS. no. 132. fol. in the Arnamagaean Collection in the University Library of Copenhagen. — [[Einar Ól. Sveinsson]] gaf út, 1933.
# ''[[Morkinskinna]]'' : MS. no. 1009 fol. in the Old Royal Collection of the Royal Library, Copenhagen. — [[Jón Helgason]] gaf út, 1934.
# ''Icelandic illuminated manuscripts of the middle ages''. — [[Halldór Hermannsson]] gaf út, 1935.
# ''[[Íslenska hómilíubókin|Homiliu-bók]]'' (Icelandic sermons) : Perg. 4to no. 15 in the Royal Library, Stockholm. — [[Fredrik Paasche]] gaf út, 1935.
# ''[[Staðarhólsbók]]'' : the ancient lawbooks Grágás and Járnsíða : MS. no. 334 fol. in the Arna-Magnaean Collection in the University Library of Copenhagen. — [[Ólafur Lárusson]] gaf út, 1936.
# ''[[Konungsbók Eddukvæða|Codex Regius of the Elder Edda]]'' : MS. no. 2365 4to in the Old Royal Collection in the Royal Library of Copenhagen. — [[Andreas Heusler]] gaf út, 1937.
# ''Early Icelandic rímur'' : MS no. 604 4to of the Arna-Magnæan Collection in the University Library of Copenhagen. — Sir [[William A. Craigie]] ritaði formála, 1938.
# ''A book of miracles'' : MS. no. 645 4to of the Arna-Magnæan Collection in the University Library of Copenhagen. — [[Anne Holtsmark]] gaf út, 1938.
# ''The Arna-Magnæan Manuscript 557 4to'' : containing inter alia the history of the first discovery of America. — [[Dag Strömbäck]] gaf út, 1940.
# ''[[Konungsbók Snorra-Eddu|Codex Regius of the Younger Edda]]'' : MS. no. 2367 4to in the Old Royal Collection in the Royal Library of Copenhagen. — [[Elias Wessén]] gaf út, 1940.
# ''[[Óláfs saga ens helga]]'' : MS. Perg. 4to no. 2 in the Royal Library of Stockholm. — [[Jón Helgason]] gaf út, 1942.
# ''[[Skarðsbók]]'', Jónsbók and other laws and precepts : MS. no. 350 fol. in the Arna-Magnæan Collection in the University Library of Copenhagen. — [[Jakob Benediktsson]] gaf út, 1943.
# ''Fragments of the Elder and the Younger Edda'' : AM 748 I and II 4:0. — [[Elias Wessén]] gaf út, 1945.
# ''The Arna-Magnaean Manuscript 677 4to'' : Pseudo-Cyprian fragments, Propser’s epigrams, Gregory’s Homilies and dialogues. — [[Didrik Arup Seip]] gaf út, 1949.
# ''Byskupa sögur'' : MS. Perg. fol. no. 5 in the Royal Library of Stockholm. — [[Jón Helgason]] gaf út, 1950.
# ''[[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]]'' : AM 227 fol. : A Norwegian version of the Old Testament transcribed in Iceland. — [[Didrik Arup Seip]] gaf út, 1956.

== Tengt efni ==
* [[Manuscripta Islandica]], 1–7, Kbh. 1954–1966.
* [[Corpus Codicum Norvegicorum Medii Aevi]] 
* [[Early Icelandic Manuscripts in Facsimile]]
* [[Corpus Codicum Svecicorum Medii Aevi]], 1–19, Kbh. 1943–1966.
* [[Corpus Codicum Danicorum Medii Aevi]], 1–10, Kbh. 1960–1973.

== Heimildir ==
* Skrár Landsbókasafns.

[[Flokkur:Íslensk handrit]]
[[Flokkur:Íslenskar bókmenntir]]</text>
      <sha1>0p835wspp4bstc5lydl0ynff42zg8xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lionel Messi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93758</id>
    <revision>
      <id>1963087</id>
      <parentid>1960573</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16016" sha1="lscivlgde6rxzlkc8h2r98pt9av4un7" xml:space="preserve">{{Knattspyrnumaður
|nafn= Lionel Messi
| mynd = Lionel Messi NE Revolution Inter Miami 7.9.25-043 (cropped).jpg
|fullt nafn= Lionel Andrés Messi Cuccittini
|fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1987|6|24}}
|fæðingarbær= [[Rosario]], [[Santa Fe-hérað]]
|fæðingarland= [[Argentína]]
|hæð= 1,70 m
|staða= framherji
|núverandi lið= [[Inter Miami CF]]
|númer= 30
|ár í yngri flokkum= 1994–2000&lt;br /&gt;2001–2004
|yngriflokkalið= [[Newell's Old Boys]]&lt;br /&gt;[[FC Barcelona]]
|ár1=2003-2004
|ár2=2004–2005
|ár3=2004-2021
|ár4=2021-2023
|ár5=2023-
|lið1=[[FC Barcelona C ]]
|lið2=[[FC Barcelona B]]
|lið3=[[FC Barcelona]]
|lið4=[[Paris Saint-Germain]]
|lið5=[[Inter Miami CF]]
|leikir (mörk)1=10 (5)
|leikir (mörk)2=22 (6)
|leikir (mörk)3=520 (474)
|leikir (mörk)4=57 (22)
|leikir (mörk)5=65 (62)
|landsliðsár= 2004–2005&lt;br /&gt;2008&lt;br/&gt;2005-
|landslið= [[U20-landslið Argentínu karla í knattspyrnu|Argentína U-20]]&lt;br /&gt;[[U23-landslið Argentínu karla í knattspyrnu|Argentína U-23]]&lt;br/&gt;[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]
|landsliðsleikir (mörk)= 18 (14)&lt;br /&gt; 5 (2)&lt;br/&gt; 198 (116)
|mmuppfært = 14-5-2026
|lluppfært = 18-4-2026
}}
[[Mynd:Messi Barcelona - Valladolid (cropped).jpg|thumb|200px|Lionel Messi, 2010]]
'''Lionel Andrés Messi Cuccittini''' eða '''Leo Messi''' (fæddur [[24. júní]] [[1987]]) er [[Argentína|argentínskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]] sem spilar fyrir bandaríska liðið [[Inter Miami CF]] og argentínska landsliðið. Hann spilaði lengst af fyrir [[FC Barcelona]]. 

Messi getur annaðhvort spilað í hlutverki framliggjandi kantmanns eða framherja. Hann er talinn af álitsgjöfum einn besti knattspyrnumaður heims og hefur hlotið [[gullknötturinn|gullknöttinn]] 8 sinnum og evrópska gullskóinn 6 sinnum.

Messi hefur unnið til 35 bikara með Barcelona, þar á meðal 10 í spænsku deildinni [[La Liga]], fjóra meistaradeildartitla og sjö Copa del Rey-bikartitla. Hann er markahæsti leikmaður allra tíma í La Liga með 474 mörk, á þar einnig flestar stoðsendingar og hefur gert flestar þrennur, ásamt því að vera markahæstur á tímabili 8 sinnum (Pichichi-bikarinn). Messi hefur skorað flest mörk á einu tímabili þar eða 50 mörk. Með landsliði Argentínu er hann fyrirliði og er leikja- og markahæsti maður í sögu þess ásamt því að vera markahæsti Suður-Ameríkubúinn. Hann hefur unnið Copa America og Heimsmeistaramótið með landsliðinu.

Í öllum keppnum hefur Messi skorað yfir 910 mörk og gefið yfir 400 stoðsendingar sem er met. &lt;ref&gt;[ https://www.espn.com/soccer/story/_/id/47079470/stats-lionel-messi-first-ever-1300-cristiano-ronaldo-1213-eberechi-eze-scores-premier-league-400-bayern-munich-lead-41    
Stats: Messi first-ever to 1300 with Ronaldo on 1213] ESPN, sótt 30. nóvember 2025&lt;/ref&gt;

Hann er leikjahæsti leikmaður Barcelona frá upphafi. Alls hefur hann spilað yfir 1.180 leiki.

Messi hefur oft verið borinn saman við [[Cristiano Ronaldo]] en tölfræði þeirra er sambærileg.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/54700102 Cristiano Ronaldo and Lionel Messi: Two rivals with more in common than you might think]BBC, skoðað 7. des. 2020&lt;/ref&gt; Báðir hafa þeir skorað a.m.k. 25 mörk á 12 tímabilum í röð og um 500 mörk í efstu deildum Evrópu.

==Knattspyrnuferill==
Messi hóf fótboltaferil sinn árið [[1995]] hjá fótboltaliðinu Newell's Old Boys í heimaborg sinni [[Rosario]].
===Barcelona===
====Upphaf====
Messi var þrettán ára, þegar hann fluttist til Barcelona og eftir þriggja ára dvöl hjá félaginu hafði hann farið í gegnum C og B-lið félagsins og komst í leikmannahóp aðalliðs félagsins, sextán ára að aldri. Fyrsti leikur hans var vináttuleikur við Porto í nóvember 2003 (sem [[José Mourinho]] þjálfaði) en hann varð ekki reglulegur leikmaður félagsins fyrr en að fjöldi leikmanna félagsins meiddist og yngri leikmenn voru kallaðir inn.&lt;ref&gt;{{vefheimild |url=http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_09-10/plantilla/jugadors/messi.html |titill=Lionel Andrés Messi |höfundur=FC Barcelona |tungumál=enska |mánuðurskoðað=17. nóvember |árskoðað=2010}}&lt;/ref&gt;  Um ári síðar hóf hann fyrsta leik sinn í La Liga, í október 2004, sem skiptimaður á 82. mínútu. Fyrsta mark sitt í deildinni skoraði hann í maí 2005, gegn Albacete, með stoðsendingu frá [[Ronaldinho]]. Á 18. afmælisdaginn skrifaði Messi undir samning til 2010. 

==== Sigursælt Barcelona og gullknötturinn====
Tímabilið 2006–07 skoraði Messi 17 mörk í 36 leikjum í öllum keppnum og þar á meðal fyrstu þrennuna í ''El Clásico'' gegn [[Real Madrid]] og mark í [[Copa del Rey]] sem minnti á mark [[Diego Maradona]] á HM 1986 þar sem hann fór upp meira en hálfan völlinn og gegnum 5 varnarmenn. Hann var þó plagaður af beinbroti í rist og var frá í 3 mánuði. Milli 2006 og 2008 var hann frá í 8 mánuði einnig vegna nárameiðsla.

2008–09 átti Messi þátt í 100 mörkum og stoðaði oft sóknarmennina [[Samuel Eto'o]] og [[Thierry Henry]]. Barcelona vann þrefalt það tímabil. Messi skoraði með skalla í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu gegn [[Manchester United]] sem vannst 2:0.

Árangur Messi hélt áfram og frá 2009-2012 vann hann 4 [[Ballon d'Or]] í röð. Í mars 2012 skoraði hann þrennu í 5:3 sigri gegn Granada og varð þá markahæsti leikmaður Barcelona frá upphafi, aðeins 24 ára gamall. Tveimur árum síðar varð hann markahæstur í La Liga. Árið 2012 skoraði hann einnig 91 mark í öllum keppnum.

Tímabilið 2014-2015 var komið skætt sóknartríó í Barcelona, Messi, [[Luis Suárez]] og [[Neymar]], kallað ''MSN'' en það skoraði 122 mörk í öllum keppnum, sem var met.

====Síðustu ár====
Árið 2018 náði Messi 100. marki sínu í [[Meistaradeild Evrópu]] þegar Barcelona sló [[Chelsea FC]] út.

Árið 2020 var framtíð Messi í óvissu þegar hann hafði ítrekað verið ósáttur við stjórnarformann Barcelona. Eftir 8-2 tap félagsins í meistaradeildinni gegn [[Bayern München]] og þjálfaraskipti þar sem [[Ronald Koeman]] tók við óskaði Messi eftir að fara frá félaginu. Fjölmiðlar veltu því fyrir sér hvort [[Manchester City]] yrði hugsanlegur áfangastaður en þar var [[Pep Guardiola]] sem þjálfaði hann hjá Barca og [[Sergio Agüero]] landi hans og vinur. Hann átti eitt ár eftir af samningi sínum við Barcelona en mál hans hefði getað farið fyrir dómstóla. &lt;ref&gt;[https://www.visir.is/g/20202005138d/manchester-city-gaeti-sett-a-svokalladan-messi-skatt Manchester City gæti sett á svokallaðan Messi-skatt] Vísir, skoðað 27. ágúst 2020&lt;/ref&gt; Messi ákvað að halda til hjá félaginu í eitt tímabil þar sem hann vildi ekki fara í málaferli við það. Í lok árs 2020 sló hann met yfir flest mörk skoruð fyrir eitt félagslið þegar hann náði 644. marki sínu fyrir Barcelona og sló þar með met [[Pelé]].

Messi stefndi á að gera 5 ára samning við Barcelona í júlí (til 2026) og samþykkti að taka á sig 50% launalækkun vegna fjárhagsvandræða félagsins. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/football/57836300 BBC News - Lionel Messi: Barcelona star agrees to stay on reduced wages]BBC, sótt 15/7 2021&lt;/ref&gt;
En svo fór að samningar náðust ekki vegna fjárhags félagsins og reglna La Liga. Messi yfirgaf því félagið eftir 21 ár hjá því.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/58108298 Lionel Messi: Barcelona say Argentina forward will not stay at club] BBC skoðað 5. 8. 2021&lt;/ref&gt;

===Paris Saint-Germain===
Messi gerði 2 ára samning við PSG í ágúst 2021 með möguleika á þriðja ári. Hann fékk númerið 30 sem var það sama og þegar hann hóf að spila með Barcelona sem unglingur. Þar hitti hann fyrir m.a. félaga sinn [[Neymar]] og samlandana [[Ángel di María]], Leandro Paredes og Mauro Icardi. Einnig gamlan andstæðing en [[Sergio Ramos]] sem mætti honum oft með Real Madrid var kominn til PSG. 

Messi kom inn á sem varamaður á útivelli í [[Ligue 1]] í fyrsta leik sínum með félaginu. Hann byrjaði hins vegar sinn fyrsta leik með félaginu í Meistaradeildinni gegn Club Brugge og skoraði svo fyrsta mark sitt fyrir félagið gegn [[Manchester City]]. 

PSG vann deildina 2021-2022 og bætti Messi einum bikar í sarpinn. Hann var ekki sami markahrókurinn og með Barcelona og skoraði 6 mörk. Hins vegar átti hann 14 stoðsendingar.

Tímabilið eftir varð hann fyrsti leikmaður í topp 5 deildum Evrópu til að eiga 20 mörk og 20 stoðsendingar í öllum keppnum. Messi vann deildina með PSG öðru sinni.

Sumarið 2023 yfirgaf Messi PSG. Hann spilaði 76 leiki fyrir félagið; með 32 mörk og 35 stoðsendingar.

Hann sagði síðar að hann hafi ekki verið ánægður hjá félaginu.
&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c9dej12zezno Messi wasn't happy at a daily basis at PSG] BBC Sport, sótt 28. febrúar, 2025&lt;/ref&gt;

===Inter Miami===
Í byrjun júní 2023 bárust fréttir að Messi hyggðist halda til [[Inter Miami CF]] í bandarísku [[MLS]]-deildinni.
&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/football/65832658 Lionel Messi to join Inter Miami after leaving Paris St-Germain] BBC, 7/6 2023&lt;/ref&gt; Í júlí var staðfest að hann gerði samning við liðið til lok árs 2025. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/football/66213439 BBC News - Lionel Messi: Inter Miami sign Argentina forward until end of 2025] BBC, sótt 16/7 2023&lt;/ref&gt;
Messi skoraði sitt fyrsta mark fyrir félagið úr aukaspyrnu á síðustu mínútu í fyrsta leik sínum í CONCACAF-bikarnum. Hann sló met í MLS í maí 2024 þegar hann kom að 6 mörkum í leik; átti 5 stoðsendingar og eitt mark.

Messi hefur unnið bikara með félaginu: Leagues Cup 2023 og Supporters' Shield árið 2024 fyrir besta árangur Inter Miami í deildinni það ár. Liðið vann austurdeild MLS árið 2025 og var Messi með 43 mörk og 26 stoðsendingar í 48 leikjum það ár. &lt;ref&gt;[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/43935337/lionel-messi-2025-tracker-inter-miami-games-goals-assists-stats  Messi tracker: Goals, assists, key moments for Inter Miami] ESPN.com, sótt 30. nóvember&lt;/ref&gt; Liðið hélt áfram í úrslit deildarinnar og vann MLS-bikarinn þegar það vann Vancouver Whitecaps er Messi átti tvær stoðsendingar í 3-1 sigri. Messi varð MVP eða mikilvægasti leikmaður MLS í annað árið í röð og varð fyrsti leikmaðurinn til að endurtaka það. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cr7l0k0p4v0o Messi wins historic back-to-back MLS MVP awards] BBC, sótt 9. desember 2025&lt;/ref&gt;

==Landslið==
Messi vann titil með Argentínu árið 2005 í U-20 heimsmeistaramótinu og endaði sem hæsti markaskorarinn, 17 ára gamall. Hann hóf að spila með A-landsliði Argentínu síðar það ár í vináttulandsleik þegar hann kom inn á gegn Ungverjalandi. Það vildi ekki betur til en að hann fékk rautt spjald fyrir að slá til varnarmanns. Hann skoraði sitt fyrsta mark árið 2006 í vináttulandsleik gegn Króatíu. Landsliðinu gekk illa að hreppa titla en endaði í 2. sæti á [[HM 2014]] þar sem Messi var valinn besti leikmaðurinn. Einnig hafði liðið ekki unnið Copa America síðan 1993 og lent í 2. sæti fjórum sinnum síðan þá. Þetta fékk á Messi og hann lýsti því yfir sumarið 2016 að hann væri hættur með landsliðinu. Sú ákvörðun var ekki langlíf og hann sneri aftur eftir nokkrar vikur.

Sumarið 2021 varð Messi leikjahæsti landsliðsmaður Argentínu þegar hann fór framúr Javier Mascherano. Þá vann hann Copa America með liðinu og var valinn leikmaður mótsins. Hann var markahæstur (ásamt [[Luis Díaz]] frá Kólumbíu) og stoðsendingahæstur á mótinu. Loks vann hann stóran bikar með landsliðinu en liðið hafði tapað í úrslitum HM gegn Þýskalandi og tvívegis fyrir Síle í vítakeppni í úrslitum Copa America þegar Messi var með liðinu.

Messi vann heimsmeistaratitilinn á [[HM 2022]]. Hann skoraði 2 mörk í venjulegum leiktíma og í vítakeppni þegar Argentína vann 4:2. Hann skoraði 7 mörk í keppninni, einu minna en [[Kylian Mbappé]]. Messi hlaut gullboltann sem besti leikmaður keppninnar. Hann lýsti því yfir að lokaleikurinn yrði hans síðasti HM-leikur en hann tók fram úr [[Lothar Matthäus]] sem leikjahæsti leikmaður mótsins í lokaleiknum. Messi tók það fram að hann vildi spila áfram í einhvern tíma með landsliðinu þó.

Í mars 2023 skoraði Messi sitt 100. mark með Argentínu. Árið eftir varð hann annar markahæsti landsliðsmaður allra tíma.

Argentína vann annan Copa America titil árið 2024. Messi meiddist eftir tæplega klukkustundarleik í úrslitum gegn Kólumbíu en Argentína sigldi sigri í uppbótartíma.

==Einkalíf og fleira==
Messi var greindur með vaxtarhormónaskort á barnsaldri. Þegar hann flutti til Barcelona ákvað félagið að greiða lyfjakostnað því tengt. Messi hefur bæði argentínskan og spænskan ríkisborgararétt.
Messi er í sambandi með Antonella Roccuzzo sem er frá heimaborg hans Rosario. Hann hefur þekkt hana frá 5 ára aldri en þau hófu samband árið 2008 og giftust 2017. Eiga þau þrjá syni: Thiago (f. 2012), Mateo (f. 2015) og Ciro (f. 2018).

Messi á í nánum samskiptum við fjölskyldu sína; móðurina Celia og föðurinn Jorge. Faðir hans er umboðsmaður hans og bræður hann Rodrigo og Matías eru einnig viðriðnir málefni hans. Árið 2016 voru Messi og faðir hans dæmdir fyrir skattsvik og notkunar á [[skattaskjól]]um. Messi greiddi háa sekt en hann sagðist aðeins hafa skrifað undir samninga og treyst fólki til að meðhöndla peninga rétt.

Messi hefur verið góðgerðarsendiherra [[UNICEF]] síðan 2010 og hefur unnið fyrir samtökin síðan 2004.

==Titlar/Verðlaun==
===Félagslið===

'''Barcelona'''
*[[La Liga]]: 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19
*[[Copa del Rey]]: 2008–09, 2011–12, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020–21
*Supercopa de España: 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018
*[[Meistaradeild Evrópu]]: 2005–06, 2008–09, 2010–11, 2014–15
*UEFA Super Cup: 2009, 2011, 2015
*FIFA Club World Cup: 2009, 2011, 2015

'''Paris Saint-Germain'''
*[[Ligue 1]]: 2021-2022, 2022-2023
*[[Trophee des Champions]]: 2022

'''Inter Miami'''
*Leagues Cup: 2023
*Supporters' Shield: 2024
*MLS Cup: 2025

===Landslið===
*FIFA U-20 Heimsmeistaramót: 2005, gull
*Ólympíulið Argentínu: 2008, gull
*Copa America: Gull: 2021 og 2024
*HM 2014: Silfur
*HM 2022: Gull.

===Helstu einstaklingsverðlaun===
*Ballon d'Or/[[Gullknötturinn]]: 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023
*HM Gullknötturinn: 2014, 2022
*Evrópski gullskórinn: 2009–10, 2011–12, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2018–19
*Copa América gullknötturinn: 2015, 2021
*Copa America besti leikmaðurinn: 2021
*La Liga: Besti leikmaðurinn : 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2014–15
*Pichichi-bikarinn (markahæsti í La Liga): 2009–10, 2011–12, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020-2021
*FIFA: Besti leikmaðurinn: 2019, 2022, 2023
*MLS: Besti leikmaður tímabilsins: 2024, 2025, markakóngur: 2025

==Tenglar==
*[https://www.bbc.com/sport/football/58114038 Lionel Messi's top 10 iconic Barcelona moments - BBC]
*[https://m.fotbolti.net/news/31-10-2023/gjorsamlega-mognud-met-i-eigu-messi Gjörsamlega mögnuð met í eigu Messi - Fótbolti.net]
== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{Commons|Category:Lionel Messi}}

{{Gullknötturinn}}

{{stubbur|Æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}}
[[Flokkur:Argentínskir knattspyrnumenn]]
[[Flokkur:Verðlaunahafar Gullknattarins]]
[[Flokkur:Fólk nefnt í Panamaskjölunum]]
{{fe|1987|Messi, Lionel}}</text>
      <sha1>lscivlgde6rxzlkc8h2r98pt9av4un7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97976</id>
    <revision>
      <id>1963202</id>
      <parentid>1962807</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="sbtuja757pineu8ll7q72a09fa9sndb" xml:space="preserve">{{skáletrun}}
[[Mynd:Matreiðsluvasakver.jpg|thumb|Kápa bókarinnar, áletrun ''Matreiðslu kver''.]]
'''''Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur''''' eða ''Einfaldt Matreidslu Vasa-Qver fyrir heldri manna Húss-freyjur, útgefid af frú Assessorinnu Mørtu Maríu Stephensen'', var fyrsta [[matreiðslubók]] sem út kom á íslensku og var bókin prentuð í [[Leirárgarðar|Leirárgörðum]] árið 1800.

Bókin er gefin út undir nafni [[Marta María Stephensen|Mörtu Maríu Stephensen]], eiginkonu [[Stefán Stephensen|Stefáns Stephensen]], síðar amtmanns, og er hún jafnframt fyrsta bók sem út kom á íslensku og kennd var konu. Það var mágur hennar, [[Magnús Stephensen (f. 1762)|Magnús Stephensen]], sem gaf bókina út og er hann nú oftast talinn höfundur hennar, enda segir hann svo sjálfur í ævisögu sinni, en þó kann að vera að einnig hafi verið bætt við efni frá Mörtu Maríu.

Magnús, sem var mikill áhugamaður um mat og hafði oft hvatt til þess að skrifuð yrði íslensk matreiðslubók, segist hafa skrifað uppskriftirnar í [[Noregur|Noregi]] veturinn [[1783]]-[[1784]] og þá væntanlega upp úr uppskriftabók norskrar eiginkonu [[Þorkell Fjeldsted|Þorkels Fjeldsted]], sem hann dvaldi hjá. Svo mikið er víst að uppskriftirnar í bókinni eru flestar eða allar erlendar að uppruna - en það hefði væntanlega líka gilt um margar af uppskriftum Mörtu Maríu - og þar eru notuð ýmis hráefni sem ekki hafa verið á hvers manns borði á Íslandi; þar er meðal annars uppskrift að steiktum [[kalkúni|kalkúna]] og fleiru slíku, svo að ekki er hægt að segja að bókin gefi mynd af dæmigerðri íslenskri matargerð síns tíma. Hún mun heldur ekki hafa haft mikil áhrif á matargerð Íslendinga.

Bókin var endurútgefin árið 1998 af [[Söguspekingastifti]] og hefur verið endurprentuð tvisvar.

== Heimildir ==
* ''[https://baekur.is/bok/8ec415bb-937a-40bc-a4be-1c84d51616cb Einfaldt Matreidslu Vasa-Qver, fyrir heldri manna Húss-freyjur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230518170330/https://baekur.is/bok/8ec415bb-937a-40bc-a4be-1c84d51616cb |date=2023-05-18 }}'' á Bækur.is.
* ''Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur''. Inngangur eftir Þorfinn Skúlason og Örn Hrafnkelsson. Hafnarfirði 1998, ISBN 978-9979-92312-1

[[Flokkur:Bókaárið 1800]]
[[Flokkur:Íslensk matargerð]]
[[Flokkur:Matreiðslubækur]]
[[Flokkur:Upplýsingin]]
[[Flokkur:Íslenskar bókmenntir]]</text>
      <sha1>sbtuja757pineu8ll7q72a09fa9sndb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vestri (knattspyrna karla)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99855</id>
    <revision>
      <id>1963131</id>
      <parentid>1961169</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <origin>1963131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11715" sha1="pz8jfdk096s8dekawpbhef4ybljvyra" xml:space="preserve">{{fyrir|kvennaliðið|Vestri (knattspyrna kvenna)}}
{{Knattspyrnulið
| Fullt nafn = Íþróttafélagið Vestri
| Mynd = 
| Gælunafn = ''Djúpmenn''
| Stytt nafn = Vestri
| Stofnað = [[1986]] sem Badmintonfélag Ísafjarðar&lt;br&gt;[[1988]] sem BÍ88&lt;br&gt;[[2006]] sem BÍ/Bolungarvík&lt;br&gt;[[2016]] sem Vestri
| Leikvöllur = Torfnesvöllur
| Stærð = 800
| Stjórnarformaður = Samúel Samúelsson
| Knattspyrnustjóri = [[Daniel Osafo-Badu]]
| Aðstoðarþjálfari = 
| Liðstjóri = 
| Deild = 1. deild karla 
| Tímabil = 2025
| Staðsetning = 12. sæti í [[Besta deild karla|Bestu deild karla]]
| pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|
  leftarm1=000099|body1=000099|rightarm1=000099|shorts1=FF0000|socks1=000099|
  pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|
  leftarm2=FF0000|body2=FF0000|rightarm2=FF0000|shorts2=FFFFFF|socks2=FF0000|
}}

'''Karlalið Vestra í knattspyrnu''' er hluti af knattspyrnudeild [[Íþróttafélagið Vestri|Íþróttafélagsins Vestra]] í [[Ísafjarðarbær|Ísafjarðarbæ]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=142389|title=Vestri - Knattspyrnusamband Íslands|author=|date=|website=www.ksi.is|accessdate=25 August 2017|archive-date=11 júlí 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711073040/http://www.ksi.is/um-ksi/adildarfelog/adildarfelag/?Felag=142389|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Félagið var stofnað árið 1986 sem deild innan Badmintonfélags Ísafjarðar (BÍ) og tók þátt í 3. deild karla það ár.&lt;ref name=&quot;origin&quot;&gt;{{cite news |title=&quot;Gömlu mennirnir í B.Í. velgja þeim yngri undur uggum í 4. deildinni |url=https://timarit.is/page/7332784 |access-date=28. ágúst 2021 |work=Bæjarins Besta |date=1. júlí 1986 |page=7}}&lt;/ref&gt; Árið 1988 lagðist meistaraflokkur karla hjá [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|Íþróttabandalagi Ísafjarðar]] niður og færðust flestir leikmennirnir yfir til BÍ. Í kjölfarið fylgdi meistaraflokkur kvenna hjá ÍBÍ með og hafði BÍ því tekið við af ÍBÍ sem stærsta knattpsyrnuliðið á Vestfjörðum. Eftir þessar tilfæringar tók liðið upp nafnið BÍ'88.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ísfirðingar spila undir nafninu BÍ 88 |url=https://timarit.is/page/7345616 |access-date=28. ágúst 2021 |work=Bæjarins Besta |date=25. maí 1988 |page=18 }}&lt;/ref&gt; Á árunum 2006 til 2016 tefldi það fram sameiginlegu liði með [[Ungmennafélag Bolungarvíkur|Ungmennafélagi Bolungarvíkur]] undir heitinu BÍ/Bolungarvík.&lt;ref name=&quot;knattsp-saga&quot;&gt;{{cite book|author1=Sigurður Pétursson|title=Knattspyrnusaga Ísfirðinga|date=2017|publisher=Púkamót, félag|isbn=978-9935-24-189-4}}&lt;/ref&gt; Árið 2016 gekk Boltafélagið inn í nýstofnað Íþróttafélagið Vestra og varð að knattspyrnudeild þess.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mbl.is/sport/efstadeild/2015/07/10/vestri_raedur_rikjum_a_vestfjordum/|title=Vestri ræður ríkjum á Vestfjörðum|author=|date=|website=mbl.is|accessdate=25 August 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hsv.is/frettir/Ithrottafelagid_Vestri/ |title=/ Fréttir / Íþróttafélagið Vestri |publisher=Hsv.is |date= |accessdate=2016-11-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ksi.is/mot/2016/03/03|title=Vestri kemur í stað BÍ/Bolungarvíkur - Knattspyrnusamband Íslands|author=|date=|website=www.ksi.is|accessdate=25 August 2017|archive-date=25 ágúst 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825193050/http://www.ksi.is/mot/2016/03/03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Árið 2025 varð félagið bikarmeistari karla í fyrsta sinn.

==Saga==
Badmintonfélag Ísafjarðar (BÍ) hóf keppni í Vestfjarðariðli Íslandsmótsins í knattspyrnu sumarið 1986. Í kappliði þess var meðal annars að finna ýmsar gamlar kempur úr liði ÍBÍ frá fyrri árum.&lt;ref name=&quot;origin&quot;/&gt; Fyrstu tvö árin hafnaði liðið um miðja deild en allar forsendur breyttust árið 1988 þegar meistaraflokkur ÍBÍ var lagður niður og leikmennirnir gengu allir til liðs við BÍ. Um leið tók félagið upp nafnið BÍ ´88, sem gaf til kynna að litið væri svo á að 1988 væri nýtt stofnár félagsins.

BÍ ´88 fór upp um deild í fyrstu tilraun og varð deildarmeistari eftir sigur á Austra Eskifirði í úrslitaleik. Við tók þriggja ára dvöl í þriðju efstu deild. Fyrsta árið tókst Ísfirðingum að halda sæti sínu sem þótti vel að verki staðið þar sem fallið var frá því að keppa í tveimur landshlutariðlum og liðum fækkað í tíu. Árið eftir var BÍ ´88 einu sæti frá því að falla eftir æsilegt einvígi við [[Ungmennafélagið Einherji|Einherja frá Vopnafirði]]. Sumarið 1991 gekk hins vegar allt að óskum og Ísafjarðarliðið hafnaði í öðru sæti á eftir Leiftri Ólafsfirði og var komið í næstefstu deild.

Sjöunda sætið varð niðurstaðan sumarið 1992, en róðurinn reyndist þyngri á öðru ári félagsins í deildinni og haustið 1993 höfnuðu Ísfirðingar í næstneðsta sæti, stigi á eftir [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR-ingum]] og féllu niður um deild. Eftir bærilega frammistöðu sumarið 1994 lentu Ísfirðingar í miklum vandræðum á sínu seinna ári í þriðju deildinni og enduðu sumarið 1995 í neðsta sæti og voru á ný komnir í neðstu deild.

Það voru [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]] sem féllu með Ísfirðingum og árið eftir var það Hafnarfjarðarliðið sem sló BÍ ´88 út úr úrslitakeppni fjórðu deildar. Þetta reyndist síðasta BÍ ´88 sem var komið í fjárhagslegt þrot. Félagið sendi því ekki lið til keppni sumarið 1997, en leikmenn gengu flestir til liðs við Knattspyrnufélagið Erni sem hóf þátttöku á Íslandsmóti árið áður.

Ernir komust í úrslitakeppni deildarinnar árið 1997 en féllu þar úr leik fyrir [[Glímufélagið Ármann|Ármenningum]]. Árið 1998 gengu nokkrir lykilmenn úr Ísafjarðarliðinu til liðs við Bolvíkinga, sem gerðu atlögu að því að komast upp um deild. Það mistókst naumlega en í kjölfarið kviknuðu umræður um að sameina kapplið bæjanna tveggja. Með sameiningu meistaraflokks Ungmennafélags Bolungarvíkur og Knattspyrnufélagsins Ernis sumarið 1999 varð til KÍB, Knattspyrnufélag Ísafjarðar og Bolungarvíkur. Hið sameinaða lið komst upp um deild strax í fyrstu tilraun eftir að hafa lent í öðru sæti á eftir Aftureldingu.

Tilveran í næstu deild fyrir ofan reyndist erfiðari. KÍB hélt sér naumlega uppi sumarið 2000 en kolféll árið eftir með markatöluna 27:71. Í kjölfarið var ákveðið að slíta samstarfi félaganna tveggja. Bolvíkingar sendu sitt eigið lið til keppni sumarið 2002 og Boltafélag Ísafjarðar var endurvakið. Árin 2002-5 hafnaði BÍ einatt um eða fyrir neðan miðju í sínum riðli í deildinni.

Rýr uppskera Vestfjarðaliðanna varð til þess að ákveðið var að ráðast í nýja sameiningartilraun fyrir sumarið 2006. BÍ/Bolungarvík, sem stundum var kallað Djúpmenn eða einfaldlega „skástrikið“ af gárungum byrjaði rólega, en sumarið 2008 tókst liðinu að ná 2. sæti í deildinni og komast upp í þriðju efstu deild. Sumarið 2010 komst BÍ/Bolungarvík upp í næstefstu deild og munaði þar miklu um 19 mörk [[Andri Rúnar Bjarnason|Andra Rúnars Bjarnasonar]], markakóngs deildarinnar.

Það vakti mikla athygli þegar nýliðar BÍ/Bolungarvíkur tilkynntu ráðningu nýs þjálfara fyrir sumarið 2011. [[Guðjón Þórðarson]], fyrrum landsliðsþjálfari Íslands, sneri þá aftur til heimalandsins eftir margra ára dvöl í útlöndum. Liðið var í efri hluta deildarinnar stóran hluta tímabilsins, en hafnaði að lokum í sjötta sæti. Betur gekk í [[bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]]þar sem Vestfjarðaliðið sló út Íslandsmeistara [[Ungmennafélagið Breiðablik|Breiðabliks]] og [[Knattspyrnufélagið Þróttur|Þrótt Reykjavík]], en féll úr leik gegn [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR-ingum]] í undanúrslitum að viðstöddum fjölda áhorfenda á Torfnsnesvelli.

Samstarfi Guðjóns Þórðarsonar og BÍ/Bolungarvíkur lauk eftir þetta eina sumar. Liðið var í neðri hlutanum árið eftir en 2013 náðu Djúpmenn sínum besta árangri þegar liðið hafnaði í 5. sæti með 40 stig, aðeins tveimur stigum minna en [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur Reykjavík]] sem náði 2. sætinu. Ekki tókst að fylgja þessum árangri eftir. Tveimur árum síðar endaði BÍ/Bolungarvík á botninum. Um það leyti var ráðist í sameiningu íþróttafélaga við [[Ísafjarðardjúp]] undir merkjum Vestra. Hafa knattspyrnumenn keppt undir Vestranafninu upp frá því. Fyrst í þriðju efstu deild, en 2020 í næstefstu deild.

Árið 2023 tryggði félagið sig í Bestu deild karla eftir umspil.

Þann 22. ágúst 2025, vann liðið sinn fyrsta stóra titil er það sigraði [[Knattspyrnufélagið Valur|Val]] í úrslitum [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppninnar]].&lt;ref&gt;{{cite news |author1=Andri Már Eggertsson |author2=Ágúst Orri Arnarson |title=Uppgjörið: Valur - Vestri 0-1 - Vestri bikarmeistari í fyrsta sinn |url=https://www.visir.is/g/20252765414d/upp-gjorid-valur-vestri-0-1-vestri-bikar-meistari-i-fyrsta-sinn-i-sogu-fe-lagsins |access-date=23 August 2025 |work=[[Vísir.is]] |date=22 August 2025 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

==Þjálfarar==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Tímabil&lt;ref name=&quot;knattsp-saga&quot;/&gt;
!Nafn
!Athugasemdir
|-
|1986
|{{flagicon|ISL}} [[Björn Helgason]]
|
|-
|1987
|{{flagicon|ISL}} Jakob Ólason
|
|-
|1988
|{{flagicon|ISL}} Jóhann Króknes Torfason
|
|-
|1989
|{{flagicon|ISL}} Örnólfur Oddsson
| Spilandi þjálfari
|-
|1990
|{{flagicon|ISL}} Jóhann Króknes Torfason
|
|-
|1991–1992
|{{flagicon|ISL}} Ámundi Sigmundsson
| Spilandi þjálfari
|-
|1993
|{{flagicon|ISL}} Helgi Helgason
|
|-
|1994
|{{flagicon|ISL}} Einar Friðþjófsson
|
|-
|1995
|{{flagicon|ISL}} Björn Ingimarsson
| Rekinn um mitt tímabil
|-
|1995
|{{flagicon|ISL}} Örnólfur Oddsson
| Spilandi þjálfari
|-
|1996
|{{flagicon|ISL}} [[Ómar Torfason]]
| Spilandi þjálfari
|-
|2002–2004
|{{flagicon|ISL}} Haukur Benediktsson
| Spilandi þjálfari
|-
|2005
|{{flagicon|ISL}} Örnólfur Oddsson
|
|-
|2006–2007
|{{flagicon|ISL}} Jónas Leifur Sigursteinsson
|
|-
|2008
|[[Mynd:Flag_of_Serbia.svg|20px]] Slobodan Milisic
|
|-
|2009
|[[Mynd:Flag_of_Serbia.svg|20px]] Dragan Kazic
|
|-
|2010
|{{flagicon|ISL}} Alfreð Elías Jóhannsson
| Spilandi þjálfari
|-
|2011
|{{flagicon|ISL}} [[Guðjón Þórðarson]]
| 
|-
|2012–2014
|{{flagicon|ISL}} [[Jörundur Áki Sveinsson]]
| 
|-
|2015
|{{flagicon|ISL}} Jón Hálfdán Pétursson
| 
|-
|2016
|{{flagicon|ISL}} Ásgeir Guðmundsson
| 
|-
|2017
|[[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] Daniel Osafo-Badu
| Spilandi þjálfari
|-
|2017–2020
|{{flagicon|ISL}} [[Bjarni Jóhannsson]]
|
|-
|2021
|{{flagicon|ISL}} [[Jón Þór Hauksson]]
|
|-
|2022
|{{flagicon|ISL}} [[Gunnar Heiðar Þorvaldsson]]
|
|-
|2023-2025
|{{flagicon|ISL}} [[Davíð Smári Lamude]]
| Leiddi liðið upp í efstu deild og gerði að bikarmeisturum.
|-
|2025
|{{flagicon|ISL}} [[Jón Þór Hauksson]]
| Stýrði síðustu þremur leikjunum
|-
|2026-nú
|{{flagicon|ENG}} [[Daniel Osafo-Badu]]
|
|}

==Titlar==
*'''[[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppni KSÍ]]'''
** '''Sigurvegarar (1):''' 2025
*'''[[3. deild karla í knattspyrnu]]'''
** '''Sigurvegarar (1):''' 1988
** ''Annað sæti (1):'' 2008
*'''[[2. deild karla í knattspyrnu]]'''
** ''Annað sæti (2):'' 1991, 2010

==Heimildir==
{{reflist}}

==Ytri tenglar==
*[https://www.vestri.is/knattspyrna Opinber vefsíða]

[[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Íþróttafélög á Vestfjörðum]]</text>
      <sha1>pz8jfdk096s8dekawpbhef4ybljvyra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bandalag íslenskra skáta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100628</id>
    <revision>
      <id>1963150</id>
      <parentid>1960805</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5764" sha1="7ovr99fv4j56rv22zbvign44fhno1vh" xml:space="preserve">{{Félagasamtök
| nafn = Bandalag íslenskra skáta
| bakgrunnslitur = 
| mynd = Merki Bandalags íslenskra skáta.png
| myndaheiti = 
| skammstöfun = BÍS
| einkennisorð = 
| stofnun = [[6. júní]] [[1924]]
| gerð = Landsamband skáta
| skátahöfðingi = Marta Magnúsdóttir
| höfuðstöðvar = Hraunbær 123, 110 [[Reykjavík]]
| staðsetning = 
| markaðsvæði = Ísland
| meðlimir = 5000
| tungumál = 
| lykilmenn = 
| móðurfélag = [[Skátahreyfingin]]
| vefsíða = http://www.skatarnir.is
}}
'''Bandalag íslenskra skáta''' (stofnað [[6. júní]] [[1924]]) eru landssamtök skáta á [[Ísland]]i. Samtökin urðu meðlimur að alþjóðlegu [[skátahreyfingin|skátahreyfingunni]] [[29. ágúst]] [[1924]]. BÍS rekur skátamiðstöð að [[Úlfljótsvatn]]i sem hefur hýst [[landsmót]] skáta, sumarmót og [[sumarbúðir]]. Innan skátamiðstöðvarinnar er 5000 manna [[tjaldstæði]] og 10 metra klifurturn.

== Saga ==
Skátastarf á Íslandi hófst líklega í kringum 16. júlí [[1911]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/363162/|title=Níutíu skátaár|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-25}}&lt;/ref&gt; þegar Ingvar Ólafsson, skáti í [[Danmörk]]u, undirbjó stofnun skátafélags sem varð að veruleika ári síðar undir nafninu [[Skátafélag Íslands]]. Í kjölfarið var skátafélag stofnað [[23. apríl]] [[1913]] í Reykjavík, [[22. maí]] [[1917]] á [[Akureyri]] og [[1920]] á [[Eyrarbakki|Eyrarbakka]]. Tveimur árum síðar, [[7. júlí]] var fyrsta kvenskátafélag íslands [[Kvenskátafélag Reykjavíkur]] stofnað.

[[6. júní]] [[1924]] var landsamband drengskáta stofnað undir nafninu Bandalag íslenskra skáta og fékk inngöngu í skátahreyfinguna sama árs. Fyrsti skátahöfðingi hennar var [[Axel W. Tulinius]]. Landsamband kvenskáta var stofnað meira en áratug síðar [[23. mars]] [[1938]] undir nafninu [[Kvenskátasamband Íslands]]. Þremur árum síðar fær landsamband drengskáta jarðréttindi yfir Úlfljótsvatni. 

[[1944]] gengu skátafélög kvenskáta inn í Bandalag skáta og urðu þar með fyrsta landsamband kven- og drengskáta í heiminum.

== Landsmót skáta á Íslandi ==
Landsmót skáta hafa verið haldin á Íslandi síðan [[1925]]. Landsmótin voru upphaflega haldin á fjögurra ára fresti en nú eru þau haldin á þriggja ára fresti. Nýleg skátamót á íslandi eru:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Ár !!Staðsetning !!Þema
|-
|1981
|Kjarnaskógi, Akureyri
|Nýr heimur - nýtt líf
|-
|1986
|Viðey
|Nýtt lýðveldi
|-
|1990
|Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni
|Undraland
|-
|1993
|Kjarnaskógi, Akureyri
|Út í veröld bjarta
|-
|1996 ||Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni ||Á víkingaslóð
|-
|1999 ||Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni ||Leiktu þitt lag
|-
|2002 ||[[Hamrar]], [[Akureyri]] ||Álfar og tröll
|-
|2005 ||Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni ||Orka jarðarinnar
|-
|2008 ||Hamrar, Akureyri ||Á víkingaslóð
|-
|2012 ||Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni ||Aldarafmæli skátahreyfingarinnar á Íslandi
|-
|2014
|[[Hamrar]], [[Akureyri]]
|Í takt við tímann
|-
|2016
|Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni
|Leiðangurinn mikli
|-
|2024
|Skátamiðstöðin Úlfljótsvatni
|Ólíkir heimar
|-
|2026
|[[Hamrar]], [[Akureyri]]
|Á norðurslóð
|}

== Skátafélögin ==
Skátafélög á Íslandi eru eftirfarandi:

* [http://www.facebook.com/skatarakraness Skátafélag Akraness, Akranes]
* [https://www.facebook.com/skatafelagarbuar Skátafélagið Árbúar, Árbæ Reykjavík]
* Skátafélag Borgarness, Borgarnes
* Skátafélagið Eilífsbúar, Sauðárkrókur
* Skátafélagið Einhverjar/Valkyrjan, Ísafjörður
* Skátafélagið Farfuglar, Breiðdalsvík
* Skátafélagið Faxi, Vestmanneyjum
* [https://www.facebook.com/fossbuar/ Skátafélagið Fossbúar, Selfoss,] 
* [http://www.gardbuar.is/ Skátafélagið Garðbúar, Bústaðahverfi Reykjavík]
* Skátafélagið Hafernir, efra Breiðholt Reykjavík
* Skátafélagið Heiðabúar, Keflavík
* [https://hraunbuar.is/ Skátafélagið Hraunbúar, Hafnarfjörður]
* [http://klakkur.is/ Skátafélagið Klakkur, Akureyri]
* [http://kopar.is/ Skátafélagið Kópar, Kópavogi]
* [http://www.landnemi.is/ Skátafélagið Landnemar, Hlíðar Reykjavík]
* [http://www.mosverjar.is/ Skátafélagið Mosverjar, Mosfellsdalur]
* Skátafélagið Örninn, Grundarfjörður 
* Skátafélagið Segull, neðra Breiðholt
* [http://skjoldungar.is/um-skjoldunga/http://skjoldungar.is/um-skjoldunga/ Skátafélagið Skjöldungar, Laugardalur]
* Skátafélagið Stígandi, Búðardalur
* [https://www.facebook.com/skatafelagidstrokur/eragerði Skátafélagið Strókur, Hveragerði]
* [http://www.svanir.is/ Skátafélagið Svanir, Álftanes]
* [http://www.vifill.is/ Skátafélagið Vífill, Garðabær]
* [http://www.vogabuar.is/ Skátafélagið Vogabúar, Grafarvogur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260317093613/https://vogabuar.is/ |date=2026-03-17 }}
* [https://www.aegisbuar.is/ Skátafélagið Ægisbúar, Vesturbær Reykjavík]

Skátafélög starfandi fyrir skáta eftir þátttökualdur

* Skátafélagið Radíóskátar
* [http://www.solheimar.is/ Skátafélagið Sólheimar, Sólheimum]

== Heimildir ==
* [http://skatar.is/vefur/default.asp?ItemGroupID=8&amp;ItemID=191 Skátaannáll 1912-1972]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.scout.is/vefur/default.asp?ItemGroupID=8&amp;ItemID=190 Upphaf skátahreyfingarinnar á Íslandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211024063633/http://www.scout.is/vefur/default.asp?ItemGroupID=8&amp;ItemID=190 |date=2021-10-24 }}
{{reflist}}

[[Flokkur:Félagasamtök]]
{{S|1924}}
[[Flokkur:Íslensk félagasamtök]]
[[Flokkur:Skátahreyfingin]]</text>
      <sha1>7ovr99fv4j56rv22zbvign44fhno1vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eiríksstaðir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105586</id>
    <revision>
      <id>1963203</id>
      <parentid>1847289</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5934" sha1="mo2eoyjc6fkiobx9l8cjvdfpv6noy4v" xml:space="preserve">[[Mynd:Eiríksstaðir - Gehöft außen 1.jpg|thumb|Eiríksstaðir, tilgátubær.]]
'''Eiríksstaðir''' eru fornar rústir í landi [[Stóra-Vatnshorn]]s í [[Haukadalur (Dölum)|Haukadal]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]]. Samkvæmt [[Landnámabók|Landnámu]] og [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]] bjuggu [[Eiríkur rauði Þorvaldsson]] og kona hans [[Þjóðhildur Jörundardóttir]] að Eiríksstöðum og hafa verið leiddar að því líkur að það sé sami staður og þekktur er sem Eiríksstaðir í dag þó það hafi ekki verið sannað með óyggjandi hætti. Rústir Eiríksstaða eru friðlýstar fornleifar. Þar hafa verið gerðar fornleifarannsóknir sem leiddu í ljós skála og jarðhús frá víkingaöld.  Á Eiríksstöðum hefur verið reistur tilgátubær sem byggir á rannsókn skálans.

== Búseta Eiríks rauða á Eiríksstöðum ==
Í Eiríks sögu rauða segir að Eiríkur rauði hafi búið á Eiríksstöðum hjá Vatnshorni en vegna vígaferla hafi hann hrökklast þaðan burt. Þrælar hans felldu skriðu á bæ Valþjófs á [[Valþjófsstaðir|Valþjófsstöðum]], sem varð til þess að [[Eyjólfur saur]], frændi Valþjófs drap þrælana. Eiríkur hefndi þrælanna og drap Eyjólf og frænda hans, [[Hólmgöngu-Hrafn]]. Eftir þetta var Eiríkur rekinn á brott úr Haukadal.&lt;ref&gt;Eiríks saga rauða 2. kafli. Landnámabók 35. kafli&lt;/ref&gt;

== Fornleifarannsóknir ==
Það hafa verið gerðar nokkrar fornleifarannsóknir á Eiríksstöðum í gegnum tíðina. Sá sem fyrstur varð til að rannsaka staðinn svo vitað sé, var [[Brynjúlfur Jónsson]] en hann kom á Eiríksstaði árið 1894 og gerði uppdrátt af tóftinni. Árið eftir, 1895 kom [[Þorsteinn Erlingsson]] og [[Uppgröftur|gróf]] rústirnar upp. [[Daniel Bruun]] kannaði staðinn árið 1896. Árið 1938 gróf svo [[Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)|Matthías Þórðarson]] þáverandi þjóðminjavörður í rústina. Í þessum rannsóknum fannst [[skáli]] með [[langeldur|langeldi]] í miðju hússins.&lt;ref&gt;Adolf Friðriksson (1994), bls. 148-52.&lt;/ref&gt; Árið 1997 hóf [[Þjóðminjasafn Íslands]] uppgröft á rústinni að ósk [[Eiríksstaðanefnd]]ar. Rannsóknin var undir stjórn [[Guðmundur Ólafsson (fornleifafræðingur)|Guðmundar Ólafssonar]] og lauk henni árið 2002.&lt;ref&gt;Guðmundur Ólafsson. (1999)
&lt;/ref&gt;
=== Skáli ===
Þegar Þorsteinn Erlingsson gróf upp rústina taldi hann að þarna hefðu verið tvö sambyggð hús, [[víkingaaldarskáli|skáli]] og bakhús. Mattías Þórðarson komst aftur á móti að þeirri niðurstöðu að ekkert hús væri fyrir aftan skálann heldur væri þar náttúruleg skriða. Rannsóknin 1997 stafesti niðurstöðu Matthíasar. Rannsóknin árið 1997 leiddi einnig í ljós að skálinn er um 50m² að flatarmáli og 4m að breidd. Fyrir miðju er langeldur á gólfinu og leifar af steinaröðum bentu til þess að set hafi verið meðfram veggnum. Veggirnir voru um 1-1,5m þykkir og hlaðnir úr torfi með undirstöður úr grjóti. Steinar í suðurvegg benda til þess að hann hafi verið lagfærður. Byggingin er einföld að gerð og eru vísbendingar um að þar hafi ekki verið búið lengi. [[C-14 aldursgreining]] á viðarkolum úr óröskuðu mannvistarlagi fyrir utan tóftina, bendir til þess að minjarnar séu frá [[9. öldin|9.]] eða [[10. öldin|10. öld]].&lt;ref&gt;Guðmundur Ólafsson. (1999)&lt;/ref&gt;

=== Jarðhús ===
Árið 2000 var grafið upp [[jarðhús]] rétt við skálann. Í gólfi þess fannst meðal annars [[snældusnúður]] úr innfluttum tálgusteini. Guðmundur Ólafsson telur að þar hafi verið [[dyngja (vinnuhús kvenna)|dyngja]], vinnuhús kvenna.&lt;ref&gt;(Morgunblaðið/Kristjana Ágústsdóttir, 3. september 2004).&lt;/ref&gt; Þorsteinn Erlingsson taldi á sínum tíma að þetta hefði verið baðhús en Matthíasi Þórðarsyni fannst líklegra að húsið væri soðhús eða reykhús.&lt;ref&gt;Guðmundur Ólafsson og Ragnheiður Traustadóttir, bls. 19 (1998).&lt;/ref&gt;

== Tilgátubær ==
Rannsóknin 1997 var gerð að tilstuðlan Eiríksstaðanefndar. Ætlunin var að fá sem réttasta mynd af rústinni vegna endurgerðar á skálanum sem bæ Eiríks rauða. Ráðist var í gerð tilgátubæjarins árið 1999. Hann var svo vígður árið 2000 í tilefni þess að 1000 ár voru frá landafundum [[Leifur heppni|Leifs heppa]].&lt;ref&gt;Leifur Eiríksson&lt;/ref&gt; Tilgátubærinn er um  100 m frá rústum Eiríksstaða.

