Wikipidia jamwiki https://jam.wikipedia.org/wiki/Mien_Piej MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipidia Wikipidia diskoshan File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Puotal Puotal diskoshan TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Jumiekan Kryuol 0 694 22747 22728 2026-05-01T12:14:09Z Serbiannationalintelligencebureau 12330 Dis a maina grammatikal edit man 22747 wikitext text/x-wiki {{Nesiseri aatikl}} {{Langwij| | niem = Jumiekan Patwa | konchri = [[Jumieka]], [[Kasta Riika]], [[Panamaa]], San Andres ahn Providensia Ailan a [[Kolombia]] | kantinent = [[Di Amorkaz]] | fambili = Wes Atlantik Ingglish Kriyuol | ofishal = Infaamal | iso1 = | iso2 = | iso3 = jam | map = }} '''Jumiekan Patwa''' a di nashinal langwij a di konchri a [[Jumieka]]. Aldo ''h''Ingglish a di ''h''ofishal langwij a Jumieka, ahn dehn aal av wa dehn kaal [[Jumiekan Ingglish]], a muosli bakra ahn tapanaaris yu ie wid i ina ''h''ofishal sorkl, anles smadi a chrai piiki-puoki fi ''h''impres piipl. Noftaim, Jumiekan piipl muuv bitwiin di braad Patwa ahn Jumiekan Ingglish wen dem de taak, aal iina di siem sentens. == Ischri == === Aborijinal dedlef === Di fos piipl wi nuo bout we wehn de liv pan di hailan a di [[Taino]] dem, we did taak [[Arawak]] langwij. Dehn get waip out likl afta di Panyad dem kech a di hailan wen dehn did a sorch fi Kyatie (''Cathay''), di lan a guol ina di Iis. So dehn no de bout lang inof fi hinfluens di divelopment a Jumiekan Patwa. Di fyuu wod we dehn dedlef gi wi a laik ''orikien'', ''kasaava'', ''Liganii'', ''amok'', ''kalalu'' ahn ''guaava''. Di niem a di konchri kom fram di Aborijinal wod Zhiemaka ''(Xaymaca)''. Dat miin "lan a wud an waata".<ref>https://jis.gov.jm/information/jamaican-history/</ref> ===Panish an Puotigiiz Influwens=== Di Panish dem dehnself nehn lef moch muo dan fyuu wod, laik ''pasiero'' frahn ''pasajero'', ahn ''eskobiich'' frahn ''escabechar''. Plies-niem laik ''Sivil'', ''hUocho Rayas'', ''Raya Kuoba'', ''Raya Byuuno'' ahn ''Puoto Siiko'' maak dehn paas. Aalduo di Puotigiiz neba ruul Jumieka, dehn wehn go aal bout Afrika ahn di Kyaribiyan chruu di Migl Pachiz a chried sliev. Fi dem wod ''pequeno'' a di harijin fi di Jumiekan wod ''pikanini'' an aala di difrant difrant vorzhan a i we yu kyahn fain ina hada Kriol ahn pijin langwij. Wi get ''gizaada'' frahn ''guisado'' ahn ''palaava'' frahn ''palavra''. Di Panish ahn Puotigiiz Juu dem alaik flai kom a Jumieka fi hekskiep di hIngkwizishan ahn som kom frahn Surinam ahn hada hels paat a di Kyaribiyan tu. Dehn gi wi niem laka ''Lindo'', ''Liivi'' (''Levy''), ''Dacasta'' (''Dacosta''), ''Gyaasha'' (''Garcia'')ahn ''Agilar'' (''Aguilar''). === Di British Tamp === Chuu dehn nehn a du so wel fi kanchruol di Nyuu Wol gens di Panish dem, sohn hInglish admiral disaid se dem a go tek we Jumieka fi hAliva Kramwel (Oliver Cromwell) no tuu bex wid dem. Di Panish dem nehn hekspek fi get atak so dehn nehn pripier nontaal, so a dat mek nof a dem ron we go a Kyuuba. Som a dehn sliev tek di hapachyuuniti fi ron go op ina di il dem fi jain di Maruun dem. Frahn dem taim de, hIngglish