Wikipédia jvwiki https://jv.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Pendhapa MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Médhia Mirunggan Parembugan Naraguna Parembugan Naraguna Wikipédia Parembugan Wikipédia Barkas Parembugan Barkas MédhiaWiki Parembugan MédhiaWiki Cithakan Parembugan Cithakan Pitulung Parembugan Pitulung Kategori Parembugan Kategori Gapura Parembugan Gapura TimedText TimedText talk Modhul Parembugan Modhul Acara Pembicaraan Acara Barabudhur 0 1234 1747819 1747507 2026-04-28T03:20:07Z ~2026-25897-83 72376 nambahi ukara 1747819 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site |name=Barabudhur |native_name={{jav|ꦧꦫꦧꦸꦝꦸꦂ}} |native_language=jv |image=Borobudur Temple.jpg |caption=Barabudhur, Sasana Pusaka Jagat UNESCO |locmapin=Indonesia Java#Indonesia |map_caption=Pernahé ing Jawa |coordinates={{coord|-7.608|110.204|display=inline,title}} |location=[[Magelang]], [[Jawa Tengah]] |built=Kaadegaké ing abad ka-9 nalika trah Syailéndra jumeneng nata. |restored=1911 |restored_by={{illm|Theodoor van Erp|nl}} |architect=[[Gunadharma]] |designation1=WHS |designation1_type=Cultural |designation1_criteria=i, ii, vi |designation1_date=1991 <small>(sèsi ka-15)</small> |designation1_partof=Kukuban Candhi Barabudhur |designation1_number=[https://whc.unesco.org/en/list/592 592] |designation1_free1name=Péhak Praja |designation1_free1value={{INA}} |designation1_free2name=Laladan |designation1_free2value=Asia Kidul-Wétan }} '''Barabudhur''' (éjaan Indonésia: '''Borobudur''') inggih punika papan pamujaning para pandhèrèk [[Buddha Mahayana]] saka abad ka-9 nalika jaman Wangsa Syailendra kang kapernah ing [[Kabupatèn Magelang]], ora adoh saka [[Munthilan, Magelang|Munthilan]], ing [[Jawa Tengah]], [[Indonésia]]. Papan iku minangka papan pamujan Buddha kang gedhé dhéwé ing sajagat, lan kalebet aliran Budha Mahayana lan dados warisan budaya ingkang wigati sanget.<ref name="Guiness" /><ref name="JakartaPost1" /><ref name="unesco-whc" /> Papan pamujané dhapur tlundhag (''platform'') sungsun sanga: kang enem wangun pasagi lan kang telu wangun bunder, mawa stupa panunggul ing pucuk-tengahé, lan rinenggan panil [[Relief|rélièf]] cacah 2.672 dalah reca Buddha cacah 504. Stupa panunggulé dikupeng reca Buddha cacah 72 kang sabené mapan ing sajeroning [[stupa]] kang bolong-bolong.{{sfnp|Soekmono|1976|pp=35-36}} Kaadegaké ing abad ka-9 nalika [[Wangsa Syailéndra|trah Syailéndra]] jumeneng nata, rancanganing papan pamujan iku linambaran tata yasan (arsitèktur) Buddha-Jawa kang nyarubaké anasir kapitayan memuja leluhur kang Indonésia lugu karo kapitayan nggayuh [[nirwana]] kang saka agama Buddha.<ref name="unesco-whc" /> Papan pamujan iku ngatonaké prabawaning kagunan saka Gupta ing Indhia<ref>{{Cite journal|last=Rajarajan|first=R. K. K.|title=Rajarajan 2020 Borobudur et alii A Note on Place Names in Java|url=https://www.academia.edu/44356701/Rajarajan_2020_Borobudur_et_alii_A_Note_on_Place_Names_in_Java|journal=In Pedarapu Chenna Reddy, ed., Heritage of Indian History, Culture, and Archaeology (Festschrift to Dr. M.D. Sampath), vol. II, Art and Architecture. Delhi: B.R. Publishing Corporation|language=en}}</ref> tur akèh adegan saha anasir Indonésia lugu, mula njalari Barabudhur nyirèni Indonésia banget.<ref name="aOtRK" />{{sfnp|Le|2010}} Yasan Barabudhur minangka papan pasraman lan paran jiyarahing para pandhèrèk Buddha. Laku jiyarah kawiwitan saka perangan ngisor turut lurung kang ngubengi yasan, tumuli munggah nganti pucuk ngliwati telung tataran kang nglambangaké kosmologi Buddha: Kamadhatu (jagat kekarepan), Rupadhatu (jagat wewujudan) lan Arupadhatu (jagat tanpa wewujudan). Para kang jiyarah kudu ngliwati akèh undhakan lan lurung kang rinenggan panil rélièf cacah 1.460 kang ngemu carita ing témbok-témboké (''wall'') dalah kelir-keliré (''balustrade''). Barabudhur minangka salah siji papan kang duwé klumpukan rélièf Buddha kang pepak ing sajagat.<ref name="unesco-whc" /> Tandha yekti nuduhaké yèn Barabudhur kaadegaké ing abad ka-9 banjur linumbar ora kaopèn bareng karo bubrahing karaton-karaton Hindhu ing Jawa déné wong Jawa wiwit padha ngrasuk agama Islam.{{sfnp|Soekmono|1976|p=4}} Wong-wong sajagat nembé sumurup ananing Barabudhur ing 1814 awit saka pawartaning [[Stamford Raffles|Thomas Stamford Raffles]] minangka wong Britis kang kala samana ngerèh ing Jawa. Dhèwèké dikandhani wong-wong enggonan bab ananing Barabudhur.<ref name="3L5mh" /> Kawit kala iku, Barabudhur wis ping sawatara kawaluyakaké. Pambudidaya maluyakaké (réstorasi) kang gedhé dhèwè ditandangi pangrèh Indonésia lan [[UNESCO]] ing antaraning 1975 lan 1982 banjur Barabudhur kadhapuk minangka salah siji [[Sana Warisan Donya|Sasana Pusaka Jagat]] (''World Heritage Site'') UNESCO.<ref name="unesco-whc" /> Barabudhur minangka papan pamujan Buddha kang gedhé dhéwé ing sajagat sababag karo Bagan ing [[Myanmar]] lan [[Angkor Wat]] ing [[Kamboja]] kang minangka sasana arkéologi gedhé ing [[Asia Kidul-wétan|Asia Kidul-Wétan]]. Barabudhur isih dadi papan jiyarah kang misuwur awit saka para pandhèrèk Buddha ing Indonésia ngrayakaké [[Waisak|Wésaka]] ({{lang-id|Waisak}}) ing yasan iku. Barabudhur dadi papan wisata siji-sijiné ing Indonésia kang kerep dhéwé ditekani para wisata.{{sfnp|Elliott|2003}}{{sfnp|Hampton|2005}}<ref name="Sedyawati1997" /> ==Asal-usuling jeneng== Ing basa Jawa, papan pamujan kuna ingaran ''candhi''; mula wong enggonan ngarani "papan pamujan Barabudhur" minangka ''Candhi Barabudhur''. Tembung ''candhi'' ngemu teges kang amba kang kanggo ngarani manéka yasan kuna kaya ta gapura lan patirtan. Ana déné, asal-usuling jeneng ''Barabudhur'' ora cetha,{{sfnp|Soekmono|1976|p=13}} kaya déné jeneng lugu papan-papan pamujan kuna ing Indonésia liyané kang ora kaweruhan.{{sfnp|Soekmono|1976|p=13}} Jeneng Barabudhur kapisan ditulis Raffles ing layangé kang asesirah ''The History of Java''.<ref name="Raffles1814" /> Raffles nulis bab siji yasan aran Barabudhur, tur iya ora ana layang kang luwih lawas kang nulisaké jeneng iku.{{sfnp|Soekmono|1976|p=13}} Siji-sijiné layang basa Jawa kang bokmanawa magepokan amarga nyebutaké ''budhur'' minangka siji yasan panyepèning para pandhèrèk Buddha ya iku layang ''[[Nagarakretagama]]'' kang diripta ing 1365 déning Mpu Prapanca, siji pujangga Buddha ing [[Majapait]].<ref name="moens" /> Akèh-akèhé, ''candhi'' kawènèhan jeneng kang padha karo jeneng désa ing sacedhaké. Yèn manut tata basa Jawa lan kawènèhan jeneng kang padha karo jeneng désa ing sacedhaké, ya iku Désa Bara, yasané kuduné aran "Budhur Bara". Raffles ngira yèn ''Budhur'' bokmanawa gegayutan karo tembung Jawa ''Buda'' (tegesé "kuna")—mula ngarani "Bara kuna". Dhèwèké uga penemu yèn jenengé bokmanawa asal saka tembung ''bara'' kang tegesé "agung" utawa "luhur"; ana déné ''budhur'' ngemu teges "Buddha".{{sfnp|Soekmono|1976|p=13}} Mangkonoa, ana arkéolog kang panemu yèn ''budhur'' asal saka tembung Jawa ''bhudhara'' ("pagunungan").<ref name="casparis" /> Panemu liya bab asal-usuling jenengé teka saka arkéolog Walanda aran A.J. Bernet Kempers kang panemu yèn Barabudhur iku saka tembung ''Wiyara Beduhur'' utawa ''Wihara Buddha Uhr'' ing basa Sangsekerta kang wis ngalami owah-gingsir miturut ilat Jawa. Tembung ''Buddha-Uhr'' bisa ateges "kuthaning para pandhèrèk Buddha"; ana déné panemu liyané manèh ndeduga asalé saka tembung Jawa Kuna ''beduhur'' kang isih kanggo ing basa Bali kang ateges "papan kang dhuwur", asal saka tembung ''dhuhur'' utawa ''luhur''. Kanthi mangkono, Barabudhur ateges wiyara Buddha kang kapernah ing papan kang dhuwur utawa ing gumuk.<ref name="3WO5T" /> Yasa lan kepyaking yasan Buddha kang kramat—dinuga Barabudhur—kasebut ing prasasti cacah loro kang tinemu ing Kedhu, [[Kabupatèn Temanggung]]. Prasasti Karangtenah, katiti-mangsa 824, nyebutaké siji yasan kramat aran Jinalaya (jagating wong kang kasil nelukaké kekarepan kadonyan lan nggayuh pepadhang), dikepyakaké Pramodhawardhani minangka anak wadon saka [[Samaratungga]]. Prasasti Tri Tepusan, katiti-mangsa 842, nyebutaké palemahan [[Sīma|sima]] (palemahan kang kaluwaraké saka pajeg) kang diwènèhi Sri Kahulunnan (Pramodhawardhani) kanggo mesthèkaké siji ''kamulan'' aran ''Bhūmisambhāra'' bisa karagadan lan karumat.{{sfnp|Soekmono|2002|p=46}} ''Kamulan'' asal saka tembung "mula", kang ateges "papan sangkan", minangka siji yasan kramat kanggo memuja leluhur, ya iku bokmanawa wong-wong Syailéndra. Casparis panemu yèn patembungan Sangsekerta ''Bhūmi Sambhāra Bhudhāra'' kang tegesé "pagunungan sapuluh tataran laku utama boddhisattwa" minangka jeneng lugu saka Barabudhur.<ref name="4IUze" /> ==Pernah== ===Papan pamujan cacah telu=== [[File:Borobudur Map en.svg|thumb|right|380px|Garis lurus kang nggayutaké Barabudhur, Pawon, lan Mendut]][[File:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-06.jpg|thumb|Barabudhur kinupeng pagunungan, kalebu gunung geni kembar Merapi lan Merbabu.]] Dohé watara 40 kilomèter ing salor-kuloning [[Ngayogyakarta]] lan 86 kilomèter sakuloning [[Surakarta]], Barabudhur mapan ing laladan dhuwur ing antaraning gunung kembar cacah loro aran [[Gunung Sindara|Sindara]]-[[Gunung Sumbing|Sumbing]] lan [[Gunung Merapi|Merapi]]-[[Gunung Merbabu|Merbabu]], lan kali cacah loro aran [[Kali Praga|Praga]] lan Élo.{{sfnp|Troll|2015}} Miturut caritaning wong enggonan, laladan kang aran Ngaré Kedhu minangka papan kramat Jawa lan tinelah "tamaning Jawa" amarga lemahé kang loh-jinawi kanggo tetanèn.{{sfnp|Soekmono|1976|p=1}} Nalika kawaluyakaké ing kawitan abad ka-20, ana tetemon yèn papan pamujan Buddha cacah telu ing laladan iku: Barabudhur, [[Candhi Pawon|Pawon]], lan [[Candhi Mendut|Mendut]] kacetha mapan salarik.{{sfnp|Krom|1927}} Dinuga ana gegayutan upacara agama ing antaraning pamujan cacah telu mau, sanajan ta apa upacarané kang pesthi ora kaweruhan.<ref name="moens" /> ===Hipotèsis tlaga kuna=== Pangira-ira bab ananing tlaga kang ngupeng Barabudhur tau dadi rembug gedhé ing antaraning para arkéolog nalika abad ka-20. Ing 1931, juru kagunan uga nimpuna ing babagan tata yasan Hindhu-Buddha saka Walanda aran [[W.O.J. Nieuwenkamp]] mbabar hipotèsis yèn Ngaré Kedhu duk nguni minangka tlaga lan Barabudhur ing sakawit pindha tunjung (kembang traté) kang kumambang ing satengahé.<ref name="casparis" /> Barabudhur wis kayektèkaké yèn kaadegaké ing gumuk watu-ampar (''bedrock hill''), 265 m ing sandhuwuring palumahaning sagara lan 15 m ing sadhuwuring amparaning tlaga kuna (''floor of paleolake'') kang wis asat.{{sfnp|Murwanto|2004}} Dumarçay karo Mahaguru [[Ganapathi Thanikaimoni|Thanikaimoni]] njupuk conto lemah ing 1974 lan manèh ing 1977 saka kedhukan kalèn ing gumuk mau, uga saka ngaré ing sakidulé. Conto-conto lemah mau banjur ditaliti Thanikaimoni kang mriksa kandhutan sari lan sporané saperlu meruhi jinisning thethukulan kang tau tumuwuh ing laladan mau nalika jaman yasaning Barabudhur. Saka panalitèn iku ora tinemu ananing sari lan spora saka thethukulan kang tumuwuh ing kukuban banyu kaya ta tlaga, kedhung, utawa rawa. Laladan kang ngupeng Barabudhur dinuga minangka palemahan tetanèn lan patalan (palemahan kang tinuwuhan akèh wit tal) nalika yasaning Barabudhur, kaya déné kaanan saiki. Caesar Voûte lan géomorfolog aran J.J. Nossin nalika kajian lapangan ing 1985–86 mriksa manèh hipotèsis tlaga Barabudhur lan mesthèkaké yèn ora tau ana tlaga kang ngupeng Barabudhur nalika yasané lan nalika isih kanggo minangka papan pamujan. Tetemon iki kababar ing ''A New Perspective on Some Old Questions Pertaining to Borobudur'' (Pandeleng Anyar bab Sawatara Pitakon Lawas Babagan Barabudhur) ing babaraning UNESCO ing 2005 kang asesirah "The Restoration of Borobudur" (Maluyakaké Barabudhur). ==Sajarah== ===Yasa=== [[File:Borobudur as Pilgrimage Site Painting by Hooijer c1910s.jpg|thumb|300px|Lukisaning G.B. Hooijer (c. 1916–1919) kang metha sesawangan kira-kira nalika Barabudhur ing mangsa kuncarané.]] Ora ana cathetan bab yasa utawa ancasing yasa Barabudhur.{{sfnp|Soekmono|1976|p=9}} Kapan yasané kinira-kira sarana mbebandhingaké rélièf-rélièf kang ingukir ing pérangan sikiling Barabudhur kang katutupan lan sawatara prasasti kang padatan ana ing piageming karaton nalika abad ka-8 lan ka-9. Barabudhur dinuga kaadegaké ing watara 800 AD.{{sfnp|Soekmono|1976|p=9}} Titi-mangsa iku magepokan karo mangsa antaraning 760 lan 830 AD kang minangka jaman kuncaraning Trah Syailéndra kang nguwasani Karaton Mataram ing Jawa pérangan tengah.{{sfnp|Miksic|1990}} Kala samana, panguwasaning Syailéndra ora mung ing Kamaharajan Sriwijaya, nanging uga ing pérangan kidul Tanah Thai, karaton-karaton ing Filipin kang kadayan Indhia, Malaya Lor (Kedah, utawa praja Hindhu kuna aran Kadaram miturut cathetan-cathetan Indhia).{{sfnp|Cœdès|1968}} Suwéning yasa kinira-kira nganti 75 taun lan rampung nalika panguwasaning [[Samaratungga]] ing 825.{{sfnp|Munoz|2006}} Ora ana pepesthèn bab pangrèh Hindhu utawa Buddha kang nguwasani Jawa nalika samana. Wong-wong Syailéndra kasuwur minangka para pandhèrèk Buddha kang mempeng, sanajan watu-watu prasasti kang tinemu ing Sajamerta negesaké yèn dhèwèké padha pandhèrèk Hindhu.{{sfnp|Dumarçay|1991}} Ing jamaning Syailéndra iku akèh yasan Hindhu lan Buddha kaadegaké ing ngaré-ngaré lan gunung-gunung ing sakiwa-tengening Ngaré Kedhu. Yasan-yasan Buddha, kalebu Barabudhur, kaadegaké ing sakiwa-tengening jaman kang padha karo yasaning papan pamujan Hindhu Siwah aran Prambanan. Ing 732 AD, siji ratu kang uga pandhèrèk Siwah aran Sanjaya ndhawuhaké supaya papan pamujan Lingga Siwah kaadegaké ing Gumuk Wukir, watara 10&nbsp;km ing sawétaning Barabudhur.{{sfnp|Meulen|1977}} Yasaning papan-papan pamujan Buddha, kalebu Barabudhur, nalika samana bisa kalakon amarga sesulihing Sanjaya aran [[Rakai Panangkaran]] awèh palilah marang para pandhèrèk Buddha saperlu yasa papan pamujan.{{sfnp|Meulen|1979}} Minangka rasa kurmaté, Panangkaran mènèhaké Désa Kalasan marang masarakat Buddha, kaya kang sinurat ing Piagem Kalasan kang katiti-mangsa 778 AD.{{sfnp|Meulen|1979}} Lelakon iku njalari para arkéolog pracaya yèn ora ana cengkah agama ing Jawa sabab ana lelakon ratu Hindhu awèh pangayoman marang adeging yasan Buddha; utawa ratu Buddha kang uga tumindak ngèmperi.{{sfnp|Soekmono|1976|p=10}} Mangkonoa, nalika samana dinuga ana trahing karaton cacah loro kang padha adu prabawa—Syailéndra kang Buddha lan Sanjaya kang Siwah. Trah Sanjaya wusana neluk trah Syailéndra ing tetarungan nalika 856 ing Plato Ratubaka.{{sfnp|Hall|1956}} Panduga sairib uga ana gegayutan karo Candhi Rara Jonggrang ing kukuban Prambanan, kang kapracaya diyasa [[Rakai Pikatan]] kanggo nandhingi Barabudhur amarga trah Sanjaya mimpang saka trah Syailéndra,{{sfnp|Hall|1956}} déné panduga liya ngira-ira yèn tau ana mangsa tentrem karana Syailéndra ana uruné tumrap Candhi Rara Jonggrang.{{sfnp|Jordaan|1993}} ===Linumbar=== Barabudhur tau ora kaweruhan amarga kalimputan awu gunung geni tur kalasan kang suwéné nganti sawatara abad. Kang njalari Barabudhur linumbar isih nyalawadi. Ora kaweruhan kapan yasan iku wiwit kanggo lan kapan para pandhèrèk Buddha mandheg jiyarah mrana. Ing antaraning 928 lan 1006, Ratu Mpu Sindok ngalihaké kutha krajaning Karaton Medhang menyang laladan ing Jawa pérangan wétan sapungkuring gunung njeblug kalakon ping sawatara; mangkonoa, lelakon iku durung pesthi kang njalari Barabudhur linumbar, nanging sawatara sumber nyebutaké yèn jaman iku mungkin banget minangka jaman nalika Barabudhur linumbar.{{sfnp|Soekmono|1976|p=4}}{{sfnp|Murwanto|2004}} Yasan Barabudhur kasebutaké samar-samar nalika {{circa}} 1365 ing layang riptaning [[Mpu Prapanca]] asesirah ''[[Nagarakretagama]]'', kang ditulis nalika jamaning Majapait lan nyebutaké "wiyara ing Budhur".<ref name="AikB1" /> Soekmono (1976) uga ngandhakaké gugon-tuhon kondhang yèn papan-papan pamujan padha kabubrah nalika wong-wong padha ngrasuk Islam in abad ka-15.{{sfnp|Soekmono|1976|p=4}} Yasan Barabudhur ora kalalèkaké babar blas, mung carita-carita rakyat ngalami owah-gingsir saka kuncarané duk nguni dadi gugon-tuhon kang kagayutaké karo kacilakan. Babad (layang sajarah) cacah loro saka abad ka-18 nyebutaké kacilakan-kacilakan kang gegayutan karo Barabudhur. Miturut ''[[Babad Tanah Jawi]]'' (layang sajarah Jawa)'','' Barabudhur kang njalari cilakaning Mas Dana minangka wong kang ngraman marang Pakubuwana I, ratuning Mataram ing 1709.{{sfnp|Soekmono|1976|p=4}} Ing layang mau kasebutaké yèn "Redi Barabudhur" kakepung lan para kraman katelukaké banjur kataman paukuman pati déning ratu. Ing ''[[Babad Mataram]]'' (layang sajarah Karaton Mataram), yasan mau kagayutaké marang cilakaning pangéran pati Kasultanan Ngayogyakarta ing 1757.{{sfnp|Soekmono|1976|p=5}} Sanajan ana wewaler supaya aja nekani yasan mau, dhèwèké meksa niliki 'satriya kang kakunjara' (reca ing sajeroning stupa kang bolong-bolong) amarga rumasa mesakaké marang 'kanca kang ora begja' iku. Sabaliné menyang karaton, dhèwèké tiba lara banjur séda ing dina candhaké. ===Tinemu manèh=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Europese mannen poseren op het tempelcomplex van de Borobudur bij de bovenste stupa waarop een afdak en trapleuningen zijn geplaatst TMnr 60043646.jpg|upright|thumb|Stupa panunggul Barabudhur ing satengahing abad ka-19 mawa balé kayu pinasang ing sandhuwuré.]] Jawa kabawah ing pangrèh Britis kawit 1811 tumeka 1816. Kang kadhapuk minangka gubernur aran Litnan Gubernur-Jèndral [[Thomas Stamford Raffles]] kang banget ndhemeni sajarahing Jawa. Dhèwèké nglumpukaké manéka barang antik lan pijer nyatheti ing saben sesambungané karo wong-wong enggonan nalika lelungan ing saindenging pulo. Nalika lelungan pepriksa menyang [[Semarang]] ing 1814, dhèwèké ngandhakaké bab ananing yasan gedhé tur adoh ing sajeroning alas ing cedhak désa Bumisagara.{{sfnp|Soekmono|1976|p=5}} Dhèwèké ora bisa niliki yasan iku banjur kongkon Hermann Cornelius minangka insinyur Walanda kang kasil miyak papan pamujan Sèwu ing 1806–07 saperlu naliti yasan mau. Ing dalem rong sasi, Cornelius lan wong-wongé cacah 200 padha mbabadi alas lan ngedhuki lemah saperlu miyak yasan ing alas iku. Amarga mbebayani yèn ambrol, ora kabèh péranganing yasan dikedhuk. Dhèwèké ngandhakaké tetemoné iku marang Raffles, kalebu manéka gambaré. Sanajan ngandhakaké tetemon lan ayahaning Cornelius dalah wong-wongé mung ing sawatara ukara, Raffles kang olèh jeneng tumrap tetemoning yasan Barabudhur karana dadi wong kang njalari yasan iku dadi kawigatèning wong sajagat.<ref name="Raffles1814" /> Christiaan Lodewijk Hartmann kang minangka résidhèn ing laladan Kedhu mbanjuraké garapaning Cornelius, lan ing 1935 kabèh péranganing yasan wusana kawiyak. Kawigatèné marang Barabudhur minangka kawigatèn pribadi tinimbang kawigatèn dhines. Hartmann ora nulis palapuran bab kagiyatan-kagiyatané, mligi bab kabar angin yèn dhèwèké nemu reca Buddha kang gedhé ing stupa panunggul.{{sfnp|Soekmono|1976|p=6}} Ing 1842, Hartmann mriksa stupa panunggul, nanging ora kaweruhan apa kang ditemokaké lan stupa panunggul iku pijer suwung tumeka saiki. Pangrèh Hindhia-Walanda banjur ngutus Frans Carel Wilsen, punggawa tèhnis Walanda, kang naliti yasan mau lan metha skèt tumrap rélièf-rélièfé. Jan Frederik Gerrit Brumund uga kadhapuk supaya naliti yasan mau kang tembé rampung ing 1859. Pangrèh arep mbabar artikel adhedhasar panalitèning Brumund tur kawuwuhan pepethaning Wilsen, nanging Brumund malah ora gelem. Pangrèh banjur ngutus nimpuna liya aran Conradus Leemans kang ngripta monograf adhedhasar sumber-sumbering Brumund lan Wilsen. Ing 1873, monograf kapisan kang minangka panalitèn rincèn bab Barabudhur wusana babar, kang tinut pertalan ing basa Prancis ing sataun candhaké.{{sfnp|Soekmono|1976|p=6}} Foto Barabudhur kang kapisan kajupuk ing 1872 déning juru ukir Walanda-Flèmis aran Isidore van Kinsbergen.{{sfnp|Soekmono|1976|p=42}} Panampa tumrap Barabudhur tuwuh alon-alon. Ing dalem sawatara mangsa, Barabudhur tau dadi sumbering olèh-olèh lan pikolèh tumrap para "wong mbeburu olèh-olèh" lan maling. Ing 1882, lurahing juru mriksa tumrap artéfak-artéfak budaya sumelang lan mrayogakaké Barabudhur supaya kabongkar, déné rélièf-rélièfé kadèkèk ing musiyum-musiyum amarga kaanan yasané kang ora pengkuh.{{sfnp|Soekmono|1976|p=42}} Temahané, pangrèh ndhapuk Willem Pieter Groeneveldt minangka kurator kolèksi arkéologi ing Koninklijk Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen (Paguyuban Batawi Radya tumrap Kagunan lan Kawruh)<ref name="olbT2" /> saperlu mriksa saindenging sasana Barabudhur lan mbiji kaanan laladan kang satemené; palapurané nuduhaké yèn uwas-sumelang iku tanpa dhedhasar lan mrayogakaké supaya Barabudhur dijaraké wutuh (ora kabongkar). Barabudhur kasuwur minangka sumbering olèh-olèh. Akèh pérangané kang cinolong; sawatarané malah olèh idi-palilah saka pangrèh koloni. Ing 1896, Ratu Chulalongkorn ing Siyem kang mara ing Jawa njaluk sagrobag kebak péranganing Barabudhur supaya digawa mulih lan olèh idi-palilah. Barang kang digawa cacah telung puluh, kaya ta sawatara panil rélièf, gambar Buddha cacah lima, singa cacah loro, makara cacah siji, sawatara motif kala saka undhakan lan gapura, lan dwarapala cacah siji. Saka sawatara artéfak iku kang kasuwur ana: singa, dwarapala, kala, makara, lan jaladwara gedhé. Kabèh artéfak iku saiki kapajang ing kamar Kagunan Jawa ing Musiyum Nasional Bangkok.{{sfnp|Miksic|1994|p=29}} ===Maluyakaké=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De Borobudur TMnr 10023620.jpg|thumb|Barabudhur sarampung diwaluyakaké Van Erp ing 1911. Ana pucukan ''chattra'' kang kapasang ing sandhuwuring stupa panunggul (saiki wis kacopot).]][[File:Borobudur restoration.png|thumb|upright|Masang beton lan pipa PVC saperlu ndandani tata kalèning Barabudhur nalika kawaluyakaké ing 1973.]] [[File:Water_spout_in_Borobudur_temple.jpg|265x265px|right|thumb|Sistem drainase banyu udan ing candi Borobudur.]] [[File:Karmawibhangga Museum Borobudur Unfinished Buddha.jpg|thumb|Reca Buddha Kang Ora Rampung saka stupa panunggul Barabudhur ing Musiyum Karmawibhangga kang pijer diwènèhi sajèn déning para pandhèrèk Buddha, lan ''chattra'' stupa panunggul ing samburiné.]] Barabudhur narik kawigatèn ing 1885 nalika insiyur Walanda aran Jan Willem IJzerman minangka lurahing Masarakat Arkéologi ing Ngayogyakarta nemu pérangan sikilé kang katutupan.<ref name="kompas" /> Sawatara foto kang kajupuk ing 1890–1891 nuduhaké ananing rélièf ing pérangan sikil kang katutupan iku.{{sfnp|Soekmono|1976|p=6}} Tetemon iku njalari pangrèh Hindhia-Walanda tumandang ngreksa yasan Barabudhur. Ing 1900, pangrèh nggatra siji panitya kang wargané iku punggawa cacah telu mawa jejibahan mbiji kaanané yasan; Jan Lourens Andries Brandes minangka juru sajarah, Theodoor van Erp minangka punggawa tèhnis kawadyabalaning Walanda, lan Benjamin Willem van de Kamer minangka insinyur yasa-bangun saka Pérangan Ayahan Umum. Ing 1902, panitya mau ngusulaké rancangan tikel telu marang pangrèh. Kapisan, bebaya sanalika kudu kaéndhanan kanthi cara nata saben pérangan pojok, nyopoti watu-watu kang mbebayani pérangan-pérangan ing sacedhaké, mikuwati kelir kapisan lan maluyakaké sawatara clowokan (''niche''), plengkung (''archway''), stupa lumrah, lan stupa panunggul. Kapindho, bubar mageri palatarané, pangrukti (''maintenance'') kang pantes kudu katindakaké, mligi kalèn kudu karukti kanthi cara maluyakaké pérangan jogan lan cucukan (''spout''). Katelu, kabèh watu kang wis kendho kudu kacopot, yasan kudu kareresik nganti kelir kapisan, déné watu-watu kang wis rusak kacopot lan stupa panunggul kawaluyakaké. Gunggunging ragad nalika samana kinira-kira ngancik watara 48.800 guldhen Walanda. Pambudidaya maluyakaké nalika samana katindakaké ing antara 1907 lan 1911 nganggo dhedhasar anastilosis lan dilurahi Theodor van Erp.<ref name="unesco2004" /> Ing pitung sasi kang kawitan, anggoné maluyakaké iku ngayahi pangedhuking palemahan ing sakiwa-tengening Barabudhur saperlu nggolèki sirah-sirahing Buddha lan watu-watu panil kang ilang. Van Erp mbongkar lan ngrakit manèh tlundhag bunder sungsun telu ing pérangan ndhuwur dalah stupa-stupané. Nalika nindakaké iku, Van Erp weruh yèn ana gagasan liya kang bisa ditindakaké saperlu ndandani yasané; mula dhèwèké ngusung usulan liya marang pangrèh, kang banjur tinampa kanthi ragad wuwuhan 34.600 guldhen. Nalika Barabudhur wis katon rampung kawaluyakaké kaya duk nguni, Van Erp banjur ngati-ati yasa manèh pucukan ''chattra'' (payung sungsun telu) ing sandhuwuring stupa panunggul. Mangkonoa, dhèwèké banjur nyopot ''chattra'' mau, kandha yèn ora ana cukup watu lugu kanggo yasa manèh pucukan iku. Tegesé, rancangan lugu pucukaning Barabudhur satemené ora kaweruhan. Pucukan ''chattra'' kang dicopot iku saiki kadèkèk ing Musiyum Karmawibhangga kang kapernah sawatara atus mèter ing saloring Barabudhur. Amarga ragad kang cinumpi, pambudidaya maluyakaké mligi ngresiki reca-reca ukiran déné Van Erp ora ngrampungi masalah kalèn. Ing dalem limalas taun, témbok-témbok dalah ukirané dadi kendho, lan rélièf-rélièfé katon benthèt tur rusak.<ref name="unesco2004" /> Van Erp nganggo beton kang wis ora ngandhut uyah alkali lan kalsium hidroksida kang katrapaké ing manéka péranganing yasan. Tandangé njalari sawatara masalah, mula pambudidaya maluyakaké kang gedhé-gedhèn kabutuh kanggo katindakaké manèh. Sawatara pambudidaya maluyakaké cilik-cilikan wis katindakaké kawit kala iku, nanging ora cukup kanggo ngreksa sakèhing péranganing yasan. Nalika Perang Donya II lan Révolusi Nasional Indonésia ing 1945 tumeka 1949, pambudidaya maluyakaké Barabudhur kalèrènaké. Yasan iku banjur nandhang manéka masalah saka alam lan kalèn kang njalari palemahan ing sajeroning yasan dadi ngembang kang temahané tatanan watu padha mecoto lan tèmbok padha mèncèng. Ing 1950-an, sawatara pérangan Barabudhur ngadhepi bebaya gedhé ambruk. Ing 1965, Indonésia njaluk pamrayoganing UNESCO kanggo ngrampungi masalah gapuking Barabudhur lan yasan-yasan liyané. Ing 1968, Mahaguru Soekmono kang nalika samana minangka lurahing Pamong Arkéologi Indonésia ngabani kampanye "Save Borobudur" (Salametaké Barabudhur) saperlu nggelar proyèk maluyakaké kang gedhé.<ref name="PBS" /> Ing pungkasan 1960-an, pangrèh Indonésia nyuwun marang paguyuban sajagat supaya Barabudhur kawaluyakaké kanthi gedhèn-gedhèn. Ing 1973, siji rancangan baku kanggo maluyakaké Barabudhur kasil karipta.{{sfnp|Voûte|1973}} Sarana ''Agreement concerning the Voluntary Contributions to be Given for the Execution of the Project to Preserve Borobudur'' (Mupakatan bab Gugur Gunung kanggo Ngayahi Proyèk Lestarining Barabudhur) ing [[Paris]] nalika 29 Januari 1973, nagara cacah lima gelem mèlu gugur-gunung maluyakaké Barabudhur: Ostrali ([[Australian dollar|AUD]] 200.000), Bèlgi ([[Belgian franc|BEF]] 250.000), Siprus ([[Cypriot pound|CYP]] 100.000), Prancis ([[US Dollar|USD]] 77.500), lan Jerman ([[Deutsche Mark|DEM]] 2.000.000).<ref name="f1DIg" /> Pangrèh Indonésia lan UNESCO banjur ngayahi pamriksa ing saindenging Barabudhur kanggo proyèk maluyakaké ing antaraning 1975 lan 1982.<ref name="unesco2004" /> Ing 1975, pambudidaya maluyakaké kawiwitan. Watu cacah sayuta punjul padha kacopot lan kalumpukaké kanggo katiti-priksa baka siji, kapepantha, kareresik, lan karumat. Barabudhur dadi papan uji-coba tumrap tèknik pangawèt (''conservation technique'') kang anyar, kalebu tata cara ngresiki mikroorganisme kang ngrusak watu.<ref name="PBS" /> Lambaraning yasan kapengkuhaké, lan panil cacah 1.460 kareresik. Anggoné maluyakaké kalebu mbongkari tlundhag pasagi cacah lima lan ndandani kalènan kanthi muwuhi saluran-saluran banyu tumrap yasan. Lapisan panyaring lan lapisan kang keker uga kawuwuhaké. Proyèk kolosal iki dièloni watara wong 600 kanggo maluyakaké yasan Barabudhur lan ngentèkaké ragad kang gunggung USD 6.901.243.<ref name="ZP492" /> Sarampung rénovasi, UNESCO ngepyakaké Barabudhur minangka siji Sasana Pusaka Jagat ing 1991.<ref name="unesco-whc" /> Barabudhur kalebu ing golongan Budaya (i) "kanggo nuduhaké mahakarya kalantipaning manungsa", (ii) "kanggo nuduhaké sesambunganing ajining manungsa saka jaman kang béda utawa saka laladan budaya ing jagat, tumrap rembakaning tata yasan lan tèhnologi, kagunaning yasan, pangrancanging kutha utawa rancanganing lansekap", lan (vi) "kanggo kagayutaké marang acara-acara utawa upacara-upacara adat, gagasan utawa kapitayan, karya-karya kagunan lan kasusastran kang wigati tumrap wong akèh tur isih kaurip-urip kanthi sanalika lan nyata".<ref name="unesco-whc" /> Ing Dhésèmber 2017, gagasan saperlu masang ''chattra'' ing pucuking stupa panunggul Barabudhur rinembug manèh. Kudu ana panaliti kang jero saperlu maluyakaké pucukan kang dhapur payung iku. Ing kawitan 2018, pambudidaya maluyakaké ''chattra'' durung kasembadan.<ref name="2Z4v9" /> ===Lelakon saiki=== ====Upacara agama==== [[File:Borobudur on Vesak Day 2011.jpg|thumb|right|Upacara Wésaka ing Barabudhur.]] Sarampung kawaluyakaké gedhé-gedhèn ing 1973 kang diragadi [[UNESCO]]{{sfnp|Voûte|1973}}, Barabudhur bali manèh dadi papan pamujan lan jiyarah. Sataun pisan, nalika dina rembulan wutuh ing Mèi utawa Juni, para pandhèrèk Buddha ing Indonésia padha mangayubagya dina Wésaka kang mèngeti lair, pati, lan wayah nalika Siddhartha Gautama nggayuh kawicaksanan luhur lan ngéjawantah dadi Buddha Shakyamuni. Wésaka minangka dina préi nasional kang resmi ing Indonésia,{{sfnp|Vaisutis|2007|p=856}} déné upacarané kapunjer ing sasana pamujan Buddha cacah telu sarana lumaku saka Mendut banjur Pawon lan wusana Barabudhur.<ref name="walubi-The_Meaning_of_Procession" /> ====Pariwisata==== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bezoekers van de Borobudur TMnr 20027041.jpg|thumb|Para wisata ing Barabudhur]] Yasan Barabudhur minangka paran wisata (''tourist attraction'') siji-sijiné kang kerep dhéwé ditekani para wisata ing Indonésia. Ing 1974, para wisata cacah 260.000, kang 36.000-é saka mancanagara, padha nekani Barabudhur.{{sfnp|Hampton|2005}} Cacahé banjur muluk dadi 2,5 yuta wong kang wisata saben tauné (80%-né minangka wong wisata saka sajeroning nagara) ing satengahing 1990-an, sadurung nagara ngalami krisis ékonomi.<ref name="Sedyawati1997" /> Pangembanging pariwisata olèh panyruwé amarga ora ngatutaké warga enggonan kang njalari cengkah ping sawatara.{{sfnp|Hampton|2005}} Ing 2003, para warga enggonan lan kang nduwèni pagawéan-pagawéan cilik ing sakiwa-tengening Barabudhur padha ngadani sawatara parepatan lan protès sarana geguritan, kaeneraké marang rancanganing pangrèh provinsi kang nedya yasa mall tingkat telu kang tinelah "Java World".<ref name="2Z7Xj" /> Sawatara pangaji-aji pariwisata internasional kaganjaraké marang taman arkéologi Barabudhur, kaya ta PATA Grand Pacific Award 2004, PATA Gold Award Winner 2011, lan PATA Gold Award Winner 2012. Ing Juni 2012, Barabudhur cinathet ing ''Guinness Book of World Records'' minangka sasana arkéologi Buddha kang gedhé dhéwé ing sajagat.<ref name="sEzfV" /> ====Pangawèt==== UNESCO menangi kawigatèn cacah telu gegayutan karo kaanan saiki kanggo ngawètaké (konservasi) Barabudhur: (i) pangrusak déning para wisata; (ii) amblesing lemah ing pérangan kidul-wétaning sasana; lan (iii) pambudidaya niti-priksa lan maluyakaké pérangan-pérangan kang wis ilang.<ref name="UNESCO report" /> Lemah alus, sawatara lindhu, lan udan deres njalari yasan Barabudhur ora pengkuh. Lindhu minangka jalaran gedhé dhéwé kang dadi kawigatèn, amarga ora mung njalari watu-watu padha tiba lan plengkung padha ambrol, nanging uga lembah dadi katut oreg kaya alun, kang ing tembé bisa ngambrukaké yasan.<ref name="UNESCO report" /> Stupa kasuwur minangka kang njalari tekaning para wisata kang pérangan gedhéné saka Indonésia. Sanajan ana papan pameling supaya aja ndemok watu ing kabèh tataran, ana giyaran pameling kang bola-bali lumantar kothak kandha (''loudspeaker''), lan ana wong kang njagani, lelakon pangrusak tumrap rélièf lan reca lumrah kalakon tur dadi masalah amarga njalari rusaking yasan kang saya ndadra. Nganti 2009, durung ana pranata kanggo nyumpi cacahing para wisata kang olèh lumebu ing saben dinané utawa kang ngudokaké para wisata padha nganggo pramuwisata (''tour guide'').<ref name="UNESCO report" /> Ing Agustus 2014, Otoritas Konservasi Barabudhur ngandhakaké sawatara gigis (abrasi) gedhé ing undhakan watu amarga panggah kena gèsrèkan saka panganggo sikiling para wisata (''visitors' footwear''). Otoritas iku ngrancang bakal masang undhakan kayu saperlu nutupi lan ngreksa undhakan watu kang lugu, kaya déné kang katrapan ing Angkor Wat.<ref name="jnEYg" /> ====Pangrumat==== Barabudhur katerak jebluganing Gurung Merapi ing Oktober lan Novèmber 2010. Awu gunung geni saka Merapi tumiba ing sasana pamujan iku, kang dohé watara 28 kilomèter sakidul-kuloning kawah. Lapisan awu kang ngancik 2,5 sèntimèter<ref name="antara2983" /> kandelé tumiba nalika jeblugan ing 3–5 Novèmber kang uga matèni wit-witan ing sakiwa-tengening Barabudhur. Para juru sumelang yèn awu kang ngandhut asem iku bisa ngrusak sasana sajarah iku. Sasanané banjur tinutup saka 5 tumeka 9 Novèmber saperlu kareresik saka awu.<ref name="zcvVs" /><ref name="84r4s" /> UNESCO nyumbang USD 3 yuta minangka péranganing ragad kanggo ngrumat Barabudhur kang kena jebluganing Gunung Merapi ing 2010.<ref name="gV00f" /> Pasagi watu cacah 55.000 punjul kang dadi péranganing yasan padha kacopot kanggo maluyakaké kalèn kang kabebeg awu nalika udan. Anggoné maluyakaké rampung ing Novèmber.<ref name="VSAmy" /> Ing Januari 2012, juru ngawètaké watu cacah loro saka Jerman naliti Barabudhur ing dalem sapuluh dina lan mbabar pamrayoga supaya bisané lestari.<ref name="8hzZ0" /> Ing Juni, Jerman mupakat nyumbang USD 130.000 marang UNESCO kanggo mbacutaké pangrumat (réhabilitasi) kanthi ngerigaké juru cacah enem ing babagan ngawètaké watu, mikrobiologi, tèknik yasan, lan tèknik kimia saperlu tumandang ing Barabudhur ing dalem saminggu ing Juni, banjur manèh ing Sèptèmber utawa Oktober. Pangerig iku nedya nindakaké kagiyatan panglestari (préservasi) kang wis kaprayogakaké ing Januari sinartan nganakaké kagiyatan ngundhakaké daya-kabisaning para punggawaning pangrèh praja lan para kanoman juru ngawètaké supaya padha mundhak bisané nglestarèkaké Barabudhur.<ref name="wdDe1" /> Ing 14 Fèbruari 2014, sawatara paran wisata gedhé ing Ngayogyakarta lan Jawa Tengah, kalebu Barabudhur, Prambanan, lan Ratu Baka padha tinutup amarga padha katerak awuning gunung geni saka jebluganing Gunung Kelut ing Jawa Wétan, kang kapernah watara 200 kilomèter sawétaning Ngayogyakarta. Stupa lan reca ing Barabudhur padha kakrukuban saperlu kareksa saka awuning gunung geni iku. Gunung Kelut njeblug ing 13 Fèbruari 2014 mawa swaraning jeblugan karungu saka Ngayogyakarta.<ref name="ZRpjE" /> ====Bebaya tumrap kaamanan==== Ing 21 Januari 1985, stupa cacah sanga rusak banget kajeblugan bom cacah sanga.<ref name="glXES" /><ref name="Tempo" /> Ing 1991, juru kutbah Muslim kang wuta aran Husein Ali Al Habsyie katrapan paukuman kunjara sajeg jumbleg (salawasing urip) karana ndhalangi sawatara pangebom ing satengahing 1980-an, kalebu pangebom ing Barabudhur.<ref name="qStJf" /> Durjana pangebom liyané cacah loro saka golongan èkstrimis Islam padha katrapan paukuman kunjara kang suwéné 20 taun ing 1986, lan durjana siji liyané katrapan paukuman kunjara kang suwéné 13 taun. Ing 27 Mèi 2006, lindhu kang gedhéné 6,2 magnitudho ngoregaké pasisir kidul Jawa iring tengah. Lindhu iku banget anggoné ngrusaki laladan kana lan njalari pepati gedhé mligi ing Ngayogyakarta, nanging Barabudhur kukuh bakuh.<ref name="ZKhbU" /> Ing Agustus 2014, pulisi lan wadyabala kaamanan Indonésia mikuwati kaamananing kukuban sakiwa-tengening Barabudhur kanggo nulak bebaya kang kagiyaraké ing médhia sosial déning péhak kang ngaku minangka ISIS cawang Indonésia kang kandha arep ngajuraké Barabudhur lan reca-reca liyané ing Indonésia.<ref name="wGCI5" /> Anggoné ngundhakaké kaamanan kalebu ndandani lan ngimbuhi monitor CCTV lan matrapaké rondha wengi ing kukuban Barabudhur. Golongan jihadis nututi tepsiring Islam kang keket kang nganggep wewujudan pindha manungsa kaya ta reca ukiran minangka sesembahan. ====Masalah bludhaging para wisata==== Gedhéning cacah para wisata kang munggah ing undhakaning Barabudhur kang ciyut njalari watu-watu ing undhakan padha kendho, lumahing watu padha gigis, lan padha dadi saya rata tur alus. Barabudhur ngemu lumahing watu undhakan cacah 2.033 kang kasebar ing kéblat papaté: kulon, wétan, kidul, lan lor. Ana lumahing watu cacah 1.028, utawa watara 49,15 persèné, kang rusak banget.<ref name="Kompas-Ika" /> Kanggo ngéndhani rusaking watu-watu ing undhakan saya ndadra, kawit Novèmber 2014, pérangan undhakan Barabudhur kang baku cacah loro – iring wétan (dalan munggah) lan iring lor (dalan mudhun) – tinutupan rerangkèn kayu. Cara kang padha wis katrapaké ing Angkor Wat Kamboja lan ing Piramid Mesir.<ref name="Kompas-Ika" /> Ing Maret 2015, Punjer Konservasi Barabudhur ngusulaké saperlu nutupi undhakan mawa lapisan karèt.<ref name="rvtHl" /> Ana uga kang ngusulaké supaya ana sandhal mirunggan kanggo para wisata.<ref name="l6WAT" /> ==Tata yasan== Kagiyatan pangedhuk arkéologis ing sajeroning pambudidaya yasa bali (rékonstruksi) nemokaké yèn para pandhèrèk Hindhu utawa kapitayan sadurung iku wis padha ngadegaké yasan gedhé ing gumuking Barabudhur sadurung papan iku diowahi para pandhèrèk Buddha. Lambaraning Barabudhur ora mèmper yasan pamujan Hindhu utawa Buddha kang lumrah, mula yasan kang dhisik dinuga yasan Jawa lugu tinimbang yasan Hindhu utawa Buddha.{{sfnp|Miksic|1994|p=46}} ===Rancangan=== [[File:Borobudur Mandala.svg|thumb|Rancangan dhasar Barabudhur kang dhapur [[mandala]].]][[File:Panoramic views of Borobudur.jpg|thumb|Sesawangan Barabudhur saka awang-awang ngatonaké dhapur piramid sungsun lan mandala.]]Barabudhur kaadegaké minangka stupa gedhé lan yèn kasawang saka dhuwur bakal katon dhapur mandala Buddha tantra kang magrong, kang negesaké kosmologi Buddha lan sipating pikiran.<ref name="8itFX" /> Lambarané kang lugu (''original foundation'') iku pasagi, watara 118 mèter dawaning saben sisihé. Yasané ngemu tlundhag cacah sanga, kang enem ing pérangan ngisor wangun pasagi lan telu ing pérangan ndhuwur wangun bunder.{{sfnp|Vaisutis|2007|p=168}} Tlundhag-tlundhag ing ndhuwur ngemu stupa cilik cacah pitung puluh loro kang ngubengi siji stupa panunggul kang gedhé dhéwé. Saben stupané dhapur cungkupan mèmper loncèng mawa rerenggan bolong-bolong akèh. Reca-reca Buddha padha lungguh ing sajeroning cungkupan kang bolong-bolong iku. Barabudhur karancang kaya déné piramid sungsun. Sadurung iku, kabudayan prasajarah mégalitik Austronésia ing Indonésia menangi sawatara pundhungan lemah lan yasan piramid sungsun kang aran pundhèn undhakan kaya déné kang tinemu ing sasana Pangguyangan ing cedhak Cisolok<ref name="t8HH0" /> lan ing Cipari cedhak Kuningan.{{sfnp|Anom|1996|p=87}} Piramid watu kaadegaké adhedhasar kapitayan lugu yèn gunung lan papan-papan kang dhuwur minangka padununganing jiwa-jiwaning para leluhur utawa hyang.{{sfnp|Haryono|2011|p=14}} Pundhèn undhakan minangka rancanganing Barabudhur kang baku{{sfnp|Soekmono|2002|p=87}} kang kapracaya minangka candhaking adat mégalitik kang luwih lawas kanthi nglebokaké gagasan-gagasan lan lambang-lambang Buddha Mahayana.<ref name="MuWfW" /> Péranganing yasan kang cacah telu nglambangaké "jagat" cacah telu ing kosmologi Buddha, kang aran Kamadhatu (jagat kekarepan), Rupadhatu (jagat wewujudan) lan Arupadhatu (jagat tanpa wewujudan). Makluk urip kang salumrahé manggon ing tataran ngisor dhéwé, ya iku ing jagat kekarepan. Makluk kang wis ngobong kabèh kekarepané kanggo nggayuh wujud sabanjuré iku ninggalaké jagat kekarepan lan manggon ing jagat wewujudan: padha bisa weruh marang wewujudan, nanging ora padha kapéncut marang iku. Wusana, para Buddha kang temen iku kang tumapak ngluwihi wewujudan lan ngalami kasunyatan kang murni ing tataran kang wigati dhéwé, ya iku ing samodraning nirwana kang tanpa wewujudan.<ref name="M9pn9" /> Mardika saka rodhaning ''Saṃsāra'' (sangsara) kang ateges jiwa kang wis olèh pepadhang wis ora nggayut manèh karo wewujudan kadonyan nerangaké gagasan bab Śūnyatā, kaanan suwung kang temen utawa pribadi kang tanpa kaanan. Kamadhatu iku diwakili lambaraning Barabudhur, Rupadhatu iku tlundhag pasagi cacah lima (awak), lan Arupadhatu tlundhag bunder cacah telu dalah stupa panunggul ing pucuké. Tetengering tataran cacah telu iku ana béda kang métaforis. Contoné, tlundhag pasagi mawa rerenggan akèh ing Rupadhatu owah dadi tlundhag bunder kang barès (tanpa rerenggan) ing Arupadhatu kang nglambangaké owah-owahan saka jagat wewujudan—papan kang isih padha gayut marang wujud lan jeneng—dadi jagat tanpa wewujudan.{{sfnp|Soekmono|1976|p=17}} Upacara memuja ing Barabudhur katindakaké bebarengan sarana lumaku. Wong-wong kang upacara padha lumaku turut undhakan lan lurung munggah ngener tlundhag kang pucuk. Saben tlundhag makili siji tataraning pepadhang. Dalan kang diturut wong-wong kang upacara karancang supaya nglambangaké kosmologi Buddha.{{sfnp|Ferschin|2004}} Ing 1889, pérangan kang katutupan ing pérangan sikil ora njarag tinemu.<ref name="kompas" /> "Sikilan kang katutupan" iku ngemu rélièf; saka kabèh rélièf, kang cacah 160 nyaritakaké Kamadhatu kang temen. Rélièf-rélièf liyané minangka panil mawa prasasti cendhak kang katon nuduhaké pandom marang para juru ukir kang isiné nerangaké adegan-adegan kang kudu diukir.{{sfnp|Soekmono|1976|p=18}} Pérangan sikil lugu (''real base'') ditutupi pérangan sikil pamungkus (''encasement base'') kang ancasé isih nyalawadi. Pérangan sikil lugu kudu katutup dinuga kanggo ngéndhani amblesing Barabudhur.{{sfnp|Soekmono|1976|p=18}} Téyori liya ngandhakaké yèn pérangan sikil pamungkus kawuwuhaké sabab pérangan sikil lugu ora karancang kanthi pener, miturut ''Wastu Sastra,'' pustaka Indhia kuna bab tata yasan lan tata kutha.<ref name="kompas" /> Sanajan ora kaweruhan ancas panggawéné, pérangan sikil pamungkus kagawé mawa rerenggan kang rinci tur satiti lan nganggo lelimbangan agama sarta kaéndahan. ===Pasang-rakit=== [[File:Borobudur Cross Section en.svg|thumb|340x340px|Gambar saparo kang nuduhaké ukuran dhuwur 4:6:9 saka pérangan sikil, awak, lan endhas.]] Watara 55.000 mèter kubik watu andhesit kajupuk saka pamelikan watu ing sakiwa-tengening Barabudhur kanggo ngrakit yasan Barabudhur.{{sfnp|Soekmono|1976|p=16}} Watu kakethok banjur kaangkud menyang pernahing yasan lan kadèkèk tanpa bobokan. Kenob (''knob''), legokan (''indentation''), lan anjing-anjingan (''dovetail'') katrapaké minangka gegelan (''joint'') ing antaraning watu. Payoning stupa, clowokan, lan gapura plengkung karakit sarana cara kondhé (''corbelling method''). Rélièf kaukir ing papan kono (''in situ'') sarampung yasané karakit. Yasan kapirantèni mawa tata kalèn kang apik kanggo ngemot ilining banyu udan. Saperlu ngéndhani banyu kang megung, cucukan banyu cacah 100 kapasang ing saben pojokan, kang sabené kaukir ing wujud raseksa utawa makara. Barabudhur katitik saka rancangané kang béda saka yasan-yasan liyané kang mawa ancas kang padha. Ora kaadegaké ing palemahan rata, Barabudhur malah kaadegaké ing gumuk alam. Mangkonoa, caraning ngrakit mirib papan-papan pamujan liyané ing Jawa. Tanpa ruwangan ing sajeroné lan rancangané mèmper piramid, Barabudhur ing sakawit kasengguh minangka stupa, dudu papan pamujan.{{sfnp|Soekmono|1976|p=16}} Ancasing stupa iku minangka padhépokaning Buddha. Kadhang-kala stupa kaadegaké mung minangka tandha bakti miturut agama Buddha. Ana déné, papan pamujan iku papan kanggo memuja. Rancanganing Barabudhur kang satiti awèh tetenger yèn Barabudhur iku papan pamujan, dudu stupa. Ora akèh kang kaweruhan bab Gunadharma kang kasuwur minangka kang yasa Barabudhur.{{sfnp|Voûte|2008}} Jenengé njedhul ing carita rakyat Jawa, dudu prasasti. Ékan pangukur (''unit of measurement'') baku kang katrapaké nalika yasa Barabudhur iku ''tala'', kang dawané sarai manungsa saka watesing rambut ing bathuk tumeka pucuking janggut utawa dawané saka pucuking jempol tumeka pucuking driji panengah kang kawengakaké nganti pantog.{{sfnp|Atmadi|1988}} Mula, ékan pangukur iku béda dawané saben wong, nanging yasan Barabudhur ékan pangukuré ajeg. Panaliti kang katindakaké ing 1977 kasil nemokaké ping sawatara bebandhingan 4:6:9 ing saindenging yasan. Kang ngrancang yasan nganggo wewaton iku nalika ngrancang Barabudhur mawa alang-ujur kang patitis sarana géomètri fraktal lan sarupa dhiri (''self-similar'').{{sfnp|Atmadi|1988}}<ref name="fraktal" /> Bebandhingan iku uga tinemu ing rancanganing Pawon lan Mendut kang uga minangka papan pamujan Buddha ing cedhak kana. Arkéolog ndeduga yèn bebandhingan 4:6:9 lan ékan ''tala'' ngemu surasa pananggalan, astronomi, lan kosmologi, kaya kang ana ing papan pamujan Angkor Wat.{{sfnp|Voûte|2008}} Yasan baku bisa kapérang dadi telu: sikil, awak, lan endhas.{{sfnp|Voûte|2008}} Pérangan sikil ambané 123 m x 123 m mawa témbok 4 mèter.{{sfnp|Soekmono|1976|p=16}} Pérangan awak kapérang dadi tlundhag pasagi cacah lima kang saya dhuwur tatarané saya ciyut ambané. Lorogan (téras) kapisan kawiwitan 7 mèter lumebu saka pinggiring pérangan sikil. Saben lorogan mandhuwur kawiwitan 2 mèter saka lorogan sangisoré, kang nurahaké lurung ciyut ing saben tlundhag. Pérangan endhas kapérang dadi tlundhag bunder cacah telu kang saben tlundhagé ngemu stupa bolong-bolong kang tinata jèjèr ngubengi stupa panunggul ing tengah. Pucuking stupa panunggul iku dadi titiking yasan Barabudhur kang dhuwur dhéwé, ya iku 35 mèter saka lumahing palemahan. Undhakan ing satengahing saben sisih kang cacah papat dadi dalan kang ngener pucuk. Undhakan iku katrapan sawatara gapura plengkung mawa reca singa cacah 32. Gapura-gapurané rinenggan endhasing kala ing pérangan ndhuwuré lan makara ing sakiwa-tengené. Rerenggan kala-makara lumrah tinemu ing gapura-gapuraning papan pamujan Jawa. Dalan lumebu kang baku ana ing sisih kiwa, ya iku pernahing rélièf carita kang kapisan. Undhakan ing pèrènging gumuk uga nggayutaké yasan karo ngaré ing sangisoré. ==Rélièf== {| class="wikitable" style="font-size:90%; margin-left:1em; float:right;" |+Sebaraning panil carita{{sfnp|Soekmono|1976|p=20}} |- ! Pérangan ! Pernah ! Carita ! Cacahing panil |- | sikil kang katutupan | témbok | Karmawibhangga || style="text-align:right;" | 160 |- | rowspan="4" | gladri kapisan | rowspan="2" | témbok baku | Lalitawistara || style="text-align:right;" | 120 |- | Jataka/Awadana || style="text-align:right;" | 120 |- | rowspan="2" | kelir | Jataka/Awadana || style="text-align:right;" | 372 |- | Jataka/Awadana || style="text-align:right;" | 128 |- | rowspan="2" | gladri kapindho | kelir | Jataka/Awadana || style="text-align:right;" | 100 |- | témbok baku | Gandawyuha || style="text-align:right;" | 128 |- | rowspan="2" | gladri katelu | témbok baku | Gandawyuha || style="text-align:right;" | 88 |- | kelir | Gandawyuha || style="text-align:right;" | 88 |- | rowspan="2" | gladri kapapat | témbok baku | Gandawyuha || style="text-align:right;" | 84 |- | kelir | Gandawyuha || style="text-align:right;" | 72 |- style="text-align:right;" | colspan="3" | Gunggung | style="text-align:right;" | 1.460 |} [[File:Borobudur Reliefs Position en.svg|thumb|Pernahing rélièf-rélièf carita ing Barabudhur.|426x426px]] Barabudhur kaadegaké kanthi ngatonaké lorogan-lorogané, nuduhaké tata yasan kang njlimet saka lorogan-lorogan kang rinenggan rélièf-cèthèk (''bas-relief'') ing pérangan ngisor tumeka lorogan-lorogan bunder aran Arupadhatu kang tanpa rerenggan.<ref name="LUQR2" /> Témboking lorogan cacah papat ing pérangan ngisor macak ukiran rélièf-cèthèk. Rerenggan iku kaaranan édi-péni tur alus ing jagat Buddha kuna.<ref name="UBDsh" /> Rélièf-cèthèk ing Barabudhur metha akèh sesawangan padinan ing Jawa kuna abad ka-8, saka karaton, patapan ing sajeroning alas, nganti kauripaning wong cilik ing désa. Rélièf-rélièfé uga metha papan pamujan, pasar, manéka kéwan lan tetuwuhan, uga yeyasan Jawa lugu. Wong-wong kang kapetha ing rélièf ana ratu, paramèswari, pangéran, ménak, wong praja, wadyabala, batur, wong cilik, pandhita, lan wong tapa. Rélièfé uga metha roh-roh alus ing ajaran Buddha kaya ta asura, déwa-déwi, boddhisattwa, manuk kinnara, gandharwa, lan apsara. Pepethan kang kapacak ing rélièf sok minangka jujuganing para sajarawan nalika naliti bab tata yasan, tata gaman, ékonomi, tata busana, lan tata angkudan ing abad ka-8 ing kapuloan Asia Kidul-Wétan. Salah siji pepethan kang kondhang ya iku prau mawa katir cacah loro kang tinelah Prau Barabudhur.<ref name="QeTbh" /> Dinané iki, tetironing Prau Barabudhur kanthi gedhé kang satemené tur tau lelayaran saka Indonésia anjog Afrika ing 2004 pinajang ing Musiyum Raksa Samodra kang kapernah atusan mèter ing sakiduling Barabudhur.<ref name="w8rJ4" /> Rélièf Barabudhur uga narik kawigatèn tumrap kawruh kaéndahan Indhia, kaya ta patraping awak kang ngemu surasa mirunggan lan aji kaéndahan. Rélièf wong ménak, ratu, utawa roh-roh kahyangan kaya ta apsara, tara, lan boddhisattwa lumrahé kapetha mawa patrap ''tribhanga'', ya iku patrap nekuk telu ing gulu, bangkèkan, lan dhengkul, mawa sikil siji tumumpang lan sikil siji liyané nyangga awak. Patrap iku ingaran patrap kang alus dhéwé, pindha Surasundari kang pinuju nggawa tunjung.<ref name="Zdcr0" /> Nalika pangedhuking Barabudhur, para arkéolog nemu pigmèn warna biru, abang, ijo, ireng, lan cuwilan grènjèng emas (''gold foil''), lan awèh dudutan yèn yasan kang katon saiki – warna klawu peteng watu gunung geni, tanpa warna liya – bokmanawa biyèné kalapisan lépa putih ''warjalépa'' lan linukisan mawa manéka warna kang padhang kang bokmanawa kanggo nuduhaké sunaring ajaran Buddha.<ref name="World Religions" /> Tilasing lépa ''wajralépa'' uga tinemu ing papan pamujan Sari, Kalasan, lan Sèwu. Dinuga rélièf-cèthèk ing Barabudhur ing sakawit iku warna-warni, sadurung kena udan tropis maabad-abad kang wusana nglèthèki pigmèn-pigmèn warnané. Barabudhur ngemu watara rélièf-cèthèk cacah 2.670 (panil carita cacah 1.560 lan panil rerenggan cacah 1.212) kang kapasang ing windu (''surface'') lan keliré. Ambaning windu kang ngemu rélièf gunggung 2.500 mèter kubik lan kasebar ing pérangan sikil kang katutupan (Kamadhatu) lan tlundhag pasagi cacah lima (Rupadhatu).{{sfnp|Soekmono|1976|p=20}} Panil carita, kang nuduhaké carita Sudhana lan Manohara,{{sfnp|Jaini|1966}} katunggalaké dadi 11 pérangan carita kang ngubengi yasan kanthi gunggunging dawa 3.000 mèter. Pérangan sikil kang katutupan ngemu pérangan carita kapisan mawa panil carita cacah 160; ana déné 10 pérangan carita kang candhaké kasebar ing saindenging témbok lan kelir ing gladri cacah papat wiwit saka undhakan lumebu ing wétan banjur mangiwa. Panil carita ing témbok kawaca saka tengen mangiwa, déné kang ana ing kelir kawaca saka kiwa manengen. Kaanan iku padha karo pradaksina, ya iku upacara ngubeng déning panyarta upacara kanthi enering laku padha enering pandoming jam lan pernahing papan pamujan panggah ing tengené.{{sfnp|Soekmono|1976|p=21}} Pérangan sikil kang katutupan metha lakuning wewaton karma. Rélièf ing témbok gladri kang kapisan ngemu pérangan carita cacah loro kang larikan ngisor-ndhuwur; saben larik ngemu 120 panil. Larik ndhuwur metha kauripaning Buddha; ana déné larik ngisor kang nyambung ing keliring gladri kapisan lan kapindho metha kauripaning Buddha kang sadurungé.{{sfnp|Soekmono|1976|p=20}} Panil-panil liyané metha Sudhana kang leluru Kawicaksanan Sampurna lan wusana kasil digayuh. ===Wewaton karma (Karmawibhangga)=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Reliëf O 89 op de verborgen voet van de Borobudur TMnr 10015826.jpg|thumb|right| Adegan Karmawibhangga ing pérangan sikil kang katutupan; ing tengen kapetha laku dosa matèni lan ngolah penyu lan iwak, ing kiwa kapetha wong kang pagawéané matèni kéwan bakal siniksa ing naraka sarana kaolah urip-urip, kakethok, utawa kauncalaké menyang balé pagenèn.]] Panil cacah 160 kang katutupan ora ngemu carita kang sambung-sinambung, nanging saben panil iku nuduhaké pepethan pepak bab jalaran lan temahan (''cause and effect'').{{sfnp|Soekmono|1976|p=20}} Ana pepethan bab lelaku kang tinutuh, saka ngrasani nganti matèni, sinartan paukuman-paukumané. Ana uga lelaku kang kaprayogakaké, kaya ta dedana (sidekah) lan jiyarah menyang papan kramat, sinartan ganjaran-ganjarané. Bab naraka kang nggegirisi lan swarga kang nyenengaké uga ana pepethané. Ana adegan kaanan sadina-dina, kang jinangkepan sesawangan sangsara (rodhaning lair lan pati kang ora kendhat). Pérangan sikil pamungkus ing Barabudhur binongkar saperlu ngatonaké pérangan sikil kang katutupan, banjur rélièfé difoto Kassian Chepas ing 1890. Foto-foto iku kapajang ing Musiyum Karmawibhangga. Nalika kawaluyakaké, pérangan sikil pamungkus pinasang manèh kanggo nutupi rélièf-rélièf Karmawibhangga. Saiki, mung pérangan sikil iring kidul-wétan baé kang kawiyak lan bisa ditonton para wisata. ===Pangèran Siddhartha lan lairing Buddha (Lalitawistara)=== Carita iku kawiwitan saka udhuning Buddha saka swarga Tushita lan kapungkas mawa sesorahé kang kapisan ing Taman Kidang ing cedhak Benarès.{{sfnp|Soekmono|1976|p=21}} Rélièfé nuduhaké yèn Buddha lair minangka Pangéran Siddhartha, anak lanang saka Ratu Suddhodana lan bojoné aran Maya ing Kapilawastu (ing Népal).[[File:Queen Maya, Borobudur.jpg|thumb|right|Ibu Maya numpak kréta jaran menyang [[Lumbini|Taman Lumbini]] nedya nglairaké Pangéran [[Siddhartha Gautama]]]] Caritané didhisiki panil cacah 27 kang nuduhaké manéka tata-tata, ing swarga lan ing bumi, kanggo mangayubagya lairing janma (''incarnation'') kang pungkasan saka boddhisattwa.{{sfnp|Soekmono|1976|p=21}} Sadurung mudhun saka swarga Tushita, boddhisattwa ngulungaké makuthané marang panerusé, ya iku Buddha Maitréya. Dhèwèké banjur mudhun menyang bumi sarana wujud gajah putih mawa gadhing cacah enem kang lumebu wetenging Ibu Maya ing sisih tengen. Ibu Maya ngimpi bab lelakon iku, kang katepsiraké yèn anaké lanang bakal dadi ratu utawa dadi Buddha. Nalika Ibu Maya rumasa arep nglairaké, dhèwèké metu ing Taman Lumbini ing sajabaning Kutha Kapilawastu. Dhèwèké ngadeg ing sangisoring wit plaksa, nyekel pang sarana tangané tengen, banjur nglairaké bayi lanang aran Pangéran Siddhartha. Carita ing panil-panil iku terus baé nganti pangéran iku dadi Buddha. ===Kauripaning Buddha kang dhisik (Jataka) lan wong-wong wigati liyané (Awadana)=== [[File:Jataka - Level 1 Balustrade Top - 141 Jataka, Level 1, West Wall (8597647402).jpg|thumb|Rélièf carita jataka bab penyu gedhé kang nylametaké para punggawa prau (''sailor'') kang kelelep.]] Jataka iku carita-caritaning Buddha sadurung lair minangka Pangéran Siddhartha.{{sfnp|Soekmono|1976|p=26}} Carita-carita iku bab kauripan-kauripaning Buddha kang dhisik ing wujud manungsa lan kéwan. Buddha ing tembé bisa ngéjawantah dadi raja, wong buwangan, déwa, gajah—nanging, ing wujud apa baé, dhèwèké nindakaké sawatara kautaman kang dadi telenging carita.<ref name="HqZ8l" /> Awadana mirib jataka, nanging paragané kang baku dudu boddhisattwa. Lelaku suci ing awadana ditindakaké wong-wong wigati liyané. Jataka lan awadana sok katunggalaké lan ing rélièf Barabudhur dadi nunggal pérangan carita. Panil ngisor cacah rong puluh kang kawitan ing témboking gladri kapisan metha Sudhanakumarawadana utawa lelaku sucining Sudhana. Panil ndhuwur cacah 134 kang kawitan ing keliring gladri kang padha macak carita Jatakamala cacah 34.{{sfnp|Soekmono|1976|p=29}} Panil cacah 237 liyané metha carita saka sumber-sumber liya, kaya ta panil ngisor saluwihé dalah panil ing gladri kapindho. Sawatara jataka kapetha ping pindho, kaya ta carita Ratu Sibhi (buyuting Rama). ===Sudhana luru kasunyatan sampurna (Gandawyuha)=== Gandawyuha iku carita kang kapacak ing bab pungkasan sutra Awatamsaka bab lelananing Sudhana kang ora kendhat ngluru Kawicaksanan Sampurna Mahaluhur. Carita iku kapacak ing gladri cacah loro (gladri katelu lan kapapat) lan uga ing saparoning gladri kapindho, kang gunggunging panil cacah 460.{{sfnp|Soekmono|1976|p=32}} Paraga baku ing carita, ya iku Sudhana enom, anak lanang saka wong dagang kang sugih banget, kapacak ing panil ka-16. Panil cacah 15 kang sadurungé minangka bebuka kang nyaritakaké pangéram-éram nalika Buddha semadi ing Taman Jéta ing Srawasti. Nalika lelana, Sudhana nekani ora kurang saka guru cacah telung pulih, nanging ora ana kang maremaké dhèwèké kanthi temen. Dhèwèké banjur dikon Manjusri saperlu nemoni pandhita Megasri, kang mènèhi dhèwèké ajaran kang kapisan. Nalika mbajuraké lakuné, Sudhana kapapag (kanthi urut) Supratisthita, biksu aran Mégha (Sukmaning Kawruh), juru arta aran Muktata, pandhita aran Saradhwaja, upasika aran Asa (Sukmaning Pepadhang Mahaluhur), Bhismottaranirghosa, brahmin aran Jayosmayatna, Pangéran Maitrayani, pandhita aran Sudarsana, bocah lanang aran Indriyèswara, upasika aran Prabhuta, juru arta aran Ratnachuda, Ratu Anala, Déwa Siwah Mahadéwa, Ibu Maya, Boddhisattwa Maitréya lan bali manèh menyang Manjusri. Saben papagané iku mènèhi Sudhana ajaran, kawruh, lan kawicaksanan mirunggan. Manéka papagané iku kapacak ing gladri katelu. Rampung papagan kang pungkasan karo Manjusri, Sudhana lunga menyang padununganing Boddhisattwa Samantabhadra, kaya kang kapetha ing gladri kapapat. Saindenging carita ing gladri kapapat macak ajaraning Samantabhadra. Panil carita rampung mawa adegan Sudhana kasil nggayuh Kawruh Mahaluhur lan Kasunyatan Pungkasan.{{sfnp|Soekmono|1976|p=35}} ==Reca Buddha== [[File:WLANL - Pachango - Tropenmuseum - Kop Borobudur.jpg|thumb|upright|Sirahé reca Buddha ing Barabudhur kang kapajang ing Tropenmuseum, Amsterdam.]] Ora mung rélièf carita kosmologi Buddha, Barabudhur uga ngemu akèh reca Buddha manéka rupa. Reca-reca kang lungguh sila mujudaké patraping lungguh tunjung (kembang traté) lan kasebar ing tlundhag pasagi cacah lima (tataran Rupadhatu), uga ing tlundhag pucuk (tataran Arupadhatu). Reca-reca Buddha ana ing sajeroning clowokan (''niche'') ing tataran Rupadhatu, kapapanaké salarik ing winduning kelir kang njaba kanthi cacahing reca saya suda ing tataran kang saya dhuwur. Kelir kapisan ngemu clowokan cacah 104 , kapindho cacah 104, katelu cacah 88, kapapat cacah 73, lan kalima cacah 64. Gunggungé ana reca Buddha cacah 432 ing tataran Rupadhatu.{{sfnp|Soekmono|1976|pp=35-36}} Ing tataran Arupadhatu (utawa tlundhag bunder cacah telu), reca-reca Buddha kapapanaké ing sajeroning stupa kang bolong-bolong. Tlundhag budher kapisan ngemu stupa cacah 32, kapindho cacah 24, lan katelu cacah 16, dalah stupané cacah 72.{{sfnp|Soekmono|1976|pp=35-36}} Saka reca Buddha lugu cacah 504, kang cacah 300 punjul wis padha rusak (pérangan gedhéné tanpa endhas), déné kang cacah 43 wis ilang. Kawit temuning yasan Barabudhur, endhas-endhasé padha dijupuki, kang pérangan gedhéné déning musiyum-musiyum Kulonan.{{sfnp|Woodward|1979}} Sawatara endhas-endhas Buddha iku saiki kapajang ing sawatara musiyum, kaya ta Tropenmuseum ing Amsterdam, Musée Guimet ing Paris, lan The British Museum ing London.<ref name="1pgW0" /> Ing 2014, Jerman mbalèkaké barang jejupukané lan ngragadi kanggo masang bali endhas-endhas mau uga kanggo ngéwangi ngawètaké Barabudhur.<ref name="thejakartapost">{{cite news|url=https://www.thejakartapost.com/news/2014/11/20/buddhas-be-reunited-with-their-heads.html|title=Buddhas to be reunited with their heads|last1=Muryanto|first1=Bambang|date=20 November 2014|access-date=31 December 2019|publisher=The Jakarta Post}}</ref> Satlereman, kabèh reca Buddha katon mirib, nanging ana béda sithik ing antaraning reca-reca iku ing babagan ''mudra'' utawa patraping tangan. Ana lima golonganing mudra: lor, wétan, kidul, kulon, lan punjer, kang nengeri kéblat cacah lima miturut ajaran Mahayana. Kelir cacah papat kang kawitan ngemu mudra cacah papat kang kawitan: lor, wétan, kidul, lan kulon, kang reca-reca Buddhané matrapaké mudra manut kéblaté dhéwé-dhéwé. Reca-reca Buddha ing kelir kalima lan ing sajeroning stupa cacah 72 ing tataran Arupadhatu matrapaké mudra kang padha: punjer. Saben mudra makili siji Buddha Semadi Lima; sabené ngemu simbul kang séjé.