== Tilvísanir ==
{{reflist|2}}

== Heimildir ==
* Adolf Friðriksson (1994), ''Sagas and popular antiquarianism in Icelandic Archaeology'', Avebury: Aldershot.
* Eiríks saga rauða.[http://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm]
* Guðmundur Ólafsson (1999), ''Eiríksstaðir í Haukadal. Fornleifarannsókn á skálarúst.'' (Þjóðminjasafn Íslands. Rannsóknaskýrslur Fornleifadeild, 1998:11)
* Guðmundur Ólafsson (2001), &quot;Eiríksstaðir. The farm of Eiríkr the Red.&quot; ''Approaches to Vínland'', bls. 147-153.
* Guðmundur Ólafsson og Ragnheiður Traustadóttir (1998). ''Rannsókn á Eiríksstöðum í Haukadal.''[http://www.thjodminjasafn.is/media/adofinni/Eiriksstadir_1997_15.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160918041800/http://www.thjodminjasafn.is/media/adofinni/Eiriksstadir_1997_15.pdf |date=2016-09-18 }}
* Landnámabók.[http://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210191901/http://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm |date=2016-12-10 }}
* Leifur Eiríksson. Sótt 25. febrúar 2012 [http://www.leif.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101192638/http://www.leif.is/ |date=2012-01-01 }}
* Morgunblaðið/Kristjana Ágústsdóttir (3. september 2004). Fornleifarannsóknir á Eiríksstöðum í Haukadal. Sótt 25. febrúar 2012 af [http://mbl.is/greinasafn/grein/808543/]

[[Flokkur:Fornleifauppgröftur á Íslandi]]
[[Flokkur:Dalabyggð]]</text>
      <sha1>mo2eoyjc6fkiobx9l8cjvdfpv6noy4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þjálfarar í íslenskri knattspyrnu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110980</id>
    <redirect title="Knattspyrna á Íslandi" />
    <revision>
      <id>1963135</id>
      <parentid>1885311</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>Heimildalaus listi sem ekki hefur verið viðhaldið í nokkur ár.</comment>
      <origin>1963135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="65sgqvv5vw9g1ljyo8x5ldoosw8jscs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>65sgqvv5vw9g1ljyo8x5ldoosw8jscs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jens Otto Krag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113971</id>
    <revision>
      <id>1963156</id>
      <parentid>1917892</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2774" sha1="ijjfwaj4xlhha5zp7w9xu66xx6b2efy" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| forskeyti = 
| nafn =  Jens Otto Krag
| mynd = Jens_Otto_Krag_01.jpg
| titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]]
| stjórnartíð_start2 = [[3. september]] [[1962]]
| stjórnartíð_end2 = [[2. febrúar]] [[1968]]
| einvaldur2 = [[Friðrik 9. Danakonungur|Friðrik 9.]]
| forveri2 =[[Viggo Kampmann]]
| eftirmaður2 =[[Hilmar Baunsgaard]]
| stjórnartíð_start = [[11. október]] [[1971]]
| stjórnartíð_end = [[5. október]] [[1972]]
| einvaldur = [[Friðrik 9. Danakonungur|Friðrik 9.]]&lt;br&gt;[[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]]
| forveri =[[Hilmar Baunsgaard]]
| eftirmaður =[[Anker Jørgensen]] 
| myndatexti = 
| fæddur = [[15. september]] [[1914]]
| fæðingarstaður = [[Randers]], [[Danmörk]]u
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1978|6|22|1914|9|15}}
| dánarstaður = [[Skiveren]], Danmörku
| þjóderni = [[Danmörk|Danskur]]
| maki = Helle Virkner (1959-1973)&lt;br&gt;Birgit Tengroth (1950-1952)
| stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkurinn]]
| börn = 
| bústaður = 
| atvinna = 
| háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]]
| starf = Stjórnmálafræðingur, stjórnmálamaður
| trúarbrögð = 
|undirskrift = 
}}
'''Jens Otto Krag''' ([[15. september]] [[1914]] – [[22. júní]] [[1978]]) var [[Danmörk|danskur]] [[stjórnmál]]amaður, þingmaður [[Sósíaldemókrataflokkurinn (Danmörku)|Sósíaldemókrataflokksins]] og [[forsætisráðherra Danmerkur]] í þremur ríkisstjórnum frá 1962 til 1972, tímabili sem einkenndist af miklum hagvexti í Danmörku. Hann var [[forseti Norðurlandaráðs]] 1971&lt;ref&gt;[http://www.norden.org/is/nordurlandarad/skipulag-og-uppbygging/forseti-nordurlandarads/fyrrverandi-forsetar-nordurlandarads Fyrrverandi forsetar Norðurlandaráðs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220150135/http://www.norden.org/is/nordurlandarad/skipulag-og-uppbygging/forseti-nordurlandarads/fyrrverandi-forsetar-nordurlandarads |date=2014-12-20 }}, norden.org&lt;/ref&gt;. Hann barðist fyrir því að Danmörk yrði hluti af [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]] sem gekk eftir í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu 1972. Eftir hana sagði hann af sér, flestum að óvörum.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] 
|frá=[[3. september]] [[1962]]
|til=[[2. febrúar]] [[1968]]
|fyrir=[[Viggo Kampmann]]
|eftir=[[Hilmar Baunsgaard]] 
}}
{{Erfðatafla
|titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] 
|frá=[[11. október]] [[1971]]
|til=[[5. október]] [[1972]]
|fyrir=[[Hilmar Baunsgaard]]
|eftir=[[Anker Jørgensen]] 
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Danmerkur}}
{{stubbur|Danmörk}}
{{DEFAULTSORT:Krag, Jens Otto}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]]
{{fd|1914|1978}}</text>
      <sha1>ijjfwaj4xlhha5zp7w9xu66xx6b2efy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helgi Hrafn Gunnarsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116680</id>
    <revision>
      <id>1963199</id>
      <parentid>1957818</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1732" sha1="7s8eee1avjanl1wd8nmxrysid77ogap" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
|fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1980|10|22}}
|fæðingarstaður = [[Reykjavík]]
|stjórnmálaflokkur = Píratar
|AÞ_CV = 1166
|AÞ_frá1 = 2013
|AÞ_til1 = 2016
|AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík n.]]
|AÞ_flokkur1 = Píratar 
|AÞ_frá2 = 2017
|AÞ_til2 = 2021
|AÞ_kjördæmi2= [[Reykjavíkurkjördæmi norður|Reykjavík n.]]
|AÞ_flokkur2 = Píratar 
}} 
'''Helgi Hrafn Gunnarsson''' (f. 22. október 1980) var þingmaður [[Píratar|Pírata]] í [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] frá 2013 til 2016 og aftur frá 2017 til 2021. Hann var formaður þingflokksins 2014 til 2015.

Helgi ákvað að gefa ekki kost á sér í [[Alþingiskosningar 2016|Alþingiskosningunum 2016]] heldur einbeita sér að innra starfi Pírata.&lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frett/13-thingmenn-haetta-6-fyrrverandi-radherrar 13 þingmenn hætta - 6 fyrrverandi ráðherrar] Rúv, skoðað 14. september, 2016. &lt;/ref&gt;. Fyrir [[Alþingiskosningar 2017|Alþingiskosningarnar 2017]] tilkynnti Helgi að hann hygðist að bjóða sig fram á ný.&lt;ref&gt;[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/09/16/helgi_hrafn_hyggst_gefa_kost_a_ser/ Helgi Hrafn hyggst gefa kost á sér] mbl.is Skoðað 17. september, 2017&lt;/ref&gt; Hann gaf ekki aftur kost á sér í [[Alþingiskosningar 2021|kosningunum 2021]]. Árið 2026 gekk Helgi til liðs við [[Viðreisn]] &lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/05/vidreisn_kynnir_listann_leikari_medal_frambjodenda/ Viðreisn kynnir listann: Leikari meðal frambjóðenda] Mbl.is, sótt 15. maí 2026&lt;/ref&gt;

Systir Helga er [[Arndís Anna K. Gunnarsdóttir]], lögfræðingur og fyrrum þingmaður.

==Tilvísanir==
{{reflist}}
[[Flokkur:Þingmenn Pírata]]
{{f|1980}}</text>
      <sha1>7s8eee1avjanl1wd8nmxrysid77ogap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evrópuleikir íslenskra félagsliða í knattspyrnu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117642</id>
    <redirect title="Knattspyrna á Íslandi" />
    <revision>
      <id>1963137</id>
      <parentid>1903901</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>Heimildalaus listi sem ekki hefur verið uppfærður í 13 ár.</comment>
      <origin>1963137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="65sgqvv5vw9g1ljyo8x5ldoosw8jscs" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>65sgqvv5vw9g1ljyo8x5ldoosw8jscs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hestakastanía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120257</id>
    <revision>
      <id>1963171</id>
      <parentid>1798942</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lýsing */</comment>
      <origin>1963171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2500" sha1="08z7s7sxpib8zbu46pwqsoukyl7jg3m" xml:space="preserve">{{taxobox
| image = Illustration_Aesculus_hippocastanum0_clean.jpg
| image_caption = ''Hestakastanía''
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Sápuberjabálkur]] (''Sapindales'')
| familia = [[Hrossakastaníuætt]] (''Sapindaceae'')
| genus = ''[[Aesculus]]''
| species = '''''A. hippocastanum'''''
| binomial = ''Aesculus hippocastanum''
| binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
}}
'''Hestakastanía''' eða '''hrossakastanía''' ([[fræðiheiti]] ''Aesculus hippocastanum'') er stórt lauftré af [[Hrossakastaníuætt|hrossakastaníuætt]]. Það er upprunið í fjalllendi á [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Það er vinsælt götutré á Vesturlöndum.

==Lýsing==
Kjörlendi hestakastaníu er í sól, í skjóli og hlýjum stað þar sem tréð hefur nóg vaxtarrými. Tréð verður allt að 25 m hátt og allt að 25 m í þvermál í heimkynnum sínum. Krónan útbreidd og hvelfd. Smálauf eru saman 5 - 7 talsins og allt að 25 sm löng. Aldin eru hnöttótt og allt 6 sm í þvermál.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/aesculus-hippocastanum|title=Aesculus hippocastanum (Lystigarður Akureyrar) |access-date=2026-05-15}}&lt;/ref&gt;

==Á Íslandi==
Hestakastaníu má finna meðal annars í trjásöfnunum í [[Hellisgerði]], [[Lystigarður Akureyrar|Lystigarði Akureyrar]] og [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarði Reykjavíkur]]. Einnig eru til stálpuð eintök í eldri hluta Reykjavíkur og í Hveragerði. Hún hefur náð um 10 metra hæð.
Það telst til tíðinda þegar hrossakastanía blómstrar á Íslandi enda þarf hún til þess hlý sumur. &lt;ref&gt;[http://www.visir.is/hrossakastinu-sem-liggur-a/article/2005506180380 Hrossakastínu sem liggur á, Vísir 2005]&lt;/ref&gt;

==Gallery==
&lt;gallery widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;170px&quot;&gt;
File:Horse-chestnut 800.jpg|Hestakastaníutré í almenningsgarði
File:Aesculus hippocastanum-1.jpg|Lauf og bolur
File:Kaštan 1.jpg|Lauf og blóm
File:2010.05.09 Horse chestnut blossom, Kyiv, Ukraine 001c.jpg|Nærmynd af blómum
File:AesculusHippocastanumTrunk.jpg|Bolur
File:Aesculus hippocastanum PICT3472.jpg| Spírandi fræ á grasflöt
&lt;/gallery&gt;

== Tilvísanir ==
{{Commonscat|Aesculus hippocastanum|Hestakastaníu}}
{{wikilífverur|Aesculus hippocastanum|Hestakastaníu}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;
{{stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hrossakastaníuætt]]</text>
      <sha1>08z7s7sxpib8zbu46pwqsoukyl7jg3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131138</id>
    <revision>
      <id>1963149</id>
      <parentid>1963020</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13015" sha1="d9em8ookgwccdusac5d2hrcauwjrgdl" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. Titillinn var síðar sviptur af þeim og Marokkó afhentur titillinn.
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Ílíjana Jotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rúmen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring.

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Srí Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
* [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
* [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands.
* [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði.
* [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s.
* [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]].

===Apríl===
[[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]]
* [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]].
* [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km.
* [[7. apríl]]: 
**[[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé.
** [[Tô Lâm]] var kosinn forseti [[Víetnam]]s.
* [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem yfir 300 létust.
* [[10. apríl]] - Áhöfn Artemis II lenti í sjónum við Kyrrahaf nálægt [[San Diego]].
* [[12. apríl]] - Þingkosningar fóru fram í [[Ungverjaland]]i. [[Fidesz]]-flokkur [[Viktor Orbán]] tapaði fyrir stjórnmálaflokknum [[Tisza-flokkurinn|Tisza]] undir forystu [[Péter Magyar]].
* [[16. apríl]] - [[Donald Trump]] boðaði 10 daga [[vopnahlé]] milli [[Ísrael]]s og [[Líbanon]]s.
* [[17. apríl]] - [[Íran]] opnaði [[Hormússund]] fyrir skipaumferð tímabundið.
* [[19. apríl]] - Þingkosningar í [[Búlgaría|Búlgaríu]]. Flokkur [[Rúmen Radev]], fyrrum forseti, hlaut flest atkvæði.
* [[22. apríl]] - Íran gerði árásir á vöruflutningaskip við [[Hormússund]].
* [[25. apríl]] - Íslamskir vígahópar gerðu árásir á byggðir í [[Malí]].
* [[28. apríl]] - Úkraína gerði þriðju árás sína í mánuðinum á olíubirgðastöð Rússa í Tuapse í [[Krasnodarfylki]].

===Maí===
* [[1. maí]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] yfirgáfu [[Samtök olíuútflutningslanda]] (OPEC).
* [[10. maí]] - Farþegar á hollensku skemmtiferðaskipi voru fluttir til sinna heimalanda frá [[Tenerife]] eftir að [[hantaveira|hantaveirufaraldur]] hafði verið um borð og létust þrír farþega.
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki.
* [[14. maí]] - [[Evika Siliņa]], forsætisráðherra [[Lettland]]s, sagði af sér vegna viðbragða stjórnarinnar við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Rússa.
* [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar.
* Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]].

===Júní===
* [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí.

===Júlí===

===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.

===Desember===

===Ódagsett===
*Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna.
* Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]]:
** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).
* [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]])
* [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]).
* [[13. apríl]] - [[Moya Brennan]], írsk söngkona (f. [[1952]]).
* [[17. apríl]] - [[Oscar Schmidt]], brasilískur körfuknattleiksmaður (f. [[1958]]).
* [[19. apríl]] - [[Desmond Morris]], breskur dýrafræðingur (f. [[1928]]) 
* [[20. apríl]] - [[Valdimar Örnólfsson]], íþróttamaður og fimleikakennari (f. [[1932]]).
* [[6. maí]] - [[Ted Turner]], bandarískur viðskiptamaður og sjónvarpsframleiðandi (f. [[1938]])

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>d9em8ookgwccdusac5d2hrcauwjrgdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ritgerð um lögmál sem stýra mannfjölda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134386</id>
    <revision>
      <id>1963096</id>
      <parentid>1953947</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kattarnef</username>
        <id>106306</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1963096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29007" sha1="2s8t9jmnpukrbv880urk1xks6ucbnsl" xml:space="preserve">{{skáletrað}}{{Bók 
| mynd = Lögmál sem stýra mannfjölda.jpg
| myndstærð = 200px
| titill = Ritgerð um lögmál sem styra mannfjölda
| höfundur = Thomas Malthus
}}
Bókin '''''Ritgerð um lögmál sem stýra mannfjölda''''' var fyrst gefin út án höfundarnafns árið 1798,&lt;ref&gt;An Essay on the Principle of Population As It Affects the Future Improvement of Society, with Remarks on the Speculations of Mr. Goodwin, M. Condorcet and Other Writers, first edition, publisher: J. Johnson in St Paul's Church-yard, London https://archive.org/details/essayonprincipl00malt&lt;/ref&gt;&lt;ref name=EssayEL&gt;&quot;Malthus, An Essay on the Principle of Population: Library of Economics&quot; (description), Liberty Fund, Inc., 2000, ''EconLib.org'' webpage: [https://www.econlib.org/LIBRARY/Malthus/malPop.html EconLib-MalPop].&lt;/ref&gt; en höfundurinn fannst fljótt og reyndist hann vera [[Thomas Malthus]]. Bókin setur fram svartsýna spá um framtíðina þar sem mannkynið muni dreifa sér, nema sífellt stærri svæði, tvöfaldast á hverjum 25 árum,&lt;ref name=BRIA/&gt; en matarframleiðsla myndi aukast með línulegri hækkun (1, 2, 3, 4 o.s.frv.) sem gerði það að verkum að fátækt og hungursneyð myndi aukast ef ekki yrði komið böndum fólksfjölgunina. &lt;ref name=BRIA/&gt; Bókin veltir upp mögulegum umbótum í landbúnaði eins og gufuvélar,&lt;ref name=BRIA/&gt; tilbúinn efnaáburður, veiting vatnsfalla, næturlýsing, eða erfðabreyttar afurðir.&lt;ref name=&quot;BRIA&quot;&gt;{{cite book |title= BRIA 26 2 The Debate Over World Population: Was Malthus Right? |chapter= Malthus’ Principle of Population |volume= 26 |issue= 2 |date= Winter 2010 |Agency= Constitutional Rights Foundation (CRF) |url= http://www.crf-usa.org/bill-of-rights-in-action/bria-26-2-the-debate-over-world-population-was-malthus-right.html |access-date= 2016-06-16 |archive-date= 2021-06-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210603151652/https://www.crf-usa.org///bill-of-rights-in-action/bria-26-2-the-debate-over-world-population-was-malthus-right.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
== Um bókina ==
Þó svo bókin hafi ekki verið sú fyrsta um fólksfjölda þá var hún endurskoðuð yfir 28 ára tímabil og er hún sögð eitt áhrifaríkasta verk síns tíma. Sagnfræðingurinn  [[Thomas Carlyle]] vísaði í [[hagfræði]] skrif Malthus sem &quot;dapurleg vísindi&quot;.&lt;ref name=BRIA/&gt; Sjötta útgáfa bókarinnar (1826) hefur verið nefnd sem stór áhrifavaldur bæði á [[Charles Darwin]] og [[Alfred Russel Wallace]] við gerð þróunarkenninga sinna með tilliti til náttúruvals .
Mikilvægur hluti bókarinnar er helgaður því sem kallað hefur verið járnlög um fólksfjölda. Nafnið sjálft vísar í fyrri skrif Malthus og er byggt á[[Járnlög um laun | Járnlögum um laun]] sem er endurgerð á afstöðu Malthus, eftir Fedrinand Lasalle – sem síðan dregur nafn sitt af riti Goethe, „Hin miklu, eilífu járnlög“ sem birtust í ''[[Das Göttliche]].''&lt;ref&gt;''[https://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ | Critique of the Gotha Programme],'' [[Karl Marx]], [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ch02.htm Chapter 2], [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1875/gotha/ch02.htm#1 footnote 1], (1875)&lt;/ref&gt; 
Þessi [[kenning]] segir að allt bendi til að aukinn mannfjöldi skapi meira vinnuafl sem valdi launalækkun. Í raun óttaðist Malthus það að með aukinni fólksfjölgun myndi fátækt og hungursneyð verða viðvarandi.
Ein fyrstu áhrifin af bók Malthus voru þau að þau efldu umræðuna um mannfjölda í Stóra Bretlandi og í besta falli flýtti mjög fyrir því að manntal var tekið árið 1800. Sú aðgerð kom á fót eins konar þjóðskrá árið 1801 í Englandi, Wales og Skotlandi og hefur manntal verið tekið á tíu ára fresti frá þeim tíma.
Árið 1803 gaf Malthus út mikið endurskoðaða útgáfu af fyrstu gerð með sama titli en undir merkjum annarar útgáfu. &lt;ref&gt;Fjórða útgáfan kom út í tveimur bindum árið 1807. Sjá {{Citation |last=Malthus |first=Thomas Robert |author-link=Thomas Robert Malthus|year=1807 |editor-last= |editor-first= |contribution= |title= An Essay on the Principle of Population, or a View of Its Past and Present Effects on Human Happiness, with An Enquiry into Our Prospects Respecting the Future Removal or Mitigation of the Evils Which It Occasions |volume= I |edition=Fourth |publisher= J. Johnson |publication-date=1807 |publication-place=London |pages= |url=https://books.google.com/books?id=TT4uAAAAYAAJ&amp;dq=editions%3AyBM6trQ-zfsC&amp;pg=PR3 }}, [https://books.google.com/books?id=0T4uAAAAYAAJ&amp;dq=editions%3AyBM6trQ-zfsC&amp;pg=PR3#v=onepage&amp;q&amp;f=false volume II] via Google Books&lt;/ref&gt; Lokaútgáfan, sú sjötta, var gefin út árið 1826.&lt;ref name=EssayEL/&gt;  Hins vegar gaf Malthus út árið 1830 (32 árum eftir fyrstu útgáfu) mjög stytta útgáfu sem kallaðist „Yfirlit yfir lögmál sem stýra mannfjölda“ sem einnig hafði að geyma athugasemdir vegna gagnrýni á bókina sjálfa.

== Yfirlit ==
Milli 1798 og 1826 gaf Malthus út sex útgáfur af hinni frægu bók sinni. Í hverri útgáfu brást Malthus við gagnrýni með því að uppfæra upplýsingar og endurbæta aðrar auk þess að miðla breytingum á eigin sjónarmiði á viðfangsefnið. Hann ritaði upphaflega textann sem viðbrögð við óbilandi bjartsýni föður síns og samstarfsmanna hans (þ.m.t. Rousseau) varðandi framtíðaruppbyggingu samfélagsins. Malthus byggði málflutning sinn upp sem svar við skrifum William Godwin (1756-1836) og Marquis de Condorcet (1743-1794).
Malthus var mjög efins um hugmyndir um framtíðaruppbyggingu með miklum fólksfjölda með hliðsjón af því að í ljósi sögunnar hefur alltaf tiltekinn hluti mannkyns búið við fátækt. Hann rökstuddi þetta fyrirbæri með þeim rökum að fólksfjölgun væri margfeldisþensla sem færi fram á auðlindaríkum svæðum þar til fólksfjöldinn yrði meiri en auðlindir réðu við. {{tilvitnun|„Samt finnst í öllum samfélögum – jafnvel þeim sem þykja hvað grimmust – sterk tilhneyging til hreinna tengsla, sem svo sýna stöðuga viðleitni til aukinnar fólksfjölgunar. Þessi stöðuga viðleitni, sem sífellt veldur því að lægri stéttum samfélagsins er komið í vanda og komið í veg fyrir að hægt sé að ráða varanlega bót á stöðu þeirra“. &lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population.'' Kafli II.p. 18 in [[Oxford World's Classics]] endurútgefið; p. 29 in [[s:An Essay on the Principle of Population/Chapter II|the original text]] in [[Image:wikisource-logo.svg|16x16px]] [[Wikisource]]&lt;/ref&gt;}}

{{tilvitnun| „Þessi áhrif virðast hafa eftirfarandi áhrif. Við gerum ráð fyrir að framfærsla í hverju landi jafngildi nokkuð auðveldri uppihaldi borgaranna. Þessi stöðuga viðleitni gagnvart fólksfjöldanum ... stækkar mengi þess fólks sem þarf á framfærslu að halda án þess að framfærslan sé aukin. Matarbirgðirnar sem áður dugðu sjö milljónum manna munu nú þrfua að duga sjö og hálfri eða átta milljónum manna. Hinir fátæku munu þar af leiðandi lifa verra lífi og munu margir þeirra enda í meiri neyð en áður. Fjöldi verkamanna sem einnig eru hluti af vinnumarkaðnum verður fyrir kjaraskerðingu þrátt fyrir að verð á birgðum hafi tilhneygingu til að hækka. Framleiðsla verkamannsins þarf þar af leiðandi að vera mun meiri til að fá sömu tekjur og áður. Slíkir eymdartímar letur fólk til hjónabanda og erfiðleikarnir við framfærslu fjölskyldu eru svi miklir að mannfjöldinn stendur í stað. Á meðan vinnuafl er ódýrt, verkamenn eru margir og þörfin fyrir aukin störf í iðnaði meðal þeirra, hvetja jarðræktendur til að ráða meira vinnuafl á lönd sín við að plægja jarðirnar, bera áburð og endurbæta enn frekar það sem þegar er í vinnslu þar til að framfærslan verður á endanum sambærileg við það sem hún var í upphafi. Staða verkamannsins er þar með orðin þolanleg, hömlum fólksins hefur verið aflétt og sömu skrefin fram og aftur eru endurtekin með tilliti til hamingju“. &lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Chapter II, p 19 in Oxford World's Classics reprint.&lt;/ref&gt;}}

Malthus sagði einnig að í ljósi sögunnar hefðu samfélög upplifað á einhverjum tímapunkti farsóttir, hungursneyð eða stríð, atburði sem skilgreindu grunn vandamál þess að mannfjöldinn ofnýtir auðlindirnar:
{{tilvitnun|„Vald fólksfjöldans er algert gegn valdi jarðar til að framleiða framfærslu fyrir hvern einstakling sem gerir það að verkum að ótímabær dauði hlýtur að skekja mannkynið fyrr en síðar. Lestir mannkyns eru sterkir og hvetja óbeint til fólksfækkunar. Þeir eru undanfari mikils herafla eyðingar sem oftar en ekki klárar ódæðið sjálfur. En ætti þeim að mistakast í gereyðingarstríði sínu sem einkennist af eymdartíð, farsóttum og jafnvel drepsóttum og plágum með mikilli útbreiðslu að fella þúsundir eða jafnel tugþúsundir. Verði árangurinn ófullnægjandi mun mikið hungur sitja um okkur og koma aftan að okkur með þeim afleiðingum að í einni hendingu lagar fólksfjöldinn sig að matarbirgðum heimsins“.&lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Chapter VII, p 44, Oxford World's Classics reprint&lt;/ref&gt;}}

Ört minnkandi fólksfjöldi heimsins síðastliðna öld er dæmi um spá Malthus um þróun fólksfjölda. Það lítur einnig út fyrir að lýsa flóknu og síbreytilegum samfélagsjöfnuði samfélaga sem ekki voru iðnvædd. Þessar niðurstöður eru grunnurinn að ný-malthusian stærðfræðilíkönum sögulegra langtímabreytingum.&lt;ref&gt;Sjá, e.g., [[Peter Turchin]] 2003; [http://cliodynamics.info/PDF/Turchin_Korotayev_SEH_2006.pdf Turchin and Korotayev 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229202712/http://cliodynamics.info/PDF/Turchin_Korotayev_SEH_2006.pdf |date=2012-02-29 }}; Peter Turchin et al. 2007; [[Korotayev]] et al. 2006.&lt;/ref&gt;
Malthus spáði því að fólksfjölgun myndi fylgja ákveðnum ferli frá þeim tíma sem bók hans kom út. Hann sagði að þegar fólksfjöldi heimsins hefði náð einum milljarði þá myndu 25 ár líða milli hvers milljarðar sem byggja myndi jörðina. Hann skrifar:
Ef framfærsla mannkyns sem jörðin stendur undir ætti að aukast á hverjum tuttugu og fimm árum að sama marki og það sem jörðin framleiðir myndi það þýða að framleiðslugeta jarðarinnar væri algerlega ótakmörkuð og aukningargeta væri það miklu meiri en við getum ímyndað okkur að öll viðleitni mannkyns gæti séð um að framkvæma það... en þar sem völd mannfjöldans eru í hærra þrepi þá er fjölgun mannkyns í réttu hlutfalli við meginhluta framfærslu sem stýrist af stöðugri virkni sterkra lögmála um nauðsyn þess að fylgjast með hinu mikla valdi.&lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Chapter 2, p 8, Oxford World's Classics reprint&lt;/ref&gt;
=== Tillögur að lausnum ===
[[mynd:malthus.jpg|thumb|Thomas Robert Malthus]]Malthus bendir á að tvenns konar merki þess að haldi fólksfjöldanum innan marka. „Jákvæð“ merki  sem sýna hærri dánartíðni og „fyrirbyggjandi“ merki sem sýna lægri fæðingartíðni. Jákvæði merkin fela í sér hungursneyð, veikindi og stríð en fyrirbyggjandi merkin fóstureyðingar, getnaðarvarnir, [[vændi]], frestun giftinga og hreinlífi. &lt;ref&gt;Geoffrey Gilbert, introduction to Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Oxford World's Classics reprint. viii&lt;/ref&gt;  Þegar komið er inn á möguleikana á að komast undan þessum takmörkunum þá er Malthus á móti fjölbreytilegum ímynduðum lausnum. Sem dæmi þá gagnrýnir hann með háði þá hugmynd að framfarir í landbúnaði séu ekki mögulegar án takmarkana:
{{tilvitnun|„Við getum verið nokkuð viss um að í jurtaríkinu sem og í dýraríkinu séu ákveðin takmörk framþróunar, þrátt fyrir að við vitum ekki nákvæmlega hver þau mörk séu. Það er líklegt að garðyrkjumenn sem keppa um blómaverðlaun hafi reynt að bæta ræktunina án árangurs. Um leið væri það fyrirsjáanlegt fyrir hvern sem er að halda því fram að hann hafi séð fallegustu anímónur sem hafi verið búnar til svo þær megi framleiða. Hann gæti hins vegar fullyrt án þess að skapa mótsögn við framtíðarstaðreyndir að engar anímónur gætu nokkru sinni með ræktun vaxið í stærð hvítkálshausa en seljanlegar í miklu meira magni en kálið. Það getur ekki nokkur maður fullyrt að hann hafi séð stærsta hveitikornið eða stærstu eikina sem hafi vaxið. En viðkomandi gæti auðveldlega – og með nokkurri nákvæmni – bent á stærðina sem ómöguleg er hverju tilviki fyrir sig og því skyldi álykta varlega milli takmarkalauss vaxtar og vaxtar þar sem vöxtur hefur ekki verið skilgreindur.“}}
Hann gerir athugasemd við hugmynd sem [[Francis Galton]] kallaði síðar [[mannkynbætur]]:
{{tilvitnun| „Ekki undir nokkrum kringumstæðum... gæti það virst ómögulegt með áherslu á ræktun að ákveðnar framfarir – svipaðar þeim þekkist hjá dýrum – geti átt sér stað meðal manna. Hvort greind sé hægt að miðla getur verið véfengjanlegt en stærð, styrkur, fegurð, yfirbragð og jafnvel er hægt að tala um langlífi í því samhengi... Samt sem áður er ekki hægt að bæta mannkynið án þess að dæma slæmu eintökin til hreinlífis, það er ekki líklegt einblínt verði á ræktun sem almenna þróun“&lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Chapter IX, p 72 &lt;/ref&gt;}}

Í annarri og síðari útgáfum leggur Malthus meiri áherslu á „siðferðilegt aðhald“. Þar á hann við frestun hjónabanda þar til fólk getur séð fyrir fjölskyldu, búandi við strangt skírlífi (algert kynlífsbidnindi) fram að hjónabandi. 
{{tilvitnun|Hann gekk svo langt að halda því fram að siðferðilegt aðhald í víðu samhengi væri besta leiðin, raunar eina leiðin, til að draga úr fátækt lægri stétta.&lt;ref&gt;Geoffrey Gilbert, introduction to Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Oxford World's Classics reprint. xviii&lt;/ref&gt;}} Þessi áætlun virðist skynsamleg með hliðsjón af dyggð, efnahagsábata og félagslegum umbótum.
Malthus leggur áherslu á muninn á ríkisstyrktu velferðarkerfi og almennu góðgerðastarfi. Hann leggur það til að slæmar lagasetningar verði afnumdar í áföngum með því að fækka þeim einstaklingum sem þurfa líkn eða hjúkrun sem kæmi úr röðum einkafyrirtækja.&lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Chapter V, pp&amp;nbsp;39–45, in Oxford World's Classics reprint.&lt;/ref&gt;
Hann færði rök fyrir því að slæm hjúkrun gengi gegn langtímahagsmunum þeirra fátæku með því að hækka verð á vöru og grafa undan sjálfstæði og sveigjanleika bóndans. Með öðrum orðum, lélegu lögin höfðu tilhneigingu til að skapa fátækt og viðhalda henni.&quot;&lt;ref&gt;Með því að gera það sem virðist gott er réttur okkar að valda skaða. Óviljandi afleiðingar spila stóra rullu í hagrænni hugsun; sjá [[invisible hand]] og [[tragedy of the commons]].&lt;/ref&gt;

Malthus móðgaðist það að gagnrýnendur héldu því fram að hann skorti umhyggu í afstöðu sína gagnvart ástandi hinna fátæku. Í útgáfunni sem kom út 1798 var afstaða hans til hinna fátæku birt í áföngum eins og eftirfarandi dæmi ber með sér:
{{tilvitnun| Það er ekkert svo algengt að heyra af hvatningu sem mannfjöldinn ætti að fá. Ef tilhneyging mannkyns  til að fjölga sér er svo frábær eins og ég hef kynnt þá gæti það þótt furðulegt að þessi fjölgun komi ekki þegar hennar er óskað. Rétta ástæðan er sú að krafan um aukinn mannfjölda er afleiðing skorts á undirbúningi á nauðsynlegum framfærslusjóðum. Aukið þörfina fyrir vinnuafl í landbúnaði með því að stuðla að ræktun sem leiðir af sér framleiðsluaukningu landsins sem myndi bæta stöðu vinnuaflsins til muna  og óþarfi er að auka á kvíðann vegna fjölgunarinnar. Tilraun til að hafa áhrif á þennan málstað á einhvern annan hátt er illmennska, grimmd og harðstjórnartilburðir og á hvaða hátt sem það er reynt þá er það dæmt til að mistakast.}}
Til viðbótar skrifaði hann í útgáfunni árið 1817
{{tilvitnun| Ég hefi gagngert ritað kafla um um hagnýta stefnu um velferð okkar og á öðrum stöðum hef ég heiðrað dyggð velvildarinnar.  Til þeirra sem hafa lesið þau skrif mín og hafa meðtekið þau skilaboð, mun ég fúslega endurskoða, ef það er unnið í viðeigandi einlægni, þessar ásakanir ... sem gæfu til kynna að ég myndi uppræta dyggðir kærleikans og velvildarinnar án þess að vísa til upphafningar sem er hafin til virðingar með eðlislægri siðferðisreisn okkar... &lt;ref&gt;p607, cited in http://www.naf.org.au/roberts.rtf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322220200/http://www.naf.org.au/roberts.rtf |date=2012-03-22 }}.&lt;/ref&gt;}}
Menn á borð við [[William Farr]] ]]&lt;ref&gt;{{cite book|last=Eyler|first=John M|title=Victorian Social Medicine: the ideas and methods of William Farr|url=https://archive.org/details/victoriansocialm0000eyle|year=1979|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|isbn=978-0-8018-2246-9}}&lt;/ref&gt; og [[Karl Marx]] ]],&lt;ref&gt;{{cite book|authorlink=Ronald L. Meek|editor=R. L. Meek|title=Marx and Engels on Malthus|url=https://archive.org/details/dli.ernet.54347|year=1953|publisher=Lawrence &amp; Wishart|location=London}}&lt;/ref&gt; bentu á að Malthus hafi ekki mátt mannkyns til að auka á matarbirgðir heimsins. Um þetta hafði Malthus samt ritað: „Helstu furðulegheitin sem aðgreina manninn frá öðrum dýrum þegar kemur að framfærslu, er það vald sem hann býr yfir til að endurbæta þessar aðferðir stórkostlega“&lt;ref&gt;
Sótt í {{cite book|first1=Egbert|last1=Tellegen|author1-link=|first2=Maarten|last2=Wolsink|title=Society and Its Environment: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=lCuoQ7bNnGMC|accessdate=2010-02-12|year=1998|publisher=Routledge|isbn=978-90-5699-125-8|page=16|quote=Malthus, 1976, p.225}}&lt;/ref&gt;

=== Trú  ===
Sem sannkristinn prestur lagði Malthus fram spurninguna um hvernig almáttugur og umhyggjusamur guð gæti leyft þjáningu. Í fyrstu útgáfu ritgerðarinnar (1798) rökstuddi Malthus það á þann veg að stöðug ógn fátæktar og hungurs ýtti undir kennslu um dyggðir vegna mikillar vinnu og dugmikillar hegðunar. &lt;ref name=bowler&gt;{{cite book|author=Bowler, Peter J.|title=Evolution: the history of an idea|url=https://archive.org/details/evolutionhistory0000bowl_n7y8|publisher=University of California Press|location=Berkeley|year=2003|pages=[https://archive.org/details/evolutionhistory0000bowl_n7y8/page/104 104]–105|isbn=0-520-23693-9}}&lt;/ref&gt; „Ef fólksfjölgun og aukning matarbirgða myndi stækka í sama hlutfalli þá er líklegt að við hefðum aldrei komist af villimannastiginu.“&lt;ref&gt;{{cite book|last=Malthus|first=Thomas|title=Population: The First Essay|url=https://archive.org/details/populationfirste00malt|year=1959|publisher=University of Michigan Press|isbn=978-0-472-06031-3|page=[https://archive.org/details/populationfirste00malt/page/127 127]}}&lt;/ref&gt; Enn fremur ritaði hann „Hið illa býr meðal okkar, ekki til að valda örvæntingu heldur virkni.“&lt;ref&gt;Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Oxford World's Classics reprint. p 158 Á svipuðum nótum trúði Malthus því að „hinn óendanlegi fjölbreytileiki náttúrunnar... er aðlagað að frekari tilgangi sköpunar og að framleiða sem mest af hinu góða.“ Malthus, ''An Essay on the Principle of Population'', 1st ed., published anonymously, (St. Paul's Churchyard, London: J. Johnson, 1798), p. 73.&lt;/ref&gt;

Engu að síður, þrátt fyrir að fullur skilningur væri á fátæktarógninni með því að benda á hvatningu til handa mannlegum iðnaði þá var það ekki vilji guðs að maðurinn skyldi þjást. Malthus skrifaði að mannkyninu væri hægt að kenna um mannlega þjáningu: {{tilvitnun| „Ég trúi því að ætlun skaparans hafi verið að betrumbæta, vitanlega með heilbrigðu, dyggðugu og hamingjusömu fólki en ekki óhelbrigðu, grimmu og þunglyndu fólki. Og ef í viðleitninni til að fylgja skipuninni að stækka og fjölga&lt;ref&gt;Opinberunarbókin I:28&lt;/ref&gt;, erum við einu verurnar í þessari síðari lýsingu sem þjáumst í samræmi við það, við höfum engan rétt til að gagnrýna réttlæti skipunarinnar nema okkar eigin óræð leið til að framkvæma það.“ &lt;ref&gt;Malthus T.R. 1826. ''An Essay on the Principle of Population, Sixth Edition'', App.I.6.&lt;/ref&gt;}}

=== Lýðfræði, laun og verðbólga ===
Malthus skrifaði um sambandið milli fólksfjölda, raunlauna og verðbólgu. Þegar fjöldi verkamanna stækkar hraðar en framleiðsla á mat þá lækka raunlaunin vegna þess að meiri fólksfjöldi veldur hækkun á [[framfærsla|framfærslu]] (þ.e. matarverð hækkar). Vandkvæðin við að ala fjölskyldu dregur úr mannfjölgun þangað til fólksfækkun verður þess valdandi að raunlaun hækka. 
&lt;blockquote&gt;
„Aðstæður sem hafa, líklega, oftar en nokkur aðrar, aukið á leynd þessara breytinga á almennu áliti á mismun á milli nafnverðs og raunverðs á vinnuafli. Það er fátítt að nafnverð vinnuafls lækki alls staðar en við gerum okkur grein fyrir því að tíðnin verður sú sama á meðan nafnverð ákvæða hefur hækkað jafnt og þétt. Þetta er vissulega tilfellið, ef fjölgun framleiðenda og aukning á verslun nægja til að auka við vinnuaflið sem er stýrt inn á markaðinn og koma um leið í veg fyrir að aukin framleiðsla lækki raunverðið. En aukið vinnuafl sem hlýtur sömu upphæð að launum mun þurfal, vegna samkeppninnar hækka raunverðið á korni. Þetta er í raun gengislækkun á vinnuaflinu og innan þessa tímabils verða aðstæður lægri stétta samfélagsins jafnt og þétt verri. En bændur og kapítalistar verða ríkari vegna virkilega ódýrs vinnuafls. Stækkandi auður þeirra gerir þeim kleift að ráða enn meiri mannafla og á meðan fólkið hefur líklega liðið fyrir einhvers konar skell af völdum aukinna erfiðleika við að halda uppi fjölskyldu þá er eftirspurnin eftir vinnuafli – eftir ákveðinn tíma – líklega talsvert meiri í samanburði við framboðið og verðið myndi vitanlega hækka ef því væri leyft að finna sína stöðu sjálft og þar af leiðandi myndu laun vinnuaflsins gera það sama og hef þar af leiðandi áhrif á ástand neðri stétta samfélagsins, með fulltingi framsækinna og afturhaldssamra hreyfinga þar sem verð á vinnuafli gæti hugsanlega aldrei lækkað. &lt;ref&gt;Essay (1798), Chap. IV. Accessed from https://oll.libertyfund.org/title/1945 on 2010-02-13&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Í síðari útgáfum ritgerðar Malhus útskýrir hann sína skoðun á hvernig samfélagið treystir á mannlega eymd til að takmarka fólksfjölgun, þannig myndi rót eymdarinnar (t.d. hungur, sjúkdómar og stríð – Malthus orðaði það „skörð höggvin í fólksfjöldann“) óhjákvæmilega hafa áhrif á samfélagið, það sama er að segja um síbreytilegar hagsveiflur. Hins vegar eru „skarðafyllingar fólksfjöldans“ sem takmörkuð fæðingatíðni t.d. vegna síbúinna hjónabanda, gæti leitt af sér betri lífskjör fyrir alla um leið og stöðugleiki hagkerfisins eykst.&lt;ref&gt;Essay (1826), I:2. See also A:1:17&lt;/ref&gt;

=== Útgáfur og útfærslur ===
* 1798: „Ritgerð um lögmál sem stýra mannfjölda, eins og það kemur við framtíðar umbætur samfélagsins með athugasemdum við vangaveltur [[William Godwin|Hr. Godwin]], [[Marquis de Condorcet|M. Condorcet]], og annarra höfunda.''. Nafnlaus útgáfa.
* 1803: Önnur og mjög stækkuð útgáfa: „Ritgerð um lögmál sem stýra mannfjölda; eða: sýn á fortíð hennar og áhrif í nútímanum á hamingju manna; með rannsókn á horfum okkar með hliðsjón af verulegri minnkun eða brotthvarfi hins illa sem kann að gerast.“ Höfundur þekktur.
* 1806, 1807, 1817 og 1826: Útgáfur 3–6, með lítilvægum breytingum frá annarri útgáfu.
* 1823: Malthus gaf leyfi fyrir birtingu greinarinnar um ''Mannfjölda'' í viðauka við [[Encyclopædia Britannica]].
* 1830: Malthus lét prenta mjög langan úrdrátt úr greininni frá 1823 með titlinum „Samandregin sýn á hugmyndafræði fólksfjölgunar“.&lt;ref&gt;dates from Malthus T.R. 1798. ''An Essay on the Principle of Population''. Oxford World's Classics reprint: xxix Chronology.&lt;/ref&gt;

== Fyrsta útgáfa ==
Heildarheiti fyrstu útgáfu ritgerðar Malthus var „Ritgerð um lögmál sem stýra mannfjölda, eins og það kemur við framtíðar umbætur samfélagsins með athugasemdum við vangaveltur [[William Godwin|Hr. Godwin]], [[Marquis de Condorcet|M. Condorcet]], og annarra höfunda.“ Hér að neðan verður fjallað um vangavelturnar og „aðra höfunda.“
[[William Godwin]] hafði gefið út ofurmannleg skrif sín „Fyrirspurnir er varða réttlæti stjórnmála“ árið 1793 með viðbótum árið 1796 og 1798. Einnig „Af ágirnd og magni“ (1797). Athugasemdir Malthus við skrif Godwins ná yfir kafla 10 til 15 (að þeim meðtöldum) af nítján. Godwin svaraði þeim athugasemdum með „Um mannfjölda“ (1820).
[[Marquis de Condorcet]] hafði gefið út ofurmannlega sýn á félagslega framþróun og fullkomnunaráráttu mannsins „Esquisse d'un Tableau Historique des Progres de l'Espirit Humain (Framtíðarþróun mannshugans)“ árið 1794. Athugasemdir Malthus á skrif Condorcet ná yfir kafla 8 og 9.
Ritgerð Malthus var til þess að bregðast við þessari ofurmannlegu sýn eins og hann orðaði það:
{{tilvitnun|Þetta náttúrulega ójafnvægi tveggja afla, mannfjölda og afurðir jarðar sem og hið stórkostolega náttúrulögmál sem á stöðugt að beita sér fyrir jafnræði, sérstaklega í miklum erfiðleikum sem birtast mér sem óyfirstíganlegir á leið sinni til fullkomnunaráráttu samfélagsins}}
„Aðrir höfundar“ voru meðal annars Robert Wallace, [[Adam Smith]], [[Richard Price]], og [[David Hume]].
Malthus sagði sjálfur:
{{quote|Einu höfundarnir, hvers skrif orsökuðu það að ég dró úr reglunni sem var megin röksemdarfærsla ritgerðarinnar, voru Hume, Wallace, Adam Smith og Dr. Price...}}

Kaflar 1 og 2 greina frá kenningu Malthus um lögmál mannfjölgunar og ójafna skiptingu náttúrunnar hvað varðar matarbirgðir og fólksfjölgun. Eðli veldisfjölgunar mannkyns er í dag þekkt sem Mannfjölgunarlíkan Malthus. Þessi hluti kenningar Malthus ásamt fullyrðingu hans um að matarbirgðir fylgdu línulegu stækkunarlíkani stóðu óbreytt í síðari útgáfum ritgerðarinnar. Athugið að Malthus notaði hugtökin rúmfræðileg framrás og töluleg framrás.

Kafli 3 skoðar hvernig Rómarveldi var yfirtekið af villimönnum, vegna þrýstings fjöldans. Stríð sem minnkun mannfjölda er rannsakað.

Kafli 4 rannsakar samtímastöðu fólksfjölgunarstöðu siðaðra þjóða (sérstaklega Evrópu). Malthus gagnrýnir [[David Hume]] fyrir „mögulega villu“ í „viðmiðum sem hann setur fram til aðstoðar við að meta fólksfjölda.“

Kafli 5 fjallar um vondu lög [[William Pitt yngri|Pitt yngri]].

Kafli 6 rannsakar hraðan vöxt á nýlendunum á borð við [[Nýlendurnar þrettán]] í [[Bandaríki Norður-Ameríku|Bandaríkjum Norður-Ameríku]]

Kafli 7 segir frá fækkun í fjöldanum af völdum sjúkdóma og uppskerubrests.

Kafli 8 kemur einnig inn á „mögulega villu“ eftir Wallace „þar sem auknir erfiðleikar vegna fólksfjöldans séð úr fjarska.“

Kaflar 16 og 17 rýna í það hvað veldur auðsöfnun ríkja. Þar er einnig að finna gagnrýni [[Adam Smith|Adams Smith]] og [[Richard Price]]. Auður Englands er borinn saman við Kínverska fátækt.

Í köflum 18 og 19 er snúist til varnar með því að útskýra vanda illskunnar  með hliðsjón af náttúrulegri guðfræði. Þetta sýnir heiminn sem „stórt ferli til vakningaraukningar“ þar sem yfirskilvitleg vera beitir „samkvæmt almennum lögum“ leiddi til „langanir líkamans“ sem „nauðsynlegt að skapa áreynslu“ sem mótar „rökstuðningsdeildina“. Með þessu myndi kenningin um fólksfjöldann enda sem kynning frekar en að hirndra almennan tilgang nærveru guðs.
Fyrsta útgáfan hafði áhrif á höfundana [[William Paley]] og [[Thomas Chalmers]] sem skrifuðu um náttúrulega guðfræði.

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>2s8t9jmnpukrbv880urk1xks6ucbnsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fagurlind</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139412</id>
    <revision>
      <id>1963166</id>
      <parentid>1798576</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tenglar */</comment>
      <origin>1963166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2029" sha1="6tuq2mzyenmodxrjlesbs17ttr94445" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Tilia platyphyllos(01).jpg
| image_caption = ''Tilia platyphyllos''
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Stokkrósabálkur]] (''Malvales'')
| familia = [[Stokkrósaætt]] (''Malvaceae'')
| genus = [[Linditré]] (''Tilia'')
| species = '''''T. platyphyllos'''''
| binomial = ''Tilia platyphyllos''
| binomial_authority = [[Giovanni Antonio Scopoli|Scop.]]
| range_map = Tilia platyphyllos range.svg
| range_map_caption = Útbreiðslusvæði
| synonyms_ref = 
| synonyms = ''Tilia grandifolia'' Ehrh.
}}

'''Fagurlind''' ([[fræðiheiti]]: ''Tilia platyphyllos''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/7CC2T |title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 53536952|accessdate= 2019-11-11}}&lt;/ref&gt;) er lauffellandi tré eða runni af [[stokkrósaætt]]. Tréð verður um 30 m hátt og 20 m breitt í heimkynnum sínum (mið og suður Evrópu).&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{cite web |title= Tilia platyphyllos Scop. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:286108-2 |website= Plants of the World Online |access-date=2021-02-18 |language=en}}&lt;/ref&gt; Fagurlind myndar auðveldlega náttúrulega blendinga með [[hjartalind]]; [[garðalind]] (''Tilia × europaea),'' sem er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu.

== Tenglar==
{{reflist}}
* [https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/tilia-platyphyllos Tilia platyphyllos (Lystigarður Akureyrar)] 

{{commonscat|Tilia platyphyllos}}
{{wikilífverur|Tilia platyphyllos}}
{{stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Stokkrósaætt]]</text>
      <sha1>6tuq2mzyenmodxrjlesbs17ttr94445</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vetrareik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139448</id>
    <revision>
      <id>1963172</id>
      <parentid>1956588</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1963172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1711" sha1="lejz5flm1o6uoljawlmxpkzs796vft1" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{taxobox
| image = Quercus petraea 06.jpg
| image_caption = Vetrareik
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'')
| familia = [[Beykiætt]] (''[[Fagaceae]]'')
| genus = [[Eik_(tré)|Eik]] (''Quercus'')
| species = '''''Q. petraea'''''
| binomial = ''Quercus petraea''
| binomial_authority = ([[Heinrich Gottfried von Mattuschka|Matt.]]) [[Franz Kaspar Lieblein|Liebl.]]&lt;ref name=TPL&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-174374  &quot;Quercus petraea&quot;] World Checklist of Selected Plant Families (WCSP). Royal Botanic Gardens, Kew.&lt;/ref&gt;
| range_map = Quercus petraea range.svg
| range_map_caption = Kort yfir útbreiðslu
}}
'''Vetrareik''' ([[fræðiheiti]] ''Quercus petraea'') er eikartegund sem upprunnin er í [[Evrópa|Evrópu]], [[Kákasus]] og í [[Anatólía|Anatólíu]]. Vetrareik er náskyld annarri eikartegund [[sumareik]] (Quercus robur) og vex á svipuðum svæðum. Sumareik þekkist frá vetrareik á því að [[lauf]] sumareikur hafa mjög stuttan stilk 3-8 mm langan. Einnig er [[akarn]] sumareikur öðruvísi en akarn vetrareikur. Sumareik og vetrareik blandast oft og er blendingur þeirra þekktur sem Quercus × rosacea.

== Heimildir ==
* [https://www.bbl.is/frettir/fraedsluhornid/nu-eiga-eikur-leikinn/15401/ Nú eiga eikur leikinn, Bændablaðið 17. mars 2016]
* [https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/quercus-petraea Quercus petraea, Lystigarður Akureyrar]

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{commonscat|Quercus petraea}}
{{Wikilífverur|Quercus petraea}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Eikur]]</text>
      <sha1>lejz5flm1o6uoljawlmxpkzs796vft1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963173</id>
      <parentid>1963172</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heimildir */</comment>
      <origin>1963173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1788" sha1="ljygtp4oi26gktlfa6c3jf8zsip5isj" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{taxobox
| image = Quercus petraea 06.jpg
| image_caption = Vetrareik
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'')
| familia = [[Beykiætt]] (''[[Fagaceae]]'')
| genus = [[Eik_(tré)|Eik]] (''Quercus'')
| species = '''''Q. petraea'''''
| binomial = ''Quercus petraea''
| binomial_authority = ([[Heinrich Gottfried von Mattuschka|Matt.]]) [[Franz Kaspar Lieblein|Liebl.]]&lt;ref name=TPL&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-174374  &quot;Quercus petraea&quot;] World Checklist of Selected Plant Families (WCSP). Royal Botanic Gardens, Kew.&lt;/ref&gt;
| range_map = Quercus petraea range.svg
| range_map_caption = Kort yfir útbreiðslu
}}
'''Vetrareik''' ([[fræðiheiti]] ''Quercus petraea'') er eikartegund sem upprunnin er í [[Evrópa|Evrópu]], [[Kákasus]] og í [[Anatólía|Anatólíu]]. Vetrareik er náskyld annarri eikartegund [[sumareik]] (Quercus robur) og vex á svipuðum svæðum. Sumareik þekkist frá vetrareik á því að [[lauf]] sumareikur hafa mjög stuttan stilk 3-8 mm langan. Einnig er [[akarn]] sumareikur öðruvísi en akarn vetrareikur. Sumareik og vetrareik blandast oft og er blendingur þeirra þekktur sem Quercus × rosacea.

== Heimildir ==
* [https://www.bbl.is/frettir/fraedsluhornid/nu-eiga-eikur-leikinn/15401/ Nú eiga eikur leikinn, Bændablaðið 17. mars 2016]
* [https://timarit.is/page/8138474?iabr=on Eik, Bændablaðið 7. mars 2024]
* [https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/quercus-petraea Quercus petraea, Lystigarður Akureyrar]

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{commonscat|Quercus petraea}}
{{Wikilífverur|Quercus petraea}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Eikur]]</text>
      <sha1>ljygtp4oi26gktlfa6c3jf8zsip5isj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miðflokkurinn (Ísland)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139913</id>
    <revision>
      <id>1963148</id>
      <parentid>1953347</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6092" sha1="a31goi74c6v8olg9h0as1mrlje4fwtv" xml:space="preserve">{{Stjórnmálaflokkur
| litur = {{Flokkslitur|Miðflokkurinn}}
| flokksnafn_íslenska = Miðflokkurinn
| mynd = [[Mynd:Logo-midfl.png|150px|center|Merki flokksins frá 2017]]
| fylgi = {{hækkun}} 12,1%¹
| stofnár = október 2017
| formaður = [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]
| varaformaður = [[Snorri Másson]]
| hugmyndafræði = [[Lýðhyggja]]
| einkennislitur = blágrænn {{Colorbox|{{Flokkslitur|Miðflokkurinn}}}}
| vettvangur1 = Sæti á Alþingi
| sæti1 = 8
| sæti1alls = 63
| rauður = 0.10
| grænn = 0.56
| blár = 0.58
| bókstafur = M
| vefsíða = [https://www.midflokkurinn.is midflokkurinn.is]
| fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum]]
}}
'''Miðflokkurinn''' er stjórnmálaflokkur sem [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] stofnaði árið [[2017]] eftir að hann yfirgaf [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]]. Stefna hans byggist á hægrisinnaðri [[Lýðhyggja|lýðhyggju]].  

Í fyrstu könnun sem mældi fylgi flokksins hlaut hann um 7%.&lt;ref&gt;{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/mmr-vg-staerst-sigmundur-fengi-sjo-prosent|titill=MMR: VG stærst - Sigmundur fengi sjö prósent|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetning=28. september 2017}}&lt;/ref&gt; Flokkurinn bauð sig fram í [[Alþingiskosningar 2017|Alþingiskosningunum 2017]] og fékk 10,87% atkvæða sem svarar til sjö þingmanna.&lt;ref&gt;{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/oll-atkvaedi-talin|titill=Öll atkvæði talin|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetning=29. október 2017}}&lt;/ref&gt; Flokkurinn fékk níu sveitarstjórnarmenn kjörna í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningunum 2018]]. Tveir þingmenn til viðbótar, þeir [[Karl Gauti Hjaltason]] og [[Ólafur Ísleifsson]], gengu til liðs við Miðflokkinn í [[febrúar]] [[2019]] eftir að hafa verið reknir úr [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]] í kjölfar [[Klaustursupptökurnar|Klaustursmálsins]] árið [[2018]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Ólafur og Karl Gauti í Miðflokkinn|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/02/22/olafur_og_karl_gauti_i_midflokkinn/|ár=2019|mánuður=22. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=22. febrúar|útgefandi=[[mbl.is]]}}&lt;/ref&gt; Með inngöngu þeirra í flokkinn varð Miðflokkurinn stærsti þingflokkur í stjórnarandstöðunni. Flokkurinn bauð síðan aftur fram í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosingunum 2021]] og fékk 5,4% fylgi og misstu þeir sex þingmenn, en þeir [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]], [[Bergþór Ólason]] og [[Birgir Þórarinsson]] voru einu sem komust á þing það árið. Birgir gekk svo til liðs við [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] tveimur vikum eftir kosningar. 