tek ruut, an di suolja ahn siela dem taat fi tiich i. Aafa dat, di sekla dem wehn tiich i tu, wid dehn uovasia, buk-kipa, hindencha saabant ahn mishineri dem. Som a demaya taak difrant riijanal British daiyalek an a so wi get di Skatish ahn hAirish influwens. === We Jumieka Taak Kom Fram === Di linggwis dem kliem se "pyuor" Jumiekan, we yu fain muosli a konchri, wid riijanal difrans, a wahn mikscha a sebmtiint senchri ''h''Ingglish ahn [[Wes Afrika]]n langwij, (muosli Chui), kanschrokshan ahn vokyabileri, wid som [[Panish]] ahn [[Puotigiiz]] iin de tu fi wahn nais miksop. Di ''h''aksent ahn tuon a vais kom frahn Skatish ahn ''h''Airish. Bies pan di [[ischri a Jumieka]], dis shudn sopraizn sins di bolk a di papilieshan disen frahn sliev we kom frahn Wes Afrika, we di Panish dem bring kom, den dem lorn Ingglish frahn dehn British uona, bakra, ''h''advenchara, ahn mishaneri. === Di Stietos a Patwa Rait Ya Nou === A guda faiv miliyan piipl (dat inkluud di papilieshan a Jumieka an di daiyaspora), taak Jumiekan ina wan faam ar di ''h''ada. Laka eni ''h''ada livin langwij, i chienj ahn kantinyu fi chienj uoba taim. Mosi ''h''onggl fyuu ''h''oul-taima baka bush a konchri, ar dem de we kot aaf frahn waa gwaan a yaad chuu dem de a farin kyaahn chat di braad Patwa, ar wa dem kaal Uol ar Klasikal Jumiekan.<ref name="test">[http://www.jumieka.com] LangwiJumieka rekanaiz chrii digrii a Jumiekan wid J3 az di bazilek.</ref> Di majariti a piipl we taak Patwa taak sitn we de somwe ina di migl a di spekchrom. Dehn ''h''aalwiez a mek-op nyuu wod laka ''aatikal'' ahn ''tapanaaris'', ar a bara wod laik ''bling-bling'' fram hada langwij chuu muo piipl kyahn go a farin nou an a komyuunikiet wid dem hilekchranik divais. Di langwij wi chienj bot i n'aa go ded far i tek iin eni nyuu wod an Jumiekanaiz i. So lang az Jumiekan kantinyu fi taak di siem wie, dehn n'aa go tap tek i siem Ingglish ahn ton i ina dem uona langwij. Aal nou, no govament aatariti no waahn mek i ofishal. No mata umoch dehn waahn sopres i, a ''h''it Jumieka piipl wi ''h''aalwiez taak. I don du aredi. A dem langwij muo dahn ''h''eniting els set dem apaat az wahn piipl. == Grama == === Noun === Laka ina ''h''Ingglish, noun no chienjop fi suut nomba, kies nar jenda. Demaya shuo adawaiz ar di kanteks wi tel yu. '''Pluural'''<br> # Pluuralaizieshan fala di dairek patan we de ina nof Wes Afrikan langwij: ## noun + 3d porsn pluural pruonoun ## pus + dem > pus dem # Adawaiz, pluural indikiet bai kualifaya ar kantex: ## wan bwai > tuu bwai ## som bwai > some boys</div><br><div class="center">demde bwai > those boys</div> <br><div class="center">di bwai dem > nof bwai </div> # Som wod kip dehn Ingglish pluural faam fi buot singgyula ahn pluural: <br><div class="center">wahn ans > nof ans</div><br><div class="center">wan flowaz > six flowaz</div><br><div class="center">wahn shuuz > bier shuuz</div><br><div class="center">wan brejrin > som brejrin</div> === Pruonoun === mi yu im/ihn | shi* | i wi unu deh <nowiki>*</nowiki>Yu av som piipl we no shuo di difrans bitwiin man ahn uman wid pruonoun; dehn dis se ''im / ihn'', aal wen dem a taak