{{sfnp|Bucknell|1993}} Manut urutaning pradaksina (ngubengi manut lakuning pandom jam) saka kulon, mudra-mudra ing reca-reca Barabudhur ana: {| class="wikitable sortable" style="width:60%;" |- ! style="width:70px;"|Reca ! style="width:70px;"|Mudra ! style="width:140px;"|Tegesing simbul ! style="width:80px;"|Buddha Semadi ! style="width:60px;"|Kéblat ! style="width:100px;"|Pernahing reca |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur TMnr 10016277.jpg|70px]] |''Bhumisparsa'' |Kandha marang bumi saperlu nyeksèni |Aksobhya |Wétan |Clowokan ing Rupadhatu ing kelir wétan saka tataran kapisan tekan kapapat. |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur TMnr 60013976.jpg|70px]] |''Wara'' |Laku becik; dedana |Ratnasambhawa |Kidul |Clowokan ing Rupadhatu ing kelir kidul saka tataran kapisan tekan kapapat. |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amitabha TMnr 10016276.jpg|70px]] |''Dhyana'' |Semadi |[[Amitabha]] |Kulon |Clowokan ing Rupadhatu ing kelir kulon saka tataran kapisan tekan kapapat. |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Amogasiddha TMnr 10016274.jpg|70px]] |''Abhaya'' |Sudira |Amoghasiddhi |Lor |Clowokan ing Rupadhatu ing kelir lor saka tataran kapisan tekan kapapat. |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur voorstellende Dhyani Boeddha Vairocana TMnr 10015947.jpg|70px]] |''Witarka'' |Waskita lan kautaman |Wairochana |Punjer |Clowokan ing Rupadhatu ing kelir kabèh kéblat ing tataran lima (dhuwur dhéwé). |- |[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Boeddhabeeld van de Borobudur TMnr 60019836.jpg|70px]] |''Dharmachakra'' |Ngobahaké rodhaning dharma (pranata) |Wairochana |Punjer |Arupadhatu ing stupa bolong-bolong cacah 72 ing tlundhag bunder cacah telu. |} ==Pusaka== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM President Soekarno en de Indiase premier Nehru kijken toe hoe Indira Gandhi bloemen in ontvangst neemt tijdens een bezoek aan de Borobudur TMnr 10015646.jpg|thumb|right|Sukarno lan Nayakotama Indhia aran [[Jawaharlal Nehru]] teka ing Barabudhur ing Juni 1950.]][[File:Save Borobudur Monument, 2.50rp+0.25 (1968).jpg|upright|thumb|Meteré Indonésia 1968 kang ngajaki maluyakaké Barabudhur.]] Rancanganing Barabudhur kang titi tur édi-péni, uga gedhéné kang magrong, njalari wong Indonésia mongkog. Kaya déné [[Angkor Wat]] tumrap Kamboja, Barabudhur dadi simbul kang kuwat tumrap Indonesia — minangka seksi marang kala wingi-unining Indonésia kang agung. Présidhèn Indonésia kapisan aran [[Sukarno]] nuduhaké sasana iku marang panggedhé-panggedhé mancanagara. Réjim [[Suharto]] — sadhar marang kabisan ékonominé kang gedhé — miwiti proyèk gedhé saperlu maluyakaké yasan Barabudhur mawa pitulunganing UNESCO. Akèh musiyum ing Indonésia ngemu tetironing Barabudhur kang cilik. Yasan iku mèh dadi ikon lan katunggalaké bareng [[wayang]] lan [[gamelan]] minangka tinggalan Jawa klasik kang njiwani akèh wong Indonésia.<ref name="M Wood" /> Sawatara barang tinggalan arkéologis kang kajupuk saka Barabudhur utawa barang tetironé kapajang ing sawatara musiyum ing Indonésia lan mancanagara. Aliya saka Musiyum Karmawibhangga ing sajeroning laladan Barabudhur, sawatara musiyum ngandhakaké yèn nyimpen barang tinggalan saka Barabudhur, kaya ta Musiyum Nasional Indonésia ing Jakarta, Tropenmuseum ing Amsterdam, The British Museum ing London, lan Musiyum Nasional Thai ing Bangkok. Musiyum Louvre ing Paris, Musiyum Nasional Malaysia ing Kuala Lumpur, lan Musiyum Agama Jagat ing Taipéi uga majang barang tinggalan saka Barabudhur.<ref name="World Religions" /> Yasan Barabudhur narik kawigatèn wong sajagat marang kabudayan Buddha klasik ing Jawa kuna. Temu bali lan yasa bali Barabudhur ditampa para pandhèrèk Buddha Indonésia kanthi mongkog lan dianggep minangka tandha-tandha agama Buddha bakal tuwuh-rembaka manèh ing Indonésia. Ing 1934, biksu saka Sri Lanka aran Narada Théra anjog Indonésia ping pisané minangka péranganing lelungané nyebaraké dharma ing Asia Kidul-Wétan. Kalodhangan iku ditampa sawatara pandhèrèk Buddha enggonan kanggo nguripi manèh agama Buddha ing Indonésia. Upacara nandhur wit bodhi ginelar ing iring kidul-wétaning Barabudhur nalika 10 Maret 1934 kanthi pangèstuning Narada Théra, lan sawatara upasaka kinepyak dadi biksu.<ref name="Buddhanet" /> Sataun ping pisan, para pandhèrèk Buddha cacah éwon saka Indonésia lan nagara-nagara tangga-teparo padha teka ing Barabudhur saperlu mangayubagya upacara Wésaka.<ref name="AptiJ" /> Lambanging Provinsi Jawa Tengah lan Kabupatèn Magelang ngemu gambar Barabudhur. Yasan iku wis dadi simbuling Jawa Tengah uga Indonésia. Barabudhur wis dadi jeneng sawatara wangunan kaya ta Universitas Borobudur, Hotèl Borobudur ing Jakarta Punjer, lan sawatara griya dhahar Indonésia ing jaban rangkah. Barabudhur uga ana ing dhuwit kertas lan meteré rupiyah lan ing sawatara buku, cap-capan, cathetan dhokumènter, lan cap-capan tetawa wisata Indonésia. Yasané wis dadi salah siji paran wisata baku ing Indonésia, kang wigati kanggo nyengkuyung ékonomi enggonan ing laladan sakiwa-tengené. Contoné, wisata ing Kutha Ngayogyakarta ngrembaka salong amarga leté kang cedhak karo papan pamujan Barabudhur lan Prambanan. ==Ing kasusastran== Ing geguritané kang sesirah ''Borro Boedoor'' (1835), Letitia Elizabeth Landon nggambaraké Barabudhur saka cara pandeleng Kristen. ==Gladri== ===Gladri rélièf=== <gallery mode="packed"> Barkas:Borobudur ship.JPG|Panil rélièf Prau Barabudhur. Barkas:Musician Borobudur.jpg|Wong-wong mainaké gendhing kang dinuga minangka dhapuring gamelan kang kawitan. Barkas:Apsara Borobudur.jpg|Apsara ing Barabudhur. Barkas:Sailendra King and Queen, Borobudur.jpg|Adegan kang metha ratu lan paramèswari dalah wong-wongé. Barkas:Borobudur Keris.jpg|Wong nggawa gaman kang dinuga minangka dhapuring kris kang kawitan. Barkas:Tara Borobudur 3.jpg|Tara nyekel Chamara. Barkas:Tara Borobudur 2.jpg|Surasundari nyekel tunjung. </gallery> ===Gladri Barabudhur=== <gallery mode="packed"> Barkas:World Heritage inscription of Borobudur Temple 1991.jpg|Prasasti Pusaka Jagat ing Candhi Barabudhur. Barkas:The procedures visiting Borobudur Temple.jpg|Blabag panuntun kanggo kang teka ing Barabudhur. Barkas:The inscription of Borobudur restoration in 1973.jpg|Prasasti maluyakaké Barabudhur ing 1973 déning Présidhèn Indonésia kala samana Soeharto. Barkas:Scaterred Antefix - decorative architectural ornament either on the top of balustrade on Borobudur temple wall.jpg|Pérangan-peranganing Barabudhur ing Musiyum Karmawibhangga kang durung kaweruhan pernahé ing yasan. Barkas:Buddha in the Stupa Borobudur.jpg|Reca Buddha ing sajeroning stupa. Barkas: Main_gate_of_Borobudur_temple.jpg|Lawang Utama Candi. Barkas:Pendopo_museum_of_Borobudur_temple.jpg|Pendopo ing Candi Barabudhur. </gallery> ==Piridan== {{Reflist|30em|refs= <ref name="Guiness">{{cite web| url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-buddhist-temple/| title=Largest Buddhist temple | publisher=Guinness World Records| work=[[Guinness World Records]]| access-date=27 January 2014}}</ref> <ref name="JakartaPost1">{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html |title=Guinness names Borobudur world's largest Buddha temple |author=Purnomo Siswoprasetjo |date=4 July 2012 <!-- , 4:50 PM --> |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105191424/http://www.thejakartapost.com/news/2012/07/04/guinness-names-borobudur-world-s-largest-buddha-temple.html |archive-date=5 November 2014}}</ref> <ref name="unesco-whc">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/592| title=Borobudur Temple Compounds| publisher=[[UNESCO]]| work=[[UNESCO World Heritage Centre]]| access-date=28 December 2008}}</ref> <ref name="Raffles1814">{{cite book|title=[[The History of Java (1817 book)|The History of Java]]|author=Thomas Stamford Raffles|author-link=Sir Thomas Raffles|year=1817|edition=1978|isbn=0-19-580347-7|publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="moens">{{cite journal|title=Barabudur, Mendut en Pawon en hun onderlinge samenhang (''Barabudur, Mendut and Pawon and their mutual relationship'') |author=J. L. Moens |year=1951 |quote=trans. by Mark Long |url=http://www.borobudur.tv/Barabudur_Mendut_Pawon.pdf |journal=Tijdschrift voor de Indische Taai-, Land- en Volkenkunde |publisher=Het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen |pages=326–386 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070810210020/http://www.borobudur.tv/Barabudur_Mendut_Pawon.pdf |archive-date=10 August 2007}}</ref> <ref name="casparis">J.G. de Casparis, "The Dual Nature of Barabudur", in Gómez and Woodward (1981), page 70 and 83.</ref> <ref name="unesco2004">{{cite press release|publisher=[[UNESCO]]|title=UNESCO experts mission to Prambanan and Borobudur Heritage Sites|date=31 August 2004}}</ref> <ref name="PBS">{{cite web | title=Saving Borobudur | publisher=PBS | url=https://www.pbs.org/treasuresoftheworld/borobudur/blevel_1/b6_saving.html | access-date=21 July 2014 | archive-date=26 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211126050006/https://www.pbs.org/treasuresoftheworld/borobudur/blevel_1/b6_saving.html | url-status=dead }}</ref> <ref name="walubi-The_Meaning_of_Procession">{{cite web| title=The Meaning of Procession| publisher=Walubi (Buddhist Council of Indonesia)| work=Waisak| url=http://www.walubi.or.id/waisak/waisak_emakna_prosesi.shtml| access-date=28 December 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20090211113440/http://www.walubi.or.id/waisak/waisak_emakna_prosesi.shtml| archive-date=11 February 2009| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> <ref name="Sedyawati1997">{{cite conference|author=E. Sedyawati| title=Potential and Challenges of Tourism: Managing the National Cultural Heritage of Indonesia| book-title=Tourism and Heritage Management| editor=W. Nuryanti| pages=25–35| publisher=Gajah Mada University Press| location=Yogyakarta| year=1997}}</ref> <ref name="UNESCO report">{{cite web | title=Section II: Periodic Report on the State of Conservation | publisher=UNESCO World Heritage | work=State of Conservation of the World Heritage Properties in the Asia-Pacific Region | url=https://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/apa/cycle01/section2/592.pdf | access-date=23 February 2010}}</ref> <ref name="antara2983">{{cite web|title=Covered in volcanic ash, Borobudur closed temporarily |url=http://antaranews.com/en/news/1289042983/covered-in-volcanic-ash-borobudur-closed-temporarily |publisher=from, Magelang, C Java (by ANTARA News) |date=6 November 2010 |access-date=6 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101109225131/http://www.antaranews.com/en/news/1289042983/covered-in-volcanic-ash-borobudur-closed-temporarily |archive-date=9 November 2010}}</ref> <ref name="Tempo">{{cite web |title=Teror Bom di Indonesia (Beberapa di Luar Negeri) dari Waktu ke Waktu |publisher=Tempo Interaktif.com |language=id |date=17 April 2004 |url=http://tempo.co.id/hg/timeline/2004/04/17/tml,20040417-01,id.html |access-date=3 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917053949/http://www.tempo.co.id/hg/timeline/2004/04/17/tml%2C20040417-01%2Cid.html |archive-date=17 September 2011 }}</ref> <ref name="Kompas-Ika">{{cite news|title =Tangga Candi Borobudur Mulai Dilapisi Kayu |newspaper= Kompas.com |date =19 November 2014 |author = Ika Fitriana | url =http://regional.kompas.com/read/2014/11/19/18133321/Tangga.Candi.Borobudur.Mulai.Dilapisi.Kayu |language =id |access-date = 14 October 2015}}</ref> <ref name="kompas">{{cite news|publisher=[[Kompas]]|title=Borobudur Pernah Salah Design?|language=id|url=http://www.kompas.com/kompas-cetak/0004/07/dikbud/boro09.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20071226230646/http://www.kompas.com/kompas-cetak/0004/07/dikbud/boro09.htm|archive-date=26 December 2007|date=7 April 2000|access-date=23 August 2008}}</ref> <ref name="fraktal">{{cite journal| title=Borobudur Was Built Algorithmically |author=H. Situngkir |year=2010 |ssrn=1672522| journal=BFI Working Paper Series WP-9-2010 |publisher=Bandung Fe Institute}}</ref> <ref name="World Religions">{{cite web |title =The Greatest Sacred Buildings |publisher =Museum of World Religions, Taipei |url =http://www.mwr.org.tw/content_en/exhibitions/permanent-exhibition/sub_12.aspx |access-date =4 May 2015 |archive-url =https://web.archive.org/web/20170207105433/http://www.mwr.org.tw/content_en/exhibitions/permanent-exhibition/sub_12.aspx |archive-date =7 February 2017 |url-status =dead |df =dmy-all }}</ref> <ref name="M Wood">{{cite book|title =The Borderlands of Southeast Asia|chapter=Chapter 2: Archaeology, National Histories, and National Borders in Southeast Asia|first =Michael|last =Wood|url =https://books.google.com/books?id=KzSjL7vxFpcC|page =38|publisher=NDU Press|editor1-last=Clad|editor1-first=James|editor2-last=McDonald|editor2-first=Sean M.|editor3-last=Vaughan|editor3-first=Bruce|year=2011|isbn=9781780399225}}</ref> <ref name="Buddhanet">{{cite web|title =Buddhism in Indonesia|website=Buddhanet|url =http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|archive-url =https://web.archive.org/web/20020214130731/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/indo-txt.htm|url-status =dead|archive-date =14 February 2002|access-date =4 May 2015}}</ref> <ref name="aOtRK">{{cite web|url=http://www.indonesia.travel/en/destination/233 |title=Borobudur : A Wonder of Indonesia History |publisher=Indonesia Travel |access-date=5 April 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414141049/http://www.indonesia.travel/en/destination/233 |archive-date=14 April 2012 }}</ref> <ref name="3L5mh">[[Hary Gunarto]], Preserving Borobudur's Narrative Walls of UNESCO Heritage, Ritsumeikan RCAPS Occasional Paper, [https://www.apu.ac.jp/rcaps/uploads/fckeditor/publications/workingPapers/RCAPS_Occasional_Paper_07-5.pdf] October 2007</ref> <ref name="3WO5T">{{cite web | title=Borobudur | url=http://ina.indonesia.nl/index.php/pariwisata/356-borobudur | date=21 December 2012 | publisher=Indonesian Embassy in Den Haag | language=id | access-date=24 July 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141106221222/http://ina.indonesia.nl/index.php/pariwisata/356-borobudur | archive-date=6 November 2014 | url-status=dead }}</ref> <ref name="4IUze">{{cite web|last=Walubi|title=Borobudur: Candi Berbukit Kebajikan|url=http://www.walubi.or.id/waisak2004/Borobudur%20-%20Candi%20Berbukit%20Kebajikan.shtml|access-date=9 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100703070946/http://www.walubi.or.id/waisak2004/Borobudur%20-%20Candi%20Berbukit%20Kebajikan.shtml|archive-date=3 July 2010|url-status=dead}}</ref> <ref name="AikB1">{{Cite web |url=http://www.wacananusantara.org/candi-borobudur |title=Wacana Nusantara - Candi Borobudur |access-date=29 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305094754/http://www.wacananusantara.org/candi-borobudur/ |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead }}</ref> <ref name="olbT2">[https://www.parlement.com/id/vhsk2t2pahw6/w_p_groeneveldt W.P. Groeneveldt] at parlement.com</ref> <ref name="f1DIg">{{cite web|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%20865/volume-865-I-12422-English.pdf|title=Agreement concerning the voluntary contributions to be given for the execution of the project to preserve Borobudur}}</ref> <ref name="ZP492">{{cite press release|publisher=[[UNESCO]]|title=Cultural heritage and partnership; 1999|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0011/001163/116321Eo.pdf|access-date=17 August 2008}}</ref> <ref name="2Z4v9">{{Cite news|url=http://www.thejakartapost.com/travel/2018/01/19/ui-archaeology-professor-weighs-in-on-borobudurs-chattra-restoration.html|title=UI archaeology professor weighs in on Borobudur's 'chattra' restoration|last=Post|first=The Jakarta|work=The Jakarta Post|access-date=4 May 2018|language=en}}</ref> <ref name="2Z7Xj">{{cite news| url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,501030203-411454,00.html| access-date=23 August 2008| title=Battle of Borobudur| author=Jamie James| date=27 January 2003| publisher=[[Time (magazine)|Time]]| archive-date=30 September 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070930064236/http://www.time.com/time/printout/0,8816,501030203-411454,00.html| url-status=dead}}</ref> <ref name="sEzfV">{{cite web |url=http://www.antaranews.com/berita/319963/candi-borobudur-dicatatkan-di-guinness-world-records |title=Candi Borobudur dicatatkan di Guinness World Records |date=5 July 2012 |publisher=AntaraNews.com |language=id |access-date=15 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120709235121/http://www.antaranews.com/berita/319963/candi-borobudur-dicatatkan-di-guinness-world-records |archive-date=9 July 2012 }}</ref> <ref name="jnEYg">{{cite web | title=Batu Tangga Candi Borobudur akan Dilapisi Kayu | publisher=National Geographic Indonesia | date=19 August 2014 | url=http://nationalgeographic.co.id/berita/2014/08/batu-tangga-candi-borobudur-akan-dilapisi-kayu | language=id | access-date=26 August 2014 | archive-date=8 November 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141108194302/http://nationalgeographic.co.id/berita/2014/08/batu-tangga-candi-borobudur-akan-dilapisi-kayu | url-status=dead }}</ref> <ref name="zcvVs">{{cite web |title=Borobudur Temple Forced to Close While Workers Remove Merapi Ash |publisher=[[Jakarta Globe]] |date=7 November 2010 |url=http://www.thejakartaglobe.com/home/borobudur-temple-forced-to-close-while-workers-remove-merapi-ash/405343 |access-date=7 November 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111135645/http://www.thejakartaglobe.com/home/borobudur-temple-forced-to-close-while-workers-remove-merapi-ash/405343 |archive-date=11 November 2010 }}</ref> <ref name="84r4s">{{cite web| title = Inilah Foto-foto Kerusakan Candi | language =id | publisher = Tribun News | date = 7 November 2010 | url = http://www.tribunnews.com/2010/11/07/inilah-foto-foto-kerusakan-candi-borobudur | access-date =7 November 2010}}</ref> <ref name="gV00f">{{cite news|url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/17/borobudur%E2%80%99s-postmerapi-eruption-rehabilitating-may-take-three-years-official.html |title=Borobudur's post-Merapi eruption rehabilitating may take three years: Official |date=17 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116230820/http://www.thejakartapost.com/news/2011/02/17/borobudur%E2%80%99s-postmerapi-eruption-rehabilitating-may-take-three-years-official.html |archive-date=16 January 2016 }}</ref> <ref name="VSAmy">{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/28/borobudur-clean-finish-november.html |title=Borobudur clean-up to finish in November |publisher=The Jakarta Post |date=28 June 2011 |access-date=28 June 2012}}</ref> <ref name="8hzZ0">{{cite web |url=http://www.unesco.org/new/en/jakarta/about-this-office/single-view/news/stone_conservation_workshop_borobudur_central_java_indone/ |title=Stone Conservation Workshop, Borobudur, Central Java, Indonesia, 11-12 January 2012 funded by the Federal Republic of Germany - &#124; UNESCO Office in Jakarta |publisher=Portal.unesco.org |date=16 January 2012 |access-date=8 September 2017}}</ref> <ref name="wdDe1">{{cite web|url=http://www.thejakartaglobe.com/news/germany-supports-safeguarding-of-borobudur/523717 |title=Germany Supports Safeguarding of Borobudur |publisher=The Jakarta Globe |access-date=28 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615195445/http://www.thejakartaglobe.com/news/germany-supports-safeguarding-of-borobudur/523717 |archive-date=15 June 2012 }}</ref> <ref name="ZRpjE">{{cite news|title=Borobudur, Other Sites, Closed After Mount Kelud Eruption|date=14 February 2014|url=http://www.thejakartaglobe.com/news/borobudur-other-sites-closed-after-mount-kelud-eruption/|publisher=JakartaGlobe|access-date=15 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214143350/http://www.thejakartaglobe.com/news/borobudur-other-sites-closed-after-mount-kelud-eruption/#|archive-date=14 February 2014|url-status=dead}}</ref> <ref name="glXES">{{cite news|title=1,100-Year-Old Buddhist Temple Wrecked By Bombs in Indonesia|publisher=The Miami Herald|date=22 January 1985|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB3619008FD4B9F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|access-date=17 August 2008|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331014119/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB3619008FD4B9F&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|url-status=dead}}</ref> <ref name="qStJf">{{cite journal|author=Harold Crouch|author-link=Harold Crouch|journal=Institute of Southeast Asian Studies|title=The Key Determinants of Indonesia's Political Future|url=http://www.iseas.edu.sg/72002.pdf|year=2002|issn=0219-3213|volume=7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320082726/http://www.iseas.edu.sg/72002.pdf|archive-date=20 March 2015}}</ref> <ref name="ZKhbU">{{cite news|url=http://www.smh.com.au/news/world/an-ancient-wonder-reduced-to-rubble/2006/05/29/1148754940170.html|title=An ancient wonder reduced to rubble|author=Sebastien Berger|date=30 May 2006|access-date=23 August 2008|publisher=The Sydney Morning Herald}}</ref> <ref name="wGCI5">{{cite web | title=Terkait Ancaman ISIS di Media Sosial, Pengamanan Candi Borobudur Diperketat | author=Ika Fitriana | publisher=National Geographic Indonesia | date=22 August 2014 | url=http://nationalgeographic.co.id/berita/2014/08/terkait-ancaman-isis-di-media-sosial-pengamanan-candi-borobudur-diperketat | language=id | access-date=26 August 2014 | archive-date=5 March 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170305201914/http://nationalgeographic.co.id/berita/2014/08/terkait-ancaman-isis-di-media-sosial-pengamanan-candi-borobudur-diperketat | url-status=dead }}</ref> <ref name="rvtHl">{{cite news|title =Tangga Candi Borobudur Dilapisi Karet |newspaper= Kompas.com |date = 6 March 2015 |editor = I Made Asdhiana | url =http://travel.kompas.com/read/2015/03/06/182500327/Tangga.Candi.Borobudur.Dilapisi.Karet |language =id |access-date = 14 October 2015}}</ref> <ref name="l6WAT">{{cite web |url=http://www.tribunnews.com/regional/2015/10/13/cegah-keausan-batu-pengunjung-borobudur-diharuskan-pakai-sandal-khusus?page=2 |title=Cegah Keausan Batu, Pengunjung Borobudur Diharuskan Pakai Sandal Khusus |author=Sugiyanto |date=13 October 2015}}</ref> <ref name="8itFX">{{cite conference|author=A. Wayman| title=Reflections on the Theory of Barabudur as a Mandala| book-title=Barabudur History and Significance of a Buddhist Monument| publisher=Asian Humanities Press| location=Berkeley| year=1981}}</ref> <ref name="t8HH0">{{cite web | title = Pangguyangan | work = Dinas Pariwisata dan Budaya Provinsi Jawa Barat | url = http://www.disparbud.jabarprov.go.id/wisata/dest-det.php?id=878&lang=id | language = id | access-date = 2021-05-21 | archive-date = 2019-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191224184236/http://www.disparbud.jabarprov.go.id/wisata/dest-det.php?id=878&lang=id | url-status = dead }}</ref> <ref name="MuWfW">{{cite web|url=http://e-dukasi.net/index.php?mod=script&cmd=Bahan%20Belajar/Modul%20Online/view&id=87&uniq=1577|title=Kebudayaan Megalithikum Prof. Dr. Sutjipto Wirgosuparto|publisher=E-dukasi.net|access-date=28 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120710042201/http://e-dukasi.net/index.php?mod=script&cmd=Bahan%20Belajar/Modul%20Online/view&id=87&uniq=1577|archive-date=10 July 2012}}</ref> <ref name="M9pn9">{{cite web|author=Tartakov, Gary Michael|work=Lecture notes for Asian Art and Architecture: Art & Design 382/582|publisher=Iowa State University|title=Lecture 17: Sherman Lee's History of Far Eastern Art (Indonesia and Cambodja)|url=http://www.public.iastate.edu/~tart/arth382/lecture17.html|access-date=17 August 2008}}</ref> <ref name="LUQR2">{{cite web|url = http://www.buddhistravel.com/index.php?id=86,377,0,0,1,0|title = Borobudur|access-date = 11 November 2011|year = 2008|publisher = Buddhist Travel|url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120105170427/http://www.buddhistravel.com/index.php?id=86,377,0,0,1,0|archive-date = 5 January 2012 |df = dmy-all}}</ref> <ref name="UBDsh">{{cite web| url = http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=58,6456,0,0,1,0 | title = Temple of enlightenment| access-date = 11 November 2011| author = Tom Cockrem| year = 2008| publisher = The Buddhist Channel.tv}}</ref> <ref name="QeTbh">{{cite web |url=http://www.borobudurpark.co.id/en/borobudur-temple-menu/the-cinnamon-route.html |title=The Cinnamon Route |access-date=14 December 2011 |publisher=Borobudur Park |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925152758/http://www.borobudurpark.co.id/en/borobudur-temple-menu/the-cinnamon-route.html |url-status=dead |archive-date=25 September 2010 }}</ref> <ref name="w8rJ4">{{cite web |url=http://www.borobudurshipexpedition.com/index.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20030217031728/http://www.borobudurshipexpedition.com/index.htm |url-status=dead |archive-date=17 February 2003 |title=The Borobudur Ship Expedition, Indonesia to Africa 2003–2004 |access-date=14 December 2011 |year=2004 |publisher=The Borobudur Ship Expedition}}</ref> <ref name="Zdcr0">{{cite web| url = http://www.art-and-archaeology.com/indonesia/borobudur/bor05.html| title = Surasundari| access-date = 11 November 2011| publisher = Art and Archaeology.com}}</ref> <ref name="HqZ8l">{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/301580/Jataka | title = Jataka | access-date = 4 December 2011 | publisher = Encyclopædia Britannica}}</ref> <ref name="1pgW0">{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/objects/CPbWMMoFSnmUlSHF3dkf5A# | title = Borobudur Buddha head | publisher = BBC | access-date = 2 August 2014 | quote = A History of The World, [[The British Museum]]}}</ref> <ref name="AptiJ">{{cite web|title=Vesak Festival: A Truly Sacred Experience |publisher=Wonderful Indonesia |url=http://www.indonesia.travel/en/destination/233/borobudur/article/7/vesak-festival-a-truly-sacred-experience |access-date=4 May 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504193814/http://www.indonesia.travel/en/destination/233/borobudur/article/7/vesak-festival-a-truly-sacred-experience |archive-date=4 May 2015 }}</ref> }} ===Sumber=== {{refbegin|30em}} ;Jurnal * {{cite journal |title=Problems of Indonesian Historiography |last=Hall |first=D.G.E. |journal=Pacific Affairs |volume=38 |issue=3/4 |pages=353–359 |year=1956 |doi=10.2307/2754037 |jstor=2754037 |ref={{sfnref|Hall|1956}}}} * {{Cite journal|last=Hampton|first=Mark P.|date=2005|title=Heritage, Local Communities and Economic Development|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0160738305000629|journal=Annals of Tourism Research|language=en|volume=32|issue=3|pages=735–759|doi=10.1016/j.annals.2004.10.010|ref={{sfnref|Hampton|2005}}}} * {{Cite journal|last=Ferschin|first=P.|last2=Gramelhofer|first2=A.|display-authors=1|date=2004|title=Architecture as Information Space|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/1320142/|journal=Eighth International Conference on Information Visualisation|location=London, England|publisher=IEEE|pages=181–186|doi=10.1109/IV.2004.1320142|isbn=978-0-7695-2177-0|ref={{sfnref|Ferschin|2004}}}} * {{Cite journal|last=Jaini|first=Padmanabh S.|date=1966|title=The Story of Sudhana and Manoharā: An Analysis of The Texts and the Borobudur Reliefs|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0041977X00073407/type/journal_article|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|language=en|volume=29|issue=3|pages=533–558|doi=10.1017/S0041977X00073407|issn=0041-977X|ref={{sfnref|Jaini|1966}}}} * {{cite journal|journal=Indonesia |title=In Search of "Ho-Ling" |last=Meulen |first=W. J. van der | volume=23 |year=1977 |issue=23 |pages=87–112 |url=http://cip.cornell.edu/DPubS?service=UI&version=1.0&verb=Display&handle=seap.indo/1107118718 |doi=10.2307/3350886|jstor=3350886 |ref={{sfnref|Meulen|1977}}}} * {{cite journal |journal=Indonesia |title=King Sañjaya and His Successors |last=Meulen |first=W. J. van der | volume=28 |year=1979 |pages=17–54 |url=http://cip.cornell.edu/DPubS?service=UI&version=1.0&verb=Display&handle=seap.indo/1107121629 |doi=10.2307/3350894 |jstor=3350894 |issue=28|hdl=1813/53687 |hdl-access=free |ref={{sfnref|Meulen|1979}}}} * {{Cite journal|last=Murwanto|first=H.|last2=Gunnell|first2=Y.|last3=Suharsono|first3=S.|last4=Sutikno|first4=S.|last5=Lavigne|first5=F.|display-authors=1|date=2004|title=Borobudur Monument (Java, Indonesia) Stood by a Natural Lake: Chronostratigraphic Evidence and Historical Implications|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1191/0959683604hl721rr|journal=The Holocene|language=en|volume=14|issue=3|pages=459–463|doi=10.1191/0959683604hl721rr|issn=0959-6836|ref={{sfnref|Murwanto|2004}}}} * {{Cite journal|last=Troll|first=Valentin R.|last2=Deegan|first2=Frances M.|last3=Jolis|first3=Ester M.|last4=Budd|first4=David A.|last5=Dahren|first5=Börje|last6=Schwarzkopf|first6=Lothar M.|display-authors=1|date=2015|title=Ancient Oral Tradition Describes Volcano–Earthquake Interaction at Merapi Volcano, Indonesia|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1111/geoa.12099|journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography|language=en|volume=97|issue=1|pages=137–166|doi=10.1111/geoa.12099|issn=0435-3676|ref={{sfnref|Troll|2015}}}} * {{Cite journal|last=Voûte|first=Caesar|date=1973|title=The Restoration and Conservation Project of Borobudur Temple, Indonesia. Planning: Research: Design|url=https://www.jstor.org/stable/1505654?origin=crossref|journal=Studies in Conservation|volume=18|issue=3|pages=113-130|doi=10.2307/1505654|ref={{sfnref|Voûte|1973}}}} * {{Cite journal|last=Woodward|first=Hiram W.|date=1979|title=Acquisition|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/448048|journal=Critical Inquiry|language=en|volume=6|issue=2|pages=291–303|doi=10.1086/448048|issn=0093-1896|ref={{sfnref|Woodward|1979}}}} ;Layang * {{Cite book|last=Anom|first=I. G. N.|url=https://books.google.co.id/books?id=BjXkCgAAQBAJ|title=Hasil Pemugaran dan Temuan Benda Cagar Budaya PJP I|last2=Sugiyanti|first2=Sri|last3=Hasibuan|first3=Hadniwati|date=1996|publisher=Direktorat Jenderal Kebudayaan|language=id|display-authors=1|ref={{sfnref|Anom|1996}}}} * {{cite book|title=Some Architectural Design Principles of Temples in Java: A Study through the Buildings Projection on the Reliefs of Borobudur Temple|last=Atmadi|first=Parmono|publisher=Gajah Mada University Press|year=1988|isbn=979-420-085-9|location=Yogyakarta|ref={{sfnref|Atmadi|1988}}}} * {{Cite book|last=Bucknell|first=Roderick S.|url=https://www.worldcat.org/oclc/858861613|title=The Twilight Language: Explorations in Buddhist Meditation and Symbolism|last2=Stuart-Fox|first2=Martin|date=1993|others=|isbn=978-1-136-77433-1|location=London|oclc=858861613|display-authors=1|ref={{sfnref|Bucknell|1993}}}} * {{Cite book|last=Cœdès|first=George|url=https://www.worldcat.org/oclc/961876784|title=The Indianized States of Southeast Asia|date=1968|isbn=0-7081-0140-2|location=Honolulu|oclc=961876784|ref={{sfnref|Cœdès|1968}}}} * {{cite book|title=Borobudur|last=Dumarçay|first=Jacques|publisher=Oxford University Press|others=trans. and ed. by Michael Smithies|year=1991|isbn=0-19-588550-3|edition=2nd|location=Singapore|ref={{sfnref|Dumarçay|1991}}}} * {{Cite book|last=Elliott|first=Mark|url=https://www.worldcat.org/oclc/53966465|title=Indonesia|last2=Witton|first2=Patrick|last3=Jealous|first3=Virginia|date=2003|publisher=Lonely Planet|others=|isbn=1-74059-154-2|edition=7th|location=Melbourne|oclc=53966465|display-authors=1|ref={{sfnref|Elliott|2003}}}} * {{Cite book|last=Haryono|first=Timbul|url=https://www.worldcat.org/oclc/727126850|title=Sendratari Mahakarya Borobudur|last2=Haryono|first2=Sutarno|date=2011|publisher=KPG (Kepustakaan Populer Gramedia) & PT. Taman Wisata Candi Borobudur, Prambanan & Ratu Boko|others=|isbn=978-979-9103-33-8|edition=1st|location=Jakarta|oclc=727126850|display-authors=1|ref={{sfnref|Haryono|2011}}}} * {{Cite book|last=Jordaan|first=Roy E.|url=https://www.worldcat.org/oclc/30133931|title=Imagine Buddha in Prambanan: Reconsidering the Buddhist Background of the Loro Jonggrang Temple Complex|date=1993|publisher=Vakgroep Talen en Culturen van Zuidoost-Azië en Oceanië, Rijksuniversiteit te Leiden|isbn=90-73084-08-3|location=Leiden|oclc=30133931|ref={{sfnref|Jordaan|1993}}}} * {{Cite book|last=Krom|first=N. J.|url=https://www.worldcat.org/title/barabudur-archaeological-description/oclc/5964215|title=Barabuḍur: Archaeological Description|date=1927|publisher=M. Nÿhoff|location=The Hague|language=English|oclc=5964215|ref={{sfnref|Krom|1927}}}} * {{Cite book|last=Le|first=Huu Phuoc|url=https://www.worldcat.org/oclc/639315496|title=Buddhist Architecture|date=2010|publisher=Grafikol|isbn=978-0-9844043-0-8|location=|oclc=639315496|ref={{sfnref|Le|2010}}}} * {{cite book|title=Borobudur: Golden Tales of the Buddhas|last=Miksic|first=John N.|publisher=Shambhala Publications|year=1990|isbn=0-87773-906-4|location=Boston|ref={{sfnref|Miksic|1990}}}} * {{Cite book|last=Miksic|first=John N.|url=https://www.worldcat.org/oclc/34241709|title=Borobudur: Golden Tales of the Buddhas|last2=Tranchini|first2=Marcello|date=1994|publisher=Periplus Editions|others=|isbn=0-945971-90-7|location=Berkeley, CA|oclc=34241709|display-authors=1|ref={{sfnref|Miksic|1994}}}} * {{Cite book|last=Munoz|first=Paul Michel|url=https://www.worldcat.org/oclc/70676684|title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula|date=2006|publisher=Editions Didier Millet|isbn=981-4155-67-5|location=Singapore|oclc=70676684|ref={{sfnref|Munoz|2006}}}} * {{cite book|last=Soekmono|first=R.|year=1976|title=Chandi Borobudur: A Monument of Mankind|isbn=92-3-101292-4|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0002/000200/020097E.pdf#search=%22soekmono%20chandi%20borobudur%22|location=Paris|publisher=Unesco Press|access-date=17 August 2008|ref={{sfnref|Soekmono|1976}}}} * {{Cite book|last=Soekmono|first=R.|url=https://www.worldcat.org/title/pengantar-sejarah-kebudayaan-indonesia-2/oclc/249107232|title=Pengantar Sejarah Kebudayaan Indonesia 2|date=2002|edition=17th|publisher=Penerbit Kanisius|isbn=978-979-413-290-6|location=Yogyakarta|language=id|oclc=249107232|ref={{sfnref|Soekmono|2002}}}} * {{Cite book|last=Vaisutis|first=Justine|url=https://www.worldcat.org/oclc/72868731|title=Indonesia|last2=Bedford|first2=Neal|date=2007|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-435-5|edition=8th|location=Footscray, Victoria|oclc=72868731|display-authors=1|ref={{sfnref|Vaisutis|2007}}}} * {{Cite book|last=Voûte|first=Caesar|url=https://www.worldcat.org/oclc/229446531|title=Borobudur: Pyramid of the Cosmic Buddha|last2=Long|first2=Mark E.|date=2008|publisher=D.K. Printworld|others=|isbn=978-81-246-0403-8|location=New Delhi|oclc=229446531|display-authors=1|ref={{sfnref|Voûte|2008}}}} {{refend}} ==Pranala njaba== * [http://borobudurpark.com/ Official site of Borobudur, Prambanan, and Ratu Boko Park] * [https://whc.unesco.org/en/list/592 UNESCO Site] * [https://www.youtube.com/watch?v=txujqGtB_6g Borobudur Temple Compounds short documentary] déning UNESCO lan NHK * [https://web.archive.org/web/20150505062200/http://indonesia.travel/en/destination/233/borobudur Wonderful Indonesia's Guide on Borobudur] * [https://www.youtube.com/watch?v=lWAj22H4qWg Learning From Borobudur documentary] bab rélièf carita Jataka, Lalitawistara lan Gandawyuha in Barabudhur. * [http://rubens.anu.edu.au/htdocs/bycountry/indonesia/borobudur/ Australian National University's research project on Borobudur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140718090136/http://rubens.anu.edu.au/htdocs/bycountry/indonesia/borobudur/ |date=2014-07-18 }} * [https://web.archive.org/web/20141228053135/http://masterpieces.asemus.museum/borobudur/ Analysis of Borobudur's hidden base] * [https://web.archive.org/web/20141106215528/http://ghn.globalheritagefund.org/?id=856%2F Explore Borobudur on Global Heritage Network] * [http://www.indiamonuments.org/Indonesia/Indonesia%2001.htm Photographs of Borobudur Stupa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021181846/http://www.indiamonuments.org/Indonesia/Indonesia%2001.htm |date=2014-10-21 }} * [http://www.wdl.org/en/item/398/ "Yogyakarta. Temple Ruins: Details of Sculpted Figures"]{{Pranala mati|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} foto mawa panemu saka [[Frank G. Carpenter]]. * [https://web.archive.org/web/20160305094754/http://www.wacananusantara.org/candi-borobudur/ Wacana Nusantara] * [https://web.archive.org/web/20160811213249/http://monsun-verlag.de/Borobudur.htm Borobudur. Entstehung eines Universums] * [https://m.youtube.com/watch?feature=youtu.be&v=Lv_GojoT1v4 Borobudur, Hening dalam Keagungan] {{artikel pethingan}} 0vo6sx17xldu2ejzm8ind2gzuiiq84a Ismaya 0 5209 1747652 1624967 2026-04-27T13:23:01Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747652 wikitext text/x-wiki Sang Hyang '''Ismaya''' iku atmajane [[Sang Hyang Tunggal]]. Sang Hyang Tunggal peputra 3 : # [[Sanghyang Antaga]] (Sang Hyang Tejamaya) (ing tembe mburi dadi Togog Tejamaya, punakawane ratu sabrang/para raksasa). # [[Sanghyang Ismaya]] # [[Sanghyang Manikmaya]] (dadi Batara Guru). Sang Hyang Ismaya mapan ing [[Kahyangan Sonyaruri]]. Nanging Sawisé geger gara-gara putra telu mau padha adu kasekten, nyaplok/nguntal gunung nganti lumebu weteng terus ditokake nganggo dubur, sing ndadèkaké Batara Antaga lan Batara Ismaya salah kedaden rusak awake (Batara Antaga ora sanggup nyaplok gunung sanajan lambene digedekke sakpole malah ora bisa mbalik manèh dadi rupané kebak lambe tok, dadi Togog. Batara Ismaya sanggup nguntal gunung nanging ora bisa ngetokaké lewat dubure sanajan diden-denke nganti mripate kaya nangis-nangisa amarga nahan dayane gunung ana wetengé dadi awake lemu bokonge gedhi lan rupané kaya wong nangis (banjur dadi [[Semar]]). Kahyangan Sonyaruri digulung lan Ismaya diturunke marcapada / bumi dikon momong para satriya pinilih, dadi ''Ki Lurah Semar Badranaya''. [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 887jnkng6yjmkuga6ez1s040ymhozer Candhi Sukuh 0 9566 1747818 1744499 2026-04-28T03:19:31Z ~2026-25887-52 72375 Nambahi ukara 1747818 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = Candhi Sukuh | Image = [[Gambar:Sukuh01.jpg|thumb|300px|Wangunan Utama Candhi Sukuh.]] | State Party = {{INA}} | Type = Budaya | Criteria = i, iv | ID = | Region = [[Pratélan Situs Warisan Dunia ing Asia lan Oseania|Asia Pasifik]] | Year = | Session = ka-15 | Link = http://whc.unesco.org/en/list/642 }} [[Gambar: Sukuh01.jpg|thumb|Wangunan Utama Candhi Sukuh.]] [[File:Candhi Sukuh.jpg|thumb|Candhi Sukuh|pra=Special:FilePath/Candhi_Sukuh.jpg]] '''Candhi Sukuh''' iku komplèks candhi agama [[Hindhu]] kang papané ana ing [[Kabupatèn Karanganyar]], eks [[Karesidenan Surakarta]], [[Jawa Tengah]]. Candhi iki bisa digrupaké candhi Hindhu amarga ing kéné tinemu obyèk pepujèn [[lingga]] lan [[yoni]]. Candhi iki dianggep kontrovèrsial amarga wujudé kang kurang lumrah lan amarga akèhé obyèk-obyèk lingga lan yoni kang nglambangaké [[seksualitas]]. == Sajarah cekak panemon == Situs candhi Sukuh tinemu manèh nalika jaman papréntahan [[Britania Raya]] ing [[Jawa|Tanah Jawa]] ing taun [[1815]] déning Johnson, Residhen Surakarta. Johnson kala iku ditugasi déning [[Thomas Stanford Raffles]] kanggo nglumpukaké dhata-dhata kanggo nulis bukuné ''[[The History of Java]]''. Banjur sawisé mangsa papréntahan Britania Raya wis liwat, ing taun [[1842]], Van der Vlis, kang nduwé warganagara [[Walanda]] nganakaké panlitèn. Banjur ing taun [[1928]], pamugaran diwiwiti. == Lokasi candhi == Lokasi candhi Sukuh anané ing gegeré [[Gunung Lawu]] kang papané kurang luwih 1.186 [[mèter]] sadhuwuring sagara ing ko'ordhinat 07<sup>o</sup>37, 38’ 85’’ Lintang Kidul lan 111<sup>o</sup>07,. 52’65’’ Bujur Kulon. Candhi iki papané ana ing dukuh Berjo, désa Sukuh, kacamatan [[Ngargayasa, Karanganyar|Ngargoyoso]], [[Kabupatèn Karanganyar]], eks [[Karesidenan Surakarta]], [[Jawa Tengah]]. Candhi iki adohé kurang luwih 20 [[kilomèter]] saka kutha Karanganyar lan 36 kilomèter saka [[kutha Surakarta|Surakarta]]. Kurang luwih yèn mènèk gunung Lawu 4 kilomèter manèh, ana situs [[Candhi Cetho]]. == Struktur yasan candhi == [[Gambar:Denah candhi Sukuh.png|thumb|Denah candhi Sukuh.|pra=Special:FilePath/Denah_candhi_Sukuh.png]] Wangunan candhi Sukuh awèh kesan kaprasajan kang nyolok ing para pengunjung. Kesan kang olèh saka candhi béda tenan saka candhi-candhi ing gedhé ing [[Jawa Tengah]] liyané yaiku [[Candhi Barabudhur]] lan [[Candhi Prambanan]]. Malahan wujud yasan candhi Sukuh luwih mèmper karo tilas budaya Maya ing [[Meksiko]] utawa tilas budaya Inca ing [[Peru]]. Struktur yasan iki uga ngélingaké para rawuh karo wujud [[piramidha]] ing [[Mesir]]. Prekara wujud candhi bakal dirembug manèh ing ngisor iki. Kesan kaprasajan iki banjur diwigatèkaké déning arkéolog misuwur [[Walanda]] [[W.F. Stutterheim]] ing taun 1930. Stutterheim banjur nyoba mènèhi katrangan karo telung argumèn: kapisan, bokmanawa tukang kang nggawé candhi Sukuh dudu tukang watu nanging tukang kayu saka désa lan dudu saka kalangan [[karaton]], kapindho candhi digawé rada kesusu dadi kurang rapi utawa kaping telu, kaanan pulitik kala iku nalika mèh sirnané karaton [[Majapait]] amarga didesek déning laskar Islam Demak dadi ora mungkin kanggo nggawé candhi kang gedhé lan megah. Para pengunjung kang ngleboni lawang utama banjur ngleboni gapura kang gedhé dhéwé bakal weruh wujud arsitèktur khas yèn [[gapura]] iki ora ditata tegak lurus nanging rada miring, wujudé [[trapesium]] mawa atep ing ndhuwuré. Watu-watu ing candhi iki wernané rada abang, amarga watu-watu kang dienggo iku jinis [[andhesit|andhésit]]. == Téras kapisan candhi == [[Gambar:Sukuh gapura.jpg|thumb|Gapura utama candhi Sukuh.]] Sadurunge masuk ing téras, ana sawijining gerbang sing dadi akses menyang téras kapisan, yaiku Gerbang Paduraksa kang nduwèni atap lan dihiasi ukiran rai motif rai berjenggot dawa. Saliyane kuwi ing téras kapisan uga ana gapura utama. Ing gapura iki ana siji ''sangkala'' ing [[basa Jawa]] kang uniné ''gapura buta abara wong''. Tembung-tembung iki nduwé watek 9, 5, 3, lan 1. Yèn diwalik olèh taun 1359 Saka utawa taun [[1437]] Masèhi. == Téras kapindho candhi == Gapura ing téras kapindho wis rusak. Ing tengen lan kiwa gapura kang lumrahé ana [[Reca Dwarapala|reca dwarapala]] (panjaga lawang), ing kéné uga ana, nanging kahanané wis rusak lan wis ora cetha wujudé manèh. Gapura iki wis ora ana atepé lan ing téras iki ora akèh reca-recané. Nanging ing gapura iki uga ana siji ''candrasangkala'' ing basa Jawa kang uniné "gajah wiku anahut buntut" ("gajah pandhita nyokot buntut"). Wateké 8, 7, 3, lan 1. Yèn diwalik mula olèh angka taun 1378 Saka utawa taun [[1456]] Masèhi. Dadi yèn angka iki bener, dadi ana selisih mèh rongpuluh taun karo gapura ing téras kapisan! == Téras kaping telu candhi == Ing téras kaping telu iki ana palataran gedhé karo candhi babaon lan pirang-pirang relief ing sisih kiwa karo reca-reca ing sisih tengen. Yèn para pengunjung pèngèn marani candhi iki kudu ngliwati undhak-undhakan watu ing siji lorong ciyut. Jaré arsitèktur kaya ngéné sengaja digawé kaya ngéné. Awit candhi babon iki mèmpèr wujud [[vagina]] lan miturut para nimpuna pancèn kanggo ngetès kaprawanan para rara. Miturut carita, yèn siji rara kang prawan mènèk, banjur slaput rarané (''selaput dara'' ?) bakal suwèk lan dhèwèké bakal metu getihé. Nanging yèn wis ora prawan manèh, nalika nglangkahi undhakan iki, kain kang dienggo bakal suwèk lan ucul. Presis sadhuwuring candhi utama ing pérangan tengah ana kothak segi papat kang katonané papan kanggo ndokok sesajèn. Ing kéné ana bekas-bekas [[kemenyan]], [[dupa]], lan [[hio]] kang diobong, dadi katonané isih kerep dienggo. Banjur ing sisih kiwa candhi babon ana sagrup relief-relief kang nggambaraké mitologi utama Candhi Sukuh lan wis bisa diidhéntifikasi panglukisan saka carita ''[[Kidung Sudamala]]''. Urutan relief kaya déné. === Relièf kapisan === [[Gambar: Sukuh-relief01.jpg|thumb|Relief kapisan.]] Ing pérangan kiwa dilukisaké gambaré sang Sahadéwa utawa Sadéwa, sadulur kembar Nakula lan uga kang paling enom saka para [[Pandhawa|Pandhawa Lima]]. Loro-loroné iku putrané Prabu Pandhu saka Déwi Madrim, garwa anomé kang kapindho. Madrim wis séda nalika [[Nakula]] lan [[Sadéwa]] isih cilik lan loro-loroné diasuh déning Déwi Kunthi, garwa sepuh Pandhu. Déwi Kunthi banjur ngemong Nakula lan Sadéwa karo telu putrané dhéwé saka Pandhu: [[Yudhisthira]], [[Bima]] lan [[Arjuna]]. Relief iki ngemot gambaré Sadéwa kang lagi ndhodhok lan diiloni siji [[punakawan]]. Arep-arepan karo Sadéwa uga katon sawijinig paraga wanita yaiku Déwi Durga kang uga diiloni [[Panakawan|punakawan]]. === Relièf kapindho === [[Gambar: Sukuh-relief02.jpg|thumb|Relief kapindho.]] Ing relief kapindho iki ditatah gambaré Déwi Durga kang wis molah lan nitis dadi siji raksesi kang rupané nggegirisi tur medèni. Rong raksesi kang medèni; Kalantaka lan Kalañjaya ngancani Bathari Durga kang lagi murka lan ngancam bakal matèni Sadéwa. Kalantaka lan Kalañjayaiku titisan widadara kang dikutuk amarga ora mumulèni sang [[Déwa]] dadi kudu lair kaya déné buta kang rupané ala. Sadéwa ditalèni ing siji uwit lan diancam bakal dipatèni mawa pedhang amarga ora gelem ngeculaké Durga. Banjur ing mburi katon ana [[Semar|Ki Semar]]. Uga ana rupa dhemit sétan kang nglayang mabur lan ing sadhuwuring uwit ana manuk [[dares|darès]] loro. Lukisan nggegirisi iki lukisan alas Sétra Gandamayu (Pakuburan Gandamayit) papan pangguwangan para déwa kang diusir saka kahyangan amarga nglanggar aturan. === Relièf kaping telu === [[Gambar: Sukuh-relief03.jpg|thumb|Relief kaping telu.]] Ing pérangan iki ana lukisan sang Sadéwa lan punakawané, [[Semar]] kang adhep-adhepan karo siji tapa wuta anama Tambrapetra lan putriné Ni Padapa ing patapan Prangalas. Sadéwa bakal ngusadananiné saka kawutané. === Relièf kaping papat === [[Gambar: Sukuh-relief04.jpg|thumb|Relief kaping papat.]] Adegan iki nuduhaké siji taman éndah ing endi sang Sadéwa lagi cangkrama karo Tambrapetra lan putriné Ni Padapa karo siji punakawan ing patapan Prangalas. Tambrapetra matur sembah nuwun lan nyaosaké putriné marang Sadéwa kanggo dirabi. === Relièf kaping lima === Lukisan iki adegan adu kakuwatan antara Bima lan rong raksesa Kalantaka lan Kalañjaya. Bima lan kakuwatané kang gedhé lagi ngangkat rong raksesa kanggo dipatèni karo kuku pañcanakané. === Reca-reca Sang Garudha === [[Gambar: Sukuh_prasasti.jpg|thumb|Prasasti Sukuh.]] Banjur ing pérangan tengen ana rong reca [[Garudha]] kang sajatiné pethikan saka carita ''[[Ngebur Sagara Presan Kanggo Golèk Amreta]]'' (banyu kauripan) kang ana ing layang [[Adiparwa]], kitab kapisan [[Mahabharata]]. Ing pérangan buntut sang Garudha ana siji prasasti. Banjur isih kagandhèng karo carita panggolèkan amreta ini uga ana telung patung bulus kang nglambangaké bumi lan titisan (awatara) Bathara [[Wisnu]]. Wujud bulus iki mèmper méja lan bokmanawa pancèn dirancang kanggo papan ndokok sesajèn. Sawijining piramidha kang pucuké kairis nglambangaké éntuk Gunung Mandaragiri kang dijupuk pucuké kanggo ngudhak-udhak sagara kanggo golèk tirta amreta. È : ''Delengen carita [[Ngebur Sagara Presan Kanggo Golèk Amreta]]'' === Sawetara yasan lan reca liyané === Saliyané candhi utama lan reca-reca bulus, garudha lan relief-relief, uga isih tinemu sawatara reca kéwan wujud cèlèng lan gajah kang ana pelanané. Ing jaman mbiyèn para ksatriya lan priyayi nitih wahana gajah. Banjur uga ana yasan mawa relièf tapal jaran karo rong wujud manungsa sajeroning, ing sisih kiwa lan kanan adhep-adhepan. Ana nimpuna kang nduwé pangidhepan yèn relief iki nglambangaké rahim siji wanita lan wujud sisih kiwa nglambangaké kadurjanan lan sosok tengen nglambangaké kabajikan. Nanging prekara iki ora patiya cetha. Banjur uga ana yasan cilik ing ngarepé candhi utama kang diarani candhi pewara. Ing pérangan tengahé, yasan iki ana bolongané lan ing jeroné ana reca cilik tanpa sirah. Reca iki déning pirang-pirang kalangan isih dikeramataké amarga kerep diwènèhi sesajè == Rujukan == == Kapustakan == * [[Poerbatjaraka|Prof. Dr. R.M. Ng. Poerbatjaraka]], [[1952]], ''[[Kapustakan Djawi]]''. [[Jakarta|Djakarta]]/[[Amsterdam]]: Djambatan. * Suwarno Asmadi (Pemandu Wisata) dan Haryono Soemadi, [[2004]], ''Candhi Sukuh. Antara Situs Pemujaan dan Pendidikan Seks''. [[Kota Surakarta|Surakarta]]: C.V. Massa Baru. * [[P.J. Zoetmulder]], [[1983]], ''Kalangwan. Sastra Jawa Kuno Selayang Pandang''. Jakarta: Djambatan. == Deleng uga == * [[Candhi Cetho]] {{Candhi ing Jawa Tengah}} {{Kuil Hindhu Indonésia}} [[Kategori:Candhi|Sukuh]] [[Kategori:Candhi ing Jawa Tengah|Sukuh]] [[Kategori:Candhi ing Indonésia|Sukuh]] [[Kategori:Hindhu]] di40s4gy5sp9fqfrlr82778oout8p6z 1747828 1747818 2026-04-28T04:57:29Z Meursault2004 3 Besutané [[Special:Contributions/~2026-25887-52|~2026-25887-52]] ([[User talk:~2026-25887-52|rembugan]]) dipulihaké ing révisi pungkasan garapané [[User:Maulana N Iz|Maulana N Iz]] 1744499 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = Candhi Sukuh | Image = [[Gambar:Sukuh01.jpg|thumb|300px|Wangunan Utama Candhi Sukuh.]] | State Party = {{INA}} | Type = Budaya | Criteria = i, iv | ID = | Region = [[Pratélan Situs Warisan Dunia ing Asia lan Oseania|Asia Pasifik]] | Year = | Session = ka-15 | Link = http://whc.unesco.org/en/list/642 }} [[Gambar: Sukuh01.jpg|thumb|Wangunan Utama Candhi Sukuh.]] [[File:Candhi Sukuh.jpg|thumb|Candhi Sukuh|pra=Special:FilePath/Candhi_Sukuh.jpg]] '''Candhi Sukuh''' iku komplèks candhi agama [[Hindhu]] kang papané ana ing [[Kabupatèn Karanganyar]], eks [[Karesidenan Surakarta]], [[Jawa Tengah]]. Candhi iki bisa digrupaké candhi Hindhu amarga ing kéné tinemu obyèk pepujèn [[lingga]] lan [[yoni]]. Candhi iki dianggep kontrovèrsial amarga wujudé kang kurang lumrah lan amarga akèhé obyèk-obyèk lingga lan yoni kang nglambangaké [[seksualitas]]. == Sajarah cekak panemon == Situs candhi Sukuh tinemu manèh nalika jaman papréntahan [[Britania Raya]] ing [[Jawa|Tanah Jawa]] ing taun [[1815]] déning Johnson, Residhen Surakarta. Johnson kala iku ditugasi déning [[Thomas Stanford Raffles]] kanggo nglumpukaké dhata-dhata kanggo nulis bukuné ''[[The History of Java]]''. Banjur sawisé mangsa papréntahan Britania Raya wis liwat, ing taun [[1842]], Van der Vlis, kang nduwé warganagara [[Walanda]] nganakaké panlitèn. Banjur ing taun [[1928]], pamugaran diwiwiti. == Lokasi candhi == Lokasi candhi Sukuh anané ing gegeré [[Gunung Lawu]] kang papané kurang luwih 1.186 [[mèter]] sadhuwuring sagara ing ko'ordhinat 07<sup>o</sup>37, 38’ 85’’ Lintang Kidul lan 111<sup>o</sup>07,. 52’65’’ Bujur Kulon. Candhi iki papané ana ing dukuh Berjo, désa Sukuh, kacamatan [[Ngargayasa, Karanganyar|Ngargoyoso]], [[Kabupatèn Karanganyar]], eks [[Karesidenan Surakarta]], [[Jawa Tengah]]. Candhi iki adohé kurang luwih 20 [[kilomèter]] saka kutha Karanganyar lan 36 kilomèter saka [[kutha Surakarta|Surakarta]]. Kurang luwih yèn mènèk gunung Lawu 4 kilomèter manèh, ana situs [[Candhi Cetho]]. == Struktur yasan candhi == [[Gambar:Denah candhi Sukuh.png|thumb|Denah candhi Sukuh.|pra=Special:FilePath/Denah_candhi_Sukuh.png]] Wangunan candhi Sukuh awèh kesan kaprasajan kang nyolok ing para pengunjung. Kesan kang olèh saka candhi béda tenan saka candhi-candhi ing gedhé ing [[Jawa Tengah]] liyané yaiku [[Candhi Barabudhur]] lan [[Candhi Prambanan]]. Malahan wujud yasan candhi Sukuh luwih mèmper karo tilas budaya Maya ing [[Meksiko]] utawa tilas budaya Inca ing [[Peru]]. Struktur yasan iki uga ngélingaké para rawuh karo wujud [[piramidha]] ing [[Mesir]]. Prekara wujud candhi bakal dirembug manèh ing ngisor iki. Kesan kaprasajan iki banjur diwigatèkaké déning arkéolog misuwur [[Walanda]] [[W.F. Stutterheim]] ing taun 1930. Stutterheim banjur nyoba mènèhi katrangan karo telung argumèn: kapisan, bokmanawa tukang kang nggawé candhi Sukuh dudu tukang watu nanging tukang kayu saka désa lan dudu saka kalangan [[karaton]], kapindho candhi digawé rada kesusu dadi kurang rapi utawa kaping telu, kaanan pulitik kala iku nalika mèh sirnané karaton [[Majapait]] amarga didesek déning laskar Islam Demak dadi ora mungkin kanggo nggawé candhi kang gedhé lan megah. Para pengunjung kang ngleboni lawang utama banjur ngleboni gapura kang gedhé dhéwé bakal weruh wujud arsitèktur khas yèn [[gapura]] iki ora ditata tegak lurus nanging rada miring, wujudé [[trapesium]] mawa atep ing ndhuwuré. Watu-watu ing candhi iki wernané rada abang, amarga watu-watu kang dienggo iku jinis [[andhesit|andhésit]]. == Téras kapisan candhi == [[Gambar:Sukuh gapura.jpg|thumb|Gapura utama candhi Sukuh.]] Ing téras kapisan ana gapura utama. Ing gapura iki ana siji ''sangkala'' ing [[basa Jawa]] kang uniné ''gapura buta abara wong''. Tembung-tembung iki nduwé watek 9, 5, 3, lan 1. Yèn diwalik olèh taun 1359 Saka utawa taun [[1437]] Masèhi. == Téras kapindho candhi == Gapura ing téras kapindho wis rusak. Ing tengen lan kiwa gapura kang lumrahé ana [[Reca Dwarapala|reca dwarapala]] (panjaga lawang), ing kéné uga ana, nanging kahanané wis rusak lan wis ora cetha wujudé manèh. Gapura iki wis ora ana atepé lan ing téras iki ora akèh reca-recané. Nanging ing gapura iki uga ana siji ''candrasangkala'' ing basa Jawa kang uniné "gajah wiku anahut buntut" ("gajah pandhita nyokot buntut"). Wateké 8, 7, 3, lan 1. Yèn diwalik mula olèh angka taun 1378 Saka utawa taun [[1456]] Masèhi. Dadi yèn angka iki bener, dadi ana selisih mèh rongpuluh taun karo gapura ing téras kapisan! == Téras kaping telu candhi == Ing téras kaping telu iki ana palataran gedhé karo candhi babaon lan pirang-pirang relief ing sisih kiwa karo reca-reca ing sisih tengen. Yèn para pengunjung pèngèn marani candhi iki kudu ngliwati undhak-undhakan watu ing siji lorong ciyut. Jaré arsitèktur kaya ngéné sengaja digawé kaya ngéné. Awit candhi babon iki mèmpèr wujud [[vagina]] lan miturut para nimpuna pancèn kanggo ngetès kaprawanan para rara. Miturut carita, yèn siji rara kang prawan mènèk, banjur slaput rarané (''selaput dara'' ?) bakal suwèk lan dhèwèké bakal metu getihé. Nanging yèn wis ora prawan manèh, nalika nglangkahi undhakan iki, kain kang dienggo bakal suwèk lan ucul. Presis sadhuwuring candhi utama ing pérangan tengah ana kothak segi papat kang katonané papan kanggo ndokok sesajèn. Ing kéné ana bekas-bekas [[kemenyan]], [[dupa]], lan [[hio]] kang diobong, dadi katonané isih kerep dienggo. Banjur ing sisih kiwa candhi babon ana sagrup relief-relief kang nggambaraké mitologi utama Candhi Sukuh lan wis bisa diidhéntifikasi panglukisan saka carita ''[[Kidung Sudamala]]''. Urutan relief kaya déné. === Relièf kapisan === [[Gambar: Sukuh-relief01.jpg|thumb|Relief kapisan.]] Ing pérangan kiwa dilukisaké gambaré sang Sahadéwa utawa Sadéwa, sadulur kembar Nakula lan uga kang paling enom saka para [[Pandhawa|Pandhawa Lima]]. Loro-loroné iku putrané Prabu Pandhu saka Déwi Madrim, garwa anomé kang kapindho. Madrim wis séda nalika [[Nakula]] lan [[Sadéwa]] isih cilik lan loro-loroné diasuh déning Déwi Kunthi, garwa sepuh Pandhu. Déwi Kunthi banjur ngemong Nakula lan Sadéwa karo telu putrané dhéwé saka Pandhu: [[Yudhisthira]], [[Bima]] lan [[Arjuna]]. Relief iki ngemot gambaré Sadéwa kang lagi ndhodhok lan diiloni siji [[punakawan]]. Arep-arepan karo Sadéwa uga katon sawijinig paraga wanita yaiku Déwi Durga kang uga diiloni [[Panakawan|punakawan]]. === Relièf kapindho === [[Gambar: Sukuh-relief02.jpg|thumb|Relief kapindho.]] Ing relief kapindho iki ditatah gambaré Déwi Durga kang wis molah lan nitis dadi siji raksesi kang rupané nggegirisi tur medèni. Rong raksesi kang medèni; Kalantaka lan Kalañjaya ngancani Bathari Durga kang lagi murka lan ngancam bakal matèni Sadéwa. Kalantaka lan Kalañjayaiku titisan widadara kang dikutuk amarga ora mumulèni sang [[Déwa]] dadi kudu lair kaya déné buta kang rupané ala. Sadéwa ditalèni ing siji uwit lan diancam bakal dipatèni mawa pedhang amarga ora gelem ngeculaké Durga. Banjur ing mburi katon ana [[Semar|Ki Semar]]. Uga ana rupa dhemit sétan kang nglayang mabur lan ing sadhuwuring uwit ana manuk [[dares|darès]] loro. Lukisan nggegirisi iki lukisan alas Sétra Gandamayu (Pakuburan Gandamayit) papan pangguwangan para déwa kang diusir saka kahyangan amarga nglanggar aturan. === Relièf kaping telu === [[Gambar: Sukuh-relief03.jpg|thumb|Relief kaping telu.]] Ing pérangan iki ana lukisan sang Sadéwa lan punakawané, [[Semar]] kang adhep-adhepan karo siji tapa wuta anama Tambrapetra lan putriné Ni Padapa ing patapan Prangalas. Sadéwa bakal ngusadananiné saka kawutané. === Relièf kaping papat === [[Gambar: Sukuh-relief04.jpg|thumb|Relief kaping papat.]] Adegan iki nuduhaké siji taman éndah ing endi sang Sadéwa lagi cangkrama karo Tambrapetra lan putriné Ni Padapa karo siji punakawan ing patapan Prangalas. Tambrapetra matur sembah nuwun lan nyaosaké putriné marang Sadéwa kanggo dirabi. === Relièf kaping lima === Lukisan iki adegan adu kakuwatan antara Bima lan rong raksesa Kalantaka lan Kalañjaya. Bima lan kakuwatané kang gedhé lagi ngangkat rong raksesa kanggo dipatèni karo kuku pañcanakané. === Reca-reca Sang Garudha === [[Gambar: Sukuh_prasasti.jpg|thumb|Prasasti Sukuh.]] Banjur ing pérangan tengen ana rong reca [[Garudha]] kang sajatiné pethikan saka carita ''[[Ngebur Sagara Presan Kanggo Golèk Amreta]]'' (banyu kauripan) kang ana ing layang [[Adiparwa]], kitab kapisan [[Mahabharata]]. Ing pérangan buntut sang Garudha ana siji prasasti. Banjur isih kagandhèng karo carita panggolèkan amreta ini uga ana telung patung bulus kang nglambangaké bumi lan titisan (awatara) Bathara [[Wisnu]]. Wujud bulus iki mèmper méja lan bokmanawa pancèn dirancang kanggo papan ndokok sesajèn. Sawijining piramidha kang pucuké kairis nglambangaké éntuk Gunung Mandaragiri kang dijupuk pucuké kanggo ngudhak-udhak sagara kanggo golèk tirta amreta. È : ''Delengen carita [[Ngebur Sagara Presan Kanggo Golèk Amreta]]'' === Sawetara yasan lan reca liyané === Saliyané candhi utama lan reca-reca bulus, garudha lan relief-relief, uga isih tinemu sawatara reca kéwan wujud cèlèng lan gajah kang ana pelanané. Ing jaman mbiyèn para ksatriya lan priyayi nitih wahana gajah. Banjur uga ana yasan mawa relièf tapal jaran karo rong wujud manungsa sajeroning, ing sisih kiwa lan kanan adhep-adhepan. Ana nimpuna kang nduwé pangidhepan yèn relief iki nglambangaké rahim siji wanita lan wujud sisih kiwa nglambangaké kadurjanan lan sosok tengen nglambangaké kabajikan. Nanging prekara iki ora patiya cetha. Banjur uga ana yasan cilik ing ngarepé candhi utama kang diarani candhi pewara. Ing pérangan tengahé, yasan iki ana bolongané lan ing jeroné ana reca cilik tanpa sirah. Reca iki déning pirang-pirang kalangan isih dikeramataké amarga kerep diwènèhi sesajè == Rujukan == == Kapustakan == * [[Poerbatjaraka|Prof. Dr. R.M. Ng. Poerbatjaraka]], [[1952]], ''[[Kapustakan Djawi]]''. [[Jakarta|Djakarta]]/[[Amsterdam]]: Djambatan. * Suwarno Asmadi (Pemandu Wisata) dan Haryono Soemadi, [[2004]], ''Candhi Sukuh. Antara Situs Pemujaan dan Pendidikan Seks''. [[Kota Surakarta|Surakarta]]: C.V. Massa Baru. * [[P.J. Zoetmulder]], [[1983]], ''Kalangwan. Sastra Jawa Kuno Selayang Pandang''. Jakarta: Djambatan. == Deleng uga == * [[Candhi Cetho]] {{Candhi ing Jawa Tengah}} {{Kuil Hindhu Indonésia}} [[Kategori:Candhi|Sukuh]] [[Kategori:Candhi ing Jawa Tengah|Sukuh]] [[Kategori:Candhi ing Indonésia|Sukuh]] [[Kategori:Hindhu]] rcjz1tqqrbpyqme61k0s092n8g1td4e 1747829 1747828 2026-04-28T04:58:50Z Meursault2004 3 /* Téras kapisan candhi */ 1747829 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = Candhi Sukuh | Image = [[Gambar:Sukuh01.jpg|thumb|300px|Wangunan Utama Candhi Sukuh.]] | State Party = {{INA}} | Type = Budaya | Criteria = i, iv | ID = | Region = [[Pratélan Situs Warisan Dunia ing Asia lan Oseania|Asia Pasifik]] | Year = | Session = ka-15 | Link = http://whc.unesco.org/en/list/642 }} [[Gambar: Sukuh01.jpg|thumb|Wangunan Utama Candhi Sukuh.]] [[File:Candhi Sukuh.jpg|thumb|Candhi Sukuh|pra=Special:FilePath/Candhi_Sukuh.jpg]] '''Candhi Sukuh''' iku komplèks candhi agama [[Hindhu]] kang papané ana ing [[Kabupatèn Karanganyar]], eks [[Karesidenan Surakarta]], [[Jawa Tengah]]. Candhi iki bisa digrupaké candhi Hindhu amarga ing kéné tinemu obyèk pepujèn [[lingga]] lan [[yoni]]. Candhi iki dianggep kontrovèrsial amarga wujudé kang kurang lumrah lan amarga akèhé obyèk-obyèk lingga lan yoni kang nglambangaké [[seksualitas]]. == Sajarah cekak panemon == Situs candhi Sukuh tinemu manèh nalika jaman papréntahan [[Britania Raya]] ing [[Jawa|Tanah Jawa]] ing taun [[1815]] déning Johnson, Residhen Surakarta. Johnson kala iku ditugasi déning [[Thomas Stanford Raffles]] kanggo nglumpukaké dhata-dhata kanggo nulis bukuné ''[[The History of Java]]''. Banjur sawisé mangsa papréntahan Britania Raya wis liwat, ing taun [[1842]], Van der Vlis, kang nduwé warganagara [[Walanda]] nganakaké panlitèn. Banjur ing taun [[1928]], pamugaran diwiwiti. == Lokasi candhi == Lokasi candhi Sukuh anané ing gegeré [[Gunung Lawu]] kang papané kurang luwih 1.186 [[mèter]] sadhuwuring sagara ing ko'ordhinat 07<sup>o</sup>37, 38’ 85’’ Lintang Kidul lan 111<sup>o</sup>07,. 