Miðflokkurinn fékk sex sveitarstjórnarmenn kjörna í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningunum 2022]]. Árið [[2020]] ákvað flokkurinn að leggja niður embætti varaformanns eftir að [[Vigdís Hauksdóttir]] hafði áður lýst yfir framboði. Flokkurinn bætti við sig sjö prósentustigum og sex þingsætum í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]], eftir að hafa verið oft í öðru sæti í könnunum um nokkra mánuði. [[Snorri Másson]] var kjörinn varaformaður árið [[2025]] þegar flokkurinn tók embættið aftur upp í slag við [[Ingibjörg Davíðsdóttir|Ingibjörgu Davíðsdóttur]] og fyrrum þingflokksformanninum [[Bergþór Ólason|Bergþóri Ólasyni]] sem að dró framboð sitt til baka nokkrum dögum fyrir landsfund flokksins. 

==Alþjóðatengsl==
Miðflokkurinn hefur sótt um aðild að [[Evrópuflokkur|Evrópuflokknum]] [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar| Evrópskum íhaldsmönnum og umbótasinnum]], sem [[Sjálfstæðisflokkurinn]] átti áður aðild að frá 2011 til 2021.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Miðflokkurinn í aðildarferli hjá Evrópuflokki|url=https://heimildin.is/grein/26251/midflokkurinn-i-adildarferli-hja-ecr-flokknum/|útgefandi=Heimildin|dags= 10. mars 2026|skoðað= 14. maí 2026|höfundur=Steindór Grétar Jónsson}}&lt;/ref&gt; Fulltrúar á vegum Miðflokksins hafa sótt ýmsar ráðstefnur og fundi á vegum hægrisinnaðra hugveita og þrýstihópa á borð við [[Turning Point Action]], [[Heritage Foundation]] og [[New Direction]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= „Þvættingur“ og „tóm steypa“ nú sögð eðlileg tengsl við erlenda flokka og hugveitur|url=https://heimildin.is/grein/26382/thvaettingur-og-tom-steypa-nu-sogd-edlileg-tengsl-vid-erlenda-flokka-og-hugveitur/|útgefandi=[[Heimildin]]|dags= 13. apríl 2026  |skoðað= 14. maí 2026|höfundur=Steindór Grétar Jónsson}}&lt;/ref&gt;

== Formenn ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;2&quot; |Formaður
!Byrjaði
!Hætti
|-
|[[Mynd:Sigmundur Davíð Gunnlaugsson 2016 (cropped resized).jpg|frameless|113x113dp]]
|[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]
|2017
|Enn í embætti
|}

=== Varaformenn ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Varaformaður
!Byrjaði
!Hætti
|-
|[[Mynd:Gunnar Bragi Sveinsson at the Pentagon 2014.jpg|frameless|99x99dp]]
|[[Gunnar Bragi Sveinsson]]
|2018
|2020
|-
|[[Mynd:Snorri Másson 2025.jpg|frameless|111x111dp]]
|[[Snorri Másson]]
|2025
|Enn í embætti
|}

==Kjörfylgi í alþingiskosningum==

{| class=wikitable style=&quot;text-align: right;&quot;
|-
! Kosningar
! Atkvæði
! %
! Þingsæti
! +/–
! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}}
! Stjórnarþátttaka
|-
! [[Alþingiskosningar 2017|2017]]
| 21.335
| 10,9
| {{Composition bar|7|63|hex={{flokkslitur|Miðflokkurinn (Ísland)}}}}
| {{stöðugt}} 7
| {{stöðugt}} 5.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
![[Alþingiskosningar 2021|2021]]
| 10.879
| 5,5
| {{Composition bar|3|63|hex={{flokkslitur|Miðflokkurinn (Ísland)}}}}
| {{lækkun}} 4
| {{lækkun}} 8.
|{{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
![[Alþingiskosningar 2024|2024]]
| 25.700
| 12,1
| {{Composition bar|8|63|hex={{flokkslitur|Miðflokkurinn (Ísland)}}}}
| {{hækkun}} 5
| {{hækkun}} 5.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|}

== Heimildir ==
{{reflist}}

{{stubbur|stjórnmál}}
[[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]]
[[Flokkur:Stofnað 2017]]</text>
      <sha1>a31goi74c6v8olg9h0as1mrlje4fwtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Allium winklerianum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144220</id>
    <revision>
      <id>1963093</id>
      <parentid>1866340</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="1u470fxzvemtabztvhk1ofg9xkbrff2" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{taxobox
| name               =  伊犁蒜 yi li suan
| image              = 
| regnum             = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio            = [[Dulfrævingar]] (''Angiosperms'')
| classis            = [[Einkímblöðungur]] (''Monocots'')
| ordo               = [[Laukabálkur]] (''Asparagales'')
| familia            = [[Laukætt]] (''Alliaceae'')
| genus              = ''[[Laukar]]'' (''Allium'')
| species            = A. winklerianum
| binomial           = Allium winklerianum
| binomial_authority = [[Eduard August von Regel|Regel]] 
}}


'''''Allium winklerianum''''' er Asísk tegund af laukætt frá [[Xinjiang]], [[Afghanistan]], [[Tajikistan]], [[Uzbekistan]], [[Kyrgyzstan]], og [[Tajikistan]].&lt;ref&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=296979 Kew World Checklist of Selected Plant Families]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;usoutofafghanistan&quot;&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=240001068 Flora of China v 24 p 201 伊犁蒜 yi li suan ''Allium winklerianum'']&lt;/ref&gt;  Hann er einnig ræktaður sem skrautplanta annarsstaðar vegna fagurra blómanna og vegna sterks ilms ([[Sýrena]]) blómanna.&lt;ref&gt;Bailey, L.H. &amp; E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rareplants.co.uk/product.asp?P_ID=202&amp;strPageHistory=related |title=Rare Plants UK, ''Allium winklerianum'' |access-date=2018-05-21 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230044908/http://rareplants.co.uk/product.asp?P_ID=202&amp;strPageHistory=related |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hillkeep.ca/bulbs%20allium%20i-z.htm |title=Pacific Rim Native Plant Nursery, Chilliwack Mountain, British Columbia, Canada |access-date=2018-05-21 |archive-date=2015-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150613014914/http://www.hillkeep.ca/bulbs%20allium%20i-z.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Merkodovich, N.A. (ed.) (1941). Flora Uzbekistana 1: 1-566. Izd-va Akademii nauk Uzbekskoi SSR, Tashkent.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ovczinnikov, P.N. (ed.) (1963). Flora Tadzhikskoi SSR 2: 1-454. Izd-vo Akademii nauk SSSR, Moskva.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Petrova, N.A. (ed.) (1967). Flora Kirgizskoi SSR dopolnenie 1: 1-149. Frunze : Izd-vo KirgizFAN SSSR.&lt;/ref&gt;

''Allium winklerianum'' er með hnattlaga lauk að 2 sm í þvermál. Blómstöngullinn er að 40 sm hár. Blöðin eru flöt, styttri en blómstöngullinn, að 25 mm í þvermál. Blómskipunin er hálfkúlulaga, með mörgum blómum saman. Krónublöðin eru fjólublá.&lt;ref name=&quot;usoutofafghanistan&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Regel, Eduard August von. 1884. Trudy Imperatorskago S.-Peterburgskago Botaničeskago Sada 8: 661.&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Allium winklerianum}}
{{wikilífverur|Allium winklerianum}}
{{stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Laukar|Laukar]]</text>
      <sha1>1u470fxzvemtabztvhk1ofg9xkbrff2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arion (ættkvísl)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145873</id>
    <revision>
      <id>1963125</id>
      <parentid>1955933</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:34:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6022" sha1="ict7usgztv66ubj2oda2ux03g36m7fn" xml:space="preserve">{{skáletrað|Arion|(ættkvísl)}}
{{Taxobox
| name = Arion
| image = Orange slug.jpg
| image_caption = ''[[Arion rufus]]''
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Sniglar]] (''Gastropoda'')
| ordo = [[Lungnasniglar]] (''[[Pulmonata]]'')
| unranked_superfamilia = clade [[Heterobranchia]]&lt;br/&gt;
clade [[Euthyneura]]&lt;br/&gt;
clade [[Panpulmonata]]&lt;br/&gt;
clade [[Eupulmonata]]&lt;br/&gt;
clade [[Stylommatophora]]&lt;br/&gt;
informal group [[Sigmurethra]]
| superfamilia = [[Arionoidea]]
| familia = [[Svartsniglaætt]] (''[[Arionidae]]'')
| genus = '''''Arion'''''
| genus_authority = [[André Étienne d'Audebert de Férussac|Férussac]], 1819&lt;ref&gt;[[André Étienne d'Audebert de Férussac|Férussac, A. E.]] and G. Deshayes. 1819–1851. ''Histoire naturelle générale et particulière des mollusques terrestres et fluviatiles, tant des espèces que l'on trouve aujourd'hui vivantes, que des dépouilles fossiles de celles qui n'existent plus; classés d'après les caractères essentiels que présentent ces animaux et leurs coquilles''. pp. Tome 1: 8 + 184 pp.; Tome 2 (1): 402 pp.; 2 (2): 260 + 22 + 16 pp.; Atlas 1: 70 pl.; Atlas 2: 166 + 5 pl.. Paris. (J.-B. Bailliere).&lt;/ref&gt;
| subdivision_ranks = Tegundir
| subdivision = ''Sjá texta''
}}
'''''Arion''''' er [[ættkvísl]] landsnigla af [[svartsniglaætt]] (''Arionidae''). Flestar tegundir í Evrópu [[palearktíska svæðið|palearktísku]] ættkvísl eru ættaðar frá [[Íberíuskagi|Íberíuskaga]].&lt;ref&gt;Quinteiro, J., et al. (2005). [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1439-0469.2005.00307.x/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&amp;userIsAuthenticated=false Phylogeny of slug species of the genus ''Arion'': evidence of monophyly of Iberian endemics and of the existence of relict species in Pyrenean refuges.] ''Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research'' 43(2), 139-48.&lt;/ref&gt; Talið er að sex tegundir að lágmarki finnist hérlendis.&lt;ref&gt;[https://www.ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae Svartsnigilsætt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180806034146/http://ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/arionidae |date=2018-08-06 }} [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]&lt;/ref&gt;

Erfitt getur verið að greina tegundirnar frá hver annarri í fljótu bragði, vegna þess að einstaklingar tegunda geta verið breytilegir á lit og með fáum áberandi einkennum milli tegunda.&lt;ref&gt;Skujienė, G. and M. Soroka. (2003). [http://www.elibrary.lt/resursai/LMA/Ekologija/E-12.pdf A comparison of different DNA extraction methods for slugs (Mollusca: Pulmonata).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121153/http://www.elibrary.lt/resursai/LMA/Ekologija/E-12.pdf |date=2016-03-04 }} ''Ekologija'' 1, 12-16.&lt;/ref&gt; Litur einstaklinga getur verið breytilegur eftir fæði.&lt;ref name=jo&gt;Jordaens, K., et al. (2001). [http://mollus.oxfordjournals.org/content/67/2/161.full.pdf Food-induced body pigmentation questions the taxonomic value of colour in the self-fertilizing slug ''Carinarion'' spp.] ''Journal of Molluscan Studies'' 67(2), 161-67.&lt;/ref&gt;

Sumar tegundirnar eru þekktar sem meindýr, svo sem ''A. vulgaris'' auct. non Mabille (= ''A. vulgaris''), sem skaðar ræktunarjurtir og garðplöntur, og ''A. rufus'', algeng (erlendis) garðaplága.&lt;ref&gt;Soroka, M., et al. (2008). [https://www.isez.pan.krakow.pl/journals/folia/pdf/57(1-2)/57(1-2)_11.pdf Distribution and genetic diversity of the terrestrial slugs ''Arion lusitanicus'' Mabille, 1868 and ''Arion rufus'' (Linnaeus, 1758) in Poland based on mitochondrial DNA.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251118063837/http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/folia/pdf/57(1-2)/57(1-2)_11.pdf |date=2025-11-18 }} ''Folia Biologica'' 57(1-2), 1-2.&lt;/ref&gt; ''Arion'' sniglar eru oft fluttir um heiminn með plöntum og grænmeti og sveppum.&lt;ref&gt;Barr, N. B., et al. (2009). [http://mollus.oxfordjournals.org/content/75/2/187.full Application of a DNA barcode using the 16S rRNA gene to diagnose pest ''Arion'' species in the USA.] ''Journal of Molluscan Studies'' 75(2), 187-91.&lt;/ref&gt;

==Tegundir==
Það eru um 40 tegundir í ættkvíslinni.&lt;ref name=jo/&gt;

Meðal tegunda:

* ''[[Arion ater]]'' &amp;ndash; [[Svartsnigill]]
* ''[[Arion circumscriptus]]'' &amp;ndash; [[Rákasnigill]]
* ''[[Arion distinctus]]'' &lt;small&gt;Mabille, 1868&lt;/small&gt;
* ''[[Arion fasciatus]]'' &amp;ndash; [[Beltasnigill]]
* ''[[Arion flagellus]]''
* ''[[Arion fuscus]]''
* ''[[Arion hortensis]]'' &lt;small&gt;Férussac, 1819&lt;/small&gt; 
* ''[[Arion intermedius]]'' &lt;small&gt;Normand, 1852&lt;/small&gt; ([[synonym (taxonomy)|syn.]] ''Arion alpinus'' &lt;small&gt;Pollonera, 1887&lt;/small&gt;&lt;ref name=man&gt;Manganelli, G., et al. (2010). [https://www.conchsoc.org/resources/show-abstract-40.php%3Fid%3D198 The status of ''Arion alpinus'' Pollonera 1887, and re-description of ''Arion obesoductus'' Reischütz 1973 (Gastropoda, Arionidae).] ''Journal of Conchology'' 40, 269-76.&lt;/ref&gt;) &amp;ndash; [[Putasnigill]]
* ''[[Arion lusitanicus]]''
* ''[[Arion obesoductus]]'' (syn. ''Arion alpinus'' [[Auctorum|auctt. non]] Pollonera, 1887&lt;ref name=man/&gt;)
* ''[[Arion occultus]]''
* ''[[Arion owenii]]''
* ''[[Arion rufus]]''  
* ''[[Arion silvaticus]]''
* ''[[Arion simrothi]]''
* ''[[Arion subfuscus]]'' &amp;ndash; [[Skuggasnigill]]
* ''[[Arion transsylvanus]]'' &lt;small&gt;Simroth, 1885&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Jordaens, K., et al. (2010). [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1463-6409.2010.00425.x/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&amp;userIsAuthenticated=false ''Arion transsylvanus'' (Mollusca, Pulmonata, Arionidae): rediscovery of a cryptic species.] ''[[Zoologica Scripta]]'' 39(4), 343-62. {{doi|10.1111/j.1463-6409.2010.00425.x}}.&lt;/ref&gt;
* ''[[Arion vulgaris]]'' (syn. ''Arion lusitanicus'' &lt;small&gt;auct. non Mabille&lt;/small&gt;) &amp;ndash; [[Spánarsnigill]]

===Einnig meðtalinn===
*''[[Arion vejdorskyi]]'', tegund með óvissa flokkunarstöðu

==Tilvísanir==
{{Reflist}}


{{Commons|Arion|Arion}}
{{Wikilífverur|Arion|Arion}}

[[Flokkur:Sniglar]]</text>
      <sha1>ict7usgztv66ubj2oda2ux03g36m7fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Groningen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147888</id>
    <revision>
      <id>1963129</id>
      <parentid>1954628</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1021" sha1="o5abir5glxg2qc63njnqjfo4cf9ntfu" xml:space="preserve">{{Byggð
| fáni = Flag of Groningen City.svg
| mynd = GroningenCity Montage.jpg
| skjaldarmerki = Groningen stad wapen.svg
| kort = NL - locator map municipality code GM0014 (2016).png
| undirskipting_gerð = Hérað
| undirskipting_nafn =  [[Groningen (fylki)|Groningen]]
| flatarmál_heild_km2 = 83,75
| mannfjöldi_heild = 235.287 
| mannfjöldi_frá = 2021
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 =2.592
| vefsíða =[https://gemeente.groningen.nl www.gemeente.groningen.nl]
}}
'''Groningen''' er höfuðborg héraðsins [[Groningen (fylki)|Groningen]] í [[Holland]]i og er með 235.000 íbúa ''(2021)''.
Groningen er háskólaborg og eru námsmenn um fjórðungur íbúa. Groningen-háskóli (Rijksuniversiteit Groningen) var stofnaður árið 1614 og er annar elsti háskóli Hollands. Borgin á sér langa sögu og var hún meðlimur [[Hansasambandið|Hansasambandsins]].

Knattspyrnulið borgarinnar er [[Groningen FC]]. Besti árangur liðsins er 3. sæti í efstu deild, [[Eredivisie]].

[[Flokkur:Borgir í Hollandi]]</text>
      <sha1>o5abir5glxg2qc63njnqjfo4cf9ntfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calandrinia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151615</id>
    <revision>
      <id>1963175</id>
      <parentid>1695101</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T05:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10454" sha1="cdij21qhloszjcagre1cd4z9889w3mp" xml:space="preserve">{{Skáletrað}}
{{Taxobox
| image = Calandrinia colchaguensis (8677477954).jpg
| image_caption = ''[[Calandrinia colchaguensis]]''
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Hjartagrasbálkur]] (''Caryophyllales'')
| familia = [[Montiaceae]]
| genus = Calandrinia
| genus_authority = [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]]
| synonyms_ref = &lt;ref name=powo/&gt;
| synonyms=
* ''Baitaria'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav.&lt;/small&gt;
* ''Cistanthe'' &lt;small&gt;Spach&lt;/small&gt;
* ''Monocosmia'' &lt;small&gt;Fenzl&lt;/small&gt;
* ''Montiopsis'' &lt;small&gt;Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Parakeelya'' &lt;small&gt;Hershk.&lt;/small&gt;
}}

'''''Calandrinia'''''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/browse/tree/id/17279497|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}&lt;/ref&gt; er stór ættkvísl blómstrandi plantna með yfir 100 tegundir. Þetta eru einærar og fjölærar jurtir með litskrúðug blóm. Þær eru frá Ástralíu, vestur Suður-Ameríku, og vestur Norður-Ameríku.&lt;ref name=powo/&gt;&lt;ref name=vf/&gt;&lt;ref name=fna/&gt;&lt;ref name=elve2015/&gt;

&lt;gallery&gt;
File:Calandrinia affinis (8677478228).jpg|''[[Calandrinia affinis]]''
File:Calandrinia balonnensis flowers.jpg|''[[Calandrinia balonensis]]''
File:Calandrinia caespitosa 5892.jpg|''[[Calandrinia caespitosa]]''
File:Calandrinia stagnensis flowers.jpg|''[[Calandrinia stagnensis]]''
&lt;/gallery&gt;

==flokkun==
Ættkvíslin ''Calandrinia'' var stofnuð 1823 af þýska [[grasafræðingur|grasafræðingnum]] [[Carl Sigismund Kunth]].&lt;ref name=kunth1823/&gt;&lt;ref name=ipni/&gt; Hún var nefnd eftir [[Jean Louis Calandrini]] (1703–1758), [[Sviss|svissneskum]] grasafræðingi.&lt;ref name=fna/&gt;

Hún telst nú til [[Montiaceae]].&lt;ref name=powo/&gt; Áður var hún talin til [[Portulacaceae]].&lt;ref name=fna/&gt;

==Tegundir==
Eftirfarandi tegundir eru viðurkenndar samkvæmt [[Kew]]s [[Plants of the World Online]]:&lt;ref name=powo/&gt;
* ''[[Calandrinia acaulis]]'' &lt;small&gt;Kunth&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia affinis]]'' &lt;small&gt;Gillies ex Arn.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia alba]]'' &lt;small&gt;(Ruiz &amp; Pav.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia arenicola]]'' &lt;small&gt;Syeda&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia baccata]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia balonensis]]'' &lt;small&gt;Lindl.&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia bracteosa]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia brevipedata]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia breweri]]'' &lt;small&gt;S.Watson&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia caesia]]'' &lt;small&gt;F.Phil. ex Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia caespitosa]]'' &lt;small&gt;Gillies ex Arn.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia calycotricha]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia calyptrata]]'' &lt;small&gt;Hook.f.&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia carolinii]]'' &lt;small&gt;Hershk. &amp; D.I.Ford&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia ciliata]]'' &lt;small&gt;(Ruiz &amp; Pav.) DC.&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia colchaguensis]]'' &lt;small&gt;Barnéoud&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia compacta]]'' &lt;small&gt;Barnéoud&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia composita]]'' &lt;small&gt;(Nees) Benth.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia compressa]]'' &lt;small&gt;Schrad. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia conferta]]'' &lt;small&gt;Gillies ex Arn.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia corrigioloides]]'' &lt;small&gt;F.Muell. ex Benth.&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia corymbosa]]'' &lt;small&gt;Walp.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia crassifolia]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia creethae]]'' &lt;small&gt;Tratman ex Morrison&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia crispisepala]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia cygnorum]]'' &lt;small&gt;Diels&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia cylindrica]]'' &lt;small&gt;Poelln.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia depressa]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia dielsii]]'' &lt;small&gt;Poelln.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia dipetala]]'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia disperma]]'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia eremaea]]'' &lt;small&gt;Ewart&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia filifolia]]'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia flava]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia fuegiana]]'' &lt;small&gt;Gand.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia galapagosa]]'' &lt;small&gt;H.St.John&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia glaucopurpurea]]'' &lt;small&gt;Reiche&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia gracilis]]'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia graminifolia]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia granulifera]]'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt; 
* ''[[Calandrinia heterophylla]]'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia hirtella]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia hortiorum]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia involucrata]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia kalanniensis]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia lancifolia]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia leucopogon]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia leucotricha]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia liniflora]]'' &lt;small&gt;Fenzl&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia linomimeta]]'' &lt;small&gt;Diels.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia litoralis]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia maryonii]]'' &lt;small&gt;S.Moore&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia meyeniana]]'' &lt;small&gt;Walp.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia minutissima]]'' &lt;small&gt;Barnéoud&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia mirabilis]]'' &lt;small&gt;Chinnock &amp; J.G.West&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia monandra]]'' &lt;small&gt;(Ruiz &amp; Pav.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia monogyna]]'' &lt;small&gt;Poelln.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia morrisae]]'' &lt;small&gt;Goy&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia mucronulata]]'' &lt;small&gt;Meyen&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia nana]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia nitida]]'' &lt;small&gt;(Ruiz &amp; Pav.) DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia oblonga]]'' &lt;small&gt;Syeda &amp; Carolin&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia operta]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia oraria]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pachypoda]]'' 
* ''[[Calandrinia papillata]]'' &lt;small&gt;Syeda&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pauciflora]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pentavalvis]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pilosiuscula]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pleiopetala]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia poeppigiana]]'' &lt;small&gt;Walp.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pogonophora]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia polyandra]]'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia polyclados]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia polypetala]]'' &lt;small&gt;Fenzl&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia porifera]]'' &lt;small&gt;Syeda&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia primuliflora]]'' &lt;small&gt;Diels&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia procumbens]]'' &lt;small&gt;Moris&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia ptychosperma]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia pumila]]'' &lt;small&gt;(Benth.) F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia quadrivalvis]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia ranunculina]]'' &lt;small&gt;J.M.Watson, A.R.Flores &amp; Elvebakk&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia remota]]'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia reticulata]]'' &lt;small&gt;Syeda&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia rubrisabulosa]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia sanguinea]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia schistorhiza]]'' &lt;small&gt;Morrison&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia sculpta]]'' &lt;small&gt;Obbens &amp; J.G.West&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia setosa]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia sitiens]]'' &lt;small&gt;I.M.Johnst.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia skottsbergii]]'' &lt;small&gt;Gand.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia solisi]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia spectabilis]]'' &lt;small&gt;Otto &amp; A.Dietr.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia spergularina]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia sphaerophylla]]'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia spicata]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia spicigera]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia stagnensis]]'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia stenogyna]]'' &lt;small&gt;Domin&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia strophiolata]]'' &lt;small&gt;(F.Muell.) F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia taltalensis]]'' &lt;small&gt;I.M.Johnst.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia tepperiana]]'' &lt;small&gt;W.Fitzg.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia tholiformis]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia translucens]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia tricolor]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia tumida]]'' &lt;small&gt;Syeda&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia umbelliformis]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia uniflora]]'' &lt;small&gt;F.Muell.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia vernicosa]]'' &lt;small&gt;Obbens&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia villanuevae]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia villaroelii]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia virgata]]'' &lt;small&gt;Phil.&lt;/small&gt;
* ''[[Calandrinia volubilis]]'' &lt;small&gt;Benth.&lt;/small&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=elve2015&gt;{{cite journal |last1=Elvebakk |first1=Arve |last2=Flores |first2=Ana Rosa |last3=Watson |first3=John Michael |title=Revisions in the South American Calandrinia caespitosa complex (Montiaceae) |journal=Phytotaxa |date=19 March 2015 |volume=203 |issue=1 |pages=1 |doi=10.11646/phytotaxa.203.1.1}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=fna&gt;Kelley, Walter A. (2003). [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=105022 &quot;Calandrinia&quot;.] In Flora of North America Editorial Committee (ed.). Flora of North America North of Mexico (FNA). 4. New York and Oxford. Retrieved 11 January 2019 – via eFloras.org, Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=ipni&gt;{{cite web |title=''Calandrinia'' Kunth |url=http://beta.ipni.org/n/331443-2 |website=ipni.org |publisher=International Plant Names Index |accessdate=8 January 2019 |archive-date=12 janúar 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112195241/https://beta.ipni.org/n/331443-2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=kunth1823&gt;Kunth in Humb., Bonpl. &amp; Kunth, Nov. Gen. et Sp. vi. 1823. [https://biodiversitylibrary.org/page/7099 Page 77]. [https://biodiversitylibrary.org/page/7578 Illustration].&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=powo&gt;{{cite web |title=''Calandrinia'' Kunth |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331443-2 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanical Gardens Kew |accessdate=8 January 2019}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=vf&gt;{{cite web |title=''Calandrinia'' |url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/4e082257-f0d1-45f6-a90b-b51e95393d66 |website=vicflora.rbg.vic.gov.au |publisher=VicFlora, Royal Botanic Gardens Victoria |accessdate=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;
}}

{{commonscat|Calandrinia}}
{{Wikilífverur|Calandrinia}}

{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Grýtuætt]]</text>
      <sha1>cdij21qhloszjcagre1cd4z9889w3mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erla Kolbrún Svavarsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155325</id>
    <revision>
      <id>1963099</id>
      <parentid>1934025</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kattarnef</username>
        <id>106306</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1963099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27289" sha1="i76zdjgymiaa29sx3u2unlbqw2z20i9" xml:space="preserve">'''Erla Kolbrún Svavarsdóttir''' (f. 30. apríl 1961)&lt;ref&gt;Mbl.is. (2001, 13. september). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/625895/ Hvert ætlum við að stefna?] Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt; er [[prófessor]] við Heilbrigðisvísindasvið innan Hjúkrunarfræðideildar [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]&lt;ref name=&quot;Erla Kolbrún&quot;&gt;{{Vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/eks|titill=Erla Kolbrún Svavarsdóttir| skoðað-dags = 28. desember 2019}}&lt;/ref&gt; og forstöðumaður fræðasviðs fjölskylduhjúkrunar í samtengdu starfi á [[Landspítali|Landspítala]].&lt;ref name=&quot;Heiðursvísindamaður&quot;&gt;{{Vefheimild|url=https://www.landspitali.is/um-landspitala/fjolmidlatorg/frettir/stok-frett/2014/05/07/Erla-Kolbrun-Svavarsdottir-heidursvisindamadur-Landspitala-2014/|titill=Erla Kolbrún Svavarsdóttir heiðursvísindamaður Landspítala 2014| skoðað-dags = 28. desember 2019}}&lt;/ref&gt; Erla Kolbrún hefur um áratuga skeið lagt áherslu á þróun kennslu í fjölskylduhjúkrun auk þess að þróa og prófa mælitæki og meðferðarrannsóknir á sviði fjölskylduhjúkrunar, rannsakað ofbeldi í nánum samböndum og aðlögun einstaklinga og fjölskyldumeðlima að bráðum eða langvinnum líkamlegum og andlegum sjúkdómum/röskunum.&lt;ref&gt;[https://orcid.org/0000-0003-1284-1088 ORCID. Erla Kolbrún Svavarsdóttir]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt;

== Ferill ==
Erla Kolbrún lauk BSN gráðu í [[hjúkrunarfræði]] frá Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands árið 1987, kennslu og uppeldisfræði frá HÍ árið 1988, meistaragráðu í hjúkrunarfræði (Clinical Nurse Specialist í Parent-Child Nursing) frá [[Wisconsin-háskóli í Madison|Háskólanum í Wisconsin-Madison]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] árið 1993 og [[doktorsgráða|doktorsprófi]] í hjúkrunarfræði frá sama skóla árið 1997.&lt;ref name=&quot;Erla Kolbrún&quot; /&gt; Doktorsritgerð Erlu Kolbrúnar, ''Family adaptation for families of an infant or a young child with asthma'', fjallaði um aðlögun og aðlögunarleiðir ungra barnafjölskyldna með astma.&lt;ref&gt;Skrá um doktorsritgerðir Íslendinga. [https://doktor.landsbokasafn.is/detail/290 Erla Kolbrún Svavarsdóttir]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt; Erla Kolbrún hefur unnið við almenn hjúkrunarstörf á kvennasviði og á geðsviði LSH.  Árið 1997 var Erla Kolbrún ráðin við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands og starfaði þar í fullu starfi sem lektor fram til ársins 2000 en þá fékk hún framgang í stöðu dósents.&lt;ref name=&quot;Erla Kolbrún&quot; /&gt; Árið 2006 fékk hún framgang í stöðu prófessors við sama skóla.&lt;ref&gt;Árbók Háskóla Íslands. [https://timarit.is/view_page_init.jsp?volId=7144 Háskólaárið 2006 (bls. 272)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt; Samhliða því að sinna störfum prófessors er Erla Kolbrún forstöðumaður fræðasviðs fjölskylduhjúkrunar á Landspítala.&lt;ref name=&quot;Heiðursvísindamaður&quot; /&gt;

== Rannsóknir ==
Erla Kolbrún hefur fengist við að þróa og prófa árangur af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum fyrir einstaklinga og fjölskyldur þeirra sem eru með fjölbreittar sjúkdómsgreiningar og eða raskanir.  Hún hefur ásamt samrannsakendum sínum á Landspítala meðal annars rannsakað fjölskyldur barna og unglinga með alvarlega líkamlega og geðræna sjúkdóma/raskanir svo sem fjölskyldur sem eru að fást við krabbamein, sykursýki, astma, ADHD, átröskun, gigt, flogaveiki, nýrnasjúkdóma eða lifrarsjúkdóm.&lt;ref&gt;Sigurdardottir, A. O., Svavarsdottir, E. K., &amp; Juliusdottir, S. (2015). Family Nursing Hospital Training and the Outcome on Job Demands, Control and Support. Nurse Education Today, 35, 854-858.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Garwick, A., Svavarsdottir, E. K., W., Anderson, L. S., Looman, W. S., Seppelt, A., &amp; Orlygsdottir, B. (2015). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jan.12522 Development of an International School Nurse Asthma Care Coordination Model], Journal of Advanced Nursing, 71, (3), 535-546.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gudnadottir, M., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2014). Advanced Nursing Intervention for Families of Children and Adolescents with Asthma: The Fathers Perspective. Vaard I Norden (Nordic Journal of Nursing Research), 2, 34, 49-52.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sigurdardottir, A.O., Svavarsdottir, E.K., Rayens, M.K., Yevgeniya Gokun. (2014). The Impact of a Web-Based Educational and Support Intervention on Parents' Perception of their Children´s Cancer Quality of Life:  An Exploratory Study. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 31 (3), 154-165.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ragnarsdottir, A., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2014). Advanced Knowledge in Nursing Practice can Make the Difference: The Value of a Nursing Intervention for Families of Chidlren with Rear Chronic Illnesses. Vaard I Norden (Nordic Journal of Nursing Research), 111 (34), 48-51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Konradsdottir, E., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2013). The Role of the Advanced Nurse Practitioners in Offering Brief Therapeutic Conversation Intervention for Families of Children and Adoelscents with Diabetes Type I. Vaard I Norden (Nordic Journal of Nursing Research), 109 (33), 44-47.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Erlendsdottir, R.O., &amp; Svavarsdottir, E. K.  (2004).  The Healthy-Sibling’s Behaviour:  Icelandic Families Caring for a Young Child with Chronic Asthma. Vard I Norden, 71, 24, 14-19.&lt;/ref&gt; Frá 1997, hefur Erla Kolbrún, bæði hérlendis og í Bandaríkjunum, rannsakað þrautseigju, seiglu, bjargráð, heilsutengd lífsgæði, velliðan og aðlögun íslenskra og erlendra fjölskyldna þegar einn fjölskyldumeðlimur er með langvinnan sjúkdóm.&lt;ref&gt;Petursdottir, A. B., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2019). The effectiveness of a strengths-orienterd therapeutic conversation intervention on perceived support, well-being and burden among family caregivers in palliative home-care. Journal of Advanced Nursing,75, 3018-3031.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Petursdottir, A.B., Haraldsdottir, E., &amp; Svavarsdottir, E.K. (2019). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30488975 The impact of implementing an educational intervention to enhance a family-oriented approach in specialized palliative home care: A quasi-experimental study] - Scandinavian Journal of Caring Sciences, 33, 342-350.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sveinbjarnardottir, E. K., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2019). Drawing forward family strengths in short therapeutic conversations from a psychiatric nursing perspective. Perspective in Psychiatric Care, 55, 125-131.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gisladottir, M., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jpm.12335 The effectiveness of therapeutic conversation intervention for caregivers of adolescents with ADHD: A queasy experimental design]. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 24, 15-27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gisladottir, M., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2016). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840716661593 Development and Psychometric Testing of the Iceland-Family Illness Beliefs Questionnaire]. Journal of Family Nursing, 22(3), 321-338.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rayens, M. K., Svavarsdottir, E. K., &amp; Burkhart, P. (2011). Cultural Differences in Parent-Adolescent Agreement on the Adolescent’s Asthma-Related Quality of Life. Paediatric Nursing, 37, 6, 311-320.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Burkhart, P., Svavarsdottir, E. K, Rayens, M. K., Oakley, M., &amp; Orlygsdottir, B. (2009). United States and Icelandic Adolescents with Asthma: Predictors of Quality of Life. Journal of Advanced Nursing, 65(4), 860-866.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rayens, M. K., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2003). A new methodological approach in nursing research:  An actor, partner, and interaction effect model for family outcomes. Research in Nursing and Health, 26, 409-419.&lt;/ref&gt; Niðurstöður af rúmlega tveggja áratuga rannsóknum Erlu Kolbrúnar og samrannsakendum hennar, leiddi til þróunar á styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum (SMM) fyrir einstaklinga sem eru að takast á við fjölbreytta sjúkdóma/heilsufarsvanda og fjölskyldur þeirra.  Meðferðarsamræðurnar byggja á hugmyndafræði fjölskylduhjúkrunar en 4 nýir spurningalistar hafa auk þess verið þróaðir til að meta árangurinn af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræður á klínískum vettvangi.&lt;ref&gt;Sveinbjarnardottir, E. K., Svavarsdottir, E. K.. &amp; Wright, L.W. (2013). What are the benefits of a short therapeutic conversation intervention with acute psychiatric patients and their families? A controlled before and after study. International Journal of Nursing Studies, (50), 593-602.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sigurdardottir, A. O., Svavarsdottir, E. K., Rayens, M. K., &amp; Adkins, S. Therapeutic Conversations Interventions in Pediatrics: Are they of Benefit for Families of Children with Asthma? (2013). Nursing Clinics of North America.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kamban, S. W. &amp; Svavarsdottir, E. K. (2013). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2702.2012.04330.x Does a Therapeutic Conversation Intervention in an Acute Peadiatric Setting make a Difference for Families of Children with Bronchiolitis caused by Respiratory Syncytial Virus (RSV)?] Journal of Clinical Nursing, 22 (19-20), 2723–2733.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sveinbjarnardottir, E. K., Svavarsdottir, E. K., &amp; Hrafnkelsson, B. (2012a). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840712449203 Psychometric Development of the Iceland-Family Perceived Support Questionnaire (ICE-FPSQ)]. Journal of Family Nursing, 18, 328-352.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sveinbjarnardottir, E. K., Svavarsdottir, E. K., &amp; Hrafnkelsson, B. (2012b). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840712449204 Psychometric Development of the Iceland-Expressive Family Functioning Questionnaire (ICE-EFFQ)]. Journal of Family Nursing, 18, 353-377.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Halldorsdottir, B. S., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2012). Purposeful Therapeutic Conversations: Are they effective for families of individuals with COPD? A quasi-experimental study. Vaard I Norden, (The Nordic Journal of Nursing Research), 1, 103, 48-51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Konradsdottir, E., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2011). How effective is a short-term education and support intervention for families of an adolescent with type 1 diabetes? Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 16, 4, 295-304.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gisladottir, M., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2011). Educational and support intervention to help families assist the recovery of relatives with eating disorders. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 18, 2, 122-130.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gisladottir, M., &amp; Svavarsdottir, E.K. (2007). Þróun Fjölskyldumeðferðar fyrir ungar konur með átröskun. Tímarit hjúkrunarfræðinga, 4, 83, 24-29.&lt;/ref&gt; Ávinningurinn af rannsóknum hennar hefur leitt til aukinnar áherslu á mikilvægi fjölskylduhjúkrunar innan heilbrigðisþjónustunnar bæði hér á landi sem og erlendis. 

Erla Kolbrún hefur að auki kannað fjölskyldumiðaða þjónustu meðal hjúkrunarfræðinga og ljósmæðra, og samspil hennar á starfsánægju sem og á hæfni og færni í fjölskylduhjúkrun.&lt;ref&gt;Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A. O., Konradsdottir, E., &amp; Tryggvadottir, G. B. (2018). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12573 The impact of nursing education and job characteristics on nurse's perceptions of their family nursing practice skills]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, vol. 32(4), p 1297-1307.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sigurdardottir, A. O., Garwick, A. W., Svavarsdottir, E. K. (2017). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12336 The importance of family support in pediatrics and its impact on healthcare satisfaction]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 1-12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sveinbjarnardottir, E. K. &amp; Svavarsdottir, E. K. (2011). Nurses Attitudes towards the Importance of Families in Psychiatric Care following an Educational and Training Intervention Program. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 18, 10, 895-903.&lt;/ref&gt; Auk þess hefur hún um árabil staðið fyrir landskönnun og klínískum rannsóknum á ofbeldi í nánum parasamböndum meðal háskólakvenstúdenta, kvenna á áhættumeðgöngudeildum og meðal kvenna á slysa- og bráðamótttökudeild Landspítala.&lt;ref&gt;Svavarsdottir, E. K. (2008). Gedvernd. Áhrif andlegs, líkamlegs og kynferðislegs ofbeldis  á andleg heilsu kvenna, 1,37, (pp. 12-20).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://scholar.google.com/citations?user=3hTHtcYAAAAJ&amp;hl=en&amp;oi=ao Google Scholar. Erla Kolbrun Svavarsdottir]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jafnréttisstofa. (2010). [https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/frettir/malthing-um-ofbeldi Málþing um ofbeldi]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. [https://www.hi.is/visindin/ad_na_til_kventholenda_ofbeldis_i_nanum_sambondum Að ná til kvenþolenda ofbeldis í nánum samböndum. Erla Kolbrún Svavarsdóttir, prófessor við Hjúkrunarfræðideild]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt;

Erla Kolbrún hefur leiðbeint fjölda meistara- og doktorsnema við Háskóla Íslands&lt;ref name=&quot;Innganga&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.hi.is/frettir/hlytur_inngongu_i_bandarisku_hjukrunarakademiuna|titill=Háskóli Íslands. (2015). Hlýtur inngöngu í Bandarísku hjúkrunarakademíuna|mánuðurskoðað=28 desember|árskoðað=2019}}&lt;/ref&gt; og hefur komið að leiðbeiningu doktorsnema við erlenda Háskóla.  Hún hefur auk þess verið í öflugu rannsóknarsamstarfi við sérfræðinga í hjúkrun og ljósmæður á Landspítala, við hjúkrunarfræðinga og ljósmæður innan Heilsugæslu Höfuðborgarsvæðisins og við hjúkrunarfræðinga á SAk. Eins hefur hún verið í alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi við rannsakendur í Bandaríkjunum (Háskólann í Minnesota School of Nursing, Háskólann í Wisconsin-Madison og Háskólann í Kentucky-Lexington), við rannsakendur á [[Norðurlöndin|Norðurlöndunum]] og í Evrópu (FAME-RN rannsóknahópurinn) þ.e. við Háskólann í Groningen í Hollandi, Háskólann í Pamplona á [[Spánn|Spáni]], Háskólann í Turku í Finnlandi og Háskólann í Suður Danmörku, Kaupmannarhafnarháskóla og Háskólann í Árósum.&lt;ref&gt;Cristina. G.,…Svavarsdottir, E. K. (2019). Prioritizing Family Health of Older People in Europe: Current State and Future Directions of Family Nursing and Family-Focused Care: Guest Editorial, Journal of Family Nursing, 25(2), 163-169. Doi: 10.1177/1074840719852547&lt;/ref&gt;

== Ýmis störf og viðurkenningar ==
Erla Kolbrún hefur komið að fjölmörgum trúnaðarstörfum fyrir Hjúkrunarfræðideild og Heilbrigðisvísindasvið HÍ, en hún hefur meðal annars gegnt starfi deildarforseta Hjúkrunarfræðideildar&lt;ref&gt;Morgunblaðið. (2005, 12. apríl). [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3657777 Stúlkur meta lífsgæði sín meira en drengir: Lífsgæði 10-12 ára skólabarna]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt; frá 2003-2007. Hún hefur auk þess setið í doktorsnámsnefnd og vísindanefnd Heilbrigðissviðs og í deildarráði og rannsóknarnámsnefnd Hjúkrunarfræðideildarinnar. Auk þess hefur hún komið að því að þróa námsleiðir í framhaldsnámi deildarinnar, verið formaður námsnefndar í BS námi við deildina og setið í stjórn Rannsóknarstofnunar í hjúkrunarfræði þar sem hún gegndi einnig formennsku á árunum 2008-2010.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. (2010). [http://sjodir.hi.is/frettatilkynning_vegna_fyrirhugadar_uthlutunar_ur_rannsoknasjodi_ingibjargar_r_magnusdottur Fréttatilkynning vegna fyrirhugaðar úthlutunar úr Rannsóknasjóði Ingibjargar R. Magnúsdóttur. Styrkir til doktorsnema í hjúkrunar- og ljósmóðurfræðum við HÍ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235215/http://sjodir.hi.is/frettatilkynning_vegna_fyrirhugadar_uthlutunar_ur_rannsoknasjodi_ingibjargar_r_magnusdottur |date=2019-12-28 }}. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt; Erla Kolbrún situr í ritstjórn the Journal of Family Nursing&lt;ref&gt;Journal of Family Nursing. [https://journals.sagepub.com/editorial-board/JFN Editorial Board]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt; og í ritstjórn Nordic Journal of Nursing Research.&lt;ref&gt;Nordic Journal of Nursing Research. [https://journals.sagepub.com/editorial-board/NJN Editorial Board]. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt;

Erla Kolbrún var kjörin vísindamaður ársins á Landspítala Háskólasjúkrahúsi árið 2014.&lt;ref name=&quot;Heiðursvísindamaður&quot; /&gt; Hún var tekinn inn í bandarísku hjúkrunarsamtökin American Academy of Nursing 2015&lt;ref name=&quot;Innganga&quot; /&gt; og hefur verið meðlimur í alþjóðlegu fjölskylduhjúkrunarsamtökunum International Family Nursing Association frá 2009.&lt;ref&gt;International Family Nursing Association. [https://internationalfamilynursing.org/2014/05/08/dr-erla-kolbrun-svavarsdottir-honorary-scientist-award-2014-landspitali-university-hospital/ Dr. Erla Kolbrún Svavarsdottir: Honorary Scientist Award 2014, Landspitali University Hospital, Iceland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235207/https://internationalfamilynursing.org/2014/05/08/dr-erla-kolbrun-svavarsdottir-honorary-scientist-award-2014-landspitali-university-hospital/ |date=2019-12-28 }}. Sótt 28. desember 2019.&lt;/ref&gt;

== Helstu ritverk==
=== Greinar ===
*Svavarsdottir. E. K., &amp; Gisladottir, M.  (2019).  [https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jnu.12450 How Do Family Strengths-Oriented Therapeutic Conversations (FAM-SOTC) Advance Psychiatric Nursing Practice?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235205/https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jnu.12450 |date=2019-12-28 }} - Journal of Nursing Scholarship, 512, 214-224. 
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Tryggvadottir, G. B.  (2019).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12665?af=R Predictors of quality of life for families of children and adolescents with severe physical illnesses who are receiving hospital-based care].  Scandinavian Journal of Caring Sciences, 33, 698-705.  
*Svavarsdottir, E. K., Gisladottir, M., &amp; Tryggvadottir, B.  (2019).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jcap.12220 Perception on family support and predictors' of satisfaction with the healthcare service among families of children and adolescents with serious mental illnesses who are in active psychiatric treatment].  Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, vol. 32(1), p.6-15. 
*Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A. O., Konradsdottir, E., &amp; Tryggvadottir, G. B.  (2018).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12573 The impact of nursing education and job characteristics on nurse's perceptions of their family nursing practice skills].  Scandinavian Journal of Caring Sciences, vol. 32(4), p 1297-1307. 
*Svavarsdottir, E. K., Looman W., Tryggvadottir, G. B., &amp; Garwick, A.  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/scs.12457 Psychometric testing of the Iceland Health Care practitioner Illness Beliefs Questionnaire among School Nurses].  (2018).  Scandinavian Journal of Caring Sciences, 32(1), 261-269.
*Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A O., Konradsdottir, E., Stefansdottir, A., Sveinbjarnardottir E. K., Ketilsdottir, A., Blondal, B., Jonsdottir, A. Bergs, D. &amp; Gudmundsdottir H.  (2015).  [https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jnu.12108 The Process of Translating Family Nursing Knowledge into Clinical Practice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228235204/https://sigmapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jnu.12108 |date=2019-12-28 }}, Journal of Nursing Scholarship, 47(1), 5-15.    
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Orlygsdottir, B.  (2015).  Can abuse disclosure function as a protective factor for women who are victims of Intimate Partner Violence in current marital/partner relationships? Journal of Forensic Nursing, April_June, 11, 2, 84-92.
*Svavarsdottir, E. K., Orlygsdottir, B., &amp; Gudmundsdottir, B.  (2014).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/ppc.12080 Reaching out to Women who are Victims of Intimate Partner Violence].  Perspective in Psychiatry Care, 51(3).
*Svavarsdottir, E. K., Sigurdardottir, A. O., &amp; Tryggvadottir, G. B. (2014). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840713520345 Strengths-Oriented Therapeutic Conversations for Families of Children with Chronic Illnesses:  Findings from the Landspitali University Hospital Family Nursing Implementation Project].  Journal of Family Nursing, 20 (1) 13-50.
*Svavarsdottir, E. K., Garwick, A. W., Anderson, L. S., Looman, W. S., Seppelt, A., &amp; Orlygsdottir, B. (2013). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22897444 The International School Nurse Asthma Project: Barriers Related to Asthma Management in Schools]. Journal of Advanced Nursing, 69 (5), 1161-1171.
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Sigurdardottir, A. O. (2013).  Benefits of a Brief Therapaeutic Conversation Intervention for Families of Children and Adoelscents in Active Cancer Treatment. Oncology Nursing Forum, 40, 5, 440.
*Svavarsdottir, E. K. Tryggvadottir, G. B., &amp; Sigurdardottir, A. O. (2012). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840712449202 Knowledge Translation in Family Nursing: Does a Short-Term Therapeutic Conversation Intervention Benefit Families of Children or Adolescents within a Hospital Setting? Findings from the Landspitali University Hospital Family Nursing Implementation Project]. Journal of Family Nursing, 18, 303-327.
*Svavarsdottir, E. K., Burkhart, P., Rayens, M. K., Orlygsdottir, B., &amp; Oakley, M.  (2011).  [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20529166 Icelandic and United States Families of Adolescents with Asthma: Predictors of Health-related Quality of Life from the Parents’ Perspective].  Journal of Clinical Nursing, 20, 1-2, 267-273.
*Svavarsdottir, E. K.  (2010).  [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20230520Detecting Intimate Partner Abuse within Clinical Settings:  Self-Report or an Interview].  Scandinavian Journal of Caring Sciences, 24, 224-232.  
*Leahey, M., &amp; Svavarsdottir, E. K. (2009). [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840709349070 Implementing Family Nursing :  How Do We Translate Knowledge into Clinical Practice?] Journal of Family Nursing. (pp. 445-460).   
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Orlygsdottir, B. (2009). [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2648.2009.05006.x Intimate Partner Abuse Factors Associated with Women’s Health:  A General Population Study]. Journal of Advanced Nursing, 65(7) (pp. 1452-1462).
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Orlygsdottir, B. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19183236 Identifying Abuse among Icelandic Women: The Use of Clinical Guidelines by Nurses and Midwives]. Journal of Advanced Nursing, 65(4).  (pp.779-788).   
*Svavarsdottir, E. K.  (2008).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1471-6712.2007.00553.x Connectedness, Belonging and Feelings about School among Healthy and Chronically Ill Icelandic Schoolchildren]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 22(3), 463-471.  
*Svavarsdottir, E. K.  (2008).  [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1074840708328123 Excellence in Nursing:  A Model for implementing Family System Nursing into Nursing Practice at an Institutional Level]. Journal of Family Nursing, 14, 4, 456-468.  
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Orlygsdottir, B.  (2008).  [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19094145 Effect of Abuse by a Close Family Member on Health].  Journal of Nursing Scholarship, 40, 4, 311-318.   
*Svavarsdottir, E. K.  (November, 2006).  [https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1074840706294536 Listening to the Family’s Voice:  Nurses’ Movement Towards Family Centred Care].  Journal of Family Nursing, 12, 4, 1-22
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Sigurdardottir, A. O.  (September 2006).  [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16955126 Developing a Family Level Intervention for Families of Children with Cancer]. Oncology Nursing Forum, 33,5, 983-990
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Orlygsdottir, B.  (2006).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1471-6712.2006.00397.x Health-Related Quality of Life in Icelandic School Children]. Scandinavian Journal of Caring Sciences,  20, 209-215  
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Orlygsdottir, B.  (2006).  Comparison of Health Related Quality of Life among 10- to 12- year old Children with Chronic Illness and Healthy Children: The Parents’ Perspective. Journal of School Nursing, 22(2), 51-58.  
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Sigurdardottir, A.O.  (2005). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16324061 The feasibility of offering a family level intervention to parents of children with cancer]. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 19(4) 368-372.   
*Svavarsdottir, E. K., Rayens, M. K., &amp; McCubbin, M.  (2005).  [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16166861 Predictors of Adaptation in Icelandic and American Families of Young Children with Chronic Asthma].  Family and Community Health, 28(4) 338-350.
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Rayens, M. K.  (2005).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1365-2648.2005.03403.x Hardiness in families of young children with asthma].  Journal of Advanced Nursing, 50(4), 381-390.  
*Svavarsdottir, E. K.  (2005).  [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0020748904001658 Gender and emotions:  Icelandic parents experiencing childhood cancer]. International Journal of Nursing Studies, 42, 531-538 
*Svavarsdottir, E. K.  (2005).  [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1043454204273812 Surviving childhood cancer:  Parents’ perceptions of their child’s health].  Journal of Pediatric Oncology Nursing, 22(2) 80-88
*Svavarsdottir, E. K.  (2005).  [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/j.1365-2648.2005.03374.x Caring for a child with cancer:  A  longitudinal perspective].  Journal of Advanced Nursing, 50(2), 153-161.  
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Rayens, M. K.  (2003).  [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14735678 American and Icelandic parents´ perceptions of the health status of their young children with chronic asthma].  Journal of Nursing Scholarship.  Forth quarter, 347-354.
*Svavarsdottir, E. K., McCubbin, M. &amp; Kane, J.  (2000).  Well-being of Parents of Young Children with Asthma. Research in Nursing and Health, 1-13.

=== Bókarkaflar ===
*Svavarsdottir, E. K.  (2018).  Guided Participation and the Family Strength Oriented Therapeutic Conversations Intervention:  Supporting Families of Children with Cancer (2018).  Guided Participation in Pediatric Nursing Practice:  Relationship-Based Teaching an dLearning with Parents, Children and Adolescents.  Pridham, K. F; Limbo, R., and Schroeder, M.M (Eds).  Springer, Publishing Company, New York, USA.  
*Svavarsdottir, E. K., &amp; Gisladottir, M. (2016). Going inside the strength oriented therapeutic conversation intervention: A clinical case study of an adolescent with ADHD and his family (Chapter 8). Family Sygepleje; Birte Osterggard and Hanne Konradsen (eds). Forfatterne og Munksgaard, Kobenhavn, DK.  

=== Bækur ===
*Erla Kolbrún Svavarsdottir og Helga Jonsdottir. (2011). Family Nursing in Action. Erla Kolbrún Svavarsdóttir and Helga Jónsdóttir, Ritstjórar. University of Iceland Press, University of Iceland, Reykjavik (406 pgs).  
*Erla Kolbrún Svavarsdottir. (2010). Ofbeldi margbreytileg birtingarmynd. Erla Kolbrun Svavarsdottir, ritstjóri. Háskólaútgáfan, (185 bls).  