bout uman. === Pozeshan === mi - fimi yu - fiyu im/ihn | ar | i - fiim/fiar/fiit wi - fiwi unu - fiunu dem - fidem === Ditormina === wahn/wan di dis/disya dat/datde dem(a)ya demde som heni hebri haal non === Intaragativ === (a)-uu (a)-uufa (a)-wa/a-wara (a)-wich (a)-wen (a)-wa mek/sieka wa (a)-we/we paat/wich paat (a)-ou === Pripozishan === (pan) tap a andaniit said a front a bak a iina outsaid a insaid a kraas fram uova anda bitwiin == Lichicha == * [[Jiizas: di Buk We Luuk Rait bout Im]] ==Refrans== <references/> == Ku demya haatikl tu == * [[incubator:Wp/kri/Men Pej|Tes-Wikipidia ina ''Sa-Lone Krio'']] * [[:ht:|Wikipedia ina ''Ieti (Afro-French) Kryuol'']] * [[Lis a Afrikan wod ina Jumiekan Patwa]] * [[Mekatelyu]] * [http://privatewww.essex.ac.uk/~patrickp/papers/JamCreoleGrammar.pdf Jamaican Creole morphology and syntax] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501052133/http://privatewww.essex.ac.uk/%7Epatrickp/papers/JamCreoleGrammar.pdf |date=2013-05-01 }} == Bibliografi == * Adams, L. Emilie (1991) ''Understanding Jamaican Patois: An Introduction to Afro-Jamaican Grammar'', Kingston: Kingston Publishers Limited. * Bailey, Beryl Loftman (1966) ''Jamaican Creole Syntax: A Transformational Approach'', Cambridge: Cambridge University Press. * Blair, Teresa P. (2013) ''A-Z of Jamaican Patois (Patwah): Words, Phrases and How We Use Them'', Bloomington: AuthorHouse. * Bible Society (British & Foreign Bible Society) (2012) ''Di Jamiekan Nyuu Testiment: The Jamaican New Testament'', Kingston: Bible Society of the West Indies. * Cassidy, Frederic Gomes & Robert Brock Le Page (2002) ''Dictionary of Jamaican English''; Kingston: University of West Indies. * Chang, Larry (2014) ''Biesik Jumiekan: Introduction to Jamaican Language''; Washington: Chuu Wod. * Di Jamiekan Langwij Yuunit (2009) ''Writing Jamaican the Jamaican Way/ Ou fi Rait Jamiekan''; Kingston: Arawak Publications. * Durrleman-Tame, Stephanie (2008) ''The Syntax of Jamaican Creole: A Cartographic Perspective''; Linguistics today / Linguistik aktuell, Amsterdam: John Benjamins * Jabari Reynolds, Ras Dennis (2006) ''Jabari: Authentic Jamaican Dictionary of the Jamic Language''; Waterbury: Around the Ways Books. * Jaganauth, Dhanis (2001) ''The use of Se in Jamaican'' in Christie, Pauline (ed.) ''Due Respect: Essays on English and English-related Creoles in the Caribbean in Honour of Professor Robert Le Page''; Kingston: University of West Indies. * Krause, Stefanie (????) ''Patwa als sprachliches Mittel zum Ausdruck jamaikanischer Identität'' * Lalla, Barbara A., and Jean D'Costa (1990) ''Language in Exile: Three Hundred Years of Jamaican Creole''; Tuscaloosa: University of Alabama. * Miller, Frederic P., et al. (2009) ''Jamaican Patois'', Alphascript Publishing. * Odimegwu, Pamela (2012) ''A Comparative Analysis of Jamaican Creole and Nigerian Pidgin English'' * Osborne, Sheila and Eddie Osborne (1993) ''Essential Jamaican Patwa: For English-Speaking Travelers''; Osborne Communications * Patrick, Peter (1999) ''Urban Jamaican Creole: Variation in the Mesolect''; Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. * Patrick, P