52’65’’ Bujur Kulon. Candhi iki papané ana ing dukuh Berjo, désa Sukuh, kacamatan [[Ngargayasa, Karanganyar|Ngargoyoso]], [[Kabupatèn Karanganyar]], eks [[Karesidenan Surakarta]], [[Jawa Tengah]]. Candhi iki adohé kurang luwih 20 [[kilomèter]] saka kutha Karanganyar lan 36 kilomèter saka [[kutha Surakarta|Surakarta]]. Kurang luwih yèn mènèk gunung Lawu 4 kilomèter manèh, ana situs [[Candhi Cetho]]. == Struktur yasan candhi == [[Gambar:Denah candhi Sukuh.png|thumb|Denah candhi Sukuh.|pra=Special:FilePath/Denah_candhi_Sukuh.png]] Wangunan candhi Sukuh awèh kesan kaprasajan kang nyolok ing para pengunjung. Kesan kang olèh saka candhi béda tenan saka candhi-candhi ing gedhé ing [[Jawa Tengah]] liyané yaiku [[Candhi Barabudhur]] lan [[Candhi Prambanan]]. Malahan wujud yasan candhi Sukuh luwih mèmper karo tilas budaya Maya ing [[Meksiko]] utawa tilas budaya Inca ing [[Peru]]. Struktur yasan iki uga ngélingaké para rawuh karo wujud [[piramidha]] ing [[Mesir]]. Prekara wujud candhi bakal dirembug manèh ing ngisor iki. Kesan kaprasajan iki banjur diwigatèkaké déning arkéolog misuwur [[Walanda]] [[W.F. Stutterheim]] ing taun 1930. Stutterheim banjur nyoba mènèhi katrangan karo telung argumèn: kapisan, bokmanawa tukang kang nggawé candhi Sukuh dudu tukang watu nanging tukang kayu saka désa lan dudu saka kalangan [[karaton]], kapindho candhi digawé rada kesusu dadi kurang rapi utawa kaping telu, kaanan pulitik kala iku nalika mèh sirnané karaton [[Majapait]] amarga didesek déning laskar Islam Demak dadi ora mungkin kanggo nggawé candhi kang gedhé lan megah. Para pengunjung kang ngleboni lawang utama banjur ngleboni gapura kang gedhé dhéwé bakal weruh wujud arsitèktur khas yèn [[gapura]] iki ora ditata tegak lurus nanging rada miring, wujudé [[trapesium]] mawa atep ing ndhuwuré. Watu-watu ing candhi iki wernané rada abang, amarga watu-watu kang dienggo iku jinis [[andhesit|andhésit]]. == Téras kapisan candhi == [[Gambar:Sukuh gapura.jpg|thumb|Gapura utama candhi Sukuh.]] Sadurungé mlebu ing téras kapisan ana gapura utama. Ing gapura iki ana siji ''sangkala'' ing [[basa Jawa]] kang uniné ''gapura buta abara wong''. Tembung-tembung iki nduwé watek 9, 5, 3, lan 1. Yèn diwalik olèh taun 1359 Saka utawa taun [[1437]] Masèhi. == Téras kapindho candhi == Gapura ing téras kapindho wis rusak. Ing tengen lan kiwa gapura kang lumrahé ana [[Reca Dwarapala|reca dwarapala]] (panjaga lawang), ing kéné uga ana, nanging kahanané wis rusak lan wis ora cetha wujudé manèh. Gapura iki wis ora ana atepé lan ing téras iki ora akèh reca-recané. Nanging ing gapura iki uga ana siji ''candrasangkala'' ing basa Jawa kang uniné "gajah wiku anahut buntut" ("gajah pandhita nyokot buntut"). Wateké 8, 7, 3, lan 1. Yèn diwalik mula olèh angka taun 1378 Saka utawa taun [[1456]] Masèhi. Dadi yèn angka iki bener, dadi ana selisih mèh rongpuluh taun karo gapura ing téras kapisan! == Téras kaping telu candhi == Ing téras kaping telu iki ana palataran gedhé karo candhi babaon lan pirang-pirang relief ing sisih kiwa karo reca-reca ing sisih tengen. Yèn para pengunjung pèngèn marani candhi iki kudu ngliwati undhak-undhakan watu ing siji lorong ciyut. Jaré arsitèktur kaya ngéné sengaja digawé kaya ngéné. Awit candhi babon iki mèmpèr wujud [[vagina]] lan miturut para nimpuna pancèn kanggo ngetès kaprawanan para rara. Miturut carita, yèn siji rara kang prawan mènèk, banjur slaput rarané (''selaput dara'' ?) bakal suwèk lan dhèwèké bakal metu getihé. Nanging yèn wis ora prawan manèh, nalika nglangkahi undhakan iki, kain kang dienggo bakal suwèk lan ucul. Presis sadhuwuring candhi utama ing pérangan tengah ana kothak segi papat kang katonané papan kanggo ndokok sesajèn. Ing kéné ana bekas-bekas [[kemenyan]], [[dupa]], lan [[hio]] kang diobong, dadi katonané isih kerep dienggo. Banjur ing sisih kiwa candhi babon ana sagrup relief-relief kang nggambaraké mitologi utama Candhi Sukuh lan wis bisa diidhéntifikasi panglukisan saka carita ''[[Kidung Sudamala]]''. Urutan relief kaya déné. === Relièf kapisan === [[Gambar: Sukuh-relief01.jpg|thumb|Relief kapisan.]] Ing pérangan kiwa dilukisaké gambaré sang Sahadéwa utawa Sadéwa, sadulur kembar Nakula lan uga kang paling enom saka para [[Pandhawa|Pandhawa Lima]]. Loro-loroné iku putrané Prabu Pandhu saka Déwi Madrim, garwa anomé kang kapindho. Madrim wis séda nalika [[Nakula]] lan [[Sadéwa]] isih cilik lan loro-loroné diasuh déning Déwi Kunthi, garwa sepuh Pandhu. Déwi Kunthi banjur ngemong Nakula lan Sadéwa karo telu putrané dhéwé saka Pandhu: [[Yudhisthira]], [[Bima]] lan [[Arjuna]]. Relief iki ngemot gambaré Sadéwa kang lagi ndhodhok lan diiloni siji [[punakawan]]. Arep-arepan karo Sadéwa uga katon sawijinig paraga wanita yaiku Déwi Durga kang uga diiloni [[Panakawan|punakawan]]. === Relièf kapindho === [[Gambar: Sukuh-relief02.jpg|thumb|Relief kapindho.]] Ing relief kapindho iki ditatah gambaré Déwi Durga kang wis molah lan nitis dadi siji raksesi kang rupané nggegirisi tur medèni. Rong raksesi kang medèni; Kalantaka lan Kalañjaya ngancani Bathari Durga kang lagi murka lan ngancam bakal matèni Sadéwa. Kalantaka lan Kalañjayaiku titisan widadara kang dikutuk amarga ora mumulèni sang [[Déwa]] dadi kudu lair kaya déné buta kang rupané ala. Sadéwa ditalèni ing siji uwit lan diancam bakal dipatèni mawa pedhang amarga ora gelem ngeculaké Durga. Banjur ing mburi katon ana [[Semar|Ki Semar]]. Uga ana rupa dhemit sétan kang nglayang mabur lan ing sadhuwuring uwit ana manuk [[dares|darès]] loro. Lukisan nggegirisi iki lukisan alas Sétra Gandamayu (Pakuburan Gandamayit) papan pangguwangan para déwa kang diusir saka kahyangan amarga nglanggar aturan. === Relièf kaping telu === [[Gambar: Sukuh-relief03.jpg|thumb|Relief kaping telu.]] Ing pérangan iki ana lukisan sang Sadéwa lan punakawané, [[Semar]] kang adhep-adhepan karo siji tapa wuta anama Tambrapetra lan putriné Ni Padapa ing patapan Prangalas. Sadéwa bakal ngusadananiné saka kawutané. === Relièf kaping papat === [[Gambar: Sukuh-relief04.jpg|thumb|Relief kaping papat.]] Adegan iki nuduhaké siji taman éndah ing endi sang Sadéwa lagi cangkrama karo Tambrapetra lan putriné Ni Padapa karo siji punakawan ing patapan Prangalas. Tambrapetra matur sembah nuwun lan nyaosaké putriné marang Sadéwa kanggo dirabi. === Relièf kaping lima === Lukisan iki adegan adu kakuwatan antara Bima lan rong raksesa Kalantaka lan Kalañjaya. Bima lan kakuwatané kang gedhé lagi ngangkat rong raksesa kanggo dipatèni karo kuku pañcanakané. === Reca-reca Sang Garudha === [[Gambar: Sukuh_prasasti.jpg|thumb|Prasasti Sukuh.]] Banjur ing pérangan tengen ana rong reca [[Garudha]] kang sajatiné pethikan saka carita ''[[Ngebur Sagara Presan Kanggo Golèk Amreta]]'' (banyu kauripan) kang ana ing layang [[Adiparwa]], kitab kapisan [[Mahabharata]]. Ing pérangan buntut sang Garudha ana siji prasasti. Banjur isih kagandhèng karo carita panggolèkan amreta ini uga ana telung patung bulus kang nglambangaké bumi lan titisan (awatara) Bathara [[Wisnu]]. Wujud bulus iki mèmper méja lan bokmanawa pancèn dirancang kanggo papan ndokok sesajèn. Sawijining piramidha kang pucuké kairis nglambangaké éntuk Gunung Mandaragiri kang dijupuk pucuké kanggo ngudhak-udhak sagara kanggo golèk tirta amreta. È : ''Delengen carita [[Ngebur Sagara Presan Kanggo Golèk Amreta]]'' === Sawetara yasan lan reca liyané === Saliyané candhi utama lan reca-reca bulus, garudha lan relief-relief, uga isih tinemu sawatara reca kéwan wujud cèlèng lan gajah kang ana pelanané. Ing jaman mbiyèn para ksatriya lan priyayi nitih wahana gajah. Banjur uga ana yasan mawa relièf tapal jaran karo rong wujud manungsa sajeroning, ing sisih kiwa lan kanan adhep-adhepan. Ana nimpuna kang nduwé pangidhepan yèn relief iki nglambangaké rahim siji wanita lan wujud sisih kiwa nglambangaké kadurjanan lan sosok tengen nglambangaké kabajikan. Nanging prekara iki ora patiya cetha. Banjur uga ana yasan cilik ing ngarepé candhi utama kang diarani candhi pewara. Ing pérangan tengahé, yasan iki ana bolongané lan ing jeroné ana reca cilik tanpa sirah. Reca iki déning pirang-pirang kalangan isih dikeramataké amarga kerep diwènèhi sesajè == Rujukan == == Kapustakan == * [[Poerbatjaraka|Prof. Dr. R.M. Ng. Poerbatjaraka]], [[1952]], ''[[Kapustakan Djawi]]''. [[Jakarta|Djakarta]]/[[Amsterdam]]: Djambatan. * Suwarno Asmadi (Pemandu Wisata) dan Haryono Soemadi, [[2004]], ''Candhi Sukuh. Antara Situs Pemujaan dan Pendidikan Seks''. [[Kota Surakarta|Surakarta]]: C.V. Massa Baru. * [[P.J. Zoetmulder]], [[1983]], ''Kalangwan. Sastra Jawa Kuno Selayang Pandang''. Jakarta: Djambatan. == Deleng uga == * [[Candhi Cetho]] {{Candhi ing Jawa Tengah}} {{Kuil Hindhu Indonésia}} [[Kategori:Candhi|Sukuh]] [[Kategori:Candhi ing Jawa Tengah|Sukuh]] [[Kategori:Candhi ing Indonésia|Sukuh]] [[Kategori:Hindhu]] 5mvx6kcx7jekbxij10hpclxuuhxubpo Du gamla, Du fria 0 18501 1747792 1633549 2026-04-28T02:56:55Z ~2026-25789-56 72368 nambah ukara 1747792 wikitext text/x-wiki '''''Du gamla, Du fria''''' iku [[lagu kabangsan]] rakyat [[Swèdhen]]. Syaire tinulis déning [[Richard Dybeck]] ing taun 1844 lan mula bukane lagune saka lagu tradisional irah-irahan ''Vä stmanland.'' Wiwitan lagu iki digunakake minangka lagu kabangsané Swèdhen nalika dasawarsa 1890 senadyan ana kapercayan kang sumebar yen lagu kasebut didadekake lagu kabangsan ing taun 1866 (ananging ora ana cathetan resmi kang njlentrehake bab iki). Swèdhên ora tau nyénggol babagan lagu kêbangsaan, ananging lagu iki dimangêrteni warga Swèdhên lan digunakaké déning acara-acara umum, kaya lomba olahraga lan sapituruté == Uga delengen == * [[Ur svenska hjärtans djup en gång]] {{Lagu kabangsan ing Éropah}} crgbahgz6eihmv0tc5tgstbbml18dwe 1747796 1747792 2026-04-28T02:59:34Z Titah Sawantah 36198 ngrapekake 1747796 wikitext text/x-wiki '''''Du gamla, Du fria''''' iku [[lagu kabangsan]] rakyat [[Swèdhen]]. Syaire tinulis déning [[Richard Dybeck]] ing taun 1844 lan mula bukane lagune saka lagu tradisional irah-irahan ''Vä stmanland.'' Wiwitan lagu iki digunakake minangka lagu kabangsané Swèdhen nalika dasawarsa 1890 senadyan ana kapercayan kang sumebar yen lagu kasebut didadekake lagu kabangsan ing taun 1866 (ananging ora ana cathetan resmi kang njlentrehake bab iki). Swèdhên ora tau nyénggol babagan lagu kêbangsaan, ananging lagu iki dimangêrteni warga Swèdhên lan digunakaké déning acara-acara umum, kaya lomba olahraga lan sapituruté == Uga delengen == * [[Ur svenska hjärtans djup en gång]] {{Lagu kabangsan ing Éropah}} btc1i27dd2ul4z77qblbfrtyiztlbfp Anatomi 0 22067 1747803 1640032 2026-04-28T03:05:28Z ~2026-25915-15 72370 Nambahaken katrangan babagan sawelas sistem organ utama manungsa. 1747803 wikitext text/x-wiki [[Gambar:ENC plate 1-143 750px.jpeg|thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.]] '''Anatomi''' (asalé saka [[basa Yunani]] ''{{polytonic|ἀνατομία}} anatomia'', saka '' {{polytonic|ἀνατέμνειν}} anatemnein'', tegesé ngiris) iku cabang [[biologi]] kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka [[makluk urip]]. Ana uga anatomi kéwan utawa [[zootomi]] lan anatomi tetuwuhan utawa [[anatomi tetuwuhan|fitotomi]]. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku [[anatomi perbandhingan]], [[histologi]], lan [[anatomi manungsa]]. == Anatomi kéwan == Anatomi kéwan iku sinebut ''anatomi perbandhingan'' utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut ''anatomi mirunggan'' manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan. == Anatomi manungsa == {{artikelutama|Anatomi manungsa}} [[Gambar:Anatomical chart, Cyclopaedia, 1728, volume 1, between pages 84 and 85.jpg|thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728]] Saka kagunaané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni [[manungsa]] kanthi manéka warna pendekatan kang béda. Saka pérangan medis, anatomi kapérang saka manéka warna pengetauan bab wangun, papan panggonan, ukuran, lan gandhéngan manéka warna struktur saka badan manungsa séhat saéngga sok diarani anatomi deskriptif utawa topografis. Karumitan badan manungsa njalari mung sithik ahli anatomi manungsa profésional kang bener-bener nguwasani babagan èlmu iki; sapérangan gedhé duwé spesialisasi ing pérangan tartemtu kaya utek utawa pérangan njero. Anatomi topografi kudu disinaoni kanthi mbedhah lan mriksa makaping-kaping ing badan manungsa kang wus mati ([[kadaver]]). Anatomi ora mung sakedhar [[èlmu]] biyasa, nanging kudu bener-bener duwé kaakuratan kang dhuwur amarga bisa dipigunaaké ing situasi kang darurat. [[Patologi anatomi]] iku èlmu bab organ kang duwé kelainan lan ana ing kaanan lara. Èlmu iki diterapaké kanggo manéka warna tujuan kaya bedhah lan ginekologi. == Anatomi modhérn == Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya [[saraf]], [[arteri]], lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya [[fisiologi]], [[bedhah]], lan [[patologi]]. Anatomi tubuh manungsa ugi nyakup sawelas sistem organ utama, kados dene sistem balung, otot, saraf, peredaran getih, pernapasan, pencernaan, urinaria, endokrin, imunitas, limfatik, lan reproduksi, ingkang sedaya makarya sesarengan kagem njagi kasarasan awak. == Pirsanana uga == * [[Istilah panggonan anatomi]] * [[Istilah obahan anatomi]] * [[Sajarah anatomi]] * [[Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong]] * [[Anatomi manungsa]] * [[Organ (anatomi)]] == Pranala njaba == {{Commons|Anatomy}} * [http://www.neuroanatomy.org Neuroanatomy] iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis. * [http://brainmaps.org Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur] * [http://www.innerbody.com/htm/body.html Atlas anatomi online gratis] * [http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html NPAC Visible Human Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401211336/http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html |date=2004-04-01 }} * [http://cancerweb.ncl.ac.uk/omd/index.html Kamus kedhokteran online] * [http://www.bartleby.com/107/ ''Anatomy of the Human Body'' déning Henry Gray] * [http://www.rtstudents.com/ Sumber Online Radiologi Anatomi] * [http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy Gray's Anatomy wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703185641/http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy |date=2013-07-03 }} * http://immunity-info.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417180536/https://immunity-info.net/ |date=2021-04-17 }} * [http://www.anatomyatlases.org/ Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital] * [http://www.instantanatomy.net Instant Anatomy - Website anatomi online] {{Anatomi}} [[Kategori:Anatomi|*]] p8butlr0dxpuab5rqy1x7wawzd5d1d7 1747809 1747803 2026-04-28T03:13:10Z ~2026-25915-15 72370 Merapikan 1747809 wikitext text/x-wiki [[Gambar:ENC plate 1-143 750px.jpeg|thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.]] '''Anatomi''' (asalé saka [[basa Yunani]] ''{{polytonic|ἀνατομία}} anatomia'', saka '' {{polytonic|ἀνατέμνειν}} anatemnein'', tegesé ngiris) iku cabang [[biologi]] kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka [[makluk urip]]. Ana uga anatomi kéwan utawa [[zootomi]] lan anatomi tetuwuhan utawa [[anatomi tetuwuhan|fitotomi]]. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku [[anatomi perbandhingan]], [[histologi]], lan [[anatomi manungsa]]. == Anatomi kéwan == Anatomi kéwan iku sinebut ''anatomi perbandhingan'' utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut ''anatomi mirunggan'' manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan. == Anatomi manungsa == {{artikelutama|Anatomi manungsa}} [[Gambar:Anatomical chart, Cyclopaedia, 1728, volume 1, between pages 84 and 85.jpg|thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728]] Saka kagunaané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni [[manungsa]] kanthi manéka warna pendekatan kang béda. Anatomi topografi kudu disinaoni kanthi mbedhah lan mriksa makaping-kaping ing badan manungsa kang wus mati ([[kadaver]]). == Anatomi modhérn == Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya [[saraf]], [[arteri]], lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya [[fisiologi]], [[bedhah]], lan [[patologi]]. == Pirsanana uga == * [[Istilah panggonan anatomi]] * [[Istilah obahan anatomi]] * [[Sajarah anatomi]] * [[Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong]] * [[Anatomi manungsa]] * [[Organ (anatomi)]] == Pranala njaba == {{Commons|Anatomy}} * [http://www.neuroanatomy.org Neuroanatomy] iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis. * [http://brainmaps.org Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur] * [http://www.innerbody.com/htm/body.html Atlas anatomi online gratis] * [http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html NPAC Visible Human Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401211336/http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html |date=2004-04-01 }} * [http://cancerweb.ncl.ac.uk/omd/index.html Kamus kedhokteran online] * [http://www.bartleby.com/107/ ''Anatomy of the Human Body'' déning Henry Gray] * [http://www.rtstudents.com/ Sumber Online Radiologi Anatomi] * [http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy Gray's Anatomy wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703185641/http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy |date=2013-07-03 }} * http://immunity-info.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417180536/https://immunity-info.net/ |date=2021-04-17 }} * [http://www.anatomyatlases.org/ Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital] * [http://www.instantanatomy.net Instant Anatomy - Website anatomi online] {{Anatomi}} [[Kategori:Anatomi|*]] k3zc52wv1q5lsbrbx3lk5ryrqy1aijc 1747817 1747809 2026-04-28T03:18:56Z ~2026-25915-15 72370 Merapikan 1747817 wikitext text/x-wiki [[Gambar:ENC plate 1-143 750px.jpeg|thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.]] '''Anatomi''' (asalé saka [[basa Yunani]] ''{{polytonic|ἀνατομία}} anatomia'', saka '' {{polytonic|ἀνατέμνειν}} anatemnein'', tegesé ngiris) iku cabang [[biologi]] kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka [[makluk urip]]. Ana uga anatomi kéwan utawa [[zootomi]] lan anatomi tetuwuhan utawa [[anatomi tetuwuhan|fitotomi]]. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku [[anatomi perbandhingan]], [[histologi]], lan [[anatomi manungsa]]. == Anatomi kéwan == Anatomi kéwan iku sinebut ''anatomi perbandhingan'' utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut ''anatomi mirunggan'' manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan. == Anatomi manungsa == {{artikelutama|Anatomi manungsa}} [[Gambar:Anatomical chart, Cyclopaedia, 1728, volume 1, between pages 84 and 85.jpg|thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728]] Saka kagunaané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni [[manungsa]] kanthi manéka warna pendekatan kang béda. == Anatomi modhérn == Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya [[saraf]], [[arteri]], lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya [[fisiologi]], [[bedhah]], lan [[patologi]]. == Pirsanana uga == * [[Istilah panggonan anatomi]] * [[Istilah obahan anatomi]] * [[Sajarah anatomi]] * [[Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong]] * [[Anatomi manungsa]] * [[Organ (anatomi)]] == Pranala njaba == {{Commons|Anatomy}} * [http://www.neuroanatomy.org Neuroanatomy] iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis. * [http://brainmaps.org Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur] * [http://www.innerbody.com/htm/body.html Atlas anatomi online gratis] * [http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html NPAC Visible Human Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401211336/http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html |date=2004-04-01 }} * [http://cancerweb.ncl.ac.uk/omd/index.html Kamus kedhokteran online] * [http://www.bartleby.com/107/ ''Anatomy of the Human Body'' déning Henry Gray] * [http://www.rtstudents.com/ Sumber Online Radiologi Anatomi] * [http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy Gray's Anatomy wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703185641/http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy |date=2013-07-03 }} * http://immunity-info.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417180536/https://immunity-info.net/ |date=2021-04-17 }} * [http://www.anatomyatlases.org/ Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital] * [http://www.instantanatomy.net Instant Anatomy - Website anatomi online] {{Anatomi}} [[Kategori:Anatomi|*]] 20pmmtf6a8hvb83esrssmokzxze0dlm 1747822 1747817 2026-04-28T04:21:23Z Meursault2004 3 Besutané [[Special:Contributions/~2026-25915-15|~2026-25915-15]] ([[User talk:~2026-25915-15|rembugan]]) dipulihaké ing révisi pungkasan garapané [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1640032 wikitext text/x-wiki [[Gambar:ENC plate 1-143 750px.jpeg|thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.]] '''Anatomi''' (asalé saka [[basa Yunani]] ''{{polytonic|ἀνατομία}} anatomia'', saka '' {{polytonic|ἀνατέμνειν}} anatemnein'', tegesé ngiris) iku cabang [[biologi]] kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka [[makluk urip]]. Ana uga anatomi kéwan utawa [[zootomi]] lan anatomi tetuwuhan utawa [[anatomi tetuwuhan|fitotomi]]. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku [[anatomi perbandhingan]], [[histologi]], lan [[anatomi manungsa]]. == Anatomi kéwan == Anatomi kéwan iku sinebut ''anatomi perbandhingan'' utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut ''anatomi mirunggan'' manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan. == Anatomi manungsa == {{artikelutama|Anatomi manungsa}} [[Gambar:Anatomical chart, Cyclopaedia, 1728, volume 1, between pages 84 and 85.jpg|thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728]] Saka kagunaané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni [[manungsa]] kanthi manéka warna pendekatan kang béda. Saka pérangan medis, anatomi kapérang saka manéka warna pengetauan bab wangun, papan panggonan, ukuran, lan gandhéngan manéka warna struktur saka badan manungsa séhat saéngga sok diarani anatomi deskriptif utawa topografis. Karumitan badan manungsa njalari mung sithik ahli anatomi manungsa profésional kang bener-bener nguwasani babagan èlmu iki; sapérangan gedhé duwé spesialisasi ing pérangan tartemtu kaya utek utawa pérangan njero. Anatomi topografi kudu disinaoni kanthi mbedhah lan mriksa makaping-kaping ing badan manungsa kang wus mati ([[kadaver]]). Anatomi ora mung sakedhar [[èlmu]] biyasa, nanging kudu bener-bener duwé kaakuratan kang dhuwur amarga bisa dipigunaaké ing situasi kang darurat. [[Patologi anatomi]] iku èlmu bab organ kang duwé kelainan lan ana ing kaanan lara. Èlmu iki diterapaké kanggo manéka warna tujuan kaya bedhah lan ginekologi. == Anatomi modhérn == Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya [[saraf]], [[arteri]], lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya [[fisiologi]], [[bedhah]], lan [[patologi]]. == Pirsanana uga == * [[Istilah panggonan anatomi]] * [[Istilah obahan anatomi]] * [[Sajarah anatomi]] * [[Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong]] * [[Anatomi manungsa]] * [[Organ (anatomi)]] == Pranala njaba == {{Commons|Anatomy}} * [http://www.neuroanatomy.org Neuroanatomy] iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis. * [http://brainmaps.org Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur] * [http://www.innerbody.com/htm/body.html Atlas anatomi online gratis] * [http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html NPAC Visible Human Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401211336/http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html |date=2004-04-01 }} * [http://cancerweb.ncl.ac.uk/omd/index.html Kamus kedhokteran online] * [http://www.bartleby.com/107/ ''Anatomy of the Human Body'' déning Henry Gray] * [http://www.rtstudents.com/ Sumber Online Radiologi Anatomi] * [http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy Gray's Anatomy wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703185641/http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy |date=2013-07-03 }} * http://immunity-info.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417180536/https://immunity-info.net/ |date=2021-04-17 }} * [http://www.anatomyatlases.org/ Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital] * [http://www.instantanatomy.net Instant Anatomy - Website anatomi online] {{Anatomi}} [[Kategori:Anatomi|*]] bkhjn1oqyhka6lnsetazlmi5ci16evw 1747823 1747822 2026-04-28T04:22:20Z Meursault2004 3 /* Anatomi modhèren */ 1747823 wikitext text/x-wiki [[Gambar:ENC plate 1-143 750px.jpeg|thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.]] '''Anatomi''' (asalé saka [[basa Yunani]] ''{{polytonic|ἀνατομία}} anatomia'', saka '' {{polytonic|ἀνατέμνειν}} anatemnein'', tegesé ngiris) iku cabang [[biologi]] kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka [[makluk urip]]. Ana uga anatomi kéwan utawa [[zootomi]] lan anatomi tetuwuhan utawa [[anatomi tetuwuhan|fitotomi]]. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku [[anatomi perbandhingan]], [[histologi]], lan [[anatomi manungsa]]. == Anatomi kéwan == Anatomi kéwan iku sinebut ''anatomi perbandhingan'' utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut ''anatomi mirunggan'' manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan. == Anatomi manungsa == {{artikelutama|Anatomi manungsa}} [[Gambar:Anatomical chart, Cyclopaedia, 1728, volume 1, between pages 84 and 85.jpg|thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728]] Saka kagunaané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni [[manungsa]] kanthi manéka warna pendekatan kang béda. Saka pérangan medis, anatomi kapérang saka manéka warna pengetauan bab wangun, papan panggonan, ukuran, lan gandhéngan manéka warna struktur saka badan manungsa séhat saéngga sok diarani anatomi deskriptif utawa topografis. Karumitan badan manungsa njalari mung sithik ahli anatomi manungsa profésional kang bener-bener nguwasani babagan èlmu iki; sapérangan gedhé duwé spesialisasi ing pérangan tartemtu kaya utek utawa pérangan njero. Anatomi topografi kudu disinaoni kanthi mbedhah lan mriksa makaping-kaping ing badan manungsa kang wus mati ([[kadaver]]). Anatomi ora mung sakedhar [[èlmu]] biyasa, nanging kudu bener-bener duwé kaakuratan kang dhuwur amarga bisa dipigunaaké ing situasi kang darurat. [[Patologi anatomi]] iku èlmu bab organ kang duwé kelainan lan ana ing kaanan lara. Èlmu iki diterapaké kanggo manéka warna tujuan kaya bedhah lan ginekologi. == Anatomi modhèren == Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya [[saraf]], [[arteri]], lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya [[fisiologi]], [[bedhah]], lan [[patologi]]. Anatomi tubuh manungsa ugi nyakup sawelas sistem organ utama, kados dene sistem balung, otot, saraf, peredaran getih, pernapasan, pencernaan, urinaria, endokrin, imunitas, limfatik, lan reproduksi, ingkang sedaya makarya sesarengan kagem njagi kasarasan awak. == Pirsanana uga == * [[Istilah panggonan anatomi]] * [[Istilah obahan anatomi]] * [[Sajarah anatomi]] * [[Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong]] * [[Anatomi manungsa]] * [[Organ (anatomi)]] == Pranala njaba == {{Commons|Anatomy}} * [http://www.neuroanatomy.org Neuroanatomy] iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis. * [http://brainmaps.org Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur] * [http://www.innerbody.com/htm/body.html Atlas anatomi online gratis] * [http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html NPAC Visible Human Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401211336/http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html |date=2004-04-01 }} * [http://cancerweb.ncl.ac.uk/omd/index.html Kamus kedhokteran online] * [http://www.bartleby.com/107/ ''Anatomy of the Human Body'' déning Henry Gray] * [http://www.rtstudents.com/ Sumber Online Radiologi Anatomi] * [http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy Gray's Anatomy wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703185641/http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy |date=2013-07-03 }} * http://immunity-info.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417180536/https://immunity-info.net/ |date=2021-04-17 }} * [http://www.anatomyatlases.org/ Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital] * [http://www.instantanatomy.net Instant Anatomy - Website anatomi online] {{Anatomi}} [[Kategori:Anatomi|*]] h6s226byjgyate8rzxbco74b4tpo8i7 1747824 1747823 2026-04-28T04:22:44Z Meursault2004 3 /* Anatomi manungsa */ 1747824 wikitext text/x-wiki [[Gambar:ENC plate 1-143 750px.jpeg|thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.]] '''Anatomi''' (asalé saka [[basa Yunani]] ''{{polytonic|ἀνατομία}} anatomia'', saka '' {{polytonic|ἀνατέμνειν}} anatemnein'', tegesé ngiris) iku cabang [[biologi]] kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka [[makluk urip]]. Ana uga anatomi kéwan utawa [[zootomi]] lan anatomi tetuwuhan utawa [[anatomi tetuwuhan|fitotomi]]. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku [[anatomi perbandhingan]], [[histologi]], lan [[anatomi manungsa]]. == Anatomi kéwan == Anatomi kéwan iku sinebut ''anatomi perbandhingan'' utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut ''anatomi mirunggan'' manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan. == Anatomi manungsa == {{artikelutama|Anatomi manungsa}} [[Gambar:Anatomical chart, Cyclopaedia, 1728, volume 1, between pages 84 and 85.jpg|thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728]] Saka kagunané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni [[manungsa]] kanthi manéka warna pendekatan kang béda. Saka pérangan medis, anatomi kapérang saka manéka warna pengetauan bab wangun, papan panggonan, ukuran, lan gandhéngan manéka warna struktur saka badan manungsa séhat saéngga sok diarani anatomi deskriptif utawa topografis. Karumitan badan manungsa njalari mung sithik ahli anatomi manungsa profésional kang bener-bener nguwasani babagan èlmu iki; sapérangan gedhé duwé spesialisasi ing pérangan tartemtu kaya utek utawa pérangan njero. Anatomi topografi kudu disinaoni kanthi mbedhah lan mriksa makaping-kaping ing badan manungsa kang wus mati ([[kadaver]]). Anatomi ora mung sakedhar [[èlmu]] biyasa, nanging kudu bener-bener duwé kaakuratan kang dhuwur amarga bisa dipigunaaké ing situasi kang darurat. [[Patologi anatomi]] iku èlmu bab organ kang duwé kelainan lan ana ing kaanan lara. Èlmu iki diterapaké kanggo manéka warna tujuan kaya bedhah lan ginekologi. == Anatomi modhèren == Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya [[saraf]], [[arteri]], lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya [[fisiologi]], [[bedhah]], lan [[patologi]]. Anatomi tubuh manungsa ugi nyakup sawelas sistem organ utama, kados dene sistem balung, otot, saraf, peredaran getih, pernapasan, pencernaan, urinaria, endokrin, imunitas, limfatik, lan reproduksi, ingkang sedaya makarya sesarengan kagem njagi kasarasan awak. == Pirsanana uga == * [[Istilah panggonan anatomi]] * [[Istilah obahan anatomi]] * [[Sajarah anatomi]] * [[Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong]] * [[Anatomi manungsa]] * [[Organ (anatomi)]] == Pranala njaba == {{Commons|Anatomy}} * [http://www.neuroanatomy.org Neuroanatomy] iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis. * [http://brainmaps.org Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur] * [http://www.innerbody.com/htm/body.html Atlas anatomi online gratis] * [http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html NPAC Visible Human Viewer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040401211336/http://www.npac.syr.edu/projects/vishuman/VisibleHuman.html |date=2004-04-01 }} * [http://cancerweb.ncl.ac.uk/omd/index.html Kamus kedhokteran online] * [http://www.bartleby.com/107/ ''Anatomy of the Human Body'' déning Henry Gray] * [http://www.rtstudents.com/ Sumber Online Radiologi Anatomi] * [http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy Gray's Anatomy wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703185641/http://www.wikimd.org/index.php?title=Gray%27s_Anatomy |date=2013-07-03 }} * http://immunity-info.net {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417180536/https://immunity-info.net/ |date=2021-04-17 }} * [http://www.anatomyatlases.org/ Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital] * [http://www.instantanatomy.net Instant Anatomy - Website anatomi online] {{Anatomi}} [[Kategori:Anatomi|*]] 92g1d9c5lhjzbm4vgqdop2cdoawcnur Kategori:Film taun 2008 14 23460 1747702 1110510 2026-04-27T21:11:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2008]] menyang [[Kategori:Film taun 2008]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110510 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2008 films}} {{filmyr|200|8}} 6ev4nin3pg91fspztx9raxuhof60tgu Kategori:Film miturut taun 14 23461 1747683 1110457 2026-04-27T21:05:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem miturut taun]] menyang [[Kategori:Film miturut taun]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110457 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Years in film}} [[Kategori:Filem]] k1cm05vn7wtranfyncl18ke4lsq4nhe Kabupatèn Kapuloan Mentawai 0 25774 1747775 1733353 2026-04-27T21:26:44Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747775 wikitext text/x-wiki {| {{InfoboxAttribs}} |+ <big>'''Kabupatèn Kapuloan Mentawai </big> |- | style="background: #ffffff;" align="center" colspan="2" | {| cellspacing="0" border="0" cellpadding="2" | align="center" width="140" | [[Gambar:Lambang Kabupatèn Kapuloan Mentawai.png|120px|Lambang Kabupatèn Kapuloan Mentawai]] |- | align="center" width="140" | <small>'''Lambang Kabupatèn Kapuloan Mentawai</small> |} |- | align="center" colspan="2" style="border-bottom: 3px solid gray;" | <small>[[Sesanti]]: "''---''"</small> |- | align="center" colspan="2" | [[Gambar:Lokasi Sumatera Barat Kabupatèn Kepulauan Mentawai.svg|300px|Pita]] |- | Dina Dadi: | |- | [[Kutha krajan]]:Tuapejat | [[Sarilamak]] |- | [[Bupati]]: | H. Amri Darwis |- | Wakil Bupati: | Irfendi Arbi |- | Jembar<br />&nbsp;- Total:<br />601 | <br /> km² |- | Kacamatan<br />&nbsp;- Cacahe:<br />14 | <br />143 [[Désa]] |- | [[Padunung]]<br />&nbsp;- Total: 64.235 jiwa <br />&nbsp;- Kapadhetan: | <br />+/- <br />+/- jiwa/km² |- | [[Suku bangsa]]: [[Wong Mentawai]] | |- | [[Agama]]: | |- | Basa: | |} '''Kabupatèn Kapuloan Mentawai''' iku siji kapuloan dumunung ±150&nbsp;km ing [[Samodra Hindia]] sing dumadi saka patang [[pulo]] utama yaiku pulo [[Siberut]], [[Sipora]], pulo [[Pagai Lor]] lan pulo [[Pagai Kidul]] (sing dikubengi déning pulo-pulo cilik) sing dipanggoni déning masarakat [[suku Mentawai]] ing ''lepas pasisir'' Sumatra Kulon, sisan jeneng [[kabupatèn]]. Kabupatèn iki duwé jembar wewengkon 601&nbsp;km² lan populasi 64.235 jiwa. Kutha krajané yaiku [[Tuapejat]]. Kabupatèn iki kapérang dadi 4 kacamatan lan 40 désa. == Pranala njaba == * [http://www.surgingwaters.com/islands.html Info bab Mentawai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121141135/http://www.surgingwaters.com/islands.html |date=2007-11-21 }} * [http://www.ycm-mentawai.org Yayasan Citra Mandiri Mentawai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218131946/http://ycm-mentawai.org/ |date=2014-12-18 }} {{Kabupatèn Kapuloan Mentawai}} {{Sumatra Kulon}} [[Kategori:Kabupatèn ing Sumatra Kulon|Kapuloan Mentawai]] [[Kategori:Kabupatèn ing Indonésia|Kapuloan Mentawai]] [[Kategori:Kabupaten Kapuloan Mentawai| ]] {{indo-geo-stub}} psar2ymrvipualdnugkr4xoavq0eyti Kategori:Film taun 2009 14 36245 1747700 1110509 2026-04-27T21:10:44Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2009]] menyang [[Kategori:Film taun 2009]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110509 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2009 films}} {{filmyr|200|9}} rixl8t5s3wqbiasra79ktkx5q7nb69d Marwah 0 37784 1747821 1624251 2026-04-28T04:19:26Z ~2026-25675-36 72378 Masjidil Haram kuwi panggonane ana ing Ka'bah, sing dadi tujuan utama sholat kanggo kabeh umat islam. Shofa - sing dadinpanggonan wiwitane sunnah sa'i, ana kira-kira 100 meter saka Ka'bah. Marwah ana kira-kira 350 meter saka Ka'bah. Jarak antarane Shofa lan Marwah yaiku kira-kira 450 meter. Loro panggonan kuwi lan dalan ing antarane wis ana ing njero bagean masjid 1747821 wikitext text/x-wiki '''Shafa''' lan '''Marwah''' ([[Basa Arab|Arab]]: '''الصفا''' ''As-Shofā''&nbsp;; '''المروة''' ''Al-Marwah'') iku loro bukit kang dunungé ana ing saubengé (saiki sajeroning) [[Masjidil Karam]] ing [[Mekah]], [[Arab Saudi]], papan kanggo para Muslim ngayahi [[Sa'i]], bolak-balik kaping pitu sajeroning ritual ngibadah [[kaji]] lan [[umrah]]. Masjidil Haram kuwi panggonane ana ing Ka'bah, sing dadi tujuan utama sholat kanggo kabeh umat islam. Shofa - sing dadinpanggonan wiwitane sunnah sa'i, ana kira-kira 100 meter saka Ka'bah. Marwah ana kira-kira 350 meter saka Ka'bah. Jarak antarane Shofa lan Marwah yaiku kira-kira 450 meter. Loro panggonan kuwi lan dalan ing antarane wis ana ing njero bagean masjid. == Sajarah == Sajeroning tradhisi [[Islam]], [[Ibrahim]] diprintah déning [[Allah]] supaya ninggal garwané [[Siti Hajar]] ing ara-ara karo putrané [[Ismail]] kang isih bayi minangka ujian tumrap kaimanané. Wektu pasadyan (panganan lan banyu) entèk, Siti Hajar golèk bantuan kanthi ninggal bayiné ing lemah kang saiki dadi sumur [[Zamzam]]. Ngarep supaya olèh banyu Siti Hajar munggah bukit kang paling cedhak, Shofa, kangggo ndeleng mbokmanawa ana pitulung utawa banyu ing sacedhaké panggonan mau. Banjur pindhah menyang bukit liyané, Marwah, supaya bisa ndeleng panggonan kang luwih amba nanging tetep ora katon apa kang digoleki mula nganti bola-bali lumayu-lumayu nganti kaping pitu. Nalika bali menyang panggonané Ismail, Siti Hajar ndeleng ana banyu wis mancur saka lemah ing cedhak sikilé bayi Ismail kang lagi nangis. Umat Islam percaya yèn wektu iku Allah wis ngutus malaékat [[Jibril]] supaya ngetokaké banyu ing kana. Wektu mirsani banyu kang muncrat mau Siti Hajar banjur nampung sajeroning pasir lan watu. Jeneng [[Banyu Zamzam|Zamzam]] kang tegesé "mandhega mili", iku ungkapan kang diucapaké makaping kaping déning Siti Hajar wektu ngupayakaké nampung banyu mau. Laladan ing saubengé munculé banyu mau, kang sabanjuré owah dadi sumur, didadèkaké papan panggonan istirahat tumrap para kafilah, lan sabanjuré tuwuh dadi kutha Mekah papan kelairan [[Muhammad]]. <!-- == Lokasi == Masjidil Haram merupakan tempat dari [[Ka'bah]], titik tujuan utama sholat bagi seluruh muslim. Shofa — yang merupakan tempat dimulainya ritual sa'i (Arab: '''سعى''') — terletak kurang lebih setengah mil dari Ka'bah. Marwah terletak sekitar 100 yard dari Ka'bah. Jarak antara Shofa dan Marwah sekitar 450 meter, sehingga perjalanan tujuh kali berjumlah kurang lebih 3,15 kilometer. Kedua tempat itu dan jalan diantaranya sekarang berada di dalam bagian mesjid. == Sa'i == Maksud dari melakukan sa'i adalah untuk memperingati peristiwa pencarian air oleh Hajar tersebut dan kemurahan Alloh dalam mengabulkan doa-doa. Dr. Ali Shariati dalam bukunya, ''HAJJ: Reflection on Its Rituals'' menggambarkan Sa'i sebagai berikut: <blockquote> Sa'i adalah pencarian. Hal itu merupakan gerakan bertujuan. Hal itu digambarkan dengan berlari dan tergesa-gesa. Selama tawaf (mengelilingi ka'bah) anda beperan sebagai Hajar. Dalam posisi Ibrahim anda bertindak sebagai Ibrahim dan Ismail. Begitu anda memulai sa'i anda berperan sebagai Hajar kembali. Ini adalah peragaan dari kesatuan. Bentuk, pola, warna, ukuran, kepribadian, batas, perbedaan, dan jarak dihancurkan. Manusia yang telanjang dan kemanusiaan yang murni ada di sana! Tiada lain dari kepercayaan, keimanan dan tindakan menjadi nyata! Di sini tidak ada yang berarti; bahkan Ibrahim, Ismail, dan Hajar hanyalah nama, kata, dan simbol. Segala apa yang ada bergerak secara konstan, kemanusiaan dan spiritualitas serta diantaranya hanyalah disiplin. Lebih jauh, inilah arti Haji, suatu keputusan untuk gerakan terus menerus dalam arah tertentu. Dengan cara demikian pula dunia ini bergerak.<ref>{{cite book|author=Dr. Ali Shariati|title=HAJJ: Reflection on Its Rituals|date= |isbn= |publisher= }}</ref> </blockquote> == Dalam Al Qur'an == Shofa dan Marwah juga disebut dalam Al Qur'an. "Sesungguhnya Shofa dan Marwah adalah sebagian dari Syiar Alloh. Maka barangsiapa yang beribadah haji ke Baitulloh atau berumroh, maka tiada dosa baginya mengerjakan sa'i antara keduanya. Dan barangsiapa yang mengerjakan suatu kebajikan dengan kerelaan hati, maka sesungguhnya Alloh Maha Mensyukuri lagi Maha Mengetahui." (Q.S. Al-Baqarah:158) == Rujukan == {{reflist}} {{coor title dms|21|25|25|N|39|49|37|E|optional}} --> [[Kategori:Kaji]] 2f5ftdz6jhuhfesqhyythazaslgra04 1747826 1747821 2026-04-28T04:31:44Z Meursault2004 3 sithik 1747826 wikitext text/x-wiki '''Shafa''' lan '''Marwah''' ([[Basa Arab|Arab]]: '''الصفا''' ''As-Shofā''&nbsp;; '''المروة''' ''Al-Marwah'') iku rong bukit kang dunungé ana ing saubengé (saiki sajeroning) [[Masjidil Karam]] ing [[Mekah]], [[Arab Saudi]], papan kanggo para Muslim ngayahi [[Sa'i]], bolak-balik kaping pitu sajeroning ritual ngibadah [[kaji]] lan [[umrah]]. Masjidil Haram kuwi panggonane ana ing Ka'bah, sing dadi tujuan utama sholat kanggo kabeh umat islam. Shofa - sing dadinpanggonan wiwitane sunnah sa'i, ana kira-kira 100 meter saka Ka'bah. Marwah ana kira-kira 350 meter saka Ka'bah. Jarak antarane Shofa lan Marwah yaiku kira-kira 450 meter. Loro panggonan kuwi lan dalan ing antarane wis ana ing njero bagean masjid. == Sajarah == Sajeroning tradhisi [[Islam]], [[Ibrahim]] diprintah déning [[Allah]] supaya ninggal garwané [[Siti Hajar]] ing ara-ara karo putrané [[Ismail]] kang isih bayi minangka ujian tumrap kaimanané. Wektu pasadyan (panganan lan banyu) entèk, Siti Hajar golèk bantuan kanthi ninggal bayiné ing lemah kang saiki dadi sumur [[Zamzam]]. Ngarep supaya olèh banyu Siti Hajar munggah bukit kang paling cedhak, Shofa, kangggo ndeleng mbokmanawa ana pitulung utawa banyu ing sacedhaké panggonan mau. Banjur pindhah menyang bukit liyané, Marwah, supaya bisa ndeleng panggonan kang luwih amba nanging tetep ora katon apa kang digoleki mula nganti bola-bali lumayu-lumayu nganti kaping pitu. Nalika bali menyang panggonané Ismail, Siti Hajar ndeleng ana banyu wis mancur saka lemah ing cedhak sikilé bayi Ismail kang lagi nangis. Umat Islam percaya yèn wektu iku Allah wis ngutus malaékat [[Jibril]] supaya ngetokaké banyu ing kana. Wektu mirsani banyu kang muncrat mau Siti Hajar banjur nampung sajeroning pasir lan watu. Jeneng [[Banyu Zamzam|Zamzam]] kang tegesé "mandhega mili", iku ungkapan kang diucapaké makaping kaping déning Siti Hajar wektu ngupayakaké nampung banyu mau. Laladan ing saubengé munculé banyu mau, kang sabanjuré owah dadi sumur, didadèkaké papan panggonan istirahat tumrap para kafilah, lan sabanjuré tuwuh dadi kutha Mekah papan kelairan [[Muhammad]]. <!-- == Lokasi == Masjidil Haram merupakan tempat dari [[Ka'bah]], titik tujuan utama sholat bagi seluruh muslim. Shofa — yang merupakan tempat dimulainya ritual sa'i (Arab: '''سعى''') — terletak kurang lebih setengah mil dari Ka'bah. Marwah terletak sekitar 100 yard dari Ka'bah. Jarak antara Shofa dan Marwah sekitar 450 meter, sehingga perjalanan tujuh kali berjumlah kurang lebih 3,15 kilometer. Kedua tempat itu dan jalan diantaranya sekarang berada di dalam bagian mesjid. == Sa'i == Maksud dari melakukan sa'i adalah untuk memperingati peristiwa pencarian air oleh Hajar tersebut dan kemurahan Alloh dalam mengabulkan doa-doa. Dr. Ali Shariati dalam bukunya, ''HAJJ: Reflection on Its Rituals'' menggambarkan Sa'i sebagai berikut: <blockquote> Sa'i adalah pencarian. Hal itu merupakan gerakan bertujuan. Hal itu digambarkan dengan berlari dan tergesa-gesa. Selama tawaf (mengelilingi ka'bah) anda beperan sebagai Hajar. Dalam posisi Ibrahim anda bertindak sebagai Ibrahim dan Ismail. Begitu anda memulai sa'i anda berperan sebagai Hajar kembali. Ini adalah peragaan dari kesatuan. Bentuk, pola, warna, ukuran, kepribadian, batas, perbedaan, dan jarak dihancurkan. Manusia yang telanjang dan kemanusiaan yang murni ada di sana! Tiada lain dari kepercayaan, keimanan dan tindakan menjadi nyata! Di sini tidak ada yang berarti; bahkan Ibrahim, Ismail, dan Hajar hanyalah nama, kata, dan simbol. Segala apa yang ada bergerak secara konstan, kemanusiaan dan spiritualitas serta diantaranya hanyalah disiplin. Lebih jauh, inilah arti Haji, suatu keputusan untuk gerakan terus menerus dalam arah tertentu. Dengan cara demikian pula dunia ini bergerak.<ref>{{cite book|author=Dr. Ali Shariati|title=HAJJ: Reflection on Its Rituals|date= |isbn= |publisher= }}</ref> </blockquote> == Dalam Al Qur'an == Shofa dan Marwah juga disebut dalam Al Qur'an. "Sesungguhnya Shofa dan Marwah adalah sebagian dari Syiar Alloh. Maka barangsiapa yang beribadah haji ke Baitulloh atau berumroh, maka tiada dosa baginya mengerjakan sa'i antara keduanya. Dan barangsiapa yang mengerjakan suatu kebajikan dengan kerelaan hati, maka sesungguhnya Alloh Maha Mensyukuri lagi Maha Mengetahui." (Q.S. Al-Baqarah:158) == Rujukan == {{reflist}} {{coor title dms|21|25|25|N|39|49|37|E|optional}} --> [[Kategori:Kaji]] mxav6lt2kn2w2msyd8jsvm0faov6aw1 Kaji Ifrad 0 37787 1747820 1644259 2026-04-28T03:25:05Z Joykowi777 72365 1747820 wikitext text/x-wiki '''Kaji Ifrad''' yaiku salah satunggaling jinis [[ngibadah kaji]] ingkang wonten ing agami Islam. Tembung "Ifrad" asalipun saking basa Arab ingkang anggadhahi teges "memisahkan" utawi "menyendiri". Wonten ing konteks ngibadah kaji, Kaji Ifrad tegese yaiku nindhakake ngibadah kaji kanthi pisah saking ngibadah umrah. Yaiku nindhakake ngibadah kaji rumiyin ingkang nindhakake ihram, wukuf ing Arafah, mabit ing Muzdalifah lan Mina, nguncal jumrah, lan tahallul awal. Ingkang sampun nindhakake ngibadah kaji, lajeng nindhakake ngibadah umrah ingkang ngelaksanakake ihram, tawaf, sai, lan tahallul. Kaloroné diayahi sajeroning wulan kaji. Sing ngayahi ngibadah kaji ifrad iki ora kena dham. == Tata cara == # [[Ihram]] saka [[miqat]] kanthi niyat mung ngayahi ngibadah kaji waé # Ihram saka miqat kanthi niyat ngibadah umrah == Uga delengen == * [[Ibadah kaji]] * [[Kaji Tammatu]] * [[Kaji Qiran]] * [[Umrah]] == Pranala njaba == * [http://islam.elvini.net/haji.cgi Ibadah haji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091215030249/http://islam.elvini.net/haji.cgi |date=2009-12-15 }} [[Kategori:Kaji]] fknitzsybu1mu8vtwc8cf8kjrjgdcok Kategori:Film taun 2007 14 45148 1747704 1110511 2026-04-27T21:11:38Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2007]] menyang [[Kategori:Film taun 2007]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110511 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2007 films}} {{filmyr|200|7}} cpsobk19tp4sxmejftfczm8smdx2e49 Kategori:Film taun 1981 14 45833 1747769 1110526 2026-04-27T21:20:56Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1981]] menyang [[Kategori:Film taun 1981]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110526 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1981 films}} {{filmyr|198|1}} nuso9zam3zdy2oo3p3trh7mqejoxces Kategori:Film taun 1989 14 46644 1747765 1110524 2026-04-27T21:20:36Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1989]] menyang [[Kategori:Film taun 1989]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110524 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1989 films}} {{filmyr|198|9}} jgx699qrt7mdhpsjouv7onhvvanqglk Kategori:Film taun 1977 14 46647 1747752 1110528 2026-04-27T21:18:55Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1977]] menyang [[Kategori:Film taun 1977]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110528 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1977 films}} {{filmyr|197|7}} 3wz3ivyv6gchzr7yziksiplw6cdvrm1 Kategori:Film taun 1973 14 53938 1747750 1110529 2026-04-27T21:18:43Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1973]] menyang [[Kategori:Film taun 1973]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110529 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1973 films}} {{filmyr|197|3}} 3bjc6i4n0nezlxx4jfvwssorlc4a7ik Kategori:Film taun 1991 14 56932 1747761 1110522 2026-04-27T21:20:14Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1991]] menyang [[Kategori:Film taun 1991]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110522 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1991 films}} {{filmyr|199|1}} epbw79221rr77i7mwtzqh6avej593dp Kategori:Film taun 1997 14 56934 1747722 1110518 2026-04-27T21:13:59Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1997]] menyang [[Kategori:Film taun 1997]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110518 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1997 films}} {{filmyr|199|7}} 55angftvnj7ikt7sbha3h5sdi0t5z5i Kategori:Film taun 2003 14 59468 1747712 1110513 2026-04-27T21:12:37Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2003]] menyang [[Kategori:Film taun 2003]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110513 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2003 films}} {{filmyr|200|3}} 0ila6rnv7jpm0vk2uxiqas8wtqkis12 Kategori:Film taun 1990 14 59490 1747763 1110523 2026-04-27T21:20:25Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1990]] menyang [[Kategori:Film taun 1990]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110523 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1990 films}} {{filmyr|199|0}} te5ji5jhjze5s28n6kqbo2xbd22o716 Kategori:Film taun 2010 14 63502 1747698 1110508 2026-04-27T21:10:24Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2010]] menyang [[Kategori:Film taun 2010]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110508 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2010 films}} {{filmyr|201|0}} 7w3j0xh11a2tvokqe8fn40n2vhbbqbk Kategori:Film taun 2001 14 64036 1747714 1110514 2026-04-27T21:12:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2001]] menyang [[Kategori:Film taun 2001]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110514 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2001 films}} {{filmyr|200|1}} fipjqol5ya89exq3twq7stg8j910erh Kategori:Film taun 1942 14 64297 1747732 1110540 2026-04-27T21:15:14Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1942]] menyang [[Kategori:Film taun 1942]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110540 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1942 films}} {{filmyr|194|2}} 2isg2qyyp5471ejsizi8cyrawru9qt0 Kategori:Film taun 1970 14 64602 1747748 1110530 2026-04-27T21:18:30Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1970]] menyang [[Kategori:Film taun 1970]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110530 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1970 films}} {{filmyr|197|0}} pysf1z352lazwd7qvbcbwv33t1p70l6 Kabudayan Lembah Kali Indhus 0 70975 1747680 1656751 2026-04-27T20:51:03Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747680 wikitext text/x-wiki [[Gambar:indusvalleyexcavation.jpg|jmpl|350px|Peradaban Lembah Kali Indhus ing sadawaning [[Kali Indhus]] ing [[Pakistan]] saiki. Puing [[Mohenjo-daro]] minangka pusat saka masarakat kuna iki.]] '''Peradaban Lembah Kali Indhus''', [[abad ka-28 SM|2800 SM]]–[[abad ka-18 SM|1800 SM]], minangka sawijining peradaban kuna sing urip sadawaning [[Kali Indhus]] lan [[Kali Ghaggar]]-[[Kali Hakra|Hakra]] sing saiki tlatah [[Pakistan]] lan [[India]] kulon. Peradaban iki kerep uga karan '''Peradaban Harappa Lembah Indhus''', amarga kutha penggalian pisanan karan [[Harappa]], utawa uga '''Peradaban Indhus Sarasvati''' amarga [[Kali Saraswati Weda|Kali Sarasvati]] sing manawa garing ing pungkasan 1900 SM. Pamusatan gedhé dhéwé saka Lembah Indhus dumunung ing sisih wétan Indus, cedhak wewengkon sing biyèné wujud Kali Sarasvati kuna. [http://www.archaeologyonline.net/indology/sarasvati-map-crop.jpg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060507143339/http://archaeologyonline.net/indology/sarasvati-map-crop.jpg |date=2006-05-07 }} == Uga delengen == * [[Kabudayan Gandhara]] * [[Meluhha]] == Pranala njaba == * [http://bosei.cc.u-tokai.ac.jp/~indus/english/index.html An invitation to the Indus Civilization (Tokyo Metropolitan Museum)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041204060411/http://bosei.cc.u-tokai.ac.jp/~indus/english/index.html |date=2004-12-04 }} * [http://www.harappa.com/ Photos and descriptions of archaeological excavations — 90 page intro to Indus] (harappa.com) * [http://www.harappa.com/script/ The Indus Script] (harappa.com) * http://www.safarmer.com/fsw2.pdf 'Collapse of the Indus-Script Thesis' by Farmer, Sproat, and Witzel (2004) * [http://www.flonnet.com/fl1720/17200040.htm Horseplay in Harappa] article debunking claims of decipherment of the "Indus script" ** [http://micheldanino.voiceofdharma.com/frontline.html A reply to Frontline’s cover story by Michael Danino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305121336/http://micheldanino.voiceofdharma.com/frontline.html |date=2005-03-05 }} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/1272010.stm Prehistoric dentistry evidence found in Indus - BBC News] * [http://www.hindunet.org/hindu_history/sarasvati/html/artefacts.htm Indus artefacts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206105038/http://www.hindunet.org/hindu_history/sarasvati/html/artefacts.htm |date=2006-02-06 }} * [http://www.upenn.edu/researchatpenn/article.php?674&soc Cache of Seal Impressions Discovered in Western India ] * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgadkw/members/indus.html Sarasvati-Sindhu civilization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101164930/http://www.ucl.ac.uk/~ucgadkw/members/indus.html |date=2007-01-01 }} [[Kategori:Peradaban kuna]] [[Kategori:Sajarah India]] hd85gs23kbbltabcbj4nv8o9qvtjhvm Pratélan Présidhèn Aljazair 0 72309 1747831 1638571 2026-04-28T05:19:57Z Sundostand 72382 /* Negara Aljazair */ 1747831 wikitext text/x-wiki '''Présidhèn Aljazair''' iku kepala papréntahan kapilih uga kepala nagara ing [[Aljazair|Républik Démokratik Rakyat Aljazair]]. Présidhèn Aljazair minangka uga [[Komandhan Paling Dhuwur]] sajeroning [[Angkatan Bersenjata Aljazair]]. Posisi iki, saiki dijabat Présidhèn '''[[Abdelaziz Bouteflika]]'''. Kaca iki nampilké pratélan présidhèn lan kepala nagara Aljazair wiwit taun 1962. == Papréntahan Provisional Républik Aljazair == * [[Abdur Rahman Farès]]: [[7 April]] [[1962]] - [[3 Juli]] [[1962]] === Negara Aljazair === * [[Abdur Rahman Farès]]: [[3 Juli]] [[1962]] - [[25 September]] [[1962]] == Républik Démokratik Rakyat Aljazair == * [[Ferhat Abbas]]: [[25 September]] [[1962]] - [[15 September]] [[1963]] * [[Ahmad bin Billah|Ahmed Ben Bella]]: [[15 September]] [[1963]] - [[19 Juni]] [[1965]] * [[Houari Boumédiènne]]: [[19 Juni]] [[1965]] - [[10 Dhésèmber]] [[1976]] * [[Houari Boumédiènne]]: [[10 Dhésèmber]] [[1976]] - [[27 Dhésèmber]] [[1978]] * [[Rabah Bitat]]: [[27 Dhésèmber]] [[1978]] - [[9 Fèbruari]] [[1979]] * [[Chadli Bendjedid]]: [[9 Fèbruari]] [[1979]] - [[11 Januari]] [[1992]] * [[Mohamed Boudiaf]]: [[11 Januari]] [[1992]] - [[29 Juni]] [[1992]] * [[Ali Kafi]]: [[29 Juni]] [[1992]] - [[31 Januari]] [[1994]] * [[Liamine Zéroual]]: [[31 Januari]] [[1994]] - [[27 April]] [[1999]] * [[Abdelaziz Bouteflika]]: [[27 April]] [[1999]] - [[2019]] * [[Abdelkader Bensalah]]: [[2 April]] [[2019]] - [[2019]] * [[Abdelmadjid Tebboune]]: [[2019]] - [[Kategori:Présidhèn Aljazair]] [[Kategori:Pratélan Présidhèn]] [[Kategori:Pratélan Pulitisi Aljazair]] c5caog66y6c2npxck7diyvtc65z0z76 1747832 1747831 2026-04-28T05:20:45Z Sundostand 72382 /* Républik Démokratik Rakyat Aljazair */ 1747832 wikitext text/x-wiki '''Présidhèn Aljazair''' iku kepala papréntahan kapilih uga kepala nagara ing [[Aljazair|Républik Démokratik Rakyat Aljazair]]. Présidhèn Aljazair minangka uga [[Komandhan Paling Dhuwur]] sajeroning [[Angkatan Bersenjata Aljazair]]. Posisi iki, saiki dijabat Présidhèn '''[[Abdelaziz Bouteflika]]'''. Kaca iki nampilké pratélan présidhèn lan kepala nagara Aljazair wiwit taun 1962. == Papréntahan Provisional Républik Aljazair == * [[Abdur Rahman Farès]]: [[7 April]] [[1962]] - [[3 Juli]] [[1962]] === Negara Aljazair === * [[Abdur Rahman Farès]]: [[3 Juli]] [[1962]] - [[25 September]] [[1962]] === Républik Démokratik Rakyat Aljazair === * [[Ferhat Abbas]]: [[25 September]] [[1962]] - [[15 September]] [[1963]] * [[Ahmad bin Billah|Ahmed Ben Bella]]: [[15 September]] [[1963]] - [[19 Juni]] [[1965]] * [[Houari Boumédiènne]]: [[19 Juni]] [[1965]] - [[10 Dhésèmber]] [[1976]] * [[Houari Boumédiènne]]: [[10 Dhésèmber]] [[1976]] - [[27 Dhésèmber]] [[1978]] * [[Rabah Bitat]]: [[27 Dhésèmber]] [[1978]] - [[9 Fèbruari]] [[1979]] * [[Chadli Bendjedid]]: [[9 Fèbruari]] [[1979]] - [[11 Januari]] [[1992]] * [[Mohamed Boudiaf]]: [[11 Januari]] [[1992]] - [[29 Juni]] [[1992]] * [[Ali Kafi]]: [[29 Juni]] [[1992]] - [[31 Januari]] [[1994]] * [[Liamine Zéroual]]: [[31 Januari]] [[1994]] - [[27 April]] [[1999]] * [[Abdelaziz Bouteflika]]: [[27 April]] [[1999]] - [[2019]] * [[Abdelkader Bensalah]]: [[2 April]] [[2019]] - [[2019]] * [[Abdelmadjid Tebboune]]: [[2019]] - ==List== [[Kategori:Présidhèn Aljazair]] [[Kategori:Pratélan Présidhèn]] [[Kategori:Pratélan Pulitisi Aljazair]] h5nk8c2nyg7z3vuqk0el1bd16izydx3 1747833 1747832 2026-04-28T05:21:51Z Sundostand 72382 /* Papréntahan Provisional Républik Aljazair */ 1747833 wikitext text/x-wiki '''Présidhèn Aljazair''' iku kepala papréntahan kapilih uga kepala nagara ing [[Aljazair|Républik Démokratik Rakyat Aljazair]]. Présidhèn Aljazair minangka uga [[Komandhan Paling Dhuwur]] sajeroning [[Angkatan Bersenjata Aljazair]]. Posisi iki, saiki dijabat Présidhèn '''[[Abdelaziz Bouteflika]]'''. Kaca iki nampilké pratélan présidhèn lan kepala nagara Aljazair wiwit taun 1962. ==List== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| # ! rowspan="2" style="width:100px;" | Portrait ! rowspan="2"| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2"| Elected ! colspan="2" | Term of office ! rowspan="2"| Political party |- ! Took office ! Left office |- ! 1 | | [[Messali Hadj]] | — | 1 November 1954 | 19 September 1958 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 2 | [[File:Ferhat Abbas (cropped).jpg|100px]] | [[Ferhat Abbas]]<br />فرحات عباس<br />{{small|(1899–1985)}}<br />{{Efn|as President of the [[Provisional Government of the Algerian Republic]].