== Heimildir ==
{{reflist}}

{{f|1961}}
[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]</text>
      <sha1>i76zdjgymiaa29sx3u2unlbqw2z20i9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Militiahreyfingin (Bandaríkin)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160504</id>
    <revision>
      <id>1963097</id>
      <parentid>1904820</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kattarnef</username>
        <id>106306</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>1963097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14067" sha1="rnfms1jvw6q4ysjwo6998u5nj2c6vn5" xml:space="preserve">Militia-samtök í Bandaríkjunum eru einkarekið herlið. Þó að meðlimir Militia-samtaka hafi mismunandi hugmyndir og markmið, þá er almennt talið að þeir séu frjálshyggjumenn á móti sköttum, hafi andúð á innflytjendum og styðju endurreisnarviðhorf sem eru í anda suðurríkjanna. Þeir óttast yfirvofandi og raunverulega hættu harðstjórnar í Bandaríkjunum. Sumir telja að það verði að berjast gegn [[harðstjórn]] með vopnavaldi og trúa á sannleiksgildi samsæriskenningar New World Order.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=aaBKyuLRjR0C&amp;redir_esc=y|title=American Extremism: History, Politics and the Militia Movement|last=Mulloy|first=Darren|date=2004-02-19|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-203-35206-9|language=en}}&lt;/ref&gt;

Um miðjan tíunda áratug seinustu aldar voru Militia-samtök virk í öllum ríkjum Bandaríkjanna. Það var metið að meðlimir þeirra væru á bilinu 20 til 60 þúsund.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.researchforprogress.us/rwpop/nwo.html|title=Research|website=www.researchforprogress.us|access-date=2020-12-04|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416011457/http://www.researchforprogress.us/rwpop/nwo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Saga ==
Militia-samtök voru til fyrir níunda áratuginn en hreyfingin jókst töluvert á tíunda áratugnum eftir að mörg deilumál Militia-manna og ríkisins vöktu athygli fjölmiðla. Waco árásin 1993 í [[Texas]] og skotbardaginn milli alríkislögreglunnar (FBI) og Randy Weaver á Ruby Ridge 1992 vakti athygli almennings á Milita-hreyfingunni. Sprengjuárásin í Oklahoma City 19. apríl 1995 vakti athygli þjóðrinnar þar sem Timothy McVeigh sem framdi árásina var tengdur Michigan Militia-samtökunum. Þessi áhugi leiddi til þess að sífelt fleiri Bandaríkjamenn gengu til liðs við Milita-hreyfinguna.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.researchforprogress.us/rwpop/nwo.html|title=Research|website=www.researchforprogress.us|access-date=2020-12-04|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416011457/http://www.researchforprogress.us/rwpop/nwo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Bandaríska dómsmálaráðuneytið gaf út skýrslu 1999 um mögulega ógn Militusamtaka en í henni var haldið fram að það stafaði engin ógn af slíkum samtökum. Árið 2001 virtist vera fækkun í Militia-hreyfingunni en þátttakan í henni náði hápunkti árið 1996. Anti-Defamation League hefur hins vegar greint frá því að fjöldi meðlima hafi tvöfaldast frá árinu 2008 og það hafi verið fjölgun í kjölfar kjörs Obama forseta. The Southern Poverty Law Center gerði mat 2018 þar sem talið var að það væru 612 hópar á móti alríkisstjórninni á landsvísu, þar á meðal 216 Militia-samtök. Hóparnir eru mjög virkir og ADL hefur greint mikla aukningu á ofbeldisverkum hægrimanna árið 2018. Militia-samtök hafa nýlega tekið þátt í nokkrum áberandi mótmælaaðgerðum, þar á meðal Bundy Standoff árið 2014 og hernám Malheur National Wildlife Refuge árið 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/sethcohen/2020/10/10/how-right-wing-militias-pose-a-challenge-to-america-and-its-leaders/|title=How Right Wing Militias Pose A Challenge To America And Its Leaders|last=Cohen|first=Seth|website=Forbes|language=en|access-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

=== Boogaloo-hreyfingin ===
Ein áberandi Militia-hreyfing er svokölluð Boogaloo-hreyfingin. Hreyfingin byrjaði 2012 en hefur orðið meira áberandi sem hópur gagnmótmælenda gegn BLM-hreyfingunni. Meðlimir hreyfingarinnar segjast aðhyllisast róttækri hægristefnu og eru andsnúir ríkisvaldnu. Þeir telja að eignarhald á skotvopnum sé aðal réttur þeirra og eru á móti skotvopnalögum. Þeir segjasy vera að undirbúa sig fyrir annað Borgarstríð í Bandaríkjunum svo þeir geti barist gegn það sem þeir myndu lýsa sem ofrríki vinstrimanna.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vox.com/2020/6/8/21276911/boogaloo-explained-civil-war-protests|title=The &quot;boogaloo&quot; &quot;movement,&quot; explained|last=Coaston|first=Jane|date=2020-06-08|website=Vox|language=en|access-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; 

== Montana Freemen-málið ==
Í mars 1996 umkringdu lögregluþjónar alríkislögreglunnar höfuðstöðvar Militia-samtakanna Montana Freemen. Montana Freemen höfðu tekið sér afmarkað landsvæði og lýst því yfir að þeir væru að segja sis úr Bandaríkjunum og væru tilbúnir til að verja sig. Þeir sögðust athyllast kristna trú og hugmyndafræði og höfnuðu lögmæti Seðlabankans. Carl Ohs, þingmaður í Montana, reyndi að að ræða við hópinn en gafst að lokum upp. Hlé var loksins gert þegar leiðtogar öfga hægrimanna yfirgáfu hópinn. Loksins var friðsamleg úrlausn fundinn þegar hópurinn gafst upp eftir 81 dag og 14 af svonenfdum Freemen stóðu frammi fyrir ákærum sem tengdust því að dreifa milljónum dollara í sviknum ávísunum og ógna lífi alríkisdómara.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.csmonitor.com/1995/0426/26191.html|title=Right-Wing Militants Mix Political Fantasy, Violence|date=1995-04-26|work=Christian Science Monitor|access-date=2020-12-04|issn=0882-7729}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1998/11/08/us/federal-judge-sentences-3-members-of-freemen.html|title=Federal Judge Sentences 3 Members Of Freemen (Published 1998)|last=Press|first=The Associated|date=1998-11-08|work=The New York Times|access-date=2020-12-04|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

== Gretchen Whitmer mannránamálið ==
Fyrir kosningarnar í Bandaríkjunum árið 2020 hafa lögreglumenn, þingmenn og hópar sem fylgjast með öfgastefnum og varað við aukinni ógn öfgahægri hópa. Anti-Defamation League skilgreindi Michigan sem ríki þar sem hægri öfl áttu rætur sínar og þar sem fjöldi Militia-samtaka eru virk. Frá júní til september 2020 skipulögðu 14 menn tengdir Milita-samtökunum  Wolverine Watchmen að ræna Gretchen Whitmer, demókrata ríkisstjóra Michigan. Adam Fox og Barry Croft voru öfgahægrimenn og voru þeir sakaðir um að vera höfuðpaurar samsærisins.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.wsoctv.com/news/trending/fbi-thwarts-militia-plot-kidnap-michigan-governor/O7K7A7CZ55GJTC6TQM5DWQNL4U/|title=FBI thwarts militia plot to kidnap Michigan governor|last=Leone|first=Jared|website=WSOC|language=en-US|access-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

=== Atburðarás ===
Í yfirlýsingu, sem lögð var fram 10. október 2020, sagði Richard Trask, alríkislögreglumaður, að lögreglunni væri fyrst kunnugt um samsæri mannanna eftir fund í Dublin, Ohio 6. júní. Trask fullyrti að fundurinn hefði átt sér stað og aðalríkislögreglan hefði haft uppljóstrara á staðnum. Það var þá sem þeir fréttu að Adam Fox og Barry Croft hefðu rætt möguleikann á að steypa sitjandi ríkisstjóra af stóli. Áætlunin var upphaflega frekar óljós sagði Trask. Mennirnir ræddu um að ræna Ralph Northam, demókrata, ríkisstjóra Virginíu, eða Whitmer, ríkisstjóra Michigan. Hvaða skref sem þeir ætluðu sér að taka vissu þeir að þeir gætu ekki gert það einir. Þeir ákvaðu að það þyrfti að taka fleiri í hópinn og hvöttu hver annan til að tala við kunningja sína og koma skilaboðum sínum á framfæri. Það var þá sem Adam Fox hafði samband við Militia-samtökin Wolverine Watchmen. 27. júlí fullyrti alríkislögreglan að Fox hefði gert sérstaka áætlun um að ræna Whitmer í sumarbústað hennar. Í öllu þessu ferli var uppljóstrari ríkisstjórnarinnar á fullu í að fylgjast með, hlusta á og taka upp. Eftir að búið var að skipuleggja mannránið voru allir samsærismennirnir handteknir aðfaranótt 7. október og ákærur lagðar fram á hendur þeim daginn eftir. Húsleitarheimildir og handtökur voru framkvæmdar víðsvegar um Michigan. Handtökurnar voru gerðar í samvinnu alríkis- og ríkisyfirvalda þegar kom í ljós að samsærismennirnir vildu ræna Whitmer fyrir kosningarnar 2020.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.freep.com/story/news/nation/2020/10/08/militia-members-charged-plot-against-michigan-gov-gretchen-whitmer/5923650002/|title='Deeply disturbing': Feds charge extremists in domestic terror plot to kidnap Michigan Gov. Gretchen Whitmer, create civil war|last=Baldas|first=Paul Egan and Tresa|website=Detroit Free Press|language=en-US|access-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

=== Viðbrögð ===
Whitmer þakkaði lögreglunni í streymi fyrir að hún skyldi hafa náð að handsama þessa menn og varpaði sök á Trump forseta fyrir að neita að fordæma öfgasinnaða hægrihópa. Hún tók síðar fram í tísti að samsærismennirnir væru hryðjuverkamenn en það ætti ekki að tengja sök þeirra við Milita-samtök. Dana Nessel, dómsmálaráðherra Michigan, kallaði málið „eitt stærsta mál í seinni tíð“ og merkti málið sem „frekar fordæmalaust“ í eðli sínu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/10/plot-kidnap-me/616866/|title=The Plot to Kidnap Me|last=Whitmer|first=Gretchen|date=2020-10-27|website=The Atlantic|language=en-US|access-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

== Hammond-málið ==
Hammond íkveikjumálið var dómsmál sem fjallaði um 20 ára langa deilu milli Harney-sýslu í Oregon búgarðinum og Dwight Lincoln Hammond, Jr. og syni hans Steven Dwight Hammond. Árið 2012 voru þeir báðir ákærðir fyrir að hafa kveikt tvo skógarelda á árunum 2001 og 2006 og að lokum sakfelldir. Þeir vissu að þeir myndu fá lágmarksrefsinu, þ.e.a.s. fimm ára fangelsisdóm, svo þeir sömdu við lögregluna um að viðurkenna afbrotið. Eftir að þessi samningur var gerður voru feðganir dæmdir í nokkurra mánaða fangelsi. Árið 2015 ógilti áfrýjunardómstóll Bandaríkjanna þann dóm vegna þess að fangelsisdómurinn var styttri en það sem lögbundna lágmarkið krafðist. Héraðsdómstóllinn þurfti þar af leiðandi að taka upp málið aftur. Héraðsdómur dæmdi þá í kjölfarið í fimm ára fangelsi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.justice.gov/usao-or/pr/eastern-oregon-ranchers-convicted-arson-resentenced-five-years-prison|title=Eastern Oregon Ranchers Convicted of Arson Resentenced to Five Years in Prison|date=2015-10-07|website=www.justice.gov|language=en|access-date=2020-12-04}}&lt;/ref&gt;

=== Hernám Malheur National Wildlife Refuge ===
Árið 2015 vakti Hammond-málið athygli Ammon Bundy - fyrrum leigubílstjóra í Phoenix, Arizona; og sonar Cliven D. Bundy, sem lék í aðalhlutverk í baráttunni gegn BLM-hreyfingunni árið 2014. Í nóvember 2015 fóru Bundy og félagar hans aað vekja athygli á Hammond-málinu í samfélagsmiðlum. Næstu vikurnar hittu Bundy og bandamaður hans Ryan Payne sýslumanninn í Harney-sýslu, David Ward, til að gera ítarlegar áætlanir um það sem þeir lýstu sem friðsamlegum mótmælum í Burns. Þrátt fyrir að Ward segðist hafa samúð með stöðu Hammond feðgunum, hafnaði hann beiðni Bundy og Payne. Ward sagðist síðar hafa fengið líflátshótanir í tölvupósti í kjölfarið. Það sem Ward vissi ekki var að Bundy og Payne voru samtímis að skipuleggja yfirtöku á dýraathvarfinu Malheur National Wildlife Refuge.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oregonfb.org/sign-petition-savethehammonds/|title=Sign petition to #SaveTheHammonds|last=danadmin|website=Oregon Farm Bureau|language=en-US|access-date=2020-12-04|archive-date=2021-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417011728/https://oregonfb.org/sign-petition-savethehammonds/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/01/03/us/oregon-ranchers-will-return-to-prison-angering-far-right-activists.html|title=Wildlife Refuge Occupied in Protest of Oregon Ranchers’ Prison Terms (Published 2016)|last=Stack|first=Liam|date=2016-01-02|work=The New York Times|access-date=2020-12-04|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

2. janúar 2016 skipulagði vopnaður hópur tengdur Milita-hreyfingunni friðsamlegra göngu í mótmælaskyni til að mótmæla fangelsisdómum yfir feðgunum. Nokkrir meðlimir hópsins, meðal annars Bundy, Payne, Jon Ritzheimer, fóru frá fjöldanum nokkra stund og héldu áfram til Malheur National Wildlife Refuge. Þeir settust að í athvarfinu og settu upp vígi. Bundy sagðist hafa byrjað að stjórna víginu eftir að hafa fengið guðleg skilaboð þar sem honum var skipað að gera það. Herskái hópurinn krafðist þess að alríkisstjórn Bandaríkjanna afsalaði sér eignarhaldi á dýraathvarfinu, og lýsti yfir vilja til að taka þátt í vopnuðum átökum. Dwight og Steven Hammond studdu ekki athvarfið. Þeir tilkynntu af fúsum og frjálsum vilja að þeir skyldu afplána afganginn af fangelsisdómum. 26. janúar voru Bundy og fjórir aðrir Militia-menn handteknir þegar þeir yfirgáfu athvarfið. Einn vígamaður særðist lítillega við handtökuna, og annar, Robert &quot;LaVoy&quot; Finicum, var skotinn til bana af lögreglumönnum meðan hann var að sögn að ná í byssu sína. Nokkrar aðrar handtökur fylgdu í kjölfarið og 11. febrúar lauk hernáminu þegar fjórir síðustu Militia-mennirnir gáfust upp fyrir lögreglu. Alls voru 26 manns, þar á meðal Bundy og Payne, ákærðir samkvæmt alríkislögum fyrir samsæri, en fleiri ákærur voru lagðar fram á sínum tíma. Hinn 27. október 2016 voru Bundy og 6 aðrir sakborningar sýknaðir í héraðsdómi alríkisins af öllum ákærum um samsæri og brot á vopnum. 10. júlí 2018 náðaði Trump Hammond-feðgana.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/07/10/us/politics/trump-pardon-hammond-oregon.html|title=Trump Pardons Oregon Ranchers Whose Case Inspired Wildlife Refuge Takeover (Published 2018)|last=Sullivan|first=Eileen|date=2018-07-10|work=The New York Times|access-date=2020-12-04|last2=Turkewitz|first2=Julie|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>rnfms1jvw6q4ysjwo6998u5nj2c6vn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus wurflenii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161159</id>
    <revision>
      <id>1963168</id>
      <parentid>1780619</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="6driwkaiwb6u1h1dwyvo0runpmmbwqv" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = Bombus wurfleini tyvhumle.jpg
| image_caption =  
| image_width = 240px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'')
| subgenus = Alpigenobombus 
| species = B. wurflenii
| binomial = Bombus wurflenii
| binomial_authority = [[Oktawiusz Radoszkowski|Radoszkowski]], 1860&lt;ref&gt;[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&amp;search_value=715043 ITIS Report]&lt;/ref&gt;
| synonyms =
*''Alpigenobombus wurfleini'' apfelbecki &lt;small&gt;Reinig, 1988&lt;/small&gt;
*''Alpigenobombus wurfleini knechteli'' &lt;small&gt;Reinig, 1988&lt;/small&gt;
*''Bombus alpigenus'' &lt;small&gt;Morawitz, 1873&lt;/small&gt;
*''Bombus brevigena'' &lt;small&gt;Thomson, 1870&lt;/small&gt;
*''Bombus mastrucatus'' &lt;small&gt;Gerstäcker, 1869&lt;/small&gt;
*''Bombus mastrucatus m. uralicus'' &lt;small&gt;Pittioni, 1938&lt;/small&gt;
*''Bombus wurfleini'' Radoszkowski, 1859&lt;/small&gt;
*''Bombus wurfleini'' var. pyrenaicus &lt;small&gt;Vogt, 1909&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.biolib.cz/en/taxon/id70367/|title=Bombus wurflenii Radoszkowski, 1859|publisher=Biolib.cz|access-date=3 July 2012}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Bombus wurflenii''' er tegund af [[Humlur|humlum]], aðallega í fjallendi Evrópu.&lt;ref name=&quot;ATH&quot;&gt;{{cite web |url=http://zoologie.umh.ac.be/hymenoptera/pagetaxon.asp?tx_id=3066 |title=''Bombus (Alpigenobombus) wurflenii'' (Radoszkowski, 1859) |author=Pierre Rasmont |access-date=18 January 2013 |publisher=Université de Mons |archive-date=14 júlí 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714154723/http://zoologie.umh.ac.be/hymenoptera/pagetaxon.asp?tx_id=3066 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ATHT&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=1293 |title=''Bombus (Alpigenobombus) wurflenii'' (Radoszkowski, 1859) |author=Pierre Rasmont |author2=A. Murat Aytekin |author3=Osman Kaftanoğlu |author4=Didier Flagothier |name-list-style=amp |access-date=19 January 2013 |work=Atlas Hymenoptera - Bombus of Turkey |publisher=Université de Mons |archive-date=31 október 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141031022229/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=1293 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Hún er yfirleitt svört með rauðgulan enda. Drottningar eru 19 - 22 mm langar, þernur 13 - 16 mm og druntar 14 til 16 mm. Tungan er mjög stutt, og kjálkarnir kröftugir.

[[File:Bombus wurflenii02.jpg|thumb|vinstri|]]
[[File:Bombus wurflenii01.jpg|thumb|miðja|]]
[[File:Tjuvhumle (Bombus wurflenii) som bit hòl i tyrihjelm.jpg|thumb|miðja|]]
[[File:ID15000 - Tyvhumle - Bombus wurflenii.webm|thumb|vinstri|Myndskeið af  B. wurflenii að bíta holu í [[Aconitum napellus|venusvagn]]]]


==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus wurflenii}}
{{wikilífverur|Bombus wurflenii}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>6driwkaiwb6u1h1dwyvo0runpmmbwqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bombus campestris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161162</id>
    <revision>
      <id>1963165</id>
      <parentid>1774913</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3267" sha1="7ciqe416zjy0yi6h3w7rfxonojpg7cb" xml:space="preserve">{{taxobox
| name = 
| image = Bombus campestris - Succisa pratensis - Keila.jpg
| image_caption =  
| image_width = 240px
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'')
| classis = [[Skordýr]] (''Insecta'')
| ordo = [[Hymenoptera]]
| subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'')
| superfamilia = Apoidea
| familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'')
| genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'')
| subgenus = [[Bombus subgenus Psithyrus|Metapsithyrus]]
| species = B. campestris
| binomial = Bombus campestris
| binomial_authority = ([[Georg Wolfgang Franz Panzer|Panzer]], 1801)
| synonyms_ref = 
| synonyms =
*''Apathus campestris''
*''Apis arvorum'' &lt;small&gt;Panzer, 1804&lt;/small&gt;
*''Apis campestris'' &lt;small&gt;Panzer, 1801&lt;/small&gt;
*''Apis francisana'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Apis leeana'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Apis rossiella'' &lt;small&gt;Kirby, 1802&lt;/small&gt;
*''Psithyrus campestris'' &lt;small&gt;(Panzer, 1801)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.biolib.cz/en/taxon/id70371/|title=Bombus campestris (Panzer, 1801)|publisher=Biolib.cz|access-date=3 July 2012}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Bombus campestris'''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+campestris/match/1|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}&lt;/ref&gt; er tegund af [[Humlur|humlum]], útbreidd um Evrópu.&lt;ref name=&quot;ATH&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=3055 |title=''Bombus (Psithyrus) campestris'' (Panzer, 1801) |author=Pierre Rasmont |access-date=7 January 2013 |publisher=Université de Mons |archive-date=14 júlí 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714152928/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=3055 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Anagnostopoulos|first=Ioannis Th.|date=2005|title=The bumblebee fauna of Greece: An annotated species list including new records for Greece (Hymenoptera: Apidae, Bombini)|url=http://www.zobodat.at/pdf/LBB_0037_2_1013-1026.pdf|journal=Linzer Biologische Beiträge|volume=37|issue=2|pages=1013–1026}}&lt;/ref&gt;
Hún sníkir á [[Bombus humilis|B. humilis]] og [[Ryðhumla|ryðhumlu]] (Bombus pascuorum),&lt;ref name=&quot;ATH&quot; /&gt; og stundum á [[Bombus pratorum|B. pratorum]].&lt;ref name=&quot;TBBB&quot;&gt;{{cite book |last=Benton |first=Ted |title=Bumblebees |publisher=HarperCollins Publishers |location=London, UK |year=2006 |pages=418–422 |chapter=Chapter 9: The British Species |isbn=0007174519}}&lt;/ref&gt;
Hún er svört með tvær gular rendur og stundum gul aftast. Annars er liturinn nokkuð breytilegur. Drottningar eru um 18 mm langar og druntar 15 til 18 mm. Tungan er stutt. 


== Myndir ==
&lt;Gallery&gt;
File:Bombus campestris - Succisa pratensis - Keila2.jpg
File:Bombus campestris-f.jpg
File:Bombus campestris (Field cuckoo-bee) - male - Flickr - S. Rae.jpg
File:Bombus campestris genitalia.jpg
&lt;/Gallery&gt;

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

{{commonscat|Bombus campestris}}
{{wikilífverur|Bombus campestris}}
{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Hunangsflugur]]</text>
      <sha1>7ciqe416zjy0yi6h3w7rfxonojpg7cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Knattspyrna á Íslandi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162407</id>
    <revision>
      <id>1963140</id>
      <parentid>1943380</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tilvísanir og heimildir */</comment>
      <origin>1963140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21607" sha1="jyoodr5q2i0bfbmxmqct2g1cgucty81" xml:space="preserve">{{Hreingera}}

[[Knattspyrna]] er vinsælasta íþróttagreinin á [[Ísland]]i.&lt;ref name=&quot;visir1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Marcus Christenson |url=https://www.theguardian.com/football/2013/nov/11/lars-lagerback-iceland-world-cup-qualifier |title=How Lars Lagerback took Iceland to the brink of the World Cup finals |work=The Guardian |date=11 November 2013 |access-date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/08/01/sports/soccer/iceland-makes-its-mark-on-european-soccer.html?_r=1&amp;ref=soccer |title=Iceland Makes Its Mark on European Soccer |author=Jack Bell |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=15 November 2013 |date=31 July 2012}}&lt;/ref&gt; Hún er stunduð af fólki af ýmsum aldri og kynjum, ýmist óformlega s.s. á sparkvöllum við barnaskóla og af vinahópum í íþróttasölum eða með formlegum hætti innan fjölmargra aðildarfélaga [[Knattspyrnusamband Íslands|Knattspyrnusambands Íslands]], KSÍ. Skráðir iðkendur á vegum aðildarfélaganna eru yfir 20 þúsund talsins.&lt;ref name=&quot;visir1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.visir.is/er-fotbolti-fyrir-alla-/article/2012712069981 |title=Vísir - Er fótbolti fyrir alla? |publisher=Visir.is |access-date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uefa.com/news/newsid=116392.html |title=Iceland stars set up academy – |publisher=Uefa.com |date=7 October 2003 |access-date=15 November 2013 |archive-date=3 desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203004254/http://www.uefa.com/news/newsid=116392.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sport.stv.tv/football/international/301436-scotland-should-look-to-iceland-to-arrest-talent-freeze/ |title=Scotland should look to Iceland as inspiration to arrest talent freeze |work=STV Sport |date=23 March 2012 |access-date=15 November 2013 |archive-date=3 desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203000533/http://sport.stv.tv/football/international/301436-scotland-should-look-to-iceland-to-arrest-talent-freeze/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

KSÍ heldur úti keppnum í nokkrum aldurshópum, en einnig eru ýmis mót haldin á vegum héraðssambanda. Íslandsmót karla var sett á laggirnar árið 1912 en keppt hefur verið um Íslandsmeistaratitil kvenna frá 1972. Jafnframt ber KSÍ ábyrgð á landsliðum Íslands í erlendum keppnum. Sjö sinnum hafa landslið Íslands í meistaraflokki komist í lokakeppni stórmóts - [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|kvennalandsliðið]] fimm sinnum (á EM UEFA kvenna [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2009|2009]], [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2013|2013]], [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2017|2017,]] [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2022|2022]] og [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]) og [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|karlalandsliðið]] tvisvar sinnum ([[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|Heimsmeistaramótið í knattspyrnu árið 2018]]). Á EM 2013 tókst kvennaliðinu að komast áfram úr riðlakeppninni og karlaliðið lék það afrek eftir árið 2016.

Allmargir íslenskir knattspyrnumenn hafa reynt fyrir sér sem atvinnumenn í öðrum löndum. Kunnastur þeirra er almennt talinn [[Eiður Smári Guðjohnsen|Eiður Guðjohnsen]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=World Cup |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10444971/Eidur-Gudjohnsen-ready-to-take-final-step-to-World-Cup-with-Iceland.html |title=Eidur Gudjohnsen ready to take final step to World Cup with Iceland |work=The Daily Telegraph |date= 13 November 2013|access-date=6 January 2014 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Nunns |first=Hector |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24931524 |title=World Cup play-offs: How Iceland can set World Cup record |work=BBC Sport|date=1 January 1970 |access-date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jacob Steinberg |url=https://www.theguardian.com/football/2013/nov/14/eidur-gudjohnsen-iceland-croatia-world-cup |title=Iceland's Eidur Gudjohnsen aims for a fairytale finish by beating Croatia |work=The Guardian |access-date=15 November 2013}}&lt;/ref&gt; Hann hefur unnið tvo [[Enska úrvalsdeildin|úrvalsdeildarmeistaratitla]] fyrir [[Chelsea F.C.|Chelsea]] sem og [[La Liga|spænska meistaratitilinn]], [[Copa del Rey|Konungsbikarinn]] og [[Meistaradeild Evrópu|UEFA-meistaratitilinn]] með [[FC Barcelona|Barcelona]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jack Pitt-Brooke |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/eidur-gudjohnsen-lifts-iceland-golden-boys-to-the-brink-of-world-cup-playoffs-8879928.html |title=Eidur Gudjohnsen lifts Iceland 'golden boys' to the brink of World Cup play-offs |work=The Independent |date=14 October 2013 |access-date=15 November 2013 |location=London}}&lt;/ref&gt; 

== Uppruni fótboltans á Íslandi==
Útilokað er að ákvarða upphaf fótboltaíþróttarinnar á Íslandi með fullri vissu. Undir lok nítjándu aldar tók áhugi landsmanna á ýmsum íþróttum að glæðast. Tengdist það bæði skipulagðri íþróttakennslu í skólakerfinu, s.s. í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] og [[Flensborgarskóli|Flensborg]] en einnig var um að ræða áhrif frá erlendum skipshöfnum og útlendingum sem búsettir voru í landinu. Boltar fengust í verslunum og eru ýmsar heimildir um hvers kyns knattleiki víða um land, þótt margt sé á huldu um reglurnar í þeim leikjum. Engum eiginlegum fótboltavöllum var til að dreifa og fóru þessir leikir því fram við frumstæðar aðstæður, s.s. á þýfðum túnum og grýttum melum.

Hefð er fyrir að telja James B. Ferguson, [[Skotland|skoskan]] prentara sem starfaði í Reykjavík um 1895, föður fótboltaíþróttarinnar á Íslandi. Hann skipulagði æfingar í [[fimleikar|fimleikum]] og fótbolta. Sumir úr hópi lærisveina hans stofnuðu árið 1899 ''Fótboltafélag Reykjavíkur'' sem enn starfar. Nafni þess var síðar breytt í [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur]], skammstafað KR, eftir að málverndarsinninn [[Bjarni frá Vogi]] lagði til orðið ''knattspyrna'' í staðinn fyrir ''fótbolti'', sem talið var enskuskotið heiti. KR var eina raunverulega fótboltaliðið í Reykjavík næstu árin, en á árunum 1908-11 bættust [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] í hópinn. Þau voru þó öll stofnuð af smástrákum eða unglingum og höfðu því lítil áhrif í fyrstu.

Nokkrir af gömlu fimleikapiltunum úr flokki Ferguson komu árið 1907 að stofnun [[Íþróttafélag Reykjavíkur|Íþróttafélags Reykjavíkur]]. Félagið tók fótbolta ekki upp á dagskrá sína fyrr en mörgum áratugum síðar, en eitt fyrsta verk þess var þó að láta þýða og gefa út knattspyrnureglur, sem var mikilvæg forsenda þess að koma iðkun íþróttarinnar í fastar skorður. Annarri stórri hindrun var rutt úr vegi með vígslu [[Íþróttavöllurinn á Melunum|Íþróttavallarins á Melunum]] árið 1911, sem var fyrsti eiginlegi knattspyrnuvöllur landsins.

== Íslandsmótið í knattspyrnu ==
Tilkoma íþróttavallarins gjörbylti aðstöðu fótboltamanna. Á vígsludaginn léku Fram og KR opinberan kappleik. Góður árangur Framara í þessum fyrstu formlegu leikjum sínum urðu til þess að félagið stofnsetti [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótið í knattspyrnu]]. Það var fyrst haldið sumarið 1912 með þátttöku þriggja liða og lauk með sigri KR. Fram til 1929 voru keppnisliðin ýmist þrjú eða fjögur talsins og léku einfalda umferð. Reykjavíkurfélögin einokuðu mótið og voru Framarar og KR-ingar sigursælastir í fyrstu.

Á þessu gelgjuskeiði íslensks fótbolta var [[Friðþjófur Thorsteinsson]] einn mesti markaskorarinn, en hann varð fyrsti leikmaðurinn til að reyna fyrir sér erlendis, lék bæði í [[Skotland|Skotlandi]] og [[Kanada]]. Bróðir hans, [[Samúel Thorsteinsson]], varð fyrsti íslenski landsliðsmaðurinn þegar hann lék nokkra leiki með [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|danska landsliðinu]] og var m.a. í landsliðshópi þeirra á [[Sumarólympíuleikarnir 1920|Ólympíuleikunum 1920]]. Samúel var líka í kappliði Danmerkurmeistaranna [[Akademisk Boldklub]] sem varð fyrsta erlenda liðið til að heimsækja Ísland.

== Erlend áhrif ==
Nokkur erlend félög heimsóttu Ísland á þriðja og fjórða áratugnum, einkum bresk áhugamannalið. Erlendir þjálfarar voru fengnir til landsins og ýttu þeir mjög undir framfarir í íþróttinni. Fyrsti íslenski atvinnumaðurinn í knattspyrnu varð [[Albert Guðmundsson]] sem var nærri genginn til liðs við enska stórliðið [[Arsenal F.C.]] en gerði svo garðinn frægan hjá frönskum og ítölskum liðum á fimmta og sjötta áratugnum.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=isl/news/newsid=1457874.html |title=Iceland honours football pioneer Gudmundsson |website=UEFA.com |date=2010-03-04 |access-date=2016-06-30}}&lt;/ref&gt; Albert var meðal leikmanna í fyrsta landsliðshópi Íslands sem tapaði 0:3 fyrir Dönum árið 1946.

== Íslandsmót þenst út ==
Einokun Reykjavíkurliðanna var rofin á Íslandsmótinu árið 1951 þegar [[Íþróttabandalag Akraness]] varð meistari í fyrsta en fjarri því síðasta sinn. Árangur Skagamanna varð líklega öðrum liðum utan höfuðborgarinnar hvatning, í það minnsta tóku lið víða um land að láta á sér kræla. Árið 1955 var deildakeppni tekin upp þegar [[2. deild karla í knattspyrnu|2. deild]] var stofnsett og færðust lið þá milli efstu og næstefstu deildar. [[3. deild karla í knattspyrnu|3. deild karla]] var stofnuð árið 1966 og árið 1982 bættist [[4. deild karla í knattspyrnu|4. deild karla]] við. Árið 2013 var keppnisfyrirkomulagið enn stokkað upp og landshlutaskiptri fimmtu deild bætt við.

Samsvarandi deildarkeppni í kvennaflokki hóf göngu sína árið 1972 þegar stofnað var til Íslandsmóts, en KSÍ hafði fáeinum misserum áður brugðist við ákalli FIFA og UEFA með því að hvetja konur til að æfa íþróttina, en fáeinum árum fyrr hefði sú hugmynd þótt fráleit.

== Deildakerfi ==
:''Aðalgreinar: [[Íslenska karlaknattspyrnudeildakerfið]]''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!colspan=&quot;1&quot; width=&quot;4%&quot; |
Stig
!colspan=&quot;8&quot; width=&quot;96%&quot; |
Deildir
|-
|colspan=&quot;1&quot; width=&quot;4%&quot; |
1
|colspan=&quot;8&quot; width=&quot;96%&quot; |
'''[[Pepsideild karla]]'''&lt;br /&gt;
''Deild fyrir öll félög landsins''&lt;br /&gt;
''12 félög''
|-
|colspan=&quot;1&quot; width=&quot;4%&quot; |
2
|colspan=&quot;8&quot; width=&quot;96%&quot; |
'''[[1. deild karla í knattspyrnu|1. deild karla]]'''&lt;br /&gt;
''Deild fyrir öll félög landsins'' &lt;br /&gt;
''12 félög''
|-
|colspan=&quot;1&quot; width=&quot;4%&quot; |
3
|colspan=&quot;8&quot; width=&quot;96%&quot; |
'''[[2. deild karla í knattspyrnu|2. deild karla]]'''&lt;br /&gt;
''Deild fyrir öll félög landsins'' &lt;br /&gt;
''12 félög''
|-
|colspan=&quot;1&quot; width=&quot;4%&quot; |
4
|colspan=&quot;8&quot; width=&quot;96%&quot; |
'''[[3. deild karla í knattspyrnu|3. deild karla]]'''&lt;br /&gt;
''Deild fyrir öll félög landsins'' &lt;br /&gt;
''10 félög''
|-
|colspan=&quot;1&quot; width=&quot;4%&quot; |
5
|colspan=&quot;2&quot; width=&quot;24%&quot; |
'''[[4. deild karla í knattspyrnu|4. deild karla]] Riðill A'''&lt;br /&gt;
''Svæðisdeild''&lt;br /&gt;
''7 félög''
|colspan=&quot;2&quot; width=&quot;24%&quot; |
'''[[4. deild karla í knattspyrnu|4. deild karla]] Riðill B'''&lt;br /&gt;
''Svæðisdeild''&lt;br /&gt;
''8 félög''
|colspan=&quot;2&quot; width=&quot;24%&quot; |
'''[[4. deild karla í knattspyrnu|4. deild karla]] Riðill C'''&lt;br /&gt;
''Svæðisdeild''&lt;br /&gt;
''7 félög''
|colspan=&quot;2&quot; width=&quot;24%&quot; |
'''[[4. deild karla í knattspyrnu|4. deild karla]] Riðill D'''&lt;br /&gt;
''Svæðisdeild''&lt;br /&gt;
''7 félög''
|}

== Aðrar keppnir ==
* [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|Bikarkeppni Íslands]] hefur verið skipulögð síðan 1960. Þar koma saman klúbbar fimm landsdeilda í landinu og er leikið frá maí til október, með lokahófinu jafnan á þjóðarleikvanginum, [[Laugardalsvöllur]]. Sigurvegarinn kemst í Evrópudeildina.
* [[Deildarbikarkeppni karla í knattspyrnu|Deildabikar]] er keppni fyrir félög í tveimur efstu landsdeildunum. Ólíkt Íslandsbikarnum er það fyrsta riðlakeppnin áður en það endar með útsláttarleikjum úr fjórðungsúrslitum.
* [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Íslenski ofurbikarinn]], spilaður síðan 1969, sér um meistara úrvalsdeildar og bikarmeistara á Íslandi. Þetta er jafnan leikurinn sem vígir tímabilið áður en meistaratitillinn hófst. Ef eitt félag hefur unnið úrvalsdeildarmeistaratitilinn og bikarinn, þá mætir það félaginu í öðru sæti deildarinnar.

== Nútíma þróun ==
Árið 2012 var íslenska karlalandsliðið í fótbolta komið í 122. sæti á heimslista FIFA. Síðan þá hefur liðið hækkað um næstum 88 sæti í stigakeppninni og komist á [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016|EM 2016]] í sæti 34 á stigum.&lt;ref name=Betts&gt;{{cite web|url=http://www.slate.com/blogs/the_spot/2016/06/13/how_the_iceland_national_team_transformed_from_a_soccer_weakling_to_a_european.html |title=How Iceland Transformed From a Soccer Weakling to a European Strongman |first=Eric |last=Betts |work=The Spot |publisher=[[Slate (magazine)|Slate]] |date=13 June 2016 |access-date=14 June 2013}}&lt;/ref&gt; Liðið missti naumlega af sæti á heimsmeistarakeppninni 2014, féll í umspili gegn Króatíu. Það komst á  EM 2016 og komst áfram í fjórðungsúrslit. Í undankeppninni fyrir síðastnefnda mótið sigraði liðið [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]], [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] og [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] á heimavelli og sigraði einnig Holland á útivelli.&lt;ref name=Betts/&gt; Kvennalandsliðið hefur einnig hækkað jafnt og þétt á heimslista FIFA kvenna og náði 15. sæti árið 2011.

Landið er komið upp í þessar áður fáheyrðu hæðir þrátt fyrir miklar áskoranir. Árið 2016 voru íbúar landsins, sem eru um 330.000, sambærilegir íbúum [[Corpus Christi]], Texas,&lt;ref name=Betts/&gt;&lt;ref name=Blickenstaff&gt;{{cite web |url=https://sports.vice.com/en_us/article/life-as-struggle-how-iceland-became-the-worlds-best-pound-for-pound-soccer-team |title=Life as Struggle: How Iceland Became the World's Best Pound-for-Pound Soccer Team |first=Brian |last=Blickenstaff |publisher=Vice Sports |date=17 December 2014 |access-date=14 June 2016 |archive-date=15 júní 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615150533/https://sports.vice.com/en_us/article/life-as-struggle-how-iceland-became-the-worlds-best-pound-for-pound-soccer-team |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; og voru færri skráðir knattspyrnumenn (af báðum kynjum) en [[Rhode Island]] í Bandaríkjunum.&lt;ref name=Harper&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jan/30/volcano-iceland-national-football-team |title=Volcano! The incredible rise of Iceland's national football team |first=Davis |last=Harper |work=[[The Guardian]] |date=30 January 2016 |access-date=14 June 2016}}&lt;/ref&gt; 

Íþróttahús sem notuð voru fyrir knattspyrnuiðkun voru reist víða um landið. Framtakið bar sinn fyrsta ávöxt árið 2000 þegar KSÍ reisti fyrsta fótboltahúsið í [[Keflavík]].&lt;ref name=Harper/&gt; Að lokum voru alls 15 knattspyrnuhús tekin í notkun,&lt;ref name=Betts/&gt; sum með velli í fullri stærð og önnur með hálfa velli,&lt;ref name=Harper/&gt; auk þess var bætt við meira en 20 gervivöllum í fullri stærð úti og yfir 100 minni gervivöllum um allt land.&lt;ref name=Betts/&gt; Allir barnaskólar landsins hafa nú að minnsta kosti fimm manna fótboltavöll.&lt;ref name=Harper/&gt; Að auki eru öll knattspyrnuhúsin í opinberri eigu, sem gerir aðgengi auðveldara og mun ódýrara en sambærileg aðstaða í mörgum öðrum löndum.&lt;ref name=Bird&gt;{{cite web|url=https://www.si.com/planet-futbol/2015/09/10/iceland-qualify-euro-2016-uefa |title=Iceland's place at Euro 2016 a result of calculated development, growth |first=Liviu |last=Bird |work=Planet Fútbol |publisher=[[Sports Illustrated]] |date=10 September 2015 |access-date=14 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lynskey/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2013/10/21/soccer-world-iceland-idINDEE99K0DJ20131021 |title=Iceland's success is no laughing matter {{pipe}} Reuters |publisher=In.reuters.com |date=21 October 2013 |access-date=15 November 2013 |archive-date=2 desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224920/http://in.reuters.com/article/2013/10/21/soccer-world-iceland-idINDEE99K0DJ20131021 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Scott Murray |url=https://www.theguardian.com/football/2016/mar/26/iceland-football-team-euro-2016-bjarni-fel-felixson |title=Bjarni Fel: the legend who brought football to warm the heart of Iceland |work=The Guardian |access-date=10 June 2016}}&lt;/ref&gt;

Á sama tíma fjárfesti KSí mikið í þjálfun þjálfara g hlutu þjálfarar UEFA „A“ og „B“ leyfi. Samtökin völdu að halda öll námskeið í höfuðstöðvum sínum í [[Reykjavík]] og kusu að græða ekki á námskeiðunum og lækka kostnað fyrir þátttakendur.&lt;ref name=Bird/&gt; Í janúar 2016 voru yfir 180 íslenskir ​​þjálfarar með A-leyfi og tæplega 600 með B-leyfi;&lt;ref name=Harper/&gt; 13 til viðbótar voru með hæsta atvinnuleyfi UEFA.&lt;ref name=Lynskey&gt;{{cite web|last=Lynskey |first=Joe |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30012357 |title=BBC Sport - Iceland: How a country with 329,000 people reached Euro 2016 |work=BBC Sport |date=15 November 2015 |access-date=19 November 2015}}&lt;/ref&gt; Þetta þýðir að um það bil einn af hverjum 500 Íslendingum er þjálfari með UEFA leyfi. Hins vegar er samsvarandi hlutfall á Englandi um það bil 1 af hverjum 10.000.&lt;ref name=Harper/&gt; Mörg helstu félög í landinu hafa B-leyfi og jafnvel A-þjálfara sem hafa umsjón með börnum allt niður í 6. ára aldur.&lt;ref name=Harper/&gt; Allir þjálfarar með UEFA leyfi í landinu eru með þjálfarastöðu á launum, þó aðeins fáir fái fullt starf.&lt;ref name=Bird/&gt;

== Kvennafótbolti á Íslandi ==
Kvennaboltinn á Íslandi er skipulagður af KSÍ, Knattspyrnusambandi Ísland og heldur það utan um landsmeistaratitilinn og kvennalandsliðið.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Sigridur Jonsdottir |url=https://www.theguardian.com/football/when-saturday-comes-blog/2016/jun/29/iceland-men-heroes-euro-2016-womens-team |title=Iceland's men became heroes at Euro 2016 – and emulated their women's team {{pipe}} Football |newspaper=[[The Guardian]] |date=2016-06-01 |access-date=2016-06-30}}&lt;/ref&gt; [[Breiðablik|Breiðablik UBK]] er ríkjandi lið í deildakeppni efstu deildar á Íslandi. 

[[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu]] lék sinn fyrsta opinbera leik árið 1981. Jafnvel þó að það hafi aldrei tekið þátt í heimsmeistarakeppni í knattspyrnu hefur það komist í  í Evrópukeppnina og í í 8-liða úrslitin [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 1995|1995]] og [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2013|2013]].

== Karlalandsliðið í fótbolta ==
:''Aðalgreinar: [[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu]]''
Landsliðið spilaði fyrsta leik sinn árið 1930 gegn Færeyjum þar sem leikurinn vannst með einu marki að núll. Í kjölfar aðildar sambandsins að [[Alþjóðaknattspyrnusambandið|FIFA]] árið 1947 og [[Knattspyrnusamband Evrópu|UEFA]] árið 1954 var liðið valið í fyrsta skipti í undankeppni heimsmeistarakeppninnar 1957.

Ísland komst í fyrstu úrslitakeppni sína í alþjóðlegri keppni á [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016|EM 2016]] og komst í fjórðungsúrslit þeirrar keppni. Liðið leikur heimaleiki sína á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvelli]], 10.000 sæta velli sem var byggður árið 1958 og er staðsettur í Laugardal, Reykjavík. Núverandi stjóri liðsins er [[Arnar Gunnlaugsson|Arnar Þór Viðarsson]]. Fyrri þjálfari er [[Heimir Hallgrímsson]], sem starfaði sem meðstjórnandi við hlið Svíans [[Lars Lagerbäck]] áður en sá síðarnefndi fór í kjölfar [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016]] og tók stöðu [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregs]]. Ísland endaði 2015 í 36. sæti á FIFA heimslistanum og náði hæstu stöðu sinni í 18. sæti í febrúar/mars 2018. Lægsta sætið var árið 2012 eða 131 sæti.

Ísland varð fámennasta þjóðin að íbúum sem hefur nokkurn tíma komist á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni FIFA]] þegar það tryggði sig á keppnina 201 9. október 2017 með því að sigra Kósóvó 2–0.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iceland become smallest nation ever to qualify for World Cup finals |work=The Guardian |date=9 October 2017 |access-date=10 October 2017 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/oct/09/iceland-qualify-world-cup-smallest-nation}}&lt;/ref&gt;

== Tengt efni ==
*[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu]]
*[[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu]]

== Tilvísanir==
{{Reflist}}

==Heimildir==
* {{bókaheimild|höfundur=Sigurður Á Friðþjófsson|titill=Íþróttir í Reykjavík|útgefandi=Íþróttabandalag Reykjavíkur|ár=1994|ISBN=ISBN 9979-60-082-9}}
* {{bókaheimild|höfundur=Víðir Sigurðsson &amp; Sigurður Á Friðþjófsson|titill=Knattspyrna í heila öld|útgefandi=Knattspyrnusamband Íslands|ár=1997|ISBN=ISBN 9979-60-299-6}}
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = Football in Iceland | mánuðurskoðað = 8. mars| árskoðað = 2021}}

[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>jyoodr5q2i0bfbmxmqct2g1cgucty81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arndís Anna K. Gunnarsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165142</id>
    <revision>
      <id>1963204</id>
      <parentid>1903358</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T11:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1963204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="t6ipod3s15r9m10rtk6qd17f1qgy97d" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| skammstöfun = ArnG
| fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1982|2|3}}
| fæðingarstaður = Reykjavík
| stjórnmálaflokkur = Píratar
| menntun = lögfræðingur, LLM
| háskóli = [[Háskóli Íslands]]&lt;br&gt;{{ill|KU Leuven|en}}
| systkyni = [[Helgi Hrafn Gunnarsson]]
| börn = 2
| AÞ_CV = 1474
| AÞ_frá1 = 2021
| AÞ_til1 = 2024
| AÞ_kjördæmi1 = [[Reykjavíkurkjördæmi suður|Reykjavík suður]]
| AÞ_flokkur1 = Píratar
}}
'''Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir''' (f. [[3. febrúar]] [[1982]]) er íslenskur lögfræðingur og lektor lagadeildar Háskólans við Bifröst. &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-05-15-arndis-anna-radin-til-haskolans-a-bifrost-475127 Arndís Anna ráðin til Háskólans á Bifröst] Vísir, sótt 15. maí, 2026&lt;/ref&gt;

Arndís er núverandi formaður lífsskoðunarfélagsins [[Siðmennt]]ar. &lt;ref&gt;[https://www.visir.is/g/20252695684d/arndis-anna-kjorin-formadur-sidmenntar Arndís Anna kjörin formaður Siðmenntar] Vísir, sótt 2. mars, 2025&lt;/ref&gt;

Hún er fyrrum alþingismaður [[Píratar|Pírata]] í [[Reykjavíkurkjördæmi suður]]. 
Arndís Anna var kosin á þing í [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningunum árið 2021]].&lt;ref&gt;Alþingi - Æviágrip, [https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1474 „Arndís Anna K. Gunnarsdóttir“] (skoðað 8. október 2021)&lt;/ref&gt; Hún gaf ekki aftur kost á sér í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]].

Bróðir Arndísar er [[Helgi Hrafn Gunnarsson]], fyrrum þingmaður.

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]]
[[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]]
[[Flokkur:Þingmenn Pírata]]</text>
      <sha1>t6ipod3s15r9m10rtk6qd17f1qgy97d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera cecropia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168576</id>
    <revision>
      <id>1963108</id>
      <parentid>1761389</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3101" sha1="gm9rgl8a59xdwvg6j80ym09xdfw1eqd" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = Bee Flower Greece.JPG
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera cecropia
| trinomial_authority = [[Ernest August Hellmuth von Kiesenwetter|Kiesenwetter]], 1860
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera cecropia''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í [[Grikkland|Suður-Grikklandi]].&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=ANTSvKj1AZEC&amp;q=%22Apis+mellifera+cecropia%22&amp;pg=PA196 |title=The world history of beekeeping and honey hunting |page=196 |first=Eva |last=Crane |year=1999 |publisher=Taylor and Francis |isbn= 978-0-415-92467-2}}&lt;/ref&gt;
[[Mynd:EU Apis Mellifera L Map.svg|thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).]]
Hún er líkist mjög ''[[Apis mellifera ligustica]]''. 

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4933 ''Apis mellifera cecropia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321074324/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4933 |date=2017-03-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ifantidis M.D. (1979) Morphological characters of theGreek Bee Apis Mellifica Cecropia, XXVII Congr. Int. Apic. Athens, pp. 271–277.Lynch M., Crease T.J. (1990) The Analysis of Population Survey Data of DNA sequencevariation, Mol. Biol. Evol. 7, 377–394.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
* Ruttner F. (1992) Naturgeschichte der Honigbienen,Ehrenwirth Verlag, Münich, Germany.
* Bouga et al.Saiki R., Gelfand D.H., Stoffel S., Scharf S.J.,Higuchi R., Horn G.T., Mullis K.B., Erlich H.A.(1988) Primer directed enzymatic amplificationof DNA with thermostable DNA polymerase,Science 239, 487–491.
* Maria Bouga, Paschalis C. Harizanis, George Kilias and Stamatis Alahiotis. Genetic divergence and phylogenetic relationships of honey bee Apis mellifera (Hymenoptera: Apidae) populations from Greece and Cyprus using PCR - RFLP analysis of three mtDNA segments. Apidologie 36 (2005) 335-344. [https://web.archive.org/web/20070929181427/http://194.2.231.162/articles/apido/abs/2005/03/M4079/M4079.html Resume]

{{commonscat|Apis mellifera cecropia}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera cecropia}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>gm9rgl8a59xdwvg6j80ym09xdfw1eqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera siciliana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168623</id>
    <revision>
      <id>1963118</id>
      <parentid>1761843</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="43y5iqacif7g13r4s0vaczh5dg13gym" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = Apis mellifera sicula.JPG
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera siciliana
| trinomial_authority = [[Karl Wilhelm von Dalla Torre|Dalla Torre]], 1896
| synonyms = Apis mellifera sicula  &lt;small&gt;(Montagano 1911)&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera siciliana''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í [[Sikiley]].&lt;ref&gt;[http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4949 ''Apis mellifera siciliana''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320200402/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4949 |date=2017-03-20 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}&lt;/ref&gt; 
[[Mynd:EU Apis Mellifera L Map.svg|thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).]]
Hún er líkist mjög og er einna skyldust ''[[Apis mellifera intermissa]]''. Hún hefur mikið þol gegn [[Varroa]] sýkingu.&lt;ref&gt;[https://www.mellifera.de/blog/freibeuter/wo-varroatolerante-voelker-entstehen.html Wo varroatolerante Völker entstehen], auf: mellifera.de&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}

{{commonscat|Apis mellifera siciliana}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera siciliana}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>43y5iqacif7g13r4s0vaczh5dg13gym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera litorea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168634</id>
    <revision>
      <id>1963112</id>
      <parentid>1762006</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="lzvq5nbkd4knfz54dlyxtubkzveu0bl" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera litorea
| trinomial_authority = Smith, 1961&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Prof. Dr. Friedrich Ruttner |title=Biogeography and Taxonomy of Honeybees |date=1988 |publisher=Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH |location=New York |isbn=9783642726514 |pages=215 |edition=1}}&lt;/ref&gt;
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera litorea''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á sléttum við strönd Austur-Afríku (frá [[Kenýa]] suður til norðurhluta [[Mósambík]]).&lt;ref&gt;[http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4940 ''Apis mellifera litorea''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321015025/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4940 |date=2017-03-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Prof. Dr. Friedrich Ruttner |title=Biogeography and Taxonomy of Honeybees |date=1988 |publisher=Springer-Verlag Berlin Heidelberg GmbH |location=New York |isbn=9783642726514 |pages=215 |edition=1}}&lt;/ref&gt;


== Tilvísanir ==
{{Reflist}}

{{commonscat|Apis mellifera litorea}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera litorea}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>lzvq5nbkd4knfz54dlyxtubkzveu0bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera capensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169086</id>
    <revision>
      <id>1963107</id>
      <parentid>1765545</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="h2r678udrvz3qeqhyc4fb2t5ywww0q9" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = Cape honey bee on Oxalis.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Apis mellifera cecropia á [[Oxalis pes-caprae]] 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera capensis
| trinomial_authority = [[Johann Friedrich Eschscholtz|Eschscholtz]], 1821
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
| range_map         = Cape and African Honey Bee range.svg
| range_map_caption = Útbreiðsla A. m. capensis er merkt græn og A.m. scutellata blá. Blendingssvæði er grátt.
}}

'''Apis mellifera capensis''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar var upphaflega í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. Þernurnar geta komið upp drottningu án frjóvgunar, ólíkt öðrum býflugum. Þetta getur verið grunnur að sníkjulífi, sérstaklega á búum [[Apis mellifera scutellata|''A.m.&amp;nbsp;scutellata'']]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.aspx?tx_id=4930 ''Apis mellifera capensis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220821003809/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.aspx?tx_id=4930 |date=2022-08-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* [http://entnemdept.ifas.ufl.edu/creatures/misc/bees/cape_honey_bee.htm Featured Creatures Website: Cape honey bee (''Apis mellifera capensis'')] — ''on the [[UF]] / [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] website''.
* H. R. Hepburn, R. M. Crewe: ''Portrait of the Cape honeybee, Apis mellifera capensis.'' In: ''Apidologie.'' 22. Jahrgang (1991), S. 567–580.
* [https://web.archive.org/web/20040919015835/http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/genetica/sistematica_capensis_fenotipo.PDF A method for estimating variation in the phenotypic expression of morphological characters by thelytokous parthenogenesis in Apis mellifera capensis. PDF 65 Kb. Sarah E. Radloff, Randall Hepburn, Peter Neumann, Robin F.A. Moritz, Per Kryger. Apidologie 33 (2002) 129–137.]
* [https://web.archive.org/web/20040919020210/http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/genetica/sistematica_capensis_scutellata.PDF Apis mellifera capensis: an essay on the subspecific classification of honeybees. PDF 952 Kb. Randall Hepburn, Sarah E. Radloff. Apidologie 33 (2002) 105–127]
* [https://web.archive.org/web/20070927200451/http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/genetica/100_locus_determina_partenogenesis_obreras.pdf A single locus determines thelytokous parthenogenesis of laying honeybee workers (Apis mellifera capensis). PDF 92 Kb. H.M.G.. Lattorff, R.F.A. Moritz; S. Fuchs. Heredity (2005), 1–5]

{{commonscat|Apis mellifera capensis}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera capensis}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>h2r678udrvz3qeqhyc4fb2t5ywww0q9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera cypria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169087</id>
    <revision>
      <id>1963109</id>
      <parentid>1765546</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2755" sha1="p9pxhketfe6j35zm07qdcruvhl7706g" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera cypria
| trinomial_authority = Pollmann, 1879&lt;ref name=&quot;apimondia&quot;&gt;{{cite journal |title=Morphometric, allozymic, and mtDNA variation in honeybee (Apis mellifera cypria, Pollman 1879) populations in northern Cyprus |first1=İ. |last1=Kandemir |first2=Marina D. |last2=Meixner |first3=Ayca |last3=Ozkan |first4=S.W. |last4=Sheppard |journal=Apimondia |access-date=2011-12-20 |citeseerx=10.1.1.527.4503 |url=http://www.apimondia.com/apiacta/slovenia/en/kandemir.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415115110/http://www.apimondia.com/apiacta/slovenia/en/kandemir.pdf |archive-date=2012-04-15 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera cypria''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á [[Kýpur]]. Er hún talin skyldust ''A.m. anatoliaca'' og ''A. m. meda''&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1051/apido:2006029 |title=Genetic characterization of honey bee (Apis mellifera cypria) populations in northern Cyprus |year=2006 |last1=Kandemir |first1=I. |last2=Meixner |first2=M. D. |last3=Ozkan |first3=A. |last4=Sheppard |first4=W. S. |journal=Apidologie |volume=37 |issue=5 |pages=547|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00892210/file/hal-00892210.pdf |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; og tilheyrir O línu (Oriental deild) ''[[Apis mellifera]]''.&lt;ref name=&quot;apimondia&quot;/&gt;
[[Mynd:EU Apis Mellifera L Map.svg|thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).]]


== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.aspx?tx_id=4934 ''Apis mellifera cypria''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220722164022/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.aspx?tx_id=4934 |date=2022-07-22 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.


{{commonscat|Apis mellifera cypria}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera cypria}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>p9pxhketfe6j35zm07qdcruvhl7706g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera jemenitica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169088</id>
    <revision>
      <id>1963110</id>
      <parentid>1765547</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1678" sha1="86pic8hygxp01ytocgay5t86q1gc564" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera jemenitica
| trinomial_authority = [[Friedrich Ruttner|Ruttner]], 1976
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera jemenitica''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í suðurhluta [[Arabíuskagi|Arabíuskaga]], Súdan og Sómalíu. Hún er fremur smá og myndar lítil bú. 

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4937 ''Apis mellifera jemenitica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321010520/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4937 |date=2017-03-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.