L (2007) ''Jamaican Patwa (Creole English) in ''Comparative Creole Syntax: Parallel Outlines of 18 Creole Grammars, JA Holm & PL Patrick (eds.), 127-152. * Samuels, Janice (2009) ''Jamaican Patwa No Problem: A Tourist's Guide to Jamaican Language and Culture''; Grant House Publishers. * Sibley, Inez K. (1968) ''Quashie's Reflections in Jamaican Creole''; Kingston: Bolivar Press. * From Jamaican Creole to Standard English: A Handbook for Teachers * London Jamaican -Jamaican Creole in London * Codeswitching on the Web: English and Jamaican Creole in E-mail Communication * R. B. Le Page (1960) Jamaican Creole, Macmillan * Suprasegmental Phenomena in Jamaican Creole * "Assertive 'no' in Jamaican Creole" * Jamaican Creole Language Course: (for English Speaking Students) * "Wah Yu Sey Miss?". A Study of the Jamaican Creole Speaking Students at Mount Winston: A Rural Elementary School in Jamaica West Indies * A Reanalysis of the Phonological System of Jamaican Creole * The role of Jamaican creole in language education * Jamaican Creole and Tok Pisin. Grammatical Similarities and Differences ... * Plural Marking Strategies in Tok Pisin and Jamaican Creole: A Comparative ... * Plural Marking Strategies in Tok Pisin and Jamaican Creole: A Comparative ... * Where Hummingbirds Come from Bilingual Jamaican Creole English * African retentions in Jamaican Creole: A reassessment * Quantification in Jamaican Creole: The Syntax and Semantics of Evri ('every') in Interaction with Indefinites * Linguistic Variation in Urban Jamaican Creole: A Sociolinguistic Study of Kingston, Jamaica * Relative Clause Formation in Jamaican Creole * Jamaican Creole: An Historical Introduction to Jamaican Creole by R. B. Le Page and Four Jamaican Creole Texts with Introduction, Phonemic, Transcriptions and Glosses by David de Camp * Relative Clause Formation in Jamaican Creole * The Copula in Jamaican Creole * Phraseology and Culture: The Case of Jamaican Creole * A Variety of Contact Language: Linguistic Aspects of Jamaican Creole and Black English Vernacular (I) * Jamaican Creole. An Historical Introduction ... by R.B. Le Page and Four Jamaican Creole Texts, with Introduction, Phonemic Transcriptions and Glosses, by David De Camp. * Innovation in Jamaican Creole: The Speech of Rastafari * Jamaican English: What are the Features of Jamaican Creole ? * Jiizas: Di Buk We Luuk Rait Bout Im Jamaican Creole Translation Project * Jamaican Creole. Four Jamaican Creole Texts: An Historical Introduction to Jamaican Creole * The Dance of the Caterpillars Bilingual Jamaican Creole * An International Jamaican Patois Book and the Teachings of Rastafarians: Guide to Better Learning of Jamaican Patois * The English Past Tense and the Jamaican Creole Classroom (Jamaican Language) * Quantification in Jamaican Creole: The Syntax and Semantics of Evri ("every") in Interaction with Indefinites * Some Similarities Between Jamaican Creole and the Dialect of Tobago {{Jumieka}} [[Category:Jumiekan Kryuol]] [[Category:Jumieka]] [[Category:Kolcha]] [[Category:Languij]] e5iva76wh6iv92cj589xuuw4mvfb9ll