|name=Prov Gov Algeria}} | — | 19 September 1958 | 9 August 1961 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 3 | [[File:Benkhedda 19march62.jpg|100px]] | [[Benyoucef Benkhedda]]<br />بن يوسف بن خدة<br />{{small|(1920–2003)}}<br />{{Efn|name=Prov Gov Algeria}} | — | 9 August 1961 | 27 September 1962 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 4 | [[File:Abderrahmane Farès.jpg|100px]] | [[Abderrahmane Farès]]<br />عبدالرحمن فارس<br />{{small|(1911–1991)}}<br />{{Efn|as Chairman of the [[:fr:Exécutif provisoire|Provisional Executive]].}} | — | 13 April 1962 | 25 September 1962 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 2 | [[File:Ferhat Abbas (cropped).jpg|100px]] | [[Ferhat Abbas]]<br />فرحات عباس<br />{{small|(1899–1985)}}<br />{{Efn|as President of the National Constituent Assembly.}} | — | 25 September 1962 | 15 September 1963 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 5 | [[File:Ahmed Ben Bella aux USA, oct.1962 (cropped) (2).jpg|100px]] | [[Ahmed Ben Bella]]<br />أحمد بن بلّة<br />{{small|(1916–2012)}} | [[1963 Algerian presidential election|1963]] | 15 September 1963 | 19 June 1965<br />{{small|([[1965 Algerian coup d'état|Deposed]])}} | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- |} ==Revolutionary Council (Algeria)== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| # ! rowspan="2" style="width:100px;" | Portrait ! rowspan="2"| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2"| Elected ! colspan="2" | Term of office ! rowspan="2"| Political party |- ! Took office ! Left office |- | — | colspan=2| [[Revolutionary Council (Algeria)|Revolutionary Council]]<br />مجلس الثورة<br />{{small|Chairman: Colonel [[Houari Boumédiène]]}}<br />هواري بومدين<br />{{small|(1932–1978)}} | — | 19 June 1965 | 10 December 1976 | [[Algerian People's National Army|Military]] |- |} ==President== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| # ! rowspan="2" style="width:100px;" | Portrait ! rowspan="2"| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2"| Elected ! colspan="2" | Term of office ! rowspan="2"| Political party |- ! Took office ! Left office |- ! 6 | [[File:Houari Boumediene's Portrait.jpg|100px]] | [[Houari Boumédiène]]<br />هواري بومدين<br />{{small|(1932–1978)}} | [[1976 Algerian presidential election|1976]] | 10 December 1976 | 27 December 1978<br />{{small|([[Houari Boumédiène#Death and funeral|Died in office]])}} | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 7 | [[File:Rabah Bitat.jpg|100px]] | [[Rabah Bitat]]<br />رابح بيطاط<br />{{small|(1925–2000)}} | — | 27 December 1978 | 9 February 1979 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 8 | [[File:Chadli Bendjedid 1979.jpg|100px]] | [[Chadli Bendjedid]]<br />شاذلي بن جديد<br />{{small|(1929–2012)}} | [[1979 Algerian presidential election|1979]]<br />[[1984 Algerian presidential election|1984]]<br />[[1988 Algerian presidential election|1988]] | 9 February 1979 | 11 January 1992<br />{{small|(Resigned)}}{{Efn|[[1992 Algerian coup d'état|Forced to resign]] by the [[Algerian People's National Army|military]], at the beginning of the [[Algerian Civil War]].}} | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! 9 | [[File:Abdelmalek Benhabylès.png|100px]] | [[Abdelmalek Benhabyles]]<br />عبد المالك بن حبيلس<br />{{small|(1921–2018)}} | — | 11 January 1992 | 14 January 1992 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- |} ==Chairman== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| # ! rowspan="2" style="width:100px;" | Portrait ! rowspan="2"| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2"| Elected ! colspan="2" | Term of office ! rowspan="2"| Political party |- ! Took office ! Left office |- ! colspan="7" |'''Chairman of the''' [[High Council of State (Algeria)|High Council of State]] |- ! 10 | [[File:Le jeun Mohamed Boudiaf.jpg|100px]] | [[Mohamed Boudiaf]]<br />محمد بوضياف<br />{{small|(1919–1992)}}<br />{{Efn|as Chairman of the [[High Council of State (Algeria)|High Council of State]].|name=High Council of State}} | — | 14 January 1992 | 29 June 1992<br />{{small|([[Assassination of Mohamed Boudiaf|Assassinated]])}} | [[Party of the Socialist Revolution]]{{citation needed|date = September 2024}} |- |} ==President== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| # ! rowspan="2" style="width:100px;" | Portrait ! rowspan="2"| Name<br />{{small|(Birth–Death)}} ! rowspan="2"| Elected ! colspan="2" | Term of office ! rowspan="2"| Political party |- ! Took office ! Left office |- ! colspan="7" |'''Chairman of the''' [[High Council of State (Algeria)|High Council of State]] |- ! 11 | [[File:Ali Kafi 1992.jpg|100px]] | [[Ali Kafi]]<br />علي حسين كافي<br />{{small|(1928–2013)}}<br />{{Efn|name=High Council of State}} | — | 2 July 1992 | 31 January 1994 | [[National Liberation Front (Algeria)|National Liberation Front]] |- ! colspan="7" |President |- ! 12 | [[File:Liamine Zéroual.jpg|100px]] | [[Liamine Zéroual]]<br />اليمين زروال<br />{{small|(1941–2026)}}<br />{{Efn|as State President until 27 November 1995, then as President of the Republic until 27 April 1999.}} | [[1995 Algerian presidential election|1995]] | 31 January 1994 | 27 April 1999 | [[Independent politician|Independent]]{{Efn|'''Supported by:'''<br />[[Democratic National Rally|RND]] (1997–1999)<ref>{{Cite book |last=Esposito |first=John L. |url=https://books.google.com/books?id=B2FmDwAAQBAJ&pg=PT205 |title=Islam and Politics Around the World |last2=Shahin |first2=Emad El-Din |date=2018-08-01 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-090041-0 |page=205 |language=en |access-date=14 May 2024 |archive-date=14 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514221821/https://books.google.com/books?id=B2FmDwAAQBAJ&pg=PT205 |url-status=live }}</ref>}} |- ! 13 | [[File:Bouteflika (Algiers, Feb 2006).jpeg|100px]] | [[Abdelaziz Bouteflika]]<br />عبد العزيز بوتفليقة<br />{{small|(1937–2021)}} | [[1999 Algerian presidential election|1999]]<br />[[2004 Algerian presidential election|2004]]<br />[[2009 Algerian presidential election|2009]]<br />[[2014 Algerian presidential election|2014]] | 27 April 1999 | 2 April 2019<br />{{small|(Resigned)}} | [[Independent politician|Independent]]{{Efn|'''Supported by:'''<br />[[National Liberation Front (Algeria)|FLN]] (1999)<ref>{{Cite web | url=http://psephos.adam-carr.net/countries/a/algeria/algeria1999.txt | format=TXT | title=People's Republic of Algeria - Presidential elections of 15 April 1999 | website=psephos.adam-carr.net}}</ref><br />[[Democratic National Rally|RND]] and [[Movement of Society for Peace|MSP]] (2004)<ref>{{Cite web | url=https://www.joradp.dz/FTP/jo-arabe/2004/A2004024.pdf | title=Official Gazette | language=ar | website=www.joradp.dz}}</ref><br />[[National Liberation Front (Algeria)|FLN]] (2009)<ref>{{Cite web | url=https://vdocuments.mx/the-presidential-election-in-algeria-april-2009.html | title=The presidential election in Algeria | date=April 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220422045627/https://vdocuments.mx/the-presidential-election-in-algeria-april-2009.html | archive-date=2022-04-22}}</ref><br />[[National Liberation Front (Algeria)|FLN]] (2014)<ref>{{Cite web|url=http://www.interieur.gov.dz/Dynamics/frmItem.aspx?html=140&s=23|title=Élections|website=www.interieur.gov.dz}}</ref>}} |- !14 | |[[Ahmed Ouyahia|Ahmed Ouyahya]] <small>(1952—)</small> <small>أحمد &#x623;&#x648;&#x64A;&#x62D;&#x64A;&#x649;</small> | |26 November 2005 |31 December 2005 |National Democratic Union |- !15 | |[[Abdelmalek Sellal]] <small>(1948—)</small> <small>عبد المالك &#x633;&#x644;&#x627;&#x644;</small> | |27 April 2013 |16 July 2013 |[[National Liberation Front (Algeria)]] |- ! 16 | [[File:Abdelkader Bensalah 18th Summit of Non-Aligned Movement in Baku (cropped).jpg|100px]] | [[Abdelkader Bensalah]]<br />عبد القـادر بن صالح<br />{{small|(1941–2021)}} | — | 9 April 2019 | 19 December 2019 | [[Independent politician|Independent]] |- ! 17 | [[File:Абдельмаджид Теббун (06-11-2021).jpg|100px]] | [[Abdelmadjid Tebboune]]<br />عبد المجيد تبون<br />{{small|(born 1945)}} | [[2019 Algerian presidential election|2019]]<br />[[2024 Algerian presidential election|2024]] | 19 December 2019 | Incumbent | [[Independent politician|Independent]] |- !18 | |[[Abdelaziz Djerad|Abdelaziz Jarad]] <small>(1954—)</small> <small>عبد العزيز &#x62C;&#x631;&#x627;&#x62F;</small> | |28 October 2020 |12 February 2021 |National Liberation Front |} ==List== [[Kategori:Présidhèn Aljazair]] [[Kategori:Pratélan Présidhèn]] [[Kategori:Pratélan Pulitisi Aljazair]] 1ogx3ib07qa8zfh2l9i8j1a5im6yzow Futsal 0 73562 1747808 1656032 2026-04-28T03:12:15Z ~2026-25695-75 72372 Nambahi ukara 1747808 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Jogo UFF - Abril 2008.JPG|thumb|25o px| Futsal]] '''Futsal''' ya iku [[ulah raga]] kang migunakaké bal kang dimainaké tim kang cacahé loro.<ref name="internet1"/> Saben tim futsal cacahé [[lima]] juru main.<ref name="internet1"/> Futsal ancasé nglebokaké bal ing gawang lawan main kanthi manipulasi lan mainaké [[bal]] nganggo sikil. Saliyané juru main utama, saben regu uga nduwé juru main cadhangan.<ref name="internet1"/> [[Lapangan futsal]] diwatesi [[garis]], dudu [[nét]] utawa [[papan]].<ref name="internet1"/> Istilah ''futsal'' iku kalebu istilah internasional.<ref name="internet1"/> Futsal asalé saka basa [[Spanyol]] utawa [[Portugis]] ya iku [[futbol]] lan sala.<ref name="internet1"/> Futsal kalebu ulah raga ''indoor'' tegesé ing njero ruangan.<ref name="internet1">[http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm holisticsoccer.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408235033/http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm |date=2011-04-08 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Futsal dadi idola tumrap wong kang seneng ulah raga mligi bocah [[enom]].<ref name="internet2"/> Saliyané iku futsal uga wis dadi gaya urip (''[[Lifestyle Network|lifestyle]]'') kanggoné wong-wong saka [[pejabat]], pekerja kantoran, [[karyawan]], [[guru]], [[mahasiswa]], bocah [[SMA]], nganti tukang ojek. Akèh juru main bal kang misuwur ing dunya kang mauné uga seneng futsal, kaya ta [[Pele]], [[Maradona]], [[Romario]], [[Zico]].<ref name="internet2"/> Saiki lapangan futsal uga kena kanggo [[bisnis]].<ref name="internet2"/> Carané nyéwakaké [[lapangan]] futsal karo wong-wong kang arep main futsal.<ref name="internet2">[http://guruulah raga.com/futsal/sejarah-futsal.ari guruulah raga.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> == Sajarah == Futsal diciptakaké ing [[Montevideo]], [[Uruguay]] taun [[1930]].<ref name="internet3"/> Déné kang nyiptaakae futsal jenenge [[Juan Carlos Ceriani]].<ref name="internet3"/> Futsal kang unik iki olèh kawigatèn saka [[Amérika Kidul]] khususé [[Brasil]] dadi pusat futsal sadonya.<ref name="internet3"/> Futsal saiki dimainake lan éntuk saka pangayoman saka [[Fédération Internationale de Football Association]] ing donya, saka [[Éropah]] nganti [[Amérika Tengah]] lan [[Amérika Lor]] lan [[Afrika]], [[Asia]], lan [[Oséania]].<ref name="internet3"/> Tetandhingan [[internasional]] kang sepisanan dianakaké ing taun [[1965]].<ref name="internet3"/> Nalika semana [[Paraguay]] kang dadi juwara ing [[Piala]] Amérika Selatan kang sepisanan.<ref name="internet3"/> [[Enem]] tetandhingan sawisé iku kang diadani nganti taun [[1979]] uga dimenangaké [[Brasil]].<ref name="internet3"/> Brasil uga menangaké Piala [[Pan Amérika]] kang sepisanan ing taun [[1980]] lan tetep dadi juara ing taun [[1984]].<ref name="internet3">[http://gressports.com/sejarahfutsal.php gressports.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817125230/http://gressports.com/sejarahfutsal.php |date=2011-08-17 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Sawentawis, futsal mlebet dhateng indonesia ing 1998-1999. nanging, nembe warsa 2000-an, futsal wiwit dipuntepangaken dhateng kalangan masyarakat indonesia. lajeng ing 2002, afc nyuwun Indonesia kagem nggelar kejuaran ppiala asia<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|archive-url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|access-date=2026-04-28}}</ref> wonten ing Indonesia, futsal inggih menika perangan ingkang mboten terpisahkan saking pssi (persatuan bal-balan sedaa Indonesia). Futsal rumiyinipun wonten ing andhaping naungan bfn (badan futsal nasional), inggih meniks] setunggaling badan ingkang sampun yasa lan ngembangaken futsal wonten Indonesia.<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|access-date=2026-04-28}}</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Bal-balan|*]] {{ulah raga-stub}} iv2rony5ajtj1u93fvuxha8qfnxd62u 1747812 1747808 2026-04-28T03:15:30Z ~2026-25695-75 72372 Nambahi utara 1747812 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Jogo UFF - Abril 2008.JPG|thumb|25o px| Futsal]] '''Futsal''' ya iku [[ulah raga]] kang migunakaké bal kang dimainaké tim kang cacahé loro.<ref name="internet1"/> Saben tim futsal cacahé [[lima]] juru main.<ref name="internet1"/> Futsal ancasé nglebokaké bal ing gawang lawan main kanthi manipulasi lan mainaké [[bal]] nganggo sikil. Saliyané juru main utama, saben regu uga nduwé juru main cadhangan.<ref name="internet1"/> [[Lapangan futsal]] diwatesi [[garis]], dudu [[nét]] utawa [[papan]].<ref name="internet1"/> Istilah ''futsal'' iku kalebu istilah internasional.<ref name="internet1"/> Futsal asalé saka basa [[Spanyol]] utawa [[Portugis]] ya iku [[futbol]] lan sala.<ref name="internet1"/> Futsal kalebu ulah raga ''indoor'' tegesé ing njero ruangan.<ref name="internet1">[http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm holisticsoccer.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408235033/http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm |date=2011-04-08 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Futsal dadi idola tumrap wong kang seneng ulah raga mligi bocah [[enom]].<ref name="internet2"/> Saliyané iku futsal uga wis dadi gaya urip (''[[Lifestyle Network|lifestyle]]'') kanggoné wong-wong saka [[pejabat]], pekerja kantoran, [[karyawan]], [[guru]], [[mahasiswa]], bocah [[SMA]], nganti tukang ojek. Akèh juru main bal kang misuwur ing dunya kang mauné uga seneng futsal, kaya ta [[Pele]], [[Maradona]], [[Romario]], [[Zico]].<ref name="internet2"/> Saiki lapangan futsal uga kena kanggo [[bisnis]].<ref name="internet2"/> Carané nyéwakaké [[lapangan]] futsal karo wong-wong kang arep main futsal.<ref name="internet2">[http://guruulah raga.com/futsal/sejarah-futsal.ari guruulah raga.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> == Sajarah == Futsal diciptakaké ing [[Montevideo]], [[Uruguay]] taun [[1930]].<ref name="internet3"/> Déné kang nyiptaakae futsal jenenge [[Juan Carlos Ceriani]].<ref name="internet3"/> Futsal kang unik iki olèh kawigatèn saka [[Amérika Kidul]] khususé [[Brasil]] dadi pusat futsal sadonya.<ref name="internet3"/> Futsal saiki dimainake lan éntuk saka pangayoman saka [[Fédération Internationale de Football Association]] ing donya, saka [[Éropah]] nganti [[Amérika Tengah]] lan [[Amérika Lor]] lan [[Afrika]], [[Asia]], lan [[Oséania]].<ref name="internet3"/> Tetandhingan [[internasional]] kang sepisanan dianakaké ing taun [[1965]].<ref name="internet3"/> Nalika semana [[Paraguay]] kang dadi juwara ing [[Piala]] Amérika Selatan kang sepisanan.<ref name="internet3"/> [[Enem]] tetandhingan sawisé iku kang diadani nganti taun [[1979]] uga dimenangaké [[Brasil]].<ref name="internet3"/> Brasil uga menangaké Piala [[Pan Amérika]] kang sepisanan ing taun [[1980]] lan tetep dadi juara ing taun [[1984]].<ref name="internet3">[http://gressports.com/sejarahfutsal.php gressports.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817125230/http://gressports.com/sejarahfutsal.php |date=2011-08-17 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Sawentawis, futsal mlebet dhateng indonesia ing 1998-1999. Nanging, nembe warsa 2000-an, futsal wiwit dipuntepangaken dhateng kalangan masyarakat indonesia. Lajeng ing 2002, afc nyuwun Indonesia kagem nggelar kejuaran piala asia<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|archive-url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|access-date=2026-04-28}}</ref> Wonten ing Indonesia, futsal inggih menika perangan ingkang mboten terpisahkan saking pssi (persatuan bal-balan sedaa Indonesia). Futsal rumiyinipun wonten ing andhaping naungan bfn (badan futsal nasional), inggih menika setunggaling badan ingkang sampun yasa lan ngembangaken futsal wonten Indonesia.<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|access-date=2026-04-28}}</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Bal-balan|*]] {{ulah raga-stub}} 0opkxbm2a95zljj30kz1dd18lm5ezlm 1747815 1747812 2026-04-28T03:17:08Z ~2026-25695-75 72372 Nambahi ukara 1747815 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Jogo UFF - Abril 2008.JPG|thumb|25o px| Futsal]] '''Futsal''' ya iku [[ulah raga]] kang migunakaké bal kang dimainaké tim kang cacahé loro.<ref name="internet1"/> Saben tim futsal cacahé [[lima]] juru main.<ref name="internet1"/> Futsal ancasé nglebokaké bal ing gawang lawan main kanthi manipulasi lan mainaké [[bal]] nganggo sikil. Saliyané juru main utama, saben regu uga nduwé juru main cadhangan.<ref name="internet1"/> [[Lapangan futsal]] diwatesi [[garis]], dudu [[nét]] utawa [[papan]].<ref name="internet1"/> Istilah ''futsal'' iku kalebu istilah internasional.<ref name="internet1"/> Futsal asalé saka basa [[Spanyol]] utawa [[Portugis]] ya iku [[futbol]] lan sala.<ref name="internet1"/> Futsal kalebu ulah raga ''indoor'' tegesé ing njero ruangan.<ref name="internet1">[http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm holisticsoccer.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408235033/http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm |date=2011-04-08 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Futsal dadi idola tumrap wong kang seneng ulah raga mligi bocah [[enom]].<ref name="internet2"/> Saliyané iku futsal uga wis dadi gaya urip (''[[Lifestyle Network|lifestyle]]'') kanggoné wong-wong saka [[pejabat]], pekerja kantoran, [[karyawan]], [[guru]], [[mahasiswa]], bocah [[SMA]], nganti tukang ojek. Akèh juru main bal kang misuwur ing dunya kang mauné uga seneng futsal, kaya ta [[Pele]], [[Maradona]], [[Romario]], [[Zico]].<ref name="internet2"/> Saiki lapangan futsal uga kena kanggo [[bisnis]].<ref name="internet2"/> Carané nyéwakaké [[lapangan]] futsal karo wong-wong kang arep main futsal.<ref name="internet2">[http://guruulah raga.com/futsal/sejarah-futsal.ari guruulah raga.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> == Sajarah == Futsal diciptakaké ing [[Montevideo]], [[Uruguay]] taun [[1930]].<ref name="internet3"/> Déné kang nyiptaakae futsal jenenge [[Juan Carlos Ceriani]].<ref name="internet3"/> Futsal kang unik iki olèh kawigatèn saka [[Amérika Kidul]] khususé [[Brasil]] dadi pusat futsal sadonya.<ref name="internet3"/> Futsal saiki dimainake lan éntuk saka pangayoman saka [[Fédération Internationale de Football Association]] ing donya, saka [[Éropah]] nganti [[Amérika Tengah]] lan [[Amérika Lor]] lan [[Afrika]], [[Asia]], lan [[Oséania]].<ref name="internet3"/> Tetandhingan [[internasional]] kang sepisanan dianakaké ing taun [[1965]].<ref name="internet3"/> Nalika semana [[Paraguay]] kang dadi juwara ing [[Piala]] Amérika Selatan kang sepisanan.<ref name="internet3"/> [[Enem]] tetandhingan sawisé iku kang diadani nganti taun [[1979]] uga dimenangaké [[Brasil]].<ref name="internet3"/> Brasil uga menangaké Piala [[Pan Amérika]] kang sepisanan ing taun [[1980]] lan tetep dadi juara ing taun [[1984]].<ref name="internet3">[http://gressports.com/sejarahfutsal.php gressports.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817125230/http://gressports.com/sejarahfutsal.php |date=2011-08-17 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Sawentawis, futsal mlebet dhateng Indonesia ing 1998-1999. Nanging, nembe warsa 2000-an, futsal wiwit dipuntepangaken dhateng kalangan masyarakat Indonesia. Lajeng ing 2002, afc nyuwun Indonesia kagem nggelar kejuaran piala asia<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|archive-url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|access-date=2026-04-28}}</ref> Wonten ing Indonesia, futsal inggih menika perangan ingkang mboten terpisahkan saking PSSI (persatuan bal-balan sedaa Indonesia). Futsal rumiyinipun wonten ing andhaping naungan BFN (badan futsal nasional), inggih menika setunggaling badan ingkang sampun yasa lan ngembangaken futsal wonten Indonesia.<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|access-date=2026-04-28}}</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Bal-balan|*]] {{ulah raga-stub}} 092lzcrzvrhkruli1whlj5osziue5di 1747816 1747815 2026-04-28T03:18:43Z ~2026-25695-75 72372 Nambahi ukara 1747816 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Jogo UFF - Abril 2008.JPG|thumb|25o px| Futsal]] '''Futsal''' ya iku [[ulah raga]] kang migunakaké bal kang dimainaké tim kang cacahé loro.<ref name="internet1"/> Saben tim futsal cacahé [[lima]] juru main.<ref name="internet1"/> Futsal ancasé nglebokaké bal ing gawang lawan main kanthi manipulasi lan mainaké [[bal]] nganggo sikil. Saliyané juru main utama, saben regu uga nduwé juru main cadhangan.<ref name="internet1"/> [[Lapangan futsal]] diwatesi [[garis]], dudu [[nét]] utawa [[papan]].<ref name="internet1"/> Istilah ''futsal'' iku kalebu istilah internasional.<ref name="internet1"/> Futsal asalé saka basa [[Spanyol]] utawa [[Portugis]] ya iku [[futbol]] lan sala.<ref name="internet1"/> Futsal kalebu ulah raga ''indoor'' tegesé ing njero ruangan.<ref name="internet1">[http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm holisticsoccer.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408235033/http://www.holisticsoccer.com/futsal.htm |date=2011-04-08 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Futsal dadi idola tumrap wong kang seneng ulah raga mligi bocah [[enom]].<ref name="internet2"/> Saliyané iku futsal uga wis dadi gaya urip (''[[Lifestyle Network|lifestyle]]'') kanggoné wong-wong saka [[pejabat]], pekerja kantoran, [[karyawan]], [[guru]], [[mahasiswa]], bocah [[SMA]], nganti tukang ojek. Akèh juru main bal kang misuwur ing dunya kang mauné uga seneng futsal, kaya ta [[Pele]], [[Maradona]], [[Romario]], [[Zico]].<ref name="internet2"/> Saiki lapangan futsal uga kena kanggo [[bisnis]].<ref name="internet2"/> Carané nyéwakaké [[lapangan]] futsal karo wong-wong kang arep main futsal.<ref name="internet2">[http://guruulah raga.com/futsal/sejarah-futsal.ari guruulah raga.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> == Sajarah == Futsal diciptakaké ing [[Montevideo]], [[Uruguay]] taun [[1930]].<ref name="internet3"/> Déné kang nyiptaakae futsal jenenge [[Juan Carlos Ceriani]].<ref name="internet3"/> Futsal kang unik iki olèh kawigatèn saka [[Amérika Kidul]] khususé [[Brasil]] dadi pusat futsal sadonya.<ref name="internet3"/> Futsal saiki dimainake lan éntuk saka pangayoman saka [[Fédération Internationale de Football Association]] ing donya, saka [[Éropah]] nganti [[Amérika Tengah]] lan [[Amérika Lor]] lan [[Afrika]], [[Asia]], lan [[Oséania]].<ref name="internet3"/> Tetandhingan [[internasional]] kang sepisanan dianakaké ing taun [[1965]].<ref name="internet3"/> Nalika semana [[Paraguay]] kang dadi juwara ing [[Piala]] Amérika Selatan kang sepisanan.<ref name="internet3"/> [[Enem]] tetandhingan sawisé iku kang diadani nganti taun [[1979]] uga dimenangaké [[Brasil]].<ref name="internet3"/> Brasil uga menangaké Piala [[Pan Amérika]] kang sepisanan ing taun [[1980]] lan tetep dadi juara ing taun [[1984]].<ref name="internet3">[http://gressports.com/sejarahfutsal.php gressports.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817125230/http://gressports.com/sejarahfutsal.php |date=2011-08-17 }}(dipunundhuh tanggal 1 Juni 2011)</ref> Sawentawis, futsal mlebet dhateng Indonesia ing warsa 1998-1999. Nanging, nembe warsa 2000-an, futsal wiwit dipuntepangaken dhateng kalangan masyarakat Indonesia. Lajeng ing warsa 2002, afc nyuwun Indonesia kagem nggelar kejuaran piala asia<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|archive-url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|access-date=2026-04-28}}</ref> Wonten ing Indonesia, futsal inggih menika perangan ingkang mboten terpisahkan saking PSSI (persatuan bal-balan sedaa Indonesia). Futsal rumiyinipun wonten ing andhaping naungan BFN (badan futsal nasional), inggih menika setunggaling badan ingkang sampun yasa lan ngembangaken futsal wonten Indonesia.<ref>{{Cite web|url=https://news.ums.ac.id/id/media-online/pengertian-dan-sejarah-olahraga-futsal/|title=Pengertian dan Sejarah Olahraga Futsal|last=UMS|first=Humas|date=2023-03-06|website=Berita UMS|language=id|access-date=2026-04-28}}</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Bal-balan|*]] {{ulah raga-stub}} qrdvdkru11er6ezn50dnkcfjpdxzcb1 Taman Nasional Karimunjawa 0 76839 1747827 1650618 2026-04-28T04:41:17Z ~2026-25895-43 72379 Nambah Ukara 1747827 wikitext text/x-wiki {{Infobox Protected area | name = Taman Nasional Karimunjawa | iucn_category = II | image = Tanjung Gelam - Karimunjawa.jpg | caption = Tanjung Gelam, salah siji pasisir ing Karimunjawa | width = 250 | location = Kapuloan Karimunjawa, [[Kabupatèn Jepara]], [[Jawa Tengah]], [[Indonésia]] | nearest_city = [[Jepara]] <!-- | map = Java Topography | map_caption = Dunungé ing Jawa | map_width = 250 | label = '''Karimunjawa&nbsp;NP''' | label_position = top | lat_d = 5 | lat_m = 49 | lat_s = | lat_NS = S | long_d = 110 | long_m = 24 | long_s = | long_EW = E --> | area = 110.117 hektare (kalebu daratan)<ref name="dephut">{{cite web|url=http://www.dephut.go.id/INFORMASI/TN%20INDO-ENGLISH/tn_karimun.htm|title=Ministry of Forestry: Karimunjawa National Park (Indonesian)|publisher=Kementrian Kehutanan Republik Indonesia|accessdate=2010-01-18}}</ref> | established = 2001 | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = Kementrian Kehutanan }} '''Taman Nasional Karimunjawa''' yaiku gugusan kapuloan kang cacahé 22 pulo kang papané ana ing [[Sagara]] [[Jawa]], duwé amba 111.625 Ha.<ref name="dephut1">{{Cite web |url=http://www.tn-karimunjawa.net/ |title=Taman Nasional Karimunjawa, Jepara Indonesia www.tn-karimunjawa.net |access-date=2011-07-21 |archive-date=2011-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107061759/http://tn-karimunjawa.net/ |url-status=dead }}</ref> Taman nasional iki mapane ana ing utara Pulau Jawa, lan isih kalebu wilayah Kabupaten Jepara, Jawa Tengah. Taman Nasional Karimunjawa dikukuhaké dadi [[Cagar Alam]] Sagara karo SK Menhut No.123/Kpts-II/1986 kang sabanjuré nalika taun 1999 nanggo Dudutan Menhutbun No.78/Kpts-II/1999 Cagar Alam Karimunjawa lan perairan kiwa-tengené kang ambané 111.625 Ha diowah dadi Taman Nasional kanthi jeneng yaiku Taman Nasional Karimunjawa.<ref name="dephut1"/> Taun 2001 separo ambané kawasan Taman Nasional Karimunjawa yaiku ambané 110.117,30 Ha dikukuhaké dadi Kawasan Pelestarian Alam Perairan nanggo Dudutan Menhut No.74/Kpts-II/2001.<ref name="dephut1"/> Permasalahan kang ketok ana ing pengelolaan kawasan iki yaiku perlindungan [[ékosistem]] perairan sagara.<ref name="dephut1"/> Perkara iki disebabake amarga kawasan [[Karimunjawa]] dadi salah siji saka telu pusat perikanan kang dadi andalan ana ing [[Jawa Tengah]], lan faktane yaiku setengah saka penduduk Karimunjawa kang jumlahe punjul 8.800 jiwa duwé pakaryan dadi warigaluh kang nggantungake uripé marang sumber daya perikanan.<ref name="dephut1"/> Mula saka iku sumber daya perikanan dadi andalan ana ing pengembangan perekonomian ing kawasan iki.<ref name="dephut1"/> Permasalahan kang ana yaiku disebabake amarga ana ing pamanfaatane sumber daya perikanan kang cenderung ''over'' mligi ana ing [[iwak]] jinis [[pelagis]] cilik, usaha penangkapan iwak kang ngrusak ékosistem terumbu karang yaiku kanthi nganggo [[apotas]] utawa [[sianida]] lan uga jaring kang bisa ngrusak [[terumbu karang]].<ref name="dephut1"/> Saiki Taman Nasional Karimunjawa dikelola déning Balai Taman Nasional Karimunjawa kanthi tugas mligi yaiku pengelolaan ékosistem kawasan Taman Nasional Karimunjawa kanggo tujuan konservasi Sumber Daya Alam Hayati lan Ekosistem miturut peraturan perundangan kang berlaku.<ref name="dephut1"/> == Cathetan suku == {{reflist}} {{Taman nasional ing Indonésia}} [[Kategori:Taman nasional ing Indonésia|Karimunjawa]] [[Kategori:Jawa]] {{Stub}} 1fc5tvkz6w58hqwrzvq2mfd2o0ilf04 Tlaga Rawa Pening 0 77661 1747790 1660612 2026-04-28T02:56:39Z Ucrit27 72363 /*Cathetan suku */nambahi ukara 1747790 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | lake_name = Tlaga Rawa Pening | image_lake = Rawa Pening Central Java.jpg | alt_lake = Rawa Pening reflects the clouds in its still water | caption_lake = Tlaga Pening ing taun 2008 | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | coords = {{coord|7|17|S|110|26|E|region:ID_type:waterbody|display =inline,title}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = Indonésia | length = | width = | area = {{convert|2500|to|2670|ha|km2 sqmi}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Eichhornia-begroeiing van moeras Rawa Pening bij Ambarawa Midden-Java TMnr 10006126.jpg|thumb|[[Enceng gondhok]] ing Rawa Pening (taun 1918)]] '''Rawa Pening''' ("pening" asalé saka tembung "bening") ya iku tlaga kang uga dadi papan plesiran kang ana ing [[Kabupatèn Semarang]], [[Jawa Tengah]].<ref name="internet1">[http://www.voltras.net/story/erna/legenda-rawa-pening Legenda Rawa Pening ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809115417/http://www.voltras.net/story/erna/legenda-rawa-pening |date=2011-08-09 }} (Dipuntingali tanggal 2 Agustus 2011)</ref> Ambane 2.670 [[hektare]], panggonane ana ing wewengkon Kacamatan [[Ambarawa, Semarang|Ambarawa]], [[Bawen, Semarang|Bawen]], [[Tuntang, Semarang|Tuntang]], lan [[Banyubiru, Semarang|Banyubiru]].<ref name="internet1"/> Rawa Pening panggone ing cekungan paling ngisor pèrèng [[Gunung Merbabu]], [[Gunung Telomoyo]], lan [[Gunung Ungaran]].<ref name="internet1"/> Tlaga iki pernah kadadéan banyune ngganti asat.<ref name="internet1"/> Pernah dadi panggonan kanggo golèk iwak, saiki arep kabèh ketutup tuwuhan [[eceng gondok]].<ref name="internet1"/> Enceng gondok iki uga wis nutupi [[Kali Tuntang]], paling akèh pérangan pinggir.<ref name="internet1"/> Kanggo ngresiki enceng gondok utawa [[spésies invasif]] iki dilakokake kanthi cara ngresiki sarta diiadakake pelatihan gunané eceng gondok kanggo kerajinan.<ref name="internet1"/> Asil kerajinane wis bisa dikirim tekan luar negeri kayata Amerika, Australia, lan Swiss. Menurut legenda, Rawa Pening kadadéan saka lubere banyu kang mili saka tilas dudutan sada utawa ing basa Indonésia diarani [[lidi]] kang dilakokake déning [[Baru Klinthing]].<ref name="internet2">[http://www.bpdas-pemalijratun.net/index.php?option=com_content&view=article&id=37:rawa-pening&catid=16:eko-wisata&Itemid=27 RAWA PENING ]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Dipuntingali tanggal 2 Agustus 2011)</ref> Carita Baru Klinthing kang maleh dadi bocah cilik kang lagi lara lan ambune amis, saéngga orra bisa ditampa déning masarakat amarga awake kang kebak borok lan ambune kang amis.<ref name="internet2"/> Nanging akhire Baru Klinthing iki mau ditulung déning randha kang wis tuwa.<ref name="internet2"/> Tlaga rawa pening iki disenengi déning para wisata kanggo obyek wisata pemancingan lan kanggo ulah raga banyu.<ref name="internet2"/> Nanging saiki, para wong kang golèk iwak nganggo prau, praune angèl obah amarga akèhé tuwuhan enceng gondok.<ref name="internet2"/> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Kabupatèn Semarang]] ryxcbvwuoyj322l6ukfa83h1sfbo59s 1747801 1747790 2026-04-28T03:04:47Z Ucrit27 72363 Nambahi ukara 1747801 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | lake_name = Tlaga Rawa Pening | image_lake = Rawa Pening Central Java.jpg | alt_lake = Rawa Pening reflects the clouds in its still water | caption_lake = Tlaga Pening ing taun 2008 | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | coords = {{coord|7|17|S|110|26|E|region:ID_type:waterbody|display =inline,title}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = Indonésia | length = | width = | area = {{convert|2500|to|2670|ha|km2 sqmi}} | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | cities = | reference = }} [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Eichhornia-begroeiing van moeras Rawa Pening bij Ambarawa Midden-Java TMnr 10006126.jpg|thumb|[[Enceng gondhok]] ing Rawa Pening (taun 1918)]] '''Rawa Pening''' ("pening" asalé saka tembung "bening") ya iku tlaga kang uga dadi papan plesiran kang ana ing [[Kabupatèn Semarang]], [[Jawa Tengah]].<ref name="internet1">[http://www.voltras.net/story/erna/legenda-rawa-pening Legenda Rawa Pening ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809115417/http://www.voltras.net/story/erna/legenda-rawa-pening |date=2011-08-09 }} (Dipuntingali tanggal 2 Agustus 2011)</ref> Ambane 2.670 [[hektare]], panggonane ana ing wewengkon Kacamatan [[Ambarawa, Semarang|Ambarawa]], [[Bawen, Semarang|Bawen]], [[Tuntang, Semarang|Tuntang]], lan [[Banyubiru, Semarang|Banyubiru]].<ref name="internet1"/> Rawa Pening panggone ing cekungan paling ngisor pèrèng [[Gunung Merbabu]], [[Gunung Telomoyo]], lan [[Gunung Ungaran]].<ref name="internet1"/> Tlaga iki pernah kadadéan banyune ngganti asat.<ref name="internet1"/> Pernah dadi panggonan kanggo golèk iwak, saiki arep kabèh ketutup tuwuhan [[eceng gondok]].<ref name="internet1"/> Enceng gondok iki uga wis nutupi [[Kali Tuntang]], paling akèh pérangan pinggir.<ref name="internet1"/> Kanggo ngresiki enceng gondok utawa [[spésies invasif]] iki dilakokake kanthi cara ngresiki sarta diiadakake pelatihan gunané eceng gondok kanggo kerajinan.<ref name="internet1"/> Asil kerajinane wis bisa dikirim tekan luar negeri kayata Amerika, Australia, lan Swiss. Wujud kerajinane kui warna warna ana tas, sandal, kotak tisu, lan isih akeh warnane. Menurut legenda, Rawa Pening kadadéan saka lubere banyu kang mili saka tilas dudutan sada utawa ing basa Indonésia diarani [[lidi]] kang dilakokake déning [[Baru Klinthing]].<ref name="internet2">[http://www.bpdas-pemalijratun.net/index.php?option=com_content&view=article&id=37:rawa-pening&catid=16:eko-wisata&Itemid=27 RAWA PENING ]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Dipuntingali tanggal 2 Agustus 2011)</ref> Carita Baru Klinthing kang maleh dadi bocah cilik kang lagi lara lan ambune amis, saéngga orra bisa ditampa déning masarakat amarga awake kang kebak borok lan ambune kang amis.<ref name="internet2"/> Nanging akhire Baru Klinthing iki mau ditulung déning randha kang wis tuwa.<ref name="internet2"/> Tlaga rawa pening iki disenengi déning para wisata kanggo obyek wisata pemancingan lan kanggo ulah raga banyu.<ref name="internet2"/> Nanging saiki, para wong kang golèk iwak nganggo prau, praune angèl obah amarga akèhé tuwuhan enceng gondok.<ref name="internet2"/> Lan kudune saben seminggu sepisan kudu ana uwong sing ngresiki gulma enceng gondok supaya ora ngerusak ekosistem sing liyan. == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Kabupatèn Semarang]] ta984m580kn1mys7nu0qxcwh6fgwoyn Basukesti 0 80193 1747675 1697131 2026-04-27T14:41:37Z ~2026-24839-00 72300 1747675 wikitext text/x-wiki '''Prabu Basukesthi''' iku narendra ing [[Wiratha]]. Garwa prameswarine 2, yaiku [[Dewi Pancawati]] lan [[Dewi Sugandi]]. Patihe aran Patih [[Wakeswara]]. Senapatining wadyabala aran [[Arya Hawangga]]. Paraga iki arang kocap ing [[pakeliran]], kocape mung ing lakon laire [[Gareng]] lan [[Petruk]]. Critane: Prabu Basukesthi miyos siniwaka, diadhep Patih Wakiswara, Arya Hawangga, lan wadyabala. Ngrembug tata raharjaning praja. Ora antara suwe, katungka sowane Raden [[Manonbawa]] lan Raden [[Paridarma]] saka negara [[Gandara]]. Sawise ngaturake bulubekti lan raharjaning praja, banjur nyaosake kabar yen ing laladan pesisiran kambah buta saka tanah sabrang kang nggawe kisruh. Sang prabu banjur dhawuh marang patih lan wadyabala supaya mbuktekake kanthi sikep siyaganing perang. Kacarita ing praja [[Nusasardula]], Prabu [[Kala Singarudra]] kaadhep putrane 2, yaiku [[Kala Singanebak]] lan [[Kala Singasinga]], Patih [[Sardulayaksa]] lan wadya buta pepak, ngrembug bab anggone nggelar [[jajahan]], nelukake para [[raja]]. Prabu Singarudra banjur utusan putrane 2 kang sekti mandraguna. Putra 2 matur sendika banjur budhal. Sapungkure Kala Singanebak lan Kala Singasinga, Prabu Singarudra nimbali [[Ditya Parangbarong]] supaya ngawat awati putrane sakloron, nganti wadyabala. Ing Pertapan [[Saptaharga]], Resi [[Manumayasa]] lenggah ing pacrabakan, diadhep [[Semar]], [[Bagong]], para [[cantrik]], lan [[magersari]], nampa sowane [[Puthut Supalawa]] kang isih turase [[Bathara Bayu]]. Ngrembug babagan tetanen ing [[sawah]] lan pategalan. Sang resi banjur tindak menyang sawah kadherekake Semar lan Bagong, dene Puthut Supalawa kedhawuhan njaga pertapan. Ing tengah dalan, kepapag wadya buta saka Nusasardula. Sawise perang, wadya buta tumpes tapis. [[Togog]] lan [[Bilung]] lumayu atur palapuran marang Kala Singanebak lan Kala Singasinga yen wadya buta tumpes tapis mungsuh Resi Manumayasa. Kala Singanebak lan Kala Singasinga nesu banget, nuli goleki Resi Manumayasa. Sawise ketemu, dadi perang. Sang resi kalah perange, banjur lumayu menyang pertapan dioyak buta 2. Sawise tekan lan crita kahanane marang Puthut Supalawa, Puthut Supalawa banjur atur priksa, yen ing pinggire [[Sendhang Pawitra]], ing ereng-erenge [[Wukir Retawu]], ana [[wit garu]] kang wis anggegregi saiki kari dhangkele lan ambune wangi. Manut wecaning Bathara Bayu, menawa Wukir Retawu ketaman bebaya, dhangkel kayu garu mau bisa mrantasi gawe. Semar enggal mbedhol dhangkel kayu garu, dimantrani satemah dadi manungsa, nanging sarwa kuciwa. Dijenengi Nala Gareng (nala:ati, gareng:garu ing, dadi tegese manahing/ atining kayu garu. Gareng banjur maju mungsuh Kala Singanebak lan Kala Singasinga, rame banget perange. Banjur buta loro iku bisa disirnakake Gareng. Gareng banjur diaku putra Semar, luwih tuwa tinimbang Bagong, amarga Bagong isih mbocahi. Nalika Prabu Kala Singarudra nglurugi Wiratha, wadya Wiratha kalah perange. Prabu Basukesthi linggar saka praja bareng patihe. Ing dalan ketemu Puthut Supalawa, dijaluki pitulung sang prabu. Sawise sarujuk, Puthut Supalawa banjur perang rame mungsuh Prabu Kala Singarudra lan Patih Sardulayaksa. Wusana, ratu lan patihe bisa disirnakake Puthut Supalawa. {{URUTANBAKU:Prabu Basukesthi}} [[Kategori:Paraga wayang]] == Kapethik Saking == Mulyantara.2019. ''Majalah Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang). Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 9sx12n8agz59ei6uvpvi951i14g07ky 1747776 1747675 2026-04-27T21:28:03Z Meursault2004 3 /*Kapethik saka */ 1747776 wikitext text/x-wiki '''Prabu Basukesthi''' iku narendra ing [[Wiratha]]. Garwa prameswarine 2, yaiku [[Dewi Pancawati]] lan [[Dewi Sugandi]]. Patihe aran Patih [[Wakeswara]]. Senapatining wadyabala aran [[Arya Hawangga]]. Paraga iki arang kocap ing [[pakeliran]], kocape mung ing lakon laire [[Gareng]] lan [[Petruk]]. Critane: Prabu Basukesthi miyos siniwaka, diadhep Patih Wakiswara, Arya Hawangga, lan wadyabala. Ngrembug tata raharjaning praja. Ora antara suwe, katungka sowane Raden [[Manonbawa]] lan Raden [[Paridarma]] saka negara [[Gandara]]. Sawise ngaturake bulubekti lan raharjaning praja, banjur nyaosake kabar yen ing laladan pesisiran kambah buta saka tanah sabrang kang nggawe kisruh. Sang prabu banjur dhawuh marang patih lan wadyabala supaya mbuktekake kanthi sikep siyaganing perang. Kacarita ing praja [[Nusasardula]], Prabu [[Kala Singarudra]] kaadhep putrane 2, yaiku [[Kala Singanebak]] lan [[Kala Singasinga]], Patih [[Sardulayaksa]] lan wadya buta pepak, ngrembug bab anggone nggelar [[jajahan]], nelukake para [[raja]]. Prabu Singarudra banjur utusan putrane 2 kang sekti mandraguna. Putra 2 matur sendika banjur budhal. Sapungkure Kala Singanebak lan Kala Singasinga, Prabu Singarudra nimbali [[Ditya Parangbarong]] supaya ngawat awati putrane sakloron, nganti wadyabala. Ing Pertapan [[Saptaharga]], Resi [[Manumayasa]] lenggah ing pacrabakan, diadhep [[Semar]], [[Bagong]], para [[cantrik]], lan [[magersari]], nampa sowane [[Puthut Supalawa]] kang isih turase [[Bathara Bayu]]. Ngrembug babagan tetanen ing [[sawah]] lan pategalan. Sang resi banjur tindak menyang sawah kadherekake Semar lan Bagong, dene Puthut Supalawa kedhawuhan njaga pertapan. Ing tengah dalan, kepapag wadya buta saka Nusasardula. Sawise perang, wadya buta tumpes tapis. [[Togog]] lan [[Bilung]] lumayu atur palapuran marang Kala Singanebak lan Kala Singasinga yen wadya buta tumpes tapis mungsuh Resi Manumayasa. Kala Singanebak lan Kala Singasinga nesu banget, nuli goleki Resi Manumayasa. Sawise ketemu, dadi perang. Sang resi kalah perange, banjur lumayu menyang pertapan dioyak buta 2. Sawise tekan lan crita kahanane marang Puthut Supalawa, Puthut Supalawa banjur atur priksa, yen ing pinggire [[Sendhang Pawitra]], ing ereng-erenge [[Wukir Retawu]], ana [[wit garu]] kang wis anggegregi saiki kari dhangkele lan ambune wangi. Manut wecaning Bathara Bayu, menawa Wukir Retawu ketaman bebaya, dhangkel kayu garu mau bisa mrantasi gawe. Semar enggal mbedhol dhangkel kayu garu, dimantrani satemah dadi manungsa, nanging sarwa kuciwa. Dijenengi Nala Gareng (nala:ati, gareng:garu ing, dadi tegese manahing/ atining kayu garu. Gareng banjur maju mungsuh Kala Singanebak lan Kala Singasinga, rame banget perange. Banjur buta loro iku bisa disirnakake Gareng. Gareng banjur diaku putra Semar, luwih tuwa tinimbang Bagong, amarga Bagong isih mbocahi. Nalika Prabu Kala Singarudra nglurugi Wiratha, wadya Wiratha kalah perange. Prabu Basukesthi linggar saka praja bareng patihe. Ing dalan ketemu Puthut Supalawa, dijaluki pitulung sang prabu. Sawise sarujuk, Puthut Supalawa banjur perang rame mungsuh Prabu Kala Singarudra lan Patih Sardulayaksa. Wusana, ratu lan patihe bisa disirnakake Puthut Supalawa. {{URUTANBAKU:Prabu Basukesthi}} [[Kategori:Paraga wayang]] == Kapethik saka == * Mulyantara.2019. ''Majalah Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang). Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 9pmk5mdfta23fkyek0ttb77yqgynhl7 Kreteg Kutai Kartanegara 0 83219 1747838 1657237 2026-04-28T10:54:04Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747838 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bridge |bridge_name = Kreteg Kutai Kartanagara ing Martadipura |image = Jembatan Kutai Kartanagara (2).jpg |caption = Kreteg Kutai Kartanagara sadurungé ambrol ing tanggal 26 November 2011 |official_name = Kreteg Kutai Kartanagara |carries = kendaraan R4, R2, dan pejalan kaki |crosses = [[Kali Mahakam]] |locale = [[Kutai Kartanagara]], [[Kalimantan Wétan]] |maint = |id = |design = |mainspan = 270 mèter |length = 710 mèter |width = |height = |load = |clearance = |below = |traffic = |begin = [[1995]] |complete = [[2001]] |open = |closed = 26 November 2011 (amarga ambrol) |toll = Rp1.000 (lan sabanjuré digratisake) |map_cue = |map_image = |map_text = |map_width = |coordinates = |lat = -0.444433 |long = 117.00288 }} '''Kreteg Kutai Kartanagara''' iku kreteg kang ngelewati [[kali Mahakam]] uga kagolong kreteg gantung kang paling dawa ing [[Indonésia]]. Kreteg Kutai duwé dawa tanpa saka tengah kanthi dawa 270 mèter, saka gunggungé dawa kreteg 710 [[mèter]].<ref>[http://www.indoplaces.com/mod.php?mod=indonesia&op=view_region&regid=2006 Indoplaces - Jembatan Kartanagara]</ref> Kreteg Kutai Kartanagara ngubungake antara [[kutha]] [[Tenggarong, Kutai Kartanagara|Tenggarong]] déning kacamatan [[Tenggarong Seberang, Kutai Kartanagara|Tenggarong Seberang]] kang tumuju ing [[Kutha Samarinda]]. Minangka diresmikake ing awal taun 2002, kreteg iki dijenengi '''Kreteg Gerbang Dayaku''' kang dijupuk saka slogan pambangunan kang digagas déning panjenengané [[bupati]] Kutai Kartanagara ya iku [[Syaukani Hasan Rais]]. Ing mangsa Syaukani wis lengser keprabon, kreteg iku diganti jeneng dadi Kreteg Kutai Kartanagara ing Martadipura utawa Kreteg Kartanagara. Kreteg iki uga minangka aksès tumuju kutha [[Samarinda]] utawa suwaliké kang bisa ditempuh mung watara 30 menit. Ngliwati Kreteg Gerbang Dayaku Kutai Kartanagara ana sesawangan ya iku [[pulo]] cilik kang misahaké Tenggarong lan Kacamatan Tenggarong Seberang, ya iku [[Pulo Kumala]], sawijining pulo kang wis disulap dadi Kawasan Wisata Rekreasi. Ing kawasan Kreteg Kutai Kartanagara uga ana [[Jam Bentong]] kang wujud tugu kanthi taman asri yèn dideleng saka dhuwur kreteg. Ing sacedhaké kreteg dibangun sarana ulah raga pènèk dhindhing. Kreteg Kartanagara kagolong kreteg kaloro kang dibangun nyebrang [[Kali]] Mahakam sawisé [[Kreteg Mahakam]] ing [[Samarinda]] saéngga akèh kang njebutake kanthi jeneng '''Kreteg Mahakam II'''. Saliyané iku, kreteg iki misuwur kathi sesebutan [[Kreteg Golden Gate|Golden Gate]] [[Kalimantan]] amarga wangun memper Kreteg Golden Gate kang ana ing [[San Fransisco]], [[Amérikah Sarékat]].Kreteg iki wiwit dibangun ing [[taun]] [[1995]] lan rampung ing taun 2001 déning kontraktor PT Hutama Karya<ref>[http://www.theindonesiatoday.com/People/People/kutai-kartanagara-bridge-collapsed/News Kutai Kartanagara Bridge Collapsed]{{Pranala mati|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Diakses pada 26 November 2011</ref> kang nangani proyek pambangunan kreteg mau. Kreteg iki ambrol ing tanggal 26 November 2011 tabuh 16.20 wektu saenggonref>[http://nasional.vivanews.com/news/read/267525-jembatan-tenggarong-runtuh-saat-ramai VIVANews - Jembatan Tenggarong Runtuh Saat Ramai]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Diakses pada 26 November 2011</ref>. == Ambruk == Ing tanggal [[26 November]] [[2011]] tabuh 16.20 wektu saenggon, kreteg Kutai Kartanagara ambrol lan rubuh.<ref>[http://nasional.vivanews.com/news/read/267525-jembatan-tenggarong-runtuh-saat-ramai VIVANews - Jembatan Tenggarong Runtuh Saat Ramai]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Diaksès 26 November 2011</ref> Puluhan tetunggangan kang pinuju ana ing sandhuwuring jreteg kecemplung Kali Mahakam. 18 jiwa tiwas lan puluhan tatu lan dirawat ing RSUD Aji Muhammad Parikesit<ref>[http://regional.kompas.com/read/2011/11/29/08274529/Inilah.Identitas.13.dari.18.Korban.di.Mahakam Artikel: Inilah Identitas 13 dari 18 Korban di Mahakam di kompas.com 29 November 2011]</ref>. == Gladri == {{gallery |title=Galeri Kreteg Kutai Kartanagara sawisé ambrol |File:Tampak dari jalan utama.jpg|altN=Alt text|Katon saka dalan utama |File:Sisa badan jalan.jpg|altN=Alt text|Sisa badan dalan |File:Sisi utara jembatan.jpg|altN=Alt text|Sisih lor kreteg |File:The pillar after collapsed.jpg|altN=Alt text|Cagak kreteg sawisé ambrol }} == Rujukan == {{reflist}} == Pranala njaba == * [http://www.kutaikartanagara.com/gallery/tgr.html/ Gambar Jembatan Kartanagara saat di malam hari]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kutaikartanagarakab.go.id/index.php/tourism/jembatan_kutai_kartanagara/ Jembatan Kutai Kartanagara di www.kutaikartanagarakab.go.id]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://medan.tribunnews.com/2011/11/26/inilah-foto-jembatan-tenggarong-yang-roboh Foto-foto Jembatan Tenggarong yang Roboh] {{DEFAULTSORT:Kutai Kartanagara}} [[Kategori:Kreteg]] [[Kategori:Kreteg ing Indonésia]] [[Kategori:Kreteg ing Kalimantan Wétan]] [[Kategori:Kabupatèn Kutai Kartanagara]] {{yasan-stub}} blqtvidqvtm44kv3j6hs6kanyfg6987 Kategori:Film taun 1952 14 86471 1747738 1110536 2026-04-27T21:16:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1952]] menyang [[Kategori:Film taun 1952]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110536 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1952 films}} {{filmyr|195|2}} 78yut8c2r4o2co8e8na5ooq2cgscs9l Mandrapati 0 86772 1747663 1438493 2026-04-27T14:17:07Z ~2026-24839-00 72300 njangkepi supaya luwih endah lan jangkep 1747663 wikitext text/x-wiki {{URUTANBAKU:Prabu Mandrapati}} [[Kategori:Paraga wayang]] '''Prabu Mandrapati''' (Hartadriya) iku ratu ing Mandaraka kang kaping 3. Negara Mandaraka (negara Madra), dumunung ing tanah [[Madras]] ([[Indhi|India]]). Ratu Mandaraka kang sepisanan jejuluk [[Prabu Sriyati]] (putrane [[Manumayasa|Begawan Manumayasa]] lan [[Dewi Kaniraras|Dewi Kaniraras/Retnawati]]). Ratu Mandaraka kang kapindho jejuluk [[Prabu Hartati]] (Mandrakumara). Prabu Mandrapati kagungan putra loro, yaiku: [[Salya|Raden Narasoma]] lan [[Madrim|Dewi Madri]] (Dewi Madrim). Tembung "Madri" iku salugune mengku teges putri ing Madra. Salaras karo tegese tembung Pancali (putri ing [[Pancala]]: [[Drupadi|Dewi Drupadi]]) lan Maithili (putri ing [[Mithila]]/Manthili: [[Sinta|Dewi Sinta]]). Kacarita Raden Narasoma kang ditundhung minggat dening ramane, amarga nalika ditari krama, wangsulane gelem palakrama yen karo putri sing pasuryane jibles ibune. Saiki Narasoma bali nggandheng putri sing asale saka Pertapan Argabelah, jenenge [[Endang Pujawati|Dewi Pujawati]], putrane [[Begawan Bagaspati]]. "Yen ngono, Dewi Pujawati iki isih klebu sedulurmu cedhak. Iki prunanku dhewe. Yayi Bagaspati kang nalika timure kekasih Raden Angganaputra iku kadangku nom. Wis suwe banget ora ketemu, kapang banget rasane penggalihku. Mula Narasoma, enggala tata-tata ndherekake tindake rama manggihi Yayi Bagaspati," ngendikane Prabu Mandrapati. Prabu Mandrapati banjur crita, "Biyen ana satriya mudha telu, tunggal rama ibu, yaiku Raden Angganapati, Raden Angganaputra, lan Raden Angganamurti. Katelune dadi srayaning dewa nyirnakake rerusuh ing marcapada lan Suralaya. Lamun kasil bakal kaparingan nugraha widadari. Kang kaduga ngentasi karya mung satriya ingkang panenggak iya Angganaputra. Mula [[Bathara Guru|Sang Hyang Jagadnata]] tedhak ngejawantah manggihi Angganaputra. Kadhawuhan milih widadari siji antarane widadari telu sing ndherekake tindake. Angganaputra maspadakake widadari telu iku. Sawise titi pamawase, matur marang Sang Hyang Jagadnata yen pilihane [[Dewi Uma|Bathari Uma]]. Sang Hyang Jagadnata kaget, amarga Bathari Uma iku calon garwane. Sang Hyang Jagadnata ora marengake. Angganaputra puguh ing karsa. Ature semu ngoso, satemah gawe dukane Sang Hyang Jagadnata. Angganaputra disepatani dadi buta. Sanalika ilang sipating satriya bagus, dadi buta. Angganamurti mulat kangmase wujud buta, sanalika muntap murinani. Angganamurti disepatani dadi manuk cekaklak. Angganaputra lan Angganamurti banjur padha nyuwun pangapura lan nyuwun ruwat. Sang Hyang Jagadnata paring dhawuh supaya Angganaputra mandhita ing Argabelah, peparab Begawan Bagaspati. Dene Angganamurti dadi klangenan Suralaya." Kaya kadhodhog dhadhane Raden Narasoma. Sanalika pasuryane pucet. Nuli ature, "Nuwun sewu Kangjeng Rama, yektosipun Paman Bagaspati sampun seda." Kaget Sang Prabu, banjur ndangu sabab musababe Begawan Bagaspati seda. Raden Narasoma matur blaka yen sedane Sang Begawan amarga saka panyuwune Narasoma. Narasoma seneng marang Dewi Pujawati, nanging ora seneng duwe maratuwa wujud buta. Ature Narasoma njalari dukane Prabu Mandrapati. Narasoma ditundhung minggat maneh. Dewi Pujawati ora pareng ndherek. == Kapethik saking == Mulyantara.2020.''Majalah Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang).Yogyakarta: Jaka Lodhang Press [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 7b094h5whtzmyc76pl83hp4tegv0g3r 1747665 1747663 2026-04-27T14:22:18Z ~2026-24839-00 72300 /* Kapethik saking */ 1747665 wikitext text/x-wiki {{URUTANBAKU:Prabu Mandrapati}} [[Kategori:Paraga wayang]] '''Prabu Mandrapati''' (Hartadriya) iku ratu ing Mandaraka kang kaping 3. Negara Mandaraka (negara Madra), dumunung ing tanah [[Madras]] ([[Indhi|India]]). Ratu Mandaraka kang sepisanan jejuluk [[Prabu Sriyati]] (putrane [[Manumayasa|Begawan Manumayasa]] lan [[Dewi Kaniraras|Dewi Kaniraras/Retnawati]]). Ratu Mandaraka kang kapindho jejuluk [[Prabu Hartati]] (Mandrakumara). Prabu Mandrapati kagungan putra loro, yaiku: [[Salya|Raden Narasoma]] lan [[Madrim|Dewi Madri]] (Dewi Madrim). Tembung "Madri" iku salugune mengku teges putri ing Madra. Salaras karo tegese tembung Pancali (putri ing [[Pancala]]: [[Drupadi|Dewi Drupadi]]) lan Maithili (putri ing [[Mithila]]/Manthili: [[Sinta|Dewi Sinta]]). Kacarita Raden Narasoma kang ditundhung minggat dening ramane, amarga nalika ditari krama, wangsulane gelem palakrama yen karo putri sing pasuryane jibles ibune. Saiki Narasoma bali nggandheng putri sing asale saka Pertapan Argabelah, jenenge [[Endang Pujawati|Dewi Pujawati]], putrane [[Begawan Bagaspati]]. "Yen ngono, Dewi Pujawati iki isih klebu sedulurmu cedhak. Iki prunanku dhewe. Yayi Bagaspati kang nalika timure kekasih Raden Angganaputra iku kadangku nom. Wis suwe banget ora ketemu, kapang banget rasane penggalihku. Mula Narasoma, enggala tata-tata ndherekake tindake rama manggihi Yayi Bagaspati," ngendikane Prabu Mandrapati. Prabu Mandrapati banjur crita, "Biyen ana satriya mudha telu, tunggal rama ibu, yaiku Raden Angganapati, Raden Angganaputra, lan Raden Angganamurti. Katelune dadi srayaning dewa nyirnakake rerusuh ing marcapada lan Suralaya. Lamun kasil bakal kaparingan nugraha widadari. Kang kaduga ngentasi karya mung satriya ingkang panenggak iya Angganaputra. Mula [[Bathara Guru|Sang Hyang Jagadnata]] tedhak ngejawantah manggihi Angganaputra. Kadhawuhan milih widadari siji antarane widadari telu sing ndherekake tindake. Angganaputra maspadakake widadari telu iku. Sawise titi pamawase, matur marang Sang Hyang Jagadnata yen pilihane [[Dewi Uma|Bathari Uma]]. Sang Hyang Jagadnata kaget, amarga Bathari Uma iku calon garwane. Sang Hyang Jagadnata ora marengake. Angganaputra puguh ing karsa. Ature semu ngoso, satemah gawe dukane Sang Hyang Jagadnata. Angganaputra disepatani dadi buta. Sanalika ilang sipating satriya bagus, dadi buta. Angganamurti mulat kangmase wujud buta, sanalika muntap murinani. Angganamurti disepatani dadi manuk cekaklak. Angganaputra lan Angganamurti banjur padha nyuwun pangapura lan nyuwun ruwat. Sang Hyang Jagadnata paring dhawuh supaya Angganaputra mandhita ing Argabelah, peparab Begawan Bagaspati. Dene Angganamurti dadi klangenan Suralaya." Kaya kadhodhog dhadhane Raden Narasoma. Sanalika pasuryane pucet. Nuli ature, "Nuwun sewu Kangjeng Rama, yektosipun Paman Bagaspati sampun seda." Kaget Sang Prabu, banjur ndangu sabab musababe Begawan Bagaspati seda. Raden Narasoma matur blaka yen sedane Sang Begawan amarga saka panyuwune Narasoma. Narasoma seneng marang Dewi Pujawati, nanging ora seneng duwe maratuwa wujud buta. Ature Narasoma njalari dukane Prabu Mandrapati. Narasoma ditundhung minggat maneh. Dewi Pujawati ora pareng ndherek. == Kapethik saking == Mulyantara.2020.''Majalah Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang).Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 6j6adkkx3auy8bfo3x99c4s0ef0s4e6 1747780 1747665 2026-04-27T21:29:20Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747780 wikitext text/x-wiki {{URUTANBAKU:Prabu Mandrapati}} [[Kategori:Paraga wayang]] '''Prabu Mandrapati''' (Hartadriya) iku ratu ing Mandaraka kang kaping 3. Negara Mandaraka (negara Madra), dumunung ing tanah [[Madras]] ([[Indhi|India]]). Ratu Mandaraka kang sepisanan jejuluk [[Prabu Sriyati]] (putrane [[Manumayasa|Begawan Manumayasa]] lan [[Dewi Kaniraras|Dewi Kaniraras/Retnawati]]). Ratu Mandaraka kang kapindho jejuluk [[Prabu Hartati]] (Mandrakumara). Prabu Mandrapati kagungan putra loro, yaiku: [[Salya|Raden Narasoma]] lan [[Madrim|Dewi Madri]] (Dewi Madrim). Tembung "Madri" iku salugune mengku teges putri ing Madra. Salaras karo tegese tembung Pancali (putri ing [[Pancala]]: [[Drupadi|Dewi Drupadi]]) lan Maithili (putri ing [[Mithila]]/Manthili: [[Sinta|Dewi Sinta]]). Kacarita Raden Narasoma kang ditundhung minggat dening ramane, amarga nalika ditari krama, wangsulane gelem palakrama yen karo putri sing pasuryane jibles ibune. Saiki Narasoma bali nggandheng putri sing asale saka Pertapan Argabelah, jenenge [[Endang Pujawati|Dewi Pujawati]], putrane [[Begawan Bagaspati]]. "Yen ngono, Dewi Pujawati iki isih klebu sedulurmu cedhak. Iki prunanku dhewe. Yayi Bagaspati kang nalika timure kekasih Raden Angganaputra iku kadangku nom. Wis suwe banget ora ketemu, kapang banget rasane penggalihku. Mula Narasoma, enggala tata-tata ndherekake tindake rama manggihi Yayi Bagaspati," ngendikane Prabu Mandrapati. Prabu Mandrapati banjur crita, "Biyen ana satriya mudha telu, tunggal rama ibu, yaiku Raden Angganapati, Raden Angganaputra, lan Raden Angganamurti. Katelune dadi srayaning dewa nyirnakake rerusuh ing marcapada lan Suralaya. Lamun kasil bakal kaparingan nugraha widadari. Kang kaduga ngentasi karya mung satriya ingkang panenggak iya Angganaputra. Mula [[Bathara Guru|Sang Hyang Jagadnata]] tedhak ngejawantah manggihi Angganaputra. Kadhawuhan milih widadari siji antarane widadari telu sing ndherekake tindake. Angganaputra maspadakake widadari telu iku. Sawise titi pamawase, matur marang Sang Hyang Jagadnata yen pilihane [[Dewi Uma|Bathari Uma]]. Sang Hyang Jagadnata kaget, amarga Bathari Uma iku calon garwane. Sang Hyang Jagadnata ora marengake. Angganaputra puguh ing karsa. Ature semu ngoso, satemah gawe dukane Sang Hyang Jagadnata. Angganaputra disepatani dadi buta. Sanalika ilang sipating satriya bagus, dadi buta. Angganamurti mulat kangmase wujud buta, sanalika muntap murinani. Angganamurti disepatani dadi manuk cekaklak. Angganaputra lan Angganamurti banjur padha nyuwun pangapura lan nyuwun ruwat. Sang Hyang Jagadnata paring dhawuh supaya Angganaputra mandhita ing Argabelah, peparab Begawan Bagaspati. Dene Angganamurti dadi klangenan Suralaya." Kaya kadhodhog dhadhane Raden Narasoma. Sanalika pasuryane pucet. Nuli ature, "Nuwun sewu Kangjeng Rama, yektosipun Paman Bagaspati sampun seda." Kaget Sang Prabu, banjur ndangu sabab musababe Begawan Bagaspati seda. Raden Narasoma matur blaka yen sedane Sang Begawan amarga saka panyuwune Narasoma. Narasoma seneng marang Dewi Pujawati, nanging ora seneng duwe maratuwa wujud buta. Ature Narasoma njalari dukane Prabu Mandrapati. Narasoma ditundhung minggat maneh. Dewi Pujawati ora pareng ndherek. == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] lrirx36f49cpegpc09drcrgq6ks2emw Marica 0 87233 1747661 1616524 2026-04-27T13:37:42Z ~2026-24839-00 72300 1747661 wikitext text/x-wiki {{TMH Infobox| | Image = COLLECTIE TROPENMUSEUM Reliëf op de aan Shiva gewijde tempel op de Candi Lara Jonggrang oftewel het Prambanan tempelcomplex TMnr 10016190.jpg | Caption = Rama mburu Kala Marica kang nyamar dadi kidang. | Devanagari = मारीच | Nama = Kala Marica | Golongan = [[Buta]] | Ejaan_Sanskerta = Mārīca | Kitab =''[[Ramayana]]''; ''[[Purana]]'' | Orangtua = [[Tataka]] lan Sunda | Asal = [[Guwa Karang]] |Nama_lain=Marica, Ditya Marica|Aksara_Jawa=ꦢꦶꦠ꧀ꦪꦏꦭꦩꦫꦶꦕ}} '''Marica''' ([[Sanskerta]]: मारीच; Mārīcha) utawa '''Kala Marica''' utawa '''Ditya Kala Marica''' iku abdi kinasihe [[Rahwana|Prabu Dasamuka]]. Wujude buta lemu ginuk-ginuk, mripate kiyipan (kelipan), tutuke mrenges, siyunge ngarep dhewe nyrongat (kaya siyunge [[Buta Cakil]]). Mula yen [[dhalang]] ora nduwe wayange, nyilih wayang Cakil, rambute gimbal, jarike motif kambil secukil. Sugih akal, licik, pinter ngudhari prekara, mula kecaket ing ratu gustine. Kajaba iku, Kala Marica pinter mancala warna wujud apa wae. Dhangkane (papan dununge) ing [[Guwa Karang]], adoh saka Kedhaton Ngalengkadiraja. Tokoh iki mung tinemu ing wayang [[Ramayana]]. ==Rusuh ing Alas Dhandhaka lan Iguhe Kala Marica marang Dasamuka== Nalika Prabu Dasamuka antuk wadule [[Surpanaka|Dewi Sarpakenaka]] sing grumpung irunge, kang mratelakake yen [[Rama|Raden Rama]] lan garwane kang asmane [[Sinta|Dewi Sinta]] sarta [[Laksmana|Raden Laksmana]] padha mapan ing [[alas Dhandhaka]], ing mangka Dewi Sinta iku ayune prasasat widadari tumurun, [[Dewi Tari]], [[Dewi Kiswani]], lan [[Dewi Triwati]] kalah ayune. Sanalika Prabu Dasamuka banjur eling pangandikane [[Begawan Maruta]] duking nguni. "Dewi Sinta iki cetha panjanmane [[Wedawati|Dewi Sri Widawati]]. Saiki mapan ing alas Dhandhaka? Wah, kebeneran. Aku bakal klakon mondhong putri panjanmane Dewi Sri Widawati," batine Prau Dasamuka. Prabu Dasamuka banjur mijil saka dhatulaya, mabur mangalor. Sawise ngliwati samodra, banjur niyup ing madyaning alas, nedya ngupadi Kala Marica (Ditya Marica), kang mapan ing sajroning Guwa Karang. Sawise ketemu, Prabu Dasamuka pratela yen nedya menyang alas Dhandhaka, ndhusta Dewi Sinta. Kala Marica kadhawuhan mbiyantu. Kala Marica asung (aweh, weweh) iguh, "Gusti Prabu, supados karsa paduka ndhusta Dewi Sinta saged kalaksanan tanpa sambekala, kula badhe mancala warni kidang kencana, glibad-glibed wonten ing sacelakipun Sang Dewi. Menawi Dewi Sinta sumerep kula ingkang sampun awujud kidang kencana, temtu lajeng mothah dhateng Raden Rama, nyuwun dipuncepengaken kidang kencana. Raden Rama temtu lajeng tumandang ngoyak-oyak kula ngangkah sagedipun nyepeng, kanthi dipunbiyantu Raden Laksmana. Dados, Dewi Sinta kantun anggana (Ijen, dhewe). Salebetipun Rama kaliyan Laksmana ngoyak-oyak kula, punapa ingkang badhe paduka tindakaken tumanduk dhateng Sang Dewi Sinta kula sumanggaaken." Midhanget ature Kala Marica sanalika pasuryane Prabu Dasamuka katon bingar, "Iya Kala Marica, aku bakal nayogyani marang iguh pratikelmu iku." Prabu Dasamuka didherekake Kala Marica banjur menyang alas Dhandhaka. Satekane ing alas iku, Kala Marica banjur mancala warna (malih) kidang kencana, klintar-klinter ing sacedhake Dewi Sinta. Dene, Prabu Dasamuka singidan (ndhelik) ing gegrumbulan, ora adoh saka papane Dewi Sinta. Bener petungane Kala Marica. Bareng priksa wujuding kidang kencana (emas), Dewi Sinta mothah (merengek) marang Raden Rama supaya nyekelake kidang iku urip-uripan. {{ramayana}} [[Kategori:Wayang]] [[Kategori:Ramayana]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] {{stub}} [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 1g2w07qhdgnxehix6i2v9efx67vm9kx Universitas Pancasakti 0 91936 1747830 1675116 2026-04-28T05:00:27Z Nanopecel 72380 Papan Universitas Pancasakti (UPS) Tegal menika wonten ing Jl.Halmahera, No.KM, Mintaragen, Kota Tegal, Jawa Tengah. 