{{commonscat|Apis mellifera jemenitica}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera jemenitica}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>86pic8hygxp01ytocgay5t86q1gc564</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera armeniaca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169089</id>
    <revision>
      <id>1963106</id>
      <parentid>1765549</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="0kj6khqq482ze6o885jidwac1ebjvb2" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera armeniaca
| trinomial_authority = [[Alexander Stepanowitsch Skorikow|Skorikov]], 1929
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera armeniaca''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í [[Armenía|Armeníu]].
[[Mynd:EU Apis Mellifera L Map.svg|thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4945 ''Apis mellifera remipes''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320150557/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4945 |date=2017-03-20 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
* Ruttner F. (1992) Naturgeschichte der Honigbienen,Ehrenwirth Verlag, Münich, Germany.


{{commonscat|Apis mellifera armeniaca}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera armeniaca}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>0kj6khqq482ze6o885jidwac1ebjvb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera meda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169090</id>
    <revision>
      <id>1963114</id>
      <parentid>1855373</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2486" sha1="j3oq6f4ns3rwfy2xu15jeh203s5vmb8" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera meda
| trinomial_authority = [[Alexander Stepanowitsch Skorikow|Skorikov]], 1929
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera meda''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í [[Íran]], [[Írak]] og suðaustur [[Anatólía|Anatólíu]].
[[Mynd:EU Apis Mellifera L Map.svg|thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).]]
Hún er líkist mjög ''[[Apis mellifera ligustica|A. m. ligustica]]''.&lt;ref&gt;F. Ruttner, D. Pourasghar, D. Kauhausen: ''Die Honigbienen des Iran. 2. Apis mellifera meda Skorikow, die Persische Biene.'' Apidologie, Springer Verlag, 1985, 16 (3), pp. 241–264. ([https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00890658/document &lt;hal-00890658&gt;])&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4942 ''Apis mellifera meda''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320231949/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4942 |date=2017-03-20 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 9. Januar 2019.
* [http://www.bienenzuchtverein-sulzbach-rosenberg.de/1782166.html Die Persische Biene - Apis mellifera meda -] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220821011244/https://www.bienenzuchtverein-sulzbach-rosenberg.de/1782166.html |date=2022-08-21 }}, abgerufen am 14. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.
* Ruttner F. (1992) Naturgeschichte der Honigbienen,Ehrenwirth Verlag, Münich, Germany.


{{commonscat|Apis mellifera meda}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera meda}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>j3oq6f4ns3rwfy2xu15jeh203s5vmb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera lamarckii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169111</id>
    <revision>
      <id>1963111</id>
      <parentid>1855372</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="119v2zc1qupvins87f91spauyg2tbsu" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera lamarckii
| trinomial_authority = [[Theodore Dru Alison Cockerell|Cockerell]], 1906
| synonyms = Apis fasciata &lt;small&gt;(Latreille 1804)&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera lamarckii''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Nílardal ([[Egyptaland]] og [[Súdan]]). Heimildir um nytjar á henni ná 5000 ár aftur í tímann.&lt;ref&gt;Birgit Sonja Feierabend: ''Biene und Honig im pharaonischen Ägypten.'' Band 2, S. 29.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.bienenzuchtverein-sulzbach-rosenberg.de/1782156.html Apis mellifera lamarckii] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220823180616/https://www.bienenzuchtverein-sulzbach-rosenberg.de/1782156.html |date=2022-08-23 }}, abgerufen am 12. Januar 2019.
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4938 ''Apis mellifera lamarckii''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321013719/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4938 |date=2017-03-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.


{{commonscat|Apis mellifera lamarckii}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera lamarckii}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>119v2zc1qupvins87f91spauyg2tbsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera adansonii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169112</id>
    <revision>
      <id>1963105</id>
      <parentid>1765846</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1959" sha1="8udmvam03r90nk6zz5kbg25gfqhb8ip" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera adansonii
| trinomial_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1804
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera adansonii''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í hitabelti vestur og mið- Afríku. 

Skyldar henni eru (áður taldar til hennar):
* ''[[Apis mellifera scutellata]]'' Lepeletier, 1836
* ''[[Apis mellifera monticola]]'' Smith, 1849&lt;ref&gt;[http://perso.fundp.ac.be/~jvandyck/homage/artcl/FAfrika88de.html ''Afrikas Bienen&amp;nbsp;– Herausforderung für die fortschrittliche Züchtung'']&lt;/ref&gt;
* ''[[Apis mellifera litorea]]'' Smith, 1961

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4927 ''Apis mellifera adansonii''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321012613/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4927 |date=2017-03-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.


{{commonscat|Apis mellifera adansonii}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera adansonii}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>8udmvam03r90nk6zz5kbg25gfqhb8ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera monticola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169113</id>
    <revision>
      <id>1963115</id>
      <parentid>1765852</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:09:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2055" sha1="3d1giejjfzrkm2mnftgllkxa5ntzfiv" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera monticola
| trinomial_authority = [[Francis G. Smith|Smith]], 1961
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera monticola''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í fjallendi [[Austur-Afríka|A-Afríku]] (í 2400 til 3000 metra hæð (Meru-fjalli, [[Kilimanjaro]], [[Kenýafjall]]i og Elgon-fjalli). Hún er fremur smá. 

Nýlega hafa verið gerðar tilraunir með að blanda henni við [[Buckfastbý]] til að fá mótstöðu gegn [[Varroa]] smiti. Er blendingurinn nefndur [[Elgonbý]].&lt;ref&gt;[http://www.beesource.com/point-of-view/erik-osterlund/exploring-monticola-efforts-to-find-an-acceptable-varroa-resistant-honey-bee/ Bericht auf beesource.com]&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4944 ''Apis mellifera monticola''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181129225207/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4944 |date=2018-11-29 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, sótt 29. nóvember 2018.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.


{{commonscat|Apis mellifera monticola}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera monticola}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>3d1giejjfzrkm2mnftgllkxa5ntzfiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera unicolor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169115</id>
    <revision>
      <id>1963121</id>
      <parentid>1765861</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="30nh3am3ceukauo7gcioq8afq371m9y" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera unicolor
| trinomial_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1804
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera unicolor''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í [[Madagaskar]]. Hún er fremur smá, breið og dökk. Hún er mjög afkastamikil og friðsöm, en nú undir miklu álagi af [[Varroa]].&lt;ref&gt;Henriette Rasolofoarivao, Johanna Clémencet, Maéva Angélique Techer, Lala Harivelo Raveloson Ravaomanarivo, Bernard Reynaud, Hélène Delatte: ''[https://link.springer.com/article/10.1007/s13592-015-0362-1 Genetic diversity of the endemic honeybee: Apis mellifera unicolor (Hymenoptera: Apidae) in Madagascar.]'' Apidologie, November 2015, Volume 46, Issue 6, S. 735–747. (engl.)
&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4953 ''Apis mellifera unicolor''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320172741/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4953 |date=2017-03-20 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.

{{commonscat|Apis mellifera unicolor}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera unicolor}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>30nh3am3ceukauo7gcioq8afq371m9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera scutellata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169116</id>
    <revision>
      <id>1963116</id>
      <parentid>1765863</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3099" sha1="azt4pcacyxn69atkq8cq82u818favyy" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = Apis mellifera subsp scutellata, Phakama, a.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera scutellata
| trinomial_authority = [[Amédée Louis Michel Lepeletier|Lepeletier]], 1836
| range_map         = Cape and African Honey Bee range.svg
| range_map_caption = Útbreiðsla A. m. capensis er merkt græn og A.m. scutellata blá. Blendingssvæði er grátt.
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera scutellata''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á hálendi mið og suðurhluta [[Afríka|Afríku]] ([[Kenía]], [[Tansanía]] og [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]], í 600 til 2000m hæð).&lt;ref name=&quot;Radloff&quot;&gt;S.E. Radloff, H.R. Hepburn, M.H. Villet (1997): The honeybees, Apis mellifera Linnaeus (Hymenoptera: Apidae), of woodland savanna of southeastern Africa. African Entomology 5(1): 19–27.&lt;/ref&gt; Hún er önnur formóðir svonefndra [[Afrískar býflugur|drápsbýflugna]] sem hafa breiðst út í Suður- og Mið- Ameríku og oft valdið verulegum vandræðum.

Þrátt fyrir verulega árásargirni er undirtegundin vel metin í hunangsframleiðslu vegna sjúkdómaþols og hraða uppbyggingar búa og sérstaklega mikillar hunangsframleiðslu. Á síðari tímum hefur komið upp afbrigði af [[Apis mellifera capensis|A. m. capensis]] (skyld og lík undirtegund) sem er með þernur sem geta verpt drottningum ([[meyæxlun]]). Vegna skyldleikans virðast þær geta komist inn í búið án vandkvæða, og með fjölda drottninga svelta þær á endanum búið sem þær setjast að í.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070927200451/http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/genetica/100_locus_determina_partenogenesis_obreras.pdf A single locus determines thelytokous parthenogenesis of laying honeybee workers (Apis mellifera capensis). PDF 92 Kb. H.M.G.. Lattorff, R.F.A. Moritz; S. Fuchs. Heredity (2005), 1–5]&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4948 ''Apis mellifera scutellata'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, sótt 23. ágúst 2022.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.


{{commonscat|Apis mellifera scutellata}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera scutellata}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>azt4pcacyxn69atkq8cq82u818favyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera major</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169117</id>
    <revision>
      <id>1963113</id>
      <parentid>1955987</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2186" sha1="slrfrqy1d3yv9iepk1tnpjkpeocqcqb" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = 
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera major
| trinomial_authority = [[Friedrich Ruttner|F. Ruttner]], 1975
}}

'''Apis mellifera major''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á [[Riffjöll|Riffjöllum]] í [[Marokkó]].
[[Mynd:EU Apis Mellifera L Map.svg|thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).]]
Hún líkist og er mjög skyld [[Apis mellifera intermissa|A. m. intermissa]], dökk eins og hún, en er stærri og með mjög langa tungu (allt að 7mm)&lt;ref&gt;Abdelkarim Moujanni, Abdel Khalid Essamadi, Anass Terrab: ''L’apiculture au Maroc: focus sur la production de miel.'' International Journal of Innovation and Applied Studies, ISSR Journals, 2017, 20 (1), pp. 52–78. [https://www.ijias.issr-journals.org/abstract.php?article=IJIAS-16-313-03 hal-01464924]&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4937 ''Apis mellifera jemenitica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170321010520/http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4937 |date=2017-03-21 }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 6. Januar 2019.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.

{{commonscat|Apis mellifera major}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera major}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>slrfrqy1d3yv9iepk1tnpjkpeocqcqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apis mellifera syriaca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169118</id>
    <revision>
      <id>1963119</id>
      <parentid>1855374</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1941" sha1="oa7ixp7tzt7mf5as2fun0pc9mf3ukjw" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = 
| image = Apis mellifera syriaca 01.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = 
| regnum = [[Dýraríki]] (''[[Animalia]]'')
| phylum = [[Liðdýr]] (''[[Arthropoda]]'')
| classis = [[Skordýr]] (''[[Insecta]]'')
| ordo = [[Æðvængjur]] (''[[Hymenoptera]]'')
| subordo = [[Broddvespur]] (''[[Apocrita]]'')
| superfamilia = ''[[Apoidea]]''
| familia = ''[[Apidae]]''
| subfamilia = ''[[Apinae]]''
| tribus = ''[[Apini]]''
| genus = ''[[Apis]]''
| species = '''''[[Apis mellifera|A. mellifera]]'''''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| trinomial = Apis mellifera syriaca
| trinomial_authority = [[Alexander Stepanowitsch Skorikow|Skorikov]], 1929
| synonyms = 
| synonyms_ref = 
}}

'''Apis mellifera syriaca''' er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Miðausturlondum. Mörk útbreiðslunnar eru óviss, en hún er nytjuð í [[Sýrland]]i, suður [[Írak]]og [[Jórdanía|Jórdaníu]].&lt;ref&gt;[http://www.bienenzuchtverein-sulzbach-rosenberg.de/1782164.html Die Syrische Biene - Apis mellifera syriaca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705190945/https://bienenzuchtverein-sulzbach-rosenberg.de/1782164.html |date=2022-07-05 }}, abgerufen am 26. November 2018.&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
* [http://www.atlashymenoptera.net/pagetaxon.asp?tx_id=4951 ''Apis mellifera syriaca'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. In: [http://www.atlashymenoptera.net/default.asp Atlas Hymenoptera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219210053/http://www.atlashymenoptera.net/default.asp |date=2020-02-19 }}, abgerufen am 26. November 2018.
* Friedrich Ruttner: ''Naturgeschichte der Honigbienen.'' Franckh-Kosmos-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-440-09125-2.
* Ruttner F. (1988) Biogeography and Taxonomy of Honeybees, Springer-Verlag, Berlín.


{{commonscat|Apis mellifera syriaca}}
{{Wikilífverur|Apis mellifera syriaca}}
[[Flokkur:Býflugur]]</text>
      <sha1>oa7ixp7tzt7mf5as2fun0pc9mf3ukjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Garðalind</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170986</id>
    <revision>
      <id>1963169</id>
      <parentid>1798902</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2423" sha1="1ieqnntm148i0i8h3ph5t6cjqr09hkr" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Garðalind
| image = Tilia x europea seeds, Hollandse linde zaden (1).jpg
| image_caption = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Stokkrósabálkur]] (''Malvales'')
| familia = [[Stokkrósaætt]] (''Malvaceae'')
| genus = [[Linditré]] (''Tilia'')
| species = '''''T. × europaea'''''
| binomial = ''Tilia × europaea''
| binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| range_map = 
| range_map_caption =
| synonyms = ''Tilia'' × ''vulgaris'' &lt;small&gt;Hayne&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Tilia cordata'' f. ''vulgaris'' &lt;small&gt;Ig. Vassil.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Tilia intermedia'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Tilia vulgaris'' &lt;small&gt;Hill&lt;/small&gt; 
}}

'''Garðalind''' ([[fræðiheiti]]: ''Tilia × europaea''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/93LXC|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 43292100|accessdate = 2019-11-11}}&lt;/ref&gt;) er tré af [[stokkrósaætt]]. Útbreiðsla er í Evrópu til Kákasus og V-Asíu.&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{cite web |title= Tilia × europaea L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:835306-1 |website= Plants of the World Online |access-date=2021-02-18 |language=en}}&lt;/ref&gt; Tréð verður 15-50 metra hátt.  Garðalind er náttúrulegur blendingur tegundanna [[fagurlind]]ar og [[hjartalind]]ar (''Tilia × europaea),'' og er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu. Lítil reynsla er af tegundinni hérlendis.&lt;ref&gt;[https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/tilia-x-vulgaris  Garðalind] - Lystigarður Akureyrar&lt;/ref&gt;

[[File:Common limes, avenue.jpg|thumb|vinstri|Trjágöng í [[Hampshire]], Bretlandi]]
[[Mynd:Eriophyes tiliae tiliae.JPG|thumb|miðja|Gall á blaði garðalindar. Mítill af tegundinni [[Eriophyes tiliae|Eriophyes tiliae tiliae]].]]

== Tenglar ==
{{reflist}}

{{commonscat|Tilia × europaea|garðalind}}
{{wikilífverur|Tilia × europaea|garðalind}}
{{stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Stokkrósaætt]]
[[Flokkur:Lauftré]]</text>
      <sha1>1ieqnntm148i0i8h3ph5t6cjqr09hkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magnea Gná Jóhannsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171551</id>
    <revision>
      <id>1963094</id>
      <parentid>1846490</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29041-65</username>
        <id>116489</id>
      </contributor>
      <comment>Tók út heimildirlausar og rangar staðhæfingar</comment>
      <origin>1963094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3259" sha1="r7h3995mwmlgr25qkxz49b3dezv5amh" xml:space="preserve">'''Magnea Gná Jóhannsdóttir''' (fædd 3. apríl 1997) er íslensk stjórnmálakona og borgarfulltrúi fyrir [[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]] í Reykjavík. Magnea náði kjöri í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] 14. maí 2022, þá 25 ára og 41 dags, yngst allra sem náð hafa kjöri í borgarstjórn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222263304d|title=Konurnar sem skráðu sig á spjöld sögunnar í nótt - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2022-05-15|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt;  

== Lífshlaup ==
Magnea Gná Jóhannsdóttir fæddist í [[Reykjavík]] en ólst upp í [[Bolungarvík]]. Magnea er dóttir Jóhanns Hannibalssonar sem var lengi sveitarstjónarmaður og bóndi á Hanhóli í Bolungarvík en starfar nú sem snjóflóðaathugunarmaður og við kennslu og Guðrún Stellu Gissurardóttur sem er forstöðumaður Vinnumálastofnunar á Vestfjörðum.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/562328/|title=ÁSTA HANNESDÓTTIR|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-01-03|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://reykjavik.is/borgarfulltruar/magnea-gna-johannsdottir|title=Magnea Gná Jóhannsdóttir {{!}} Reykjavik|website=reykjavik.is|language=is|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt; Magnea Gná á þrjár systur.  

Hún lauk alþjóðlegu stúdentsprófi ([[:en:International_Baccalaureate|IB diploma]]) frá [[:en:UWC_Red_Cross_Nordic|United World College Red Cross Nordic]] í Noregi árið 2017.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://uwcrcn.no/magnea-gna-johannsdottir-rcn-15-17/|title=Magnea Gná Jóhannsdóttir (RCN '15 - '17)|last=Cluett|first=Edmund|website=UWC Red Cross Nordic|language=en-US|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt; Það sama ár flutti Magnea til Taílands þar sem hún vann sem starfsnemi að þróun alþjóðlega skólans [[:en:United_World_College_Thailand|United Word College Thailand]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Árið 2021 lauk Magnea B.A. námi við lagadeild Háskóla Íslands og stundar nú meistaranám við sömu deild.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222250730d|title=Magnea Gná nýr for­maður Ung Fram­sókn í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2022-04-20|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt; Frá árinu 2023 hefur Magnea setið í stjórn [[:en:UWC_Red_Cross_Nordic|United World College Red Cross Nordic]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://uwcrcn.no/about-us-2/governance-3/|title=Governance|last=Cluett|first=Edmund|website=UWC Red Cross Nordic|language=en-US|access-date=2024-01-25}}&lt;/ref&gt;   

== Stjórnmálaferill ==
Magnea Gná Jóhannsdóttir var kjörin formaður Ung Framsókn í Reykjavík í apríl 2022. Magnea var kynningarstjóri [[Samband ungra framsóknarmanna|Sambands ungra Framsóknarmanna]] á árunum 2019 til 2021.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222250730d|title=Magnea Gná nýr for­maður Ung Fram­sókn í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2022-04-20|website=visir.is|language=is|access-date=2023-01-03}}&lt;/ref&gt; 

Magnea Gná Jóhannsdóttir hlaut kjör í borgarstjórn Reykjavíkur í maí 2022.

==Tilvísanir==
{{f|1997}}
[[Flokkur:borgarfulltrúar Framsóknarflokksins]]</text>
      <sha1>r7h3995mwmlgr25qkxz49b3dezv5amh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aconitum uncinatum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173352</id>
    <revision>
      <id>1963088</id>
      <parentid>1838754</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2085" sha1="it5574lqau294vbol6esb0tc3i0m7ui" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Aconitum uncinatum (southern blue monkshood) flower.jpg
| image_caption = 
| status = 
| status_system = 
| status_ref = 
| regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'')
| divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'')
| classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'')
| ordo = [[Sóleyjabálkur]] (''Ranunculales'')
| familia = [[Sóleyjaætt]] (''Ranunculaceae'')
| genus = ''[[Aconitum]]''
| species = A. uncinatum
| binomial = Aconitum uncinatum
| binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]], 1762&lt;ref name=ipni&gt;{{cite web |url=http://beta.ipni.org/n/707923-1 |title=Aconitum uncinatum L. |date= |website=International Plant Names Database |access-date=2018-04-08 |quote= |archive-date=2018-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408205813/http://beta.ipni.org/n/707923-1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| synonyms = 
| synonyms_ref =
| range_map = 
}}

'''Aconitum uncinatum'''&lt;ref name = &quot;COL&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/9GSP|title= Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 20 mars 2023}}&lt;/ref&gt; er [[Fjölær jurt|fjölært]] [[jurt]] af [[sóleyjaætt]] sem er upprunnin frá austur Bandaríkjunum (Alabama, Georgía, Illinois, Indíana, Kentucky, Maryland, Norður Karólína, Ohio, Pennsylvania, Suður Karólína, Tennessee, Virginia, Vestur Virginía).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:707923-1|title=Aconitum uncinatum L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2023-03-20}}&lt;/ref&gt;

Hann er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur. 

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{commonscat|Aconitum uncinatum}}
{{wikilífverur|Aconitum uncinatum}}

{{stubbur|grasafræði}}

[[Flokkur:Eiturplöntur]]
[[Flokkur:Sóleyjaætt]]</text>
      <sha1>it5574lqau294vbol6esb0tc3i0m7ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Evika Siliņa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176377</id>
    <revision>
      <id>1963128</id>
      <parentid>1963067</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Forsætisráðherra Lettlands (2023-) */</comment>
      <origin>1963128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19805" sha1="no3b0qwkiqrdo8lylyg8xdteafioyss" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn           = Evika Siliņa
| mynd           = President Costa meets Prime Minister of Latvia Joint press conference (cropped).jpg
| myndatexti1     = Evika Siliņa árið 2025.
| titill= Forsætisráðherra Lettlands
| stjórnartíð_start = [[15. september]] [[2023]]
| forseti = [[Edgars Rinkēvičs]]
| forveri = [[Arturs Krišjānis Kariņš]]
| fæddur= {{fæðingardagur og aldur|1975|8|3}}
| fæðingarstaður = [[Ríga]], [[Sovétlýðveldið Lettland|lettneska sovétlýðveldinu]] (nú [[Lettland]]i)
| þjóðerni       =[[Lettland|Lettnesk]]
| háskóli = [[Háskóli Lettlands]]
| stjórnmálaflokkur=[[Eining (Lettland)|Eining]]&lt;ref name=&quot;puarocv&quot;&gt;{{cite web |title=Evika Siliņa (CV) |url=https://puaro.lv/cv/evika-silina/ |website=Puaro.lv |date=15 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230916175904/https://puaro.lv/cv/evika-silina/ |archive-date=16 September 2023 |language=lv|access-date=18 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| maki = Aigars Siliņš
| börn = 3
}}
'''Evika Siliņa''' (f. 3. ágúst 1975) er [[Lettland|lettneskur]] lögfræðingur og stjórnmálakona sem hefur verið [[forsætisráðherra Lettlands]] frá 15. september 2023. Hún er önnur konan til að gegna því embætti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Saeima ar 53 balsīm apstiprina Evikas Siliņas valdību |url=https://www.lsm.lv/raksts/zinas/latvija/15.09.2023-saeima-ar-53-balsim-apstiprina-evikas-silinas-valdibu.a523967/ |access-date=15 September 2023 |website=lsm.lv |language=lv |archive-date=16 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230916124901/https://www.lsm.lv/raksts/zinas/latvija/15.09.2023-saeima-ar-53-balsim-apstiprina-evikas-silinas-valdibu.a523967/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Frá 2022 til 2023 var hún velferðarmálaráðherra Lettlands í annarri ríkisstjórn [[Krišjānis Kariņš]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Evika Siliņa is New Unity's party pick for PM |url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/16.08.2023-evika-silina-is-new-unitys-party-pick-for-pm.a520363/ |access-date=17 August 2023 |website=eng.lsm.lv |language=en |archive-date=16 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816215648/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/16.08.2023-evika-silina-is-new-unitys-party-pick-for-pm.a520363/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 August 2023 |title=Latvia Minister Silina Poised to Succeed Karins as Prime Minister |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-08-16/latvia-s-silina-poised-to-succeed-karins-as-prime-minister |access-date=17 August 2023 |archive-date=16 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816163633/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-08-16/latvia-s-silina-poised-to-succeed-karins-as-prime-minister |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hún er meðlimur í stjórnmálaflokknum [[Eining (Lettland)|Einingu]]. 

== Uppvöxtur ==
Siliņa er fædd í [[Ríga]]&lt;ref name=&quot;diepresse&quot;/&gt; þann 3. ágúst 1975.&lt;ref name=&quot;iem.gov.lv&quot; /&gt; Hún nam [[lögfræði]] við Háskóla Lettlands frá 1993 til 1997 og útskrifaðist með BA-gráðu í lögfræði. Hún hlaut síðar mastersgráðu í félagsvísindum, þjóðarétti og Evrópurétti við Framhaldslagaskóla Ríga.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 May 2019 |title=Evika Siliņa |url=https://www.vienotiba.lv/evika_silina |access-date=17 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526003247/https://www.vienotiba.lv/evika_silina |archive-date=26 May 2019 }}&lt;/ref&gt; 

Frá 2003 til 2012 vann Siliņa sjálfstætt sem lögmaður og sérhæfði sig í alþjóðlegum og innlendum viðskiptarétti.&lt;ref name=&quot;iem.gov.lv&quot; /&gt; Á þessum tíma vann Siliņa jafnframt við lögfræðiþjónustu hjá opinberum fjarskiptastofnunum og við ráðgjöf hjá óháðum samtökum.&lt;ref name=&quot;iem.gov.lv&quot; /&gt;

== Stjórnmálaferill ==
[[File:Saeimā notiek diskusija “Tiesiskums maksātnespējā – veselīgai tautsaimniecībai” (26823197034).jpg|thumb|right|Siliņa á ráðstefnu á lettneska þinginu 3. júní 2016]]
[[File:Evika Siliņa - 14.Saeimas deputātu svinīgais solījums.jpg|thumb|right|Siliņa flytur ræðu á þingi í nóvember 2022]]
Í þingkosningum Lettlands árið 2011 gaf Siliņa kost á sér fyrir [[Umbótaflokkurinn (Lettland)|Umbótaflokkinn]] í Ríga en náði ekki kjöri.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cvk.lv/cgi-bin/wdbcgiw/base/Saeima11.galrez11.kandid?NR1=31|title=11. Saeimas vēlēšanas, Centrālā vēlēšanu komisija|archive-date=26 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526021714/https://www.cvk.lv/cgi-bin/wdbcgiw/base/Saeima11.GalRez11.kandid?NR1=31}}&lt;/ref&gt; Hún starfaði sem lögfræðiráðgjafi við lettneska innanríkisráðuneytið frá 2011 til 2012.&lt;ref name=&quot;puarocv&quot; /&gt;

Siliņa var þingritari í innanríkisáðuneytinu frá janúar 2013 til 23. janúar 2019.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=25 August 2023|title=Ministru prezidente|url=https://www.mk.gov.lv/lv/darbinieks/evika-silina?utm_source=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F|website=Ríkisstjórn Lettlands|access-date=16 September 2023|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918085720/https://www.mk.gov.lv/lv/darbinieks/evika-silina|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sem þingritari hlaut hún lof fyrir hreinskilni gagnvart blaðamönnum, meðal annars með því að útskýra afstöðu innanríkisráðuneytisins í ýmsum málum, og fyrir baráttu hennar gegn [[Tilbúið kannabisefni|tilbúnu kannabisefni]] og dreifingu þess í Lettlandi.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zvirbulis |first1=Girst |title=Kurš patiesībā vada Iekšlietu ministriju? 23 |url=https://www.la.lv/kurs-patiesiba-vada-iekslietu-ministriju |work=La.lv |date=15 February 2016 |language=lv |access-date=17 September 2023 |archive-date=16 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816183625/https://www.la.lv/kurs-patiesiba-vada-iekslietu-ministriju |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Evika Siliņa: narkotiku lietošanas ierobežošanā jārīkojas proaktīvi|url=https://lvportals.lv/dienaskartiba/287249-evika-silina-narkotiku-lietosanas-ierobezosana-jarikojas-proaktivi-2017|work=lvportals.lv|date=18 May 2017|language=lv|access-date=17 September 2023|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918085717/https://lvportals.lv/dienaskartiba/287249-evika-silina-narkotiku-lietosanas-ierobezosana-jarikojas-proaktivi-2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hún var jafnframt fulltrúi ráðuneytisins við nokkrar alþjóðastofnanir eins og [[Sameinuðu þjóðirnar]], [[Interpol]] og [[CEPOL]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kas ir Jaunās Vienotības izvirzītā premjera amata kandidāte Evika Siliņa?|url=https://www.tvnet.lv/7836354/kas-ir-jaunas-vienotibas-izvirzita-premjera-amata-kandidate-evika-silina|work=tvnet.lv|date=17 August 2023|language=lv|access-date=17 September 2023|archive-date=17 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917223323/https://www.tvnet.lv/7836354/kas-ir-jaunas-vienotibas-izvirzita-premjera-amata-kandidate-evika-silina|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Eftir að ríkisstjórn [[Krišjānis Kariņš]] var staðfest þann 23. janúar 2019 varð Siliņa þingritari forsætisráðherrans.&lt;ref name=&quot;santa.lv&quot;&gt;{{cite news |last1=Lūse |first1=Lolita |title=Kariņa «labā roka» Evika Siliņa: Es esmu augs, kas nav lolots labā augsnē |url=https://www.santa.lv/plus/raksts/ieva/karina-laba-roka-evika-silina-es-esmu-augs-kas-nav-lolots-laba-augsne-53556/ |work=Santa.lv |date=26 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907000758/https://www.santa.lv/plus/raksts/ieva/karina-laba-roka-evika-silina-es-esmu-augs-kas-nav-lolots-laba-augsne-53556/ |archive-date=7 September 2023 |language=lv |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lasi.lv&quot;&gt;{{cite news |last1=Libeka |first1=Māra |title=Evika Siliņa – cita veida jaunā līdere? |url=https://lasi.lv/par-svarigo/latvija/evika-silina-cita-veida-jauna-lidere.4740 |work=Lasi.lv |date=17 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907000620/https://lasi.lv/par-svarigo/latvija/evika-silina-cita-veida-jauna-lidere.4740 |archive-date=7 September 2023 |language=lv |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Siliņa bauð sig fram á þing í kosningum árið 2022 fyrir stjórnmálabandalagið [[Ný eining|Nýja einingu]] og náði kjöri.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 August 2023 |title=Latvian minister Evika Silina asked to take PM role |url=https://www.euractiv.com/section/elections/news/latvian-minister-evika-silina-asked-to-take-pm-role/ |access-date=25 August 2023 |website=euractiv.com |language=en-GB |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825054949/https://www.euractiv.com/section/elections/news/latvian-minister-evika-silina-asked-to-take-pm-role/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Þann 6. desember 2022 var tilkynnt að Siliņa yrði velferðarmálaráðherra í ríkisstjórn Krišjānis Kariņš.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ERR |first=ERR News {{!}} |date=6 December 2022 |title=New Latvian coalition ministerial posts announced |url=https://news.err.ee/1608811330/new-latvian-coalition-ministerial-posts-announced |access-date=25 August 2023 |website=ERR |language=en |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825094101/https://news.err.ee/1608811330/new-latvian-coalition-ministerial-posts-announced |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Nýja ríkisstjórnin var staðfest 14. desember.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Saeima confirms the new Karins government |url=https://www.baltictimes.com/saeima_confirms_the_new_karins_government/ |access-date=25 August 2023 |website=The Baltic Times |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825094428/https://www.baltictimes.com/saeima_confirms_the_new_karins_government/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

Eitt helsta markmið Siliņa sem ráðherra var hækkun lágmarkstekna í Lettlandi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Welfare Minister: Raising minimum income level is priority|url=https://eng.lsm.lv/article/society/society/welfare-minister-raising-minimum-income-level-is-priority.a488941/|date=27 December 2022|website=lsm.lv|access-date=17 September 2023|archive-date=25 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325165016/https://eng.lsm.lv/article/society/society/welfare-minister-raising-minimum-income-level-is-priority.a488941/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

Þann 23. febrúar 2023 útnefndi forsætisráðherra hana í nýstofnaða Þemanefnd um fjármagn frá Evrópusambandinu.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='EU Fund Committee' formed by PM Kariņš|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/eu-fund-committee-formed-by-pm-karins.a497811/|access-date=23 February 2023|website=lsm.lv|archive-date=26 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226092750/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/eu-fund-committee-formed-by-pm-karins.a497811/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Þann 4. júlí 2023 lagði ráðuneyti hennar [[Istanbúlsamningurinn|Istanbúlsamninginn]] til samþykktar lettneska þingsins með nokkrum fyrirvörum.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Welfare Ministry puts forward ratification of Istanbul Convention with reference to Constitutional values for approval|url=https://www.baltictimes.com/welfare_ministry_puts_forward_ratification_of_istanbul_convention_with_reference_to_constitutional_values_for_approval/|date=4 July 2023|website=The Baltic Times|access-date=17 September 2023|archive-date=4 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230704151036/https://www.baltictimes.com/welfare_ministry_puts_forward_ratification_of_istanbul_convention_with_reference_to_constitutional_values_for_approval/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Minister on Istanbul Convention: stereotypes are hardest to fight|url=https://eng.lsm.lv/article/society/society/13.07.2023-minister-on-istanbul-convention-stereotypes-are-hardest-to-fight.a516323/|date=13 July 2023|website=lsm.lv|access-date=17 September 2023|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918085718/https://eng.lsm.lv/article/society/society/13.07.2023-minister-on-istanbul-convention-stereotypes-are-hardest-to-fight.a516323/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Forsætisráðherra Lettlands (2023-)===
Eftir að [[Krišjānis Kariņš]] forsætisráðherra sagði af sér 16. ágúst 2023 tilnefndi Ný eining Siliņa til að taka við af honum.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«Jaunā Vienotība» oficiāli virza premjera amatam labklājības ministri Eviku Siliņu |url=https://www.lsm.lv/raksts/zinas/latvija/16.08.2023-jauna-vienotiba-oficiali-virza-premjera-amatam-labklajibas-ministri-eviku-silinu.a520227/ |access-date=17 August 2023 |website=lsm.lv |language=lv |archive-date=17 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230817062828/https://www.lsm.lv/raksts/zinas/latvija/16.08.2023-jauna-vienotiba-oficiali-virza-premjera-amatam-labklajibas-ministri-eviku-silinu.a520227/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Þann 24. ágúst veitti [[Edgars Rinkēvičs]] forseti henni umboð til að mynda stjórn.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Presse |first=AFP-Agence France |title=Latvian Minister Asked To Take PM Role |url=https://www.barrons.com/news/latvian-minister-asked-to-take-pm-role-650c5825 |access-date=24 August 2023 |website=barrons.com |language=en-US |archive-date=24 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824191342/https://www.barrons.com/news/latvian-minister-asked-to-take-pm-role-650c5825 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

Þann 29. ágúst neitaði lettneski [[Einingarlistinn (Lettland)|Einingarlistinn]] að taka þátt í stjórnarmyndun með Siliņa.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=United List declines Siliņa's four-party coalition offer|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/29.08.2023-united-list-declines-silinas-four-party-coalition-offer.a521943/|date=29 August 2023|website=lsm.lv|access-date=17 September 2023|archive-date=2 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230902005300/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/29.08.2023-united-list-declines-silinas-four-party-coalition-offer.a521943/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Í byrjun september gaf Siliņa til kynna að hún hygðist mynda nýjan þingmeirihluta ásamt [[Bandalag græningja og bænda|Bandalagi græningja og bænda]] (ZZS) og [[Framfaraflokkurinn (Lettland)|Framfaraflokknum]]  (P).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=No more tangos: Siliņa to offer another three-party coalition with reduced Saeima majority|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/01.09.2023-no-more-tangos-silina-to-offer-another-three-party-coalition-with-reduced-saeima-majority.a522342/|date=1 September 2023|website=lsm.lv|access-date=17 September 2023|archive-date=9 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230909211025/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/01.09.2023-no-more-tangos-silina-to-offer-another-three-party-coalition-with-reduced-saeima-majority.a522342/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Tólf dögum síðar kynnti hún nýju stjórnina, þar sem Ný eining fékk sjö ráðuneyti, ZZS fjögur og P þrjú. Arturs Krišjānis Kariņš tók við embætti utanríkisráðherra.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Precise shape of proposed new Latvian government revealed|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/13.09.2023-precise-shape-of-proposed-new-latvian-government-revealed.a523814/|date=13 September 2023|website=lsm.lv|access-date=17 September 2023|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918085718/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/13.09.2023-precise-shape-of-proposed-new-latvian-government-revealed.a523814/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Stjórn Siliņa vann traustsyfirlýsingu á þingi þann 15. september 2023 með 53 atkvæðum.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Eglitis|first=Aaron|title=Latvia Gets New Prime Minister Evika Silina With Parliament Majority|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-09-15/latvia-gets-new-prime-minister-as-silina-pledges-more-on-defense?embedded-checkout=true|work=[[Bloomberg News]]|access-date=16 September 2023|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918085747/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-09-15/latvia-gets-new-prime-minister-as-silina-pledges-more-on-defense?embedded-checkout=true|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Siliņa sagðist ætla að tryggja þátttöku rússneskumælandi minnihlutans í Lettlandi en efla lettneskukennslu fyrir menntakerfi á lettneska tungumálinu.&lt;ref name=&quot;diepresse&quot;&gt;{{Cite news|title=Evika Silina führt Lettlands neue Regierungskoalition|url=https://www.diepresse.com/16435931/evika-silina-fuehrt-lettlands-neue-regierungskoalition|date=15 September 2023|work=[[Die Presse]]|language=de|access-date=17 September 2023|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918085719/https://www.diepresse.com/16435931/evika-silina-fuehrt-lettlands-neue-regierungskoalition|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Stjórnin sagðist jafnframt ætla að auka fjárframlög til hernaðarmála og ljúka við byggingu tálma á landamærum Lettlands við Rússland og Belarús.&lt;ref name=diepresse /&gt; Stjórn Siliņa fundaði í fyrsta sinn síðar sama dag.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=New Latvian cabinet has its first meeting|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/15.09.2023-new-latvian-cabinet-has-its-first-meeting.a524179/|date=15 September 2023|website=lsm.lv|access-date=17 September 2023|archive-date=17 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917171921/https://eng.lsm.lv/article/politics/politics/15.09.2023-new-latvian-cabinet-has-its-first-meeting.a524179/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Siliņa er önnur konan sem hefur orðið forsætisráðherra Lettlands á eftir [[Laimdota Straujuma|Laimdotu Straujuma]] árin 2014–2016.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 September 2023 |title=Evika Siliņa is Latvia's new prime minister |url=https://www.politico.eu/article/evika-silina-is-latvias-new-prime-minister/ |access-date=18 September 2023 |website=Politico |language=en |archive-date=18 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918091229/https://www.politico.eu/article/evika-silina-is-latvias-new-prime-minister/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Siliņa sagði af sér þann 14. maí árið 2026. Stjórn hennar hafði misst meirihluta á þingi eftir að varnarmálaráðherrann [[Andris Sprūds]] úr Framfaraflokknum sagði af sér vegna óánægju með viðbrögð hans við [[Drónahernaður|drónahernaði]] Rússa og Úkraínumanna, sem hefur ítrekað farið inn fyrir landamæri Lettlands.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherrann segir einnig af sér|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-05-14-forsaetisradherrann-segir-einnig-af-ser-475047|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 14. maí 2026|skoðað= 14. maí 2026|höfundur=Andri Yrkill Valsson}}&lt;/ref&gt;

==Einkahagir==
Siliņa er gift Aigars Siliņš og á með honum þrjú börn.&lt;ref name=&quot;puarocv&quot; /&gt;&lt;ref name=diepresse /&gt; 

Auk móðurmáls síns, [[Lettneska|lettnesku]], talar Siliņa [[Enska|ensku]] og [[Rússneska|rússnesku]] reiprennandi.&lt;ref name=&quot;iem.gov.lv&quot;&gt;{{Cite web |date=3 September 2018 |title=Parlamentārā sekretāre – Iekšlietu ministrija |url=http://www.iem.gov.lv/lat/ministrija/struktura/ministrs/parlamentarais_sekretars |access-date=17 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180903142115/http://www.iem.gov.lv/lat/ministrija/struktura/ministrs/parlamentarais_sekretars |archive-date=3 September 2018 }}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = Forsætisráðherra Lettlands
| frá = [[15. september]] [[2023]]
| til = 
| fyrir = [[Arturs Krišjānis Kariņš]]
| eftir = Enn í embætti
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Siliņa, Evika}}
{{f|1975}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Lettlands]]</text>
      <sha1>no3b0qwkiqrdo8lylyg8xdteafioyss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yngstu leikmenn sögu efstu deildar í knattspyrnu á Íslandi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182273</id>
    <revision>
      <id>1963141</id>
      <parentid>1945240</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <origin>1963141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4877" sha1="ef0kzxjfcog61ga9bossfnkhppghwya" xml:space="preserve">{{uppfæra}}
== Yngstu leikmenn sögu efstu deildar karla í knattspyrnu á Íslandi ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Yngstu karlkyns leikmenn
!Nafn
!Félag
!Dagsetning
!Aldur
|-
|Sigurður Jónsson
|[[ÍA]]
|24. júlí 1982 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=110965|title=Leikskýrsla: ÍA - KA - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191526/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=110965|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4016989?iabr=on|title=Tíminn - Íþróttir (27.07.1982) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-09-02}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 303 daga
|-
|[[Guðmundur Benediktsson]]
|[[Íþróttafélagið Þór Akureyri|Þór Akureyri]]
|19. júní 1990 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=112976|title=Leikskýrsla: Þór - Valur - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191521/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=112976|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 290 daga
|-
|Þorbjörn Atli Sveinsson
|[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]
|27. maí 1993 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=113398|title=Leikskýrsla: Fram - Þór - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191533/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=113398|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 270 daga
|-
|[[Eiður Smári Guðjohnsen]]
|[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]]
|23. maí 1994 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=113486|title=Leikskýrsla: Valur - Keflavík - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191528/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=113486|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 250 daga
|-
|Árni Ingi Pjetursson
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|24. september 1994 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=113572|title=Leikskýrsla: Valur - KR - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191536/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=113572|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 149 daga
|-
|Sigurbergur Elisson
|[[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag|Keflavík]]
|23. september 2007 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=153681|title=Leikskýrsla: Fylkir - Keflavík - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191530/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=153681|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 105 daga
|-
|Hilmar Andrew McShane
|[[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag|Keflavík]]
|4. október 2014 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=341418|title=Leikskýrsla: Keflavík - Víkingur R. - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191539/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=341418|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|15 ára og 56 daga
|-
|Eyþór Orri Ómarsson
|[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]]
|3. júní 2018 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=427975|title=Leikskýrsla: ÍBV - KR - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191541/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=427975|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|14 ára og 330 daga
|-
|Gils Gíslason
|[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]]
|11. september 2022 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=585541|title=Leikskýrsla: FH - ÍA - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191543/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=585541|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|14 ára og 318 daga
|-
|Alexander Rafn Pálmason
|[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]
|1. september 2024 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=638234|title=Leikskýrsla: KR - ÍA - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2024-09-02|archive-date=2024-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902191523/https://www.ksi.is/mot/leikskyrsla/?leikur=638234|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|14 ára og 147 daga
|}

== Heimildir ==
&lt;references /&gt;

[[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]]</text>
      <sha1>ef0kzxjfcog61ga9bossfnkhppghwya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðmundur Ari Sigurjónsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184173</id>
    <revision>
      <id>1963095</id>
      <parentid>1962962</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hvellgeiri</username>
        <id>101681</id>
      </contributor>
      <comment>Afturkallaði útgáfu [[Special:Diff/1962962|1962962]] frá [[Special:Contributions/Bjarki S|Bjarki S]] ([[User talk:Bjarki S|spjall]])</comment>
      <origin>1963095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2994" sha1="l2gt0plxgb32lz6ojwz912l24ghzhe4" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| skammstöfun = GAS
| fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1988|9|12}}
| fæðingarstaður = 
| stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]]
| háskóli = 
| maki = 
| börn = 
| titill = 
| stjórnartíð_start = 
| forveri1 = 
| AÞ_CV = 1515
| AÞ_frá1 = 2024
| AÞ_til1 = 
| AÞ_kjördæmi1 = [[Suðvesturkjördæmi]]
| AÞ_flokkur1 = Samfylkingin
}}
'''Guðmundur Ari Sigurjónsson''' (f. [[12. september]] [[1988]]) er [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður og afrekshlaupari sem hefur setið á [[Alþingi]] fyrir [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] síðan [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. 

Áður var hann oddviti og bæjarfulltrúi flokksins á [[Seltjarnarnes|Seltjarnarnesi]] í sveitarstjórnarkosningunum [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|2018]] og [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]]. Hann gaf kost á sér í formannsslag [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] árið [[2016]] en tapaði illa fyrir [[Oddný G. Harðardóttir|Oddný G. Harðardóttur]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161682844d/ungur-seltirningur-tekur-formannsslaginn|title=Ungur Seltirningur tekur formannsslaginn - Vísir|last=Eiðsson|first=Jóhann Óli|date=2016-03-24|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-03}}&lt;/ref&gt;

Guðmundur Ari hefur einnig tekið þátt í almenningshlaupum. Árið 2026 sigraði hann karlaflokk í 3,5 km hlaupi Neshlaupsins á tímanum 14:31.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262881362d/thing-madur-a-verd-launa-palli-med-skolastrakum-aud-vitad-er-thetta-fyndid-|title=Þing­maður á verð­launa­palli með skólastrákum: „Auð­vitað er þetta fyndið“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-10-05|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

== Afreksíþróttaferill ==
Árið 2026 vakti Guðmundur Ari athygli þegar hann fagnaði sigri í karlaflokki 3,5 km Neshlaupsins, í 2.sæti á eftir þingflokksformanninum kom Magnús Kjartan Kristinsson, níu ára,og í 3. sæti Leó Norðfjörð þriggja ára.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/fokus/2026/05/11/thingmadur-samfylkingarinnar-uppskar-gull-skemmtiskokki-sigradi-barnunga-keppendur/|title=Þingmaður Samfylkingarinnar uppskar gull í skemmtiskokki - Sigraði barnunga keppendur|date=2026-05-11|website=DV|language=is|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

Guðmundur Ari birti færslu á samfélagsmiðlinum Facebook þar sem hann sagði þetta vera í fyrsta sinn sem hann hafði borið sigur úr bítum á íþróttamóti&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262881362d/thing-madur-a-verd-launa-palli-med-skolastrakum-aud-vitad-er-thetta-fyndid-|title=Þing­maður á verð­launa­palli með skólastrákum: „Auð­vitað er þetta fyndið“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-10-05|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{Núverandi alþingismenn}}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]]
[[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]]</text>
      <sha1>l2gt0plxgb32lz6ojwz912l24ghzhe4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963098</id>
      <parentid>1963095</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T18:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hvellgeiri</username>
        <id>101681</id>
      </contributor>
      <comment>Umfjöllun gerð hlutlausari</comment>
      <origin>1963098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2981" sha1="dvpcwxfoa66vwgn5nz8014r8d2a72ec" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| skammstöfun = GAS
| fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1988|9|12}}
| fæðingarstaður = 
| stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]]
| háskóli = 
| maki = 
| börn = 
| titill = 
| stjórnartíð_start = 
| forveri1 = 
| AÞ_CV = 1515
| AÞ_frá1 = 2024
| AÞ_til1 = 
| AÞ_kjördæmi1 = [[Suðvesturkjördæmi]]
| AÞ_flokkur1 = Samfylkingin
}}
'''Guðmundur Ari Sigurjónsson''' (f. [[12. september]] [[1988]]) er [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður sem hefur setið á [[Alþingi]] fyrir [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] síðan [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. 

Áður var hann oddviti og bæjarfulltrúi flokksins á [[Seltjarnarnes|Seltjarnarnesi]] í sveitarstjórnarkosningunum [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|2018]] og [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]]. Hann gaf kost á sér í formannsslag [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] árið [[2016]] en hafnaði fyrir [[Oddný G. Harðardóttir|Oddný G. Harðardóttur]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161682844d/ungur-seltirningur-tekur-formannsslaginn|title=Ungur Seltirningur tekur formannsslaginn - Vísir|last=Eiðsson|first=Jóhann Óli|date=2016-03-24|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-03}}&lt;/ref&gt;

Guðmundur Ari hefur einnig tekið þátt í almenningshlaupum. Árið 2026 sigraði hann karlaflokk í 3,5 km hlaupi Neshlaupsins á tímanum 14:31.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262881362d/thing-madur-a-verd-launa-palli-med-skolastrakum-aud-vitad-er-thetta-fyndid-|title=Þing­maður á verð­launa­palli með skólastrákum: „Auð­vitað er þetta fyndið“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-10-05|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

== Þátttaka í almenningshlaupum ==
Árið 2026 vakti Guðmundur Ari athygli þegar hann fagnaði sigri í karlaflokki 3,5 km Neshlaupsins, í 2.sæti á eftir þingflokksformanninum kom Magnús Kjartan Kristinsson, níu ára,og í 3. sæti Leó Norðfjörð þriggja ára.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/fokus/2026/05/11/thingmadur-samfylkingarinnar-uppskar-gull-skemmtiskokki-sigradi-barnunga-keppendur/|title=Þingmaður Samfylkingarinnar uppskar gull í skemmtiskokki - Sigraði barnunga keppendur|date=2026-05-11|website=DV|language=is|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

Guðmundur Ari birti færslu á samfélagsmiðlinum Facebook þar sem hann sagði þetta vera í fyrsta sinn sem hann hafði borið sigur úr bítum á íþróttamóti&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262881362d/thing-madur-a-verd-launa-palli-med-skolastrakum-aud-vitad-er-thetta-fyndid-|title=Þing­maður á verð­launa­palli með skólastrákum: „Auð­vitað er þetta fyndið“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-10-05|website=visir.is|language=is|access-date=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{Núverandi alþingismenn}}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]]
[[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]]</text>
      <sha1>dvpcwxfoa66vwgn5nz8014r8d2a72ec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963104</id>
      <parentid>1963098</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Ómarkvert</comment>
      <origin>1963104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="a4hv95ylar3jvgu8ndkf745cpyyym6r" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| skammstöfun = GAS
| fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1988|9|12}}
| fæðingarstaður = 
| stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]]
| háskóli = 
| maki = 
| börn = 
| titill = 
| stjórnartíð_start = 
| forveri1 = 
| AÞ_CV = 1515
| AÞ_frá1 = 2024
| AÞ_til1 = 
| AÞ_kjördæmi1 = [[Suðvesturkjördæmi]]
| AÞ_flokkur1 = Samfylkingin
}}
'''Guðmundur Ari Sigurjónsson''' (f. [[12. september]] [[1988]]) er [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður sem hefur setið á [[Alþingi]] fyrir [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] síðan [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. 

Áður var hann oddviti og bæjarfulltrúi flokksins á [[Seltjarnarnes|Seltjarnarnesi]] í sveitarstjórnarkosningunum [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|2018]] og [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]]. Hann gaf kost á sér í formannsslag [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] árið [[2016]] en hafnaði fyrir [[Oddný G. Harðardóttir|Oddný G. Harðardóttur]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161682844d/ungur-seltirningur-tekur-formannsslaginn|title=Ungur Seltirningur tekur formannsslaginn - Vísir|last=Eiðsson|first=Jóhann Óli|date=2016-03-24|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-03}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{Núverandi alþingismenn}}
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]]
[[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]]</text>
      <sha1>a4hv95ylar3jvgu8ndkf745cpyyym6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Knattspyrnufélagið Hörður</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185969</id>
    <revision>
      <id>1963100</id>
      <parentid>1916219</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nýleg saga */</comment>
      <origin>1963100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7665" sha1="l8a5oc5ipnntpe53ah3xkuk4x4fgqk6" xml:space="preserve">'''Knattspyrnufélagið Hörður''', almennt þekkt sem '''Hörður''' eða '''Hörður Ísafirði''', er íslenskt íþróttafélag á [[Ísafjörður|Ísafirði]]. Það var stofnað árið 1919 sem knattspyrnulið&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Steinþór Guðbjartsson |date=1 June 2017 |title=Konurnar fyrstar á Ísafirði |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/06/01/konurnar_fyrstar_a_isafirdi/ |access-date=24 May 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; en síðan 1933 hefur það haldið úti öðrum deildum, einkum í [[Handknattleikur|handbolta]], [[Frjálsar íþróttir|frjálsum íþróttum]], [[Skíðaíþróttir|skíðum]] og [[Glíma|íslenskri glímu]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.safnis.is/is/heradsskjalasafnid-isafirdi/syningar/knattspyrnufelagid-hordur/|title=Knattspyrnufélagið Hörður|website=safnis.is|language=Icelandic|access-date=24 May 2018|archive-date=25 maí 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525062540/https://www.safnis.is/is/heradsskjalasafnid-isafirdi/syningar/knattspyrnufelagid-hordur/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;knatt-iso&quot;&gt;{{Cite book|title=Knattspyrnusaga Ísfirðinga|last=Sigurður Pétursson|date=2017|publisher=Púkamót, félag|isbn=978-9935-24-189-4|pages=35, 61, 337–339}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Trausti Salvar Kristjánsson |date=21 October 2008 |title=Handboltinn í hraðri sókn á Ísafirði |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4202433 |access-date=14 August 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |page=B2 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

== Saga ==
Knattspyrnufélagið Hörður var stofnað [[27. maí]] [[1919]] sem fótboltalið með Þórhall Leósson sem fyrsta formann þess.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 June 1944 |title=Knattspyrnufélagið Hörður 25 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5944109 |access-date=26 June 2018 |work=Baldur |page=54 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Fyrsti leikur félagsins var gegn [[Fótboltafélag Ísafjarðar|Fótboltafélagi Ísafjarðar]] þann [[Íslenski þjóðhátíðardagurinn|17. júní]] 1921. Árið 1933 var stofnuð kvennadeild í handbolta og árið [[1937]] frjálsíþróttadeild.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 1949 |title=Hörður 30 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5002945 |access-date=26 June 2018 |work=Skutull |page=2 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Á gullaldartímabili sínu á fjórða áratugnum var það stærsta íþróttafélagið á Vestfjörðum.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Frímann Helgason |date=23 June 1944 |title=Knattspyrnufélagið Hörður á Ísafirði 25 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2741738 |access-date=26 June 2018 |work=[[Þjóðviljinn]] |page=3 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 June 1949 |title=Knattspyrnufélagið Hörður 30 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5011843 |access-date=26 June 2018 |work=Vesturland |page=4 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

== Fótbolti ==

=== Nýleg saga ===
Þrátt fyrir að keppa ekki í deildarkeppninni komst Hörður í átta liða úrslit bikarkeppni karla árið 1970 þar sem það leit lægra haldi fyrir fram.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20. október 1970 |title=&quot;Utandeildaliðið&quot; Hörður stóð í fram í 70 mínútur |url=https://timarit.is/page/3686488#page/n7/mode/2up |access-date=2016-05-14 |work=[[Tíminn]]|page=8|language=Icelandic|via=[[Tímarit.is]]}}&lt;/ref&gt;

Eftir að hafa ekki telft fram meistaraflokksliði í deild síðan 1940 sendi Hörður karlalið í [[4. deild karla í knattspyrnu|4.]] [[4. deild karla í knattspyrnu|deild karla]] árið 2014 þar sem það endaði í 4. sæti í A-riðli.&lt;ref name=&quot;knatt-iso&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Magnús Már Einarsson |date=2015-02-17 |title=Riðlaskipting í 4. deild karla - Sex ný lið taka þátt |url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=161716 |access-date=2018-05-24 |work=Fótbolti.net |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Þann 1. júní 2017 sigruðu þeir Snæfell/UDN 14-1 á Torfnesvelli á Ísafirði.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sigurður Eyjólfur Sigurjónsson |date=2017-07-01 |title=4. deild: Öruggur sigur Harðar Í. |url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=233332 |access-date=2018-05-24 |work=fotbolti.net |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Þann 3. júní 2018 vann liðið ólíklegan sigur gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta Riddaranum]] með því að skora þrjú mörk á síðustu tveimur mínútum leiksins og vinna 6-5.&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Ívan Guðjón Baldursson |date=2018-06-03 |title=4. deild: Mögnuð endurkoma Harðar Í. |url=http://www.fotbolti.net/news/02-06-2018/4-deild-mognud-endurkoma-hardar-i |access-date=2018-06-038 |work=Fótbolti.net |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Á tímabilinu 2021 varð Sigurður Hannesson markahæsti leikmaður Íslandsmótsins með 24 mörk í 14 leikjum.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42369|title=Íslandsmót - 4. deild karla C riðill 2021}}&lt;/ref&gt;

== Handbolti ==
Hörður hefur reglulega teflt fram meistaraflokki karla í handbolta.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 June 2010 |title=Ísfirðingar í handbolta á ný |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1336097/ |access-date=26 January 2021 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Félagið vann [[1. deild karla í handknattleik|næst efstu deild]] árið 2022&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hjörtur Leó Guðjónsson |date=8 April 2022 |title=Hörður tryggði sér sæti í Olís-deild karla í fyrsta skipti í sögunni |url=https://www.visir.is/g/20222246585d/hordur-tryggdi-ser-saeti-i-olis-deild-karla-i-fyrsta-skipti-i-sogunni |access-date=8 April 2022 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; og lék í [[Úrvalsdeild karla í handknattleik|efstu deild]] tímabilið 2022-2023.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Almarr Ormarsson |date=10 April 2023 |title=ÍR fallið úr Olísdeild karla |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2023-04-10-ir-fallid-ur-olisdeild-karla |access-date=14 April 2023 |work=[[RÚV]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

=== Titlar ===

* [[1. deild karla í handknattleik|1. deild karla]] (2022) 

=== Landsliðsmenn ===

* [[Alexander Tatarintsev]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ingvi Þór Sæmundsson |date=6 January 2023 |title=Hörður fær fyrrverandi rússneskan landsliðsmann |url=https://www.visir.is/g/20232361364d/hordur-faer-fyrrverandi-russneskan-landslidsmann |access-date=6 January 2023 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* [[Guntis Pilpuks]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ingvi Þór Sæmundsson |date=30 August 2022 |title=Olís-spá karla 2022-23: Efsta deildin nemur land á Ísafirði |url=https://www.visir.is/g/20222295418d/olis-spa-karla-2022-23-efsta-deildin-nemur-land-a-isafirdi |access-date=13 September 2022 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* [[Kenya Kasahara]]
* [[Roland Lebedevs]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ívar Benediktsson |date=14 April 2023 |title=Landsliðsmarkvörður Letta kveður Hörð eftir fjögur ár |url=https://handbolti.is/landslidsmarkvordur-letta-kvedur-hord-eftir-fjogur-ar/ |access-date=14 April 2023 |work=Handbolti.is |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* [[Tuğberk Çatkın]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 September 2023 |title=Landsliðsmaður til Ísafjarðar |url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2023/09/13/landslidsmadur_til_isafjardar/ |access-date=14 September 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* Endijs Kusners

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
{{Reflist}}
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Stofnað 1919]]
[[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög]]
[[Flokkur:Íslensk frjálsíþróttafélög]]
[[Flokkur:Íslensk sundfélög]]
[[Flokkur:Íþróttafélög á Ísafirði]]</text>
      <sha1>l8a5oc5ipnntpe53ah3xkuk4x4fgqk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963102</id>
      <parentid>1963100</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nýleg saga */</comment>
      <origin>1963102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7707" sha1="2xgc7lfmkeuierwzju8tq9vh9dknrgk" xml:space="preserve">'''Knattspyrnufélagið Hörður''', almennt þekkt sem '''Hörður''' eða '''Hörður Ísafirði''', er íslenskt íþróttafélag á [[Ísafjörður|Ísafirði]]. Það var stofnað árið 1919 sem knattspyrnulið&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Steinþór Guðbjartsson |date=1 June 2017 |title=Konurnar fyrstar á Ísafirði |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/06/01/konurnar_fyrstar_a_isafirdi/ |access-date=24 May 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; en síðan 1933 hefur það haldið úti öðrum deildum, einkum í [[Handknattleikur|handbolta]], [[Frjálsar íþróttir|frjálsum íþróttum]], [[Skíðaíþróttir|skíðum]] og [[Glíma|íslenskri glímu]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.safnis.is/is/heradsskjalasafnid-isafirdi/syningar/knattspyrnufelagid-hordur/|title=Knattspyrnufélagið Hörður|website=safnis.is|language=Icelandic|access-date=24 May 2018|archive-date=25 maí 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525062540/https://www.safnis.is/is/heradsskjalasafnid-isafirdi/syningar/knattspyrnufelagid-hordur/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;knatt-iso&quot;&gt;{{Cite book|title=Knattspyrnusaga Ísfirðinga|last=Sigurður Pétursson|date=2017|publisher=Púkamót, félag|isbn=978-9935-24-189-4|pages=35, 61, 337–339}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Trausti Salvar Kristjánsson |date=21 October 2008 |title=Handboltinn í hraðri sókn á Ísafirði |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4202433 |access-date=14 August 2018 |work=[[Morgunblaðið]] |page=B2 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

== Saga ==
Knattspyrnufélagið Hörður var stofnað [[27. maí]] [[1919]] sem fótboltalið með Þórhall Leósson sem fyrsta formann þess.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 June 1944 |title=Knattspyrnufélagið Hörður 25 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5944109 |access-date=26 June 2018 |work=Baldur |page=54 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Fyrsti leikur félagsins var gegn [[Fótboltafélag Ísafjarðar|Fótboltafélagi Ísafjarðar]] þann [[Íslenski þjóðhátíðardagurinn|17. júní]] 1921. Árið 1933 var stofnuð kvennadeild í handbolta og árið [[1937]] frjálsíþróttadeild.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 May 1949 |title=Hörður 30 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5002945 |access-date=26 June 2018 |work=Skutull |page=2 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Á gullaldartímabili sínu á fjórða áratugnum var það stærsta íþróttafélagið á Vestfjörðum.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Frímann Helgason |date=23 June 1944 |title=Knattspyrnufélagið Hörður á Ísafirði 25 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2741738 |access-date=26 June 2018 |work=[[Þjóðviljinn]] |page=3 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 June 1949 |title=Knattspyrnufélagið Hörður 30 ára |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5011843 |access-date=26 June 2018 |work=Vesturland |page=4 |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

== Fótbolti ==

=== Nýleg saga ===
Þrátt fyrir að keppa ekki í deildarkeppninni komst Hörður í átta liða úrslit bikarkeppni karla árið 1970 þar sem það leit lægra haldi fyrir Fram, sem enduðu á að verða bikarmeistarar.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20. október 1970 |title=&quot;Utandeildaliðið&quot; Hörður stóð í fram í 70 mínútur |url=https://timarit.is/page/3686488#page/n7/mode/2up |access-date=2016-05-14 |work=[[Tíminn]]|page=8|language=Icelandic|via=[[Tímarit.is]]}}&lt;/ref&gt;

Eftir að hafa ekki telft fram meistaraflokksliði í deild síðan 1940 sendi Hörður karlalið í [[4. deild karla í knattspyrnu|4.]] [[4. deild karla í knattspyrnu|deild karla]] árið 2014 þar sem það endaði í 4. sæti í A-riðli.&lt;ref name=&quot;knatt-iso&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Magnús Már Einarsson |date=2015-02-17 |title=Riðlaskipting í 4. deild karla - Sex ný lið taka þátt |url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=161716 |access-date=2018-05-24 |work=Fótbolti.net |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Þann 1. júní 2017 sigruðu þeir Snæfell/UDN 14-1 á Torfnesvelli á Ísafirði.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sigurður Eyjólfur Sigurjónsson |date=2017-07-01 |title=4. deild: Öruggur sigur Harðar Í. |url=http://www.fotbolti.net/fullStory.php?id=233332 |access-date=2018-05-24 |work=fotbolti.net |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Þann 3. júní 2018 vann liðið ólíklegan sigur gegn [[Hvíti riddarinn|Hvíta Riddaranum]] með því að skora þrjú mörk á síðustu tveimur mínútum leiksins og vinna 6-5.&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Ívan Guðjón Baldursson |date=2018-06-03 |title=4. deild: Mögnuð endurkoma Harðar Í. |url=http://www.fotbolti.net/news/02-06-2018/4-deild-mognud-endurkoma-hardar-i |access-date=2018-06-038 |work=Fótbolti.net |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Á tímabilinu 2021 varð Sigurður Hannesson markahæsti leikmaður Íslandsmótsins með 24 mörk í 14 leikjum.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=42369|title=Íslandsmót - 4. deild karla C riðill 2021}}&lt;/ref&gt;

== Handbolti ==
Hörður hefur reglulega teflt fram meistaraflokki karla í handbolta.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=5 June 2010 |title=Ísfirðingar í handbolta á ný |url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1336097/ |access-date=26 January 2021 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; Félagið vann [[1. deild karla í handknattleik|næst efstu deild]] árið 2022&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hjörtur Leó Guðjónsson |date=8 April 2022 |title=Hörður tryggði sér sæti í Olís-deild karla í fyrsta skipti í sögunni |url=https://www.visir.is/g/20222246585d/hordur-tryggdi-ser-saeti-i-olis-deild-karla-i-fyrsta-skipti-i-sogunni |access-date=8 April 2022 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt; og lék í [[Úrvalsdeild karla í handknattleik|efstu deild]] tímabilið 2022-2023.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Almarr Ormarsson |date=10 April 2023 |title=ÍR fallið úr Olísdeild karla |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2023-04-10-ir-fallid-ur-olisdeild-karla |access-date=14 April 2023 |work=[[RÚV]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;

=== Titlar ===

* [[1. deild karla í handknattleik|1. deild karla]] (2022) 

=== Landsliðsmenn ===

* [[Alexander Tatarintsev]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ingvi Þór Sæmundsson |date=6 January 2023 |title=Hörður fær fyrrverandi rússneskan landsliðsmann |url=https://www.visir.is/g/20232361364d/hordur-faer-fyrrverandi-russneskan-landslidsmann |access-date=6 January 2023 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* [[Guntis Pilpuks]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ingvi Þór Sæmundsson |date=30 August 2022 |title=Olís-spá karla 2022-23: Efsta deildin nemur land á Ísafirði |url=https://www.visir.is/g/20222295418d/olis-spa-karla-2022-23-efsta-deildin-nemur-land-a-isafirdi |access-date=13 September 2022 |work=[[Vísir.is]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* [[Kenya Kasahara]]
* [[Roland Lebedevs]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ívar Benediktsson |date=14 April 2023 |title=Landsliðsmarkvörður Letta kveður Hörð eftir fjögur ár |url=https://handbolti.is/landslidsmarkvordur-letta-kvedur-hord-eftir-fjogur-ar/ |access-date=14 April 2023 |work=Handbolti.is |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* [[Tuğberk Çatkın]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 September 2023 |title=Landsliðsmaður til Ísafjarðar |url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2023/09/13/landslidsmadur_til_isafjardar/ |access-date=14 September 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |language=Icelandic}}&lt;/ref&gt;
* Endijs Kusners

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
{{Reflist}}
[[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög]]
[[Flokkur:Stofnað 1919]]
[[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög]]
[[Flokkur:Íslensk frjálsíþróttafélög]]
[[Flokkur:Íslensk sundfélög]]
[[Flokkur:Íþróttafélög á Ísafirði]]</text>
      <sha1>2xgc7lfmkeuierwzju8tq9vh9dknrgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baðlón á Íslandi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188240</id>
    <revision>
      <id>1963153</id>
      <parentid>1961758</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1963153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24156" sha1="47vrfkvzaan4rd9ga9i6oscjq5m1cot" xml:space="preserve">'''Baðlón''' eru stór upphituð lón sem líkjast sundlaugum í heitu vatni sem að eru stór sess í nútíma [[Ferðamennska|ferðamannaiðnaði]] á Íslandi. Það eru starftæk tíu baðlón á [[Ísland|Íslandi]] og mörg önnur í vinnslu. Mörg baðlón spruttu upp á stuttum tíma á [[2021–2030|þriðja áratugi 21. aldar]] og hefur verið lýst sem nýju gullgrafaræði.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://samstodin.is/2024/07/fjoldamorg-ny-badlon-i-bigerd-hid-nyja-gullgrafaraedi|title=Fjöldamörg ný baðlón í bígerð – Hið nýja gullgrafaræði?|website=Samstöðin|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

== Starfandi baðlón ==

=== Gamla laugin (Secret Lagoon) ===
Secret Lagoon eða Gamla laugin var búin til árið [[1891]] á [[Flúðir|Flúðum]] á [[Suðurland|Suðurlandi]] og er því elsta sundlaug Íslands. Vaðmálahver, Básahver og Litli Geysir sjá um allt vatn sem að kemur í lónið. Í seinni tíð var lauginni breytt í baðlón.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://secretlagoon.is/|title=Secret Lagoon Iceland|website=Secret Lagoon Iceland|language=en|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt;[[Mynd:17-08-04-Blaue-Lagune-RalfR-DSC 2410.jpg|thumb|Bláa lónið árið 2017.]]
=== [[Bláa lónið]] (Blue Lagoon) ===
Árið 1976 myndaðist lón í kjölfar starfsemi [[Hitaveita Suðurnesja|Hitaveitu Suðurnesja]] í [[Svartsengi]] skammt frá [[Grindavík]] á [[Reykjanes|Reykjanesi]], og árið [[1981]] fór fólk að baða sig í lóninu þegar í ljós kom að böðun hefur jákvæð áhrif á húðsjúkdóminn [[Sóri|psorisasis]]. Opnuð var baðaðstaða fyrir almenning árið [[1987]] og ''Bláa Lónið hf.'' var stofnað árið [[1992]] og tók yfir rekstur baðstaðarins árið [[1994]]. Í lóninu kemst kaldur sjór og grunnvatn í snertingu við heitt innskotsberg á miklu dýpi þar sem [[Ameríka|Ameríku]] og [[Evrasía|Evrasíu]] flekarnir tengjast. Vökvinn snögghitnar og stígur upp á yfirborð jarðar og [[kísill]] losnar úr berginu og úr verður hvít leðja. Blágrænir þörungar af eru þar sem og sérstæð baktería sem hefur fengið nafnið ''silicibacter lacuscaerulensis''.


[[Mynd:Myvatn-Naturbad Jardboedin-02-2018-gje.jpg|thumb|Jarðböðin við Mývatn árið 2018.]]
=== Jarðböðin við Mývatn (Mývatn Nature Baths) ===
Jarðböðin við Mývatn á Norðurlandi opnuðu þann [[30. júní]] [[2004]] eftir að framkvæmdir höfðu staðið yfir frá því að [[Valgerður Sverrisdóttir]] iðnaðarráðherra tók fyrstu skóflustungu í [[október]] [[2003]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=/greinasafn/grein/757834/?t=341765467&amp;page_name=article&amp;grein_id=757834|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.islandihnotskurn.is/Page.aspx?ID=609|title=Ísland í hnotskurn {{!}} Jarðböðin við Mývatn|website=https://www.greaticeland.com/Page.aspx?ID=609|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt; Jarðböð áttu sér langa sögu við Mývatn og hafði þetta verið draumur heimamanna í langan tíma.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/jarboin-vi-myvatn-opnu-a-morgun/|title=Jarðböðin við Mývatn opnuð á morgun|website=www.vb.is|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt; Baðvatnið í böðunum rennur úr borholu Landsvirkjunar í [[Bjarnarflag|Bjarnarflagi]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visitmyvatn.is/is/afthreying/jardbodin-vid-myvatn|title=Jarðböðin við Mývatn|last=Íslands|first=Mývatn-Norðurljósahöfuðborg|website=Mývatn - Norðurljósahöfuðborg Íslands|language=is|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt; Árið 2026 munu böðin fara í gegnum stórar endurbættir og mun nýtt húsnæði opna með nýjum gufuböðum, búningsklefum og veitingastaðaðstöðu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icelandreview.com/news/myvatn-nature-baths-to-reopen-as-earth-lagoon-in-2026/|title=Mývatn Nature Baths to Reopen as Earth Lagoon in 2026|last=Chapman|first=Michael|date=2025-10-08|website=Iceland Review|language=en-US|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt;


=== Laugarvatn Fontana ===
[[Mynd:Aerial panorama of Laugarvatn (crop2).jpg|thumb|Laugarvatn Fontana árið 2017.]]
Laugarvatn Fontana opnaði [[3. júlí]] [[2011]] við [[Laugarvatn (þorp)|Laugarvatn]] á [[Suðurland|Suðurlandi]] sem heilsulind. Gufubað var áður á svæðinu frá [[1930]] til [[2007]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/5375724|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt; Í stað einnar stórrar laugar hefur Fontana að geyma marga mismunandi potta, aðstöðu út á Laugarvatnið og minni sundlaugar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://adventures.is/iceland/attractions/laugarvatn-fontana-spa/|title=Laugarvatn Fontana Spa|website=Arctic Adventures|language=en|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt; Árið [[2026]] mun lónið fá nýja sundlaug, saunur og bætta aðstöðu.&lt;ref&gt;https://www.facebook.com/laugarvatnfontana/posts/pfbid0rWnMRAwS9zcQHTk5mRCGHYicuQqXVszVy6sU32rtHjFsTQX6cdpomZpSz63USPVMl?locale=is_IS&lt;/ref&gt;


=== Krauma ===
[[Mynd:Vesturland 2023 04.jpg|thumb|195x195dp|Krauma árið 2023.]]
Krauma opnaði [[24. október]] [[2017]] í [[Reykholtsdalur|Reykholtsdal]] í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]] á [[Vesturland|Vesturlandi]]. Í stað hefðbundna baðlóna hefur Krauma fimm heita potta í stað stórrar laugar ásamt heilsulind og veitingastaða. Vatn í pottana kemur [[Deildartunguhver]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/10/06/ny_laug_vid_deildartunguhver/|title=Ný náttúrulaug við Deildartunguhver|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt;
=== GeoSea Geothermal Sea Baths ===
Fyrsta skóflustunga að sjóböðum á [[Húsavík]] var tekin í [[september]] [[2016]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/sjobodin-vid-husavik-verda-opnud-2018/|title=Sjóböðin við Húsavík verða opnuð 2018 - RÚV.is|date=2016-09-14|website=RÚV|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt; Baðlónið GeoSea Geothermal Sea Baths var opnað [[31. ágúst]] [[2018]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/08/29/opnad_i_sjobod_i_fogru_umhverfi/|title=Opnað í sjóböð í fögru umhverfi|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt; Tímaritið [[Time]] nefndi baðlónið á lista yfir 100 bestu staðina til þess að heimsækja á heimsvísu árið [[2019]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://verkis.com/news/time-chose-geosea-sea-baths-as-one-of-the-worlds-greatest-places/|title=Time chose Geosea sea baths as one of the world's greatest places|last=hulda|date=2019-08-26|website=www.verkis.com|language=en-US|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt;

=== Vök Baths ===
Vök Baths við [[Urriðavatn (Egilsstaði)|Urriðavatn]] skammt frá [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]] á [[Austurland|Austurlandi]] opnaði í [[júlí]] [[2019]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.efla.is/frettir-og-blogg/natturulaugar-vok-baths-opna|title=EFLA - Náttúrulaugar Vök Baths opna|website=EFLA Engineers|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Jarðhitinn í [[Urriðavatn (Egilsstaði)|Urriðavatni]] uppgötvaðistþegar ákveðnar tuskuvakir héldu sér á vatninu sama hvernig frysti. Vakirnar voru í þá daga notaðar til að þvotta á vetrum þegar erfitt var að komast í vatn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vokbaths.is/um-okkur/|title=Um okkur {{!}} Vök Baths|language=is-IS|access-date=2025-10-18|archive-date=2025-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20251006223141/https://vokbaths.is/um-okkur/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Framkvæmdir hófust í [[júlí]] [[2018]] með sundlaug, bar og tveggja sundlauga á vatninu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2018752052d/bjoda-gestum-ad-bada-sig-i-volgum-vokum-uti-i-vatni|title=Bjóða gestum að baða sig í volgum vökum úti í vatni - Vísir|last=Unnarsson|first=Kristján Már|date=2018-12-07|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;
[[Mynd:Sky Lagoon Exterior.jpg|thumb|Sky Lagoon árið 2021.]]

=== Sky Lagoon ===
Sky Lagoon á [[Kársnes|Kárnesi]] í [[Kópavogur|Kópavogi]] opnaði þann [[30. apríl]] [[2021]]. Framkvæmdakostnaður var fimm milljarðar samkvæmt [[Viðskiptablaðið|Viðskiptablaðinu]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://verkis.com/news/time-chose-geosea-sea-baths-as-one-of-the-worlds-greatest-places/|title=Time chose Geosea sea baths as one of the world's greatest places|last=hulda|date=2019-08-26|website=www.verkis.com|language=en-US|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt; Eitt aðalsmerki baðlónsins er sjö skrefa ferðalag um lónið. Baðlónið er næststærsta á Íslandi á eftir [[Bláa lónið|Bláa lóninu]]. Fyrst var tilkynnt um verkefnið í [[júlí]] [[2019]] þegar kandíska fyrirtækið VIAD fjárfesti í verkefninu, og í [[desember]] [[2019]] var tilkynnt um opnun árið [[2021]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2019542489d/kanadiskt-felag-fjarfestir-i-badloni-a-karsnesi|title=Kanadískt félag fjárfestir í baðlóni á Kársnesi - Vísir|last=Eysteinsson|first=Andri|date=2019-07-29|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2019796859d/nytt-badlon-opnar-i-karsnesi-arid-2021|title=Nýtt baðlón opnar í Kársnesi árið 2021 - Vísir|last=Ólafsdóttir|first=Kristín|date=2019-05-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-17}}&lt;/ref&gt;


=== Skógarböðin (Forest Lagoon) ===
Fyrst var tilkynnt um opnun baðlóns í skóginum við [[Vaðlaheiði]] í grend við [[Akureyri]] í [[maí]] [[2021]], eftir að hjónin Finnur Aðalbjörnsson og Sigríður María Hammer festu kaup á jörð á svæðinu ári fyrr.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/05/01/skogarbodin_opnud_i_februar_2022/|title=Skógarböðin opnuð í febrúar 2022|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Skógarböðin opnuðu þann [[22. maí]] [[2022]] með notkun vatns sem fannst við gerð [[Vaðlaheiðargöng|Vaðlaheimaganga]] árið [[2018]]. Í lóninu er stór laug, önnur minni, kaldur pottur og sána. Auk þess má finna þar tvo bari í laugunum.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2022/05/22/skogarbodin_opnud_i_dag/|title=Skógarböðin opnuð í dag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

=== Sjóböðin í Hvammsvík (Hvammsvík Hot Springs) ===
Þann [[14. júlí]] [[2022]] opnaði athafnamaðurinn [[Skúli Mogensen]] sjóböðin í [[Hvammsvík]] staðsett í [[Hvalfjörður|Hvalsfirði]] á [[Vesturland|Vesturlandi]]. Böðin voru byggð ofan á vinsælum náttúruböðum sem að voru í fjöruborðinu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/skuli-opnar-sjobod-i-hvammsvik/|title=Skúli opnar sjóböð í Hvammsvík|website=www.vb.is|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt; Þjónustuhús lónsins var byggt á gömlum braggagrunni frá [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]] sem að má finna víða í [[Hvammsvík]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/skuli-opnar-sjobod-i-hvammsvik/|title=Skúli opnar sjóböð í Hvammsvík|website=www.vb.is|access-date=2025-10-15}}&lt;/ref&gt;

=== Hálendisböðin ===
Hálendisböðin á [[Kerlingarfjöll|Kerlingarfjalli]] á [[Miðhálendið|hálendinu]] opnaðu sumarið [[2024]] í húsnæði hótels og veitingaaðstöðu. Böðin eru rekin af ''Bláa lóninu hf''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/halendisbodin-opna-i-kerlingarfjollum/|title=Hálendisböðin opna í Kerlingarfjöllum|website=www.vb.is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Í böðunum eru heitar setlaugar, kaldur pottur og  sána með útsýni yfir fjallgarðinn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dfs.is/2024/07/01/halendisbodin-opna-i-kerlingarfjollum/|title=Hálendisböðin opna í Kerlingarfjöllum|last=Valentínusson|first=Björgvin Rúnar|date=2024-07-01|website=DFS.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

=== Laugarás Lagoon ===
Laugarás Lagoon opnaði í [[Laugarás (Árnessýslu)|Laugarási]] í [[Bláskógabyggð|Bláskógarbyggð]] við bakka [[Hvítá (Árnessýslu)|Hvítáar]], þann [[15. október]] [[2025]]. Verkefnið kostaði þrjá milljarða króna.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252789738d/fimm-tiu-ny-storf-i-blaskogabyggd-vegna-nys-badlons|title=Fimm­tíu ný störf í Bláskógabyggð vegna nýs baðlóns - Vísir|last=Hreiðarsson|first=Magnús Hlynur|date=2025-10-15|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Framkvæmdir hófust í [[september]] [[2023]] og áttu upphaflega að heita Árböðin. Lónið er staðsett á tveimur hæðum sem gengið er í gegn inni í fossi. Á útisvæði eru tvær sánur, útisturtur, kaldur pottur og heitur pottur í rjóðri.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/15/thusund_fermetra_badlon_opnad_i_dag/|title=Þúsund fermetra baðlón opnað í dag|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

== Fyrirhuguð baðlón ==

=== Væntanleg verkefni ===

==== Vestmannaeyjar ====
Í [[desember]] [[2020]] var tilkynnt að uppbygging baðlóns í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] væri í smíðum á svæði sem að er kallað skansinn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vestmannaeyjar.is/mannlif/frettir/badlon-i-vestmannaeyjum|title=Baðlón í Vestmannaeyjum|website=Vestmannaeyjarbær|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Í [[nóvember]] [[2024]] tilkynnti fyrirtækið ''Lavaspring Vestmannaeyjar ehf.'' fyrirætlanir sínar um að reisa hótel og baðlón á skansinum.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/426438|title=Langstærsta verkefni sem farið hefur verið í - RÚV.is|last=Guðmundsdóttir|first=Ingibjörg Sara|date=2024-11-03|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Stefnt er að opnun á árinu [[2026]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2025/01/03/stefnt_ad_opnun_i_vestmannaeyjum/|title=Stefnt að opnun í Vestmannaeyjum|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Skagaströnd ====
Tilkynnt var um uppbyggingu baðlóns við Hólanes á [[Skagaströnd (sveit)|Skagaströnd]] á [[Norðurland|Norðurlandi]] í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2021]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.skagastrond.is/is/moya/news/glaesileg-badlon-risa-a-skagastrond|title=Glæsileg baðlón rísa á Skagaströnd|last=Skagaströnd|website=Skagaströnd|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Tilkynnt var um afhendingu sveitarfélagsins [[Skagaströnd|Skagastrandar]] fyrir vatni vegna uppbyggingar á lóninu í [[janúar]] [[2022]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2022-01-10-rarik-tryggir-heitt-vatn-fyrir-badlon-a-skagastrond/|title=RARIK tryggir heitt vatn fyrir baðlón á Skagaströnd - RÚV.is|date=2022-01-10|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== World Class Fitjar ====
Í [[september]] [[2021]] var tilkynnt að líkamsræktarstöðin [[World Class]] hygðist opna stærðarinnar baðlón með hóteli og líkamsræktarstöð við Fitjar í [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vf.is/vidskipti/world-class-byggir-heilsuraektarstod-og-heilsuhotel-a-fitjum|title=World Class byggir heilsuræktarstöð og heilsuhótel á Fitjum|website=www.vf.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Búist er við að lónið opni árið [[2028]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://worldclass.is/tilkynning/worldclass_wellnesshotel|title=Eitt veglegasta heilsulónið er farið að mótast {{!}} World Class|website=worldclass.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Mountain Lagoon ====
Í [[júlí]] [[2022]] fram umhverfismat vegna Mountain Lagoon sem rísa á við Skíðaskálann í Hveradölum í [[Ölfus|Ölfusi]]. Baðlónið mun nota vatn frá [[Hellisheiðarvirkjun]] og vera á stærð við [[Bláa lónið]], að sögn aðstandanda.&lt;ref&gt;https://www.olfus.is/static/files/Skipulag/2022/hveradalir-alit-skipulagsstofnunnar-um-umhverfismat.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://vatnsidnadur.net/2025/01/16/badlon-verda-26-lon/|title=Baðlón – Verða 26 lón|last=Vatnsidnadur|date=2025-01-16|website=Vatnsiðnaður|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Breiðin ====
Árið [[2022]] var kynnt sigurtillaga hugmyndasamkeppni um Breiðina á [[Akranes|Akranesi]], um opnun baðlóns og hótels.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/lifandi-samfelag-vi%C3%B0-sjo-hlytur-fyrstu-verdlaun-i-hugmyndasamkeppni|title=Lifandi samfélag við sjó hlýtur fyrstu verðlaun í hugmyndasamkeppni um framtíð Breiðarinnar á Akranesi - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Fjallaböðin í Þjórsárdal ====
Fyrsta skóflustungan að Fjallaböðunum í [[Þjórsárdalur|Þjórsárdal]] í eigu ''Bláa lónsins hf.'', var tekin á [[Suðurland|Suðurlandi]] af [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínu Jakobsdóttur]] forsætisráðherra í [[nóvember]] [[2022]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dfs.is/2022/11/04/fjallabodin-i-thjorsardal-verda-ad-veruleika/|title=Fjallaböðin í Þjórsárdal verða að veruleika|last=Lárusdóttir|first=Helga Guðrún|date=2022-11-04|website=DFS.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Í [[ágúst]] [[2023]] var greint frá því að fjallaböðin væru ekki í umhverfismati þegar að verkefnið var stækkað um helming. Böðin verða í grunni gömlu Þjórsárdalslaug.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-08-26-fjallabodin-ekki-i-umhverfismat-thratt-fyrir-staekkun-390455/|title=Fjallaböðin ekki í umhverfismat þrátt fyrir stækkun - RÚV.is|last=Ómarsdóttir|first=Alma|date=2023-08-26|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Í [[ágúst]] [[2025]] var greint frá því að uppsteyta á mannverkinu, sem að verður að mestu leyti inni í fjallinu [[Rauðukambar]] væri hafin. Í mannverkinu verður einnig hótel og verður stefnt að opnun vorið [[2028]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252767667d/fram-kvaemdir-vid-fjallabodin-i-fullum-gangi|title=Fram­kvæmdir við Fjallaböðin í fullum gangi - Vísir|last=Pétursdóttir|first=Lillý Valgerður|date=2025-08-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Krossavíkurböðin ====
Við [[Krossavík]] við [[Hellissandur|Hellissand]] á [[Snæfellsnes|Snæfellsnesi]] hyggst leikarinn og athafnamaðurinn Kári Viðarsson reisa baðstað.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Deiluskipulag fyrir böðin var samþykkt árið [[2022]].&lt;ref&gt;https://www.snb.is/static/files/eldra/2023/01/2022-09-umhverfismatsskyrsla-krossavik.pdf&lt;/ref&gt;

==== Langisandur ====
Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2023]] var tilkynnt að fyrirhugað væri uppbygging hótels og baðlóns við [[Langisandur|Langasand]] á [[Akranes|Akranesi]], þar sem að nú þegar er strandstaðurinn Guðlaug.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/03/07/hotel_badlon_og_heilsulind_vid_langasand/|title=Hótel, baðlón og heilsulind við Langasand|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Hvítisandur ====
Tilkynnt var um sjóböð við Hvítasand á [[Önundarfjörður|Önundarfirði]] skammt frá [[Ísafjörður|Ísafirði]] á [[Vestfirðir|Vestjförðum]] í [[ágúst]] [[2023]]. Böðin munu nýta varmaorku úr sjó til að hita laug, potta og sturtur og verða staðsett í gamalli sandnámu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/08/09/samid_um_land_undir_sjobod_i_nundarfirdi/|title=Samið um land undir sjóböð í Önundarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Brákarey ====
Í [[júní]] [[2024]] spratt upp hugmynd um opnun baðlóns og hótels á [[Brákarey]] í [[Borgarnes|Borgarnesi]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/06/06/leggja_fram_stortaekar_hugmyndir_um_brakarey/|title=Leggja fram stórtækar hugmyndir um Brákarey|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Hoffell ====
Í [[júní]] [[2024]] keypti ''Bláa lónið hf.'' jörð í [[Hoffell|Hoffelli]] við rætur [[Vatnajökull|Vatnajökuls]] skammt frá [[Höfn í Hornafirði]]. Þar mun rísa baðlón og hótel sem mun hafa útsýni yfir jökullón [[Hoffellsjökull|Hoffellsjökuls]]. Baðlónið mun vera fyrsta í heiminum þar sem að allt vatn mun vera endurnýtt.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242587222d/blaa-lonid-kaupir-hof-fell-og-stefnir-a-badlon|title=Bláa lónið kaupir Hof­fell og stefnir á baðlón - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2024-06-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Reykjaböðin ====
Frakvæmdir hófust í [[september]] [[2024]] við náttúruböð á Árhólmasvæðinu í [[Hveragerði]]. Böðin eru fyrsti áfanginn í ellefu þúsund fermetra heildstæðri ferðaþjónustu sem rísa mun á svæðinu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/framkvaemdir-hafnar-vid-reykjabodin-i-hveragerdi/|title=Framkvæmdir hafnar við Reykjaböðin í Hveragerði|website=www.vb.is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Stefnt er að opnun í upphafi árs [[2026]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hamingjuhofn.is/reykjabodin-i-reykjadal-opna-a-naesta-ari/|title=Reykjaböðin í Reykjadal opna á næsta ári|website=https://hamingjuhofn.is/|language=is-IS|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Crater Lagoon ====
Í [[september]] [[2024]] var tilkynnt að baðlón á stærð við [[Bláa lónið]] myndi opna í Hveradölum í [[Ölfus|Ölfusi]] á [[Suðurland|Suðurlandi]], með vinnutitilinn Crater Lagoon.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ellidi.is/pistlar/baln-lfusi|title=Baðlón í Ölfusi|website=Elliði.is|language=en-GB|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Stefnt er að opnun árið [[2028]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.on.is/frettir/nytt-badlon-eitt-af-verkefnum-innan-jardhitagards-on|title=Nýtt baðlón eitt af verkefnum innan Jarðhitagarðs ON|website=www.on.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

=== Eldri hugmyndir ===

==== Perlan ====
Í [[júní]] [[2024]] var tilkynnt um að Zeppelin Arkitektar vildu endurvekja rúmlega tíu ára gamla hugmynd um að leitast eftir samstarfsaðila til þess að kaupa [[Perlan|Perluna]] í [[Reykjavík]] og breyta í baðlón, heilsulind og hótel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242590172d/endur-vekja-gamlan-draum-um-heilsu-lind-i-perlunni|title=Endur­­vekja gamlan draum um heilsu­lind í Perlunni - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2024-06-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Efri-Reykir ====
Í [[nóvember]] [[2016]] var tilkynnt um opnun baðlóns og hótels við [[Biskupstungur|Efri-Reyki]] í [[Bláskógabyggð]] á [[Suðurland|Suðurlandi]] í teikningu Zeppelin Arkitekta.&lt;ref&gt;https://vatnsidnadur.net/wp-content/uploads/2016/12/efri-reykir.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://icelandictimes.com/is/badlon-og-100-herbergja-hotel-a-efri-reykjum-a-teiknibordinu/|title=Baðlón og 100 herberga hótel á Efri-Reykjum á teikniborðinu|last=Editorial|date=2018-03-28|website=Icelandic Times|language=is-IS|access-date=2025-10-18}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Í [[nóvember]] [[2020]] var tilkynnt að unnið væri að fjármögnun á verkefninu, sem var talið kosta um sjö milljarða.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbl.is/frettir/sjo-milljarda-krona-badlon-og-100-herbergja-hotel-a-teiknibordinu|title=Sjö milljarða króna baðlón og 100 herbergja hótel á teikniborðinu|website=www.bbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

==== Mermaid Geothermal Spa ====
Í [[desember]] [[2021]] var tilkynnt um uppbyggingu sjóbaða að nafni Mermaid Geothermal Spa á [[Garður (bær)|Garði]] á [[Reykjanes|Reykjanesi]]. Framkvæmdir voru fyrirhugaðar kosta milljarð króna.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://icelandmonitor.mbl.is/news/news/2021/12/16/mermaid_geothermal_spa_planned_on_reykjanes_peninsu/|title=Mermaid Geothermal Spa Planned on Reykjanes Peninsula|website=Iceland Monitor|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
[[Flokkur:Sund á Íslandi]]
[[Flokkur:Afþreying á Íslandi]]</text>
      <sha1>47vrfkvzaan4rd9ga9i6oscjq5m1cot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magnús Þórhallsson skrifari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189474</id>
    <revision>
      <id>1963074</id>
      <parentid>1957199</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="4h9ml6iykvd6nzuclvo0xnvmtrpvrfj" xml:space="preserve">[[Mynd:HakonTheOldAndSkule-Flateyjarbok.jpg|alt=|thumb|240x240px|Mynd í handritinu ''[[Flateyjarbók]]'' gerð af Magnúsi Þórhallssyni.]] '''Magnús Þórhallsson''' var íslenskur [[Prestur|prestur]] og annar tveggja skrifara (hinn var [[Jón Þórðarson skrifari|Jón Þórðarson]]) sem rituðu handritið [[Flateyjarbók]] fyrir bóndann [[Jón Hákonarson]] í [[Víðidalstunga|Víðidalstungu]]. Magnús bar ábyrgð á seinni hluta handritsins eftir að Jón Þórðarson fór frá Íslandi til [[Noregur|Noregs]] vorið 1388. Magnús bætti einnig við þremur blöðum fremst í handritið, teiknaði upphafsstafi og lýsti (myndskreitti) allt handritið. &lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://arnastofnun.is/is/flettibok-flateyjarbok|titill=Flettibók: Flateyjarbók|útgefandi=Árnastofnun}}&lt;/ref&gt;  
Mjög lítið er vitað um ævi Magnúsar. Prestur að nafni Magnús Þórhallsson, sem talið er að sé sami maðurinn, er fyrsta vitnið sem nefnt er í tveimur bréfum sem skrifuð voru 2. apríl 1397 varðandi land sem [[Þorsteinn Snorrason ábóti]] á [[Helgafellsklaustur|Helgafelli]], keypti. Í ljósi þessa er talið að Magnús hafi verið prestur þar á þeim tíma. Talið er að Magnús hafi stundað nám við annan skóla en Jón Þórðarson, þar sem rithendur þeirra er mjög ólíkar.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=The Development of Flateyjarbók: Iceland and the Norwegian Dynastic Crisis of 1389.|höfundur=Ashman Rowe, Elizabeth|útgefandi=The Viking Collection: Studies in Northern civilization. Vol. 15. Gylling: The University Press of Southern Denmark.|bls=17|ár=2005|ISBN=87-7838-927-5}}&lt;/ref&gt; Það er hins vegar óþekkt hvar Magnús menntaðist. Auk handrita frá Helgafelli tengist Magnús ritstofunni ([[latína]]: ''scriptorium'') á [[Munkaþverárklaustur|Munkaþverá]]. [[Bókmenntafræði|Bókmenntafræðingurinn]] Stefan Drechsler hefur bent á að Magnús hafi hugsanlega hafið feril sinn sem [[Benediktsregla|Benediktsmunkur]] í klaustrinu á Munkaþverá.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Bókaheimild|titill=Illuminated manuscript production in Medieval Iceland: Literary and Artistic Activities of the Monastery at Helgafell in the Fourteenth Century|höfundur=Drechsler, Stefan|útgefandi=Brepols Manuscripta Publications in Manuscript Research|ISBN=9782503589022|ár=2021}}&lt;/ref&gt;

[[Prófessor]] [[Stefán Karlsson prófessor|Stefán Karlsson]] taldi að Magnús hafi sennilega skrifað að minnsta kosti að hluta handritið [[Vatnshyrna]], hann byggir það á hversu svipuð rithönd og uppsetning Flateyjarbókar handritsins sé því afriti af Vatnshyrnu sem [[Árni Magnússon]] gerði.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Um Vatnshyrnu |höfundur=Stefán Karlsson|útgefandi=Opuscula 4 Bibliotheca Arnamagnæana (30)|ár=1970|bls=279-303}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Vatnshyrna var einnig var skrifuð fyrir Jón Hákonarson. Rithönd Magnúsar er einnig að finna í tveimur línum neðst á blaðsíðu 51v í handritinu [[Hulda-Hrokkinskinna|Hulda]] ([https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0066 AM 66 fol].) og á því eina skinnblaði sem varðveitir [[Grega saga|Grega sögu]]. ([https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0567-XXVI AM 567 XXVI 4to]). Auk þessa er talið að hann hafi lýst handritið [https://handrit.is/manuscript/view/da/AM02-0226 AM 226 fol], sem inniheldur [[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]], [[Alexanders saga|Alexanders sögu]], Rómverja sögu og [[Gyðinga saga|Gyðinga sögu]], og unnið að [https://handrit.is/manuscript/view/is/AM04-0139 AM 226 fol] ([[Jónsbók]]).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Tenglar==

* Stefán Karlsson (2000) Um Vatnshyrnu. í Stafkrókar: Ritgerðir eftir Stefán Karlsson gefnar út í tilefni af sjötugsafmæli hans 2. desember 1998, ritstýrt af Stefán Karlsson og Guðvarður Már Gunnlaugsson. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, bls 355.
* Sigurgeir Steingrímsson. (2002). „Árni Magnússon“. ''Handritin.'' Ritgerðir um íslensk miðaldahandrit, sögu þeirra og áhrif. Ritstjórn: Gísli Sigur!sson og Vésteinn Ólason. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi. bls. 85-99.
* Soffía Guðmundsdóttir og Laufey Guðnadóttir. (2002). “Bókagerð á miðöldum“. ''Handritin.'' Ritgerðir um íslensk miðaldahandrit, sögu þeirra og áhrif. Ritstjórn: Gísli Sigurðsson og Vésteinn Ólason. Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi. Reykjavík, bls. 45-61.
* [https://heimskringla.no/wiki/Flateyjarb%C3%B3k Flateyjarbók] Útgáfa Guðbrands Vigfússonar og Carls Rikards Unger, 1860-1868, (Heimskringla.no).
* [https://www.arnastofnun.is/page/thekkthandrit_flateyjarb Flateyjarbók — Stofnun Árna Magnússonar].
* [https://handrit.is/en/manuscript/view/is/GKS02-1005 Flateyjarbók á Handrit.is].

==Tilvísanir==

{{Reflist}}

[[Flokkur:Íslensk handrit]] [[Flokkur:Íslenskir sagnaritarar]]
[[Flokkur:Íslenskir prestar]]
[[Flokkur:Íslendingar á 14. öld]]</text>
      <sha1>4h9ml6iykvd6nzuclvo0xnvmtrpvrfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þú lifir aðeins tvisvar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189541</id>
    <revision>
      <id>1963157</id>
      <parentid>1949282</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1963157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4254" sha1="mvzh3kh9d1tix01tcpef5w072a7kcpw" xml:space="preserve">{{skáletrun}}
[[File:You Only Live Twice (1967), trailer.webm|thumb|thumbtime=178|upright=1.2|Stikla fyrir myndina.]]
'''''Þú lifir aðeins tvisvar''''' ([[enska]]: ''You Only Live Twice'') er bresk [[njósnamynd]] frá 1967 og fimmta [[James Bond]]-kvikmyndin sem [[Eon Productions]] framleiddu. Handritið var skrifað af [[Roald Dahl]] (sem var góður vinur Flemings) og byggðist aðeins lauslega á samnefndri skáldsögu [[Ian Fleming]] frá 1964.&lt;ref&gt;{{cite book |title=The complete James Bond movie encyclopedia |url=https://archive.org/details/completejamesbon0000rubi_w2j9 |first=Steven Jay |last=Rubin |publisher=Contemporary Books |year=2003 |isbn=978-0-07-141246-9 |page=[https://archive.org/details/completejamesbon0000rubi_w2j9/page/96 97]}}&lt;/ref&gt; Þetta var fyrsta Bondmyndin sem [[Lewis Gilbert]] leikstýrði og sú fyrsta sem lét sögur Flemings lönd og leið. Aðeins nokkrar persónur og staðir úr bókinni voru höfð með, en sagan var allt önnur.

[[Sean Connery]] leikur aðalhlutverkið, breska leyniþjónustumanninn James Bond. Hann er sendur til [[Japan]]s eftir að glæpasamtökin SPECTRE hafa rænt sovéskum og bandarískum mönnuðum [[geimfar|geimförum]] á braut um jörðu með sérútbúnu geimfari. Risaveldin kenna hvert öðru um sem eykur hættu á kjarnorkustyrjöld á tímum [[kalda stríðið|kalda stríðsins]]. Eftir að hafa lent í átökum við fulltrúa SPECTRE hjá stórfyrirtækinu Osato Chemicals í [[Tókýó]] rekur Bond slóð samtakanna til fjarlægrar eldfjallaeyju. Þar mætir hann höfuðpaur SPECTRE, Ernst Stavro Blofeld ([[Donald Pleasence]]), í eigin persónu í fyrsta sinn. Fram kemur að tilraunir SPECTRE til að hefja stríð milli risaveldanna séu að undirlagi Asíuríkis, sem gefið er í skyn að sé [[Kína]].&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |author-link=Jeremy Black (historian) |year=2005 |title=The Politics of James Bond: From Fleming's Novels to the Big Screen |publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-6240-9 |page=122|url=https://archive.org/details/politicsofjamesb0000blac/page/122}}&lt;/ref&gt; [[Þyrla|Þyrlur]] eru áberandi í myndinni, þar á meðal [[þyrilvængja]] af gerðinni [[Wallis WA-116 Agile]], og í lokaatriðinu berjast sérþjálfaðar [[ninja|ninjur]] frá japönsku leyniþjónustunni við útsendara SPECTRE. [[Toho Studios]] í Tókýó sáu um hluta framleiðslunnar í Japan.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kalat, David|title=A Critical History and Filmography of Toho's Godzilla Series|publisher=McFarland &amp; Company|year=2007|page=89}}&lt;/ref&gt; Titillagið var flutt af [[Nancy Sinatra]].&lt;ref name=&quot;James Bond 2014&quot;&gt;{{cite book|author=Burlingame, Jon|title=The Music of James Bond|url=https://archive.org/details/musicofjamesbond0000burl|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=978-0199358854}}&lt;/ref&gt;

Meðan á tökum stóð í Japan var tilkynnt að Connery myndi ekki snúa aftur sem Bond, en árið 1971 lék hann þó hlutverkið einu sinni enn fyrir Eon, í ''[[Demantar svíkja aldrei]]''. Seinna lék hann svo í [[Warner Bros]]-myndinni ''[[Segðu aldrei aftur aldrei]]'' 1983. ''Þú lifir aðeins tvisvar'' fékk jákvæða dóma og halaði inn 111 milljón dala tekjur af kvikmyndahúsum.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://the-numbers.com/movies/1967/0YOLT.php |title=You Only Live Twice |work=The Numbers |publisher=Nash Information Service |access-date=31 January 2008 |archive-date=5 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205102542/http://www.the-numbers.com/movies/1967/0YOLT.php |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Samt var þetta fyrsta Bondmyndin sem þénaði minna en fyrri mynd. Þetta stafaði meðal annars af ofgnótt njósnamynda og kaldastríðsmynda í kvikmyndahúsum. Þar á meðal var Bondmyndin ''[[Casino Royale (kvikmynd frá 1967)|Casino Royale]]'' frá [[Columbia Pictures]] með [[David Niven]] í aðalhlutverki. Á Íslandi kom bók Flemings út í íslenskri þýðingu árið 1966. Myndin var frumsýnd í [[Tónabíó]]i í mars 1972.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|3242439|Tónabíó|blað=Vísir|dags=29.3.1972|bls=13}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{James Bond-kvikmyndir}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:James Bond-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1967]]</text>
      <sha1>mvzh3kh9d1tix01tcpef5w072a7kcpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblíuþýðingar á íslensku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190071</id>
    <revision>
      <id>1963075</id>
      <parentid>1962851</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3943" sha1="szyefvtqtcpcuptrtvq76q4vjj9e1gp" xml:space="preserve">'''Biblíuþýðingar á íslensku''' eru [[þýðing]]ar á [[Biblían|Biblíunni]] eða einstökum hlutum hennar á [[íslenska|íslensku]]. Slíkar þýðingar eru til frá miðöldum, en fyrsta heildarþýðingin var [[Guðbrandsbiblía]] sem kom út á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum í Hjaltadal]] árið 1584.

Þegar Íslendingar tóku kristni um það bil árið 1000, þurftu menn að geta útskýrt hinn nýja sið fyrir almenningi í landinu. Meðal hins fyrsta sem ritað var á íslensku voru „þýðingar helgar“, sem getur bæði átt við ýmiss konar trúarlegar útleggingar, en einnig þýðingar á ritum Biblíunnar. Elstu biblíutextar sem til eru á íslensku eru taldir frá 12. öld, og er þar yfirleitt um að ræða stutta kafla eða tilvitnanir í Biblíuna. Á 13. öld virðist hafa verið unnið markvissar að því að þýða og endursegja einstök rit Biblíunnar, og var þessum þýðingum safnað saman um 1350 í ritsafn sem kallað er [[Stjórn (Biblíuþýðing)|Stjórn]]. Ekki er útlilokað að öll Biblían hafi verið til í íslenskri þýðingu á 14. öld, en ekki hefur tekist að sýna fram á það. Biblía [[Kaþólsk trú|kaþólsku kirkjunnar]] var eingöngu á [[Latína|latínu]], svonefnd [[Vúlgata]].

Með [[siðaskiptin|siðaskiptunum]] þurfti íslenska Biblíu. [[Oddur Gottskálksson]] steig fyrsta skrefið og þýddi Nýja testamentið á íslensku, og fékk það gefið út í Hróarskeldu 1540. Þýðingin var gerð eftir Vúlgataútgáfunni á latínu, en Oddur studdist einnig við þýska þýðingu [[Lúther|Marteins Lúthers]].

[[Guðbrandur Þorláksson]] lauk svo verkinu og gaf út heildarþýðingu biblíunnar á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] 1584. 
Þýðing Guðbrandsbiblíu byggir á biblíu Lúthers og hinni dönsku biblíu Kristjáns 3. Nýja testamentið í Guðbrandsbiblíu er texti Odds Gottskálkssonar með lagfæringum. Ekki er vitað hverjir þýddu Gamla testamentið. Talið er að Oddur Gottskálksson hafi þýtt [[Davíðssálmar|Sálmana]] og [[Gissur Einarsson]] hefur verið talinn þýðandi [[Orðskviðir Salómons|Orðskviða Salómons]] og [[Síraksbók]]ar. Hugsanlegt er að Guðbrandur hafi sjálfur þýtt önnur rit Gamla testamentisins.&lt;ref&gt;{{cite book|series=Ritröð Guðfræðistofnunar – Studia theologica islandica|volume=4|title=Biblíuþýðingar í sögu og samtíð|location=Reykjavík|publisher=Guðfræðistofnun Háskóla Íslands|year=1990|author=Stefán Karlsson|pp=145–174|isbn=0001000268}}&lt;/ref&gt;

[[Hið íslenska Biblíufélag]] var stofnað 1815 og hefur síðan séð um íslenskar útgáfur Biblíunnar.

== Listi yfir útgáfur ==
Alls liggja fyrir 11 heildarútgáfur Biblíunnar á íslensku, og hefur þýðingin verið endurskoðuð meira eða minna í þeim flestum. 

Útgáfurnar eru þessar:
* [[Guðbrandsbiblía]], Hólum 1584
* [[Þorláksbiblía]], Hólum 1637-1644
* [[Steinsbiblía]], Hólum 1728 (1734)
* [[Waysenhússbiblía]], Kaupmannahöfn 1747
* [[Grútarbiblía]], eða Biblía [[Ebenezer Henderson|Hendersons]], Kaupmannahöfn 1813
* [[Viðeyjarbiblía]], Viðey 1841
* [[Reykjavíkurbiblía]], Reykjavík 1859
* [[Lundúnabiblía]], London 1866
* [[Biblía 20. aldar]], 1908-1912 (oft endurprentuð)
* [[Biblían 1981]], Reykjavík 1981
* [[Biblía 21. aldar]], Reykjavík 2007

Af útgáfum Nýja testamentisins má nefna:

* [[Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar]] Hróarskeldu 1540
* Nýja testamenti Guðbrands, Hólum 1609
* Waysenhúss-Nýja testamenti, Kaupmannahöfn 1746 og 1750
* Nýja testamenti [[Ebenezer Henderson|Hendersons]], Kaupmannahöfn 1807
* Nýja testamentið, Viðey 1825 og 1827
* Nýja testamentið, Reykjavík 1851
* Nýja testamentið, Oxford 1863 og 1866
* Nýja testamentið, Akureyri og London 1903
* Nýja testamentið, Reykjavík 1906 og 1914 (oft endurprentað)

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
[[Flokkur:Íslenskar Biblíuútgáfur| ]]</text>
      <sha1>szyefvtqtcpcuptrtvq76q4vjj9e1gp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helge Ingstad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191012</id>
    <revision>
      <id>1963077</id>
      <parentid>1963050</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4573" sha1="gbxef7ogbrlk6603pcqsejqo7ft30zn" xml:space="preserve">[[Mynd:Helge Ingstad - 1942 - Oslo Museum.jpg|thumb|alt=Helge Ingstad - 1942 |Helge Ingstad - 1942 |vinstri]]
'''Helge Marcus Ingstad''' (fæddur 30. desember 1899 í Meråker, látinn 29. mars 2001) var norskur [[Lögfræði|lögfræðingur]], [[Rithöfundur|rithöfundur]] og sjálflærður [[Fornleifafræði|fornleifafræðingur]]. Hann er meðal annars þekktur fyrir að hafa, ásamt konu sinni, [[Anne Stine Ingstad]], fundið fornar norrænar búðir við [[L'Anse aux Meadows]] í [[Kanada]], sem eru heimildir um heimsóknir og mögulega búsetu norrænna manna í Norður-Ameríku um ár 1000.

Eftir að hafa útskrifast með embættisprófi (cand. jur.) í lögfræði árið 1922 starfaði hann fyrst sem aðstoðarmaður sýslumanns og síðar sem lögmaður í [[Levanger (sveitarfélag)|Levanger]].&lt;ref&gt; Skarstein, Frode: Helge Ingstad : En biografi, Oslo: Spartacus, 2010, ISBN 9788243005044&lt;/ref&gt; Hann fluttist til Kanada 1926 til að starfa sem loðdýraveiðimaður í [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéruðunum]] og dvaldi þar í fjögur ár. Við heimkomuna varð hann fljótt þekktur fyrir fyrstu bók sína, ''Pelsjegerliv blant Nord-Kanadas indianere'' (sem kom út 1931).

Ingstad var settur sem [[sýslumaður]] 1932 í austurhluta [[Grænland|Grænlands]] sem Norðmenn gerðu tilkall til og hernámu og kölluðu [[Land Eiríks rauða]]. Hann var þar til ársins 1933, þegar [[Alþjóðadómstóllinn í Haag]] úrskurðaði að [[Danmörk]] hefði rétt til alls Grænlands. Dvöl hans á Grænlandi leiddi til bókarinnar ''Øst for den store bre'', sem kom út árið 1935.

Ingstad varð sýslumaður á [[Svalbarði|Svalbarða]], þar sem hann starfaði frá 1933-35. Um það skrifaði hann bókina ''Landet med de kalde kyster'', sem var gefið út 1948.&lt;ref&gt;[ https://web.archive.org/web/20170118033550/http://www.polarhistorie.no/personer/Ingstad,%20Helge &quot;Helge Ingstad&quot;.] Norsk Polarhistorie.&lt;/ref&gt; Ingstad var í leiðangri til [[Apache|Apache-þjóðarinnar]] í [[Nýja-Mexíkó|Nýju Mexíkó]], frá 1936-1938 í leit að týnda ættbálki [[Geronimo]] og skrifaði ''Apache-indianerne - jakten på den tapte stamme'' um þá 1939. Hann fór í svipaðan leiðangur 1949-1950 til [[Nunamiut-inúítar|Nunamiut-inúíta]] í norðurhluta Alaska og skrifaði ''Nunamiut - blant Alaskas innlandseskimoer'' um þá 1951.