1747830 wikitext text/x-wiki {{Infobox University |name = Universitas Pancasakti Tegal |image_name = |image_size = 150px |motto = |established = 1980 |type = [[Swasta]] |rector = [[Prof. Dr. Trijaka Kartana]] |city = [[Kota Tegal]] |state = [[Jawa Tengah]] |country = [[Indonesia]] |faculty =- |students =- |undergrad =- |postgrad =- |doctoral = 5 |profess = 1 |other = |campus = |website = http://www.upstegal.ac.id |footnotes = |address = |telephone = +62283 }} '''Universitas Pancasakti''' (UPS) [[Tegal]] ya iku sawijining [[perguruan tinggi]] swasta ing [[Jawa Tengah]] kang ana ing [[Kutha Tegal]]. Diadhekake ing tanggal [[1 Maret]] [[1980]]. Awale jenenge Universitas Pancasila Tegal (Akta Pendirian Nomor 26 Taun [[1979]]) kanthi harapan dadi [[Benteng]] [[Pancasila]] ing wewengkon Pantura khususé Eks [[Karesidenan]] [[Pekalongan]].<ref>InfoPantura: [http://www.infopantura.com/baca/pantura-hari-ini/2013/11/pendaftaran-program-pascasarjana-ups-tegal-dibuka/ Pendaftaran Program Pascasarjana UPS Tegal Dibuka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419195352/http://www.infopantura.com/baca/pantura-hari-ini/2013/11/pendaftaran-program-pascasarjana-ups-tegal-dibuka/ |date=2017-04-19 }}, dideleng 19 April 2017</ref><ref>Binasyifa: [http://www.binasyifa.com/029/83/25/profil-lengkap-universitas-panca-sakti-tegal.htm Profil Lengkap Universitas Panca Sakti Tegal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819134424/http://www.binasyifa.com/029/83/25/profil-lengkap-universitas-panca-sakti-tegal.htm |date=2017-08-19 }}, dideleng 19 April 2017</ref><ref>Jateng-TribunNews: [http://jateng.tribunnews.com/2015/05/22/tahun-2015-ini-universitas-pancasakti-tegal-buka-tiga-prodi-baru Tahun 2015 Ini, Universitas Pancasakti Tegal Buka Tiga Prodi Baru], dideleng 19 April 2017</ref><ref>BinaSwadaya: [http://binaswadaya.org/bs3/universitas-pancasakti-bawa-tegal-go-international/ Universitas Pancasakti Bawa Tegal ‘Go International’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420045211/http://binaswadaya.org/bs3/universitas-pancasakti-bawa-tegal-go-international/ |date=2017-04-20 }}, dideleng 19 April 2017</ref><ref>Suara Merdeka: [http://berita.suaramerdeka.com/ups-tegal-akan-buka-tiga-prodi-baru/ UPS Tegal akan buka tiga prodi baru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419193818/http://berita.suaramerdeka.com/ups-tegal-akan-buka-tiga-prodi-baru/ |date=2017-04-19 }}, dideleng 19 April 2017</ref> Salah sijiné dhosèn ing pawiyatan luhur iki ana sing naté kapilih minangka komisioner [[Komisi Kepolisian Nasional]] ya iku [[Hamidah Abdurrachman]]. Papan Universitas Pancasakti (UPS) Tegal menika wonten ing Jl.Halmahera, No.KM, Mintaragen, Kota Tegal, Jawa Tengah. == Fakultas dan Program Studi == ==== Fakultas Keguruan dan Ilmu Pendidikan (S-1) ==== * Bimbingan dan Konseling * Pendidikan Pancasila dan Kewarganagaraan * Pendidikan Ékonomi * Pendidikan Basa, Sastra Indonesia dan Daerah * Pendidikan Basa Inggris * Pendidikan Matematika * Pendidikan Teknik Wangunan ==== Fakultas Ilmu Sosial dan Ilmu Pulitik (S-1) ==== * Ilmu Papréntahan ==== Fakultas Perikanan (S-1) ==== * Pemanfaatan Sumberdaya Perikanan * Budidaya Perairan ==== Fakultas Ékonomi (S-1) ==== * Manajemen Perusahaan (S-1) * Akuntansi (S-1) * Manajemen Perpajakan (D-3) ==== Fakultas Hukum (S-1) ==== * Ilmu Hukum ==== Fakultas Teknik (S-1) ==== * Teknik Mesin (S-1) * Teknik Industri (S-1) * Teknik & Manajemen Industri (D-3) * Teknik Mesin (D-3) == Rujukan == {{reflist}} == Pranala njaba == * [http://www.upstegal.ac.id/ Situs Resmi UPS Tegal] * [http://www.suaramerdeka.com/harian/0709/12/pana.htm Suara Merdeka] {{DEFAULTSORT:Pancasakti}} [[Kategori:Perguruan tinggi di Jawa Tengah]] {{universitas-stub}} 0holkoqx6ynbxizchv9isxd49h5orzi Gunung Ceremai 0 93317 1747799 1656204 2026-04-28T03:01:52Z Jambul12 72364 nambahi dalan munggah gunung Ciremai 1747799 wikitext text/x-wiki {{rapèkaké}} {{Infobox mountain | name = Gunung Ceremai | photo = Ciremai.jpg | photo_caption = Gunung Ceremai saking arah Cigugur, Kuningan | elevation = 3078 m | prominence = | location = [[Jawa Barat]], [[Indonésia]] | coordinates = {{coord|6.53|S|108.24|E|type:mountain}} | topo = | type = | age = | last_eruption = | first_ascent = | easiest_route = }} '''Gunung Ceremai''' utawi wonten ingkang nyebat "Ciremai" inggih salah satunggaling [[gunung]] ingkang dumunung ing [[Indonésia]]. Miterat cathetan administratifipun, gunung Ceremai kalebet ing wewengkon tigang [[kabupatèn]], inggih punika [[Kabupatèn Cirebon]], [[Kabupatèn Kuningan]] lan [[Kabupatèn Majalengka]], [[Provinsi]] [[Jawa Barat]]. Cathetan geografisipun inggih pucukipun dumunung ing 6° 53' 30" LS lan 108° 24' 00" BT. Dhuwuripun Gunung Ceremai inggih kirang langkung 3.078 m saking nginggiling [[toya]] [[laut]].<ref name="internet 2">[http://suaranusantara.wordpress.com/2009/05/18/profil-gunung-ciremai/] PETA KAWASAN GUNUNG CEREMAI (dipunundhuh tanggal 11 Januari 2013)</ref> Gunung Ceremai inggih kalebet gunung paling inggil ingkang wonten ing Jawa Barat. Gunung Ceremai gadhah [[kawah]] kalih, ingkang mapan wonten ing sisih [[kulon]] lan [[wétan]]. Kawah ing sisih kilèn radiusipun 400 m kapedhot kaliyan kawah ing sisih wétan kanthi radius 600 m. Ing pinggih pèrèng sisih kidul ing satunggaling titik ingkang dhuwuripun 2.900 m dpl wonten tilas gunung njeblug kala rumyin ingkang dipunwastani [[Gowa Walet]]. == Topografi == Topografi gunung ceremai punika inggih padatanipun ngomba, bukit-bukit, saha nggunung kanthi mbentuk krucut ing pérangan pucukipun.<ref name="internet 1">[http://www.kuningankab.go.id/konservasi-dan-keanekaragaman-hayati/kawasan-gunung-ciremai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130820095130/http://kuningankab.go.id/konservasi-dan-keanekaragaman-hayati/kawasan-gunung-ciremai |date=2013-08-20 }} Kawasan Gunung Ciremai (dipunundhuh tanggal 11 Januari 2013)</ref> Kaanan topografi [[gunung]] ugi gadhah variasi saking siti ingkang rata, andhap ngantos ingkang curam. Déné posisi miringipun siti kalebet lande saking 0-80/0 utawi namung 26,52 % saha ing ngginggil 8 % (73,480/0) Déné iklim ingkang wonten inggih kanthi rata-rata curah udanipun 2.000-4.000&nbsp;mm/taun gadhah udara ing asrep kanthi temperatur udara ing antawisipun 18-22 drajat [[celcius]]. Déné topografinipun variasi saking sisih [[wétan]] kanthi posisi miringipun langkung inggil saha siti ing sisih [[kidul]] kanthi posisi miringipun siti ingkang langkung lande. == Jalur Daki == Manawi badhé tumuju dhateng pucukipun gunung ceremai saged dipundaki saking kathah jalur daki. Nanging jalur daki ingkang paling misuwur saha gampil dipunakses inggih saking désa Palutungan saha Désa Linggarjati ing [[Kabupatèn Kuningan]] saha Désa Apuy ing [[Kabupatèn Majalengka]]. Déné jalur daki ingkang arang dipun-ginakaken inggih saking Désa Padabeunghar ing laladan watesaing Kuningan saha Majalengka ing sisih [[lor]]. Ing kitha Kuningan wonten golongan pecinta alam Akar (Anak Kuningan Alam Rimba) ingkang saged mbiyantu paring sadengah informasi saha panduan nalika badhé ndaki gunung Ceremai. {{Reflist}} {{Gunung ing Indonésia}} [[Kategori:Gunung ing Indonésia]] [[Kategori:Gunung ing Jawa Barat]] guk7ta1an54xu1d8jslpw8hdbj58bbq Iwak piranha 0 93818 1747788 1691226 2026-04-28T02:44:45Z Titah Sawantah 36198 nambahi ukara 1747788 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Iwak piranha | image = Piranha1.jpg | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Characiformes]] | familia = [[Serrasalmidae]] | familia_authority = Géry, 1972 | subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] | subdivision = ''[[Catoprion]]''{{br}} ''[[Pristobrycon]]''{{br}} ''[[Pygocentrus]]''{{br}} ''[[Pygopristis]]''{{br}} ''[[Serrasalmus]]'' }} '''Iwak Piranha''' utawi '''piraña''' ({{pronEng|pɨˈrɑːnjə/, /pɨˈrænjə/, /pɨˈrɑːnə}}, utawi {{IPA|/pɨˈrænə/}}) punika salah satunggaling jinis [[iwak]] [[toya]] tawar ingkang gesang wonten ing [[sungai|sungai-sungai]] wonten [[Amérika Selatan]]. Wonten ing sungai-sungai [[Venezuela]], ulam punika dipunwastani '''caribes'''. Ulam piranha kawéntar kanthi waja ingkang landhep lan [[karnivora]] utawi kéwan ingkang mangan [[daging]] <ref name="internet1">[http://www.iftfishing.com/fishing-guide/fishypedia/piranha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025082236/http://www.iftfishing.com/fishing-guide/fishypedia/piranha |date=2012-10-25 }}, (id) http://www.iftfishing.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230214163804/http://www.iftfishing.com/ |date=2023-02-14 }} (dipun-akses tanggal 15 November 2012).</ref>. Ulam piranha saged ngasilaken aya cokot setara kalihan 35 tikel bobot awakipun, menawi dipunbandhingaken kalihan hiu pethak. == Jinis Ulam Piranha == Iwak piranha kagolong ulam ingkang wujudipun radi aneh mliginipun [[kepala]] [[iwak]] piranha kathahipun ageng kanthi garis tutuk mangandhap. Dawanipun ulam punika saking 14 [[cm]] dumugi 26 [[cm]]. Nanging wonten ingkang manggihaken ulam piranha kanthi dawa 43 [[cm]] <ref name="internet2">[http://www.anneahira.com/piranha.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120817032147/http://www.anneahira.com/piranha.htm |date=2012-08-17 }}, (id) http://www.anneahira.com (dipun-akses tanggal 15 November 2012).</ref>. Adhedhasar ''sub-famili''-nipun, ulam piranha kagolong [[famili]] ''[[Serrasalminae]]''. Katingal saking pakulinan wonten ing [[masarakat]] ulam punika kagolongaken dumados sekawan jinis, inggih punika: Ulam piranha saking [[marga]] ''[[Pristobycon]]'', Ulam piranha saking [[marga]] ''[[Pygopristis]]'', Ulam piranha saking [[marga]] ''[[Pygocentrus]]'', lan ulam piranha ''[[Serrasalmus]]''. Sekawan jinising ulam piranha mau ingkang sampun ddipunsarujuki minangka piranha asli amargi gadhah [[untu]] mirunggan ingkang nggambaraken ulam piranha ingkang sejatinipun. Nanging kawontenanipun sekawan jinis ulam piranha punika taksih dados bahasan para ahli. Amargi kira-kira dipunkinten-kinten jinising ulam piranha taksih saged kapérang malih. Miturut panaliten, jinis ulam piranha kinten-kinten mapan wonten ing angka 30 dumugi 60 [[spésies]] <ref name="internet2"/>. Kaunggulaning ulam piranha nalika mangsa [[daging]] gampil amargi gadhah waja ingkang unik. Sekawan jinis ulam piranha punika gadhah larikan waja ingkang landhep ing kalih [[rahang]]ipun. Wajaning ulam piranha punika padet lan runcing, saéngga saged kanggé nusuk lan nggeser mangsa supados saged suwek ing papan kénging waja. Adhedhasar kriteria mau ulam piranha punika mlebet golongan [[predator sagara]] <ref name="internet2"/>. == Piranha jinis ''Serrasalmus Rhombeus'' == saking jinis-jinis ulam piranha ingkang wonten, ''Serrasalmus Rhombeus'' utawi ingkang langkung kawéntar kanthi nama ''Black Devil Piranha'' punika salah satunggaling jinis Piranha ingkang paling ganas ugi paling ageng. Nalika taksih alit ulam punika sampun katon medèni saking wujud lan rupanipun. Ukuran awak diwasa ''Rhombeus'' saged dumugi 50 [[cm]] dawa kanthi [[horisontal]] lan 25 [[cm]] dawa kanthi [[vertikal]] awakipun <ref name="internet1"/>. Nalika taksih alit, ''Rhombeus'' gadhah warni ingkang radi terang kanthi bintik-bintik [[ireng]] lan gadhah warni [[mata]] [[abang]]. Postus awak ulam punika nalika sampun radi ageng katon keker lan kasar. rahangipun wiyar lan kokoh kanthi waja-waja ingkang ageng lan landhep ingkang ginanipun kanggé ngremukke mangsa kanthi kulit kasar <ref name="internet1"/>. == Cathetan suku == {{Reflist}} [[Kategori:Iwak]] 85mjpmphuwreuwbtdel23ttbtr05nrn Kaféin 0 94520 1747787 1716571 2026-04-27T22:57:51Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747787 wikitext text/x-wiki {{chembox | Name = Kafeina | ImageFile = Caffeine.svg | ImageSize = 175px | ImageName = hybrid skeletal structure of the caffeine molecule | ImageFile1 = Caffeine-3D-QuteMol.png | ImageSize1 = 134px | ImageName1 = space-filling model of the caffeine molecule | IUPACName = 1,3,7-trimetil-1''H''-purina-2,6(3''H'',7''H'')-dion | OtherNames = 1,3,7-trimetilksantina, trimetilksantina,{{br}} teina, metilteobromina | Section1 = {{Chembox Identifiers | SMILES = C[n]1cnc2N(C)C(=O)N(C)C(=O)c12 | CASNo = 58-08-2 | CASNo_Ref = {{cascite}} | ChemSpiderID = 2424 | RTECS = EV6475000 }} | Section2 = {{Chembox Properties | Formula = [[karbon|C]]<sub>8</sub>[[hidrogen|H]]<sub>10</sub>[[nitrogen|N]]<sub>4</sub>[[oksigen|O]]<sub>2</sub> | MolarMass = 194,19&nbsp;g·mol<sup>−1</sup> | Appearance = bubuk putih tidak berbau | Density = 1,2&nbsp;g·cm<sup>−3</sup>, padat | Solubility = 22 mg·mL<sup>−1</sup> (25&nbsp;°C){{br}}180 mg·mL<sup>−1</sup> (80&nbsp;°C){{br}}670 mg·mL<sup>−1</sup> (100&nbsp;°C) | MeltingPt = 227-228&nbsp;°C (anhidrat) 234-235&nbsp;°C (monohidrat) | BoilingPt = 178&nbsp;°C ([[penyubliman|menyublim]]) | pKa = −0,13 – 1,22<ref>Merupakan pKa untuk kafeina yang terprotonasi. {{cite book |title=Profiles of Drug Substances, Excipients and Related Methodology, volume 33: Critical Compilation of Pka Values for Pharmaceutical Substances |author=Harry G. Brittain, Richard J. Prankerd |publisher=Academic Press |year=2007 |isbn=012260833X}}</ref> | Dipole = 3,64 [[Debye|D]] (terhitung) }} | Section7 = {{Chembox Hazards | ExternalMSDS = [http://www.sciencestuff.com/msds/C1410.html External MSDS] | MainHazards = Berakibat fatal apabila terhirup, tertelan{{br}}ataupun terserap melalui kulit. | NFPA-H = 2 | NFPA-F = 1 | NFPA-R = | FlashPt = N/A | LD50 = 192 mg/kg (tikus, oral)<ref name="ld50">{{cite journal | title = Factors Affecting Caffeine Toxicity: A Review of the Literature | last=Peters| first=Josef M. | journal = The Journal of Clinical Pharmacology and the Journal of New Drugs | year= 1967 | issue=7|pages=131–141 |url = http://jcp.sagepub.com/cgi/reprint/7/3/131 }}</ref>}} }} '''Kaféina'''<ref>Dudutan [[Majelis Basa Brunei Darussalam – Indonesia – Malaysia]] (MABBIM) KERTAS F/SP/5 JKTBM [http://dbp.gov.my/mabbim/download.php?FilePoolID=66] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150415164739/http://dbp.gov.my/mabbim/download.php?FilePoolID=66 |date=2015-04-15 }}</ref><ref>[http://www.pusatbasa.diknas.go.id/glosarium/index.php?gloss_asing=caffeine&gloss_indonesia=&jinis=exact&Bidang=all&infocmd=Cari Padanan istilah glosarium Pusat Basa]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, utawa luwih kawentar kanthi jeneng '''kaféin''', yaiku senyawa [[alkaloid]] [[xantina]] wujud kristal lan rasané pahit kang digunakaké minangka [[obat]] [[perangsang]] [[psikoaktif]] lan [[diuretik]] ènthèng<ref>{{cite journal |last=Maughan |first=RJ |coauthors=Griffin J |title=Caffeine ingestion and fluid balance: a review. |journal=J Human Nutrition Dietetics |volume=16 |pages=411–20 |year=2003}}</ref>. Kafeina tinemu déning kimiawan Jerman, [[Friedrich Ferdinand Runge]], nalika taun 1819. Dèwèké gawé istilah "kaffein" kanggo ngrujuk marang senyawa kimia ing [[kopi]].<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/caffeine caffeine - Definitions from Dictionary.com<!-- Bot generated title -->]</ref> Kafeina uga karan '''guaranina''' nalika katemokake ing [[guarana]], '''mateina''' nalika katemokake ing [[mate]], lan '''teina''' nalika katemokake ing [[teh]]. Kabèh istilah kaebut padha-pagha ngrujuk marang senyawa kimia kang padha. Kafeina ditemoni kanthi alami ing bahan [[pangan]] kaya [[wiji]] [[kopi]], [[godhong]] [[teh]], [[buah]] [[kola]], [[guarana]], lan ''[[maté]]''. Ing wit-witan, dhèwèké berperan minangka [[pestisida]] alami kang nglumpuhake lan matèni [[gegremet]]-gegremet katentu kang mangan wit-witan mau. Dhèwèké lumrahé dikonsumsi déning manungsa ''mengekstraksi'' saka wiji [[kopi]] lan [[Camellia sinensis|godhong teh]]. Kafeina wujud obat [[perangsang]] [[sistem pusat saraf]] ing [[manungsa]] lan bisa ngilangi rasa [[ngantuk]] kanthi sewentara. ombenan kang ngandut kafeina, kaya [[kopi]], [[teh]], lan [[ombenan entheng]], disenengi banget. Kafeina wujud [[zat psikoaktif]] kang paling akèh dikonsumsi ing donya. ora kaya zat psikoaktif liyané, kafeina legal lan ora diatur déning hukum ing kbeh yuridiksi donya. Ing Amérika Utara, 90% wong diwasa ngombé kafeina saben dina.<ref name="demon drink">{{cite journal | last = Lovett | first = Richard | title = Coffee: The demon drink? | journal = New Scientist | issue = 2518|date = 24 Sèptèmber 2005 | url=http://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18725181.700 | format=fee required }}(Kaunduh 26/11/12)</ref> ==Anane== Sumber utama kafeina donya yaiku wiji kopi. Kandungan kafeina ing kopi variasi banget, tergantung ing jinis wiji kopi lan metode panggawean kang digunakaké<ref name="ICO">{{cite web | title=Caffeine | publisher=International Coffee Organization | url=http://www.ico.org/caffeine.asp | access-date=2012-11-27 | archive-date=2009-03-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090327113321/http://www.ico.org/caffeine.asp | url-status=dead }}(kaunduh 26/11/12)</ref>. Secara umum, sak sajian kopi ngandut sakiwa-tengené 40&nbsp;mg (30 mL [[espresso]] varietas ''arabica'') kafeina, nganti 100&nbsp;mg kafeina kanggo sak cangkir (120 mL) kopi. Lumrahé, kopi ''dark-roast'' duwé kadar kafeina kang luwih endek amarga prosès pemanggangan bakal mengurangi kandhutan kafeina ing wiji mau.<ref name="caffaq_roast">{{cite web | title=Coffee and Caffeine FAQ: Does dark roast coffee have less caffeine than light roast? | url=http://coffeefaq.com/site/node/15 | access-date=2012-11-27 | archive-date=2010-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101214060638/http://coffeefaq.com/site/node/15 | url-status=dead }}(kaunduh 26/11/12)</ref><ref name="jeremiahspick">{{cite web | title=All About Coffee: Caffeine Level | publisher=Jeremiah’s Pick Coffee Co | url=http://www.jeremiahspick.com/caffeine-e-13.html | access-date=2012-11-27 | archive-date=2008-03-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080318102343/http://www.jeremiahspick.com/caffeine-e-13.html | url-status=dead }}(kaunduh 26/11/12)</ref> Kopi varietas [[Coffea arabica|''arabica'']] lumrahé ngandut kadar kafeina kang luwih sithik daripada kopi varietas [[Coffea canephora|''robusta'']].<ref name="ICO"/> Kopi uga ngandut pira-pira [[teofilina]], nanging ora ngandut [[teobromina]]. [[Teh]] wujud sumber kafeina liyané. Sanajan teh ngandut kadar kafeina kang luwih dhuwur ketimbang kopi, lumrahé teh disiapke sajrone kadar sajian kang luwih endek. Kandungan kafeina uga variasi ing jinis-jinis godhong teh kang béda. Teh ngandut uga ngandut [[teobromina]] lan kadar [[teofilina]] kang sithik luwih dhuwur ketimbang kopi. Werna banyu teh ora dadi pathokan kang apik kanggo nemtokake kandhutan kafeina.<ref>{{cite web | title=Caffeine in tea vs. steeping time | date=September 1996 | url=http://www.nobleharbor.com/tea/caffiene.html | access-date=2012-11-27 | archive-date=2010-08-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100822080534/http://www.nobleharbor.com/tea/caffiene.html | url-status=dead }}(Kaunduh 25/11/12)</ref> minangka conto, teh kaya [[teh ijo]] Jepang [[gyokuro]] kang wernane luwih pucet ngandut kafeina kang luwih ketimbang teh [[lapsang souchong]] kang wrnane luwih peteng. Kafeina uga ana sajrone pira-pira [[ombenan entheng]] kaya [[kola]]. ombenan entheng racaké ngandut sakiwa-tengené 10 nganti 50 miligram kafeina per sajian. Kafeina ing ombenan jinis iki asalé saka bahan ramuan ombenan iku dhéwé utawa saka bahan aditif kang diisakake saka prosès [[dekafeinasi]]. [[Guarana]], bahan utama pembuatan ombenan ènergi, ngandut kafeina kanti jumlah [[teobromina]] lan [[teofilina]] kang cilik.<ref>{{cite journal | last = Haskell | first = C. F. | coauthors = Kennedy D., Wesnes K. A., Milne A. L., Scholey A. B. | title = A double-blind, placebo-controlled, multi-dose evaluation of the acute behavioural effects of guarana in humans | journal = J Psychopharmacol | volume = 21 | issue = 1 | pages = 65–70 |date=January 2007 | pmid = 16533867 | doi = 10.1177/0269881106063815 }}</ref> [[Coklat]] kang diisakake saka [[wiji kakao]] uga ngandut kafeina. Efek rangsangan kang dikasilake déning coklat asalé saka efek kombinasi [[teobromina]], [[teofilina]], lan kafeina.<ref>{{cite journal | last = Smit | first = H. J. | coauthors = Gaffan E. A., Rogers P. J. | title = Methylxanthines are the psycho-pharmacologically active constituents of chocolate | journal = Psychopharmacology | volume = 176 | issue = 3–4 | pages = 412–9 |date=November 2004 |pmid=15549276 | doi = 10.1007/s00213-004-1898-3 <!--Retrieved from PMID by DOI bot--> }}</ref> Coklat ngandut jumlah kafeina kang sithik banget kanggo njalari rangsangan kang padha karo [[kopi]]. 28 g sajian coklat susu batangan ngandut kadar kafeina kang padha karo secangkir kopi kang di''dekafeinasi''. == Sintesis dan ciri-ciri kafeina == [[Gambar:Caffeine USP.jpg|thumb|Kafeina [[anhidrat]] (kering).]] Ing taun 1819, kimiawan [[Jerman]] [[Friedlieb Ferdinand Runge]] kasil ngisolasi kafeinan kang relatif murni kanggo pertama kaline.<ref>Friedlieb Ferdinand Runge, ''Neueste phytochemische Entdeckungen zur Begründung einer wissenschaftlichen Phytochemie'' [Latest phytochemical discoveries for the founding of a scientific phytochemistry] (Berlin, Germany: G. Reimer, 1820). In Chapter 6 ([http://books.google.com/books?id=KLg5AAAAcAAJ&pg=P146&lpg=P146#v=onepage&q&f=false pages 144–159]), Runge details his (partial) isolation of caffeine, which he calls "Kaffebase" (i.e., a base (alkaline substance) that exists in coffee).</ref><ref>In 1821, caffeine was isolated both by French chemist [[Pierre Jean Robiquet]] and by a pair of French chemists, [[Pierre Joseph Pelletier|Pierre-Joseph Pelletier]] and [[Joseph Bienaimé Caventou]], according to Swedish chemist [[Jöns Jacob Berzelius]] in his yearly journal, ''Jahres-Bericht über die Fortschritte der physischen Wissenschaften von Jacob Berzelius'' [Annual report on the progress of the physical sciences by Jacob Berzelius] (Dr. F. Wöhler, trans.), vol. 4, [http://books.google.com/books?id=XJI8AAAAIAAJ&pg=RA1-PA180&lpg=RA1-PA180#v=onepage&q&f=false page 180], 1825. Furthermore, Berzelius stated that the French chemists had made their discoveries independently of any knowledge of Runge's work or of each other's work. Berzelius states on page 180: "Cafein is eine Materie im Kaffee, die zu gleicher Zeit, 1821, von Robiquet und [von] Pelletier und Caventou entdekt wurde, von denen aber keine etwas darüber im Drucke bekannt machte." (Caffeine is a substance in coffee, which simultaneously, in 1821, was discovered by Robiquet and by Pelletier and Caventou, by whom however nothing was made known about it in print.)<br /><br />In Pelletier's article on caffeine – "Cafeine", [http://books.google.com/books?id=rFw_AAAAcAAJ&pg=PA35#v=onepage&q&f=false pages 35–36] in ''Dictionnaire de Médecine'' (Paris, France: Béchet Jeune, April 1822), vol. 4 – Pelletier himself corroborates Berzelius's account: "Cafeine, s. f. Principe cristallisable décovert dans le café en 1821 par M. Robiquet. A la mème époque, cherchant la quinine dans le café, parce que le café, considéré par plusieurs médecins come fébrifuge, est d'ailleurs de la mème famille que le quinquina, MM. Pelletier et Caventou obtenaient de leur côté la cafeine; mais leur recherches n'ayant qu'un but indirect, et n'ayant pas été terminées, laissent à M. Robiquet la priorité sur cet objet. Nous ignorons pourquoi M. Robiquet n'a pas publié l'analyse du café qu'il a lue à la société de pharmacie. Sa publication nous aurait permis de mieux faire connaître la cafeine, et de donner des idées exactes sur la composition du café...." (Caffeine, noun (feminine). Crystalizable substance discovered in coffee in 1821 by Mr. Robiquet. During the same period – while they were searching for quinine in coffee because coffee is considered by several doctors to be a medicine that reduces fevers and because coffee belongs to the same family as the cinchona [quinine] tree – on their part, Mssrs. Pelletier and Caventou obtained caffeine; but because their research had a different goal and because their research had not been finished, they left priority on this subject to Mr. Robiquet. We will ignore why Mr. Robiquet has not published the analysis of coffee which he read to the Pharmacy Society. Its publication would allow us to make caffeine better known and give us accurate ideas of coffee's composition....)<br /><br />In Robiquet's article on coffee – "Cafe," [http://cnum.cnam.fr/CGI/gpage.cgi?p1=50&p3=8KY1.4%2F100%2F464%2F0%2F0 pages 50–61] in ''Dictionnaire Technologique, ou Nouveau Dictionnaire Universel des Arts et Métiers'',... (Paris, France: Thomine et Fortic, 1823), vol. 4 – Robiquet gives an account of his research on coffee on pages 54–56, detailing the extraction of caffeine and its properties on pages 55–56.<br /><br />Pelletier's elemental analysis of caffeine appears on [http://books.google.com/books?id=-BIAAAAAMAAJ&pg=PA182&lpg=PA182#v=onepage&q&f=false pages 182–183] of the article: Dumas and Pelletier (1823) "Recherches sur la composition élémentaire et sur quelques propriéte's caractéristiques des bases salifiables organiques" (Researchs into the elemental composition and some characteristic properties of organic bases), ''Annales de Chimie et de Physique'', vol. 24, pages 163–191.<br /><br />Berzelius later acknowledged Runge's priority in the extraction of caffeine: ''Jahres-Bericht über die Fortschritte der physischen Wissenschaften von Jacob Berzelius'', vol 7, [http://books.google.com/books?id=iGs1AAAAcAAJ&pg=P270&lpg=P270#v=onepage&q&f=false page 270], 1828. Berzelius stated: "Es darf indessen hierbei nicht unerwähnt bleiben, dass Runge (in seinen ''phytochemischen Entdeckungen'' 1820, p.146-7.) dieselben Methode angegeben, und das Caffein unter dem Namen ''Caffeebase'' ein Jahr eher beschrieben hat, als Robiquet, dem die Entdeckung dieser Substanz gewöhnlich zugeschrieben wird, in einer Zussamenkunft der Societé de Pharmacie in Paris die erste mündliche Mittheilung darüber gab." (However, at this point, it should not remain unmentioned that Runge (in his ''Phytochemical Discoveries'', 1820, pages 146–147) specified the same method and described caffeine under the name ''Caffeebase'' a year earlier than Robiquet, to whom the discovery of this substance is usually attributed, having made the first oral announcement about it at a meeting of the Pharmacy Society in Paris.)</ref> Menurut Runge, ia melakukannya atas perintah [[Johann Wolfgang von Goethe]].<ref name="weinberg">{{cite book|last = Weinberg|first = BA|coauthors = BK Bealer|title = The World of Caffeine|publisher = Routledge|year = 2001|isbn=0-415-92722-6}}</ref> Pada taun 1827, Oudry mengisolasi "teina" dari teh,<ref>Oudry (March 1827) [http://books.google.com/books?id=cGpEAAAAcAAJ&pg=PA477&lpg=PA477#v=onepage&q&f=false "Note sur la Théine"] (Note on theine), ''Nouvelle Bibliothèque médicale...'', vol. 1, page 477-479. Deleng uga: Oudry (1827) "Theïn, eine organische Salzbase im Thee" (Theïn, an organic base in tea), Geiger's ''Magazin für Pharmacie'', vol. 19, pages 49–50.</ref> namun kemudian dibuktikan déning [[Gerardus Johannes Mulder|Mulder]]<ref>[[Gerardus Johannes Mulder]] (1838) "Über Kaffein und Thein" (On caffeine and theine), ''Journal für praktische Chemie'', vol. 15, pages 280-284.</ref> dan Jobst<ref>Carl Jobst (1838) "Thein identisch mit Caffein" (Theine is identical to caffeine), Liebig's ''Annalen der Chemie und Pharmacie'', vol. 25, pages 63–66.</ref> bahwa teina mau wujud senyawa kang sama dengan kafeina.<ref name="weinberg"/> Struktur kafeina berhasil dipecahkan padha akir abad kaping 19 déning [[Hermann Emil Fischer]], kang uga wujud orang kang pertama kali berhasil men[[sintesis total]] senyawa ini.<ref>{{cite web|accessdate=2009-08-03|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1902/press.html |title=Nobel Prize Presentation Speech by Professor Hj. Théel, President of the Swedish Royal Academy of Sciences|date=December 10, 1902}}</ref> Kabèh atom nitrogen kafeina ing sabenere planar ([[hibridisasi orbital]] sp<sup>2</sup>), nyebapake molekul kafeina sipate [[aromatik]]. amarga kafeina kanti gampang diisakakake minangka produk samping prosès dekafeinasi, kafeina racaké ora disentesis kanthi kimiawi.<ref>{{cite web|author = Simon Tilling|publisher = [[Bristol University]]|url = http://www.chm.bris.ac.uk/webprojects2001/tilling/synthesis.htm|title = Crystalline Caffeine|access-date = 2012-11-27|archive-date = 2011-08-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20110805224827/http://www.chm.bris.ac.uk/webprojects2001/tilling/synthesis.htm|url-status = dead}}(kaunduh 25/11/12)</ref> Apabila diperlukan, kafeina bisa disintesis dari [[dimetilurea]] dan [[asem malonat]].<ref>{{cite book|title = Beverages in Nutrition and Health|author = Ted Wilson, Norman J. Temple|page = 172|isbn = 1-58829-173-1|publisher = Humana Press|year = 2004}}</ref> == Cathetan sikil == {{reflist}} [[Kategori:Alkaloid]] m7uef56rab9w1m37hoddwzr38seiwrj Kemang 0 95941 1747804 1414450 2026-04-28T03:05:29Z ~2026-25791-06 72371 Nambah ukara 1747804 wikitext text/x-wiki {{rapèkaké}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = Kemang | status = | image = Mangif keman 070701-0004 cta.jpg | image_width = 240px | image_caption = wit kemang, <br />[[Ragajaya, Bojonggede, Bogor|Ragajaya]], [[Bojonggede, Bogor|Bojonggede]], [[Kabupatèn Bogor|Bogor]], [[Jawa Barat]]. | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Sapindales]] | familia = [[Anacardiaceae]] | genus = ''[[Mangifera]]'' | species = '''''M. kemanga''''' | binomial = ''Mangifera kemanga'' | binomial_authority = [[Blume]], 1850 }} '''Kemang''' ya iku [[wit]] [[woh-wohan]] sajinis [[pelem]] kanthi ambu kang mbangeti lan rasa kang kecut legi. woh iki dianggep duwé kerabat lan dianggep padha karo [[binjai]]. nanging pakar-pakar nyaranake supaya dipisahake dadi jinis dhéwé, ''Mangifera kemanga''.<ref name="verheij&coronel_261">Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2. Hal. 261.</ref> Kemang uga dikenal kanthi jeneng liya ya iku ''palong'' (basa Kutai, [[Kalimantan Timur|Kaltim]]). == morfologi == wit kemang duwé ciri-ciri kang padha karo wit pakel. bedane ing antarané godhong wit kemang gagange cendhek utawa bisa diarani ora duwé gagang lan pinggiran godhonge sempit. Malai kembang kemang luwih dawa nganti watara 75&nbsp;cm, luwih arang, lan isi kembange luwih sithik. woh kemang kang mateng wernane cokelat semu ijo tuwa lan bonggole benjol. béda karo pakel woh kemang kang enom wis bisa dipangan sanajan rasané kecut banget. Woh-wohan kemang duweni paedah lan nutrisi kaya vitamin C, Vitamin A, mineral, lan serat alami. == cathetan sikil == {{reflist}} [[Kategori:Woh-wohan]] [[Kategori:Mangifera]] 7l1rguor6w4jk7usrq7y74th642zqte 1747811 1747804 2026-04-28T03:15:08Z ~2026-25791-06 72371 benerke ukara 1747811 wikitext text/x-wiki {{rapèkaké}} {{Taxobox | color = lightgreen | name = Kemang | status = | image = Mangif keman 070701-0004 cta.jpg | image_width = 240px | image_caption = wit kemang, <br />[[Ragajaya, Bojonggede, Bogor|Ragajaya]], [[Bojonggede, Bogor|Bojonggede]], [[Kabupatèn Bogor|Bogor]], [[Jawa Barat]]. | regnum = [[Plantae]] | phylum = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Sapindales]] | familia = [[Anacardiaceae]] | genus = ''[[Mangifera]]'' | species = '''''M. kemanga''''' | binomial = ''Mangifera kemanga'' | binomial_authority = [[Blume]], 1850 }} '''Kemang''' ya iku [[wit]] [[woh-wohan]] sajinis [[pelem]] kanthi ambu kang mbangeti lan rasa kang kecut legi. woh iki dianggep duwé kerabat lan dianggep padha karo [[binjai]]. nanging pakar-pakar nyaranake supaya dipisahake dadi jinis dhéwé, ''Mangifera kemanga''.<ref name="verheij&coronel_261">Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. ''Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan''. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2. Hal. 261.</ref> Kemang uga dikenal kanthi jeneng liya ya iku ''palong'' (basa Kutai, [[Kalimantan Timur|Kaltim]]). == Morfologi == Wit kemang duwé ciri-ciri kang padha karo wit pakel. bedane ing antarané godhong wit kemang gagange cendhek utawa bisa diarani ora duwé gagang lan pinggiran godhonges cupet. Malai kembang kemang luwih dawa nganti watara 75&nbsp;cm, luwih arang, lan isi kembange luwih sithik. woh kemang kang mateng wernane cokelat semu ijo tuwa lan bonggole benjol. béda karo pakel woh kemang kang enom wis bisa dipangan sanajan rasané kecut banget. Woh-wohan kemang duweni paedah lan nutrisi kaya vitamin C, Vitamin A, mineral, lan serat alami. == cathetan sikil == {{reflist}} [[Kategori:Woh-wohan]] [[Kategori:Mangifera]] n14om5hjflqscj6kd5gq60v7yy42gfi Darman Moenir 0 96280 1747834 1664923 2026-04-28T06:50:25Z ~2026-25801-63 72384 nambahi ukara 1747834 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Darman Moenir.jpg|thumb|Darman Moenir]] '''Darman Moenir''' ({{lahirmati|[[Sawah Tangah]], Kacamatan [[Pariangan]], [[Kabupatèn Tanah Dhatar]], [[Sumatra Kulon]]|27|7|1952|[[Kutha Padang]]|30|7|2019}})<ref>{{cite web|url=http://www.tribunnews.com/regional/2019/07/30/sastrawan-asal-sumbar-darman-moenir-wafat-setelah-3-pekan-dirawat-karena-kanker-paru-paru-stadium-4|website=Tribun News|title=Sastrawan Sumbar Darman Moenir Wafat Setelah 3 Pekan Dirawat karena Kanker Paru-paru Stadium 4|accessdate=31 Juli 2019}}</ref> inggih punika salah satunggaling sastrawan [[Indonésia]]. Darman nggayuh pendhidhikanipun wonten ing Sekolah Seni Rupa Indonesia saha kuliah ing Sekolah Tinggi Basa Asing Prayoga, Jurusan Basa Inggris, [[Padang]]. <<ref name="moenir">Rampan, Korrie. Leksikon Sastra Indonesia. Balai Pustaka, 2000, Jakarta. Kaca 120-121</ref> == Riwayat Pagesanganipun == Darman Moenir sepisanan wiwit nyerat ing yuswa 18 taun. Karya- karyanipun kathah ingkang kapacak wonten ing kalawarta Horison, Titian, Panji Masarakat, Pertiwi, [[Kartini (majalah)|Kartini]], Ulumul Qur’an, Kalam, [[Kompas (ariwarta)|Kompas]], Pelita, [[Sinar Harapan]], [[Suara Pembaruan]], [[Suara Karya]], [[Media Indonesia]], [[Indonesia Raya (ariwarta)|Indonesia Raya]], [[Republika]], Berita Minggu ([[Singapura]]) saha ariwarta terbitan Padang. Ing taun 1971 dheweke nerusake menyang Akademi Bahasa Asing Prayoga ing kutha Padang (3 taun), patang semester kapisan jurusan Jerman, nanging banjur ngrampungake studi ing Jurusan Inggris (1974). <<ref name="moenir2">Moenir, Darman. Jelaga Pusaka Tinggi.Penerbit Angkasa,1997, Bandung. kaca sampul wingking</ref> Darman Moenir ugi sampun naté ndhèrèk Hari Sastra ing [[Ipoh]], [[Malaysia]] (1980), Asian Writers Conference ing [[Manila]], [[Filipina]] (1981) saha pertemuan donya Melayu ’82 ing Malaysia (1982), International Writing Program ing Iowa City, saha International Visitor Program ing Amérikah Sarékat (10988). Kajawi piyambakipun makarya wonten ing [[Museum Negeri Provinsi Sumatera Barat]] (Pensiun Agustus 2008), [[Padang]] punika ugi dados bapak asuh saha pemimpin produksi ing Bumi Teater. Ing taun [[2010]]. Piyambankipun nyerahaken griya tuwa dhateng Pamarentah [[Kabupatèn Tanahdatar]], [[Sumatra Barat]]. Griya punika dipunparingaken kanthi lila legawa dhateng Pemkab kanggé dipundadosaken griya waos saha griya kanggé pirembagan warga sakiteripun. {{cite news |title=Darman Moenir Hibahkan Rumah Bako |author=Yurnaldi |author2=Marcus Suprihadi |url=http://nasional.kompas.com/read/2010/11/01/2057058/ |accessdate=5 April 2012 |language=id }}{{Pranala mati|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Asiling Karya == Sapérangan sajakipun kathah ingkang kapacak wonten ing Tonggak 4 (1987), Antologi Puisi Indonesia Modern, Dari Negeri Poci 2(1994), Dari Negeri Poci 3. Cerpen- cerpenipun kapacak ugi wonen ing satunggaling antologi Cerpen- carkak Nusantara Mutakhir (1991).<ref name="internet 1">[http://www.tamanismailmarzuki.com/tokoh/darman.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210504133511/http://www.tamanismailmarzuki.com/tokoh/darman.html |date=2021-05-04 }} Darman Moenir (dipunundhuh tanggal 22 Januari 2013)</ref> == Kempalan Sajakipun == * Kenapa Hari Panas Sekali (1975) * Tanpa Makna (1977) === Novèl === * Gumam (1976) * Bako (1983, Pemenang Bebungah Utama Sayembara Roman DKJ 1980) * Dendang (1988) * Aku, Keluargaku, dan Tetanggaku (1993) * Negeri Hujan (1999, Novèl Terjemahan "Monsoon Country," Pira Sudham, Thailand) * Krit & Sena (2010) * Andika Cahaya (2012) === Novèl Anak-anak === * Surat dari Seorang Prajurit 45 kepada Cucunya * Di Lembah Situjuh Batur * Tiga Cerita Anak-anak * Ingin Jadi Pak Habibie * Adik Bertanya Tentang Laut * Dongèng Kisah dari Minangkabau === Cerpen === * Jelaga Pusaka Tinggi (1997) == Esai == * Esainya dimuat dalam Asian Writers on Literature and Justice == Penghargaan == Darman Moenir sampun pikantuk kathah penghargaan, ing antawisipun inggih punika:<<ref name="moenir"/> * Bebungah Utama Sayembara Mengarang Roman DKJ (1980) * Pemenang Kedua Sayembara Novèl Majalah Kartini (1987) * Bebungah Sastra saking Pamaréntah Republik Indonesia (1992) == Cathetan suku == {{Reflist}} [[Kategori:Sastrawan Indonésia]] jq7iqy5opzh7g61krdxuz16qpap0d88 Kategori:Film taun 1955 14 98639 1747740 1110535 2026-04-27T21:17:17Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1955]] menyang [[Kategori:Film taun 1955]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110535 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1955 films}} {{filmyr|195|5}} 1dh3nh5pbwc2jnz0018p3e1m9shre8t Kategori:Film taun 1969 14 98644 1747746 1110531 2026-04-27T21:18:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1969]] menyang [[Kategori:Film taun 1969]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110531 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1969 films}} {{filmyr|196|9}} h48z9g08j985hy4z742que4mlvjbvwj Kategori:Film taun 1940 14 98645 1747728 1110542 2026-04-27T21:14:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1940]] menyang [[Kategori:Film taun 1940]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110542 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1940 films}} {{filmyr|194|0}} 3zev28v81yly7xa6f6zyxmgulv51l80 Kategori:Film taun 1941 14 98646 1747730 1110541 2026-04-27T21:15:03Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1941]] menyang [[Kategori:Film taun 1941]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110541 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1941 films}} {{filmyr|194|1}} mi8lryspva56pks4y4ouvi51kaiz7dx Kategori:Film taun 1959 14 98647 1747742 1110534 2026-04-27T21:17:30Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1959]] menyang [[Kategori:Film taun 1959]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110534 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1959 films}} {{filmyr|195|9}} cm4xnyairbc8w95r77u3lrmz32x91r8 Kategori:Film taun 2012 14 98648 1747694 1110506 2026-04-27T21:09:03Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2012]] menyang [[Kategori:Film taun 2012]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110506 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2012 films}} {{filmyr|201|2}} dt5xz1rqgacf44fo4b15aaw3jb2bkpj Kategori:Film taun 2013 14 98666 1747692 1110491 2026-04-27T21:08:40Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2013]] menyang [[Kategori:Film taun 2013]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110491 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2013 films}} {{filmyr|201|3}} pmevmeiyrrigvhzxljyas74iyodopo2 Kategori:Film taun 1967 14 98966 1747744 1110532 2026-04-27T21:18:08Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1967]] menyang [[Kategori:Film taun 1967]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110532 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1967 films}} {{filmyr|196|7}} qqnsxsw0edo8whc7sdw87dgpfdyo6ld Kategori:Film taun 2006 14 98967 1747706 1110512 2026-04-27T21:11:53Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2006]] menyang [[Kategori:Film taun 2006]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110512 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2006 films}} {{filmyr|200|6}} mz6koy0xz7k4w9mrbzwfjlmwehav2t9 Komune ing Prancis 0 99886 1747837 1746699 2026-04-28T09:46:41Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747837 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Logo Komune Perancis.png|thumb|Logo Komune Prancis]] [[Gambar:La Défense depuis l'Arc de Triomphe Janvier 2023.jpg|thumb|[[Paris]]]] [[Gambar:Marseille.jpg|thumb|[[Marseille]]]] [[Gambar:Lyon kompressed.JPG|thumb|[[Lyon]]]] [[Gambar:Toulouse toits depuis Boulbonne.jpg|thumb|[[Toulouse]]]] [[Gambar:Vue_du_Vieux-Nice.jpg|thumb|[[Nice]]]] [[Gambar:Absolute place Kleber 02.jpg|thumb|[[Strasbourg]]]] [[Gambar:Montpellier fg06.jpg|thumb|[[Montpellier]]]] [[Gambar:Bordeaux Miroir 001.jpg|thumb|[[Bordeaux]]]] '''''Commune''''' minangka tingkat paling andhap saking pérangan administratif wonten ing [[Prancis|Républik Prancis]].<ref name="internet1">Constitution française du 4 octobre 1958(Constitution du 6 octobre 1950), article 72, alinéa {{1er}}: « Les collectivités territoriales de la République sont les communes, les [[département français|départements]], les [[région française|régions]], les collectivités à statut particulier et les collectivités d'outre-mer régies par l'article 74 [de la Constitution]. Toute autre collectivité territoriale est créée par la loi, le cas échéant en lieu et place d'une ou de plusieurs collectivités mentionnées au présent alinéa. ».</ref> Tembung ''commune'' wonten ing basa Prancis medal wonten ing abad kaping 12, saking [[Basa Latin Pertengahan]], ''[[komune pertengahan|communia]]'', ateges sekempalan alit tiyang ingkang sami wonten ing pagesangan saben dinten, saking [[Basa Latin]] ''communis'', satunggaling bab ingkang dipuntindakaken sesarengan. Komune Prancis sami kaliyan [[kotamadya]]/kutha wonten ing [[Amérikah Sarékat]] utawi ''[[Praja ing Jerman#Gemeinden|Gemeinden]]'' wonten ing [[Jerman]]. Komune Prancis boten gadhah pepadhan wonten ing [[Karajan Manunggal]], gadhah status wonten ing sawijining papan antawising [[dhistrik non-metropolitan|dhistrik]] lan [[paroki sipil]] [[Inggris]]. Sawijining komune Prancis saged wujud kutha kanthi penduduk 2 juta jiwa kados ta [[Paris]], kutha alit kanthi cacahing penduduk 10.000 jiwa, utawi namung désa kanthi penduduk 10 jiwa. == Karakteristik umum == === Cacahing Komune === Rikala tanggal [[1]] [[Maret]] [[2007]], wonten udakawis 36.780 komune ing [[Prancis]], 36.568 antawisipun wonten ing [[Prancis Metropolitan]]<ref name="internet2"> {{Lien web |url=http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/telechargement.asp |titre=Code Officiel Géographique |site= le site de l'Insee |consulté le= 22 April 2013 }}.</ref><ref name="inseemo"> {{Lien web |url=http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/recherche_historique.asp?debut=2011&fin=2012&dep=00&mod=M0 |titre=Modifications de communes en 2011 et 2012 |site= le site de l'Insee |consulté le= 22 April 2013 }}.</ref> lan 212 ingkang sanès wonten ing sebrang laut.<ref name="internet4">{{fr icon}} {{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/documentation.asp| title=Code officiel géographique&nbsp;— Présentation|first=[[Government of France]]| last=[[INSEE]]|accessdate=2013-04-22}}</ref><ref name="internet5">{{fr icon}} {{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=nomenclatures/cog/outremer.htm| title=Code des collectivités d'outre-mer (COM)|first=[[Government of France]]| last=[[INSEE]]|accessdate=2013-04-22}}</ref><ref name="internet11"/><ref name="internet76"/> Cacah punika dipunanggep langkung inggil tinimbang [[nagara]] [[Éropa]]<ref name="internet74">{{Cite web |url=http://statistik.ptkpt.net/_a.php?_a=area&info1=6 |title=Archive copy |access-date=2013-04-23 |archive-date=2013-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130608073111/http://statistik.ptkpt.net/_a.php?_a=area&info1=6 |url-status=dead }}</ref> ingkang sanès. Bab punika dipunandharaken kanthi gambalang wonten ing pérangan sajarah ing ngandhap; komune Prancis sampun nggantosaken pamérangan Prancis dados désa utawi [[paroki]] nalika [[Revolusi Prancis]] langkung saking kalih abad kapengker. {| class="wikitable" width=285px align="center" |+ style="font-weight: bold; font-size: 0.9em; margin-bottom: 0.5em"|Éwah-éwahaning cacah Komune<ref name="internet6">{{fr icon}} {{cite web|url=http://projetbabel.org/gl/cog.pdf| title=Le code officiel géographique (COG), avant, pendant et autour (Version 3, volume 1)|first=[[Government of France]]| last=[[INSEE]]|accessdate=2013-04-22}}</ref> |- !width="33.33%"| !! width="33.33%"|&nbsp;&nbsp;[[Prancis Metropolitan]]<ref name="internet2"/>!! width="33.33%"|&nbsp;&nbsp;[[Prancis Sebrang Laut]]<ref name="internet11">http://www.outre-mer.gouv.fr/</ref><ref name="internet76">http://outremer.mnhn.fr/les-outre-mer</ref> |- ! 1 Jan. 1999 | align=center|36,565 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2000 | align=center|36,566 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2001 | align=center|36,563 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2002 | align=center|36,565 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2003 | align=center|36,564 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2004 | align=center|36,568 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2005 | align=center|36,570 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2006 | align=center|36,571 || align=center|214 |- ! 1 Jan. 2007 | align=center|36,569 || align=center|214 |- ! 1 Mar. 2007 | align=center|36,568 || align=center|212 |} Ugi perlu dipunmangertosi bilih, boten kados nagara ingkang sanès kalebet [[Amérikah Sarékat]]<ref name="internet 72">http://www.anneahira.com/nagara-bagian-amerika-serikat.htm{{Pranala mati|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, sadaya tèritori Républik Prancis, ing njawi sapérangan jajahan sebrang laut alit, kapérang dados komune. Wonten ing tèritori [[Républik Prancis]] boten wonten ing wewengkon ingkang kapisah ingkang dipunpimpin déning sawijining [[kabupatèn]] utawi tataran ingkang langkung inggil (Punika sami kaliyan [[New England]]<ref name="internet 73">http://www.discovernewengland.org/</ref> wonten ing Amérikah Sarékat). Pérangan lemah pundi kémawon wonten ing Républik Prancis minangka péranganing sawijining komune, kekalihipun wonten ing [[Prancis Metropolitan]]<ref name="internet2"/> lan sebrang laut (kalebet pagunungan utawi "hutan hujan" ingkang boten wonten pendudukipun), kanthi pengecualian tumrap: * COM (''collectivité d'outre-mer'', ateges ''jajahan sebrang laut'') [[Saint-Martin]] (33.102 jiwa).<ref name="internet90">http://www.geographia.com/st-martin/</ref> Sadèrèngipun wujud komune wonten ing ''[[région ing Prancis|région]]'' [[Guadeloupe]]<ref name="internet7">{{Cite web |url=http://www.guadeloupe-islands.com/ |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422052941/http://guadeloupe-islands.com/ |url-status=dead }}</ref>. Struktur komune punika dipunbisak nalika Saint-Martin dados jajahan sebrang laut rikala tanggal [[22]] [[Fèbruari]] [[2007]]. Sapunika dados salah satunggal saking tigang tèritori kanthi penduduk permanèn saking Républik Prancis tanpa struktur komune. * COM [[Wallis lan Futuna]] (14.944 jiwa), ingkang taksih kapérang dados tigang kesukuan tradhisional. Sapunika dados salah satunggal saking tigang tèritori kanthi penduduk permanèn saking Républik Prancis ingkang boten kapérang dados komune<ref name="internet8">{{Cite web |url=http://www.dfat.gov.au/geo/wallis_futuna/ |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420170525/http://dfat.gov.au/geo/wallis_futuna/ |url-status=dead }}</ref>. * COM [[Saint-Barthélemy]] (6.852 jiwa)<ref name="internet9">http://www.st-barths.com/en/home.html</ref>. Sadèrèngipun wujud komune wonten ing region Guadeloupe. Struktur komune punika dipunbisak nalika Saint-Martin dados jajahan sebrang laut rikala tanggal 22 Fèbruari 2007. Sapunika dadosi salah satunggal saking tigang tèritori kanthi penduduk permanèn saking Républik Prancis tanpa struktur komune<ref name="internet10">{{Cite web |url=http://countrycode.org/saintbarthelemy |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523162335/http://countrycode.org/saintbarthelemy |url-status=dead }}</ref>. * TOM (''territoire d'outre-mer'', atages ''teritori sebrang laut'') Daratan Kidul lan Antarktika Prancis (tanpa penduduk permanèn, sakitar 200 ilmuwan, wadya lan pengamat cuaca)<ref name="internet11"/>. * [[Pulo Clipperton]] wonten ing Samudera Pasifik (tanpa penduduk)<ref name="internet12">http://wn.com/id_Pulau_Clipperton</ref>. === Wiyar daratan komune biyasa === Wonten ing [[Prancis]] Metropolitan, wiyar rerata sawijining komune taun [[2004]] inggih punika [[1 E7 m²|14.88 km²]] (5.75 mil pasagi, utawi 3.676 ekar). Wiyar mèdian komune Prancis Metropolitan (wonten ing sensus [[1999]]) langkung alit, inggih punika [[1 E7 m²|10.73 km²]] (4.14 mil pasagi, utawi 2.651 ekar). Wiyar mèdian inggih punika pangukuran wewengkon ingkang langkung saé kanggé komune Prancis biyasa. Wiyar mèdian punika langkung alit tinimbang laladan-laladan wonten ing nagara [[Éropa]], kados ta [[Italia]] ing pundi wiyar mèdian komune-nipun (''[[comuni]]'')<ref name="internet81">{{Cite web |url=http://www.italia.it/en/home.html |title=Archive copy |access-date=2013-04-23 |archive-date=2009-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091018203348/http://www.italia.it/en/home.html |url-status=dead }}</ref> 22&nbsp;km² (8.5 mil pasagi, [[Bèlgi]] 40&nbsp;km² (15.5 mil pasagi)<ref name="internet79">http://www.belgia.com/</ref>, [[Spanyol]] 35&nbsp;km² (13.5 mil pasagi)<ref name="internet80">http://www.e-spanyol.hu/</ref>, utawi [[Jerman]] ing pundi kathah-kathahipun ''[[Praja ing Jerman|Länder]]''<ref name="internet82">{{Cite web |url=http://www.internetpolyglot.com/swedish/lesson-3104701210 |title=Archive copy |access-date=2013-04-23 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193513/http://www.internetpolyglot.com/swedish/lesson-3104701210 |url-status=dead }}</ref> gadhah komune (''[[Praja ing Jerman|Gemeinden]]'') kanthi wiyar median ing sanginggilipun 15&nbsp;km² (5.8 mil pasagi). Wiyar komune Prancis ingkang alit sanget punika dipunsebabaken amargi cacahing komune ingkang inggil, sampun dipunandharaken ing nginggil, wonten ing tèritori kanthi ukuran manengah kados ta Prancis. Taun [[2000]], [[Switserlan]]<ref name="internet78">http://www.swiss.com/web/EN/Pages/index.aspx?Country=US</ref> lan ''[[Praja ing Jerman|Länder]]'' [[Rheinland-Pfalz]]<ref name="internet13">http://www.nationsonline.org/oneworld/Germany/rheinland-pfalz.htm</ref>, [[Schleswig-Holstein]]<ref name="internet14">{{Cite web |url=http://www.schleswig-holstein.de/Portal/EN/Portal_node.html |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130403202140/http://schleswig-holstein.de/Portal/EN/Portal_node.html |url-status=dead }}</ref>, lan [[Thüringen]]<ref name="internet15">http://www.thueringen.info/</ref> ing [[Jerman]] dados satunggalipun laladan ing Éropa ing pundi komune-nipun gadhah wiyar mèdian ingkang langkung alit saking komune [[Prancis]]. Komune [[département d'outre-mer|''département'' sebrang laut]] kados ta [[Réunion]]<ref name="internet77">http://www.reunion.fr/en/</ref> lan [[Guyana Prancis]]<ref name="internet16">http://binvenueafrance.blogspot.com/2011/11/pembagian-administratif.html</ref> langkung ageng saking baku Prancis, langkung ageng saking komune Prancis Metropolitan. Limrahipun kagolongaken dados komune ingkang sami awujud sapérangan désa lan kutha alit. Wonten ing [[Réunion]]<ref name="internet77"/>, pawiyaran démografi lan urbanisasi ingkang nyebar sampun ngasilaken pamérangan administratif awujud ''communes''. === Cacahing penduduk komune biyasa === Cacahing penduduk mèdian komune Prancis Metropolitan wonten ing sensus [[1999]] inggih punika 380 jiwa. Punika ugi minangka cacah ingkang paling sakedhik, lan ing ngriki Prancis taksih tebih saking Éropa, kanthi cacahing pendduuk mèdian komune paling sakedhik saking sadaya [[nagara Éropa]] (komune ing [[Switserlan]]<ref name="internet78"/> utawi [[Rheinland-Pfalz]] gadhah wiyar ingkang langkung alit, kaandharaken ing nginggil, nanging langkung padet). Cacahing penduduk mèdian andhap komune Prancis punika saged kabandhaingaken kaliyan [[Italia]] ing pundi cacahing penduduk mèdian komune-nipun wonten ing taun [[2001]] dumugi angka 2.343 jiwa<ref name="internet81"/>, [[Bèlgi]] 11.265 jiwa<ref name="internet79"/>, punapa déné [[Spanyol]] kanthi cacah 564 jiwa.<ref name="internet80"/> Cacah penduduk mèdian ing ngriki boten nyingedaken kasunyatan bilih béda ukuran ingkang ageng antawisipun komune ing Prancis. Kados ingkang sampun kaandharaken ing pérangan awal, sawijining komune saged wujud kutha kanthi 2.000.000 jiwa kados Paris<ref name="internet82"/>, kutha alit kanthi 10.000 jiwa<ref name="internet82"/>, utawi désa kanthi 10 jiwa. Punapa ingkang dipungendikakaken cacahing penduduk mèdian minangka pratandha bilih kathah-kathahipun komune Prancis namung gadhah kalih atus komune; nanging ugi wonten sapérangan alit komune ingkang padhet pendudukipun. [[Gambar:Alsace Adve3.png|thumb|250px|Region [[Alsace]]: 8,280 km² daratanipun kapérang dados 904 komune. Bab ingkang limrah wonten ing [[Prancis Metropolitan]].]] Wonten ing Prancis Metropolitan, wonten 20.982 komune ingkang cacahipun penduduk kirang saking 500 jiwa<ref name="internet82"/>, ing pundi 57.4% saking sadaya komune. 20.982 komune punika namung gadhah penduduk 4.638.000 jiwa, utawi 7.7% saking cacahing sadaya penduduk [[Prancis]] Metropolitan. Kanthi makaten, namung 7.7% penduduk Prancis ingkang dumunung wonten ing 57.4% komune<ref name="internet82"/>, déné 92.3% penduduk ingkang netetp ing angka 42.6% komune ing Prancis.<ref name="internet82"/> === Tuladha ingkang Limrah: Alsace === [[Gambar:Alsace.jpg|thumb|Region Alsace]] [[Region ing Prancis|Region]] [[Alsace]]<ref name="internet17">http://www.lalsace.fr/</ref>, kanthi wiyar [[1 E+9 m²|8.280 km²]] (3.197 mil pasagi), minangka règion paling alit wonten ing [[Prancis Metropolitan]], nanging kapérang dados 904 komune (903 komune dumugi taun [[2006]], nanging komune [[Bosselshausen]]<ref name="internet83">http://www.francethisway.com/places/a/kirrwiller-bosselshausen-bas-rhin.php</ref> lan [[Kirrwiller]]<ref name="internet84">http://www.maplandia.com/france/alsace/bas-rhin/saverne/kirrwiller/</ref>, ingkang sampun dipungabung wiwit taun [[1974]], dipunpisah malih tanggal [[1]] [[Januari]] [[2007]], cacahipun dados 904). Cacahipun komune punika boten istiméwa manawi kabandhingaken kaliyan région ingkang sanès wonten ing [[Prancis Metropolitan]], nanging nalika dipunlebetaken wonten ing tingkat Éropa, cacah punika katingal istiméwa kanggé komune Prancis. Kanthi 904 komune, règion alit Alsace sampun gadhah kotamadya ingkang cacahipun kaping tiga langkung kathah tinimbang [[krajan]] [[Swèdhen]], ingkang tèritori paling agengipun gadhah wiyar 449.964&nbsp;km² (173.732 mil pasagi) namung kapérang dados 290 kotamadya (''[[kotamadya ing Swèdhen|kommuner]]''). Alsace gadhah cacah kaping kalih langkung kathah saking kotamadya ing [[Walanda]], éwadéné cacahing penduduk Walanda kaping sanga langkung kathah lan wiyaripun kaping sekawan langkung ageng saking Alsace, namung kapérang dados 443 kotamadya (''[[kotamadya ing Walanda|gemeenten]]'')<ref name="internet18">{{Cite web |url=http://www.vlaanderen.be/nl/ontdek-vlaanderen/provincies-en-gemeenten |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130415034814/http://www.vlaanderen.be/nl/ontdek-vlaanderen/provincies-en-gemeenten |url-status=dead }}</ref>. Éwadéné wonten budaya Jerman ing Alsace, kathahipun komune Alsace sampun medal saking manéka komune ing règion Prancis sanès saking ''penolakan'' tumrap ukum Prancis ingkang maksa komune saperlu nggabungaken dhiri kaliyan komune ingkang sanès, ing pundi kathah [[praja ing Jerman]] ingkang winatesan kaliyan Alsace, kotamadya-nipun (''[[kotamadya ing Jerman|Gemeinden]]'') sampun kagabung wonten ing manéka gelombang wiwit 1960-an, lan kanthi langsung ngirangi cacahipun. Wonten ing praja [[Baden-Württemberg]]<ref name="internet19">http://www.baden-wuerttemberg.de/en/home/</ref>, sebrang [[Kali]] [[Rhine]]<ref name="internet20">http://www.tripadvisor.co.id/ShowUserReviews-g188568-d229236-r118765294-NH_Rijnhotèl-Arnhem_Gelderland_Province.html</ref>, cacahipun ''Gemeinden'' samsaya kirang, saking 3.378 rikala taun [[1968]]<ref name="internet21">{{de icon}} {{cite web| url=http://www.landtag-bw.de/wp12/drucksachen/5000/12_5490_d.pdf| title=25 Jahre Gemeindereform Baden-Württemberg; hier: Neuordnung der Gemeinden| author=Parliament (Landtag) of Baden-Württemberg| format=PDF| accessdate=2013-04-22| archive-date=2012-05-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513230012/http://www9.landtag-bw.de/wp12/drucksachen/5000/12_5490_d.pdf| url-status=dead}}</ref> dados 1.108 rikala September 2007.<ref name=German_Gemeinden>{{de icon}} {{cite web| url=http://www.gemeindeverzeichnis.de/dtland/dtland.htm| title=Gemeinden in Deutschland| author=gemeindeverzeichnis.de| accessdate=2013-04-22| archive-date=2018-10-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20181016132547/http://www.gemeindeverzeichnis.de/dtland/dtland.htm| url-status=dead}}</ref> Minangka perbandhingan, cacah komune wonten ing Alsace namung kirang saking 945 taun [[1971]]<ref name="internet22">{{fr icon}} {{cite web| url=http://splaf.free.fr/67his.html| title=Historique du Bas-Rhin| author=SPLAF| accessdate=2013-04-22}}</ref><ref name="internet23">{{fr icon}} {{cite web| url=http://splaf.free.fr/68his.html| title=Historique du Haut-Rhin| author=SPLAF| accessdate=2013-04-22}}</ref> (sadèrèngipun ukum Marcellin ingkang miwiti komune Prancis kagabung satunggal kaliyan sanèsipun, pirsani pérangan [[Komune ing Prancis#Perdebatan|perdebatan]] ing ngandhap) dados 904 rikala wulan Januari 2007. Kasilipun, règion Alsace, kanthi wiyar ingkang namung seperlima wiyar Baden-Württemberg lan cacahing penduduk namung seperenem Baden-Württemberg, gadhah kathah kotamadya tinimbang praja ing Jerman. Règion alit Alsace gadhah langkung saking kaping kalihipun cacah kotamadya ing praja paling ageng lan ingkang kathah piyambak pendudukipun [[Nordrhein-Westfalen]] (396 ''Gemeinden'' rikala September 2007)ing pundi panggabungan kotamadya dipuntindakaken langkung rikat saking Baden-Württemberg, lan kotamadya ing praja paling ageng [[Niedersachsen]]<ref name="internet24">http://www.niedersachsen.de/portal/</ref> (1.022 ''Gemeinden'' rikala September 2007).<ref name=German_Gemeinden /> === Status komune === Amargi pabédan ingkang ageng wonten ing cacahing penduduk, saben komune ing Républik Prancis ngangkat satunggaling wali kutha (''maire'') lan déwan kotamadya (''conseil municipal'') ingkang ngatur komune saking ''[[Hôtel de Ville|mairie]]<ref name="internet25">http://www.devillehotèl.com.pa/{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>'' ([[balai kutha (administrasi)|balai kutha]]), kanthi kakuwasan ingkang sami éwadéné agengipun komune boten sami (kanthi kutha Paris minangka pangecualian, ing pundi pulisi kutha dipuntindakaken pamaréntah punjer, sanès wali kutha Paris). Kaseragaman status punika minangka kasil jelas saking Revolusi Prancis, ingkang nglajengaken kabiyasan lokal ingkang kadamel wonten ing kraton Prancis. Wiyaripun komune taksih dados perkawi, nanging, wonten ing kalih alesan: ukum Prancis netepaken ukuran [[dewan kotamadya]] miturut cacahing penduduk komune, lan ukuran cacah penduduk ateges ing pundi prosès pamilihan dipun-ginakaken kanggé pamilihan déwan kotamadya papanipun piyambak-piyambak. Wiwit Hukum PML taun 1982 dipunsahaken, tigang komune Prancis ugi gadhah status istiméwa ing pundi tigang komune punik kapérang dados [[arondisemen kotamadya ing Prancis|arondisemen kotamadya]]: inggih punika [[Paris]]<ref name="internet26">http://www.paris.com/</ref>, [[Marseille]]<ref name="internet27">http://www.marseille.fr/sitevdm/versions-etrangeres/english--discover-marseille</ref>, lan [[Lyon]]<ref name="internet28">http://www.en.lyon-france.com/</ref>. [[Arondisemen kotamadya]] minangka satunggalipun unit administratif wonten ing sangandhapipun komune ing Républik Prancis, nanging namung katetetapaken kanggé tigang komune mau. Arondisemen kotamadya punika boten nyinggung [[arondisemen Prancis|arondisemen]] ingkang minangka subdivisi saking ''[[département]]'' Prancis. Komune Prancis gadhah "kapribadén" ukum wiwit taun [[1837]]: dipunanggep [[badan yuridis|badan ukum]], lan gadhah kapasitas ukum. Arondisemen kotamadya boten gadhah kapribadén ukum, lan tanpa pameroléhan pribadi. Hukum lan obligasi komune dipunatur déning ''Code général de collectivités territoriales (CGCT)'' ingkang nggantosaken ''Code des communes''<ref name="internet29">http://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do?cidTexte=LEGITEXT000006070162</ref> (kejawi kanggé prakawis pribadi) kanthi pangesahan ukum tanggal [[21]] [[Fèbruari]] [[1996]] kanggé législasi lan kaputusan nomer 2000-318 tanggal [[7]] [[April]] [[2000]] kanggé régulasi.<ref name="internet30">{{Cite web |url=http://www.droit.org/code/index-CGCTERRL.html |title=Legislation |access-date=2013-04-16 |archive-date=2005-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050103093724/http://www.droit.org/code/index-CGCTERRL.html |url-status=dead }}</ref><ref name="internet31">{{Cite web |url=http://www.droit.org/code/index-CGCTERRM.html |title=Decree |access-date=2013-04-16 |archive-date=2005-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050112200608/http://www.droit.org/code/index-CGCTERRM.html |url-status=dead }}</ref> * [1] (http://www.droit.org/code/index-CGCTERRL.html) Legislasi * [2] (http://www.droit.org/code/index-CGCTERRM.html) Dudutan == Sajarah Komune Prancis == [[Gambar:060905 Overlooking Old Town and Harbour.JPG|thumb|[[La Rochelle]]]] [[Gambar:Antibesbordmer.JPG|thumb|[[Antibes]]]] Komune Prancis wiwit dumadi rikala wiwitanipun [[Revolusi Prancis]] taun [[1789]]-[[1790]].<ref name="internet32">http://www.marxists.org/indonesia/archive/trotsky/1921-PelajaranKomune.htm</ref> === Karajan Prancis === [[Gambar:Cannes France.jpg|thumb|left|[[Cannes]]]] [[Gambar:Duchesse Anne du Ciel.jpg|thumb|[[Dunkerque]]]] Sadèrèngipun Revolusi Prancis, dèrèng wonten pambentukan komune ingkang sami kaliyan komune wonten ing jaman sapunika. Tingkatan paling andhap saking pamérangan administratif inggih punika [[paroki]] (''paroisse''), saha wonten sakitar 60.000 paroki wonten ing [[Krajan]] [[Prancis]]. Sawijining paroki namung awujud sawijining gréja, papan dunung wonten ing sakitaripun (kaloka kanthi nama désa), lan lahan tetanèn wonten ing sakitaring désa. Kedah dipunémut bilih [[Prancis]] minangka nagara ingkang cacah pendudukipun ingkang kathah piyambak wonten ing wewengkon [[Éropa]] dumugi ing abad kaping 19, [[Ruslan]] kanthi 25 yuta penduduk sadèrèngipun [[Revolusi Industri]]<ref name="internet114"/>, ([[Inggris]] namung udakawis 6 yuta penduduk sadèrèngipun Revolusi Industri)-punika dipunsebabaken amargi cacahing paroki ingkang kathah sanget wonten ing Karajan Prancis. Raja Prancis asring maringi gelar tumrap panguwasa paroki kanthi sebutan "kakuwasan saking 100.000 menara gréja". Nanging paroki punika namung sakedhik anggénipun gadhah struktur kotamadya komune sadèrèngipun Revolusi. Limrahipun namung wonten ''komite pambangunan'' (''conseil du fabrique'' ing pundi 'fabrique' gegayutan kaliyan tembung 'fabricate' mbiyangun wonten ing [[basa Inggris]]), kasusun saking penduduk désa, ingkang nindakaken pambangunan gréja paroki, plataran gréja, lan manéka papan dunung saha properti gréja-lan kadang kala nyamektakaken pambiyantu tumrap fakir miskin, utawi ngemunah griya sakit utawi sekolah paroki. Pendeta ingkang nyambut damel wonten ing paroki punika ugi perlu nyathet pembaptisan, palakrama, lan bab pepatèn, wiwit [[Peraturan Villers-Cotterêts]]<ref name="internet33">http://www.mairie-villerscotterets.fr/</ref> taun [[1539]] déning [[François I saking Prancis|François I]]. Kajawi kanggé tugas mau, désa dipuntilaraken kanggé ngurusi prakawis sanès manawi dipunkeparengaken. Ingkang limrah, penduduk désa sami kempal kanggé ngrembag prakawis ingkang wigati ingkang gegayutan kaliyan wewengkon punika, kados ta panganggoan lahan tetanèn, nanging dèrèng madeg badan kotamadya ingkang permanèn. Wonten ing kathah papan, tuan tanah lokal (''seigneur'')<ref name="internet115">http://www.merriam-webster.com/dictionary/seigneur</ref><ref name="internet116">http://www.thefreedictionary.com/seigneur</ref> wonten ing papan dunungipun taksih dipuntindakaken campurtangan tumrap prakawis wonten ing désa, mendhet pajeg saking penduduk désa lan meksa penduduk nyambut damel dados [[corvée]], taksih nemtokaken lahan tetanèn pundi ingkang badhé dipun-ginakaken lan kapan, sarta cacahing kasil panèn ingkang kedah dipunparingaken dhateng piyambakipun. Wonten ing sisih ingkang sanès, sampun dipunbentuk kutha prajanjèn ingkang sampun dipunsarujuki sadanguning Éra Pertengahan, saking ratu piyambak, utawi bangsawan lokal (kados déné kutha [[Toulouse]] ingkang dipunsarujuki déning bangsawan Toulouse). Kutha-kutha mau dipundhirikaken saking sapèrangan paroki (dumugi atusan paroki kanggé kutha [[Paris]]<ref name="internet34">http://saridarnita.wordpress.com/2013/01/26/sejarah-kota-paris/</ref>), lan dipunklilingi déning ''témbok pertahanan''. Kutha-kutha punika sampun kabébasaken saking kakuwasanipun tuan tanah rikala abad kaping 12 lan kaping 13, ingkang sampun gadhah badan kotamadya ingkang ngatur kutha, lan kamiripan kaliyan komune ingkang sampun kabangun sadanguning Revolusi Peranis kejawi kanggé kalih titik wigati: 1-badan kotamadya punika boten démokratis, ingkang limrah dipuntangani déning kulawarga bourgeois ingkang sugih, ingkang kasugihanipun ngundhang kathah prakawis, saèngga kulwarga punika dipuncap minangka ''golongan ingkang gadhah kuwasa'' tinimbang dhémokrasi kotamadya; 2-boten wonten status seragam kanggé kutha prajanjèn punika, ingkang gadhah status piyambak-piyambak lan organisasi tartamtu. Wonten ing sisih lèr Prancis, kutha dipunatur déning ''échevin'' (saking [[basa Jerman]] kuna ingkang ateges hakim), déné kutha-kutha ingkang wonten ing kidul Prancis dipunatur déning ''consul''<ref name="internet35">http://www.thefreedictionary.com/consul</ref> (sami kaliyan mangsa Romawi), nanging [[Bordeaux]]<ref name="internet37"/> dipunpimpin déning ''[[jurat]]''<ref name="internet36">http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/jurat</ref> (kanthi ètimologi ateges "priyantun kakung ingkang dipunsumpah") lan [[Toulouse]]<ref name="internet100">http://www.toulouse-visit.com/</ref> déning ''capitouls'' ("priyantun kakung pengawal"). Limrahipun, boten wonten wali kutha nalika mangsa modhèren; sadaya ''échevin'' utawi ''consul''<ref name="internet117">http://www.linternaute.com/dictionnaire/fr/definition/echevin/</ref> wonten ing tingkat ingkang sami, lan medalaken kaputusan kanthi kolegial; nanging kanggé prakawis ingkang sanès namung wonten satunggaling ''échevin''<ref name="internet117"/> utawi ''consul'' ing ngandhapipun ingkang sanès, dados sajinis wali kutha, éwadéné boten kanthi kakuwasan èksekutif ingkang sami kados déné wali kutha modhèren. "Walikota" punika dipunsebut: [[wali kutha (sipil)|wali kutha para saudagar]] (''prévôt des marchands'')<ref name="internet118">http://www.linternaute.com/dictionnaire/fr/definition/prevot-des-marchands/</ref> wonten ing [[Paris]]<ref name="internet26"/> lan [[Lyon]]<ref name="internet28"/>; ''maire'' ing [[Marseille]]<ref name="internet27"/>, Bordeux<ref name="internet37">{{Cite web |url=http://www.bordeaux.com/uk |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425083840/http://www.bordeaux.com/uk |url-status=dead }}</ref>, [[Rouen]]<ref name="internet38">http://www.rouen.fr/</ref>, [[Orléans]]<ref name="internet39">http://www.orleans.fr/accueil.htm</ref>, [[Bayonne]]<ref name="internet40">http://www.bayonnenj.org/</ref> lan sapèrangan kutha sanèsipun; ''mayeur'' wonten ing [[Lille]]; ''premier capitoul'' ing Toulouse; ''viguier'' ing [[Montpellier]]<ref name="internet41">http://www.montpellier.fr/</ref>; ''premier consul'' wonten ing sapèrangn kutha ing sisih kidul Prancis; ''prêteur royal''<ref name="internet119">http://www.chapters.indigo.ca/books/M%C3%A9moire-Klinglin-Pr%C3%A9teur-Royal-Ville-Fran%C3%A7ois-christophe-honor%C3%A9-D-Klinglin-Giroud/9781272774417-item.html{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ing [[Strasbourg]]<ref name="internet42">http://www.strasbourg.com/</ref>; ''maître échevin'' ing [[Metz]]<ref name="internet43">http://www.metz.de/en/</ref>; ''maire royal'' ing [[Nancy]]<ref name="internet44">{{Cite web |url=http://www.nancy-tourisme.fr/nancy-tourism/discover/history-and-heritage/unesco/ |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130423132757/http://www.nancy-tourisme.fr/nancy-tourism/discover/history-and-heritage/unesco/ |url-status=dead }}</ref>; utawi ''prévôt'' ing [[Valenciennes]]<ref name="internet45">{{Cite web |url=http://www.valenciennes.fr/fr/accueil.html |title=Archive copy |access-date=2013-04-20 |archive-date=2013-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425223215/http://www.valenciennes.fr/fr/accueil.html |url-status=dead }}</ref>. === Revolusi Prancis === Tanggal [[14]] [[Juli]] [[1789]]<ref name="internet46">http://perancis09upi.wordpress.com/2010/01/03/sejarah-terjadinya-revolusi-perancis-ratu-ayu-christine-p-1a-0902419/</ref>, rikala wekdal sampun sonten, sasampunipun panyerangan kunjara [[Bastille]]<ref name="internet107">{{Cite web |url=http://www.anneahira.com/sejarah-perancis.htm |title=Archive copy |access-date=2013-04-23 |archive-date=2013-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130608055430/http://www.anneahira.com/sejarah-perancis.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="internet107"/>, wali kutha para pedagang Paris, [[Jacques de Flesselles]]<ref name="internet70">http://www.linternaute.com/ville/ville/lycee/25152/detail/lycee_professionnel_jacques_de_flesselles.shtml</ref>, dipuntembak rikala kaanan ramé wonten ing anak tangga Balai Kota Paris. Éwadéné wonten ing Éra Pertengahan wali kutha pedagang nandhani kamardikaning [[Paris]] lan miwiti pamberontaken tumrap Raja [[Charles V saking Prancis|Charles V]]<ref name="internet101">http://www.britannica.com/EBchecked/topic/106985/Charles-V</ref>, kantoripun ingkang sampun dipuntutup déning ratu, lajeng dipunbikak malih nanging wonten panjagan ingkang ketat saking [[ratu]], saèngga para pamberontak sampun mungkasi pamanggih publik minangka perwakilan lokal [[ratu]] ingkang sanès, lan minangka parwujudan kotamadya mardika.<ref name="internet101"/> Sasampunipun prastawa punika, sawijining "komune" ing [[Paris]] langsung dipundhirikaken kanggé nggantosaken kutha prajanjèn [[Paris]] ingkang dangu rumiyin, lan panjaga kotamadya dipunbentuk kanggé njagi [[Paris]] saking sadaya usaha Raja [[Louis XVI saka Prancis|Louis XVI]]<ref name="internet47">http://windiloviyo.blogspot.com/2011/03/revolusi-perancis.html</ref> kanggé mungkasi révolusi ingkang saweg kadadosan.<ref name="internet48">http://mustaqimzone.wordpress.com/2012/06/27/revolusi-perancis/</ref> Sapérangan kutha ingkang sanès wonten ing [[Prancis]] nindakaken cara ingkang sami, lan komune madeg wonten ing pundi-pundi, kanthi panjaga kotamadya piyambak-piyambak. Tanggal [[14]] [[Dhésèmber]] [[1789]], [[Majelis Konstituen Nasional|Majelis Nasional]] (''Assemblée Nationale'')<ref name="internet85">http://www.assemblee-nationale.fr/</ref> ngesahaken ukum pambentukan komune, minangka tingkat paling andhap wonten ing pamérangan administratif [[Prancis]], ingkang nguwaosi komune independen punika, nanging ugi minangka komune-nipun piyambak.<ref name="internet85"/> Wonten ing laladan ingkang sanès, tugas Majelis Nasional inggih punika, micanten saperlunipun, kanthi révolusionèr: boten ngrujuk dhateng éwah-éwahaning sadaya kutha prajanjèn dados komune, Majelis Nasional ugi mutuskan ngéwahi sadaya paroki désa dados komune kanthi status jangkep.<ref name="internet85"/> Para Revolusioner kainspirasi déning pamanggihipun [[Rene Descartes|Descartes]] ugi filosofi [[Masa Pencerahan|Pancerahan]] (''les Lumières'')<ref name="internet86">http://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/si%C3%A8cle_des_Lumi%C3%A8res/130660</ref>. Para Revolusioner kapèngin nglajengaken cara mangsa rumiyin lan minangka masarakat ingkang makmur, ing pundi sadayanipun sami lan tetep miturut alesan, tinimbang tradisi utawi konservasi.<ref name="internet85"/> Para Revolusioner lajeng netepaken pamérangan administratif ingkang seragam kanggé sadaya nagara: sadaya wewengkon Prancis badhé dipunpérang dados ''[[départements]]'', lajeng [[arondisemen Prancis|arondisemen]], [[kanton ing Prancis|kanton]], lan komune, tanpa pangecualian.<ref name="internet103">http://carapedia.com/sistem_pemerintahan_nagara_perancis_info219.html</ref> Sedaya komune gadhah status ingkang sami, gadhah satunggaling wali kutha (''maire'')<ref name="internet87">http://www.paris.fr/</ref> minangka pamimpin, lan déwan kotamadya (''conseil municipal'')<ref name="internet90"/> ingkang dipunpilih penduduk komune. Punika minangka révolusi nyata kanggé puluhan èwu désa ingkang boten naté ngraosaken pagesangan kotamadya ingkang teratur sadèrèngipun. Sawijining griya komunal (''[[Hôtel de Ville|mairie]]'')<ref name="internet88">http://www.mairie4.paris.fr/mairie04/jsp/site/Portal.jsp</ref> dipunyasa wonten ing saben désa, ing pundi dipunadani pepanggihan déwan kotamadya ugi administrasi komune. Sapérangan Majelis Nasional nentang pamérangan Prancis dados puluhan èwu komune, nanging [[Honoré Mirabeau|Mirabeau]]<ref name="internet89">http://www.thefreedictionary.com/Mirabeau</ref> lan pamanggihipun ngèngini satunggal komune kanggé saben paroki sampun lumampah. Tanggal [[20]] [[September]] [[1792]], pancathetan lair, palakrama, lan pati ugi dipunbisak saking pandhita paroki lan dados tanggel jawab wali kutha. Palakrama sipil dipuntetepaken lan dipuntindakaken wonten ing ''mairie''<ref name="internet87"/> kanthi upacara ingkang béda saking cara gréja tradhisional, kanthi wali kutha nggantosaken pandhita, lan nama ukum nggantosaken nama Gusti ("''Au nom de la loi, je vous déclare unis par les liens du marriage.''" – "Kanthi nama ukum, kula netepaken kekalih punika nyawiji kanthi palakrama punika."). Pendeta dipunpaksa mandhegaken pembaptisan, palakrama, lan buku bab pati ingkang kala rumiyin, ingkang dipunsimpen wonten ing ''mairie''. Éwah-éwahan ndadak punika ngasoraken sanget umat Katulik, lan Prancis badhé mlebet mangsa [[perang sipil]],<ref name="internet104">http://lib.ugm.ac.id/exec.php?app=simpus&act=search&lokasi=12&kriteria=subyek&kunci=Perang+Sipil+-+Perancis{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaliyan region ingkang gadhah keagamaan ingkang kiyat ing sisih kilèn [[Prancis]] minangka pusatipun. Bab punika badhé ndhèrèkaken [[Napoleon I]]<ref name="internet102">http://www.britannica.com/EBchecked/topic/402943/Napoleon-I</ref> kanggé damel prajanjèn damai wonten ing [[Prancis]], nyeimbangaken sistem adminsitratif énggal, lan ndadosaken bab punika dipuntampi déning sadaya rakyat. Napoleon ugi mbisak pamilihan déwan kotamadya, ingkang sapunika dipunpilih déning [[prefek]], perwakilan lokal pamarèntah punjer.<ref name="internet102"/> ===Éwah-éwahan sasampunipun Repolusi Prancis === [[Gambar:Levallois 246.JPG|thumb|[[Levallois-Perret]]]] [[Gambar:Val de Seine.jpg|thumb|[[Issy-les-Moulineaux]]]] [[Gambar:Centre culturel Louis de Broglie 20090202.jpg|thumb|[[Neuilly-sur-Seine]]]] Ing wekdal punika, wonten ing pamanggihipun tiyang mrika, komune [[Prancis]] taksih sami kaliyan ingkang dipundhirikaken ing purwakaning révolusi Prancis. Éwah-éwahan ingkang paling ageng kadadosan ing taun [[1831]], nalike Parlemèn Prancis<ref name="internet105">http://www.parlement.fr {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210401030302/http://www.parlement.fr/ |date=2021-04-01 }} Official site of the Parlement français</ref><ref name="internet106">http://www.parlements.org Site of the CHPP (Comité d'histoire parlementaire et politique) and of ''Parlement(s), Revue d'histoire politique''</ref> damel ulang aturan pokok pamiliyan déwan kotamadya, lan ing taun [[1837]] nalika komune [[Prancis]] dipunpringi kapribadèn kukum ingkang sapunika dipunanggep [[badan kukum]] kanthi kapasitas kukum. Pendukung [[Jacobin (pulitik)|Jacobin]] ajrih tumrap kekiyatan lokal indepènden, ingkang dipuntingali minangka konservatif lan nantang révolusi, lan ngagungaken pamarèntah punjer ingkang langkung kumawasa. Nalika para révolusionér minangka komune, dèrèng kaparingan "kapribadèn" ukum (tuladhanipun ''[[département]]''), kanthi pamarèntah punjer ingkang gadhah "kapribadèn" ukum. Taun [[1837]] kaanan punika dipunbiwarakaken boten praktis, amargi wali kutha lan déwan kotamadya boten saged kerjasama wonten ing pangadilan. Akibat saking wéah-éwahan punika, puluhan éwu désa ingkang dèrèng naté gadhah "kapribadèn" ukum (sebrangan kaliyan kutha prajanjèn) dumadakan dados badan ukum ingkang angka pisanan sadanguning sajarahipun. Punika taksih dados prakawis dumugi sapunika. Sadanguning [[Révolusi Prancis]] sakitar 41.000 komune dipunbentuk<ref name="internet49">{{Cite web |url=http://big.chez.com/lpcornu/servstats01.htm |title=Archive copy |access-date=2013-04-16 |archive-date=2004-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040901002739/http://big.chez.com/lpcornu/servstats01.htm |url-status=dead }}</ref>, wonten ing sawijining téritori ingkang ngrujuk dhateng wates nagara nagara Prancis sapunika (cacah 41.000 mau nglingkupi komune wonten ing departemén [[Savoie (departemen)|Savoie]]<ref name="internet110">http://www.tripadvisor.com/Tourism-g499089-Savoie_Rhone_Alpes-Vacations.html</ref>, [[Haute-Savoie]]<ref name="internet111">http://www.haute-savoie-tourisme.org/</ref> lan [[Alpes-Maritimes]]<ref name="internet112">{{Cite web |url=http://www.alpes-maritimes.pref.gouv.fr/ |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2018-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911165131/http://www.alpes-maritimes.pref.gouv.fr/ |url-status=dead }}</ref><ref name="internet113">http://www.provenceweb.fr/e/alpmarit.htm</ref> ingkang dipunanèksasi taun [[1975]], nanging boten kalebet departemén wonten ing [[Bèlgi]] lan [[Jerman]] ing kilèn [[Rhein]], ingkang naté dados péranganing [[Prancis]] antawis taun [[1795]] lan [[1815]]). Kirang saking 60.000 paroki ingkang madeg sadèrèngipun révolusi (wonten ing kutha, paroki kagabungaken dados komune tunggal; ing padésan, sapérangan paroki alit kagabungaken kaliyan ingkang ageng), nanging 41.000 taksih minangka angka ingkang ageng sanget, tanpa perbandingan ing donya nalika punika, kejawi wonten ing kamaharajan [[Tiongkok]] (ing mrika, namung tingkat [[kabupatèn]] lan ing nggilipun ingkang gadhah administrasi permanen). Wiwit punika, éwah-éwahan ageng sampun ngéwahi [[Prancis]], ugi sadaya wewengkon ing Éropa: [[Revolusi Industri]]<ref name="internet114">{{Cite web |url=http://www.anneahira.com/sejarah-revolusi-industri.htm |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130505041536/http://www.anneahira.com/sejarah-revolusi-industri.htm |url-status=dead }}</ref>, 2 [[perang donya]], lan ''perpindahan pedalaman'', sadayanipun ingkang ngosongaken padésan lan samsaya miyaraken wewengkon kutha. Pamérangan administratif [[Prancis]], taksih kaku lan boten éwah. Dinten punika sakitar 90% komune lan departemèn dipunbentuk sami kaliyan nalika kadadosan Revolusi Prancis langkung saking 200 taun kapungkur, kanthi wates ingkang sami. Akibatipun, komune padésan ingkang boten kaétang lan gadhah atusan penduduk rikala [[Revolusi Prancis]] sapunika namung gadhah satunggal atus penduduk utawi kirang. Ing sisih sanès, kutha sampun ngrembaka kanthi rikat déné wewengkon ingkang nindakaken [[urbanisasi]] samsaya wiyar langkung saking wates komune ingkang dumadi rikala révolusi. Tuladhanipun inggih punika [[Paris]], ing pundi wewengkon urbanisasi dumugi angka 296 komune. [[Paris]] minangka salah satunggal saking sapérangan komune [[Prancis]] ing pundi watesanipun dipunwiyaraken kanggé wewengkon urbanisasi. Komune [[Paris]] ingkang énggal lan langking ageng dipunmadegaken ing sangandhapipun parèntah Kaisar [[Napoléon III]]<ref name="internet108">http://www.biography.com/people/napoleon-iii-9420342</ref><ref name="internet109">http://www.britannica.com/EBchecked/topic/403129/Napoleon-III</ref> taun [[1859]], nanging sasampunipun [[1859]] wates [[Paris]] boten éwah. Boten kados nagara Éropa ingkang sanès, ingkang nggabungaken komune-nipun kanggé ngirangi kepadatan populasi sapunika (kados ta [[Jerman]] lan [[Italia]] sakitar taun [[1970]]), kanthi drastis ngirangi cacahing komune wonten ing prosésipun-''[[Praja ing Jerman|Gemeinden]]''<ref name=German_Gemeinden /> ing [[Jerman Barat]] kirang saking angka 24.400 dados 8.400 kanthi wekdal sapérangan taun-[[Prancis]] nindakaken wonten ing pertengahan, lan kathah-kathahipun, sadanguning abad kaping 19. Saking cacah 41.000 komune rikala Revolusi Prancis, cacahipun kirang dados 37.963 taun [[1921]], lan 36.568 taun [[2004]] (ing Prancis Metropolitan). [[Prancis]] dados nagara kanthi cacahing komune ingkang kathah piyambak ing Éropa. Kanggé tuladha, [[Jerman]] ingkang nyawiji pendudukipun namung sepertiga langkung kathah saking [[Prancis]]) namung gadhah 12.291 komune (''Gemeinden'', tanggal [[30]] [[September]] [[2007]], sampun kirang, saking 46.300 komune taun [[1900]] dumugi nyawijinipun [[Jerman]] taun [[1990]]),<ref name=German_Gemeinden /> lan [[Italia]] (cacah pendudukipun nyelaki [[Prancis]]) kanthi 8.101 komune (''[[comune|comuni]]'', miturut sénsus Italia [[2001]]). Wonten ing Éropa, namung [[Switserlan]] ingkang gadhah kepadatan [[kotamadya ing Switserlan|komune]] kados Prancis, lan ugi wonten pergerakan penggabungan ageng ingkang dipunwiwiti sedasa taun pungkasan. Kanggé seserepan ingkang langkung kathah ngèngingi bab cacahing komune wonten ing [[Prancis]], wonten kalih perbandingan: 1-[[Uni Éropa]] (15 anggota, sadèrèngipun [[Mèi]] [[2004]]) kasusun saking 75.000 komune, lan Prancis Metropolitan piyambak kanthi 35.568 komune, ingkang ateges 47.5% komune ing Uni Éropa wonten ing Prancis Metropolitan (16% penduduk Uni Éropa saking 15 anggota dumunung wonten ing Prancis). 2-[[Amérikah Sarékat]], kanthi tèritori kaping 14 langkung ageng saking Républik Prancis, lan kaping gangsal langkung kathah pendudukipun, gadhah 35.937 [[pemerintah kotamadya|kotamadya]] kagabung lan [[kotapraja sipil|kotapraja]] miturut Sensus Pamarèntah [[2002]], langkung sakedhik saking 36.782 komune kagunganipun Républik Prancis. === Padudon === [[Gambar:Troyes 2008 PD.JPG|thumb|[[Troyes]]]] [[Gambar:Flers_eglise_St-Pierre.JPG|thumb|[[Villeneuve-d'Ascq]]]] [[Gambar:Lorient.jpg|thumb|[[Lorient]]]] Dangunipun langkung saking 30 taun, wonten rantaman wonten ing Prancis kanggé panggabungan komune kanthi skala ageng, kalebet swanten kinurmatan saking présidhèn ''[[Cour des Comptes]]'' (badan audit administratif punjer wonten ing Prancis).<ref name="internet120">http://www.courdescomptes.nat.tn/</ref><ref name="internet121">{{Cite web |url=http://eca.europa.eu/portal/page/portal/eca_main_pages/home |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2009-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091222231135/http://eca.europa.eu/portal/page/portal/eca_main_pages/home |url-status=dead }}</ref><ref name="internet122">{{Cite web |url=http://www.ccomptes.fr/ |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2012-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120528084750/http://www.ccomptes.fr/ |url-status=dead }}</ref> Satebih punika, konservatisme lokal samsaya kiyat, lan tanpa proposal panggabungan wajib ingkang kasil wiwit komite wonten ing Parlemèn Prancis. Taun [[1971]] [[ukum Marcellin]] maringi panjurung lan dana saking pamarèntah kanggé narik komune saperlu kagabung kanthi bébas satunggallan sanèsipun, nanging ukum mau gagal sadaya (namung sakitar 1.300 komune ingkang sarujuk mbisak wewengkonipun klan nyawiji kaliyan komune ingkang sanès). Saèngga, pamanggih panggabungan ngendika bilih [[kutha|kutha-kutha]] Prancis gadhah wiyar ingkang sempit manawi kabandhingaken kaliyan nagara Éropa ingkang sanès, amargi wates wewengkonipun katetepaken 200 taun kapungkur. Tuladhanipun, kutha [[Lyon]] minangka sawijining komune alit kanthi géografis kanthi penduduk 465.300 jiwa ingkang dumunung wonten ing wates administratif, mapan wonten ing parèngkat ing ngandhapipun kutha-kutha Éropa ingkang sanès, ing pundi kasunyatanipun [[aire urbaine|wewengkon metropolitan]] [[Lyon]] gadhah 1.7 yuta jiwa lan minangka salah satunggaling metropolis paling ageng wonten ing Éropa, sami kaliyan wewengkon metropolitan kados [[Munich]]. Cacahing penduduk lan èkonomi wewengkon metropolitan Munich sami kaliyan [[Lyon]], nanging cacahing penduduk kutha (''Gemeinde'') [[Munich]] sakitar 1.320.000 jiwa, mèh kaping tiga langkung kathah saking komune [[Lyon]], mbetahaken téritori kotamadya [[Munich]] ingkang langkung ageng (310&nbsp;km²/120 mil pasagi), kaping 6.5 langkung ageng saking téritori kotamadya [[Lyon]] (48&nbsp;km²/18.5 mil pasagi). Walikota wonten ing [[Prancis]] asring sambat bilih kawontenanipun boten dipunakoni nalika sami tindakaken wonten ing njawi rangkah [[Prancis]], amargi kasunyatan bilih para walikota namung jumeneng madeg wonten ing téritori alit wonten ing tengah wewengkon métropolitan ingkang wiyar. Tuladha saé kanggé prakawis punika inggih punika [[Paris]]: éwadéné wewengkon métropolitan [[Paris]] minangka salah satunggaling ingkang kathah piyambak pendudukipun wonten ing donya, kanthi 10 yuta jiwa, cacah penduduk wonten ing kutha Paris piyambak inggih punika 2.145.000 jiwa, kirang saking cacahing penduduk kutha [[Roma]] (2.550.000 jiwa), ingkang wewengkon métropolitanipun gadhah 3.5 yuta penduduk langkung kathah saking wewengkon métropolitan [[Paris]]. Wonten ing sisih ingkang sanès, wonten sapérangan komune padésan ingkang ''èksodus padésan''ipun sampun nilaraken sapérangan tiyang, lan gadhah prakawis anggénipun ngemunah layanan umum kados ta nglampahaken irigasi, prakawis sampah, utawi margi komune ingkang dèrèng dipunaspal.<ref name="internet120"/> Panggabungan, boten gampil kanggé dipunrengkuh.<ref name="internet120"/> Perkawis kapisan inggih punika, bilih manawi komune ngirangi cacahing kalungguhan ingkang kapilih ingkang kasamekta, lan boten kondhang kanthi pulitikus lokal. Perkawis ingkang langkung wigati inggih punika manawi warga nagara saking satunggal désa boten badhé ngarepaken layanan lokal ing mrika ingkang kalampahaken déning satunggaling badan èksekutif wonten ing désa ingkang sanèsipun, ingkang mbok manawi boten perduli bab kabetahan lokal.<ref name="internet120"/> Èkspresi "antarkomune" (''intercommunalité'')<ref name="internet123">http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=zonages/intercommunalite.htm</ref><ref name="internet124">{{Cite web |url=http://www.adcf.org/5-339-Intercommunalites-le-mensuel.php |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516131022/http://www.adcf.org/5-339-Intercommunalites-le-mensuel.php |url-status=dead }}</ref> ateges sapérangan pambentukan kerjasama antar komune. Kerjasama kados punika ingkang kapisanan dipunlaksanakaken wonten ing pungkasaning abad kaping 19 wonten ing ukum tanggal [[22]] [[Maret]] [[1890]] ingkang dipunsahaken kanggé pambentukan asosiasi antarkomune tunggal. Ingkang damel UU [[Prancis]] sampun kuwatos wiwit dangu tumrap kekirangan struktur komune ingkang dipunwarisaken saking [[Revolusi Prancis]] kanggé njumbuhaken kaliyan cacahing komune, [[ukum Chevènement]] tanggal [[12]] [[Juli]] [[1999]] inggih punika pangkuran paling énggal lan majeng ingkang katujokaken wonten ing panyampurnan èkspresi punika. Wonten ing taun-taun pungkasan punika sampun samsaya mundhak komune kanggé kagabung wonten ing [[konsorsium]] antarkomune kanggé ancas kacukupanipun layanan kados ta pamungutan sampah lan suplai toya.<ref name="internet120"/> Komune pinggiran asring bekerjasama kaliyan kutha wonten ing wewengkon urbanipun kanggé minangka laladan ingkang dipunjangkepi kanthi angkudan umum utawi ngemunah pamungutan pajeg lokal.<ref name="internet120"/> === Antarkomune === [[Gambar:Stadhuis Saint Quentin.JPG|thumb|[[Saint-Quentin]]]] [[Gambar:Fort balaguier.jpg|thumb|[[La Seyne-sur-Mer]]]] [[Gambar:Ivry-sur-Seine town hall under snow 2005-02-23.jpeg|thumb|[[Ivry-sur-Seine]]]] [[Gambar:Beauvais fontaine (angle rue Carnot et rue des Jacobins) 1.jpg|thumb|[[Beauvais]]]] [[Gambar:Hyeres at night p1140907.jpg|thumb|[[Hyères]]]] [[Gambar:Cholet - Place Travot.JPG|thumb|[[Cholet]]]] Èkspresi "antarkomune" (''intercommunalité'')<ref name="internet123"/> ateges sapérangan pambentukan kerjasama antar komune. Kerjasama kados punika ingkagn kapisanan dipunlaksanakaken wonten ing pungkasaning abad kaping 19 wonten ing ukum tanggal [[22]] [[Maret]] [[1890]] ingkang dipunsahaken kanggé pambentukan asosiasi antarkomune tunggal. Ingkang damel UU [[Prancis]] sampun kuwatos wiwit dangu tumrap kekirangan struktur komune ingkang dipunwarisaken saking [[Revolusi Prancis]] kanggé njumbuhaken kaliyan cacahing komune, [[ukum Chevènement]] tanggal [[12]] [[Juli]] [[1999]] inggih punika pangkuran paling énggal lan majeng ingkang katujokaken wonten ing panyampurnan èkspresi punika. Wonten ing taun-taun pungkasan punika sampun mundhak cacahing komune kanggé kagabung wonten ing ''konsorsium'' antarkomune kanggé njangkepi layanan kados ta pamungutan sampah lan suplai toya. Komune pinggiran asring kerjasama kaliyan kutha wonten ing wewengkon urbanipun kanggé minangka laladan ingkang dipunjangkepi kanthi angkudan umum utawi ngemunah pamungutan pajeg lokal.<ref name="internet120"/> Hukum Chevènement mungkasi sadaya praktik punika, mbisak sapérangan struktur lan damel ingkang énggal. Kanthi tambahan, ukum punika maringi kauangan pamarèntah punjer ingkang katujokaken kanggé narik komune supados kagabung wonten ing struktur antarkomune. Boten kados katetepan taun [[1966]] ingkang kasil sepalihipun lan ingkang ngeparengaken komune urban minangka wewengkon urban, utawi kalepatan [[ukum Marcellin]] taun 1971, ukum Chevènement dumugi ing kasuksèsan ageng, saèngga kathah-kathahipun komune [[Prancis]] kagayut wonten ing struktur antarkomune. Wonten kalih jinis struktur antarkomune: * Tanpa kekiyatan fiskal. Punika minangka wujud antarkomune gagal. Kategori punika ngambah sindikat komune tradhisional. Komune kagabung lan nyumbang kanthi kauangan dhateng perkumpulan, nanging sindikat boten saged medalaken pajakipun piyambak. Komune saged medal saking sindikat wonten ing sawayah-wayah. Sindikat saged madeg kanggé kapreluan tartamtu utawi mungkasan sapérangan prakawis. Struktur tanpa kekiyatan fiskal punika sampun dipuntilaraken boten kasènggol déning ukum Chevènement, lan struktur punika samsaya boten kondhang. * Struktur kanthi kekiyatan fiskal. Punika kènging punapa ingkang dipunandharaken ukum Chevènement. Hukum ngregani tigang struktur kanthi kekiyatan fiskal: Perkumpulan Komune (''[[commonauté de communes]]'')<ref name=DGCl_source>{{fr icon}} {{cite web| url=http://www.dgcl.interieur.gouv.fr/donneeschiffrees/interco/stat2007/repart_EPCI_FP_departement.pdf| title=Répartition des EPCI à fiscalité propre par département au 01/01/2007| first=Ministry of the Interior| last=Direction générale des collectivités locales (DGCL)| format=PDF| accessdate=2013-04-24| authorlink=Minister of the Interior (France)| archive-date=2008-06-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20080626204744/http://www.dgcl.interieur.gouv.fr/donneeschiffrees/interco/stat2007/repart_EPCI_FP_departement.pdf| url-status=dead}}</ref>, katujokaken dhateng komune padésan; Perkumpulan Aglomerasi (''[[commonauté d'agglomération]]'')<ref name="internet125">{{Cite web |url=http://www.cergypontoise.fr/jcms/en_23126/en/navigation-principale |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527162108/http://www.cergypontoise.fr/jcms/en_23126/en/navigation-principale |url-status=dead }}</ref><ref name="internet126">http://www.dracenie.com/</ref>, katujokaken dhateng kutha alit lan kutha menangah wonten ing pinggiranipun; lan Perkumpulan Urban (''[[commonauté urbaine]]'')<ref name="internet127">{{Cite web |url=http://www.communaute-urbaine-alencon.fr/index.asp |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130223045420/http://www.communaute-urbaine-alencon.fr/index.asp |url-status=dead }}</ref>, katujokaken dhateng kutha ageng lan pinggiranipun. [[Gambar:Nancy2.jpg|thumb|left|[[Nancy]]]] Tigang struktur punika dipunparingi tingkat kekiyatan fiskal ingkang béda, kanthi Perkumpulan Aglomerasi lan Perkumpulan Urban ingkang gadhah kekiyatan fiskal langkung ageng, maringi pajeg lokal tumrap parusahan (''taxe professionnelle'') kanthi namanipun saking nama komune, lan kanthi tingkay perpajakan ingkang sami wonten ing sadaya komune ing perkumpulan mau, kados pamungutan sampah utawi angkudan, kados sindikat ingkang dangu, nanging ukum ugi damel punika minangka kuwajiban kanggé perkumpulan kanggé ngemunah sèktor ingkang sanès kados ta rantaman èkonomi lan pambangunan, proyèk perumahan, utawi pelestarian lingkungan. Perkumpulan Komune dipunsuwun ngemunah sajumlah wewengkon, kanthi maring kabébasan dhateng komune supados langkung otonomi, déné Perkumpulan Urban nangani kathah bab, mbébasaken komune ing lebetipun kirang kakuwasan otonomi. [[Gambar:Normandie Seine Rouen2 tango7174.jpg|thumb|left|[[Rouen]]]] Wonten ing pambentukan perkumpulan, pamarèntah ngalokasikaken dana dhateng perkumpulan miturut cacahing penduduk, maringi surungan dhateng komune kanggé kerjasama lan minangka perkumpulan. Perkumpulan Komune dipunparingi sakedhik dana saben tiyang, déné Perkumpulan Urban dipunparingi kathah dana saben tiyang, lan ngguggah komune saperlu damel perkumpulan manawi gadhah kekiyatan ingkang kirang, para komune sampun nolak nindakaken manawi boten pikantuk dana ingkang asalipun saking pamarèntah.<ref name="internet127"/> Hukum Chevènement sampun suksés ageng ingkang dipuntandhani kanthi kathahipun komune Prancis ingkang sapunika sampun kagabung kaliyan struktur antarkomune énggal: boten asring wonten ing sawijining nagara konservatif kados ta [[Prancis]]. Tanggal [[1]] [[Januari]] [[2007]], wonten 2.573 pakempalan kados punika wonten ing [[Prancis Metropolitan]] (kalebet 5 [[syndicats d'agglomération nouvelle]], sawijining kategori ingkang saweg dipunéwahi), kasusun saking 33.327 komune (91.1% saking sadaya komune Prancis Metropolitan), lan 52.86 yuta jiwa, 86.7% cacahing penduduk Prancis Metropolitan.<ref name="internet50">{{fr icon}} {{cite web| url=http://www.dgcl.interieur.gouv.fr/donneeschiffrees/interco/stat2007/repart_EPCI_FP_departement.pdf| title=Répartition des EPCI à fiscalité propre par département au 01/01/2007| first=[[Menteri Dalam Negeri (Prancis)|Kementerian Dalam Negeri]]| last=Direction générale des collectivités locales (DGCL)| format=PDF| accessdate=2013-04-19| archive-date=2007-07-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20070701014149/http://www.dgcl.interieur.gouv.fr/donneeschiffrees/interco/stat2007/repart_EPCI_FP_departement.pdf| url-status=dead}}</ref> Nanging kasil punika saged nyingedaken kasunyatan ingkang surem. Wonten ing wewengkon padésan, kathah komune sampun mlebet ing pakempalan Komune namung kanggé pikantuk kauntungan saking dana pamarèntah. Sindikat lokal sampun dipunéwahi kanthi resmi dados Pakempalan Komune, Pakempalan Komune ingkang nembé ngemunah layanan ingkang sadèrèngipun dipunkelola sindikat, kalawanan kaliyan ukum ingkang sampun netepaken struktur antarkomune énggal kanggé damel jaringan wiyar aktivitas tinimbang dipunpendhet alih déning sindikat ingkang dangu. Sapérangan tiyang ngendika bilih, pamindhahan dana pamarèntah kedahipun dipunpungkasi, kathah pakempalan Komune wangsul dhateng status sindikatipun ingkang dangu, utawi ical sadayanipun wonten ing papan ing pundi boten wonten sindikat wonten ing ukum. [[Gambar:CaenCentre.JPG|thumb|left|[[Caen]]]] Wonten ing wewengkon urban, struktur antarkomune énggal langkung jelas, dipunbentuk déning pendamel kaputusan lokal tebih saking kapitadosan umum wonten ing kauntungan ingkang kerjasama wonten ing wewengkon urban. Nanging wonten ing sapérangan papan, tuan tanah lokal samsaya kathah, lan boten mungkin madegaken sawijining struktur antarkomune kanggé sadaya wewengkon urban: sapérangan komune nolak kanggé gabung, utawi damel strukturipun piyambak, kados wewengkon urban Marseille ing pundi sampun jumeneng sekawan struktur antarkomune.<ref name="internet127"/><ref name="internet128">{{Cite web |url=http://www.marseille-provence.com/ |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2015-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207000756/http://www.marseille-provence.com/ |url-status=dead }}</ref> Wonten ing kathah wewengkon, komune sugih kagabung kaliyan komune sugih ingkang sanès lan nolak gabung kaliyan komune ingkang miskin, kuwatos manawi warganipun dipunparingi pajeg langkung kanggé kauntungan pinggiran kutha miskin wonten ing wewengkon urban. Sanèsipun, struktur antarkomune wonten ing kathah wewengkon urban taksih énggal, lan boten stabil: kategangan kadadosan antar komune; kutha wonten ing tengah wewengkon urban asring dipunduga ngrantam dominasi saking komune pinggiran kutha; komune saking sisih pulitik ingkang sebrangan ugi saged nindakakaken bab ingkang sami tumrap sanèsipun. [[Gambar:Place du Général de Gaulle, Lille.JPG|thumb|left|[[Lille]]]] [[Gambar:Rennes6.JPG|thumb|left|[[Rennes]]]] Kalih tuladha ingkang saé inggih punika [[Toulouse]]<ref name="internet129">http://www.toulouse-metropole.fr/collectivite/decouvrir-la-metropole</ref> lan [[Paris]]. Wonten ing [[Toulouse]]<ref name="internet129"/>, wonten ing mrika wonten 6 struktur antarkomune, pakempalan utama [[Toulouse]] lan pinggiranipun namung sawijining Pakempalan Aglomerasi, éwadéné [[Toulouse]] lumayan ageng kanggé damel Pakempalan Urban miturut ukum.<ref name="internet129"/> Punika amargi kamune wonten ing pinggiran kutha nolak Pakempalan Urban amargi kuwatos kicalan kakuwasanipun, lan milih Pakempalan Aglomerasi, déné Pakempalan Aglomerasi nampi sakedhik dana pamarèntah tinimbang Pakempalan Urban. Tumrap [[Paris]], boten wonten struktur antarkomune ingkang dipundhirikaken wonten ing mrika, pinggiran kutha Paris boten pitados konsèp "Paris Raya", lan pemisahan taksih dados peraturan wonten ing wewengkon metropolitan [[Paris]], kanthi pinggiran [[Paris]] ingkang minangka struktur antarkomune ingkang béda kejawi kutha [[Paris]]. Satunggal prakawis ageng ngèngigi antarkomune, asring dipunageng-agengaken, inggih punika kasunyatan bilih struktur antarkomune boetn gadhah perwakilan ingkang dipunpilih langsung déning rakyat, saèngga struktur punika minangka perwakilan saking saben komune ingkang jumeneng wonten ing struktur énggal.<ref name="internet127"/> Akibatipun, wakil rakyat lan birokrat minangka pihak-pihak ingkang damel agénda lan nindakaken, kanthi perwakilan kapilih saking komune ingkang namung nyengkuyung kaputusan kunci. Wonten ing tingkat lokal, kaanan punika kados ingkang kadadosan wonten ing Brussels, ing pundi kakuwasan kapérang déning manéka nagara Éropa mardika sampun njalari kakuwasan punika dinggé dolanan déning birokrasi ingkang boten kapilih déning rakyat.<ref name="internet127"/> === Masa Ngajeng === [[Gambar:Hotèl Groslot.jpg|thumb|left|[[Orléans]]]] [[Gambar:Mulhousedepuisrebberg.jpg|thumb|left|[[Mulhouse]]]] Gangsal taun kapisanan wonten ing abab kaping 21 minangka éwah-éwahan ageng tumrap tingkat komune wonten ing Prancis, nanging kahananipun taksih dèrèng dipuntetepaken. Struktur antarkomune, dipunbentuk kanggé mungkasi prakawis nagara kanthi kathah sanget komune alit, sampun dumugi ing kasuksèsanipun, nanging kakuwasan merak—ugi gegayutan kaliyan komune wonten ing ngandhapipun lan ''[[départements]]'' ing nginggilipun—taksih kedah dipundandai malih wonten ing kasunyatanipun. Dèrèng jelas ing pundhi bab punika badhé lumampah. Punapa badhé struktur antarkomune gadhah perwakilan ingkang dipunpilih langsung déning rakyat wonten ing jaman samangké, kados déné Laporan [[Pierre Mauroy|Mauroy]] rikala taun [[2000]]? Anananging, punapa malah boten nilarakaken komune minangka unit administratif ingkang samar? Sapérangan wali kutha ingkang kaloka wonten ing kutha ageng Prancis (komune) sampun nilaraken kursi wali kotanipun saperlu dados présidhèn Perkumpulan Urban, tuladhanipun [[Perkumpulan Urban Lille Métropole]].<ref name="internet127"/><ref name="internet131">http://www.emploipublic.fr/fiche_recruteur/EP/c_u_lille_metropole/index.php</ref><ref name="internet132">http://www.lillemetropole.fr/index.php?p=10</ref> Utawis punapa badhé struktur antarkomune punika kapecah, ingkang tundhanipun, sasampunipun nagara mandhagaken pambiyantu dana? Utawi mungkin, ukum Chevènement namung minangka tahap kapisanan panggabungan ageng komune, sawijining usaha supados komune nyambut damel sesarengan lan pikantuk kauntunganipun, sadèrèngipun komune-komune punika dipungabungaken. Wonten ing bab punika, pirembagan badhé dipuntindakaken wonten ing taun-taun ingkang badhé kalampahan. == Fakta sanèsipun == [[Gambar:Place_du_Parvis,_Reims(1).jpg|thumb|left|[[Reims]]]] [[Gambar:LeHavre.jpg|thumb|left|[[Le Havre]]]] === Komune kanthi penduduk ingkang kathah piyambak lan paling sakedhik === Komune ingkang kathah piyambak pendudukipun wonten ing Républik [[Prancis]] inggih punika komune [[Paris]]: 2.125.246 jiwa rikala Maret [[1999]]. * Enem saking ''(désa Prancis ingkang risak wonten ing jaman Perang Donya I)'' boten naté dipunyasa malih. Sedayanipun wonten ing ''département'' [[Meuse]]<ref name="internet51">http://www.lameuse.be/</ref>, lan risak sadangunipun ''Paprangan Verdun'' taun [[1916]].<ref name="internet133">{{Cite web |url=http://www.beritaunik.net/top-10/10-pertempuran-paling-berdarah-selama-perang-dunia-i.html |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601125217/http://www.beritaunik.net/top-10/10-pertempuran-paling-berdarah-selama-perang-dunia-i.html |url-status=dead }}</ref> Sasampunipun perang, dipunputusaken bilih wewengkon ingkang dipundunungi sadèrèngipun wonten ing désa ingkang risak boten badhé diungabungaken dhateng komune ingkang sanès, minangka pepènget dhateng désa mau ingkang sampun "mati kanggé Prancis", kados nalika dipunbiyangun, lan mangayubagya kanggé désa mau. Komune punika boten gadhah penghuni lan dipunatur déning sawijining déwan kanthi anggota tigang tiyang, dipilih déning [[préfet|prefek]] Meuse<ref name="internet51"/>: ** [[Beaumont-en-Verdunois]]<ref name="internet52">{{Cite web |url=http://www.lagenealogie.com/histoire-ville-village-commune/beaumont-en-verdunois-55039.html |title=Archive copy |access-date=2013-04-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304222848/http://www.lagenealogie.com/histoire-ville-village-commune/beaumont-en-verdunois-55039.html |url-status=dead }}</ref> ** [[Bezonvaux]]<ref name="internet60">http://www.conseil-general.com/en/map-town-hall/map-town-hall-bezonvaux-55100.htm</ref> ** [[Cumières-le-Mort-Homme]]<ref name="internet61">http://www.intellicast.com/Local/Weather.aspx?location=FRLO0337</ref> ** [[Fleury-devant-Douaumont]]<ref name="internet62">http://www.map-france.com/Fleury-devant-Douaumont-55100/</ref> ** [[Haumont-près-Samogneux]]<ref name="internet63">http://www.map-france.com/Haumont-pres-Samogneux-55100/</ref> ** [[Louvemont-Côte-du-Poivre]]<ref name="internet64">http://www.map-france.com/Louvemont-Cote-du-Poivre-55100/</ref> * Tebih saking bab-bab ingkang istiméwa, komune kanthi penduduk paling sakedhik wonten ing Républik Prancis inggih punika: ** komune [[Rochefourchat]]<ref name="internet65">http://www.map-france.com/Rochefourchat-26340/</ref><ref name="internet134">{{Cite web |url=http://starbetzone.com/rochefourchat-kota-berpenghuni-1-jiwa-di-perancis |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2023-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008011830/http://www.starbetzone.com/rochefourchat-kota-berpenghuni-1-jiwa-di-perancis |url-status=dead }}</ref>, ing ngandhap [[gunung]] [[Alpen]]<ref name="internet66">http://www.tripadvisor.co.id/AllLocations-g190434-Places-Austrian_Alps.html</ref> Prancis, 1 jiwa wonten ing sensus 1999 (satunggaling priyantun kakungn 38 taun ingkang sampun pisahan kaliyan garwanipun). ** komune [[Leménil-Mitry]]<ref name="internet67">http://www.conseil-general.com/mairie/mairie-lemenil-mitry-54740.htm</ref>, ing alas [[Lorraine (région)|Lorraine]] wonten ing sisih wétan Prancis, 2 jiwa rikala sensus 1999 (priyantun kakung 42 taun lan garwanipun 38 taun, dados pamilik sadaya griya wonten ing komune mau, asalipun saking kulawarga tuan tanah ing mrika). ** komune [[Rouvroy-Ripont]]<ref name="internet68">http://maps.apocalx.com/communes-de-france/commune-51470-rouvroy-ripont.html</ref>, caket laladan [[Champagne (provinsi)|Champagne]]<ref name="internet69">http://www.champagnedirect.co.uk/</ref>, 2 jiwa wonten ing sensus 1999 (priyantun kakung 60 taun lan 73 taun ingkang dèrèng palakrama). === Téritori komune paling ageng lan paling alit === * Komune paling ageng wonten ing Républik Prancis inggih punika [[Maripasoula]]<ref name="internet135">http://www.franceguyane.fr/regions/guyane/maripasoula-etrange-epidemie-chez-les-garimpeiros-155693.php</ref><ref name="internet136">{{Cite web |url=http://www.rfi.fr/actufr/articles/019/article_9146.asp |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215081017/http://www.rfi.fr/actufr/articles/019/article_9146.asp |url-status=dead }}</ref><ref name="internet137">http://www.annuaire-mairie.fr/ville-maripasoula.html</ref> (3.710 jiwa) wonten ing ''département'' [[Guyana Prancis]]: [[1 E10 m²|18.360 km²]] (7.089 mil pasagi). * Wonten ing [[Prancis Metropolitan]] komune paling ageng inggih punika komune [[Arles]] (50.513 jiwa) caket [[Marseille]], téritorinipun ngambah sapérangan [[delta kali|delta]] [[Kali Rhône]]: [[1 E8 m²|759 km²]] (293 mil pasagi), utawi kaping 8.7 langkung wiyar saking wiyaripun kutha Paris (boten kalebet taman [[Bois de Boulogne]]<ref name="internet138">{{Cite web |url=http://www.paris.fr/pratique/paris-au-vert/bois-de-boulogne/p6567 |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130429143411/http://www.paris.fr/pratique/paris-au-vert/bois-de-boulogne/p6567 |url-status=dead }}</ref> lan [[Bois de Vincennes]])<ref name="internet139">{{Cite web |url=http://www.paris.fr/english/parks-woods-gardens-and-cemeteries/woods/bois-de-vincennes/rub_8211_stand_34153_port_18985 |title=Archive copy |access-date=2013-04-24 |archive-date=2013-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130518191946/http://www.paris.fr/english/parks-woods-gardens-and-cemeteries/woods/bois-de-vincennes/rub_8211_stand_34153_port_18985 |url-status=dead }}</ref>. * Komune paling alit wonten ing Républik Prancis inggih punika [[Castelmoron-d'Albret]] (62 jiwa) caket [[Bordeaux]]: [[1 E4 m²|0.0376 km²]] (0.0145 mil pasagi utawi 9.3 ekar). === Komune paling inggil=== Komune paling inggil wonten ing Républik Prancis (lan Éropa) inggih punika [[Saint-Véran]]<ref name="internet141"/> (267 jiwa), wonten ing Pegunungan [[Alpen]] Prancis: inggilipun désa wonten ing tengah komune inggih punika 1.990 mèter (6.529 kaki) lan 2.040 mèter (6.693 kaki) ing nginggiling lumah laut.<ref name="internet141">http://www.saintveran.com/</ref> === Komune paling tebih saking kutha krajan Prancis === * Komune Républik Prancis ingkang paling tebih saking Paris inggih punika komune [[L'Île-des-Pins]]<ref name="internet142">http://www.ile-des-pins.com/</ref> (1.840 jiwa) wonten ing [[Kaledonia Baru]]: 16.841&nbsp;km (10.465 mil) saking punjer kutha Paris.<ref name="internet143">http://www.tripadvisor.com.au/Tourism-g298359-Ile_Des_Pins-Vacations.html</ref> * Wonten ing daratan Prancis (Prancis Éropa kejawi [[Corsica]])<ref name="internet144">http://www.visit-corsica.com/en</ref>, komune paling tebih saking [[Paris]] inggih punika [[Coustouges]]<ref name="internet145">http://www.coustouges.fr/</ref> (134 jiwa) lan [[Lamanère]]<ref name="internet146">http://lamanere.fr/</ref> (44 jiwa) wonten ing wates [[Spanyol]]: kekalihipun gadhah jarak 721&nbsp;km (448 mil) saking punjer kutha Paris satebihipun manuk gagak miber. [[Gambar:Comunne Y picardhiv68.jpg|thumb|250px|Marka margi dados panandha watesing komune [[Y, Somme|Y]] ing ''[[département di Prancis|département]]'' [[Somme]], [[Picardie]].]] === Nama komune paling cekak lan dawa === * Komune Républik Prancis kanthi nama paling cekak inggih punika komune [[Y, Somme|Y]] (89 jiwa). * Wonten tiga komune ing Républik Prancis ingkang gadhah nama paling dawa (38 huruf): ** komune [[Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont]] (1731 jiwa)<ref name="internet147">http://www.saint-germain-de-tallevende.fr/</ref> ** komune [[Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson]] (592 jiwa)<ref name="internet148">http://www.saintremyenbouzemont.fr/</ref> ** komune [[Beaujeu-Saint-Vallier-Pierrejux-et-Quitteur]] (739 jiwa)<ref name="internet149">http://fr.mappy.com/carte/70/beaujeu-saint-vallier-pierrejux-et-quitteur#d={{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 70100 Beaujeu-Saint-Vallier-Pierrejux-et-Quitteur&p=map</ref> == Nama komune wonten ing basa kejawi Prancis == Nama komune Prancis limrahipun wonten ing [[Basa Prancis]]. Wonten ing wewengkon ing pundi basa sanès saking Prancis dipunlafalaken, namanipun sampun dipunéwahi wonten ing pangucapan lan pangejaan Prancis, kados ta [[Toulouse]] (''Tolosa'' wonten ing [[Basa Occitan]]), [[Strasbourg]] (''Straßburg'' wonten ing [[Basa Alemanik Jerman|Basa Alemanik]]), utawi [[Perpignan]] (''Perpinyà'' wonten ing [[Basa Katalan]]). Nanging, kathah komune alit ingkang taksih migunakaken nama aslinipun. Punika tuladha nama asli wonten ing basa ingkang naté dipunngendikakaken, utawi taksih dipun-ginakaken, wonten ing tèritori Républik Prancis: [[Gambar:Panneau Mittelhausbergen.JPG|thumb|350px|Marka margi panandha lawang mlebet [[Mittelhausbergen]] ing ''[[departemen ing Prancis|département]]'' [[Bas-Rhin]], [[Alsace]].]] * [[Basa Jerman]]: komune [[Mittelhausbergen]] (1.690 jiwa) * [[Basa Walanda]]: komune [[Steenvoorde]] (4.024 jiwa) * [[Basa Breton]]: komune [[Kermoroc'h]] (324 jiwa) * [[Basa Occitan]]: komune [[Belcastel]] (251 jiwa) * [[Basa Basque]]: komune [[Ustaritz]] (4.984 jiwa) * [[Basa Katalan]]: komune [[Banyuls-dels-Aspres]] (1.007 jiwa) * [[Basa Korsika]]: komune [[San-Gavino-di-Carbini]] (738 jiwa) * [[Basa Komoro]]: komune [[M'Tsangamouji]] (5.028 jiwa) * [[Basa Polinesia]]: komune [[Hitiaa O Te Ra]] (8.683 jiwa) * Sapérangan [[Basa Austronesia]] ing [[Kaledonia Baru]]: komune [[Kouaoua]] (1.586 jiwa) * Sapérangan [[Basa Amérika Asli|Basa Indian Amérika]]: komune [[Kourou]] (19.107 jiwa) ==Klasifikasi== INSEE Kode<ref name="internet53">http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/</ref>: INSEE maringi kodhe pangindèksan numèrik wonten ing manéka éntitas wonten ing Prancis<ref name="internet54">http://www.insee.fr/fr/publications-et-services/default.asp?page=services/faq/q22_2insee.htm</ref>, mliginipun komune (ingkang boten sami kaliyan kodhe pos)<ref name="internet55">http://www.galichon.com/codesgeo/</ref>. Kode 'jangkep' gadhah wolu (8) digit lan tiga ruwang lebet, nanging wonten ing ingkang dipunprasajakaken kodenipun kanthi gangsal (5) angka lan boten mawi ruwang lebet<ref name="internet56">http://www.francogene.com/france/insee.php</ref><ref>http://www.dcode.fr/code-postal-insee-communes</ref>: * Kalih digit (département) lan tiga digit (commune) kanggé 96 département Prancis 'métropolitaine'. * Tigang digit (département utawi kolèktivitas) lan kalih digit (commune) kanggé departemèn Luar Negeri, Jajahan lan Nagara Luar Negeri. Ugi pirsani: fr: Kode INSEE # Kode komunal. ==Komune-Komune ing Prancis== Punika minangka pratélan komune ingkang wonten ing Prancis kanthi cacahing penduduk ingkang langkung saking 20.000 jiwa rikala sénsus 2006<ref name="internet57">INSEE: [http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/default.asp ''Polulations légales 2006'']</ref>. Sedaya cacah punika migunakaken métode pangétangan ''sans doubles comptes'' [[INSEE]] (''population municipale''). [[Gambar:Toulon place de la liberté-fontaine.jpg|thumb|[[Toulon]]]] [[Gambar:Massif du Taillefer.JPG|thumb|[[Grenoble]]]] [[Gambar:Angers maine chateau.jpg|thumb|[[Angers]]]] [[Gambar:Dijon-PalaisDucBourgogne.jpg|thumb|[[Dijon]]]] [[Gambar:Chateau de Brest et Tour Tanguy.jpg|thumb|[[Brest, Prancis|Brest]]]] [[Gambar:Nîmes, Centre ville.jpg|thumb|[[Nîmes]]]] [[Gambar:Montagne Sainte-Victoire towards roofs of Aix-en-Provence.jpg|thumb|[[Aix-en-Provence]]]] [[Gambar:Clermont vu de Montjuzet.JPG|thumb|[[Clermont-Ferrand]]]] [[Gambar:Tudor buildings in Tours, France.jpg|thumb|[[Tours]]]] [[Gambar:Limoges décorée pour les Ostensions 2009.JPG|thumb|[[Limoges]]]] [[Gambar:Villeurbanne gratteciel placechanoineboursier (3).jpg|thumb|[[Villeurbanne]]]] [[Gambar:Quai belu amiens.JPG|thumb|[[Amiens]]]] [[Gambar:Metz Theatre 2003.jpg|thumb|[[Metz]]]] {{div col|colwidth=15em}} # [[Paris]]<ref name="internet26"/> # [[Marseille]]<ref name="internet27"/> # [[Lyon]]<ref name="internet28"/> # [[Toulouse]]<ref name="internet100"/> # [[Nice]] # [[Nantes]] # [[Strasbourg]]<ref name="internet42"/> # [[Montpellier]]<ref name="internet41"/> # [[Bordeaux]]<ref name="internet37"/> # [[Lille]] # [[Rennes]]<ref name="internet91">http://www.tourisme-rennes.com/en/home.aspx</ref> # [[Reims]]<ref name="internet92">http://www.reims-tourism.com/</ref> # [[Le Havre]] # [[Saint-Étienne]]<ref name="internet93">http://www.saintetienne.com/</ref> # [[Toulon]] # [[Grenoble]]<ref name="internet94">http://www.grenoble-tourism.com/{{Pranala mati|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # [[Angers]]<ref name="internet95">http://www.tripadvisor.com/Tourism-g187197-Angers_Maine_et_Loire_Anjou_Loire_Valley_Pays_de_la_Loire-Vacations.html</ref> # [[Dijon]]<ref name="internet96">http://www.visitdijon.com/en/</ref> # [[Brest]]<ref name="internet97">http://www.tripadvisor.com/Tourism-g187095-Brest_Finistere_Brittany-Vacations.html</ref> # [[Nîmes]]<ref name="internet98">{{Cite web |url=http://france-for-visitors.com/france-maps/languedoc/nimes-map.html |title=Archive copy |access-date=2013-04-23 |archive-date=2012-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023030720/http://www.france-for-visitors.com/france-maps/languedoc/nimes-map.html |url-status=dead }}</ref> # [[Le Mans]]<ref name="internet99">http://www.tripadvisor.co.uk/Tourism-g187195-Le_Mans_Sarthe_Pays_de_la_Loire-Vacations.html</ref> # [[Aix-en-Provence]] # [[Clermont-Ferrand]] # [[Saint-Denis]] # [[Tours]] # [[Limoges]] # [[Villeurbanne]] # [[Amiens]] # [[Metz]]<ref name="internet43"/> # [[Besançon]] # [[Perpignan]] # [[Orléans]]<ref name="internet39"/> # [[Mulhouse]] # [[Caen]] # [[Boulogne-Billancourt]] # [[Rouen]]<ref name="internet38"/> # [[Nancy]]<ref name="internet44"/> # [[Argenteuil]] # [[Montreuil]] # [[Saint-Paul]] # [[Roubaix]] # [[Saint-Denis]] # [[Avignon]] # [[Tourcoing]] # [[Fort-de-France]] # [[Créteil]] # [[Poitiers]] # [[Nanterre]] # [[Versailles]] # [[Courbevoie]] # [[Pau]] # [[Vitry-sur-Seine]] # [[Asnières-sur-Seine]] # [[Colombes]] # [[Aulnay-sous-Bois]] # [[Rueil-Malmaison]] # [[La Rochelle]] # [[Antibes]] # [[Saint-Maur-des-Fossés]] # [[Calais]] # [[Champigny-sur-Marne]] # [[Saint-Pierre]] # [[Aubervilliers]] # [[Béziers]] # [[Bourges]] # [[Cannes]] # [[Le Tampon]] # [[Dunkerque]] # [[Saint-Nazaire]] # [[Drancy]] # [[Colmar]] # [[Mérignac]] # [[Valence]] # [[Quimper]] # [[Ajaccio]] # [[Levallois-Perret]] # [[Issy-les-Moulineaux]] # [[Neuilly-sur-Seine]] # [[Troyes]] # [[Noisy-le-Grand]] # [[Villeneuve d'Ascq]] # [[Antony, Hauts-de-Seine]] # [[Les Abymes]] # [[Sarcelles]] # [[Lorient]] # [[Niort]] # [[Cayenne]] # [[Chambéry]] # [[Pessac]] # [[Vénissieux]] # [[Clichy]] # [[Cergy]] # [[Saint-Quentin]] # [[La Seyne-sur-Mer]] # [[Ivry-sur-Seine]] # [[Beauvais]] # [[Hyères]] # [[Cholet]] # [[Montauban]] # [[Pantin]] # [[Bondy]] # [[Maisons-Alfort]] # [[Vannes]] # [[Évry]] # [[Charleville-Mézières]] # [[Arles]] # [[Saint-André]] # [[Fontenay-sous-Bois]] # [[Sartrouville]] # [[Épinay-sur-Seine]] # [[Fréjus]] # [[Évreux]] # [[Laval]] # [[Le Blanc-Mesnil]] # [[Sevran]] # [[Annecy]] # [[Belfort]] # [[Narbonne]] # [[La Roche-sur-Yon]] # [[Clamart]] # [[Villejuif]] # [[Brive-la-Gaillarde]] # [[Saint-Malo]] # [[Saint-Louis]] # [[Meaux]] # [[Grasse]] # [[Albi]] # [[Chelles]] # [[Blois]] # [[Cagnes-sur-Mer]] # [[Bobigny]] # [[Châteauroux]] # [[Vincennes]] # [[Carcassonne]] # [[Chalon-sur-Saône]] # [[Saint-Brieuc]] # [[Martigues]] # [[Châlons-en-Champagne]] # [[Tarbes]] # [[Montrouge]] # [[Meudon]] # [[Aubagne]] # [[Bayonne]]<ref name="internet40"/> # [[Boulogne-sur-Mer]] # [[Suresnes]] # [[Saint-Herblain]] # [[Bastia]] # [[Castres]] # [[Gennevilliers]] # [[Sète]] # [[Puteaux]] # [[Saint-Ouen]] # [[Wattrelos]] # [[Douai]] # [[Alfortville]] # [[Le Cannet]] # [[Valenciennes]]<ref name="internet45"/> # [[Angoulême]] # [[Istres]] # [[Compiègne]] # [[Arras]] # [[Mantes-la-Jolie]] # [[Livry-Gargan]] # [[Caluire-et-Cuire]] # [[Saint-Germain-en-Laye]] # [[Rosny-sous-Bois]] # [[Thionville]] # [[Corbeil-Essonnes]] # [[Talence]] # [[Cherbourg-Octeville]] # [[Saint-Priest]] # [[Vaulx-en-Velin]] # [[Massy]] # [[Bourg-en-Bresse]] # [[Salon-de-Provence]] # [[Chartres]] # [[Alès]] # [[Montluçon]] # [[Le