Anne Stine og Helge Ingstad fundu árið 1960 tóftir sem gátu verið leifar af fornri norrænni byggð á [[Nýfundnaland|Nýfundnalandi]]. Sjö sumur á árunum 1961 til 1968 hafði Anne Stine Ingstad forystu fyrir teymi þátttakenda frá [[Svíþjóð]], [[Ísland|Íslandi]], [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Noregur|Noregi]] við uppgröft og rannsóknir á L'Anse aux Meadows. Niðurstaða þessara rannsókna sýndi fram á norrænir menn hefðu komið til Ameríku 500 árum fyrir [[Kristófer Kólumbus]]. &lt;ref&gt; Wallace, Birgitta (March 2, 2018).[ https://thecanadianencyclopedia.ca/en/article/lanse-aux-meadows &quot;L'Anse aux Meadows&quot;.] Canadian Encyclopedia. Historica Canada. &lt;/ref&gt;
== Ritverk ==
* ''Pelsjegerliv – blant Nord-Canadas indianere'' (1931) Gyldendal ISBN: 9788205377547
* ''Øst for den store bre'' (1935), Gyldendal, ISBN: 9788205068209
* ''Apache-indianerne. Jakten på den tapte stamme'' (1939), Gyldenda. ISBN: 8276433693
* ''Klondyke Bill'' (1941) , Gyldendal.
* ''Siste båt'' (leikrit, 1946), Gyldendal
* ''Landet med de kalde kyster'' (1948), Gyldendal. ISBN: 9788205297357
* ''Nunamiut - blant Alaskas innlands-eskimoer'' (1951) Gyldendal Norsk Forlag, ISBN: 9788276434194
* ''Landet under Leidarstjernen'' (1959), Gyldendal Norsk Forlag
* ''Vesterveg til Vinland'' (1965), Gyldendal. ISBN: 8205303592
* ''The Norse Discovery of America'' (1985), Anne Stine Ingstad og Helge Ingstad, Norwegian University Press. ISBN: 8200070387
* ''Nunamiut Stories'' (1987), North Slope Borough Commission on Iñupiat History, Language and Culture. ISBN: 088150761X
* ''The Viking Discovery of America'' (1991), Breakwater Books Ltd., ISBN: 1550811584
== Heimildir ==
* Frode Skarstein (2010)  Helge Ingstad : En biografi.  Spartacus. ISBN: 9788243005044
* Benedicte Ingstad (2009): ''Eventyret – en biografi om Helge Ingstad''. Oslo: Gyldendal. ISBN: 978-82-05-39097-3
* Benedicte Ingstad (2010): ''Oppdagelsen – en biografi om Anne Stine og Helge Ingstad''. Oslo: Gyldendal. ISBN: 978-82-05-39554-1
== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;
{{DEFAULTSORT:Ingstad, Helge}}
{{fd|1899|2001}}
[[Flokkur:Norskir fornleifafræðingar]]
[[Flokkur:Norskir landkönnuðir]]</text>
      <sha1>gbxef7ogbrlk6603pcqsejqo7ft30zn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anne Stine Ingstad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191013</id>
    <revision>
      <id>1963078</id>
      <parentid>1963056</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3157" sha1="2vcbiae3jti2l574fj8nfjrhiy7ayg9" xml:space="preserve">[[Mynd:Anne Stine Moe Ingstad (1918-1997) (5494474208).jpg|alt=Anne Stine Ingstad við uppgröft í L'Anse aux Meadows 1963|thumb|Anne Stine Ingstad við uppgröft í L'Anse aux Meadows 1963]]
'''Anne Stine Ingstad''' (skírð '''Anne Kirstine Moe'''; 1918–1997) var norskur [[Fornleifafræði|fornleifafræðingur]], þekktust fyrir rannsóknir við [[L'Anse aux Meadows]] á norðurhluta [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]] í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador|Nýfundnalandi og Labrador]] í [[Kanada]]. Ásamt eiginmanni sínum [[Helge Ingstad]],  fann hún ótvíræð heimildir um norræna byggð þar frá um 1000 e.Kr.

== '''Líf og starf''' ==
Anne Stine Moe fæddist 11. febrúar 1918 í [[Lillehammer]] í Noregi og ólst þar upp. 

Hún lærði fornleifafræði á sjötta áratug síðustu aldar og lauk meistaragráðu í norrænni fornleifafræði við [[Óslóarháskóli|Háskólann í Ósló]] árið 1960. Hún skrifaði aðallega um [[Steinöld|steinöldina]] í upphafi vísindastafs hennar. Hún starfaði einnig um stutt skeið sem forstöðumaður [[Skógræktarsafn Noregs|Skógræktarsafns Noregs]], á árunum 1960–1961.

Anne Stine og Helge Ingstad fundu árið 1960 tóftir sem gátu verið leifar af fornri norrænni byggð á Nýfundnalandi. Sjö sumur á árunum 1961 til 1968 hafði Anne Stine Ingstad forystu fyrir teymi þátttakenda frá [[Svíþjóð]], [[Ísland|Íslandi]], [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Noregur|Noregi]] við uppgröft og rannsóknir á L'Anse aux Meadows. Niðurstaða þessara rannsókna sýndi fram á norrænir menn hefðu komið til Ameríku 500 árum fyrir [[Kristófer Kólumbus]].&lt;ref&gt;[https://polarklubben.org/wp-content/uploads/2016/10/PB_1997-1998.pdf Tore Gjelsvik: ''Anne Stine Ingstad'' ]- Minneord i ''Polarboken 1997-1998'', bls. 137, utgitt av Norsk Polarklubb 1998&lt;/ref&gt;

Á áttunda áratugnum sneri Anne Stine Ingstad sé að nýju rannsóknarsviði, [[Vefnaður|textílfundum]] frá [[Kaupang]] og [[Ásubergsskipið|Ásubergshaugi]].

Fyrir framlag sitt var Anne Stine Ingstad sæmd ''heiðursdoktorsnafnbót'' við Memorial-háskólann í [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. Johns]] á Nýfundnalandi árið 1969. Árið 1992 var hún útnefnd heiðursdoktorsnafnbót við [[Háskólann í Bergen]]. Hún var einnig sæmd orðunni riddari av [[St. Olavs Orden]] og var meðlimur í [[Norska vísindaakademían|Norsku vísindaakademíunni]] í Ósló.

== Ritverk ==

* Anne Stine Ingstad og Helge  Ingstad (2001). ''The Viking Discovery of America: The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland''. Checkmark Books. ISBN 0-8160-4716-2.

* Anne Stine Ingstad  (2013). The New Land with the Green Meadows. Historic Sites Association of Newfoundland and Labrador. ISBN 0919735169

* Anne Stine Ingstad (1975) Det nye land med de grønne enger. Gyldendal, ISBN 8205083142

* Anne Stine Ingstad og Helge Ingstad  (1987). The Norse Discovery of America. Oxford University Press. ISBN 8200075621

===Tilvitnanir===
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Ingstad, Anne Stine}}
[[Flokkur:Norskir fornleifafræðingar]]
{{fde|1918|1997}}</text>
      <sha1>2vcbiae3jti2l574fj8nfjrhiy7ayg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963079</id>
      <parentid>1963078</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ritverk */</comment>
      <origin>1963079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3156" sha1="hhgr22pog4xrts8k1d9rvjmdpspvfmx" xml:space="preserve">[[Mynd:Anne Stine Moe Ingstad (1918-1997) (5494474208).jpg|alt=Anne Stine Ingstad við uppgröft í L'Anse aux Meadows 1963|thumb|Anne Stine Ingstad við uppgröft í L'Anse aux Meadows 1963]]
'''Anne Stine Ingstad''' (skírð '''Anne Kirstine Moe'''; 1918–1997) var norskur [[Fornleifafræði|fornleifafræðingur]], þekktust fyrir rannsóknir við [[L'Anse aux Meadows]] á norðurhluta [[Nýfundnaland|Nýfundnalands]] í fylkinu [[Nýfundnaland og Labrador|Nýfundnalandi og Labrador]] í [[Kanada]]. Ásamt eiginmanni sínum [[Helge Ingstad]],  fann hún ótvíræð heimildir um norræna byggð þar frá um 1000 e.Kr.

== '''Líf og starf''' ==
Anne Stine Moe fæddist 11. febrúar 1918 í [[Lillehammer]] í Noregi og ólst þar upp. 

Hún lærði fornleifafræði á sjötta áratug síðustu aldar og lauk meistaragráðu í norrænni fornleifafræði við [[Óslóarháskóli|Háskólann í Ósló]] árið 1960. Hún skrifaði aðallega um [[Steinöld|steinöldina]] í upphafi vísindastafs hennar. Hún starfaði einnig um stutt skeið sem forstöðumaður [[Skógræktarsafn Noregs|Skógræktarsafns Noregs]], á árunum 1960–1961.

Anne Stine og Helge Ingstad fundu árið 1960 tóftir sem gátu verið leifar af fornri norrænni byggð á Nýfundnalandi. Sjö sumur á árunum 1961 til 1968 hafði Anne Stine Ingstad forystu fyrir teymi þátttakenda frá [[Svíþjóð]], [[Ísland|Íslandi]], [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Noregur|Noregi]] við uppgröft og rannsóknir á L'Anse aux Meadows. Niðurstaða þessara rannsókna sýndi fram á norrænir menn hefðu komið til Ameríku 500 árum fyrir [[Kristófer Kólumbus]].&lt;ref&gt;[https://polarklubben.org/wp-content/uploads/2016/10/PB_1997-1998.pdf Tore Gjelsvik: ''Anne Stine Ingstad'' ]- Minneord i ''Polarboken 1997-1998'', bls. 137, utgitt av Norsk Polarklubb 1998&lt;/ref&gt;

Á áttunda áratugnum sneri Anne Stine Ingstad sé að nýju rannsóknarsviði, [[Vefnaður|textílfundum]] frá [[Kaupang]] og [[Ásubergsskipið|Ásubergshaugi]].

Fyrir framlag sitt var Anne Stine Ingstad sæmd ''heiðursdoktorsnafnbót'' við Memorial-háskólann í [[St. John's (Nýfundnaland og Labrador)|St. Johns]] á Nýfundnalandi árið 1969. Árið 1992 var hún útnefnd heiðursdoktorsnafnbót við [[Háskólann í Bergen]]. Hún var einnig sæmd orðunni riddari av [[St. Olavs Orden]] og var meðlimur í [[Norska vísindaakademían|Norsku vísindaakademíunni]] í Ósló.

== Ritverk ==

* Anne Stine Ingstad og Helge  Ingstad (2001). ''The Viking Discovery of America: The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland''. Checkmark Books. ISBN 0-8160-4716-2.

* Anne Stine Ingstad  (2013). The New Land with the Green Meadows. Historic Sites Association of Newfoundland and Labrador. ISBN 0919735169

* Anne Stine Ingstad (1975) Det nye land med de grønne enger. Gyldendal, ISBN 8205083142

* Anne Stine Ingstad og Helge Ingstad  (1987). The Norse Discovery of America. Oxford University Press. ISBN 8200075621

===Tilvitnanir===
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Ingstad, Anne Stine}}
[[Flokkur:Norskir fornleifafræðingar]]
{{fd|1918|1997}}</text>
      <sha1>hhgr22pog4xrts8k1d9rvjmdpspvfmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Norskir fornleifafræðingar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191015</id>
    <revision>
      <id>1963068</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Flokkur:Norðmenn|Fornleifafræðingar]] [[Flokkur:Fornleifafræðingar eftir löndum]]“</comment>
      <origin>1963068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="it7sbq82ov29rh9094meseecmap08bu" xml:space="preserve">[[Flokkur:Norðmenn|Fornleifafræðingar]]
[[Flokkur:Fornleifafræðingar eftir löndum]]</text>
      <sha1>it7sbq82ov29rh9094meseecmap08bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stjórn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191016</id>
    <redirect title="Ríkisstjórn" />
    <revision>
      <id>1963076</id>
      <timestamp>2026-05-14T12:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Ríkisstjórn]]</comment>
      <origin>1963076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="cu6vouqunhesknb75ubndl0ufm1qivb" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Ríkisstjórn]]</text>
      <sha1>cu6vouqunhesknb75ubndl0ufm1qivb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Birgitta Wallace</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191017</id>
    <revision>
      <id>1963080</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Ný grein</comment>
      <origin>1963080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="tmpps4fb22mr4cuh81a6hj4xjsbfv8j" xml:space="preserve">[[Mynd:Birgitta Wallace.jpg|thumb|alt=Birgitta Wallace á L'anse aux Meadows árið 1976|Birgitta Wallace á L'anse aux Meadows árið 1976]]
'''Birgitta Linderoth Wallace''' (fædd 1. maí 1934 í [[Vingåker]] í [[Svíþjóð]] – dáin 20. maí 2025 í Halifax í Kanada&lt;ref&gt;[ https://www.dignitymemorial.com/en-ca/obituaries/halifax-ns/birgitta-ferguson-12384156 &quot;Birgitta Ferguson Obituary - Halifax, NS&quot;.] Dignity Memorial.&lt;/ref&gt; var sænsk-kanadískur fornleifafræðingur sem sérhæfði sig í norrænni [[Fornleifafræði|fornleifafræði]] í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Hún starfaði mestan hluta starfsferils síns sem fornleifafræðingur hjá Parks Canada og er þekktust fyrir rannsóknir við [[L'Anse aux Meadows]], sem er eina þekkta svæðið í Norður-Ameríku þar sem hafa fundist norrænar fornminjar.&lt;ref&gt; Per Erik Tell (2025). [https://osterlenweb.wordpress.com/2025/05/28/birgitta-fran-vingaker-erovrade-vinland/ Birgitta från Vingåker erövrade Vinland]. Kosmopoliten&lt;/ref&gt;
  
==Menntun og starfsferill== 
Birgitta fæddist í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í Svíþjóð, faðir hennar var sænskur og móðitr dönsk. Hún stundaði nám í forleifafræði við [[Uppsalaháskóli|Háskólann í Uppsölum]] og tók þátt í fornleifarannsóknum í Svíþjóð og [[Noregur|Noregi]]. Eftir meistaragráðu starfaði hún sem fornleifafræðingur við Carnegie-náttúruminjasafnið í [[Pittsburgh]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Árið 1975 flutti hún til Kanada stil að starfa sem fornleifafræðingur hjá Parks Canada, þar starfaði þar til hún fór á eftirlaun 1997.&lt;ref&gt;[ https://canadianmysteries.ca/en/bwallace.html &quot;Birgitta Wallace&quot;.[ Great Unsolved Mysteries in Canadian History.&lt;/ref&gt;  Birgitta tók þátt í rannsóknum við L'Anse aux Meadows á Nýfundnalandi undir stjórn Anne Stine Ingstad árin 1964 og 1968 og hjá Parks Canada frá 1973-1976. Árið 1976 varð hún forstöðumaður fornleifafræðideildar Park Canada. Wallace einbeitti sér að fornleifafræði norrænna manna í Norður-Ameríku, allt frá því að hún hóf störf við hjá Carnegie-safninu. Hún vann einnig að rannsóknum á fornleifum [[Frumbyggjar Kanada|frumbyggja Norður-Ameríku]]&lt;ref&gt;Geraldine Heng (2018). The Invention of Race in the European Middle Ages , bls. 257 – 286. ISBN: 9781108381710
DOI: https://doi.org/10.1017/9781108381710 Cambridge University Press&lt;/ref&gt; og leifum frá landnámi Frakka í Kanada.&lt;ref&gt; NLARCHSOCIETY (2021). [https://nlarchsociety.ca/2021/03/09/women-in-nl-archaeology-birgitta-wallace/ Women in NL Archaeology: Birgitta Wallace]. Newfoundland and Labrador Archaeological Society&lt;/ref&gt;

== Verk í úrvali ==
	Wallace, Birgitta Linderoth (2006). ''Westward Vikings: the saga of L'Anse aux Meadows''. St. John's, NL: Historic Sites Association of Newfoundland and Labrador. ISBN 9780919735095. OCLC 860834252.
	— (2003). &quot;''The Norse in Newfoundland: L'Anse aux Meadows and Vinland''&quot;. Newfoundland and Labrador Studies. 19 (1): 5–43.
	— (2003). &quot;''L'Anse aux Meadows and Vinland: An Abandoned Experiment''&quot;. In Barrett, James H. (ed.). Contact, Continuity, and Collapse: The Norse Colonization of the North Atlantic. Studies in the Early Middle Ages. Vol. 5. Turnhout: Brepols. pp. 207–238. doi:10.1484/M.SEM-EB.3.3837. ISBN 978-2-503-52641-6.
	— (2000). &quot;''The Viking settlement at L'Anse aux Meadows''&quot;. In Fitzhugh, William W.; Ward, Elisabeth I. (eds.). Vikings: the North Atlantic saga. Washington D.C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 9781560989707. OCLC 42921299.
	— (1991). &quot;''L'Anse aux Meadows: gateway to Vinland''&quot;. In Bigelow, Gerald F. (ed.). The Norse of the North Atlantic. Acta Archaeologica vol. 61. Copenhagen: Munksgaard. pp. 166–198. OCLC 31367739.
== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;
{{fd|1934|2025}}
[[Flokkur:Sænskir fornleifafræðingar]]</text>
      <sha1>tmpps4fb22mr4cuh81a6hj4xjsbfv8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963081</id>
      <parentid>1963080</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T13:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1963081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3867" sha1="sn777amm19s4vy99cuvxcxjno2mnjgh" xml:space="preserve">[[Mynd:Birgitta Wallace.jpg|thumb|alt=Birgitta Wallace á L'anse aux Meadows árið 1976|Birgitta Wallace á L'anse aux Meadows árið 1976]]
'''Birgitta Linderoth Wallace''' (fædd 1. maí 1934 í [[Vingåker]] í [[Svíþjóð]] – dáin 20. maí 2025 í Halifax í Kanada&lt;ref&gt;[ https://www.dignitymemorial.com/en-ca/obituaries/halifax-ns/birgitta-ferguson-12384156 &quot;Birgitta Ferguson Obituary - Halifax, NS&quot;.] Dignity Memorial.&lt;/ref&gt; var sænsk-kanadískur fornleifafræðingur sem sérhæfði sig í norrænni [[Fornleifafræði|fornleifafræði]] í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Hún starfaði mestan hluta starfsferils síns sem fornleifafræðingur hjá Parks Canada og er þekktust fyrir rannsóknir við [[L'Anse aux Meadows]], sem er eina þekkta svæðið í Norður-Ameríku þar sem hafa fundist norrænar fornminjar.&lt;ref&gt; Per Erik Tell (2025). [https://osterlenweb.wordpress.com/2025/05/28/birgitta-fran-vingaker-erovrade-vinland/ Birgitta från Vingåker erövrade Vinland]. Kosmopoliten&lt;/ref&gt;
  
==Menntun og starfsferill== 
Birgitta fæddist í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í Svíþjóð, faðir hennar var sænskur og móðir dönsk. Hún stundaði nám í forleifafræði við [[Uppsalaháskóli|Háskólann í Uppsölum]] og tók þátt í fornleifarannsóknum í Svíþjóð og [[Noregur|Noregi]]. Eftir meistaragráðu starfaði hún sem fornleifafræðingur við Carnegie-náttúruminjasafnið í [[Pittsburgh]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Árið 1975 flutti hún til Kanada stil að starfa sem fornleifafræðingur hjá Parks Canada, þar starfaði þar til hún fór á eftirlaun 1997.&lt;ref&gt;[ https://canadianmysteries.ca/en/bwallace.html &quot;Birgitta Wallace&quot;.[ Great Unsolved Mysteries in Canadian History.&lt;/ref&gt;  Birgitta tók þátt í rannsóknum við L'Anse aux Meadows á Nýfundnalandi undir stjórn Anne Stine Ingstad árin 1964 og 1968 og hjá Parks Canada frá 1973-1976. Árið 1976 varð hún forstöðumaður fornleifafræðideildar Park Canada. Wallace einbeitti sér að fornleifafræði norrænna manna í Norður-Ameríku, allt frá því að hún hóf störf við hjá Carnegie-safninu. Hún vann einnig að rannsóknum á fornleifum [[Frumbyggjar Kanada|frumbyggja Norður-Ameríku]]&lt;ref&gt;Geraldine Heng (2018). The Invention of Race in the European Middle Ages , bls. 257 – 286. ISBN: 9781108381710
DOI: https://doi.org/10.1017/9781108381710 Cambridge University Press&lt;/ref&gt; og leifum frá landnámi Frakka í Kanada.&lt;ref&gt; NLARCHSOCIETY (2021). [https://nlarchsociety.ca/2021/03/09/women-in-nl-archaeology-birgitta-wallace/ Women in NL Archaeology: Birgitta Wallace]. Newfoundland and Labrador Archaeological Society&lt;/ref&gt;

== Verk í úrvali ==

* Wallace, Birgitta Linderoth (2006). ''Westward Vikings: the saga of L'Anse aux Meadows''. St. John's, NL: Historic Sites Association of Newfoundland and Labrador. ISBN 9780919735095. OCLC 860834252.
* — (2003). &quot;''The Norse in Newfoundland: L'Anse aux Meadows and Vinland''&quot;. Newfoundland and Labrador Studies. 19 (1): 5–43.
* — (2003). &quot;''L'Anse aux Meadows and Vinland: An Abandoned Experiment''&quot;. In Barrett, James H. (ed.). Contact, Continuity, and Collapse: The Norse Colonization of the North Atlantic. Studies in the Early Middle Ages. Vol. 5. Turnhout: Brepols. pp. 207–238. doi:10.1484/M.SEM-EB.3.3837. ISBN 978-2-503-52641-6.
* — (2000). &quot;''The Viking settlement at L'Anse aux Meadows''&quot;. In Fitzhugh, William W.; Ward, Elisabeth I. (eds.). Vikings: the North Atlantic saga. Washington D.C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 9781560989707. OCLC 42921299.
* — (1991). &quot;''L'Anse aux Meadows: gateway to Vinland''&quot;. In Bigelow, Gerald F. (ed.). The Norse of the North Atlantic. Acta Archaeologica vol. 61. Copenhagen: Munksgaard. pp. 166–198. OCLC 31367739.
== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Sænskir fornleifafræðingar]]</text>
      <sha1>sn777amm19s4vy99cuvxcxjno2mnjgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963189</id>
      <parentid>1963081</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1963189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3917" sha1="jq8oh089yx4a477ounj4lnwzu2x4dpw" xml:space="preserve">[[Mynd:Birgitta Wallace.jpg|thumb|alt=Birgitta Wallace á L'anse aux Meadows árið 1976|Birgitta Wallace á L'anse aux Meadows árið 1976]]
'''Birgitta Linderoth Wallace''' (fædd 1. maí 1934 í [[Vingåker]] í [[Svíþjóð]] – dáin 20. maí 2025 í Halifax í Kanada&lt;ref&gt;[ https://www.dignitymemorial.com/en-ca/obituaries/halifax-ns/birgitta-ferguson-12384156 &quot;Birgitta Ferguson Obituary - Halifax, NS&quot;.] Dignity Memorial.&lt;/ref&gt; var sænsk-kanadískur fornleifafræðingur sem sérhæfði sig í norrænni [[Fornleifafræði|fornleifafræði]] í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Hún starfaði mestan hluta starfsferils síns sem fornleifafræðingur hjá Parks Canada og er þekktust fyrir rannsóknir við [[L'Anse aux Meadows]], sem er eina þekkta svæðið í Norður-Ameríku þar sem hafa fundist norrænar fornminjar.&lt;ref&gt; Per Erik Tell (2025). [https://osterlenweb.wordpress.com/2025/05/28/birgitta-fran-vingaker-erovrade-vinland/ Birgitta från Vingåker erövrade Vinland]. Kosmopoliten&lt;/ref&gt;
  
==Menntun og starfsferill== 
Birgitta fæddist í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í Svíþjóð, faðir hennar var sænskur og móðir dönsk. Hún stundaði nám í forleifafræði við [[Uppsalaháskóli|Háskólann í Uppsölum]] og tók þátt í fornleifarannsóknum í Svíþjóð og [[Noregur|Noregi]]. Eftir meistaragráðu starfaði hún sem fornleifafræðingur við Carnegie-náttúruminjasafnið í [[Pittsburgh]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Árið 1975 flutti hún til Kanada stil að starfa sem fornleifafræðingur hjá Parks Canada, þar starfaði þar til hún fór á eftirlaun 1997.&lt;ref&gt;[ https://canadianmysteries.ca/en/bwallace.html &quot;Birgitta Wallace&quot;.[ Great Unsolved Mysteries in Canadian History.&lt;/ref&gt;  Birgitta tók þátt í rannsóknum við L'Anse aux Meadows á Nýfundnalandi undir stjórn Anne Stine Ingstad árin 1964 og 1968 og hjá Parks Canada frá 1973-1976. Árið 1976 varð hún forstöðumaður fornleifafræðideildar Park Canada. Wallace einbeitti sér að fornleifafræði norrænna manna í Norður-Ameríku, allt frá því að hún hóf störf við hjá Carnegie-safninu. Hún vann einnig að rannsóknum á fornleifum [[Frumbyggjar Kanada|frumbyggja Norður-Ameríku]]&lt;ref&gt;Geraldine Heng (2018). The Invention of Race in the European Middle Ages , bls. 257 – 286. ISBN: 9781108381710
DOI: https://doi.org/10.1017/9781108381710 Cambridge University Press&lt;/ref&gt; og leifum frá landnámi Frakka í Kanada.&lt;ref&gt; NLARCHSOCIETY (2021). [https://nlarchsociety.ca/2021/03/09/women-in-nl-archaeology-birgitta-wallace/ Women in NL Archaeology: Birgitta Wallace]. Newfoundland and Labrador Archaeological Society&lt;/ref&gt;

== Verk í úrvali ==

* Wallace, Birgitta Linderoth (2006). ''Westward Vikings: the saga of L'Anse aux Meadows''. St. John's, NL: Historic Sites Association of Newfoundland and Labrador. ISBN 9780919735095. OCLC 860834252.
* — (2003). &quot;''The Norse in Newfoundland: L'Anse aux Meadows and Vinland''&quot;. Newfoundland and Labrador Studies. 19 (1): 5–43.
* — (2003). &quot;''L'Anse aux Meadows and Vinland: An Abandoned Experiment''&quot;. In Barrett, James H. (ed.). Contact, Continuity, and Collapse: The Norse Colonization of the North Atlantic. Studies in the Early Middle Ages. Vol. 5. Turnhout: Brepols. pp. 207–238. doi:10.1484/M.SEM-EB.3.3837. ISBN 978-2-503-52641-6.
* — (2000). &quot;''The Viking settlement at L'Anse aux Meadows''&quot;. In Fitzhugh, William W.; Ward, Elisabeth I. (eds.). Vikings: the North Atlantic saga. Washington D.C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 9781560989707. OCLC 42921299.
* — (1991). &quot;''L'Anse aux Meadows: gateway to Vinland''&quot;. In Bigelow, Gerald F. (ed.). The Norse of the North Atlantic. Acta Archaeologica vol. 61. Copenhagen: Munksgaard. pp. 166–198. OCLC 31367739.
== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{fd|1934|2025}}
{{DEFAULTSORT:Wallace, Birgitta}}
[[Flokkur:Sænskir fornleifafræðingar]]</text>
      <sha1>jq8oh089yx4a477ounj4lnwzu2x4dpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Sænskir fornleifafræðingar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191018</id>
    <revision>
      <id>1963082</id>
      <timestamp>2026-05-14T13:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Nýr flokkur</comment>
      <origin>1963082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="rxrct0xw13p5svhek6g5yv7wualb5zf" xml:space="preserve">[[Flokkur:Svíar|Fornleifafræðingar]]
[[Flokkur:Fornleifafræðingar eftir löndum]]</text>
      <sha1>rxrct0xw13p5svhek6g5yv7wualb5zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tómýris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191019</id>
    <revision>
      <id>1963089</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Mynd:Preti, Mattia - Queen Tomyris Receiving the Head of Cyrus, King of Persia - 1670-72.jpg|thumb|right|Tómýris tekur við höfði Kýrosar á málverki eftir Mattia Preti (1670–72).]] '''Tómýris''' ({{IPAc-en|ˈ|t|ɒ|m|ᵻ|r|ɪ|s}}; [[sakíska]]: ''*Taumuriyah''; [[grískt letur]]: Τόμυρις&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bukharin&quot; /&gt;) var drottning [[Massagetar|Massageta]] sem ríkti á [[6. öldin f.Kr.|sjöttu öld fyrir Krist]]. Einu heimildirn...“</comment>
      <origin>1963089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16005" sha1="fizv7oruvhxxu90j1hgxbhale5zuy6k" xml:space="preserve">[[Mynd:Preti, Mattia - Queen Tomyris Receiving the Head of Cyrus, King of Persia - 1670-72.jpg|thumb|right|Tómýris tekur við höfði Kýrosar á málverki eftir Mattia Preti (1670–72).]]
'''Tómýris''' ({{IPAc-en|ˈ|t|ɒ|m|ᵻ|r|ɪ|s}}; [[sakíska]]: ''*Taumuriyah''; [[grískt letur]]: Τόμυρις&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bukharin&quot; /&gt;) var drottning [[Massagetar|Massageta]] sem ríkti á [[6. öldin f.Kr.|sjöttu öld fyrir Krist]]. Einu heimildirnar um Tómýris eru í ritum gríska sagnaritarans [[Heródótos]]ar, sem greinir frá því að hún hafi leitt heri sína gegn innrásarher [[Kýros mikli|Kýrosar mikla]], konungs [[Akkamenídaveldið|Akkamenídaveldisins]], árið 530 f. Kr., sigrað hann og drepið Kýros.{{sfn|Schmitt|2018}} Ekki er minnst á Tómýris í öðrum heimildum um tímabilið, eins og ritum [[Ktesías]]ar.

Tómýris varð vinsælt viðfangsefni evrópskra listamanna og rithöfunda á [[Endurreisnin|endurreisnartímabilinu]]. Á málverkum var hún gjarnan sýnd taka við höfði Kýrosar eða að setja það í fat fyllt með blóði, sem er samkvæmt lýsingu úr einni útgáfu af frásögninni. Þessar myndir af Tómýris voru hluti af stefnu í endurreisnarlist (''Weibermacht'') þar sem konur voru hylltar fyrir að sigrast á karlmönnum á ýmsa vegu.

==Nafn==
Nafnið Tómýris er [[Latína|latnesk]] mynd [[forngríska]] nafnsins ''Tomuris'' ({{lang|grc|{{script|Grek|Τόμυρις}}}}), sem er sjálft grísk mynd [[sakíska]] nafnsins ''*Taumuriyah'', sem þýðir „úr fjölskyldunni“. Nafnið er skylt [[avestíska]] orðinu ''taoxman'' ({{lang|ae|{{script|Avst|𐬙𐬀𐬊𐬑𐬨𐬀𐬥}}}}) og [[fornpersneska]] orðinu ''taumā'' ({{lang|peo|{{small|[[wikt:𐎫𐎢𐎶𐎠|𐎫𐎢𐎶𐎠]]}}}}), sem þýða „sáð“, „frjóangi“ og „skyldleiki“.&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot;&gt;{{cite journal |last=Schmitt |first=Rüdiger |author-link=Rüdiger Schmitt |date=2003 |title=Die skythischen Personennamen bei Herodot |trans-title=Eiginnöfn Skýþa í skrifum Heródótosar|language=de |url=http://opar.unior.it/487/1/R._Schmitt_pp.1-31_pdf.pdf |journal=Annali dell'Università degli Studi di Napoli l'Orientale |volume=63 |issue= |pages=1–31 |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bukharin&quot;&gt;{{cite journal |last=Búkharín |first=Míkhaíl Dmítríjevítsj |author-link=:ru:Бухарин, Михаил Дмитриевич |date=2011 |title=Колаксай и его братья (античная традиция о происхождении царской власти у скифов |trans-title=Kolaxais og bræður hans (fornar hefðir um uppruna konunglegs valds Skýþanna) |language=ru |url=https://www.academia.edu/143362214 |journal=Аристей: вестник классической филологии и античной истории |volume=3 |issue= |pages=20–80 |doi= |access-date=2022-07-13 }}&lt;/ref&gt;

== Æviágrip ==
Tómýris var ekkja konungs Massageta og hafði tekið við völdum af honum eftir andlát hans.&lt;ref name=&quot;Gera&quot;&gt;{{cite book |last=Gera |first=Deborah Levine |author-link= |date=2018 |title=Warrior Women: The Anonymous Tractatus De Mulieribus |url= |location=Leiden, New York City |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |pages=187–199 |isbn=978-9-004-32988-1 }}&lt;/ref&gt;

===Stríð við Persa===
Þegar [[Kýros mikli]], stofnandi persneska [[Akkamenídaveldið|Akkamenídaveldisins]], bað Tómýris um að giftast sér í von um að ná völdum í ríki hennar skildi Tómýris hvað honum gekk til og hafnaði bónorðinu. Eftir höfnunina ráðfærði Kýros sig við [[Lýdía|Lýdíumanninn]] [[Krösos]] og ákvað síðan að gera innrás í ríki Massageta.{{sfn|Schmitt|2018}}{{sfn|Rollinger|2003}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt;

Þegar Kýros byrjaði að byggja brú yfir ána Araxes til að gera árás á Massageta ráðlagði Tómýris honum að láta sér nægja að ríkja yfir sinni þjóð og leyfa henni að ríkja yfir sinni. Massagetar hrundu fyrsta áhlaupi Kýrosar en eftir það lét Kýros gera ríkulega veislu í tjaldbúðum sínum með miklu víni og hörfa svo með her sinn til þess að lokka hermenn Massageta inn í fyrirsát.{{sfn|Mayor|2017}}{{sfn|Mayor|2014}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt;

===Dauði Spargapísesar===
Massagetar voru helst vanir því að fá vímu úr gerjaðri meramjólk og kannabis líkt og margir gresjuhirðingjar á járnöld og því ekki vanir því að drekka vín. Þegar þeir komu til tjaldbúða Persa undir forystu [[Spargapíses]]ar, sonar Tómýrisar, urðu þeir fljótt ölvaðir og Kýros átti því auðvelt með að sigra þá og stráfella þá. Persar útrýmdu þannig um þriðjung af heri Massageta. Kýros tók Spargapíses til fanga og þegar rann af honum skildi hann hvaða stöðu hann var kominn í. Spargapíses bað Kýros um að leysa sig úr fjötrum og þegar Kýros varð við þeirri beiðni fyrirfór Spargapíses sér.{{sfn|Mayor|2017}}{{sfn|Mayor|2014}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt;

Þegar Tómýris komst að því að Spargapíses væri látinn sendi hún Kýrosi reiðilegt bréf þar sem hún kallaði vínið, sem hafði orðið her hennar og syni að aldurtila, ólyfjan sem ylli því að menn „[tækju] þvílík ærsl að illyrðin [streymdu] út úr [þeim] þegar vínið kemur saman við holdið“.{{sfn|Mayor|2017}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt; Hún setti Kýrosi síðan úrslitakosti:

{{Tilvitnun2|Nú gefur þú mér upp son minn og snýrð af þessu landi óskaddaður. Þú hefur þá lagt þriðjung hers Massageta undir ofdramb þitt. En ef þú gerir þetta ekki þá sver ég það við sólina sem er hæstur höfuðsmiður Massageta að hversu óslökkvandi blóðþyrstur sem þú ert mun ég þó seðja þig á blóði.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Rannsóknir|author=[[Heródótos|Heródótus frá Halíkarnassus]]|translator1=[[Stefán Steinsson]]|publisher=Mál og menning|year=2013|p=83|chapter=Kýrus fer gegn Massagetum|place=Reykjavík|isbn=9789979334095}}&lt;/ref&gt;}}

===Dráp Kýrosar===
Samkvæmt frásögn Heródótosar (sem stangast á við ýmsar aðrar heimildir) leiddi Tómýris sjálf her Massageta til stríðs. Í næstu orrustu gegn her Kýrosar sigraði Tómýris Persa og tortímdi meirihluta hers þeirra. Kýros var sjálfur drepinn í bardaganum en Tómýris fann lík hans, skar af höfuð hans, setti það í belg fylltan með blóði og sagði við Kýros: „Svo sem ég lofaði mun ég nú seðja þig á blóði“{{sfn|Schmitt|2018}}{{sfn|Mayor|2017}}{{sfn|Rollinger|2003}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiia |title=CYRUS iiia. Cyrus II as Portrayed by Xenophon and Herodotus |last=Faulkner |first=Robert |author-link= |date=2000 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=8 August 2011 }}&lt;/ref&gt;

===Eftirmálar===
Samkvæmt annarri heimild um dauða Kýrosar eftir sagnaritarann [[Ktesías]] féll Kýros í bardaga gegn Derbíkum, sem líklega voru sami þjóðflokkur og Massagetar eða ættbálkur innan þjóðar Massageta. Samkvæmt þessari frásögn hlaut Kýros banasar í orrustu gegn Derbíkum og indverskum bandamönnum þeirra. Eftir það skarst bandamaður Kýrosar, Amorges konungur Amyrgía, í leikinn með her sínum og hjálpaði persnesku hermönnunum að sigra Derbíka. Kýros lifði í þrjá daga eftir þetta og varði tímanum í að koma skipulagi á veldi sitt og skipaði Spítakes, son Sísamasar, landstjóra yfir Derbíkum, áður en hann lést.{{sfn|Francfort|1988|p=171}}{{sfn|Dandamayev|1994}}&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SchmittAmorges&quot;&gt;{{cite web |url=https://iranicaonline.org/articles/amorges |title=AMORGES |last=Schmitt |first=Rüdiger |author-link=Rüdiger Schmitt |date=1994 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=2022-07-12 |quote= }}&lt;/ref&gt;

Ekkert meira er vitað um Tómýris eftir stríðið gegn Kýrosi. Árið 520 f.Kr. réði konungur að nafni [[Skunkha]] yfir Massagetum. Hann gerði uppreisn gegn Persum þar til einn eftirmanna Kýrosar, [[Daríus 1.]] Persakonungur, gerði út herför gegn Sökum frá 520 til 518 f.Kr., sigraði Massageta, tók Skunkha til fanga og setti hans í stað konung á valdastól sem var hliðhollur Akkamenídaríkinu.&lt;ref name=&quot;SchmittAmorges&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/darius-iii |title=DARIUS iii. Darius I the Great |last=Shahbazi |first=A. Shapur |author-link=Alireza Shapour Shahbazi |date=1994 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=8 August 2022 }}&lt;/ref&gt;

== Arfleifð ==
[[File:Queen Tomyris and the head of Cyrus the Great.jpg|thumb|Tómýris drottning og höfuð Kýrosar mikla, eftir Mattia Preti.]]
Sagan af Tómýris hefur verið mörgum vestrænum listamönnum að innblæstri. [[Rubens]],&lt;ref name=&quot;staratel&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.staratel.com/pictures/rubens/pic127.htm |title=Питер Пауэль Рубенс (Peter Paul Rubens). Queen Tomyris before the Head of Cyrus. Масло на холсте. The Museum of Fine Arts, Boston, MA, USA |publisher=staratel.com (Russian) |year=2006 |access-date=2010-05-14 }}&lt;/ref&gt; [[Francesco Allegrini|Allegrini]],&lt;ref name=&quot;famsf&quot;&gt;{{cite web |url=http://search3.famsf.org:8080/view.shtml?keywords=%41%6E%6E&amp;artist=&amp;country=&amp;period=&amp;sort=&amp;start=61&amp;position=67&amp;record=58085 |title       = Francesco Allegrini, attrib. to Italian, 1587&amp;nbsp;– 1663, Tomyris and Cyrus, 17th century |publisher   = Fine Arts Museums of San Francisco |year=2006 |access-date=2010-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915224534/http://search3.famsf.org:8080/view.shtml?keywords=%41%6E%6E&amp;artist=&amp;country=&amp;period=&amp;sort=&amp;start=61&amp;position=67&amp;record=58085 |archive-date=2009-09-15}}&lt;/ref&gt; [[Luca Ferrari]],&lt;ref name=&quot;bridgemanart&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bridgemanart.com/image/Ferrari-Luca-1605-54/Queen-Tomyris-with-the-head-of-Cyrus-the-Great/278a5c83363f42b787cebe6e53d72c18?key=Tomyris%20Luca%20Ferrari&amp;filter=CBPOIHV&amp;thumb=x150&amp;num=15&amp;page=1 |title=Queen Tomyris with the head of Cyrus the Great by Ferrari, Luca (1605–54) |publisher=Bridgeman Art Library |access-date=2010-05-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110719123012/http://www.bridgemanart.com/image/Ferrari-Luca-1605-54/Queen-Tomyris-with-the-head-of-Cyrus-the-Great/278a5c83363f42b787cebe6e53d72c18?key=Tomyris%20Luca%20Ferrari&amp;filter=CBPOIHV&amp;thumb=x150&amp;num=15&amp;page=1 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Mattia Preti]], [[Gustave Moreau]] og myndhöggvarinn [[Severo Calzetta da Ravenna]]&lt;ref name=&quot;Frick-Collection&quot;&gt;{{cite web |url=http://collections.frick.org/Obj555$7985 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005020704/http://collections.frick.org/Obj555$7985 |url-status=dead |archive-date=2013-10-05 |title     =The Frick Collection |publisher=collections.frick.org |date=1998–2005 |access-date= 2010-05-14}}&lt;/ref&gt; eru meðal þeirra sem hafa lýst ævi Tómýrisar og sigri hennar gegn Kýrosi í verkum sínum.

[[Eustache Deschamps]] nefndi Tómýris í kveðskap sínum meðal níu framúrskarandi kvenskörunga. 

Í elsta leikriti [[Shakespeare]]s, ''[[Hinrik sjötti: 1. hluti]]'', vísar greifynjan af Auvergne til Tómýrisar á meðan hún bíður komu Talbots lávarðar.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Henry VI, part 1: Entire Play |url=http://shakespeare.mit.edu/1henryvi/full.html |access-date=2023-09-07 |website=shakespeare.mit.edu}}&lt;/ref&gt; Í leikritinu er hún kölluð Skýþadrottning fremur en drottning Massageta, sem bendir til þess að hann hafi notast við eina af tveimur heimildum, stytta útgáfu [[Marcus Junianus Justinus|Marcusar Junianusar Justianusar]] á verkum eftir [[Trogus Pompeius]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/stream/iustinihistoria00unkngoog#page/|title = Iustini Historiae Philippicae|year = 1831}}&lt;/ref&gt; á latínu, eða þýðingu eftir [[Arthur Golding]] frá 1564.&lt;ref&gt;''The Reader's Companion to The Death of Shakespeare'', by Jon Benson https://books.google.com/books?id=ekygCwAAQBAJ{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Árið 1707 var óperan ''Tómýris, drottning Skýþíu'' frumsýnd í London.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/100217185 |website=hathi.trust.org |title=Thomyris, queen of Scythia. An opera, as it is perform'd at the Theatre Royal in Drury-Lane. Most humbly inscrib'd to the Right Honourable the Lord Ryalton. By P. Motteux.  |publisher=HathiTrust Digital Library |access-date=8 December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Griffel2012&quot;&gt;{{cite book|author=Margaret Ross Griffel|title=Operas in English: A Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=Y8bQAwAAQBAJ&amp;pg=PR13|date=21 December 2012|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-8325-3|page=13}}&lt;/ref&gt;

Nafninu Tómýris hefur brugðið fyrir í [[dýraflokkunarfræði]], á mölflugutegundinni ''Hypena'' í Mið-Afríku og fiðrildategundinni ''Tamyris''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/butmoth/search/GenusDetails.dsml?NUMBER=29417.0|title=Butterflies and Moths of the World|date=2023 |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] Website|doi=10.5519/s93616qw |access-date=September 22, 2016 |author1=Natural History Museum |last2=Pitkin |first2=Brian |last3=Jenkins |first3=Paul }}&lt;/ref&gt;

[[590 Tomyris]] er nafn á [[reikistirni]].

[[Kasakstan]] lítur á Tómýris sem þjóðhetju sína og hefur gefið út myntir henni til heiðurs.{{sfn|Mayor|2017}}

==Heimildir==
{{refbegin}}
* {{cite book |editor-last1=Dani |editor-first1=Ahmad Hasan |editor-link1=Ahmad Hasan Dani |editor-last2=Harmatta |editor-first2=János |editor-link2=János Harmatta | editor-last3=Puri |editor-first3=Baij Nath |editor-link3=Baij Nath Puri |editor-last4=Etemadi |editor-first4=G. F. |editor-last5=Bosworth |editor-first5=Clifford Edmund |editor-link5=Clifford Edmund Bosworth |last=Dandamayev |first=M. A. |author-link=Muhammad Dandamayev |date=1994 |series=History of Civilizations of Central Asia |volume=2 |title=The Development of Sedentary and Nomadic Civilizations: 700 B.C. to A.D. 250 |chapter=Media and Achaemenid Iran |url= |location=[[Paris]], [[France]] |publisher=[[UNESCO]] |pages=35–64 |isbn=978-9-231-02846-5 }}
* {{cite book |editor-last1=Boardman |editor-first1=John |editor-link1=John Boardman (art historian) |editor-last2=Hammond |editor-first2=N. G. L. |editor-link2=N. G. L. Hammond |editor-last3=Lewis |editor-first3=D. M. |editor-link3=David Malcolm Lewis |editor-last4=Ostwald |editor-first4=M. |editor-link4=Martin Ostwald |last=Francfort |first=Henri-Paul |author-link=Henri-Paul Francfort |date=1988 |title=The Cambridge Ancient History |volume=4 |chapter=Central Asia and Eastern Iran |location=[[Cambridge]], [[United Kingdom]] |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-22804-6 }}
* {{cite book |last=Mayor |first=Adrienne |author-link=Adrienne Mayor |date=2014 |title=The Amazons: Lives and Legends of Warrior Women across the Ancient World |url= |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]], [[United States]] |publisher=[[Princeton University Press]] |pages=143–144 |isbn=978-0-691-14720-8 }}
* {{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/amazons-ii |title=AMAZONS IN THE IRANIAN WORLD |last=Mayor |first=Adrienne |author-link=Adrienne Mayor |date=2017 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=20 July 2022 }}
* {{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-iv |title=HERODOTUS iv. CYRUS ACCORDING TO HERODOTUS |last=Rollinger |first=Robert |author-link=Robert Rollinger |date=2003 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=20 July 2022 }}
* {{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/massagetae |title=MASSAGETAE |last=Schmitt |first=Rüdiger |author-link=Rüdiger Schmitt |date=2018 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=20 July 2011 }}
{{refend}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:Drottningar]]
[[Flokkur:Fólk fætt á 6. öld f.Kr.]]
[[Flokkur:Massagetar]]</text>
      <sha1>fizv7oruvhxxu90j1hgxbhale5zuy6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963122</id>
      <parentid>1963089</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eftirmálar */</comment>
      <origin>1963122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16013" sha1="kslao2b6x39xtvuhmy8aanfa8cwpnn2" xml:space="preserve">[[Mynd:Preti, Mattia - Queen Tomyris Receiving the Head of Cyrus, King of Persia - 1670-72.jpg|thumb|right|Tómýris tekur við höfði Kýrosar á málverki eftir Mattia Preti (1670–72).]]
'''Tómýris''' ({{IPAc-en|ˈ|t|ɒ|m|ᵻ|r|ɪ|s}}; [[sakíska]]: ''*Taumuriyah''; [[grískt letur]]: Τόμυρις&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bukharin&quot; /&gt;) var drottning [[Massagetar|Massageta]] sem ríkti á [[6. öldin f.Kr.|sjöttu öld fyrir Krist]]. Einu heimildirnar um Tómýris eru í ritum gríska sagnaritarans [[Heródótos]]ar, sem greinir frá því að hún hafi leitt heri sína gegn innrásarher [[Kýros mikli|Kýrosar mikla]], konungs [[Akkamenídaveldið|Akkamenídaveldisins]], árið 530 f. Kr., sigrað hann og drepið Kýros.{{sfn|Schmitt|2018}} Ekki er minnst á Tómýris í öðrum heimildum um tímabilið, eins og ritum [[Ktesías]]ar.

Tómýris varð vinsælt viðfangsefni evrópskra listamanna og rithöfunda á [[Endurreisnin|endurreisnartímabilinu]]. Á málverkum var hún gjarnan sýnd taka við höfði Kýrosar eða að setja það í fat fyllt með blóði, sem er samkvæmt lýsingu úr einni útgáfu af frásögninni. Þessar myndir af Tómýris voru hluti af stefnu í endurreisnarlist (''Weibermacht'') þar sem konur voru hylltar fyrir að sigrast á karlmönnum á ýmsa vegu.

==Nafn==
Nafnið Tómýris er [[Latína|latnesk]] mynd [[forngríska]] nafnsins ''Tomuris'' ({{lang|grc|{{script|Grek|Τόμυρις}}}}), sem er sjálft grísk mynd [[sakíska]] nafnsins ''*Taumuriyah'', sem þýðir „úr fjölskyldunni“. Nafnið er skylt [[avestíska]] orðinu ''taoxman'' ({{lang|ae|{{script|Avst|𐬙𐬀𐬊𐬑𐬨𐬀𐬥}}}}) og [[fornpersneska]] orðinu ''taumā'' ({{lang|peo|{{small|[[wikt:𐎫𐎢𐎶𐎠|𐎫𐎢𐎶𐎠]]}}}}), sem þýða „sáð“, „frjóangi“ og „skyldleiki“.&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot;&gt;{{cite journal |last=Schmitt |first=Rüdiger |author-link=Rüdiger Schmitt |date=2003 |title=Die skythischen Personennamen bei Herodot |trans-title=Eiginnöfn Skýþa í skrifum Heródótosar|language=de |url=http://opar.unior.it/487/1/R._Schmitt_pp.1-31_pdf.pdf |journal=Annali dell'Università degli Studi di Napoli l'Orientale |volume=63 |issue= |pages=1–31 |doi= |access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bukharin&quot;&gt;{{cite journal |last=Búkharín |first=Míkhaíl Dmítríjevítsj |author-link=:ru:Бухарин, Михаил Дмитриевич |date=2011 |title=Колаксай и его братья (античная традиция о происхождении царской власти у скифов |trans-title=Kolaxais og bræður hans (fornar hefðir um uppruna konunglegs valds Skýþanna) |language=ru |url=https://www.academia.edu/143362214 |journal=Аристей: вестник классической филологии и античной истории |volume=3 |issue= |pages=20–80 |doi= |access-date=2022-07-13 }}&lt;/ref&gt;

== Æviágrip ==
Tómýris var ekkja konungs Massageta og hafði tekið við völdum af honum eftir andlát hans.&lt;ref name=&quot;Gera&quot;&gt;{{cite book |last=Gera |first=Deborah Levine |author-link= |date=2018 |title=Warrior Women: The Anonymous Tractatus De Mulieribus |url= |location=Leiden, New York City |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |pages=187–199 |isbn=978-9-004-32988-1 }}&lt;/ref&gt;

===Stríð við Persa===
Þegar [[Kýros mikli]], stofnandi persneska [[Akkamenídaveldið|Akkamenídaveldisins]], bað Tómýris um að giftast sér í von um að ná völdum í ríki hennar skildi Tómýris hvað honum gekk til og hafnaði bónorðinu. Eftir höfnunina ráðfærði Kýros sig við [[Lýdía|Lýdíumanninn]] [[Krösos]] og ákvað síðan að gera innrás í ríki Massageta.{{sfn|Schmitt|2018}}{{sfn|Rollinger|2003}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt;

Þegar Kýros byrjaði að byggja brú yfir ána Araxes til að gera árás á Massageta ráðlagði Tómýris honum að láta sér nægja að ríkja yfir sinni þjóð og leyfa henni að ríkja yfir sinni. Massagetar hrundu fyrsta áhlaupi Kýrosar en eftir það lét Kýros gera ríkulega veislu í tjaldbúðum sínum með miklu víni og hörfa svo með her sinn til þess að lokka hermenn Massageta inn í fyrirsát.{{sfn|Mayor|2017}}{{sfn|Mayor|2014}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt;

===Dauði Spargapísesar===
Massagetar voru helst vanir því að fá vímu úr gerjaðri meramjólk og kannabis líkt og margir gresjuhirðingjar á járnöld og því ekki vanir því að drekka vín. Þegar þeir komu til tjaldbúða Persa undir forystu [[Spargapíses]]ar, sonar Tómýrisar, urðu þeir fljótt ölvaðir og Kýros átti því auðvelt með að sigra þá og stráfella þá. Persar útrýmdu þannig um þriðjung af heri Massageta. Kýros tók Spargapíses til fanga og þegar rann af honum skildi hann hvaða stöðu hann var kominn í. Spargapíses bað Kýros um að leysa sig úr fjötrum og þegar Kýros varð við þeirri beiðni fyrirfór Spargapíses sér.{{sfn|Mayor|2017}}{{sfn|Mayor|2014}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt;

Þegar Tómýris komst að því að Spargapíses væri látinn sendi hún Kýrosi reiðilegt bréf þar sem hún kallaði vínið, sem hafði orðið her hennar og syni að aldurtila, ólyfjan sem ylli því að menn „[tækju] þvílík ærsl að illyrðin [streymdu] út úr [þeim] þegar vínið kemur saman við holdið“.{{sfn|Mayor|2017}}&lt;ref name=&quot;Gera&quot;/&gt; Hún setti Kýrosi síðan úrslitakosti:

{{Tilvitnun2|Nú gefur þú mér upp son minn og snýrð af þessu landi óskaddaður. Þú hefur þá lagt þriðjung hers Massageta undir ofdramb þitt. En ef þú gerir þetta ekki þá sver ég það við sólina sem er hæstur höfuðsmiður Massageta að hversu óslökkvandi blóðþyrstur sem þú ert mun ég þó seðja þig á blóði.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Rannsóknir|author=[[Heródótos|Heródótus frá Halíkarnassus]]|translator1=[[Stefán Steinsson]]|publisher=Mál og menning|year=2013|p=83|chapter=Kýrus fer gegn Massagetum|place=Reykjavík|isbn=9789979334095}}&lt;/ref&gt;}}

===Dráp Kýrosar===
Samkvæmt frásögn Heródótosar (sem stangast á við ýmsar aðrar heimildir) leiddi Tómýris sjálf her Massageta til stríðs. Í næstu orrustu gegn her Kýrosar sigraði Tómýris Persa og tortímdi meirihluta hers þeirra. Kýros var sjálfur drepinn í bardaganum en Tómýris fann lík hans, skar af höfuð hans, setti það í belg fylltan með blóði og sagði við Kýros: „Svo sem ég lofaði mun ég nú seðja þig á blóði“{{sfn|Schmitt|2018}}{{sfn|Mayor|2017}}{{sfn|Rollinger|2003}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiia |title=CYRUS iiia. Cyrus II as Portrayed by Xenophon and Herodotus |last=Faulkner |first=Robert |author-link= |date=2000 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=8 August 2011 }}&lt;/ref&gt;

===Eftirmálar===
Samkvæmt annarri heimild um dauða Kýrosar eftir sagnaritarann [[Ktesías]] féll Kýros í bardaga gegn Derbíkum, sem líklega voru sami þjóðflokkur og Massagetar eða ættbálkur innan þjóðar Massageta. Samkvæmt þessari frásögn hlaut Kýros banasar í orrustu gegn Derbíkum og indverskum bandamönnum þeirra. Eftir það skarst bandamaður Kýrosar, Amorges konungur Amyrgía, í leikinn með her sínum og hjálpaði persnesku hermönnunum að sigra Derbíka. Kýros lifði í þrjá daga eftir þetta og varði tímanum í að koma skipulagi á veldi sitt og skipaði [[Spítakes]], son [[Sísamas]]ar, landstjóra yfir Derbíkum, áður en hann lést.{{sfn|Francfort|1988|p=171}}{{sfn|Dandamayev|1994}}&lt;ref name=&quot;Schmitt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SchmittAmorges&quot;&gt;{{cite web |url=https://iranicaonline.org/articles/amorges |title=AMORGES |last=Schmitt |first=Rüdiger |author-link=Rüdiger Schmitt |date=1994 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=2022-07-12 |quote= }}&lt;/ref&gt;

Ekkert meira er vitað um Tómýris eftir stríðið gegn Kýrosi. Árið 520 f.Kr. réði konungur að nafni [[Skunkha]] yfir Massagetum. Hann gerði uppreisn gegn Persum þar til einn eftirmanna Kýrosar, [[Daríus 1.]] Persakonungur, gerði út herför gegn Sökum frá 520 til 518 f.Kr., sigraði Massageta, tók Skunkha til fanga og setti hans í stað konung á valdastól sem var hliðhollur Akkamenídaríkinu.&lt;ref name=&quot;SchmittAmorges&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/darius-iii |title=DARIUS iii. Darius I the Great |last=Shahbazi |first=A. Shapur |author-link=Alireza Shapour Shahbazi |date=1994 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=8 August 2022 }}&lt;/ref&gt;

== Arfleifð ==
[[File:Queen Tomyris and the head of Cyrus the Great.jpg|thumb|Tómýris drottning og höfuð Kýrosar mikla, eftir Mattia Preti.]]
Sagan af Tómýris hefur verið mörgum vestrænum listamönnum að innblæstri. [[Rubens]],&lt;ref name=&quot;staratel&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.staratel.com/pictures/rubens/pic127.htm |title=Питер Пауэль Рубенс (Peter Paul Rubens). Queen Tomyris before the Head of Cyrus. Масло на холсте. The Museum of Fine Arts, Boston, MA, USA |publisher=staratel.com (Russian) |year=2006 |access-date=2010-05-14 }}&lt;/ref&gt; [[Francesco Allegrini|Allegrini]],&lt;ref name=&quot;famsf&quot;&gt;{{cite web |url=http://search3.famsf.org:8080/view.shtml?keywords=%41%6E%6E&amp;artist=&amp;country=&amp;period=&amp;sort=&amp;start=61&amp;position=67&amp;record=58085 |title       = Francesco Allegrini, attrib. to Italian, 1587&amp;nbsp;– 1663, Tomyris and Cyrus, 17th century |publisher   = Fine Arts Museums of San Francisco |year=2006 |access-date=2010-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915224534/http://search3.famsf.org:8080/view.shtml?keywords=%41%6E%6E&amp;artist=&amp;country=&amp;period=&amp;sort=&amp;start=61&amp;position=67&amp;record=58085 |archive-date=2009-09-15}}&lt;/ref&gt; [[Luca Ferrari]],&lt;ref name=&quot;bridgemanart&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bridgemanart.com/image/Ferrari-Luca-1605-54/Queen-Tomyris-with-the-head-of-Cyrus-the-Great/278a5c83363f42b787cebe6e53d72c18?key=Tomyris%20Luca%20Ferrari&amp;filter=CBPOIHV&amp;thumb=x150&amp;num=15&amp;page=1 |title=Queen Tomyris with the head of Cyrus the Great by Ferrari, Luca (1605–54) |publisher=Bridgeman Art Library |access-date=2010-05-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110719123012/http://www.bridgemanart.com/image/Ferrari-Luca-1605-54/Queen-Tomyris-with-the-head-of-Cyrus-the-Great/278a5c83363f42b787cebe6e53d72c18?key=Tomyris%20Luca%20Ferrari&amp;filter=CBPOIHV&amp;thumb=x150&amp;num=15&amp;page=1 |archive-date=2011-07-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Mattia Preti]], [[Gustave Moreau]] og myndhöggvarinn [[Severo Calzetta da Ravenna]]&lt;ref name=&quot;Frick-Collection&quot;&gt;{{cite web |url=http://collections.frick.org/Obj555$7985 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005020704/http://collections.frick.org/Obj555$7985 |url-status=dead |archive-date=2013-10-05 |title     =The Frick Collection |publisher=collections.frick.org |date=1998–2005 |access-date= 2010-05-14}}&lt;/ref&gt; eru meðal þeirra sem hafa lýst ævi Tómýrisar og sigri hennar gegn Kýrosi í verkum sínum.

[[Eustache Deschamps]] nefndi Tómýris í kveðskap sínum meðal níu framúrskarandi kvenskörunga. 

Í elsta leikriti [[Shakespeare]]s, ''[[Hinrik sjötti: 1. hluti]]'', vísar greifynjan af Auvergne til Tómýrisar á meðan hún bíður komu Talbots lávarðar.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Henry VI, part 1: Entire Play |url=http://shakespeare.mit.edu/1henryvi/full.html |access-date=2023-09-07 |website=shakespeare.mit.edu}}&lt;/ref&gt; Í leikritinu er hún kölluð Skýþadrottning fremur en drottning Massageta, sem bendir til þess að hann hafi notast við eina af tveimur heimildum, stytta útgáfu [[Marcus Junianus Justinus|Marcusar Junianusar Justianusar]] á verkum eftir [[Trogus Pompeius]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/stream/iustinihistoria00unkngoog#page/|title = Iustini Historiae Philippicae|year = 1831}}&lt;/ref&gt; á latínu, eða þýðingu eftir [[Arthur Golding]] frá 1564.&lt;ref&gt;''The Reader's Companion to The Death of Shakespeare'', by Jon Benson https://books.google.com/books?id=ekygCwAAQBAJ{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Árið 1707 var óperan ''Tómýris, drottning Skýþíu'' frumsýnd í London.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/100217185 |website=hathi.trust.org |title=Thomyris, queen of Scythia. An opera, as it is perform'd at the Theatre Royal in Drury-Lane. Most humbly inscrib'd to the Right Honourable the Lord Ryalton. By P. Motteux.  |publisher=HathiTrust Digital Library |access-date=8 December 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Griffel2012&quot;&gt;{{cite book|author=Margaret Ross Griffel|title=Operas in English: A Dictionary|url=https://books.google.com/books?id=Y8bQAwAAQBAJ&amp;pg=PR13|date=21 December 2012|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-8325-3|page=13}}&lt;/ref&gt;

Nafninu Tómýris hefur brugðið fyrir í [[dýraflokkunarfræði]], á mölflugutegundinni ''Hypena'' í Mið-Afríku og fiðrildategundinni ''Tamyris''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/butmoth/search/GenusDetails.dsml?NUMBER=29417.0|title=Butterflies and Moths of the World|date=2023 |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] Website|doi=10.5519/s93616qw |access-date=September 22, 2016 |author1=Natural History Museum |last2=Pitkin |first2=Brian |last3=Jenkins |first3=Paul }}&lt;/ref&gt;

[[590 Tomyris]] er nafn á [[reikistirni]].

[[Kasakstan]] lítur á Tómýris sem þjóðhetju sína og hefur gefið út myntir henni til heiðurs.{{sfn|Mayor|2017}}

==Heimildir==
{{refbegin}}
* {{cite book |editor-last1=Dani |editor-first1=Ahmad Hasan |editor-link1=Ahmad Hasan Dani |editor-last2=Harmatta |editor-first2=János |editor-link2=János Harmatta | editor-last3=Puri |editor-first3=Baij Nath |editor-link3=Baij Nath Puri |editor-last4=Etemadi |editor-first4=G. F. |editor-last5=Bosworth |editor-first5=Clifford Edmund |editor-link5=Clifford Edmund Bosworth |last=Dandamayev |first=M. A. |author-link=Muhammad Dandamayev |date=1994 |series=History of Civilizations of Central Asia |volume=2 |title=The Development of Sedentary and Nomadic Civilizations: 700 B.C. to A.D. 250 |chapter=Media and Achaemenid Iran |url= |location=[[Paris]], [[France]] |publisher=[[UNESCO]] |pages=35–64 |isbn=978-9-231-02846-5 }}
* {{cite book |editor-last1=Boardman |editor-first1=John |editor-link1=John Boardman (art historian) |editor-last2=Hammond |editor-first2=N. G. L. |editor-link2=N. G. L. Hammond |editor-last3=Lewis |editor-first3=D. M. |editor-link3=David Malcolm Lewis |editor-last4=Ostwald |editor-first4=M. |editor-link4=Martin Ostwald |last=Francfort |first=Henri-Paul |author-link=Henri-Paul Francfort |date=1988 |title=The Cambridge Ancient History |volume=4 |chapter=Central Asia and Eastern Iran |location=[[Cambridge]], [[United Kingdom]] |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-22804-6 }}
* {{cite book |last=Mayor |first=Adrienne |author-link=Adrienne Mayor |date=2014 |title=The Amazons: Lives and Legends of Warrior Women across the Ancient World |url= |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]], [[United States]] |publisher=[[Princeton University Press]] |pages=143–144 |isbn=978-0-691-14720-8 }}
* {{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/amazons-ii |title=AMAZONS IN THE IRANIAN WORLD |last=Mayor |first=Adrienne |author-link=Adrienne Mayor |date=2017 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=20 July 2022 }}
* {{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/herodotus-iv |title=HERODOTUS iv. CYRUS ACCORDING TO HERODOTUS |last=Rollinger |first=Robert |author-link=Robert Rollinger |date=2003 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=20 July 2022 }}
* {{cite web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/massagetae |title=MASSAGETAE |last=Schmitt |first=Rüdiger |author-link=Rüdiger Schmitt |date=2018 |website=[[Encyclopædia Iranica]] |publisher= |access-date=20 July 2011 }}
{{refend}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:Drottningar]]
[[Flokkur:Fólk fætt á 6. öld f.Kr.]]
[[Flokkur:Massagetar]]</text>
      <sha1>kslao2b6x39xtvuhmy8aanfa8cwpnn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Tómýris</title>
    <ns>1</ns>
    <id>191020</id>
    <revision>
      <id>1963090</id>
      <timestamp>2026-05-14T16:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill=Tomyris |tungumál =en |id = 1351189617 }}“</comment>
      <origin>1963090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="hk7gk95oq76iebz5dcjosmgafmsu5qi" xml:space="preserve">{{Þýðing
|titill=Tomyris
|tungumál =en
|id = 1351189617
}}</text>
      <sha1>hk7gk95oq76iebz5dcjosmgafmsu5qi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Gosden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191021</id>
    <revision>
      <id>1963103</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jiraesa</username>
        <id>116491</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til grein um John Gosden</comment>
      <origin>1963103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10036" sha1="06vkbollg0l51yfek3hp3bwqabdehut" xml:space="preserve">{{Infobox person
| nafn = John Gosden
| mynd = John Gosden in 2008.jpg
| myndatexti = Gosden árið 2008
| fæðingarnafn = John Harry Martin Gosden
| fæðingardagur = 30. mars 1951
| fæðingarstaður = [[Hove]], Sussex, [[England]]
| menntun = Eastbourne College
| alma_mater = Emmanuel College
| maki = Rachel Hood
| börn = 4, þar á meðal Thady Gosden
| foreldrar = John „Towser“ Gosden
| starf = veðhlaupahestaþjálfari
}}

'''John Harry Martin Gosden''' (fæddur 30. mars 1951 í [[Hove]] í Sussex á [[England]]i) er breskur þjálfari veðhlaupahesta. Hann hefur þjálfað marga sigurvegara í Group 1-kappreiðum í Evrópu, Norður-Ameríku, Mið-Austurlöndum og Asíu, þar á meðal ''Golden Horn'', ''Enable'', ''Stradivarius'', ''Cracksman'', ''Kingman'', ''Raven's Pass'', ''Mishriff'' og ''Oasis Dream''.

Í íslenskum fjölmiðlum hefur Gosden meðal annars verið nefndur í umfjöllun Vísis árið 2024, þar sem hann var sagður einn sigursælasti veðreiðaþjálfari Bretlands.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.visir.is/g/20242550218d/wow-lifir-enn-godu-lifi-i-undraheimi-roosevelt-edwards |titill=Wow lifir enn góðu lífi í undraheimi Roosevelt Edwards |útgefandi=Vísir |dagsetning=2. apríl 2024 |skoðað=14. maí 2026}}&lt;/ref&gt;

Árið 2015 þjálfaði Gosden ''Golden Horn'', sem vann Derby Stakes og Prix de l'Arc de Triomphe. Hann þjálfaði einnig ''Enable'', sem vann Prix de l'Arc de Triomphe árin 2017 og 2018 og er talin ein besta veðhlaupahryssa sinnar kynslóðar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.britishhorseracing.com/press_releases/golden-horn-crowned-cartier-horse-of-the-year/ |titill=Golden Horn crowned Cartier Horse of the Year |útgefandi=British Horseracing Authority |dagsetning=10. nóvember 2015 |skoðað=14. maí 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild |url=https://www.britishhorseracing.com/press_releases/enable-crowned-cartier-horse-of-the-year-for-second-time/ |titill=Enable crowned Cartier Horse of the Year for second time |útgefandi=British Horseracing Authority |dagsetning=12. nóvember 2019 |skoðað=14. maí 2026}}&lt;/ref&gt;

== Helstu sigrar ==

[[Mynd:Flag of the United Kingdom.svg|22px|border|Bretland]] '''Bretland'''
* 1000 Guineas Stakes – (1) – ''Lahan'' (2000)
* Ascot Gold Cup – (5) – ''Stradivarius'' (2018, 2019, 2020), ''Courage Mon Ami'' (2023), ''Trawlerman'' (2025)
* British Champions Fillies' and Mares' Stakes – (3) – ''Journey'' (2016), ''Star Catcher'' (2019), ''Emily Upjohn'' (2022)
* British Champions Long Distance Cup – (1) – ''Trawlerman'' (2025)
* Champion Stakes – (2) – ''Cracksman'' (2017, 2018)
* Cheveley Park Stakes – (1) – ''Prophecy'' (1993)
* Coronation Cup – (2) – ''Cracksman'' (2018), ''Emily Upjohn'' (2023)
* Coronation Stakes – (3) – ''Nannina'' (2006), ''Fallen For You'' (2012), ''Inspiral'' (2022)
* Dewhurst Stakes – (1) – ''Too Darn Hot'' (2018)
* Derby – (2) – ''Benny the Dip'' (1997), ''Golden Horn'' (2015)
* Eclipse Stakes – (4) – ''Nathaniel'' (2012), ''Golden Horn'' (2015), ''Roaring Lion'' (2018), ''Enable'' (2019)
* Falmouth Stakes – (4) – ''Ryafan'' (1997), ''Elusive Kate'' (2013), ''Nazeef'' (2020), ''Nashwa'' (2023)
* Fillies' Mile – (6) – ''Crystal Music'' (2000), ''Playful Act'' (2004), ''Nannina'' (2005), ''Rainbow View'' (2008), ''Inspiral'' (2021), ''Commissioning'' (2022)
* Golden Jubilee Stakes – (1) – ''Malhub'' (2002)
* Goodwood Cup – (5) – ''Sonus'' (1993), ''Stradivarius'' (2017, 2018, 2019, 2020)
* Haydock Sprint Cup – (1) – ''Wolfhound'' (1993)
* International Stakes – (4) – ''Roaring Lion'' (2018), ''Mishriff'' (2021), ''Mostahdaf'' (2023), ''Ombudsman'' (2025)
* July Cup – (1) – ''Oasis Dream'' (2003)
* King George VI and Queen Elizabeth Stakes – (5) – ''Nathaniel'' (2011), ''Taghrooda'' (2014), ''Enable'' (2017, 2019, 2020)
* Lockinge Stakes – (5) – ''Emperor Jones'' (1994), ''Virtual'' (2009), ''Palace Pier'' (2021), ''Audience'' (2024), ''Lead Artist'' (2025)
* Middle Park Stakes – (2) – ''Oasis Dream'' (2002), ''Shalaa'' (2015)
* Nassau Stakes – (5) – ''Ryafan'' (1997), ''The Fugue'' (2012), ''Winsili'' (2013), ''Sultanina'' (2014), ''Nashwa'' (2022)
* Nunthorpe Stakes – (1) – ''Oasis Dream'' (2003)
* Oaks Stakes – (4) – ''Taghrooda'' (2014), ''Enable'' (2017), ''Anapurna'' (2019), ''Soul Sister'' (2023)
* Prince of Wales's Stakes – (6) – ''Muhtarram'' (1994, 1995), ''The Fugue'' (2014), ''Lord North'' (2020), ''Mostahdaf'' (2023), ''Ombudsman'' (2025)
* Queen Anne Stakes – (1) – ''Palace Pier'' (2021)
* Queen Elizabeth II Stakes – (4) – ''Observatory'' (2000), ''Raven's Pass'' (2008), ''Persuasive'' (2017), ''Roaring Lion'' (2018)
* St. James's Palace Stakes – (4) – ''Kingman'' (2014), ''Without Parole'' (2018), ''Palace Pier'' (2020), ''Field Of Gold'' (2025)
* St. Leger Stakes – (5) – ''Shantou'' (1996), ''Lucarno'' (2007), ''Arctic Cosmos'' (2010), ''Masked Marvel'' (2011), ''Logician'' (2019)
* Sun Chariot Stakes – (3) – ''Ristna'' (1991), ''Nazeef'' (2020), ''Inspiral'' (2023)
* Sussex Stakes – (2) – ''Kingman'' (2014), ''Too Darn Hot'' (2019)
* Yorkshire Oaks – (4) – ''Dar Re Mi'' (2009), ''The Fugue'' (2013), ''Enable'' (2017, 2019)

[[Mynd:Flag of France.svg|22px|border|Frakkland]] '''Frakkland'''
* Grand Prix de Saint-Cloud – (1) – ''Coronet'' (2019)
* Poule d'Essai des Pouliches – (2) – ''Valentine Waltz'' (1999), ''Zenda'' (2002)
* Prix de l'Abbaye de Longchamp – (1) – ''Keen Hunter'' (1991)
* Prix de l'Arc de Triomphe – (3) – ''Golden Horn'' (2015), ''Enable'' (2017, 2018)
* Prix de Diane – (2) – ''Star Of Seville'' (2015), ''Nashwa'' (2022)
* Prix de la Forêt – (2) – ''Wolfhound'' (1992), ''Mount Abu'' (2001)
* Prix de Royallieu – (3) – ''Annaba'' (1996), ''Anapurna'' (2019), ''Loving Dream'' (2021)
* Prix d'Ispahan – (1) – ''Observatory'' (2001)
* Prix du Jockey Club – (1) – ''Mishriff'' (2020)
* Prix Ganay – (1) – ''Cracksman'' (2018)
* Prix Jacques Le Marois – (5) – ''Kingman'' (2014), ''Palace Pier'' (2020, 2021), ''Inspiral'' (2022, 2023)
* Prix Jean Prat – (2) – ''Torrential'' (1995), ''Too Darn Hot'' (2019)
* Prix Jean Romanet – (2) – ''Izzi Top'' (2012), ''Coronet'' (2019)
* Prix Lupin – (1) – ''Flemensfirth'' (1995)
* Prix Marcel Boussac – (3) – ''Ryafan'' (1996), ''Sulk'' (2001), ''Elusive Kate'' (2011)
* Prix Maurice de Gheest – (1) – ''May Ball'' (2002)
* Prix Morny – (1) – ''Shalaa'' (2015)
* Prix de l'Opéra – (1) – ''Friendly Soul'' (2024)
* Prix Rothschild – (2) – ''Elusive Kate'' (2012, 2013)
* Prix de la Salamandre – (1) – ''Lord of Men'' (1995)
* Prix Vermeille – (1) – ''Star Catcher'' (2019)

[[Mynd:Flag of Germany.svg|22px|border|Þýskaland]] '''Þýskaland'''
* Grosser Preis von Baden – (1) – ''Mashaallah'' (1992)
* Preis der Diana – (1) – ''Miss Yoda'' (2020)

[[Mynd:Flag of Ireland.svg|22px|border|Írland]] '''Írland'''
* Irish 2,000 Guineas – (2) – ''Kingman'' (2014), ''Field Of Gold'' (2025)
* Irish Champion Stakes – (4) – ''Muhtarram'' (1993), ''The Fugue'' (2013), ''Golden Horn'' (2015), ''Roaring Lion'' (2018)
* Irish Derby – (1) – ''Jack Hobbs'' (2015)
* Irish Oaks – (3) – ''Great Heavens'' (2012), ''Enable'' (2017), ''Star Catcher'' (2019)
* Irish St. Leger – (2) – ''Mashaallah'' (1992), ''Duncan'' (jafntefli, 2011)
* Matron Stakes – (1) – ''Rainbow View'' (2009)
* Pretty Polly Stakes – (3) – ''Del Deya'' (1994), ''Dar Re Mi'' (2009), ''Izzi Top'' (2012)

[[Mynd:Flag of Italy.svg|22px|border|Ítalía]] '''Ítalía'''
* Gran Premio del Jockey Club – (1) – ''Shantou'' (1996)
* Gran Premio di Milano – (2) – ''Mashaallah'' (1992), ''Shantou'' (1997)
* Premio Presidente della Repubblica – (1) – ''Muhtarram'' (1994)
* Premio Roma – (2) – ''Knifebox'' (1993), ''Flemensfirth'' (1996)

[[Mynd:Flag of Saudi Arabia.svg|22px|border|Sádi-Arabía]] '''Sádi-Arabía'''
* Saudi Cup – (1) – ''Mishriff'' (2021)

[[Mynd:Flag of the United Arab Emirates.svg|22px|border|Sameinuðu arabísku furstadæmin]] '''Sameinuðu arabísku furstadæmin'''
* Dubai Sheema Classic – (3) – ''Dar Re Mi'' (2010), ''Jack Hobbs'' (2017), ''Mishriff'' (2021)
* Dubai Turf – (4) – ''Lord North'' (2021, 2022, 2023), ''Ombudsman'' (2026)

[[Mynd:Flag of the United States.svg|22px|border|Bandaríkin]] '''Bandaríkin'''
* Arlington Million – (1) – ''Debussy'' (2010)
* Beverly Hills Handicap – (2) – ''Absentia'' (1983), ''Royal Heroine'' (1984)
* Breeders' Cup Classic – (1) – ''Raven's Pass'' (2008)
* Breeders' Cup Filly &amp; Mare Turf – (1) – ''Inspiral'' (2023)
* Breeders' Cup Juvenile Turf – (2) – ''Donativum'' (2008), ''Pounced'' (2009)
* Breeders' Cup Mile – (1) – ''Royal Heroine'' (1984)
* Breeders' Cup Turf – (1) – ''Enable'' (2018)
* Carleton F. Burke Handicap – (1) – ''Bel Bolide'' (1983)
* Clement L. Hirsch Turf Championship Stakes – (1) – ''Allez Milord'' (1987)
* Gamely Stakes – (1) – ''La Koumia'' (1986)
* Hollywood Derby – (2) – ''Royal Heroine'' (1983), ''Seek Again'' (2013)
* Hollywood Turf Cup – (3) – ''Alphabatim'' (1984, 1986), ''Zoffany'' (1985)
* Matriarch Stakes – (2) – ''Royal Heroine'' (1984), ''Asteroid Field'' (1987)
* Philip H. Iselin Handicap – (1) – ''Bates Motel'' (1983)
* Queen Elizabeth II Challenge Cup Stakes – (1) – ''Ryafan'' (1997)
* Ramona Handicap – (1) – ''Annoconnor'' (1988)
* San Antonio Handicap – (2) – ''Bates Motel'' (1983), ''Hatim'' (1986)
* San Luis Rey Handicap – (1) – ''Zoffany'' (1987)
* Santa Anita Handicap – (1) – ''Bates Motel'' (1983)
* Sunset Handicap – (1) – ''Zoffany'' (1986)
* Vanity Handicap – (1) – ''Annoconnor'' (1988)
* Yellow Ribbon Stakes – (2) – ''Bonne Ile'' (1986), ''Ryafan'' (1997)

== Heimildir ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gosden, John}}
[[Flokkur:Breskir íþróttamenn]]
[[Flokkur:Hestamennska]]
[[Flokkur:Kappreiðar]]</text>
      <sha1>06vkbollg0l51yfek3hp3bwqabdehut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rubens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191022</id>
    <redirect title="Peter Paul Rubens" />
    <revision>
      <id>1963120</id>
      <timestamp>2026-05-14T20:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Peter Paul Rubens]]</comment>
      <origin>1963120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="0a2t53n7y0g3vk8wnfsot3m4exectcu" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Peter Paul Rubens]]</text>
      <sha1>0a2t53n7y0g3vk8wnfsot3m4exectcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191023</id>
    <redirect title="Alí ibn Abu Talib" />
    <revision>
      <id>1963133</id>
      <timestamp>2026-05-14T21:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>TKSnaevarr færði [[Alí]] á [[Alí (aðgreining)]]</comment>
      <origin>1963133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="qecdjucvk9g78bym3dj2a0kbq2tyzlh" xml:space="preserve">#tilvísun [[Alí (aðgreining)]]</text>
      <sha1>qecdjucvk9g78bym3dj2a0kbq2tyzlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963134</id>
      <parentid>1963133</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T21:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Breytti tilvísun frá [[Alí (aðgreining)]] til [[Alí ibn Abu Talib]]</comment>
      <origin>1963134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="jp3500484ggy6qxu379rnt7uzv6l9gw" xml:space="preserve">#tilvísun [[Alí ibn Abu Talib]]</text>
      <sha1>jp3500484ggy6qxu379rnt7uzv6l9gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mjólkurkambur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191024</id>
    <revision>
      <id>1963176</id>
      <timestamp>2026-05-15T05:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1314383753|Euphorbia leuconeura]]“</comment>
      <origin>1963176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3624" sha1="qf9kbnkcxq06p6s1ols8hveny9nfila" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=E leuconeura ies.jpg|status=VU|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 15 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Haevermans, T. |date=2004 |title=''Euphorbia leuconeura'' |volume=2004 |article-number=e.T44372A10896588 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T44372A10896588.en |access-date=15 November 2021}}&lt;/ref&gt;|status2=CITES_A2|status2_system=CITES|status2_ref=&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Appendices {{!}} CITES|url=https://cites.org/eng/app/appendices.php|access-date=2024-01-17|website=cites.org|archive-date=2017-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20171205014647/https://cites.org/eng/app/appendices.php|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|genus=Euphorbia|species=leuconeura|authority=[[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]|synonyms=''Euphorbia lathyrus'' &lt;small&gt;(''[[lapsus]]'')&lt;/small&gt;}}

'''''Mjólkurkambur (fræðiheiti Euphorbia leuconeura)'''''  er  blómplanta af t&lt;nowiki/&gt;[[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt (euphorbiaceae)]].&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá  '''[[Madagaskar]]'''  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar er að vera botngróður í skógum  sem vaxa í hamrabeltum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

== Tegundargreining ==
Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tabularium.be/bailly/|title=Greek-french dictionary online|last=Bailly|first=Anatole|date=|website=www.tabularium.be|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318000653/http://www.tabularium.be/bailly/|archive-date=March 18, 2022|access-date=December 17, 2017}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar. Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.

== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegum húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura_Seed_Dispersal.jpg|alt=Fotos of Euphorbia leuconeura flowering stalk before (top) and after (middle) seed disperal. The capsule fruit have a pinkish tint and open with tension propelling the seed wide through the air. Seed (bottom) has the size of a pinhead is round with a slightly pointed tip and a rough dark brown shell that is easily squished so careful handling is necessary.|thumb|Euphorbia leuconeura blómstrar stangir fyrir (oft) og eftir fræ dreifingu. Fræja samanborið við pinhead (niður).]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>qf9kbnkcxq06p6s1ols8hveny9nfila</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963177</id>
      <parentid>1963176</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T05:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="bhlnk61q88ezg0kyeo8qkiygmfdvyjh" xml:space="preserve">'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa í hamrabeltum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar. Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.

== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegum húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>bhlnk61q88ezg0kyeo8qkiygmfdvyjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963178</id>
      <parentid>1963177</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T05:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2854" sha1="8is4r3v3ldng450ogt20k5lpsxt629f" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name             = Mjólkurkambur
| status           = 
| image            = E leuconeura ies.jpg
| image_caption    = 
| range_map        = 
| range_map_caption = 
| image2          = 
| image2_caption  = 
| domain_sv       = [[Eukaryoter]]
| domain          = Eukaryota
| regnum_sv       = [[Växter]]
| regnum          = Plantae
| divisio_sv      = [[Fröväxter]]
| divisio         = Spermatophyta
| subdivisio_sv   = [[Gömfröväxter]]
| subdivisio      = Angiospermae
| classis_sv      = [[Trikolpater]]
| classis         = Eudicotyledonae
| ordo_sv         = [[Malpigiaordningen]]
| ordo            = Malpighiales
| familia_sv      = [[Törelväxter]]
| familia         = Euphorbiaceae
| genus_sv        = [[Törelsläktet]]
| genus           = Euphorbia
| species_sv      = '''skvättiväg'''
| species         = E. leuconeura
| taxon           = Euphorbia leuconeura
| taxon_authority = [[Boiss.]], 1862
}}
'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa í hamrabeltum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar. Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.

== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegum húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>8is4r3v3ldng450ogt20k5lpsxt629f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963179</id>
      <parentid>1963178</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ræktun */</comment>
      <origin>1963179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3103" sha1="8xi9fwzubdki5c0s5k2q1mot1v26n1p" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name             = Mjólkurkambur
| status           = 
| image            = E leuconeura ies.jpg
| image_caption    = 
| range_map        = 
| range_map_caption = 
| image2          = 
| image2_caption  = 
| domain_sv       = [[Eukaryoter]]
| domain          = Eukaryota
| regnum_sv       = [[Växter]]
| regnum          = Plantae
| divisio_sv      = [[Fröväxter]]
| divisio         = Spermatophyta
| subdivisio_sv   = [[Gömfröväxter]]
| subdivisio      = Angiospermae
| classis_sv      = [[Trikolpater]]
| classis         = Eudicotyledonae
| ordo_sv         = [[Malpigiaordningen]]
| ordo            = Malpighiales
| familia_sv      = [[Törelväxter]]
| familia         = Euphorbiaceae
| genus_sv        = [[Törelsläktet]]
| genus           = Euphorbia
| species_sv      = '''skvättiväg'''
| species         = E. leuconeura
| taxon           = Euphorbia leuconeura
| taxon_authority = [[Boiss.]], 1862
}}
'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa á  grýttum stöðum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
[[Mynd:Ботанический сад Петра Великого, тропический маршрут 66.jpg|alt=Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg|vinstri|thumb|Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg í Rússlandi]]
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar.  Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.
== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegri  húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>8xi9fwzubdki5c0s5k2q1mot1v26n1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963180</id>
      <parentid>1963179</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2765" sha1="ker1i9vxzf2aiw60e1dfppgq6hxcjcr" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name             = Mjólkurkambur
| status           = 
| image            = E leuconeura ies.jpg


| ordo = [[Malpighiales]]
| familia = '''Mjólkurjurtaætt''' (Euphorbiaceae)
| domain          = Eukaryota
| regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae)
| divisio         = Spermatophyta
| subdivisio      = [[Dulfrævingar]] (Angiospermae)
| classis         = Eudicotyledonae
| ordo            = Malpighiales
| familia         = Euphorbiaceae
| genus           = Euphorbia
| species         = E. leuconeura
| taxon           = Euphorbia leuconeura
| taxon_authority = [[Boiss.]], 1862
}}
'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa á  grýttum stöðum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
[[Mynd:Ботанический сад Петра Великого, тропический маршрут 66.jpg|alt=Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg|vinstri|thumb|Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg í Rússlandi]]
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar.  Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.
== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegri  húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>ker1i9vxzf2aiw60e1dfppgq6hxcjcr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963181</id>
      <parentid>1963180</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2789" sha1="monfbcj2v417h89iqw6jv0ikxh3dagt" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name             = Mjólkurkambur
| status           = 
| image            = E leuconeura ies.jpg


| ordo = [[Malpighiales]]
| familia = '''Mjólkurjurtaætt''' (Euphorbiaceae)
| domain          = Eukaryota
| regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae)
| divisio         = Spermatophyta
| subdivisio      = [[Dulfrævingar]] (Angiospermae)
| classis         = Eudicotyledonae
| ordo            = Malpighiales
| familia         = [[Mjólkurjurtaætt]] (Euphorbiaceae)
| genus           = Euphorbia
| species         = E. leuconeura
| taxon           = Euphorbia leuconeura
| taxon_authority = [[Boiss.]], 1862
}}
'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa á  grýttum stöðum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
[[Mynd:Ботанический сад Петра Великого, тропический маршрут 66.jpg|alt=Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg|vinstri|thumb|Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg í Rússlandi]]
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar.  Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.
== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegri  húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>monfbcj2v417h89iqw6jv0ikxh3dagt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963182</id>
      <parentid>1963181</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2818" sha1="2dip8syl30nnus7w495ft44dke6m4xb" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name             = Mjólkurkambur
| status           = 
| image            = E leuconeura ies.jpg


| ordo = [[Malpighiales]]
| familia = '''Mjólkurjurtaætt''' (Euphorbiaceae)
| domain          = Eukaryota
| regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae)
| divisio         = Spermatophyta
| subdivisio      = [[Dulfrævingar]] (Angiospermae)
| classis         = Eudicotyledonae
| ordo            = Malpighiales
| familia         = [[Mjólkurjurtaætt]] (Euphorbiaceae)
|genus            = [[Mjólkursafajurtir]] (''Euphorbia'')
| species         = E. leuconeura
| taxon           = Euphorbia leuconeura
| taxon_authority = [[Boiss.]], 1862
}}
'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa á  grýttum stöðum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
[[Mynd:Ботанический сад Петра Великого, тропический маршрут 66.jpg|alt=Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg|vinstri|thumb|Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg í Rússlandi]]
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar.  Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.
== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegri  húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum Euphorbia.
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>2dip8syl30nnus7w495ft44dke6m4xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963183</id>
      <parentid>1963182</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>bæta við tengli</comment>
      <origin>1963183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2862" sha1="n12esuz7q0mz9e4evudsj9tza1uts70" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name             = Mjólkurkambur
| status           = 
| image            = E leuconeura ies.jpg


| ordo = [[Malpighiales]]
| familia = '''Mjólkurjurtaætt''' (Euphorbiaceae)
| domain          = Eukaryota
| regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae)
| divisio         = Spermatophyta
| subdivisio      = [[Dulfrævingar]] (Angiospermae)
| classis         = Eudicotyledonae
| ordo            = Malpighiales
| familia         = [[Mjólkurjurtaætt]] (Euphorbiaceae)
|genus            = [[Mjólkursafajurtir]] (''Euphorbia'')
| species         = E. leuconeura
| taxon           = Euphorbia leuconeura
| taxon_authority = [[Boiss.]], 1862
}}
'''Mjólkurkambur''' ([[fræðiheiti]] ''Euphorbia leuconeura'')  er  blómplanta af [[Mjólkurjurtaætt|mjólkurjurtaætt]] (euphorbiaceae).&lt;ref name=&quot;KewPOWO&quot;&gt;{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|title=Euphorbia leuconeura Boiss.|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=n.d.|website=Plants of the World Online|publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707173543/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347109-1|archive-date=July 7, 2020|access-date=September 4, 2020}}&lt;/ref&gt; Jurtin er upprunnin frá [[Madagaskar]] og er  náttúrulegt [[búsvæði]] hennar  botngróður í skógum  sem vaxa á  grýttum stöðum. Mjólkurkambur getur náð um  1,8 m (6 feta) hæð, með greinum eins og lítið tré. Jurtin fjölgar sér með að  skjóta fræjum sínum nokkrum fet upp í loft. 

Tegundarnafnið  ''leuconeura'' er dregið af tveimur forngrísku orðum λευκός (leukós), sem þýðir &quot;bjartur, hvítur&quot;, og νευρά (neurá), sem þýðir &quot;&quot;taug&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Abrégé du dictionnaire grec français|last=Bailly|first=Anatole|date=1981-01-01|publisher=Hachette|isbn=978-2-01-003528-9|location=Paris|oclc=461974285}}&lt;/ref&gt;

== Ræktun ==
[[Mynd:Ботанический сад Петра Великого, тропический маршрут 66.jpg|alt=Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg|vinstri|thumb|Mjólkurkambur í gróðurhúsi í Pétursborg í Rússlandi]]
Mjólkurkambur er ræktaður sem sem pottablóm vegna laufskrúðs, ung blöð eru dökkgræn með hvítum æðum. Mjólkurkambur er minna viðkvæmur fyrir ofvöknun en margir aðrir þykkblöðungar.  Jurtin vex best í hálfskugga en þolir fullan skugga og auðvelt í ræktun svo framarlega sem hún sé ekki í köldum vindi.
== Eituráhrif ==
Ef jurtin  skemmist lekur úr henni hvítur vökvi  sem er eitraður og getur valdið alvarlegri  húðertingu. Það er einkenni á   flestum tegundum  [[Mjólkursafajurtir|mjólkursafajurta]] (Euphorbia).
[[Mynd:Euphorbia_leuconeura3_ies.jpg|thumb|Nærmynd sem sýnir hvítar æðar á laufi ungrar mjólkurkambsjurtar]]

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>n12esuz7q0mz9e4evudsj9tza1uts70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jólastjarna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191025</id>
    <revision>
      <id>1963184</id>
      <timestamp>2026-05-15T07:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Búið til með því að þýða síðuna „[[:en:Special:Redirect/revision/1353707025|Poinsettia]]“</comment>
      <origin>1963184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4621" sha1="2ibqzxvzephk3nxeiz3ogndvffknx85" xml:space="preserve">
Jólastjarna&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Longman Pronunciation Dictionary|last=Wells|first=John C.|publisher=Longman|year=1990|isbn=978-0-582-05383-0|location=Harlow, England}} entry &quot;poinsettia&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/poinsettia|title=poinsettia|website=Dictionary.com|access-date=December 15, 2012}}&lt;/ref&gt; (''Euphorbia pulcherrima'') er blómplanta af mjólkurjurtaætt&lt;nowiki/&gt;[[Mjólkurjurtaætt|Euphorbiaceae]].  Jurtin kemur frá Mexíkó og Mið-Ameríku og henni var fyrst lýst af Evrópumönnum árið 1834. Innfæddir nefndu þar jurtina  &quot;'''cuetlaxōchitl'''&quot;.  Jólastjarna er þekkt fyrir rautt og grænt laufskrúð og er mikið notuð til blómaskreytinga  á jólum.  Jólastjörnur eru í heimkynnum sínum  runnar eða lítil tré 0.6 til 4 metra há.  Jólastjarna er talin  eitruð eins og flestar mjólkursafajurtir  en þó að í blöðum hennar sé ertandi efni þá er það ekki talið svo mikið að plantan sé hættuleg  fyrir gæludýr og börn. 

Jólastjörnur vaxa villtar frá Mexíkó til suðurhluta Gvatemala og vaxa á miðjum hæðum sem  snúa að Kyrrahafinu. Eitt afbrigði  sem vex í fylkinu Guerrero  lengra frá sjó er   talið  vera forfaðir flestra ræktaðra afbrigða. Villtar jólarósir vaxa á dreifðum svæðum og búsvæði þeirra á undir högg að sækja vegna óhefts skógarhöggs. Aztecs ræktuðu jólarósir sem  lækningajurtir. Jólarósir urðu tengdar jólahaldi og vinsælar til skreytinga á jólum. Árlega seljast í  Bandaríkjunum um 70 milljónir marg konar afbrigða jólarósa  á sex vikna tímabili. Margir þessara jólarósa eru ræktaðar af Paul Ecke Ranch, sem hefur um  helmingaf alþjóðlegum markaði og 70 prósent af bandarískum markaði.

== Tegundargreining ==
Jólarós var lýst sem nýrri tegund árið 1834 af þýska vísindamanninum Johann Friedrich Klotzsch.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klotzsch |first=J. F. |year=1834 |title=Beschreibung zweier neuen Euphorbien aus Mexico |trans-title=Description of two new Euphorbia from Mexico |url=https://biodiversitylibrary.org/page/14572585 |journal=Allgemeine Gartenzeitung |language=de |volume=2 |page=27}}&lt;/ref&gt; 

== Lýsing ==
[[Mynd:Euphorbia_pulcherrima_(Barlovento)_04.jpg|alt=A cluster of red and green leaves leans toward the viewer on long, bent branches bursting out from a main plant on the base of a rock wall.|thumb|Fullvaxta sýnishorn af ''E. pulcherrima'']]
[[Mynd:Euphorbia_pulcherrima_Blanco1.167-cropped.jpg|alt=A colored illustration shows the tip of a wild poinsettia branch. The leaves are less densely clustered. Leaves are long and ovate; most are red but one is green, and one is red at the base and green at the tip.|thumb|Vísindaleg mynd af ''E. pulcherrima'', ca. 1880]]
''Euphorbia pulcherrima'' er runni eða lítið tré, venjulega um 0,6-4 metra hátt (2-13 fet). Laufblöðin eru dökkgræn 6-16 sentimetrar (2.4-6.3 in) að lengd. Litir laufblaða - sem eru venjulega skærrauðir  en einnig með ræktunarafbrigðum geta verið  appelsínugul, fölgræn, rjómalituð, bleik, hvít eða í marmaralitum - eru oft ranglega taldir blómblöð vegna lita og blaðskipunar en eru í rauninni háblöð, sem eru eins konar milliblöð á milli laufblaða og blómblaða.&lt;ref name=&quot;Poinsettia Facts&quot;&gt;{{Cite web|url=http://urbanext.illinois.edu/poinsettia/facts.cfm|title=Poinsettia Facts|last=Seltzer, Erica D.|last2=Spinner, MaryAnne|website=The Poinsettia Pages|publisher=[[University of Illinois]] Extension|access-date=January 30, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UoVE&quot;&gt;{{Cite web|url=http://pss.uvm.edu/ppp/articles/points.htm|title=Fun Facts About Poinsettia|last=Perry, Leonard|website=Perry's Perennial Pages|publisher=[[University of Vermont]] Extension, Department of Plant and Soil Sciences|archive-url=https://web.archive.org/web/20190914050502/http://pss.uvm.edu/ppp/articles/points.htm|archive-date=September 14, 2019|access-date=May 7, 2014}}&lt;/ref&gt;  Litir umbreyttu háblaðanna  eru kallaðir fram til með ljóslotuskiptum, sem þýðir að jólastjörnur þurfa  að vera í myrkri í að minnsta kosti fjórtán klukkustundir í einu í samfellt  6-8 vikur í röð) til að breyta lit. Plönturnar þurfa einnig mikla dagsbirtu  til að fá skæran lit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://extension.sdstate.edu/are-you-photoperiodic-poinsettias-are|title=Are you Photoperiodic? Poinsettias Are|last=Graper|first=David|date=4 December 2018|website=SDSU Extension|publisher=South Dakota State University}}&lt;/ref&gt; Jólastjörnur er að sígrænar að hluta til og  missa yfirleitt flest laufblöðin á veturna.</text>
      <sha1>2ibqzxvzephk3nxeiz3ogndvffknx85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1963185</id>
      <parentid>1963184</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T07:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salvor</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <origin>1963185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4637" sha1="g7spjmytzrxl32eenpoteb7m666emr8" xml:space="preserve">
Jólastjarna&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Longman Pronunciation Dictionary|last=Wells|first=John C.|publisher=Longman|year=1990|isbn=978-0-582-05383-0|location=Harlow, England}} entry &quot;poinsettia&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/poinsettia|title=poinsettia|website=Dictionary.com|access-date=December 15, 2012}}&lt;/ref&gt; (''Euphorbia pulcherrima'') er blómplanta af mjólkurjurtaætt&lt;nowiki/&gt;[[Mjólkurjurtaætt|Euphorbiaceae]].  Jurtin kemur frá Mexíkó og Mið-Ameríku og henni var fyrst lýst af Evrópumönnum árið 1834. Innfæddir nefndu þar jurtina  &quot;'''cuetlaxōchitl'''&quot;.  Jólastjarna er þekkt fyrir rautt og grænt laufskrúð og er mikið notuð til blómaskreytinga  á jólum.  Jólastjörnur eru í heimkynnum sínum  runnar eða lítil tré 0.6 til 4 metra há.  Jólastjarna er talin  eitruð eins og flestar mjólkursafajurtir  en þó að í blöðum hennar sé ertandi efni þá er það ekki talið svo mikið að plantan sé hættuleg  fyrir gæludýr og börn. 

Jólastjörnur vaxa villtar frá Mexíkó til suðurhluta Gvatemala og vaxa á miðjum hæðum sem  snúa að Kyrrahafinu. Eitt afbrigði  sem vex í fylkinu Guerrero  lengra frá sjó er   talið  vera forfaðir flestra ræktaðra afbrigða. Villtar jólarósir vaxa á dreifðum svæðum og búsvæði þeirra á undir högg að sækja vegna óhefts skógarhöggs. Aztecs ræktuðu jólarósir sem  lækningajurtir. Jólarósir urðu tengdar jólahaldi og vinsælar til skreytinga á jólum. Árlega seljast í  Bandaríkjunum um 70 milljónir marg konar afbrigða jólarósa  á sex vikna tímabili. Margir þessara jólarósa eru ræktaðar af Paul Ecke Ranch, sem hefur um  helmingaf alþjóðlegum markaði og 70 prósent af bandarískum markaði.

== Tegundargreining ==
Jólarós var lýst sem nýrri tegund árið 1834 af þýska vísindamanninum Johann Friedrich Klotzsch.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Klotzsch |first=J. F. |year=1834 |title=Beschreibung zweier neuen Euphorbien aus Mexico |trans-title=Description of two new Euphorbia from Mexico |url=https://biodiversitylibrary.org/page/14572585 |journal=Allgemeine Gartenzeitung |language=de |volume=2 |page=27}}&lt;/ref&gt; 

== Lýsing ==
[[Mynd:Euphorbia_pulcherrima_(Barlovento)_04.jpg|alt=A cluster of red and green leaves leans toward the viewer on long, bent branches bursting out from a main plant on the base of a rock wall.|thumb|Fullvaxta sýnishorn af ''E. pulcherrima'']]
[[Mynd:Euphorbia_pulcherrima_Blanco1.167-cropped.jpg|alt=A colored illustration shows the tip of a wild poinsettia branch. The leaves are less densely clustered. Leaves are long and ovate; most are red but one is green, and one is red at the base and green at the tip.|thumb|Vísindaleg mynd af ''E. pulcherrima'', ca. 1880]]
''Euphorbia pulcherrima'' er runni eða lítið tré, venjulega um 0,6-4 metra hátt (2-13 fet). Laufblöðin eru dökkgræn 6-16 sentimetrar (2.4-6.3 in) að lengd. Litir laufblaða - sem eru venjulega skærrauðir  en einnig með ræktunarafbrigðum geta verið  appelsínugul, fölgræn, rjómalituð, bleik, hvít eða í marmaralitum - eru oft ranglega taldir blómblöð vegna lita og blaðskipunar en eru í rauninni háblöð, sem eru eins konar milliblöð á milli laufblaða og blómblaða.&lt;ref name=&quot;Poinsettia Facts&quot;&gt;{{Cite web|url=http://urbanext.illinois.edu/poinsettia/facts.cfm|title=Poinsettia Facts|last=Seltzer, Erica D.|last2=Spinner, MaryAnne|website=The Poinsettia Pages|publisher=[[University of Illinois]] Extension|access-date=January 30, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UoVE&quot;&gt;{{Cite web|url=http://pss.uvm.edu/ppp/articles/points.htm|title=Fun Facts About Poinsettia|last=Perry, Leonard|website=Perry's Perennial Pages|publisher=[[University of Vermont]] Extension, Department of Plant and Soil Sciences|archive-url=https://web.archive.org/web/20190914050502/http://pss.uvm.edu/ppp/articles/points.htm|archive-date=September 14, 2019|access-date=May 7, 2014}}&lt;/ref&gt;  Litir umbreyttu háblaðanna  eru kallaðir fram til með ljóslotuskiptum, sem þýðir að jólastjörnur þurfa  að vera í myrkri í að minnsta kosti fjórtán klukkustundir í einu í samfellt  6-8 vikur í röð) til að breyta lit. Plönturnar þurfa einnig mikla dagsbirtu  til að fá skæran lit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://extension.sdstate.edu/are-you-photoperiodic-poinsettias-are|title=Are you Photoperiodic? Poinsettias Are|last=Graper|first=David|date=4 December 2018|website=SDSU Extension|publisher=South Dakota State University}}&lt;/ref&gt; Jólastjörnur er að sígrænar að hluta til og  missa yfirleitt flest laufblöðin á veturna.
==Tilvísanir==</text>
      <sha1>g7spjmytzrxl32eenpoteb7m666emr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lenínismi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191026</id>
    <revision>
      <id>1963194</id>
      <timestamp>2026-05-15T10:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Mynd:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|thumb|right|[[Vladímír Lenín]], sem lenínismi er kenndur við.]] '''Lenínismi''' (rússneska: Ленинизм, umrit. ''Lenínízm'') er pólitísk hugmyndafræði sem þróuð var af rússneska [[Marxismi|marxíska]] byltingarmanninum [[Vladímír Lenín]]. Hugmyndafræðin gerir ráð fyrir stofnun [[Alræði öreiganna|alræðis öreiganna]] undir stjórn framvarðarsveitar byltingarmanna sem eigi að...“</comment>
      <origin>1963194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5428" sha1="hkit8dmpejben49efnl2j53l8ijb7qy" xml:space="preserve">[[Mynd:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|thumb|right|[[Vladímír Lenín]], sem lenínismi er kenndur við.]]
'''Lenínismi''' (rússneska: Ленинизм, umrit. ''Lenínízm'') er pólitísk hugmyndafræði sem þróuð var af rússneska [[Marxismi|marxíska]] byltingarmanninum [[Vladímír Lenín]]. Hugmyndafræðin gerir ráð fyrir stofnun [[Alræði öreiganna|alræðis öreiganna]] undir stjórn framvarðarsveitar byltingarmanna sem eigi að vera forveri eiginlegs [[Kommúnismi|kommúnisma]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Leninism {{!}} Marxist-Leninist Theory &amp; Ideology {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Leninism|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2025-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009040926/https://www.britannica.com/topic/Leninism|archive-date=9 October 2025|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hugmyndafræðileg framlög Leníns til marxískrar hugsunar felast í kenningum hans um flokksstarf, heimsvaldastefnu, ríkið og byltinguna.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Rockmore |first1=Tom |last2=Levine |first2=Norman |title=The Palgrave Handbook of Leninist Political Philosophy |date=19 December 2018 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-51650-3 |pages=313–531 |url=https://books.google.com/books?id=0nWADwAAQBAJ&amp;q=leninism+imperialism+party |language=en}}&lt;/ref&gt; Lenínískur framvarðarflokkur átti að efla stjórnmálavitund verkalýðsstéttanna með menntun og skipulagningu og veita þeim forystu til þess að kollvarpa kapítalisma innan [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæmisins]] (1721–1917).&lt;ref name=&quot;Modern Thought Third Edition 1999 pp. 476&quot;&gt;{{cite book |title=The New Fontana Dictionary of Modern Thought |edition=Third |date=1999 |pages=476–477}}&lt;/ref&gt;

Lenínísk byltingarforysta byggði á ''[[Kommúnistaávarpið|Kommúnistaávarpinu]]'' (1848) og skilgreindi kommúnistaflokkinn sem „hinn þróaðasta og einbeittasta af öllum verkalýðsflokkum sérhvers lands, flokkinn sem ýtir öllum hinum áfram“. Sem framvarðarflokkur túlkuðu [[bolsévíkar]] mannkynssöguna innan kennilegs ramma [[Þráttarefnishyggja|þráttarefnishyggju]] og skuldbundu sig til þess að kollvarpa kapítalismanum og innleiða [[Sósíalismi|sósíalisma]]. Í forystu byltingarstjórnar átti flokkurinn síðan að stuðla að félagslegum og efnahagslegum umbreytingum hvað sem það kostaði.&lt;ref name=&quot;Leninism, p. 265&quot;&gt;{{cite encyclopedia |title=Leninism |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |edition=15th |volume=7 |pages=265}}&lt;/ref&gt;

Eftir [[Októberbyltingin|októberbyltinguna]] (1917) varð lenínismi ráðandi túlkun á marxisma í Rússlandi og grundvöllur [[ráðstjórnalýðræði]]s, stjórna kjörinna [[ráðstjórn]]a (eða sovéta). Með því að innleiða sósíalíska framleiðsluhætti í Rússlandi með tilskipun um jarðeignir (1917), [[Stríðskommúnismi|stríðskommúnisma]] (1918–1921) og [[Nýja efnahagsstefnan|nýju efnahagsstefnunni]] (1921–1928) bældi byltingarstjórnin niður mestalla stjórnarandstöðu, þar á meðal marxista sem voru mótfallnir stefnu Leníns, [[Stjórnleysi|stjórnleysingja]] og [[Mensévíkar|mensévíka]], hreyfingar innan [[Sósíalíski byltingarflokkurinn|Sósíalistabyltingarflokksins]] og [[Vinstri sósíalistabyltingarmenn]].&lt;ref name=&quot;TheColumbia&quot;&gt;{{cite encyclopedia|title=The Columbia Encyclopedia |edition=Fifth |date=1994 |pages=1558}}&lt;/ref&gt; Eftir [[Rússneska borgarastyrjöldin|rússnesku borgarastyrjöldina]] (1917–1922) var Rússlandi breytt í [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneskt sovétlýðveldi]], sem varð burðarstólpinn innan [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] frá árinu 1922.

Lenínismi var í upphafi hvorki eiginleg hugmyndafræði né sérstaklega skilgreind pólitísk kennisetning. Lenínismi fól í sér ýmsar pólitískar og efnahagslegar þróanir á marxískri rétthugsun og túlkanir Leníns á marxisma, sem einkenndust af hagnýtum leiðum til að innleiða sósíalíska stjórn í rússneska bændasamfélaginu í byrjun 20. aldar.&lt;ref name=&quot;Modern Thought Third Edition 1999 pp. 476&quot;/&gt; Kenning Leníns um [[Bylting öreiganna|byltingu öreiganna]] varð að stjórnmálafræðilegu hugtaki á fimmta heimsþingi [[Alþjóðasamband kommúnista|Alþjóðasambands kommúnista]] (1924), þegar [[Grígoríj Zínovjev]] notaði hugtakið „lenínisma“ til að lýsa byltingu undir forystu framvarðarflokks.&lt;ref name=&quot;Modern Thought Third Edition 1999 pp. 476&quot;/&gt; [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] tók hugtakið upp í stefnu sína í kringum árið 1922 og í janúar 1923 komst orðið í almenna notkun þrátt fyrir mótmæli Leníns.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Yurchak |first1=Alexei |title=The canon and the mushroom Lenin, sacredness, and Soviet collapse |journal=HAU: Journal of Ethnographic Theory |date=September 2017 |volume=7 |issue=2 |pages=165–198 |doi=10.14318/hau7.2.021 |s2cid=149135486 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.14318/hau7.2.021#hau7.2.021_fn52 |access-date=7 February 2021 |archive-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214095806/https://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.14318/hau7.2.021#hau7.2.021_fn52 |url-status=live|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==Tengt efni==
* [[Marx-lenínismi]]
* [[Stalínismi]]
* [[Trotskíismi]]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|stjórnmál}}
[[Flokkur:Kommúnismi]]</text>
      <sha1>hkit8dmpejben49efnl2j53l8ijb7qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Lenínismi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>191027</id>
    <revision>
      <id>1963205</id>
      <timestamp>2026-05-15T11:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill=Leninism |tungumál=en |id= 1350106944}}“</comment>
      <origin>1963205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="i4mpcpkui7s3qqvcqyzzdzka4oxpela" xml:space="preserve">{{Þýðing
|titill=Leninism
|tungumál=en
|id= 1350106944}}</text>
      <sha1>i4mpcpkui7s3qqvcqyzzdzka4oxpela</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>