Lamentin]] # [[Garges-lès-Gonesse]] # [[Marcq-en-Barœul]] # [[Bagneux]] # [[Bron]] # [[Noisy-le-Sec]] # [[Nevers]] # [[Le Port]] # [[Gagny]] # [[Melun]] # [[Anglet]] # [[Auxerre]] # [[Rezé]] # [[Gap]] # [[Savigny-sur-Orge]] # [[Vitrolles]] # [[Draguignan]] # [[La Courneuve]] # [[Joué-lès-Tours]] # [[Choisy-le-Roi]] # [[Roanne]] # [[Poissy]] # [[Échirolles]] # [[Saint-Chamond]] # [[Villepinte]] # [[Lens]] # [[Tremblay-en-France]] # [[Saint-Martin-d'Hères]] # [[Haguenau]] # [[Stains]] # [[Pontault-Combault]] # [[Châtellerault]] # [[Six-Fours-les-Plages]] # [[Villefranche-sur-Saône]] # [[Mâcon]] # [[Bagnolet]] # [[Sainte-Geneviève-des-Bois]] # [[Épinal]] # [[Montigny-le-Bretonneux]] # [[Montélimar]] # [[Saint-Raphaël]] # [[Agen]] # [[Saint-Laurent-du-Maroni]] # [[Conflans-Sainte-Honorine]] # [[Dieppe]] # [[Saint-Joseph]] # [[Creil]] # [[Neuilly-sur-Marne]] # [[Saint-Benoît]] # [[Romans-sur-Isère]] # [[Franconville]] # [[Marignane]] # [[Dreux]] # [[Maubeuge]] # [[Les Mureaux]] # [[Cambrai]] # [[Liévin]] # [[La Ciotat]] # [[Colomiers]] # [[Châtillon]] # [[Le Perreux-sur-Marne]] # [[Châtenay-Malabry]] # [[Plaisir]] # [[Vandœuvre-lès-Nancy]] # [[Viry-Châtillon]] # [[Schiltigheim]] # [[Thonon-les-Bains]] # [[Houilles]] # [[Nogent-sur-Marne]] # [[Athis-Mons]] # [[Vallauris]] # [[Sainte-Marie]] # [[Malakoff]] # [[Villeneuve-Saint-Georges]] # [[L'Haÿ-les-Roses]] # [[Palaiseau]] # [[Mont-de-Marsan]] # [[Goussainville]] # [[Vienne]] # [[Saint-Laurent-du-Var]] # [[Sotteville-lès-Rouen]] # [[Villenave-d'Ornon]] # [[Orange]] # [[Rillieux-la-Pape]] # [[Périgueux]] # [[Le Chesnay]] # [[Trappes]] # [[Aurillac]] # [[Chatou]] # [[Clichy-sous-Bois]] # [[Saint-Cloud]] # [[Villiers-sur-Marne]] # [[Thiais]] # [[Saint-Leu]] # [[Meyzieu]] # [[Draveil]] # [[Pontoise]] # [[Saumur]] # [[Annemasse]] # [[Yerres]] # [[Lambersart]] # [[Alençon]] # [[Soissons]] # [[Charenton-le-Pont]] # [[Villemomble]] # [[Guyancourt]] # [[Vierzon]] # [[Ermont]] # [[Baie-Mahault]] # [[Saint-Étienne-du-Rouvray]] # [[Bergerac]] # [[Menton]] # [[Bezons]] # [[Cachan]] # [[Élancourt]] # [[Pierrefitte-sur-Seine]] # [[Carpentras]] # [[Aix-les-Bains]] # [[Le Gosier]] # [[La Garenne-Colombes]] # [[Bois-Colombes]] # [[Villiers-le-Bel]] # [[Saint-Dizier]] # [[Sens]] # [[Saint-Médard-en-Jalles]] # [[Vanves]] # [[Biarritz]] # [[Ris-Orangis]] # [[Montbéliard]] # [[Saintes]] # [[Laon]] # [[Béthune]] # [[Taverny]] # [[Illkirch-Graffenstaden]] # [[Vigneux-sur-Seine]] # [[Rochefort]] # [[Sucy-en-Brie]] # [[La Possession]] # [[Le Grand-Quevilly]] # [[Gonesse]] # [[Montfermeil]] # [[Vichy]] # [[Grigny]] # [[Sannois]] # [[Hénin-Beaumont]] # [[Brunoy]] # [[Herblay]] # [[Cavaillon]] # [[Oullins]] # [[Rambouillet]] # [[La Garde]] # [[Fresnes]] # [[Le Kremlin-Bicêtre]] # [[Tournefeuille]] # [[Romainville]] # [[Savigny-le-Temple]] # [[Les Ulis]] # [[La Teste-de-Buch]] # [[Armentières]] # [[Décines-Charpieu]] # [[Dole]] # [[Matoury]] # [[Villeneuve-la-Garenne]] # [[Miramas]] # [[Saint-Sébastien-sur-Loire]] # [[Champs-sur-Marne]] # [[Épernay]] # [[Bègles]] # [[Chaumont]] # [[Orvault]] # [[Abbeville]] # [[Rodez]] # [[Vernon]] # [[Fontenay-aux-Roses]] # [[Lunel]] # [[Le Robert]] # [[Bruay-la-Buissière]] # [[Le Creusot]] # [[Kourou]] # [[Sèvres]] # [[Bourgoin-Jallieu]] # [[Eaubonne]] # [[Muret]] # [[Oyonnax]] # [[Villeneuve-sur-Lot]] # [[Le Bouscat]] # [[Lisieux]] # [[Le Plessis-Robinson]] # [[Villeparisis]] # [[Libourne]] # [[Cenon]] # [[Montgeron]] # [[Sainte-Anne]] # [[Coudekerque-Branche]] # [[Gradignan]] # [[Fontaine]] # [[Montigny-lès-Metz]] # [[Hérouville-Saint-Clair]] # [[Brétigny-sur-Orge]] # [[La Madeleine]] # [[Saint-Ouen-l'Aumône]] # [[Lanester]] # [[Étampes]] # [[Maisons-Laffitte]] # [[Frontignan]] # [[Mons-en-Barœul]] # [[Torcy]] # [[Saint-Mandé]] # [[Sainte-Foy-lès-Lyon]] # [[Millau]] # [[Le Petit-Quevilly]] # [[Saint-Pol-sur-Mer]] # [[Les Lilas]] # [[La Valette-du-Var]] # [[Forbach]] # [[Gif-sur-Yvette]] # [[Beaune]] # [[Sarreguemines]] # [[Morsang-sur-Orge]] # [[Sainte-Suzanne]] # [[Saint-Dié-des-Vosges]] # [[Combs-la-Ville]] # [[Auch]] # [[Cormeilles-en-Parisis]] # [[Saint-Gratien]] # [[Schœlcher]] # [[Fleury-les-Aubrais]] # [[Montmorency]] # [[Loos]] # [[Grande-Synthe]] # [[Agde]] # [[Roissy-en-Brie]] # [[Deuil-la-Barre]] # [[La Celle-Saint-Clou]] # [[Blagnac]] # [[Orly]] # [[Manosque]] # [[Petit-Bourg]] # [[Hazebrouck]] # [[Vertou]] # [[Gardanne]] # [[Longjumeau]] # [[Olivet]] # [[Le Moule]] # [[Lormont]] # [[Fougères]] # [[Croix]] # [[Mandelieu-la-Napoule]] # [[Dammarie-lès-Lys]] # [[Dax]] # [[Voiron]] # [[Mont-Saint-Aignan]] # [[Moulins]] # [[Le Mée-sur-Seine]] # [[Denain]] # [[Les Pennes-Mirabeau]] # [[Les Pavillons-sous-Bois]] # [[Ozoir-la-Ferrière]] # [[Lagny-sur-Marne]] # [[Cahors]] # [[Saint-Michel-sur-Orge]] # [[Vélizy-Villacoublay]] {{div col end}} == Cathetan suku == {{reflist|2}} * {{fr icon}} ''[[La Documentation française]]'' ''[http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/intercommunalite/index.shtml Le développement de l'intercommunalité&nbsp;: la révolution discrète]'' * {{fr icon}} Maryvonne Bonnard, ''Les collectivités territoriales en France'', 2005, ''La Documentation française'', ISBN 2-11-005874-9 == Uga delengen == * [[Pratélan komune ing Prancis]] * [[Komune (subdivisi)]] * [[Comune]] (Italia) * [http://www.lescommunes.com/ Daftar lengkap kota dan kotamadya di Perancis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190710203844/https://www.lescommunes.com/ |date=2019-07-10 }} [[Kategori:Komune]] [[Kategori:Prancis]] hlxjqp8fdjox8fvt7x8ulckcos6qypf Kategori:Film taun 1949 14 100250 1747736 1110538 2026-04-27T21:15:40Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1949]] menyang [[Kategori:Film taun 1949]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110538 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1949 films}} {{filmyr|194|9}} bw571v200zi8qv91to3fp0v3wdm0sp4 Kategori:Film taun 1980 14 100253 1747771 1526341 2026-04-27T21:21:07Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1980]] menyang [[Kategori:Film taun 1980]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1526341 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1980 films}} {{filmyr|198|0}} e9lce90h02x686ec12p2rzmprn8mvja Kategori:Film taun 1999 14 100254 1747718 1110516 2026-04-27T21:13:31Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1999]] menyang [[Kategori:Film taun 1999]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110516 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1999 films}} {{filmyr|199|9}} 0chs0z00tcxqhe0wlpdbqjp3rzkd3jx Kategori:Film taun 2000 14 100255 1747716 1110515 2026-04-27T21:13:09Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2000]] menyang [[Kategori:Film taun 2000]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110515 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2000 films}} {{filmyr|200|0}} jkaj6hp17w7ffyf1pizt0p3qczhsnah Kategori:Film taun 2011 14 100256 1747696 1110507 2026-04-27T21:10:10Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2011]] menyang [[Kategori:Film taun 2011]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110507 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2011 films}} {{filmyr|201|1}} e59n9zqj0plvvwtt7h7gf37wr3k0mzo Kategori:Film taun 1998 14 101639 1747720 1110517 2026-04-27T21:13:45Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1998]] menyang [[Kategori:Film taun 1998]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110517 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1998 films}} {{filmyr|199|8}} 3l8jqax9fnud88tw56e25ctav4fak1d Croup 0 105112 1747795 1673756 2026-04-28T02:58:50Z ~2026-25915-45 72369 Nambahi ukara 1747795 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name =Croup | Image =Croup steeple sign.jpg | Caption = The [[steeple sign]] as seen on an AP neck X-ray of a child with croup | DiseasesDB = 13233 | ICD10 = {{ICD10|J|05|0|j|00}} | ICD9 = {{ICD9|464.4}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 000959 | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 510 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|370}} {{eMedicine2|radhio|199}} | MeshID = D003440 }} '''Croup''' (utawa '''laringotrakeobronkitis''') tegesé infeksi dalan ambegan kang disebabake déning infeksi nemen/parah ing dalan ambegan pérangan ndhuwur. Infeksi mau njalari abuhing gorokan njero. Amarga abuh kaya mangkono, pasien dadi ora bisa ambegan kanthi normal; banjur dadiya tandha-tandha Croup ya iku[[watuk]] kang "njegog" , [[stridor]] (mengi kang nganti nyuwara ngik), lan swara kang [[serak gerok]]. Tandha-tandha Croup bisa entheng, sedhengan, utawa, nemen, lan lumrahé tambah nemen nalika wayah bengi. Dosis [[steroid]] oral sapisan bisa nambani infeksi mau. Kadhangkala [[epinefrin]] uga digunakaké ing kasus-kasus kang luwih nemen. Arang lelakoné yèn pasien kudu dirumat ing rumah sakit. Croup didiagnosis dhedhasar kaanan klinis, jalaran tandha-tandha kang luwih nemen wis ora dianggo manèh (contoné, [[epiglottitis]] utawa [[barang asing kang nyangkut ing dalan ambegan]]). Panlesihan bab-bab liyané—kaya ta tes getih, ronsen [[sinar-X]], lan kultur—ora diprelokake. Croup ya iku kaanan biyasa kang tinemu ing 15% bocah, kang umurane antarané 6 sasi nganti 5–6 taun. Saliyane iku, bocah lanang luwih ringkih kena croup timbang bocah wadon. Remaja karo wong diwasa arang kena Croup. ==Tandha lan tandha-tandha== {{listen | filename = Stridor 2OGG.ogg | title = Stridor | katrangan = Stridor nalika nyerot lan nyebul ambegan ing bocah umur 13 wulan kang lara Croup. | format = [[Ogg]] }} Tandha-tandha Croup antarané [[watuk]] "njegog", [[stridor]](ambegan nganti nyuwara ngik), [[serak gerok]], lan [[stres dalan ambegan|angèl ambegan]] kang lumrahé tambah nemen ing wayah bengi.<ref name=Au10>{{cite journal |author=Rajapaksa S, Starr M |title=Croup – assessment and management |journal=Aust Fam Physician |volume=39|issue=5 |pages=280–2 |date=May 2010 |pmid=20485713 |doi= |url=}}</ref> Watuk "njegog" mau asring digambarake memper[[Pinniped|anjing laut]] utawa [[singa laut]] nyeluk.<ref name="Cherry08_NEJM"/> [[Nangis]] bisa marahi ambegan ngak-ngik mau saya nemen; ngak-ngik bisa amarga dalan napas saya ciyut. Ambegan ngak-ngik bisa mudhun nyata banget nalika Croup saya nemen.<ref name=Au10/> Tandha-tandha liyané kaya ta [[panas]], [[coryza]] (tandha-tandha kang biyasa tuwuh ing [[lara masukangin]]), lan [[dhadha]] kang katon ketarik lumebu.<ref name=Au10/><ref name=Alberta07>{{cite web |url=http://www.childhealthbc.ca/resources/category/5-croup?download=13%3Acroup-guideline |format=PDF|title=Diagnosis and Management of Croup |work=BC Children’s Hospital Division of Pediatric Emergency Medicine Clinical Practice Guidelines |accessdate=}}</ref> [[Ngeces]] utawa praupan lara mènèhi pratandha kaanan medis liyané.<ref name=Alberta07/> ==Panyebab== Sawijining virus bisa njalari Croup.<ref name=Au10/><ref name=PedN09/> Saperang wong migunakaké tembung mau kanggo ngatutake[[laringotrakeitis]] nemen, Croup spasmodik, dipteri laringeal, [[trakeitis asebab baktèri]], laringotrakeobronkitis, lan laringotrakeobronkopneumonitis nemen. Rong kaanan kang sinebut pisanan ngatutake virus lan duwé tandha-tandha kang luwih entheng; patang kaanan sabanjuré disebabake déning baktèri lan lumrahé luwih nemen.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ===Asebab Virus=== Ing 75% kasus [[virus parainfluenza]], mligi jinis 1 lan 2, dadi virus kang njalari Croup/laringotrakeitis akut.<ref name=Croup09/> Kadhangkala viruse ya iku virus liyané kang bisa njalari Croup kalebu virus [[influenza]] A lan B, [[campak]], [[adenovirus]] lan [[virus respiratory syncytial]] (RSV).<ref name="Cherry08_NEJM"/> Croup spasmodik (Croup kang nganggo watuk njegog) disebabake déning gugusing virus kang padha karo jalaran laringotrakeitis akut, nanging ora nuwuhaké tandha-tandha infeksi kang biyasa (kaya ta panas, pancingen, lan nambahing [[cacah sèl darah putih]]).<ref name="Cherry08_NEJM"/> Pangobatan, lan tanggepan tumrap obat uga memper lelara mau.<ref name=Croup09/> ===Asebab Bakteri=== Croup kang disebabake déning baktèri bisa diperang dadi dipteri laringeal, trakeitis baktèri, laringotrakeobronkitis, lan laringotrakeobronkopneumonitis.<ref name="Cherry08_NEJM"/> Dipteri laringeal disebabake déning ''[[Corynebacterium diphtheriae]]'' , trakeitis asebab baktèri, laringotrakeobronkitis, lan laringotrakeobronkopneumonitis mligi disebabake déning virus nanging baktèri uga mèlu katut dadi jalaran. Bakteri kang paling umum dadi jalaran ya iku''[[Staphylococcus aureus]]'', ''[[Streptococcus pneumoniae]]'', ''[[Hemophilus influenzae]]'', lan ''[[Moraxella catarrhalis]]''.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Mekanisme== Infeksi virus lumebu ing njero [[sèl darah putih]] banjur njalari abuhing [[laring]], [[trakea ula-ula|trakea]], lan ngambaning [[bronki]]<ref name=PedN09/> (dalan ambegan). Kaanan abuh mau bisa njalari angeling ambegan.<ref name=PedN09/> ==Diagnosis== {| class="wikitable" style = "float: right; margin-left:15px; text-align:center" |+ '''Skor Westley: Klasifikasi nemen orane Croup'''<ref name=Croup09/><ref name=Peds99/> |- ! rowspan="2" |Fitur ! colspan="6" |Cacahing biji kanggo fitur iki |- !0 !1 !2 !3 !4 !5 |- | Retraksi Dhadha<br /> | width="80"|Ora ana | width="80"|Entheng | width="80"|Sedheng | width="80"|Nemen/parah |- |- |- | [[Stridor]] | Ora ana | Dibarengi<br /> agitasi | Nalika ngaso |- | [[Sianosis]] | Ora ana | Dibarengi<br /> agitasi | Nalika ngaso |- | [[Tingkating kasadaran|Tingkating<br />kasadaran]] | Normal | Disorientasi |- | Ambegan lumebu | Normal | Kurang | Mudhun nemen |- Croup ateges diagnosis klinis.<ref name=PedN09/> Tumindak sapisanan ya iku misahake kaanan obstruktif/bengek liyané ing dalan ambegan, mligi[[epiglotitis]], [[barang temangsang]] ing dalan ambegan, [[stenosis subglotik]], [[angioedema]], [[abses retrofaringeal]], lan[[Trakeitis#tracheitis asebab baktèri|trakeitis baktèri]].<ref name="Cherry08_NEJM"/><ref name=PedN09/> Yèn pamriksan [[Ronsen]] ing pérangan gulu ora dilakoni kanthi rutin,<ref name=PedN09/> nanging saora-orane dilakoni sapisan, asile bakal nuduhaké pérangan trakea kang katon nyiyut kang biyasa tumon ing lelara iki, sinebut [[tandha menara/steeple sign]], amarga wujudé kang memper menara gréja [[Menara (arsitèktur)|menara]]. Tandha menara iki ora katon ing separoning kasus kang dumadi.<ref name=Alberta07/> [[Tes getih]] lan [[kultur virus]]s (tes virus) bisa njalari iritasi kang ora prelu ing dalan ambegan.<ref name=PedN09/> Ewasemono kultur virus, kang dijupuk kanthi [[nasofaringeal]] (ya iku cara migunakaké selang kanggo nyedhot riak saka irung), bisa minangka mesthekake jalaran kang satemene. Kultur iki biayasane diwatesi mung kanggo panaliten.<ref name=Au10/> Yèn pasien durung mari-mari panggonané lara sawisé diwènèhi pangobatan baku, tes sabanjuré bisa ditindaki kanggo mriksa ana oraning baktèri.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ;Abot oraning lelara Sistem kang paling umum minangka nglasifikasi abot oraning Croup ya iku skor Westley. Tes iki luwih kerep minangka panaliten tinimbang praktek klinis.<ref name="Cherry08_NEJM">{{cite journal |author=Cherry JD |title=Clinical practice. Croup |journal=N. J. Med. |volume=358 |issue=4 |pages=384–91 |year=2008 |pmid=18216359 |doi=10.1056/NEJMcp072022 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/4/384 |access-date=2014-01-09 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105072145/http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/4/384 |url-status=dead }}</ref> Croup dumadi saka gunggunging biji kang ditrapake tumrap 5 faktor: tingkating kasadaran, sianosis, stridor, lumebuning ambegan, lan retraksi.<ref name="Cherry08_NEJM"/> Biji kang dipasangake ing saben faktor katulis ing tabel ing sisih tengen, lan gunggung keprukke antarané saka 0 nganti 17.<ref name=Peds99/> * Gunggung skor ≤&nbsp;2 nandhakake dumadining Croup ''entheng''. Pasien bisa nuduhaké watuk njegog lan swara serak, nanging ora ana ambegan ngak-ngik (wheezing) nalika ngaso.<ref name=Croup09/> * Gunggung skor 3–5 lumebu ing kelas Croup ''sedheng'' — pasien nuduhaké ambegan ngak-ngik lan sawatara tandha liyané.<ref name=Croup09/> * Gunggung skor 6–11 kalebu Croup ''nemen''. Croup iki ditandhani stridor kang cetha banget, uga nuduhaké pérangan [[dhadha]] kang ketarik lumebu.<ref name=Croup09/> * Gunggung skor ≥&nbsp;12 padha karo [[gagal napas]] kang bisa dumadi. Ewasemono watuk njegog lan ambegan ngak-ngik wis ora ketara manèh ing tataran iki.<ref name=Croup09/> 85% pasien bocah kang lumebu UGD nandhang lelara kang entheng; Croup nemen arang lelakoné (<1%).<ref name=Croup09/> ==Panyegahan== [[Imunisasi]] (vaksin) kanggo [[influenza]] lan [[dipteri]] bisa nyegah lelakoné Croup.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Pangobatan== Bocah-bocah kang nandhang Croup kudu bisa digawé tetep anteng lan sabar.<ref name=PedN09/> Steroid rutin diwènèhake, tambah epinefrin yèn penyakite nemen.<ref name=PedN09/> Bocah-bocah kang nandhang [[saturasi oksigèn]] (oksigèn kang ana ing getih) sangisore 92% kudu diwènèhi oksigèn,<ref name="Cherry08_NEJM"/> lan pawongan kang nandhang Croup nemen/abot bisa dilebokake rumah sakit kanggo observasi.<ref name=Alberta07/> Yèn mbutuhake oksigèn, prayogane diwènèhake kanthi "blow-by" (ya iku nyelehake sumbering (selang) oksigèn ing sacedhaking raine bocah) amarga cara iki bisa ngurangi agitasi/kejang yèn dibandhingake karo nganggo [[masker oksigèn|masker]].<ref name="Cherry08_NEJM"/> Yèn ditambani, mung kurang saka 0.2% pasien kang mbutuhake [[intubasi endotrakeal]](pamasangan selang ing njero dalan ambegan).<ref name=Peds99>{{cite journal |author=Klassen TP |title=Croup. A current perspective |journal=Pediatr. North Am. |volume=46 |issue=6 |pages=1167–78 |date=December 1999 |pmid=10629679 |doi= 10.1016/S0031-3955(05)70180-2|url=}}</ref> ===Steroid=== [[Kortikosteroid]], kaya ta [[deksametason]] lan [[budesonida]], bisa minangka nambani Croup ing bocah cilik.<ref name=Cochrane11>{{cite journal |author=Russell KF, Liang Y, O'Gorman K, Johnson DW, Klassen TP |title=Glucocorticoids for croup |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume=1 |issue= 1|pages=CD001955 |year=2011 |pmid=21249651 |doi=10.1002/14651858.CD001955.pub3 |url= |editor1-last=Klassen|editor1-first=Terry P}}</ref> Ambegan langsung bisa lega sajeroning nem jam sawisé obat diwènèhake.<ref name=Cochrane11/> Obat-obatan kaya ngene bisa mandi lumantar cara oral (diombe), [[parenteral]] (disuntikake), utawa diserot, nanging cara diombe kang paling disenengi.<ref name=PedN09/> Lumrahé mung prelu dosis sapisan waé, lan wis umum dianggep aman.<ref name=PedN09/> Deksametason kang dosise 0,15, 0,3 lan 0,6&nbsp;mg/kg katone uga padha mandine.<ref>{{cite journal |author=Port C |title=Towards evidence based emergency medicine: best BETs from the Manchester Royal Infirmary. Dose of dexamethasone in croup |journal=Emerg Med J |volume=26 |issue=4 |pages=291–2 |date=April 2009 |pmid=19307398|doi=10.1136/emj.2009.072090 |url=}}</ref> ===Epinefrin=== Croup sedhengan lan nemen bisa ditulung nganggo [[nebulisasi]] [[epinefrin]](larutan kang bisa diserot banjur bisa ngambakake dalan ambegan)<ref name=PedN09>{{cite journal |author=Everard ML|title=Acute bronchiolitis and croup |journal=Pediatr. North Am. |volume=56 |issue=1 |pages=119–33, x–xi |date=February 2009|pmid=19135584 |doi=10.1016/j.pcl.2008.10.007 |url=}}</ref> Epinefrin bisa langsung ngedhunake nemene Croup ing 10–30 menit, ewasemono apike paling mung bisa nganti 2 jam waé.<ref name=Au10/><ref name=PedN09/> Yèn kaanan apik mau bisa terus nganti wektu 2–4&nbsp;jam sawisé ditambani tanpa ana komplikasi liyané, pasien bocah lumrahé bisa langsung digawa mulih saka rumah sakit.<ref name=Au10/><ref name=PedN09/> ===Liyane=== Obat Croup liyané wis naté ditliti, nanging ora ana bukti kang cukup kanggo njurung panggunan usada mau. Nyerot uwab panas utawa hawa humidifikasi ya iku pangobatan [[pribadi]] tradhisional, nanging panaliten klinis ora bisa nemu bukti mandine cara mau<ref name="Cherry08_NEJM"/><ref name=PedN09/> lan saiki arang dianggo manèh.<ref name=Hist2001>{{cite journal |author=Marchessault V |title=Historical review of croup |journal=Can J Infect Dis |volume=12|issue=6 |pages=337–9 |date=November 2001 |pmid=18159359 |pmc=2094841 |doi= |url=}}</ref> Panggunan [[obat watuk]], kang lumrahé ngandhut[[dektrometorfan]] lan/utawa [[guiafenesin]], iku ora apik.<ref name=Au10/> Biyèn, yyerot [[heliox]] (campuran [[hélium]] lan [[oksigèn]]) kanggo ngurangi ambegan kang abot wis naté dianggo, nanging ora ana bukti kang njurung panggunane.<ref>{{cite journal |author=Vorwerk C, Coats T |title=Heliox for croup in children |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume=2 |issue= 2|pages=CD006822 |year=2010 |pmid=20166089|doi=10.1002/14651858.CD006822.pub2 |url= |editor1-last=Vorwerk |editor1-first=Christiane}}</ref> Croup ya iku lelara kang disebabake virus, mula[[antibiotik]] ora digunakaké kajaba baktèri diprakirakake uga dadi jalaran.<ref name=Au10/> Antibiotik [[vankomisin]] lan [[sefotaksim]] disaranake kanggo infeksi baktèri.<ref name="Cherry08_NEJM"/> Ing kasus-kasus nemen kang gegayutan karo influenza&nbsp;A utawa B,[[antivirus]] [[pangalang neuraminidase]] bisa diwènèhake.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Prognosis== Croup kang disebabake déning virus lumrahé mung lelara kang [[Self-limiting (biologi)|maridhewe]] lan mung sadhéla; lelara iki arang njalari pasien nemahi pati amarga [[gagal ambegan]] lan/utawa[[serangan jantung]].<ref name=Au10/> Tandha-tandha lumrahé mundhak dadi apik ing rong&nbsp;dina, nanging bisa uga nganti pitung&nbsp;dina.<ref name=Croup09/> Komplikasi liya nanging ora biyasa ya iku trakeitis asebab baktèri, [[pneumonia]], lan [[edema paru]].<ref name=Croup09>{{cite journal |author=Johnson D|title=Croup |journal=Clin Evid (Online) |volume=2009 |issue= |pages= |year=2009 |pmid=19445760 |doi= |url= |pmc=2907784}}</ref> ==Epidemiologi== Kira-kira 15% bocah, lumrahé saumuran antarané 6 wulan nganti 5–6 taun, wis naté kena Croup.<ref name="Cherry08_NEJM"/><ref name=PedN09/> Croup dadi lelara kang njalari 5% rumatan rumah sakit kanggo gugus umur iki.<ref name=Croup09/> Sanajan arang, bocah saumuran 3 sasi nganti sagedhene 15 taun duwé lelara iki.<ref name=Croup09/> Lanang 50% luwih kerep kena tinimbang wadon; Croup uga luwih kerep kedadeyan ing mangsa palastra.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Sajarah== Tembung ''croup'' asalé saka tembung kriya [[Basa Inggris Modhern Wiwitan]] ''croup,'' ateges "nangis kanthi swara serak"; aran mau kawitane minangka lelara mau ing Sekotlan banjur dadi kawentar ing abad 18.<ref>Online Etymological Dictionary, [http://www.etymonline.com/index.php?term=croup croup]. Accessed 2010-09-13.</ref> Croup amarga lelara dipteri wis dipahami kawit mangsane [[Homer]] ing jaman [[Yunani Kuna]]. Ing taun 1826, Bretonneau mbedakake Croup asebab virus karo Croup amarga [[dipteri]].<ref name=history>{{cite book |author=Feigin, Ralph D. |title=Textbook of pediatric infectious diseases |publisher=Saunders |location=Philadelphia |year=2004 |page=252 |isbn=0-7216-9329-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> Wong-wong Prancis ngarani Croup asebab virus nganggo tembung "faux-croup," lan migunakaké "Croup" kanggo lelara kang disebabake déning baktèri dipteri.<ref name=Hist2001/> Croup asebab dipteri mundhak meh ora dipahami amarga tekané [[imunisasi]] efektif.<ref name=history/> == Rujukan == {{Reflist|2}} j8schm3nsta6rwdvsqwg0awqjhdusec 1747798 1747795 2026-04-28T03:01:29Z Titah Sawantah 36198 1747798 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name =Croup | Image =Croup steeple sign.jpg | Caption = The [[steeple sign]] as seen on an AP neck X-ray of a child with croup | DiseasesDB = 13233 | ICD10 = {{ICD10|J|05|0|j|00}} | ICD9 = {{ICD9|464.4}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 000959 | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 510 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|370}} {{eMedicine2|radhio|199}} | MeshID = D003440 }} '''Croup''' (utawa '''laringotrakeobronkitis''') tegesé infeksi dalan ambegan kang disebabake déning infeksi nemen/parah ing dalan ambegan pérangan ndhuwur. Infeksi mau njalari abuhing gorokan njero. Amarga abuh kaya mangkono, pasien dadi ora bisa ambegan kanthi normal; banjur dadiya tandha-tandha Croup ya iku [[watuk]] kang "njegog" , [[stridor]] (mengi kang nganti nyuwara ngik), lan swara kang [[serak gerok]]. Tandha-tandha Croup bisa entheng, sedhengan, utawa, nemen, lan lumrahé tambah nemen nalika wayah bengi. Dosis [[steroid]] oral sapisan bisa nambani infeksi mau. Kadhangkala [[epinefrin]] uga digunakaké ing kasus-kasus kang luwih nemen. Arang lelakoné yèn pasien kudu dirumat ing rumah sakit. Croup didiagnosis dhedhasar kaanan klinis, jalaran tandha-tandha kang luwih nemen wis ora dianggo manèh (contoné, [[epiglottitis]] utawa [[barang asing kang nyangkut ing dalan ambegan]]). Panlesihan bab-bab liyané—kaya ta tes getih, ronsen [[sinar-X]], lan kultur—ora diprelokake. Croup ya iku kaanan biyasa kang tinemu ing 15% bocah, kang umurane antarané 6 sasi nganti 5–6 taun. Saliyane iku, bocah lanang luwih ringkih kena croup timbang bocah wadon. Remaja karo wong diwasa arang kena Croup. ==Tandha lan tandha-tandha== {{listen | filename = Stridor 2OGG.ogg | title = Stridor | katrangan = Stridor nalika nyerot lan nyebul ambegan ing bocah umur 13 wulan kang lara Croup. | format = [[Ogg]] }} Tandha-tandha Croup antarané [[watuk]] "njegog", [[stridor]] (ambegan nganti nyuwara ngik), [[serak gerok]], lan [[stres dalan ambegan|angèl ambegan]] kang lumrahé tambah nemen ing wayah bengi.<ref name=Au10>{{cite journal |author=Rajapaksa S, Starr M |title=Croup – assessment and management |journal=Aust Fam Physician |volume=39|issue=5 |pages=280–2 |date=May 2010 |pmid=20485713 |doi= |url=}}</ref> Watuk "njegog" mau asring digambarake memper[[Pinniped|anjing laut]] utawa [[singa laut]] nyeluk.<ref name="Cherry08_NEJM"/> [[Nangis]] bisa marahi ambegan ngak-ngik mau saya nemen; ngak-ngik bisa amarga dalan napas saya ciyut. Ambegan ngak-ngik bisa mudhun nyata banget nalika Croup saya nemen.<ref name=Au10/> Tandha-tandha liyané kaya ta [[panas]], [[coryza]] (tandha-tandha kang biyasa tuwuh ing [[lara masukangin]]), lan [[dhadha]] kang katon ketarik lumebu.<ref name=Au10/><ref name=Alberta07>{{cite web |url=http://www.childhealthbc.ca/resources/category/5-croup?download=13%3Acroup-guideline |format=PDF|title=Diagnosis and Management of Croup |work=BC Children’s Hospital Division of Pediatric Emergency Medicine Clinical Practice Guidelines |accessdate=}}</ref> [[Ngeces]] utawa praupan lara mènèhi pratandha kaanan medis liyané.<ref name=Alberta07/> ==Panyebab== Sawijining virus bisa njalari Croup.<ref name=Au10/><ref name=PedN09/> Saperang wong migunakaké tembung mau kanggo ngatutake[[laringotrakeitis]] nemen, Croup spasmodik, dipteri laringeal, [[trakeitis asebab baktèri]], laringotrakeobronkitis, lan laringotrakeobronkopneumonitis nemen. Rong kaanan kang sinebut pisanan ngatutake virus lan duwé tandha-tandha kang luwih entheng; patang kaanan sabanjuré disebabake déning baktèri lan lumrahé luwih nemen.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ===Asebab Virus=== Ing 75% kasus [[virus parainfluenza]], mligi jinis 1 lan 2, dadi virus kang njalari Croup/laringotrakeitis akut.<ref name=Croup09/> Kadhangkala viruse ya iku virus liyané kang bisa njalari Croup kalebu virus [[influenza]] A lan B, [[campak]], [[adenovirus]] lan [[virus respiratory syncytial]] (RSV).<ref name="Cherry08_NEJM"/> Croup spasmodik (Croup kang nganggo watuk njegog) disebabake déning gugusing virus kang padha karo jalaran laringotrakeitis akut, nanging ora nuwuhaké tandha-tandha infeksi kang biyasa (kaya ta panas, pancingen, lan nambahing [[cacah sèl darah putih]]).<ref name="Cherry08_NEJM"/> Pangobatan, lan tanggepan tumrap obat uga memper lelara mau.<ref name=Croup09/> ===Asebab Bakteri=== Croup kang disebabake déning baktèri bisa diperang dadi dipteri laringeal, trakeitis baktèri, laringotrakeobronkitis, lan laringotrakeobronkopneumonitis.<ref name="Cherry08_NEJM"/> Dipteri laringeal disebabake déning ''[[Corynebacterium diphtheriae]]'' , trakeitis asebab baktèri, laringotrakeobronkitis, lan laringotrakeobronkopneumonitis mligi disebabake déning virus nanging baktèri uga mèlu katut dadi jalaran. Bakteri kang paling umum dadi jalaran ya iku''[[Staphylococcus aureus]]'', ''[[Streptococcus pneumoniae]]'', ''[[Hemophilus influenzae]]'', lan ''[[Moraxella catarrhalis]]''.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Mekanisme== Infeksi virus lumebu ing njero [[sèl darah putih]] banjur njalari abuhing [[laring]], [[trakea ula-ula|trakea]], lan ngambaning [[bronki]]<ref name=PedN09/> (dalan ambegan). Kaanan abuh mau bisa njalari angeling ambegan.<ref name=PedN09/> ==Diagnosis== {| class="wikitable" style = "float: right; margin-left:15px; text-align:center" |+ '''Skor Westley: Klasifikasi nemen orane Croup'''<ref name=Croup09/><ref name=Peds99/> |- ! rowspan="2" |Fitur ! colspan="6" |Cacahing biji kanggo fitur iki |- !0 !1 !2 !3 !4 !5 |- | Retraksi Dhadha<br /> | width="80"|Ora ana | width="80"|Entheng | width="80"|Sedheng | width="80"|Nemen/parah |- |- |- | [[Stridor]] | Ora ana | Dibarengi<br /> agitasi | Nalika ngaso |- | [[Sianosis]] | Ora ana | Dibarengi<br /> agitasi | Nalika ngaso |- | [[Tingkating kasadaran|Tingkating<br />kasadaran]] | Normal | Disorientasi |- | Ambegan lumebu | Normal | Kurang | Mudhun nemen |- Croup ateges diagnosis klinis.<ref name=PedN09/> Tumindak sapisanan ya iku misahake kaanan obstruktif/bengek liyané ing dalan ambegan, mligi[[epiglotitis]], [[barang temangsang]] ing dalan ambegan, [[stenosis subglotik]], [[angioedema]], [[abses retrofaringeal]], lan[[Trakeitis#tracheitis asebab baktèri|trakeitis baktèri]].<ref name="Cherry08_NEJM"/><ref name=PedN09/> Yèn pamriksan [[Ronsen]] ing pérangan gulu ora dilakoni kanthi rutin,<ref name=PedN09/> nanging saora-orane dilakoni sapisan, asile bakal nuduhaké pérangan trakea kang katon nyiyut kang biyasa tumon ing lelara iki, sinebut [[tandha menara/steeple sign]], amarga wujudé kang memper menara gréja [[Menara (arsitèktur)|menara]]. Tandha menara iki ora katon ing separoning kasus kang dumadi.<ref name=Alberta07/> [[Tes getih]] lan [[kultur virus]]s (tes virus) bisa njalari iritasi kang ora prelu ing dalan ambegan.<ref name=PedN09/> Ewasemono kultur virus, kang dijupuk kanthi [[nasofaringeal]] (ya iku cara migunakaké selang kanggo nyedhot riak saka irung), bisa minangka mesthekake jalaran kang satemene. Kultur iki biayasane diwatesi mung kanggo panaliten.<ref name=Au10/> Yèn pasien durung mari-mari panggonané lara sawisé diwènèhi pangobatan baku, tes sabanjuré bisa ditindaki kanggo mriksa ana oraning baktèri.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ;Abot oraning lelara Sistem kang paling umum minangka nglasifikasi abot oraning Croup ya iku skor Westley. Tes iki luwih kerep minangka panaliten tinimbang praktek klinis.<ref name="Cherry08_NEJM">{{cite journal |author=Cherry JD |title=Clinical practice. Croup |journal=N. J. Med. |volume=358 |issue=4 |pages=384–91 |year=2008 |pmid=18216359 |doi=10.1056/NEJMcp072022 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/4/384 |access-date=2014-01-09 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105072145/http://content.nejm.org/cgi/content/full/358/4/384 |url-status=dead }}</ref> Croup dumadi saka gunggunging biji kang ditrapake tumrap 5 faktor: tingkating kasadaran, sianosis, stridor, lumebuning ambegan, lan retraksi.<ref name="Cherry08_NEJM"/> Biji kang dipasangake ing saben faktor katulis ing tabel ing sisih tengen, lan gunggung keprukke antarané saka 0 nganti 17.<ref name=Peds99/> * Gunggung skor ≤&nbsp;2 nandhakake dumadining Croup ''entheng''. Pasien bisa nuduhaké watuk njegog lan swara serak, nanging ora ana ambegan ngak-ngik (wheezing) nalika ngaso.<ref name=Croup09/> * Gunggung skor 3–5 lumebu ing kelas Croup ''sedheng'' — pasien nuduhaké ambegan ngak-ngik lan sawatara tandha liyané.<ref name=Croup09/> * Gunggung skor 6–11 kalebu Croup ''nemen''. Croup iki ditandhani stridor kang cetha banget, uga nuduhaké pérangan [[dhadha]] kang ketarik lumebu.<ref name=Croup09/> * Gunggung skor ≥&nbsp;12 padha karo [[gagal napas]] kang bisa dumadi. Ewasemono watuk njegog lan ambegan ngak-ngik wis ora ketara manèh ing tataran iki.<ref name=Croup09/> 85% pasien bocah kang lumebu UGD nandhang lelara kang entheng; Croup nemen arang lelakoné (<1%).<ref name=Croup09/> ==Panyegahan== [[Imunisasi]] (vaksin) kanggo [[influenza]] lan [[dipteri]] bisa nyegah lelakoné Croup.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Pangobatan== Bocah-bocah kang nandhang Croup kudu bisa digawé tetep anteng lan sabar.<ref name=PedN09/> Steroid rutin diwènèhake, tambah epinefrin yèn penyakite nemen.<ref name=PedN09/> Bocah-bocah kang nandhang [[saturasi oksigèn]] (oksigèn kang ana ing getih) sangisore 92% kudu diwènèhi oksigèn,<ref name="Cherry08_NEJM"/> lan pawongan kang nandhang Croup nemen/abot bisa dilebokake rumah sakit kanggo observasi.<ref name=Alberta07/> Yèn mbutuhake oksigèn, prayogane diwènèhake kanthi "blow-by" (ya iku nyelehake sumbering (selang) oksigèn ing sacedhaking raine bocah) amarga cara iki bisa ngurangi agitasi/kejang yèn dibandhingake karo nganggo [[masker oksigèn|masker]].<ref name="Cherry08_NEJM"/> Yèn ditambani, mung kurang saka 0.2% pasien kang mbutuhake [[intubasi endotrakeal]](pamasangan selang ing njero dalan ambegan).<ref name=Peds99>{{cite journal |author=Klassen TP |title=Croup. A current perspective |journal=Pediatr. North Am. |volume=46 |issue=6 |pages=1167–78 |date=December 1999 |pmid=10629679 |doi= 10.1016/S0031-3955(05)70180-2|url=}}</ref> ===Steroid=== [[Kortikosteroid]], kaya ta [[deksametason]] lan [[budesonida]], bisa minangka nambani Croup ing bocah cilik.<ref name=Cochrane11>{{cite journal |author=Russell KF, Liang Y, O'Gorman K, Johnson DW, Klassen TP |title=Glucocorticoids for croup |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume=1 |issue= 1|pages=CD001955 |year=2011 |pmid=21249651 |doi=10.1002/14651858.CD001955.pub3 |url= |editor1-last=Klassen|editor1-first=Terry P}}</ref> Ambegan langsung bisa lega sajeroning nem jam sawisé obat diwènèhake.<ref name=Cochrane11/> Obat-obatan kaya ngene bisa mandi lumantar cara oral (diombe), [[parenteral]] (disuntikake), utawa diserot, nanging cara diombe kang paling disenengi.<ref name=PedN09/> Lumrahé mung prelu dosis sapisan waé, lan wis umum dianggep aman.<ref name=PedN09/> Deksametason kang dosise 0,15, 0,3 lan 0,6&nbsp;mg/kg katone uga padha mandine.<ref>{{cite journal |author=Port C |title=Towards evidence based emergency medicine: best BETs from the Manchester Royal Infirmary. Dose of dexamethasone in croup |journal=Emerg Med J |volume=26 |issue=4 |pages=291–2 |date=April 2009 |pmid=19307398|doi=10.1136/emj.2009.072090 |url=}}</ref> ===Epinefrin=== Croup sedhengan lan nemen bisa ditulung nganggo [[nebulisasi]] [[epinefrin]](larutan kang bisa diserot banjur bisa ngambakake dalan ambegan)<ref name=PedN09>{{cite journal |author=Everard ML|title=Acute bronchiolitis and croup |journal=Pediatr. North Am. |volume=56 |issue=1 |pages=119–33, x–xi |date=February 2009|pmid=19135584 |doi=10.1016/j.pcl.2008.10.007 |url=}}</ref> Epinefrin bisa langsung ngedhunake nemene Croup ing 10–30 menit, ewasemono apike paling mung bisa nganti 2 jam waé.<ref name=Au10/><ref name=PedN09/> Yèn kaanan apik mau bisa terus nganti wektu 2–4&nbsp;jam sawisé ditambani tanpa ana komplikasi liyané, pasien bocah lumrahé bisa langsung digawa mulih saka rumah sakit.<ref name=Au10/><ref name=PedN09/> ===Liyane=== Obat Croup liyané wis naté ditliti, nanging ora ana bukti kang cukup kanggo njurung panggunan usada mau. Nyerot uwab panas utawa hawa humidifikasi ya iku pangobatan [[pribadi]] tradhisional, nanging panaliten klinis ora bisa nemu bukti mandine cara mau<ref name="Cherry08_NEJM"/><ref name=PedN09/> lan saiki arang dianggo manèh.<ref name=Hist2001>{{cite journal |author=Marchessault V |title=Historical review of croup |journal=Can J Infect Dis |volume=12|issue=6 |pages=337–9 |date=November 2001 |pmid=18159359 |pmc=2094841 |doi= |url=}}</ref> Panggunan [[obat watuk]], kang lumrahé ngandhut[[dektrometorfan]] lan/utawa [[guiafenesin]], iku ora apik.<ref name=Au10/> Biyèn, yyerot [[heliox]] (campuran [[hélium]] lan [[oksigèn]]) kanggo ngurangi ambegan kang abot wis naté dianggo, nanging ora ana bukti kang njurung panggunane.<ref>{{cite journal |author=Vorwerk C, Coats T |title=Heliox for croup in children |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume=2 |issue= 2|pages=CD006822 |year=2010 |pmid=20166089|doi=10.1002/14651858.CD006822.pub2 |url= |editor1-last=Vorwerk |editor1-first=Christiane}}</ref> Croup ya iku lelara kang disebabake virus, mula[[antibiotik]] ora digunakaké kajaba baktèri diprakirakake uga dadi jalaran.<ref name=Au10/> Antibiotik [[vankomisin]] lan [[sefotaksim]] disaranake kanggo infeksi baktèri.<ref name="Cherry08_NEJM"/> Ing kasus-kasus nemen kang gegayutan karo influenza&nbsp;A utawa B,[[antivirus]] [[pangalang neuraminidase]] bisa diwènèhake.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Prognosis== Croup kang disebabake déning virus lumrahé mung lelara kang [[Self-limiting (biologi)|maridhewe]] lan mung sadhéla; lelara iki arang njalari pasien nemahi pati amarga [[gagal ambegan]] lan/utawa[[serangan jantung]].<ref name=Au10/> Tandha-tandha lumrahé mundhak dadi apik ing rong&nbsp;dina, nanging bisa uga nganti pitung&nbsp;dina.<ref name=Croup09/> Komplikasi liya nanging ora biyasa ya iku trakeitis asebab baktèri, [[pneumonia]], lan [[edema paru]].<ref name=Croup09>{{cite journal |author=Johnson D|title=Croup |journal=Clin Evid (Online) |volume=2009 |issue= |pages= |year=2009 |pmid=19445760 |doi= |url= |pmc=2907784}}</ref> ==Epidemiologi== Kira-kira 15% bocah, lumrahé saumuran antarané 6 wulan nganti 5–6 taun, wis naté kena Croup.<ref name="Cherry08_NEJM"/><ref name=PedN09/> Croup dadi lelara kang njalari 5% rumatan rumah sakit kanggo gugus umur iki.<ref name=Croup09/> Sanajan arang, bocah saumuran 3 sasi nganti sagedhene 15 taun duwé lelara iki.<ref name=Croup09/> Lanang 50% luwih kerep kena tinimbang wadon; Croup uga luwih kerep kedadeyan ing mangsa palastra.<ref name="Cherry08_NEJM"/> ==Sajarah== Tembung ''croup'' asalé saka tembung kriya [[Basa Inggris Modhern Wiwitan]] ''croup,'' ateges "nangis kanthi swara serak"; aran mau kawitane minangka lelara mau ing Sekotlan banjur dadi kawentar ing abad 18.<ref>Online Etymological Dictionary, [http://www.etymonline.com/index.php?term=croup croup]. Accessed 2010-09-13.</ref> Croup amarga lelara dipteri wis dipahami kawit mangsane [[Homer]] ing jaman [[Yunani Kuna]]. Ing taun 1826, Bretonneau mbedakake Croup asebab virus karo Croup amarga [[dipteri]].<ref name=history>{{cite book |author=Feigin, Ralph D. |title=Textbook of pediatric infectious diseases |publisher=Saunders |location=Philadelphia |year=2004 |page=252 |isbn=0-7216-9329-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> Wong-wong Prancis ngarani Croup asebab virus nganggo tembung "faux-croup," lan migunakaké "Croup" kanggo lelara kang disebabake déning baktèri dipteri.<ref name=Hist2001/> Croup asebab dipteri mundhak meh ora dipahami amarga tekané [[imunisasi]] efektif.<ref name=history/> == Rujukan == {{Reflist|2}} 4duakzto9mg0tnd8sev1uythvnp8mc4 Kategori:Film taun 1994 14 127094 1747759 1110521 2026-04-27T21:20:01Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1994]] menyang [[Kategori:Film taun 1994]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110521 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1994 films}} {{filmyr|199|4}} edl9xwgqbcdva5603antqm79l60teye Kategori:Film taun 1988 14 127104 1747767 1110525 2026-04-27T21:20:46Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1988]] menyang [[Kategori:Film taun 1988]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110525 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1988 films}} {{filmyr|198|8}} tdd9ozpzxvnqa41c962eygn7u816o1x Kategori:Film taun 1996 14 127279 1747754 1110519 2026-04-27T21:19:08Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1996]] menyang [[Kategori:Film taun 1996]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110519 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1996 films}} {{filmyr|199|6}} ch5nekumya8fu0vmtxna0a2yhgdcuzm Kategori:Film taun 1995 14 127310 1747756 1110520 2026-04-27T21:19:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1995]] menyang [[Kategori:Film taun 1995]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110520 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1995 films}} {{filmyr|199|5}} mgy5g1hepv7u5aty6ttcg6a4spdi3lx Kategori:Film taun 1936 14 127642 1747724 1110543 2026-04-27T21:14:13Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1936]] menyang [[Kategori:Film taun 1936]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110543 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1936 films}} {{filmyr|193|6}} 6d6cmsfujv3yh8vhx22sq1qkg1p5rv9 Kategori:Film taun 1944 14 127948 1747734 1110539 2026-04-27T21:15:25Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1944]] menyang [[Kategori:Film taun 1944]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110539 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1944 films}} {{filmyr|194|4}} qynru1lrhunciuk9bur7djvhq62u50t Kategori:Film taun 2004 14 135897 1747710 1110544 2026-04-27T21:12:24Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2004]] menyang [[Kategori:Film taun 2004]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1110544 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2004 films}} {{filmyr|200|4}} 557yk94hrwk92q0a5bp58m5qvg9wgdy Kategori:Film taun 1937 14 136006 1747726 1112827 2026-04-27T21:14:28Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1937]] menyang [[Kategori:Film taun 1937]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1112827 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|1937 films}} {{filmyr|193|7}} 0kk43ifkz4yl3sr8g96ccziyaqn36n8 Basa Malayu Ambon 0 142703 1747813 1602393 2026-04-28T03:16:02Z Priya Solo 72360 nambahi ukara 1747813 wikitext text/x-wiki {{bahasa|name=Basa Ambon|nativename=Bahasa Ambon Hari-Hari |familycolor=lawngreen |states=[[Maluku|Provinsi Maluku]], [[DKI Jakarta|Kampung Ambon Jakarta]], [[Suriname]] lan [[Walanda]] |region=[[Maluku]] |speakers=Panutur asli: 2 yuta wong{{br}}gunggung antarané 2-2,5 yuta wong |rank=Ora kalebu ing 100 sing paling akèh |fam2=[[Kulawarga basa Melayu-Polinésia|Melayu-Polinésia]] |fam3=[[Kulawarga basa Melayu-Sumbawa|Melayu-Sumbawa]] |fam4=Melayu Lor lan Wétan |fam5=Malayik |fam6=[[Basa Melayu]] |fam7=Basa dedagangan |fam8=Basa Indonésia Wétan |script=[[Aksara Latin|Latin]] |nation= |iso1=|iso2=|iso3=abs|sil=ABN}}'''Basa Malayu Ambon''' atawa kang sok disebuté basa Ambon ya iku jinis dhialék basa Malayu kréol atawa Malayu Pasar kang dituturaké ing wewengkon Ambon Provinsi [[Maluku]]<ref>{{Cite journal|last=COLLINS|first=JAMES T.|date=1992|title=STUDYING SEVENTEENTH-CENTURY AMBONESE MALAY: EVIDENCE FROM F. CARON'S SERMONS (1693)|url=|journal=CAKALELE|volume=VOL. 3|pages=99}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=Struktur Bahasa Melayu Ambon|last=Tetelepta|first=J. dkk|publisher=Depdikbud|year=1984|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/language/abs|title=Malay, Ambonese|last=|first=|date=|website=Ethnologue|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=September 27, 2017}}</ref>. Basa iki kanggo basa komunikasi padinan ing kutha-kutha lan désa-désa ing [[Maluku]], kalebu ing [[Pulo Séram]], Lease, [[Pulo Buru|Buru]], Kepuloan Kei, Tanimbar, lan pulo-pulo cilik liyané. Basa Ambon iki sujarahé muncul sebab mbiyéné ing abad kaping 16, akèh bangsa-bangsa Éropa dagang ing sekubengané [[Kutha Ambon|Ambon]]. Ana uga bangsa liyané kayadéné Malayu, Jawa, Bugis, lan Makasar kang teka kanggo ngedagang ing Ambon. Khusus basa antara nalika jaman iku dienggo rupa basa Malayu kang ndhuwéni ciri lan pola dhéwék cécék karo wong ing kana. Basa Malayu sumebar banget ing Ambon nalika ana misionaris [[Éropah]] kanggo nerjemah kitab Injil lan basa antara nyebaraké agama Kristen<ref name=":0" />. Wonten ing bahasa keseharian, tiyang punika ngginakaken bahasa Ambon wonten ing katah situasi, tuladhanipun pacelathon santai utawi formal. Ananging bahasa punika nggadhahi sisi ingkang luwih kasar bahasanipun wonten ing konteks tertentu. == Conto tembung == ''Bakalai'' “Gelut”. ''Balayar'' “Ngelayar”. ''Taangka'' “Keangkat”. ''Bamaki'' “Misuh”<ref name=":0" />. Barnang tu bai "Nglangi iku becik". Kata Ganti Keluarga - Ina : Ibu - Ama : Bapak Tete : Kakek - Nenek : Nenek - Ua : Bibi - Wate : Paman Cucu : Cucu Tuladhanipun kangge pacelathon : " Nene, beta pi skola dulu ya!" == Rujukan == [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 2]] h1m6ejdo9wd5mvrcmmlgtk8dyq6tl2v Naraguna:Meursault2004/1000wikidays 2 143515 1747774 1747612 2026-04-27T21:25:21Z Meursault2004 3 /* Pratélan artikel 300 - 401 */ 1747774 wikitext text/x-wiki * '''(jv)''' '''[[:m:100wikidays|1000wikidays]] (1000 dina Wiki), wiwit ing tanggal 31 Oktober 2017'''. Sawisé aku wis bisa nglaksanakaké 100wikidays nganti putus in tanggal 7 Oktober 2016, aku golèk ''tantangan'' anyar. Mula sataun sawisé iku aku kaul manèh. Aku nyoba nulis 1000 artikel sajroning sèwu dina. Nanging amerga cacahé artikel akèh, aku luwih supel olèhku nulis lan wektuné luwih longgar. Dadi ora saben dina sinambung tanpa pedhot, nanging saka tanggal 31 Oktober 2017 nganti tanggal 31 Desember 2020. Dadi pituwasé yaiku: : 2017: 62 dina : 2018: 365 dina : 2019: 365 dina : 2020: 366 dina : --------- + : Total: 1158 dina : Dadi aku olèh 158 dina èkstra supaya kaulku bisa sidayatra, tegesé ya saben sasi olèh patang dina èkstra kanggo kalonggaran menawa ana perkara liya sing luwih wigati lan uga supaya aku ora gugur. Mangga dipirsani nganti tekan ngendi aku bisa tahan :-) Paling ora aku ngarep-arep bisa nulis 1000 artikel anyar sadurungé tutup taun 2020, awit taun 2021 Wikipedia bakal 20 taun yuswané. * '''(en)''' '''1000wikidays beginning on October 31st, 2017'''. After having succesfully completed the #100wikidays challenge on October 5th, 2016, I was looking for a new challenge. Therefore I am doing the 1000wikidays. I try to write 1000 articles during 1000 days on the Javanese Wikipedia. However because we are dealing with a great number of articles, I will impose myself a more relaxed rule. I allow myself not to write 1000 articles continuously in 1000 days, but it is from October 31, 2017 to December 31, 2020. So the number of the days is like this: : 2017: 62 days : 2018: 365 days : 2019: 365 days : 2020: 366 days : --------- + : Total: 1158 days : Therefore I get 158 days extra in order for my pledge to be finished, this means that I get four extra days each month whenever there will be more pressing issues and so I won't fail in this endeavour. Well, let's see how far I'll come :-) At the very least, I want to write 1000 new articles before the end of 2020, as Wikipedia would be 20 years in 2021. == Pratélan artikel == === Pratélan artikel 300 - 401 === {| class="wikitable" |- ! Dina <br> (''Day'') !! Artikel<br>(''Article'') !! Tanggal<br>(''Date'') !! Ringkesan ing basa Inggris<br>(''Summary in English'') !! Nomer lan cacahé artikel<br>(''Number of articles'') !! Wikidata |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | ... || [[...]] || ... || [[:en:...]] || ... || [[:d:...]] |- | 367 || [[Jonathan Howard (aktor)]] || 27 April 2026 || [[:en:Jonathan Howard (actor)]] || 423 || [[:d:...]] |- | 366.2 || ''[[Michael (film 2026)]]'' || 26 April 2026 || [[:en:Michael (2026 film)|Michael]] || 422 || [[:d:...]] |- | 366.1 || [[Stephen Critchlow]] || 26 April 2026 || [[:en:Stephen Critchlow|Stephen Critchlow]] || 421 || [[:d:...]] |- | 365 || [[...]] || 25 April 2026 || [[:en:...]] || 420 || [[:d:...]] |- | 364 || [[...]] || 24 April 2026 || [[:en:...]] || 419 || [[:d:...]] |- | 363 || [[...]] || 23 April 2026 || [[:en:...]] || 418 || [[:d:...]] |- | 362 || [[John Henshaw]] || 22 April 2026 || [[:en:John Henshaw|John Henshaw]] || 417 || [[:d:...]] |- | 361 || [[Ron Donachie]] || 21 April 2026 || [[:en:Ron Donachie|Ron Donachie]] || 416 || [[:d:...]] |- | 360 || [[Tim Pigott-Smith]] || 20 April 2026 || [[:en:Tim Pigott-Smith|Tim Pigott-Smith]] || 415 || [[:d:...]] |- | 359.2 || [[Omah Voorlezer]] || 19 April 2026 || [[:en:...]] || 414 || [[:d:...]] |- | 359.1 || [[Terence Harvey]] || 19 April 2026 || [[:en:Terence Harvey|Terence Harvey]], a British actor || 413 || [[:d:Q19560708|Q19560708]] |- | 358 || [[Downton Abbey: The Grand Finale]] || 18 April 2026 || [[:en:Downton Abbey: The Grand Finale]], a British-American historical drama movie || 412 || [[:d:Q126164193|Q126164193]] |- | 357 || [[Downton Abbey: A New Era]] || 17 April 2026 || [[:en:Downton Abbey: A New Era|Downton Abbey: A New Era]], a British-American historical drama movie || 411 || [[:d:Q106577763|Q106577763]] |- | 356 || [[Edward Baker-Duly]] || 16 April 2026 || [[:en:Edward Baker-Duly|Edward Baker-Duly]], a British actor || 410 || [[:d:Q5341720|Q5341720]] |- | 355 || [[Sharon Small]] || 15 April 2026 || [[:en:...]] || 409 || [[:d:...]] |- | 354 || [[Nigel Havers]] || 14 April 2026 || [[:en:...]] || 408 || [[:d:...]] |- | 353 || [[Trevor White (aktor)|Trevor White]] || 13 April 2026 || [[:en:...]] || 407 || [[:d:...]] |- | 352 || [[Julian Wadham]] || 12 April 2026 || [[:en:Julian Wadham|Julian Wadham]], a British actor || 406 || [[:d:Q1354565|Q1354565]] |- | 351 || [[Lachlan Nieboer]] || 11 April 2026 || [[:en:Lachlan Nieboer]], an Australian actor || 405 || [[:d:...]] |- | 350 || [[Jeremy Clyde]] || 10 April 2026 || [[:en:Jeremy Clyde|Jeremy Clyde]], an English actor || 404 || [[:d:...]] |- | 349 || [[Ann Jane Wenham Figgins]] || 9 April 2026 || [[:en:Jane Wenham (actress)|Jane Wenham]], an English actress || 403 || [[:d:...]] |- | 348 || [[Bernard Gallagher]] || 8 April 2026 || [[:en:Bernard Gallagher|Bernard Gallagher]], a British actor || 402 || [[:d:...]] |- | 347 || [[Charlie Cox]] || 7 April 2026 || [[:en:Charlie Cox|Charlie Cox]], a British actor || 401 || [[:d:...]] |- | 346 || [[Paul Putner]] || 6 April 2026 || [[:en:Paul Putner|Paul Putner]], a British actor || 400 || [[:d:...]] |- | 345 || [[Victoria Emslie]] || 5 April 2026 || [[:en:Victoria Emslie|Victoria Emslie]], a British actress || 399 || [[:d:...]] |- | 344 || [[Antonia Bernath]] || 4 April 2026 || [[:en:Antonia Bernath|Antonia Bernath]], a British actress || 398 || [[:d:...]] |- | 345 || [[Harriet Walter]] || 3 April 2026 || [[:en:Harriet Walter]], an English actress || 397 || [[:d:...]] |- | 344 || [[Catherine Steadman]] || 2 April 2026 || [[:en:Catherine Steadman|Catherine Steadman]] || 396 || [[:d:...]] |- | 343 || [[Rade Šerbedžija]] || 1 April 2026 || [[:en:Rade Šerbedžija|Rade Šerbedžija]], a Yugoslav/Croatian actor of Serbian descent || 395 || [[:d:...]] |- | 342 || [[Emma Lowndes]] || 31 Maret 2026 || [[:en:Emma Lowndes|Emma Lowndes]], a British actress || 394 || [[:d:...]] |- | 341 || [[Sue Johnston]] || 30 Maret 2026 || [[:en:Sue Johnston|Sue Johnston]], a British actress || 393 || [[:d:...]] |- | 340 || [[James Sebastian Faulkner]] || 29 Maret 2026 || [[:en:...]] || 392 || [[:d:...]] |- | 339 || [[Penny Downie]] || 28 Maret 2026 || [[:en:...]] || 391 || [[:d:...]] |- | 338 || [[Matthew Barber]] || 27 Maret 2026 || [[:en:...]] || 390 || [[:d:...]] |- | 337 || [[Peter Egan]] || 26 Maret 2026 || [[:en:...]] || 389 || [[:d:...]] |- | 336 || [[Jeremy Swift]] || 25 Maret 2026 || [[:en:...]] || 388 || [[:d:...]] |- | 335 || [[Andrew Scarborough]] || 24 Maret 2026 || [[:en:...]] || 387 || [[:d:...]] |- | 334 || [[Daisy Lewis]] || 23 Maret 2026 || [[:en:...]] || 386 || [[:d:...]] |- | 333.2 || [[Gunung Bazardüzü]] || 22 Maret 2026 || [[:en:...]] || 385 || [[:d:...]] |- | 333.1 || [[Patrick Kennedy (aktor)|Patrick Kennedy]] || 22 Maret 2026 || [[:en:...]] || 384 || [[:d:...]] |- | 332 || [[Nigel Harman]] || 21 Maret 2026 || [[:en:Nigel Harman|Nigel Harman]] || 383 || [[:d:...]] |- | 331 || [[Joanna David]] || 20 Maret 2026 || [[:en:Joanna David|Joanna David]], an English actress || 382 || [[:d:...]] |- | 330 || [[Gary Carr (aktor)]] || 19 Maret 2026 || [[:en:...]] || 381 || [[:d:...]] |- | 329 || [[Andrew Alexander (aktor)]] || 18 Maret 2026 || [[:en:...]] || 380 || [[:d:...]] |- | 328 || [[Douglas Reith]] || 17 Maret 2026 || [[:en:Douglas Reith|Douglas Reith]] || 379 || [[:d:...]] |- | 327 || [[MyAnna Buring]] || 16 Maret 2026 || [[:en:MyAnna Buring|MyAnna Buring]] || 378 || [[:d:...]] |- | 326 || [[Nicky Henson]] || 15 Maret 2026 || [[:en:Nicky Henson|Nicky Henson]] || 377 || [[:d:...]] |- | 325 || [[Ged Simmons]] || 14 Maret 2026 || [[:en:Ged Simmons|Ged Simmons]] || 376 || [[:d:Q2662699|Q2662699]] |- | 324 || [[Shirley MacLaine]] || 13 Maret 2026 || [[:en:Shirley MacLaine|Shirley MacLaine]] || 375 || [[:d:Q95026|Q95026]] |- | 323 || [[Clare Higgins]] || 12 Maret 2026 || [[:en:Clare Higgins|Clare Higgins]] || 374 || [[:d:...]] |- | 322 || [[Charles Peter Keep Edwards]] || 11 Maret 2026 || [[:en:Charles Edwards (actor)|Charles Edwards]] || 373 || [[:d:Q5077317|Q5077317]] |- | 321 || [[Michael Culkin]] || 10 Maret 2026 || [[:en:Michael Culkin|Michael Culkin]] || 372 || [[:d:...]] |- | 320 || [[Neil Bell]] || 9 Maret 2026 || [[:en:Neil Bell (actor)|Neil Bell]] || 371 || [[:d:...]] |- | 319 || [[Jonathan Coy]] || 8 Maret 2026 || [[:en:Jonathan Coy|Jonathan Coy]] || 370 || [[:d:...]] |- | 318 || [[Kevin McNally]] || 7 Maret 2026 || [[:en:Kevin McNally|Kevin R. McNally]] || 369 || [[:d:...]] |- | 317 || [[Cal MacAninch]] || 6 Maret 2026 || [[:en:Cal MacAninch|Cal MacAninch]] || 368 || [[:d:...]] |- | 316 || [[Iain Glen]] || 5 Maret 2026 || [[:en:Iain Glen|Iain Glen]] || 367 || [[:d:...]] |- | 315 || [[Maria Doyle Kennedy]] || 4 Maret 2026 || [[:en:Maria Doyle Kennedy|Maria Doyle Kennedy]] || 366 || [[:d:...]] |- | 314 || [[Paul Copley]] || 3 Maret 2026 || [[:en:Paul Copley|Paul Copley]] || 365 || [[:d:...]] |- | 313 || [[Michael Cochrane]] || 2 Maret 2026 || [[:en:Michael Cochrane|Michael Cochrane]] || 364 || [[:d:...]] |- | 312 || [[Clare Calbraith]] || 1 Maret 2026 || [[:en:Clare Calbraith|Clare Calbraith]], an English actress || 363 || [[:d:...]] |- | 311 || [[Zoe Boyle]] || 28 Fèbruari 2026 || [[:en:Zoe Boyle|Zoe Boyle]] || 362 || [[:d:...]] |- | 310 || [[Samantha Bond]] || 27 Fèbruari 2026 || [[:en:Samantha Bond|Samantha Bond]] || 361 || [[:d:...]] |- | 309 || [[Brendan Patricks]] || 26 Fèbruari 2026 || [[:en:Brendan Patricks|Brendan Patricks]] || 360 || [[:d:...]] |- | 308 || [[Robert Bathurst]] || 25 Fèbruari 2026 || [[:en:Robert Bathurst|Robert Bathurst]], a British actor || 359 || [[:d:...]] |- | 307 || [[Joely Richardson]] || 24 Fèbruari 2026 || [[:en:Joely Richardson|Joely Richardson]], an English actress || 358 || [[:d:...]] |- | 306 || [[Alessandro Nivola]] || 23 Fèbruari 2026 || [[:en:Alessandro Nivola|Alessandro Nivola]] || 357 || [[:d:...]] |- | 305 || [[Arty Froushan]] || 22 Fèbruari 2026 || [[:en:Arty Froushan|Arty Froushan]] || 356 || [[:d:...]] |- | 304 || [[Simon Russell Beale]] || 21 Fèbruari 2026 || [[:en:Simon Russell Beale|Simon Russell Beale]] || 355 || [[:d:...]] |- | 303 || [[Paul Giamatti]] || 20 Fèbruari 2026 || [[:en:Paul Giamatti|Paul Giamatti]], an American actor || 354 || [[:d:...]] |- | 302 || [[Jonathan Zaccaï]] || 19 Fèbruari 2026 || [[:en:Jonathan Zaccaï|Jonathan Zaccaï]] || 353 || [[:d:...]] |- | 301 || [[Dominic West]] || 18 Fèbruari 2026 || [[:en:Dominic West|Dominic West]], a British actor || 352 || [[:d:...]] |- | 300 || [[Laura Haddock]] || 17 Fèbruari 2026 || [[:en:Laura Haddock|Laura Haddock]], a British actress || 351 || [[:d:...]] |- |} === Pratélan artikel 201 - 299 === {| class="wikitable" |- ! Dina <br> (''Day'') !! Artikel<br>(''Article'') !! Tanggal<br>(''Date'') !! Ringkesan ing basa Inggris<br>(''Summary in English'') !! Nomer lan cacahé artikel<br>(''Number of articles'') !! Wikidata |- | 299 || [[Hugh Dancy]] || 16 Fèbruari 2026 || [[:en:Hugh Dancy|Hugh Dancy]] || 350 || [[:d:...]] |- | 298 || [[Nathalie Baye]] || 15 Fèbruari 2026 || [[:en:Nathalie Baye|Nathalie Baye]] ||349 || [[:d:...]] |- | 297 || [[Julian Ovenden]] || 14 Fèbruari 2026 || [[:en:Julian Ovenden|Julian Ovenden]] || 348 || [[:d:...]] |- | 296.2 || [[Jemuwah tanggal 13]] || 13 Fèbruari 2026 || [[:en:Friday the 13|Friday the 13]] || 347 || [[:d:...]] |- | 296.1 || [[Tom Cullen]] || 13 Fèbruari 2026 || [[:en:Tom Cullen|Tom Cullen]] || 346 || [[:d:...]] |- | 295 || [[Cara Theobold]] || 12 Fèbruari 2026 || [[:en:Cara Theobold|Cara Theobold]] || 345 || [[:d:...]] |- | 294 || [[David Robb]] || 11 Fèbruari 2026 || [[:en:David Robb|David Robb]] || 344 || [[:d:...]] |- | 293 || [[Ed Speleers]] || 10 Fèbruari 2026 || [[:en:Ed Speleers|Ed Speleers]] || 343 || [[:d:...]] |- | 292.2 || [[Sandwich Bombay]] || 9 Fèbruari 2026 || [[:en:Bombay sandwich|Bombay sandwich]] || 342 || [[:d:...]] |- | 291.1 || [[Dan Stevens]] || 9 Fèbruari 2026 || [[:en:Dan Stevens|Dan Stevens]] || 341 || [[:d:...]] |- | 290.2 || [[Brad Arnold]] || 8 Fèbruari 2026 || [[:en:Brad Arnold|Brad Arnold]], an American singer, song writer, and musician || 340 || [[:d:Q896746|Q896746]] |- | 290.1 || [[Matt Milne]] || 8 Fébruari 2026 || [[:en:Matt Milne|Matt Milne]], a British actor || 339 || [[:d:...]] |- | 289 || [[Amy Nuttall]] || 7 Fébruari 2026 || [[:en:Amy Nuttall|Amy Nuttall]], a British actress || 338 || [[:d:...]] |- | 288 || [[Siobhan Finneran]] || 6 Fébruari 2026 || [[:en:Siobhan Finneran|Siobhan Finneran]], a British actress || 337 || [[:d:...]] |- | 287.2 || [[Sara Bareilles]] || 5 Fébruari 2026 || [[:en:Sara Bareilles|Sara Bareilles]], an American singer || 336 || [[:d:...]] |- | 287.1 || [[Rose Leslie]] || 5 Fébruari 2026 || [[:en:Rose Leslie|Rose Leslie]], a British actress || 335 || [[:d:...]] |- | 286 || [[Jessica Brown Findlay]] || 4 Fèbruari 2026 || [[:en:Jessica Brown Findlay|Jessica Brown Findlay]], a British actress || 334 || [[:d:...]] |- | 285 || [[Penelope Wilton]] || 3 Fèbruari 2026 || [[:en:Penelope Wilton|Penelope Wilton]], a British actress || 333 || [[:d:...]] |- | 284 || [[Thomas Howes (aktor)]] || 2 Fèbruari 2026 || [[:en:Thomas Howes (aktor)|Thomas Howes]], a British actor || 332 || [[:d:...]] |- | 283 || [[Maggie Smith]] || 1 Fèbruari 2026 || [[:en:Maggie Smith|Maggie Smith]], a British actress || 331 || [[:d:...]] |- | 282 || [[Imelda Staunton]] || 31 Januari 2026 || [[:en:Imelda Staunton|Imelda Staunton]], a British actress || 330 || [[:d:Q172653|Q172653]] |- | 281 || [[Tuppence Middleton]] || 30 Januari 2026 || [[:en:Tuppence Middleton|Tuppence Middleton]], a British actress || 329 || [[:d:Q2460289|Q2460289]] |- | 280 || [[Lesley Nicol (aktris)]] || 29 Januari 2026 || [[:en:Lesley Nicol (actress)|Lesley Nicol]], a British actress || 328 || [[:d:Q704443|Q704443]] |- | 279 || [[Sophie McShera]] || 28 Januari 2026 || [[:en:Sophie McShera|Sophie McShera]], a British actress || 327 || [[:d:Q3491002|Q3491002]] |- | 278 || [[Elizabeth McGovern]] || 27 Januari 2026 || [[:en:Elizabeth McGovern|Elizabeth McGovern]], an American actress || 326 || [[:d:Q233868|Q233868]] |- | 277 || [[Phyllis Logan]] || 26 Januari 2026 || [[:en:Phyllis Logan|Phyllis Logan]], a British actress || 325 || [[:d:Q117995|Q117995]] |- | 276 || [[Allen Leech]] || 25 Januari 2026 || [[:en:Allen Leech|Allen Leech]], an Irish actor || 324 || [[:d:...]] |- | 275 || [[Robert James-Collier]] || 24 Januari 2026 || [[:en:Robert James-Collier|Robert James-Collier]], a British actor || 323 || [[:d:...]] |- | 274 || [[Harry Hadden-Paton]] || 23 Januari 2026 || [[:en:Harry Hadden-Paton|Harry Hadden-Paton]], a British actor || 322 || [[:d:...]] |- | 273 || [[Matthew Goode]] || 22 Januari 2026 || [[:en:Matthew Goode|Matthew Goode]], a British actor || 321 || [[:d:...]] |- | 272 || [[Joanne Froggatt]] || 21 Januari 2026 || [[:en:Joanne Froggatt|Joanne Froggatt]], a British actress || 320 || [[:d:...]] |- | 271.2 || [[Sepur anjlog ing Adamuz 2026]] || 20 Januari 2026 || [[:en: 2026 Adamuz train derailments| 2026 Adamuz train derailments]] || 319 || [[:d:...]] |- | 271.1 || [[Kevin Doyle (aktor)|Kevin Doyle]] || 20 Januari 2026 || [[:en:Kevin Doyle (actor)|Kevin Doyle]] || 318 || [[:d:...]] |- | 270 || [[Michelle Dockery]] || 19 Januari 2026 || [[:en:Michelle Dockery|Michelle Dockery]], a British actress || 317 || [[:d:...]] |- |269|| [[Brendan Coyle]] ||18 Januari 2026 || [[:en:Brendan Coyle|Brendan Coyle]], a British actor || 316 || [[:d:...]] |- |268|| [[Raquel Cassidy]] ||17 Januari 2026 || [[:en:Raquel Cassidy|Raquel Cassidy]], a British actress || 315 || [[:d:...]] |- |267|| [[James Edward Carter]] ||16 Januari 2026 || [[:en:James Edward Carter|James Edward Carter]] || 314 || [[:d:...]] |- | 266 || [[Michael Colin Fox]] ||15 Januari 2026 || [[:en:Michael Fox (British actor)|Michael Fox]], a British actor || 313 || [[:d:...]] |- | 265 || [[Laura Carmichael]] || 14 Januari 2026 || [[:en: Laura Carmichael| Laura Carmichael]], a British actress || 312 || [[:d:...]] |- | 264.2 || [[Erich von Däniken]] || 13 Januari 2026 || [[:en: Erich von Däniken| Erich von Däniken]], one of The most well known author about ancient austronauts || 311 || [[:d:...]] |- | 264.1 || [[Hugh Bonneville]] || 13 Januari 2026 || [[:en: Hugh Bonneville| Hugh Bonneville]], a British actor || 310 || [[:d:...]] |- |263 || [[Kastil Highclere]] || 12 Januari 2026 || [[:en:Highclere castle|Highclere castle]], a castle in Hampshire, England, UK || 309 || [[:d:...]] |- |262|| [[Downton Abbey (film)]] ||11 Januari 2026 || [[:en:Downton Abbey (film)|Downton Abbey]], the movie || 308 || [[:d:Q55647759|Q55647759]] |- | 261.2|| [[Soeria Atmadja]] || 10 Januari 2026 || [[:en:Soeria Atmadja|Soeria Atmadja]], a Sundanese nobleman from the 19th and 20th century || 307 || [[:d:Q120203954|Q120203954]] |- | 261.1|| [[Downton Abbey]] || 10 Januari 2026 || [[:en:Downton Abbey|Downton Abbey]], a British historic drama serial || 306 || [[:d:Q83071|Q83071]] |- |260 || [[Kanal Inggris]] ||9 Januari 2026 || [[:en:English Channel|English Channel]] || 305 || [[:d:Q34640|Q34640]] |- | 259 || [[Selat Dover]] ||8 Januari 2026 || [[:en:Strait of Dover|Strait of Dover]] || 304 || [[:d:Q159898|Q159898]] |- | 258 || [[Salt Bae]] || 7 Januari 2026 || [[:en:Salt Bae|Salt Bae]], original name Nusret Gökçe, a Turkish influencer and steakhouse owner || 303 || [[:d:Q28778443|Q28778443]] |- | 257|| [[Young Woman and the Sea]] || 6 Januari 2026 || ''[[:en:Young Woman and the Sea|Young Woman and the Sea]]'', a movie starring Daisy Ridley as Gertrude Ederle || 302 || [[:d:Q111982520|Q111982520]] |- | 256 || [[Daisy Ridley]] || 5 Januari 2026 || [[:en:Daisy Ridley|Daisy Ridley]], an English actress || 301 || [[:d:Q16738674|Q16738674]] |- | 255 || [[Gertrude Ederle]] || 4 Januari 2026 || [[:en:Gertrude Ederle|Gertrude Ederle]], an American swimmer || 300 || [[:d:Q263287|Q263287]] |- | 254 || [["Weird Al" Yankovic]] || 3 Januari 2026 || [[:en:"Weird Al" Yankovic|"Weird Al" Yankovic]], an American singer, comedian, and actor || 299 || [[:d:Q8349|Q8349]] |- | 253.2 || [[Neel Sethi]] || 2 Januari 2026 || [[:en:Neel Sethi|Neel Sethi]], an Indian American actor || 298 || [[:d:Q19631217|Q19631217]] |- | 253.1 || [[Bob Denver]] || 2 Januari 2026 || [[:en:Bob Denver|Bob Denver]], an American actor || 297 || [[:d:Q747723|Q747723]] |- | 252 || [[Sepur anjlog ing Oaxaca 2025]] || 1 Januari 2026 || [[:en:2025 Oaxaca train derailment|2025 Oaxaca train derailment]], a train crash in Mexico || 296 || [[:d:Q137611217|Q137611217]] |- | || || 27-31 Dhésèmber 2025 || || || |- | 251 || [[Sivert Guttorm Bakken]] || 26 Dhésèmber 2025 || [[:en:Sivert Guttorm Bakken|Sivert Guttorm Bakken]], a Norwegian biathlete || 295 || [[:d:Q24262643]] |- | || || 22-25 Dhésèmber 2025 || || || |- | 250.2 || [[Team pursuit]] || 21 Désèmber 2025 || [[:en:Team Pursuit|Team Pursuit]] || 294 || [[:d:Q1820070|Q1820070]] |- | 250.1 || [[Laura Kenny]] || 21 Désèmber 2025 || [[:en:Laura Kenny|Laura Kenny]], a British cyclist || 293 || [[:d:Q272598]] |- | 249 || [[Felix Edmundovich Dzerzhinsky]] || 20 Désèmber 2025 || [[:en:...]] || 292 || [[:d:...]] |- | || || - || || || |- | || || 10 Mèi - 19 Dhésèmber 2025 || || || |- | || || - || || || |- | 248 || [[Paus Leo XIV]] || 9 Mèi 2025 || [[:en:Pope Leo XIV|Pope Leo XIV]] || 291 || [[:d:Q6109517]] |- | || || 18 April - 9 Mèi 2025 || || || |- | 247.6 || [[Shkodër]] || 17 April 2025 || [[:en:...]] || 290 || [[:d:...]] |- | 247.5 || [[Lezhë]] || 17 April 2025 || [[:en:...]] || 289 || [[:d:...]] |- | 247.4 || [[Kukës]] || 17 April 2025 || [[:en:...]] || 288 || [[:d:...]] |- | 247.3 || [[Gjirokastër]] || 17 April 2025 || [[:en:...]] || 287 || [[:d:...]] |- | 247.2 || [[Peshkopi]] || 17 April 2025 || [[:en:...]] || 286 || [[:d:...]] |- | 247.1 || [[Berat]] || 17 April 2025 || [[:en:...]] || 285 || [[:d:...]] |- | || || 14 - 16 April 2025 || || || |- | 246.3 || [[Elbasan]] || 13 April 2025 || [[:en:...]] || 284 || [[:d:...]] |- | 246.2 || [[Korçë]] || 13 April 2025 || [[:en:...]] || 283 || [[:d:...]] |- | 246.1 || [[Fier]] || 13 April 2025 || [[:en:...]] || 282 || [[:d:...]] |- | || || 12 April 2025 || || || |- | 245 || [[Vlorë]] || 11 April 2025 || [[:en:...]] || 281 || [[:d:...]] |- | || || 9 - 10 April 2025 || || || |- | 244 || [[Durrës]] || 8 April 2025 || [[:en:...]] || 280 || [[:d:...]] |- | 243 || [[Sherly Tjoanda]] || 1 Maret 2025 || [[:en:...]] || 279 || [[:d:...]] |- | 242.3 || [[Plabuhan Giurgiulești]] || 25 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 278 || [[:d:...]] |- | 242.2 || [[Hevearita Gunaryanti Rahayu]] || 25 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 277 || [[:d:...]] |- | 242.1 || [[Agustina Wilujeng Pramestuti]] || 25 Fébruari 2025|| [[:en:...]] || 276 || [[:d:...]] |- | 241 || [[Kapustakan Nasional Polen]] || 24 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 275 || [[:d:...]] |- | 240 || [[Diana Vicezar]] || 24 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 274 || [[:d:...]] |- | 239 || [[Æthelflæd]] || 8 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 273 || [[:d:...]] |- | 238 || [[Bossche bol]] || 7 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 272 || [[:d:...]] |- | 237 || [[Fatima Payman]] || 5 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 271 || [[:d:...]] |- | 236 || [[Shannen Doherty]] || 3 Fébruari 2025 || [[:en:...]] || 270 || [[:d:...]] |- | 235.2 || [[Sinagoge LGBT]] || 30 Januari 2025 || [[:en:...]] || 269 || [[:d:...]] |- | 235.1 || [[LGBT]] || 30 Januari 2025 || [[:en:...]] || 268 || [[:d:...]] |- | 234 || [[Jonna Adlerteg]] || 29 Januari 2025 || [[:en:...]] || 267 || [[:d:...]] |- | 233 || [[The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim]] || 1 Januari 2025 || [[:en:...]] || 266 || [[:d:...]] |- | 232.2 || [[Java-eiland]] || 29 Dhésèmber 2024 || [[:en:...]] || 265 || [[:d:...]] |- | 232.1 || [[HMS Java (1811)]] || 29 Dhésèmber 2024 || [[:en:...]] || 264 || [[:d:...]] |- | 231 || [[Para Satriya Bundheran Emas]] || 23 Novèmber 2024 || [[:en:...]] || 263 || [[:d:...]] |- | 230 || [[Cokoran]] || 10 Novèmber 2024 || [[:en:...]] || 262 || [[:d:...]] |- | 229 || [[Titik Pudjiastuti]] || 29 Oktober 2024 || [[:en:...]] || 261 || [[:d:...]] |- | 228 || [[Rebecca Ferguson]] || 22 Oktober 2024 || [[:en:...]] || 260 || [[:d:...]] |- | 227 || [[Benny Laos]] || 13 Oktober 2024 || [[:en:...]] || 259 || [[:d:...]] |- | 226 || [[Claudia Sheinbaum]] || 7 Oktober 2024 || [[:en:...]] || 258 || [[:d:...]] |- | 225 || [[MacGyver (sérial TV 1985)]] || 1 Oktober 2024 || [[:en:...]] || 257 || [[:d:...]] |- | 224 || [[Richard Dean Anderson]] || 5 Sèptèmber 2024|| [[:en:...]] || 256 || [[:d:...]] |- | || || - || || || |- | || || 1 Maret 2024-4 Sèptèmber 2024 || || || |- | || || - || || || |- | 223 || [[Brent Spiner]] || '''29 Fébruari 2024''' || [[:en:Brent Spiner|Brent Spiner]], an American actor, well known for playing Data on the Star Trek franchise || 255 || [[:d:...]] |- | || || 2 Sèptèmber 2023-28 Fébruari 2024 || || || |- | 222 || [[Jann Mardenborough]] || 1 Sèptèmber 2023 || [[:en:...]] || 254 || [[:d:...]] |- | 221 || [[Kristine Froseth]] || 31 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 253 || [[:d:...]] |- | 220 || [[Hotel Moskva]] || 23 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 252 || [[:d:...]] |- | 219 || [[Dōin]] || 19 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 251 || [[:d:...]] |- | 218 || [[Georgetown]] || 18 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 250 || [[:d:...]] |- | 217 || [[Lukisan karyané Adolf Hitler]] || 16 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 249 || [[:d:...]] |- | 216 || [[Stone Mountain]] || 15 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 248 || [[:d:...]] |- | 215 || [[Atlanta]] || 14 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 247 || [[:d:...]] |- | 214 || [[Kudzu]] || 12 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 246 || [[:d:...]] |- | 213.3 || [[Kucing Savannah]] || 11 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 245 || [[:d:...]] |- | 213.2 || [[Alcatraz]] || 11 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 244 || [[:d:...]] |- | 213.1 || [[Pulo Alcatraz]] || 11 Agustus 2023|| [[:en:...]] || 243 || [[:d:...]] |- | 212 || [[Creme Puff]] || 10 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 242 || [[:d:...]] |- | 211 || [[Ringo Starr]] || 9 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 241 || [[:d:...]] |- | 210 || [[Abbey Road, London]] || 8 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 240 || [[:d:...]] |- | 209|| [[Pakicetus]] || 7 Agustus 2023 || [[:en:Pakicetus|Pakicetus]], a prehistoric mammal from modern day Pakistan || 239 || [[:d:...]] |- | 208 || [[Perucetus]] || 6 Agustus 2023 || [[:en:Perucetus|Perucetus]] || 238 || [[:d:...]] |- | 207 || [[Tampere]] || 5 Agustus 2023 || [[:en:Tampere|Tampere]], a place in Finland || 237 || [[:d:...]] |- | 206 || [[Ving Rhames]] || 4 Agustus 2023 || [[:en:Ving Rhames|Ving Rhames]], an American actor || 236 || [[:d:...]] |- | 205 || [[Muséum Kagunan Turku]] || 2 Agustus 2023 || [[:en:...]] || 235 || [[:d:...]] |- | 204 || [[Karin Månsdotter]] || 1 Agustus 2023 || [[:en:Karin Månsdotter|Karin Månsdotter]] || 234 || [[:d:...]] |- | 203 || [[Sagara Saaristomeri]] || 31 Juli 2023 || [[:en:...]] || 233 || [[:d:...]] |- | 202|| [[Kali Aura, Finlan]] || 30 Juli 2023 || [[:en:...]] || 232 || [[:d:...]] |- | 201|| [[Kobongan Gedhé Turku]] || 29 Juli 2023 || [[:en:...]] || 231 || [[:d:...]] |- |} === Pratélan artikel 101 - 200 === {| class="wikitable" |- ! Dina <br> (''Day'') !! Artikel<br>(''Article'') !! Tanggal<br>(''Date'') !! Ringkesan ing basa Inggris<br>(''Summary in English'') !! Nomer lan cacahé artikel<br>(''Number of articles'') !! Wikidata |- | 200 || [[Baita votif]] || 28 Juli 2023 || [[:en:...]] || 230 || [[:d:...]] |- | 199|| [[Katédral Turku]] || 27 Juli 2023 || [[:en:...]] || 229 || [[:d:...]] |- | 198|| [[Kastil Turku]] || 26 Juli 2023 || [[:en:...]] || 228 || [[:d:...]] |- | 197|| [[Turku]] || 25 Juli 2023 || [[:en:...]] || 227 || [[:d:...]] |- | 196 || [[Wes Anderson]] || 24 Juli 2023 || [[:en:...]] || 226 || [[:d:...]] |- | 195 || [[Asteroid City]] || 23 Juli 2023 || [[:en:...]] || 225 || [[:d:...]] |- | 194 || [[Katédral Aleksander Nevski, Tallinn]] || 22 Juli 2023 || [[:en:...]] || 224 || [[:d:...]] |- | 193 || [[Oppenheimer (filem)]] || 21 Juli 2023 || [[:en:...]] || 223 || [[:d:...]] |- | 192 || [[Birgitta Ohlsson]] || 20 Juli 2023 || [[:en:...]] || 222 || [[:d:...]] |- | 191 || [[Suomenlinna]] || 19 Juli 2023 || [[:en:...]] || 221 || [[:d:...]] |- | 190 || [[Balenciaga]] || 18 Juli 2023 || [[:en:...]] || 220 || [[:d:...]] |- | 189 || [[Katédral Uspenski]] || 17 Juli 2023 || [[:en:...]] || 219 || [[:d:...]] |- | 188 || [[Katédral Helsinki]] || 16 Juli 2023 || [[:en:...]] || 218 || [[:d:...]] |- | 187 || [[Seurasaari]] || 15 Juli 2023 || [[:en:...]] || 217 || [[:d:...]] |- | 186 || [[Kebon Raja Korkeasaari Helsinki]] || 14 Juli 2023 || [[:en:...]] || 216 || [[:d:...]] |- | 185 || [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] || 13 Juli 2023 || [[:en:...]] || 215 || [[:d:...]] |- | 184 || [[Stuart Scott]] || 12 Juli 2023 || [[:en:...]] || 214 || [[:d:...]] |- | 183 || [[Erin Heatherton]] || 11 Juli 2023 || [[:en:...]] || 213 || [[:d:...]] |- | 182 || [[Arne Duncan]] || 10 Juli 2023 || [[:en:...]] || 212 || [[:d:...]] |- | 181 || [[Michael B. Jordan]] || 9 Juli 2023 || [[:en:...]] || 211 || [[:d:...]] |- | 180 || [[Skylar Diggins-Smith]] || 8 Juli 2023 || [[:en:...]] || 210 || [[:d:...]] |- | 179 || [[Haley Cavinder]] || 7 Juli 2023 || [[:en:...]] || 209 || [[:d:...]] |- | 178.3 || [[Hanna_Cavinder]] || 6 Juli 2023 || [[:en:...]] || 208 || [[:d:...]] |- | 178.2 || [[Gréja Finja]] || 6 Juli 2023 || [[:en:...]] || 207 || [[:d:...]] |- | 178.1 || [[Ives Roqueta]] || 6 Juli 2023 || [[:en:...]] || 206 || [[:d:...]] |- | 177.2 || [[Hank Peters]] || 5 Juli 2023 || [[:en:...]] || 205 || [[:d:...]] |- | 177.1 || [[Natalino Pescarolo]] || 5 Juli 2023 || [[:en:...]] || 204 || [[:d:...]] |- | 176 || [[Jack Parr (basketball)]] || 4 Juli 2023 || [[:en:...]] || 203 || [[:d:...]] |- | 175 || [[Hasan Hazer Moshar]] || 2 Juli 2023 || [[:en:...]] || 202 || [[:d:...]] |- | || || 1 Juli 2023 || || || |- | 174 || [[Nutella]] || 30 Juni 2023 || [[:en:...]] || 201 || [[:d:...]] |- | || || 29 Juni 2023 || || || |- | 173 || [[OceanGate]] || 28 Juni 2023 || [[:en:...]] || 200 || [[:d:...]] |- | 172 || [[Stockton Rush]] || 27 Juni 2023 || [[:en:...]] || 199 || [[:d:...]] |- | 171 || [[Insidhèn prau silem Titan]] || 26 Juni 2023 || [[:en:...]] || 198 || [[:d:...]] |- | 170 || [[ Juan Isidro Moreno]] || 25 Juni . 2023 || [[:en:...]] || 197 || [[:d:...]] |- | 169 || [[Stu Miller]] || 24 Juni 2023 || [[:en:...]] || 196 || [[:d:...]] |- | 168 || [[Lidia Patty]] || 23 Juni 2023 || [[:en:...]] || 195 || [[:d:...]] |- | || || 5-22 Juni 2023 || || || |- | 167 || [[Amanda Lee (pilot)]] || 4 Juni 2023 || [[:en:...]] || 194 || [[:d:...]] |- | || || 10 Mèi-3 Juni 2023 || || || |- | 166 || [[Sara Gadalla Gubara]] || 9 Mèi 2023 || [[:en:...]] || 193 || [[:d:...]] |- | || || 1-8 Mèi 2023 || || || |- | 165 || [[Ding Liren]] || 30 April 2023 || [[:en:...]] || 192 || [[:d:...]] |- | || || 1 Fèbruari - 29 April 2023 || || || |- | 164 || [[Leah LaBelle]] || 31 Januari 2023 || [[:en:...]] || 191 || [[:d:...]] |- | 163 || [[Kampung Boy]] || 23 Januari 2023 || [[:en:...]] || 190 || [[:d:...]] |- | 162 || [[Rishi Sunak]] || 26 Oktober 2022 || [[:en:...]] || 189 || [[:d:...]] |- | 161 || [[Proklamasi Kamardikan Amérika Sarékat]] || 4 Oktober 2020 || [[:en:...]] || 188 || [[:d:...]] |- | 160 || [[Gréja Grötlingbo]] || 30 Sèptèmber 2020 || [[:en:...]] || 187 || [[:d:...]] |- | 159 || [[Gréja Grönby]] || 23 Sèptèmber 2020 || [[:en:...]] || 186 || [[:d:...]] |- | 158 || [[Gréja Gothem]] || 21 Sèptèmber 2020 || [[:en:...]] || 185 || [[:d:...]] |- | 157 || [[Gréja Gökhem]] || 15 Sèptèmber 2020 || [[:en:...]] || 184 || [[:d:...]] |- | 156 || [[Kerkop]] || 13 Sèptèmber 2020 || [[:en:...]] || 183 || [[:d:...]] |- | || || 2-12 Sèptèmber 2020 || || || |- | 155 || [[Tilik (filem)]] || 1 Sèptèmber 2020 || [[:en:...]] || 182 || [[:d:...]] |- | || || 16-31 Agustus 2020 || || || |- | 154 || [[Gréja Garde]] || 15 Agustus 2020 || [[:en:...]] || 181 || [[:d:...]] |- | 153 || [[Gréja Ganthem]] || 14 Agustus 2020 || [[:en:...]] || 180 || [[:d:...]] |- | 152 || [[Gréja Fulltofta]] || 12 Agustus 2020 || [[:en:...]] || 179 || [[:d:...]] |- | 151 || [[Gréja Fröjel]] || 11 Agustus 2020 || [[:en:...]] || 178 || [[:d:...]] |- | || || 6-10 Agustus 2020 || || || |- | 150 || [[Gréja Fjälkinge]] || 5 Agustus 2020 || [[:en:...]] || 177 || [[:d:...]] |- | 149 || [[Gréja Farstorp]] || 4 Agustus 2020 || [[:en:...]] || 176 || [[:d:...]] |- | 148 || [[Gréja Färlöv]] || 3 Agustus 2020 || [[:en:Färlöv Church|Färlöv Church]], a medieval church in Sweden || 175 || [[:d:...]] |- | 147.12 || [[Gréja Everlöv]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Everlöv Church|Everlöv Church]], a medieval church in Sweden || 174 || [[:d:...]] |- | 147.11 || [[Gréja Etelhem]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Etelhem Church|Etelhem Church]], a medieval church in Sweden || 173 || [[:d:...]] |- | 147.10 || [[Gréja Enåker]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Enåker Church|Enåker Church]], a medieval church in Sweden || 172 || [[:d:...]] |- | 147.9 || [[Gréja Ekeby]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Ekeby Church|Ekeby Church]], a medieval church in Sweden || 171 || [[:d:...]] |- | 147.8 || [[Gréja Eke]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Eke Church|Eke Church]], a medieval church in Sweden || 170 || [[:d:...]] |- | 147.7 || [[Gréja Dalhem]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Dalhem Church|Dalhem Church]], a medieval church in Sweden || 169 || [[:d:...]] |- | 147.6 || [[Gréja Danmark]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Danmark Church|Danmark Church]], a medieval church in Sweden || 168 || [[:d:...]] |- | 147.5 || [[Gréja Buttle]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Buttle Church|Buttle Church]], a medieval church in Sweden || 167 || [[:d:...]] |- | 147.4 || [[Gréja Bunge]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Bunge Church|Bunge Church]], a medieval church in Sweden || 166 || [[:d:...]] |- | 147.3 || [[Gréja Brunnby]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Brunnby Church|Brunnby Church]], a medieval church in Sweden || 165 || [[:d:...]] |- | 147.2 || [[Gréja Bromma]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Bromma Church|Bromma Church]], a medieval church in Sweden || 164 || [[:d:...]] |- | 147.1 || [[Gréja Bro, Gotland]] || 2 Agustus 2020 || [[:en:Bro Church, Gotland|Bro Church]], a medieval church in Sweden || 163 || [[:d:...]] |- | 146.2 || [[Gréja Bjäresjö]] || 1 Agustus 2020 || [[:en:Bjäresjö Church|Bjäresjö Church]], a medieval church in Sweden || 162 || [[:d:...]] |- | 146.1 || [[Gréja Bollerup]] || 1 Agustus 2020 || [[:en:Bollerup Church|Bollerup Church]], a medieval church in Sweden || 161 || [[:d:...]] |- | 145 || [[Gréja Boge]] || 31 Juli 2020 || [[:en:Boge Church|Boge Church]], a medieval church in Sweden || 160 || [[:d:...]] |- | 144 || [[Gréja Barlingbo]] || 30 Juli 2020 || [[:en:Barlingbo Church|Barlingbo Church]], a medieval church in Sweden || 159 || [[:d:...]] |- | 143 || [[Gréja Bäl]] || 29 Juli 2020 || [[:en:Bäl Church|Bäl Church]], a medieval church in Sweden || 158 || [[:d:...]] |- | || || 28 Juli 2020 || || || |- | 142 || [[Gréja Anga]] || 27 Juli 2020 || [[:en:Anga Church|Anga Church]], a medieval church in Sweden || 157 || [[:d:...]] |- | 141 || [[Gréja Alva]] || 26 Juli 2020 || [[:en:Alva Church|Alva Church]], a medieval church in Sweden || 156 || [[:d:...]] |- | 140 || [[Gréja Anderslöv]] || 25 Juli 2020 || [[:en:Anderslöv Church|Anderslöv Church]], a medieval church in Sweden || 154 || [[:d:...]] |- | 139.2 || [[Gréja Almunge]] || 24 Juli 2020 || [[:en:Almunge Church|Almunge Church]], a medieval church in Sweden || 154 || [[:d:...]] |- | 139.1 || [[Gréja Ala]] || 24 Juli 2020 || [[:en:Ala Church|Ala Church]], a medieval church in Sweden || 153 || [[:d:...]] |- | 138.2 || [[Pratélan lukisan témbok gréja ing Swèdhen]] || 23 Juli 2020 || [[:en:List of church murals in Sweden|List of church murals in Sweden]] || 152 || [[:d:...]] |- | 138.1 || [[Omah cilik dhéwé ing Amsterdam]] || 23 Juli 2020 || [[:nl:Kleinste huis in Amsterdam|Kleinste huis in Amsterdam]], the smallest house in Amsterdam || 151 || [[:d:...]] |- | 137 || [[Séri BR 344]] || 22 Juli 2020 || A serie 344 East German diesel shunting locomotive || 150 || [[:d:...]] |- | 136.4 || [[Setatsiyun Solok]] || 21 Juli 2020 || A (former) station in Solok, West Sumatra, Indonesia || 149 || [[:d:...]] |- | 136.3 || [[Setatsiyun Sala Kutha]] || 21 Juli 2020 || A station in Solo, Central Java, Indonesia || 148 || [[:d:...]] |- | 136.2 || [[Richard von Weizsäcker]] || 21 Juli 2020 || [[:en:Richard von Weizsäcker|Richard von Weizsäcker]], a former president of Germany || 147 || [[:d:...]] |- | 136.1 || [[Jens Juel (juru lukis)]] || 21 Juli 2020 || [[:en:Jens Juel (painter)|Jens Juel]], a Danish painter || 146 || [[:d:Q581361|Q581361]] |- | 135 || [[Musée d'Art et d'Histoire (Neuchâtel)]] || 20 Juli 2020 22.08 (UTC) || [[:en:Musée d'Art et d'Histoire (Neuchâtel)|Musée d'Art et d'Histoire]], a museum of art and history in Neuchâtel || 145 || |- | 134 || [[Témbok ula-ula]] || 19 Juli 2020 || [[:en:Crinkle crankle wall|Crinkle crankle wall]] || 144 || [[:d:...]] |- | 133.5 || [[Musée d'Art et d'Histoire (Jenéwa)]] || 18 Juli 2020 21.10 (UTC) || [[:en:Musée d'Art et d'Histoire (Geneva)|Musée d'Art et d'Histoire]] || 143 || [[:d:...|...]] |- | 133.4 || [[Wisata Agung]] || 18 Juli 2020 21.01 (UTC) || [[:en:Grand Tour|Grand Tour]] || 142 || [[:d:Q6682302|Q6682302]] |- | 133.3 || [[Kastil Zuylen]] || 18 Juli 2020 19.25 (UTC) || [[:nl:Slot Zuylen|Slot Zuylen]] || 141 || [[:d:Q2131198|Q2131198]] |- | 133.2 || [[ Colombier, Neuchâtel]] || 18 Juli 2020 || [[:en: Colombier, Neuchâtel| Colombier]], a village in Switzerland || 140 || |- | 133.1 || [[Niccolò Zingarelli]] || 18 Juli 2020 || [[:en:Niccolò Zingarelli|Niccolò Zingarelli]] || 139 || |- | || || 1 Juli - 17 Juli 2020 || || || |- | 132 || [[Isabelle de Charrière]] || 30 Juni 2020 || [[:en:Isabelle de Charrière|Isabelle de Charrière]] || 138 || |- | || || 23 Juni - 29 Juni 2020 || || || |- | 131 || [[Het Schielandhuis]] || 22 Juni 2020 || [[:nl:Het Schielandhuis|Het Schielandhuis]], a monumental building in Rotterdam || 137 || |- | || || 1 Juni - 21 Juni 2020 || || || |- | 130 || [[Lukisan témbok gréja ing Swèdhen]] || 31 Mei 2020 || [[:en:Church murals in Sweden|Church murals in Sweden]] || 136 || [[:d:Q21279202|Q21279202]] |- | || || - || || || |- | || || 1 Maret 2020 - 30 Mei 2020 || || || |- | || || - || || || |- | 129 || [[Minesweeper]] || '''29 Februari 2020''' || [[:en:Minesweeper (video game)|Minesweeper]], a famous computer or video game, bundle, which used to be bundled with Microsoft Windows || 135 || [[:d:Q126194|...]] |- | || || - || || || |- | || || 1 Juli 2019 - 28 Februari 2020 || || || |- | || || - || || || |- | 128 || [[Omah kuru]] || 30 Juni 2019 || [[:en:Skinny House|Skinny House]] || 134 || [[:d:...|...]] |- | || || - || || || |- | || || 2 Mei 2018 - 29 Juni 2019 || || || |- | || || - || || || |- | 127 || [[Mahamantri Azerbaijan]] || 1 Mei 2018 || [[:en:...|...]] || 133 || [[:d:...|...]] |- | || || 10 April - 30 April 2018 || || || |- | 126 || [[The Look of Silence]] || 9 April 2018 || [[:en:...|...]] || 132 || [[:d:...|...]] |- | 125 || [[The Act of Killing]] || 8 April 2018 || [[:en:...|...]] || 131 || [[:d:...|...]] |- | || || 5 April - 7 April 2018 || || || |- | 124 || [[Watchmen]] || 4 April 2018 || [[:en:...|...]] || 130 || [[:d:...|...]] |- | 123 || [[Quora]] || 3 April 2018 || [[:en:...|...]] || 129 || [[:d:...|...]] |- | 122 || [[Tetris]] || 2 April 2018 || [[:en:...|...]] || 128 || [[:d:...|...]] |- | 121 || [[Ahmet Ali Çelikten]] || 1 April 2018 || [[:en:...|...]] || 127 || [[:d:...|...]] |- | 120.2 || [[Solenodon]] || 30 Maret 2018 || [[:en:...|...]] || 126 || [[:d:...|...]] |- | 120.1 || [[Solenodon Kuba]] || 30 Maret 2018 || [[:en:...|...]] || 125 || [[:d:...|...]] |- | || || 14 Maret - 29 Maret 2018 || || || |- | 119 || [[Norah Schuster]] || 13 Maret 2018 || [[:en:...|...]] || 124 || [[:d:...|...]] |- | || || 10 Maret - 12 Maret 2018 || || || |- | 118 || [[Mary Magdalene (filem taun 2018)]] || 10 Maret 2018 || [[:en:...|...]] || 123 || [[:d:...|...]] |- | 117 || [[Rasim Ojagov]] || 4 Maret 2018 || [[:en:...|...]] || 122 || [[:d:...|...]] |- | 116 || [[Basa Ubykh]] || 3 Maret 2018 || [[:en:Ubykh language|Ubykh language]] || 121 || [[:d:Q36931|Q36931]] |- | 115 || [[Tevfik Esenç]] || 2 Maret 2018 || [[:en:Tevfik Esenç|Tevfik Esenç]], the last speaker of the Ubykh language || 120 || [[:d:Q469566|Q469566]] |- | 114 || [[Kushari]] || 1 Maret 2018 || [[:en:Kushari|Kushari]] || 119 || [[:d:Q1197104|Q1197104]] |- | 113 || [[Billy Graham]] || 28 Fèbruari 2018 || [[:en:Billy Graham|Billy Graham]] || 118 || [[:d:Q213550|Q213550]] |- | 112 || [[Lord Jim]] || 27 Fèbruari 2018 || ''[[:en:Lord Jim|Lord Jim]]'', a literary work || 117 || |- | 111 || [[Joseph Conrad]] || 26 Fèbruari 2018 || [[:en:Joseph Conrad|Joseph Conrad]] || 116 || |- | 110 || [[Sully (filem)|Sully]] || 25 Fèbruari 2018 || [[:en:|en:]] || 115 || |- | || || 24 Fèbruari 2018 || || || |- | 109 || [[Elchin Musaoglu]] || 23 Fèbruari 2018 || [[:en:Elchin Musaoglu|Elchin Musaoglu]] || 114 || |- | 108 || [[Farman Karimzade ]] || 22 Fèbruari 2018 || [[:en:Farman Karimzade|Farman Karimzade]] || 113 || |- | 107 || [[Rustam Ibragimbekov]] || 21 Fèbruari 2018 || [[:en:Rustam Ibragimbekov|Rustam Ibragimbekov]] || 112 || |- | 106 || [[Arif Babayev]] || 20 Fèbruari 2018 || [[:en:Arif Babayev|Arif Babayev]] || 111 || |- | 105 || [[Iran Aseman Airlines Pamaburan 3704]] || 19 Fèbruari 2018 || [[:en:Iran Aseman Airlines Flight 3704|Iran Aseman Airlines Flight 3704]] || 110 || [[:d:Q49098663|Q49098663]] |- | 104 || [[Pratélan sutradara Azerbaijan]] || 18 Fèbruari 2018 || [[:en:List of Azerbaijani film directors|List of Azerbaijani film directors]] || 109 || |- | 103 || [[Arsitèktur Azerbaijan]] || 17 Fèbruari 2018 || [[:en:Architecture of Azerbaijan|Architecture of Azerbaijan]] || 108 || |- | 102 || [[Ma'ruf Suroto]] || 16 Fèbruari 2018 23.47 (UTC) || A famous Indonesian border policeman || 107 || |- | 101 || [[Pura Maospahit]] || 15 Fèbruari 2018 9.08 (UTC) || [[:en:Pura Maospahit|Pura Maospahit]], a Hindu temple in Bali || 106 || [[:d:Q48730124|Q48730124]] |- |} === Pratélan artikel 1-100 === {| class="wikitable" |- ! Dina <br> (''Day'') !! Artikel<br>(''Article'') !! Tanggal<br>(''Date'') !! Ringkesan ing basa Inggris<br>(''Summary in English'') !! Nomer lan cacahé artikel<br>(''Number of articles'') !! Wikidata |- |100 || [[Antonov An-148]] || 14 Fèbruari 2018 10.28 (UTC) || [[:en:Antonov An-148|Antonov An-148]] || 105 || [[:d:Q607355|Q607355]] |- |99 || [[Saratov Airlines Pamaburan 703]] || 13 Fèbruari 2018 0.01 (UTC) || [[:en:Saratov Airlines Flight 703|Saratov Airlines Flight 703]] || 104 || [[:d:Q48425813|Q48425813]] |- |98 || [[Jason Rogel]] || 12 Fèbruari 2018 0.32 (UTC) || [[:en:Jason Rogel|Jason Rogel]], an American actor || 103 || [[:d:Q6163370|Q6163370]] |- |97 || ''[[Swamp Shark]]'' || 11 Fèbruari 2018 23.59 (UTC) || ''[[:en:Swamp Shark|Swamp Shark]]'', a film || 102 || [[:d:Q1587717|Q1587717]] |- |96 || [[Kristy Swanson]] || 10 Fèbruari 2018 || [[:en:Kristy Swanson|Kristy Swanson]], an American actress || 101 || [[:d:Q238394|Q238394]] |- |95 || [[Guadalcanal, Sevilla]] || 9 Fèbruari Januari 2018 || [[:en:Guadalcanal, Seville|Guadalcanal]] || 100 || [[:d:Q943977|Q943977]] |- |94 || ''[[The Birth of a Nation]]'' || 8 Fèbruari 2018 16.44 (UTC) || ''[[:en:The Birth of a Nation|The Birth of a Nation]]'', a 1915 American movie || 99|| [[:d:Q220394|Q220394]] |- |93 || [[Sumbilang]] || 7 Fèbruari 2018 23.37 (UTC) || [[:en:Eeltail catfish|Eeltail catfish]] || 98 || [[:d:Q642626|Q642626]] |- |92 || [[Olga Aleksandrovna Romanova]] || 6 Fèbruari 2018 0.14 (UTC) || [[:en:Grand Duchess Olga Alexandrovna of Russia|Grand Duchess Olga Alexandrovna of Russia]] || 97 || [[:d:Q163176|Q163176]] |- |91 || ''[[Sitta carolinensis]]'' || 5 Fèbruari 2018 23.52 (UTC) || [[:en:White-breasted nuthatch|White-breasted nuthatch]] || 96 || [[:d:Q379240|Q379240]] |- |90 || [[TDU-12/B Skydart]] || 4 Fèbruari 2018 || [[:en:TDU-12/B Skydart|TDU-12/B Skydart]] || 95 || [[:d:Q47657281|Q47657281]] |- |89 || [[Plunketts Creek (anak kali Loyalsock Creek)]] || 3 Fèbruari 2018 || || 94 || |- |88 || [[Mit Fried und Freud ich fahr dahin, BWV 125]] || 2 Fèbruari 2018 || || 93 || |- |87 || [[Sangkan paraning asu]] || 1 Fèbruari 2018 || || 92 || |- |86 || [[Downsizing]] || 31 Januari 2018 || || 91 || |- |85 || [[Matt Damon]] || 30 Januari 2018 || [[:en:Matt Damon|Matt Damon]] || 90 || |- |84 || [[Sèlèksi gawéan]] || 29 Januari 2018 || [[:en:Artificial breeding]] || 89 || [[:d:Q995745|Q995745]] |- | || || 28 Januari 2018 || || || |- |83 || [[Pamiyara]] || 27 Januari 2018 || [[:en:Animal husbandry|Animal husbandry]] || 88 || [[:d:Q80962|Q80962]] |- | || || 26 Januari 2018 || || || |- | || || 25 Januari 2018 || || || |- | || || 24 Januari 2018 || || || |- |82 || [[Neville Chamberlain]] || 23 Januari 2018 || [[:en:Neville Chamberlain|Neville Chamberlain]] || 87 || [[:d:Q10664|Q10664]] |- |81 || [[Lily James]] || 22 Januari 2018 || [[:en:Lily James|Lily James]] || 86 || [[:d:Q13217306|Q13217306]] |- |80 || [[Bayeux]] || 21 Januari 2018 || [[:en:Bayeux|Bayeux]] || 85 || [[:d:Q183910|Q183910]] |- |79 || [[Gary Oldman]] || 20 Januari 2018 23.34 (UTC) || [[:en:Gary Oldman|Gary Oldman]], a British actor || 84 || [[:d:Q83492|Q83492]] |- |78 || [[Dèwangga Bayeux]] || 19 Januari 2018 22.47 (UTC) || [[:en:Bayeux Tapestry|Bayeux Tapestry]] || 83 || [[:d:Q187483|Q187483]] |- |77 || [[Kasèt]] || 18 Januari 2018 || [[:en:Compact Cassette|Compact Cassette]] || 82 || [[:d:Q149757|Q149757]] |- |76 || [[Wong Mapuche]] || 17 Januari 2018 22.10 (UTC) || [[:en:Mapuche|The Mapuches]], an indigenous people in Southern America || 81 || [[:d:Q178484|Q178484]] |- |75 || [[Safaripark Beekse Bergen]] || 16 Januari 2018 0.00 (UTC)<ref>Nalika nggarap artikel iki isih tanggal 15 Januari 2018, nanging déné sambungan internèt ala, dadi suwé lan lagi kasimpen ing tabuh 0.00, tanggal 16 Januari 2018, dadi persis pas wates antara dina lawas lan anyar.</ref> || Beekse Bergen Safaripark in the Netherlands || 80 || [[:d:Q2183630|Q2183630]] |- | || || 15 Januari 2018 || || || |- | || || 14 Januari 2018 || || || |- |74 || [[Sea Life Scheveningen]] || 13 Januari 2018 0.37 (UTC) || Sea Life in Scheveningen, the Netherlands || 79 || [[:d:Q2199049|Q2199049]] |- |73 || [[Vlinderparadijs Papiliorama]] || 12 Januari 2018 0.28 (UTC) || A [[:en:butterfly house|butterfly house]] in the Netherlands || 78 || [[:d:Q2104064|Q2104064]] |- |72 || [[Vogelpark Avifauna]] || 11 Januari 2018 13.09 (UTC) || [[:en:Vogelpark Avifauna|Vogelpark Avifauna]], Avifauna Birdpark in the Netherlands || 77 || [[:d:Q840700|Q840700]] |- |71|| [[Thomas Bastiaan Pleyte]] || 10 Januari 2018 22.42 (UTC) || [[:en:Thomas Bastiaan Pleyte|Thomas Bastiaan Pleyte]], Dutch politician and a former Minister of Colonial Affairs|| 76 || [[:d:Q2408779|Q2408779]] |- |70|| [[Hercule Poirot]] || 9 Januari 2018 || [[:en:Hercule Poirot|Hercule Poirot]], a famous character made by the British author Agatha Christie || 75 || [[:d:Q170534|Q170534]] |- |69 || [[Ariadne Oliver]] || 8 Januari 2018 21.52 (UTC) || [[:en:Ariadne Oliver|Ariadne Oliver]], a character made by the British author Agatha Christie || 74 || [[:d:...|...]] |- |68 || [[Zoë Wanamaker]] || 7 Januari 2018 21.31 (UTC) || [[:en:Zoë Wanamaker|Zoë Wanamaker]], a British actress || 73 || [[:d:Q227142|Q227142]] |- |67 || [[David Suchet]] || 6 Januari 2018 18.00 (UTC) || [[:en:David Suchet|David Suchet]], a British actor || 72 || [[:d:Q211831|Q211831]] |- |66 || [[Hugh Fraser]] || 5 Januari 2018 23.31 (UTC) || [[:en:Hugh Fraser (actor)|Hugh Fraser]], a British actor || 71 || [[:d:...|...]] |- |65 || [[Pauline Moran]] || 4 Januari 2018 23.50 (UTC) || [[:en:Pauline Moran|Pauline Moran]], a British actress || 70 || [[:d:...|...]] |- |64 || [[Philip Jackson (aktor)|Philip Jackson]] || 3 Januari 2018 23.39 (UTC) || [[:en:Philip Jackson (actor)|Philip Jackson]], a British actor || 69 || [[:d:...|...]] |- |63 || [[Agatha Christie's Poirot ]] || 2 Januari 2018 23.44 (UTC) || [[:en:Agatha Christie's Poirot |Agatha Christie's Poirot ]] || 68 || [[:d:...|...]] |- |62 || [[Pulo Bouvet]] || 1 Januari 2018 20.05 (UTC) || [[:en:Bouvet Island|Bouvet Island]] || 67 || [[:d:Q23408|Q23408]] |- |61|| [[Douglas Booth]] || 31 Désèmber 2017 23.11 (UTC) || [[:en:Douglas Booth|Douglas Booth]], a British actor || 66 || [[:d:Q554412|Q554412]] |- |60 || [[Eleanor Tomlinson]] || 30 Désèmber 2017 23.37 (UTC) || [[:en:Eleanor Tomlinson|Eleanor Tomlinson]], a British actress || 65 || [[:d:Q1582005|Q1582005]] |- |59 || [[Chris O'Dowd]] || 29 Désèmber 2017 0.34 (UTC) || [[:en:Chris O'Dowd|Chris O'Dowd]], an Irish actor || 64 || [[:d:]] |- |58 || [[Koninklijke Burgers' Zoo]] || 28 Désèmber 2017 || [[:en:Royal Burgers' Zoo|Royal Burgers' Zoo]], a zoo in the Netherlands || 63 || [[:d:]] |- |57 || [[Loving Vincent]] || 27 Désèmber 2017 || [[:en:Loving Vincent|Loving Vincent]], an animation film || 62 || [[:d:Q23013713|Q23013713]] |- |56 || [[Patiné Vincent van Gogh]] || 26 Désèmber 2017 00.49 (UTC) || [[:en:Death of Vincent van Gogh|Death of Vincent van Gogh]] || 61 || [[:d:Q5247546|Q5247546]] |- |55 || [[Muhammad Ali Jinnah]] || 25 Désèmber 2017 11.33 (UTC) || [[:en:Muhammad Ali Jinnah|Muhammad Ali Jinnah]], leader of Pakistan || 60 || [[:d:]] |- |54 || [[Apenheul]] || 24 Désèmber 2017 23.37 (UTC) || ''[[:en:Apenheul|Apenheul]]'', a zoo in the Netherlands || 59 || [[:d:]] |- |53 || [[Diergaarde Blijdorp]] || 23 Désèmber 2017 23.58 (UTC) || ''[[:en:Diergaarde Blijdorp|Diergaarde Blijdorp]]'', , a zoo in the Netherlands|| 58 || [[:d:]] |- |52 || [[Ouwehands Dierenpark]] || 22 Désèmber 2017 23.38 (UTC) || ''[[:en:Ouwehands Dierenpark|Ouwehands Dierenpark]]'', , a zoo in the Netherlands || 57 || [[:d:]] |- |51 || [[Dolfinarium Harderwijk]] || 21 Désèmber 2017 22.33 (UTC) || ''[[:en:Dolfinarium Harderwijk|Dolfinarium Harderwijk]]'', , a zoo in the Netherlands || 56 || [[:d:]] |- |50 || [[Taman Indonesia]] || 20 Désèmber 2017 22.03 (UTC) || ''[[:en:Taman Indonesia|Taman Indonesia]]'', , a zoo in the Netherlands || 55 || [[:d:Q2102096|Q2102096]] |- |49 || [[Kampong Gelam]] || 19 Désèmber 2017 08.21 (UTC) || ''[[:en:Kampong Glam|Kampong Glam]]'', a neighbourhood in Singapore || 54 || [[:d:Q4251481|Q4251481]] |- |48 || [[Taman Warisan Melayu]] || 18 Désèmber 2017 17.07 (UTC) || [[:en:Malay Heritage Centre|Malay Heritage Centre]] in Singapore || 53 || [[:d:Q6741538|Q6741538]] |- |47 || [[Farinheira]] || 17 Désèmber 2017 18.42 (UTC) || ''[[:en:Farinheira|Farinheira]]'', a Portuguese sausage || 52 || [[:d:Q5435337|Q5435337]] |- |46.3 || [[Chorizo]] || 16 Désèmber 2017 14.23 (UTC) || ''[[:en:Chorizo|Chorizo]]'', a Spanish sausage || 51 || [[:d:Q23374|Q23374]] |- |46.2 || [[Museu Calouste Gulbenkian]] || 16 Désèmber 2017 09.01 (UTC) || [[:en:Calouste Gulbenkian Museum|Calouste Gulbenkian Museum]], a museum in Portugal || 50 || [[:d:Q211262|Q211262]] |- |46.1 || [[Alheira]] || 16 Désèmber 2017 08.47 (UTC) || ''[[:en:Alheira|Alheira]]'', a Portuguese sausage || 49 || [[:d:Q2563471|Q2563471]] |- |45 || [[Kubisme]] || 15 Désèmber 2017 20.52 (UTC) || ''[[:en:Cubism|Cubism]]'' || 48 || [[:d:Q42934|Q42934]] |- |44 || [[René Lalique]] || 14 Désèmber 2017 22.14 (UTC) || [[:en:René Lalique|René Lalique]], a French Art Deco artist || 47 || [[:d:Q451400|Q451400]] |- |43 || [[Art Deco]] || 13 Désèmber 2017 1.16 (UTC) || [[:en:Art Deco|Art Deco]] || 46 || [[:d:Q173782|Q173782]] |- |42.2 || [[Edwin Lutyens]] || 12 Désèmber 2017 1.23 (UTC) || [[:en:Edwin Lutyens|Edwin Lutyens]], the great British architect || 45 || [[:d:Q378157|Q378157]] |- |42.1 || [[Florin Court]] || 12 Désèmber 2017 0.45 (UTC) || [[:en:Florin Court|Florin Court]], a building in London || 44 || [[:d:Q5461830|Q5461830]] |- | || || 11 Désèmber 2017 || || || |- |41 || [[Johnny Hallyday]] || 10 Désèmber 2017 0.42 (UTC) || [[:en:Johnny Hallyday|Johnny Hallyday]], a French singer || 43 || [[:d:Q212015|Q212015]] |- |40 || [[Tove Lo]] || 9 Désèmber 2017 23.51 (UTC) || [[:en:Tove Lo|Tove Lo]], a Swedish singer || 42 || [[:d:Q15948790|Q15948790]] |- |39 || [[Grand Theft Auto V]] || 8 Désèmber 2017 23.55 (UTC) || [[:en:Grand Theft Auto V|Grand Theft Auto V]], a computer game || 41 || [[:d:Q17452|Q17452]] |- |38 || [[Wawancara telung langkah]] || 7 Désèmber 2017 04.24 (UTC) || Three steps interview || 40 || [[:d:Q1256862|Q1256862]] |- |37 || [[Knecht Ruprecht]] || 6 Désèmber 2017 20.26 (UTC) || [[:en:Knecht Ruprecht|Knecht Ruprecht]] || 39 || [[:d:Q1402637|Q1402637]] |- |36 || [[Oligocottus snyderi]] || 5 Désèmber 2017 23.57 (UTC) || ''[[:en:Fluffy sculpin|Fluffy sculpin]]'' || 38 || [[:d:Q2030033|Q2030033]] |- |35 || [[Mahjong]] || 4 Désèmber 2017 19.12 (UTC) || ''[[:en:Mahjong|Mahjong]]'' || 37 || [[:d:Q12263|Q12263]] |- |34 || [[Organ Weber]] || 3 Désèmber 2017 12.21 (UTC) || ''[[:en:Weberian ossicles|Weberian apparatus]]'' || 36 || [[:d:Q1650032|Q1650032]] |- |33 || [[Kelantan]] || 2 Désèmber 2017 23.07 (UTC) || [[:en:Kelantan|Kelantan]] || 35 || [[:d:Q185944|Q185944]] |- |32 || [[Čapljina]] || 1 Désèmber 2017 21.51 (UTC) || [[:en:Čapljina|Čapljina]] || 34 || [[:d:Q337683|Q337683]] |- |31 || [[Slobodan Praljak]] || 30 Novèmber 2017 05.19 (UTC) || [[:en:Slobodan Praljak|Slobodan Praljak]] || 33 || [[:d:Q1270169|Q1270169]] |- style="background: lightgreen; color: black" |30 || [[Bopomofo]] || 29 Novèmber 2017 08.31 (UTC) || [[:en:Bopomofo|Bopomofo]] || 32 || [[:d:Q198269|Q198269]] |- |29 || [[Pinyin]] || 28 Novèmber 2017 04.26 (UTC) || The Chinese Pinyin spelling, a redirect page. <br/>As it turned out there was already an article with a different name || - || |- style="background: lightgreen; color: black" |28 || [[Wong Amis]] || 27 Novèmber 2017 13.20 (UTC) || ''[[:en:Amis people|Amis people]]'', entry for <br/>(Wikipedia Asian Month 2017) || 31 || [[:d:Q205006|Q205006]] |- style="background: lightgreen; color: black" |27 || [[Wong Atayal]] || 26 Novèmber 2017 11.24 (UTC) || ''[[:en:Atayal people|Atayal people]]'', entry for <br/>(Wikipedia Asian Month 2017) || 30 || [[:d:Q701676|Q701676]] |- style="background: lightgreen; color: black" |26 || [[Vivian Hsu]] || 25 Novèmber 2017 11.32 (UTC) || ''[[:en:Vivian Hsu|Vivian Hsu]]'', entry for <br/>(Wikipedia Asian Month 2017)|| 29 || [[:d:Q253420|Q253420]] |- style="background: lightgreen; color: black" |25 || [[Wong Taiwan]] || 24 Novèmber 2017 23.06 (UTC) || ''[[:en:Taiwanese people|Taiwanese people]]'', entry for <br/>(Wikipedia Asian Month 2017)|| 28 || [[:d:Q707133|Q707133]] |- style="background: lightgreen; color: black" |24 || [[Wong Puyuma]] || 23 Novèmber 2017 16.25 (UTC) || ''[[:en:Puyuma people|Puyuma people]]'', entry for <br/>(Wikipedia Asian Month 2017)|| 27 || [[:d:Q706500|Q706500]] |- |23 || [[Alessandra Ambrosio]] || 22 Novèmber 2017 14.07 (UTC) || [[:en:Alessandra Ambrosio|Alessandra Ambrosio]] || 26 || [[:d:Q151859|Q151859]] |- |22 || [[Salvator Mundi (Leonardo)]] || 21 Novèmber 2017 13.39 (UTC) || ''[[:en:Salvator Mundi (Leonardo)|Salvator Mundi]]'' || 25|| [[:d:Q1892745|Q1892745]] |- |21 || [[Allegiant]] || 20 Novèmber 2017 || ''[[:en:Allegiant (novel)|Allegiant]]'' || 24|| [[:d:Q15238761|Q15238761]] |- |20 || [[Insurgent]] || 19 Novèmber 2017 09.14 (UTC) || ''[[:en:Insurgent (novel)|Insurgent]]'' || 23|| [[:d:Q5918512|Q5918512]] |- |19 || [[Divergent]] || 18 Novèmber 2017 23.28 (UTC) || ''[[:en:Divergent (novel)|Divergent]]'' || 22|| [[:d:Q627192|Q627192]] |- |18 || [[Sop buntut]] || 17 Novèmber 2017 || ''[[:en:Oxtail soup|Oxtail soup]]'' || 21|| [[:d:Q564557|Q564557]] |- |17 || [[Daging gajah]] || 16 Novèmber 2017 || ''[[:en:Elephant meat|Elephant meat]]'' || 20|| [[:d:Q17444380|Q17444380]] |- |16 || [[Varanus bitatawa]] || 15 Novèmber 2017 23.45 (UTC) || ''[[:en:Northern Sierra Madre forest monitor|Northern Sierra Madre forest monitor]]'' || 19 || [[:d:Q132394|Q132394]] |- |15 || [[Jaran nil cébol]] || 14 Novèmber 2017 || ''[[:en:Pygmy_hippopotamus|Pygmy_hippopotamus]]'' || 18 || [[:d:Q202241|Q202241]] |- |14 || [[Daging alas]] || 13 Novèmber 2017 23.28 (UTC) || ''[[:en:Bushmeat|Bushmeat]]'' || 17 || [[:d:Q649978|Q649978]] |- |13 || [[Gorila]] || 12 Novèmber 2017 19.11 (UTC) || ''[[:en:Gorilla|Gorilla]]'' || 16 || [[:d:Q36611|Q36611]] |- |12 || [[Township]] || 11 Novèmber 2017 05.39 (UTC) || ''[[:en:Township|Township]]'' || 15 || [[:d:Q19610511|Q19610511]] |- |11 || [[Bonobo]] || 10 Novèmber 2017 05.39 (UTC) || ''[[:en:Bonobo|Bonobo]]'' || 14 || [[:d:Q19537|Q19537]] |- |10 || [[Simpansé]] || 9 Novèmber 2017 06.21 (UTC) || ''[[:en:Chimpanzee|Chimpanzee]]'' || 13 || [[:d:Q80174|Q80174]] |- |9 || [[Déforestasi]] || 8 Novèmber 2017 22.39 (UTC) || ''[[:en:Deforestation|Deforestation]]'' || 12 || [[:d:Q169940|Q169940]] |- |8 || [[Museum Zoologi Bogor]] || 7 Novèmber 2017 12.01 (UTC) || ''[[:en:Zoological Museum of Bogor|Zoological Museum of Bogor]]'' || 11 || [[:d:Q25053433|Q25053433]] |- style="background: lightgreen; color: black" | 7.2 || [[A-mei]] || 6 Novèmber 2017 21.55 (UTC) || [[:en:|A-mei]], entry for <br/>(Wikipedia Asian Month 2017) || 10 || [[:d:Q713461|Q713461]] |- |7.1 || [[Uwa-uwa]] || 6 Novèmber 2017 21.38 (UTC) || ''[[:en:Gibbon|Gibbon]]'' ||9|| [[:d:Q185939|Q185939]] |- |6.3 || [[Holofèrnes]] || 5 Novèmber 2017 22.06 (UTC) || [[:en:Holofernes|Holofernes]] ||8|| [[:d:Q625748|Q625748]] |- |6.2 || [[Spectrum Holobyte]] || 5 Novèmber 2017 14.44 (UTC)|| [[:en:Spectrum Holobyte|Spectrum Holobyte]] ||7|| [[:d:Q1418015|Q1418015]] |- |6.1 || [[Holotipe]] || 5 Novèmber 2017 08.43 (UTC) || ''[[:en:Holotype|Holotype]]'' ||6|| [[:d:Q1061403|Q1061403]] |- |5 || [[Urangutan Tapanuli]] || 4 Novèmber 2017 10.16 (UTC) || ''[[:en:Tapanuli orangutan|Tapanuli orangutan]]'' || 5|| [[:d:Q309256|Q309256]] |- |4 || [[Dina Pati]] || 3 Novèmber 2017 23.01 (UTC) || ''[[:en:Day of the Dead|Day of the Dead]]'' || 4|| [[:d:Q309256|Q309256]] |- |3 || [[Iwak karper]] || 2 Novèmber 2017 14.29 (UTC) || ''[[:en:Carp|Carp]]'' || 3 || [[:d:Q2751223|Q2751223]] |- |2 || [[95 dalil]] || 1 Novèmber 2017 05.59 (UTC) || ''[[:en:Ninety-five Theses|Ninety-five Theses]]'' || 2 || [[:d:Q157506|Q157506]] |- |1 || [[Stanislav Yevgrafovich Petrov]] || 31 Oktober 2017 19.17 (UTC) || [[:en:Stanislav Petrov|Stanislav Petrov]] || 1 || [[:d:Q52412|Q52412]] |- |} == Cathetan sikil / footnotes == {{reflist}} re3m02w8007dnq1uw59krdunde6tqol Erbil 0 143647 1747758 1655887 2026-04-27T21:19:58Z CommonsDelinker 319 Removing [[:c:File:Erbil_Montage_2014.png|Erbil_Montage_2014.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Polarlys|Polarlys]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Erbil Montage 2014.png|]]. 1747758 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Erbil |native_name = ھەولێر <br> أربيل |other_name = Hawler, Arbīl |nickname = |settlement_type = [[Kutha krajan]] |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = Manut jarum jam, saka paling ndhuwur: Tengahing kutha, [[Mudhafaria Minaret]], Recané [[Ibn al-Mustawfi]], [[Citadel Erbil]] |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |pushpin_map = Iraqi Kurdistan#Iraq |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |subdivision_type = Nagara |subdivision_name = {{flag|Irak}} |subdivision_type1 = Wewengkon otonom |subdivision_name1 = {{flag|Kurdhistan Irak}} |subdivision_type2 = Provinsi |subdivision_name2 = [[Kagubernuran Erbil]] |government_type = |leader_title = Walikutha |leader_name = Nihad Qoja |leader_title1 = |leader_name1 = |established_title = |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 197 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2015 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 852.500<ref>{{cite web|title=Iraq|url=http://www.citypopulation.de/Iraq.html|website=CITY POPULATION|accessdate=5 September 2017}}</ref> |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |coordinates = {{coord|36|11|28|N|44|0|33|E|type:city_region:IQ|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 390 |elevation_ft = |postal_code_type = Kodhe pos |postal_code = 44001 |area_code = 066 |timezone = GMT+3 |utc_offset = +3 |timezone_DST = not observed |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = http://hawlergov.org/ku/index.php }} '''Erbil''' (Kurdish: ھەولێر‎, Hawler; Basa Arab: أربيل‎, Arbīl), uga katulis '''Arbil''' utawa '''Irbil''', iku kutha krajané wewengkon [[Kurdhistan]] ing [[Irak]] pérangan lor. Kutha iki dumunung udakara 350 kilomèter (220 mil) ing sisih loré kutha [[Bagdad]]. Déné wewengkon kagubernurané nduwé gungguh cacah jiwa tetep kang ngancik udakara 1,61 yuta wong ing taun 2011.<ref>{{cite web|url = http://cosit.gov.iq/AAS13/population/pop%2812%29.htm |title = Ministry of Planning |date = |accessdate = |website = |publisher = |last = |first =}}</ref> Manungsa mukim ing Erbil titimangsané udakara saka 5000 SM, lanmujudaké salah sawijining laladan paling tuwa sadonya kang didunungi.<ref name="Novácek">{{cite journal|last1=Novácek|first1=Karel|title=Research of the Arbil Citadel, Iraq, First Season|journal=Památky Archeologické|date=2008|issue=XCIX|pages=259–302}}</ref> Ing punjering kutha ana Citadel kuna saka Arbil. Rujukan sajarah kang paling kawitan ngenani bab wewengkon iki titimangsané saka trah Ur III saka Sumer, nalika prabu Shulgi ngarani bab Urbilum. Kutha iki kang banjur didunungi déning wong Suryani.<ref name=villard>{{harvnb|Villard|2001}}</ref><ref name='Hamblin'>{{Cite book|last=Hamblin|first=William J.|authorlink=William J. Hamblin|title=Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC|publisher=[[Routledge]]|year=2006|page=111|url=https://books.google.com/books?id=en9tzr1-VM4C|isbn=0-415-25589-9}}</ref> Erbil dadi pérangan integral saka karajan Asyur ing udakara abad ka-21 SM nganti pungkasaning abad ka-7 SM, sawisé wewengkon kasebut dikuwasani déning wong Gutians lan ing sajarah Asyur, dikenal minangka Urbilim, Arbela lan Arba-ilu. Sawise prastawa iku, wewengkon iki dadi pérangané provinsi géopolitik Asyur sangisoré sawenèh kakaisaran, kalebu Kakaisaran Median, Kakaisaran Akhemeniyah (Akhemeniyah Asyur), Kakaisaran Makédonia, Kakaisaran Seleukia, Kakaisaran Parthia (Athura), Asyur (Provinsi Romawi) lan Kakaisaran Sasaniyah (Assuristan). Wewengkon iki uga dadi kutha krajané nagara Adiabane saka Karajan Asyur Anyar ing antarané tengahaning abad ka-2 SM lan kawitané abad ka-2 Masèhi. Sawisé panelukan Arab déning Pèrsi, Asyur minangka èntitas géo-pulitik (banjur dijuluki Assuristan/Athura) alon-alon bubar, lan nalikané abad tengahan, kutha kuwi dibawahi Seljuk lan [[kakaisaran Ottoman]].<ref>Georges Roux – Ancient Iraq</ref> Musiyum arkéologi ing Erbil nduwé kolèksi artéfak saka jaman pra-Islam (kususé saka jaman Sumeria lan Asyur) lan mujudaké panceré proyèk arkéologi ing wewengkon kasebut.<ref name="ReferenceA">'Directorate Antiquities of Erbil's Guide' Brochure produced by General Directorate of Antiquities, KRG, Ministry of Tourism</ref> Kutha kuwi dirancang dadi Punjering Priwisata ing Arab taun 2014 déning Majelis Pariwisata Arab.<ref>[http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=45887 Erbil named 2014 Arab Tourism Capital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708071630/http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&a=45887 |date=2015-07-08 }}. Retrieved 30 January 2014</ref><ref>[http://rudaw.net/english/opinion/23122013 "Erbil: Kurdish City, Arab Capital"], Rudaw. Retrieved 30 January 2014</ref> Ing Juli 2014, Citadel Erbil kacathet minangka salah sawijining [[Sana Warisan Donya]] déning UNESCO. Kutha iki duwé cacah jiwa saka manèka warna golongan ètnis, kalebu [[wong Kurdhi]], [[wong Suryani]], wong Arab, wong Armènia, Wong Turki-Irak, [[wong Yasidhi]], wong Shabaki lan wong Mandean. Agama-agama ing kutha iki uga amnèka warna, ya iku [[Sunni|Islam Sunni]], [[Sufi|Islam Sufi]], [[Singah|Islam Singah]], [[Kristen]] (akèh-akèhé kang ngrasuk wong Suryani lan wong Armènia), Yashidisme, Yarsan, Shabakisme lan Mandeanisme uga ana ing Erbil lan wewengkon sakupengé. == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Irak]] c2z2jqhc5ralw4pzgai5eutr4c8auvv Kermanshah 0 143668 1747836 1712908 2026-04-28T07:24:53Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747836 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Kermanshah |native_name = کرمانشاه |native_name_lang = fa کرمانشاه |settlement_type = Kutha |image_skyline = {{Photomontage | photo1a = | photo2a = Moavenol-molk-2.JPG | photo3a = | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = | position = center }} | image_seal = Kermanshah government logo.svg | nickname = The Land of History & Myths; The Land of Eternal Lovers; The Land of Shirin & Farhad |imagesize = |image_caption = |pushpin_map = Iran |mapsize = 150px |subdivision_type = [[List of countries|Nagara]] |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Provinces of Iran|Provinsi]] |subdivision_name1 = [[Kermanshah Province|Kermanshah]] |subdivision_type2 = [[Counties of Iran|County]] |subdivision_name2 = [[Kermanshah County|Kermanshah]] |subdivision_type3 = [[Bakhsh]] |subdivision_name3 = [[Central District (Kermanshah County)|Central]] |leader_title = [[Walikutha]] |leader_name = [[Peyman Ghorbani]] |established_title = Tanggal yasané |established_date = abad ka-4 |area_total_km2 = |area_footnotes = |population_as_of = sènsus 2016 |population_total =1,083,833 |population_blank1_title= [[Démonim]] |population_blank1 = [[Kermanshahi]] |population_density_km2 = auto |timezone = [[Iran Standard Time|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST = [[Iran Daylight Time|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 |coordinates = {{coord|34|18|51|N|47|03|54|E|region:IR|display=inline,title}} |elevation_m = 1,350 |blank_name = [[Köppen climate classification|Iklim]] |blank_info = [[Mediterranean climate#Hot-summer Mediterranean climate|Csa]] |website = [http://www.kermanshahcity.ir/ www.kermanshahcity.ir] |postal_code_type = [[Kodhe pos]] |postal_code = 67146 |area_code = 083 |footnotes = }} '''Kermanshah''' ({{lang-sdh|کرماشان, ''Kirmashan''}}; {{lang-fa|کرمانشاه}}, ''Kermānshāh''; uga dikenal minangka '''Bākhtarān''' utawa '''Kermānshāhān'''),<ref>{{GEOnet3|-3070245}}</ref> ya iku kutha krajané Provinsi [[Kermanshah Province|Kermanshah]], sing kaprenah 525 kilomèter utawa 326 mil saka [[Tehran]] ing pérangan kuloné [[Iran]] lan udakara 120 kilomèter saka tapal watesé [[Irak]]. Miturut étungan sènsus ing taun 2011, kutha iki gunggung cacah jiwané ana 851.405 wong. Akèh-akèhé wargané nuturaké basa Kurdhi Kidul. Kermanshah nduwé iklim pagunungan sing .<ref name="assistnews1">{{cite web |url=http://www.assistnews.net/Stories/2010/s10020115.htm |title=Arrest of the Assyrian leader of the Kermanshah Church in iran |publisher=Assistnews.net |date= |accessdate=2011-12-02 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929225150/http://www.assistnews.net/Stories/2010/s10020115.htm |archivedate=2011-09-29 |df= }}</ref><ref>[http://www.iranchamber.com/cities/kermanshah/kermanshah.php Iran Chamber society]: accessed: September 2010.</ref><ref name="zaban">[http://www.salamkermanshah.ir/test/kermanshah-mad-info.htm روزنامه سلام کرمانشاه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621084030/http://www.salamkermanshah.ir/test/kermanshah-mad-info.htm |date=2010-06-21 }} '''Persian''' ('''Kurdish''')</ref><ref name="b">[http://www.artkermanshah.ir/Default.aspx?page=3688 آشنایی با فرهنگ و نژاد استان کرمانشاه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180929011317/http://www.artkermanshah.ir/Default.aspx?page=3688 |date=2018-09-29 }}('''Persian''')</ref><ref name=a>[http://www.kermanshahmiras.ir/fa_site/Preview.asp?categoryid=5&code=6686 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه] بازدید 2010/03/11</ref> Kermanshah mujudaké kutha ing Iran kanthi wong Kurdhi sing akèh dhéwé.<ref>{{Cite web |url=http://www.shahrekhabar.com/economic/1425128820035607 |title=Archive copy |access-date=2017-11-08 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803172112/https://www.shahrekhabar.com/economic/1425128820035607 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kordha.ir/?p=1423 |title=Archive copy |access-date=2017-11-08 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120224639/http://www.kordha.ir/?p=1423 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.mehrnews.com/news/1563659/%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86</ref><ref>{{cite web|url=http://www.urmianews.ir/archive/ID/111419 |title=Archived copy |accessdate=2016-03-18 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327203915/http://www.urmianews.ir/archive/ID/111419 |archivedate=2016-03-27 |df= }}</ref> Akèh-akèhé warga Kermanshah nggilut Islam [[Singah]], nanging uga ana golongan minoritas sing nggilut Islam [[Sunni]], [[Yarsanism]]e, lan sapanunggalané.<ref>{{Cite web |url=https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2013/06/11/Kermanshah-Shia%20Kurds.pdf |title=www.justice.gov |access-date=2017-11-08 |archive-date=2017-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011203946/https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2013/06/11/Kermanshah-Shia%20Kurds.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.artkermanshah.ir/default.aspx?page=3688 |title=www.artkermanshah.ir/ |access-date=2017-11-08 |archive-date=2018-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929011317/http://www.artkermanshah.ir/Default.aspx?page=3688 |url-status=dead }}</ref> ==Iklim== Kermanshah nduwé iklim sing akèh-akèhé kaperbawan déning pagunungan [[Zagros]] amarga wewengkon iki cedhak karo pagunungan kasebut, saéngga iklim ing wewengkon iki digolongaké minangka iklim Méditerania (''Csa'') kanthi mangsa panas kang panas. Dhuwuré wewengkon iki lan prenahé sing njalari wewengkon iki kena angin kulon njalari tingkat présipitasi rada dhuwur(luwih saka [[Tehran]]), nanging uga nduwé suhu padinan sing ora tinamtu kususé ing mangsa panas tanpa udan, njalari suhu dadi panas banget ing wayah awan. Mangsa salju ing Kermanshah adhem lan biyasané uga ana udan ing mangsa rontok lan manga semi. == Salin jeneng == Sawisé ana révolusi ing taun 1979, sawatara wektu, kutha iki dijuluki '''Ghahramanshahr''', banjur jeneng kutha lan jeneng provinsiné salin dadi [[Bakhtaran]], amarga anané tembung "[[Shah]]" ing jeneng asliné. Bakhtaran ateges kulon, sing ngrujuk marang prenahé kutha kasebut lan provinsiné ana ing sajeroné Iran. Sawisé anané Perang [[Iran–Iraq War|Iran–Irak]] , kutha iki salin jeneng dadi Kermanshah, amarga jeneng kasebut minangka kaca benggalaning pepénginané wargané, sastra Pèrsi, lan memoriné wong Iran. == Bazar == * '''Yahoudi-ha Bazar''' (Bazar Yahudi) utawa (Bazar Islami) - Mujudaké salah sawijining punjering papan blanja sing paling kuna ing Iran saka jaman Qajar (1785–saiki). Ana ing kéné bisa ditemokaké sandhangan tradhisional, sandhangan tradhisionalé wong Kurdhi, manèka warna bumbon crakèn, Giweh, gaman wesi, elar gawéan, lan sawenèh toko duwèké pandhé, lan toko sing adol banyu sulingan saka tetuwuhan jamu. * '''The Kurds Bazar''' utawa (Bazar Tarikeh) - Ing papan blanja didol sesotya lan sawenèh kukis kaya ta ''Nan Berenji'' ''Kaak'' lan ''Naan Khormaei'' sing mujudaké olèh-olèh mirunggan saka Kermanshah. == Ékonomi == Kermanshah iku salah sawijining punjering indhustri patanèn ing Iran kanthi budidaya palawija, beras, sayur, woh-wohan, lan wiji minyak. Sanajan mangkono Kermanshah uga tuwuh dadi kutha indhustri sing penting; ana punjering indhustri cacah loro kanthi unit manufaktur cacah 256 ing pinggiring kutha. Indhustri-indhustri iki kalebu kilang minyak pétrokimia, manufaktur tèkstil, olah panganan, prodhuksi karpèt, panyaringan gula, lan prodhuksi piranti listrik. Kermanshah Oil Refining Company (KORC) diyasa ing taun 1932 déning perusahaan saka Inggris, lan mujudaké salah sawijining indhustri pokok ing kutha iki. == Rujukan == {{Reflist|2}} == Kapustakan == * {{cite encyclopedia | article = KERMANSHAH i. Geography | last = Borijan | first = Habib | authorlink = | url = http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-01-geography | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | pages = | location = | publisher = | year = 2015 | isbn = }} * {{cite encyclopedia | article = KERMANSHAH vii. Languages and Dialects | last = Borijan | first = Habib | authorlink = | url = http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-07-languages | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | pages = | location = | publisher = | year = 2016 | isbn = }} * {{cite encyclopedia | article = KERMANSHAH iv. History from the Arab Conquest to 1953 | last = Calmard | first = Jean | authorlink = | url = http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-04-history-to-1953 | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | pages = | location = | publisher = | year = 2015 | isbn = }} * {{cite encyclopedia | article = KERMANSHAH viii. The Jewish Community | last = Pirnazar | first = Nahid | authorlink = | url = http://www.iranicaonline.org/articles/kermanshah-08-jews | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | pages = | location = | publisher = | year = 2014 | isbn = }} [[Kategori:Iran]] [[Kategori:Kutha ing Iran]] 8vgwnd2maxjq0wslnvzg01requtmsmb Désa wisata (Indonésia) 0 144045 1747800 1744935 2026-04-28T03:03:23Z Rara Nirwala 72367 Desa pariwisata saged ningkataken kesejahteraan masyarakat lokal. saged dukung ekonomi lokal lan pelestarian budaya 1747800 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Malasari_persawahan.jpg|jmpl|ka|350px|Sesawangan pasawahan ing Désa Wisata Malasari, Jawa Kulon]] Ing Indonésia, désa wisata punika désa ingkang dipunpanggi dados papan [[pariwisata]]. Ing [[Kabupatèn Sléman]], gagasan punika sampun kawiwitan wiwit taun 2000, lan wiwit samanten sampun kathah désa ingkang dipuntetepaken dados désa wisata. Miturut laporan taun 2009 ing The Jakarta Post, wonten 48 désa wisata ing Yogyakarta, sanajan ingkang saestu lumampah kanthi becik namung wonten sepuluh, kados ta Kebonagung, Manding, Krebet, Kasongan, Trumpon, Turga, Ketingan, Brayut, Gamplong, saha Bobung. Tenger "désa wisata" punika boten ateges désa ingkang sampun dikembangaken kanggé pariwisata, nanging nglambangaken désa ingkang gadhah potensi kanggé dikembangaken dados papan pariwisata. Amargi Gunung Merapi, sawetawis désa ing sakiteripun gadhah potensi kanggé pariwisata, mila dipun-ginakaken dados désa wisata. Warga ing désa wisata punika asring melu andil ngrembakakên kagiatan pariwisata, kados pameran kriya, pagelaran seni, lan penyedhiyan panginepan tradhisional. Kajawi punika, para tamu saged sinau babagan kabudayan lokal, tetanen, lan kabiasaan padinan warga. Kanthi mekaten, désa wisata mbiyantu nginggilakên perekonomian warga lan njagi [[warisan budaya]]. Desa pariwisata saged ningkataken kesejahteraan masyarakat lokal. Saged dukung ekonomi lokal lan pelestarian budaya. == Réferènsi == {{reflist|2}} [[Kategori:Pariwisata]] lap8tebltjszlnz7kub7yi17p111dso 1747806 1747800 2026-04-28T03:09:12Z Rara Nirwala 72367 Desa pariwisata saged ningkataken kesejahteraan masyarakat lokal. Saged dukung ekonomi lokal lan pelestarian buduya. 1747806 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Malasari_persawahan.jpg|jmpl|ka|350px|Sesawangan pasawahan ing Désa Wisata Malasari, Jawa Kulon]] Ing Indonésia, désa wisata punika désa ingkang dipunpanggi dados papan [[pariwisata]]. Ing [[Kabupatèn Sléman]], gagasan punika sampun kawiwitan wiwit taun 2000, lan wiwit samanten sampun kathah désa ingkang dipuntetepaken dados désa wisata. Miturut laporan taun 2009 ing The Jakarta Post, wonten 48 désa wisata ing Yogyakarta, sanajan ingkang saestu lumampah kanthi becik namung wonten sepuluh, kados ta Kebonagung, Manding, Krebet, Kasongan, Trumpon, Turga, Ketingan, Brayut, Gamplong, saha Bobung. Tenger "désa wisata" punika boten ateges désa ingkang sampun dikembangaken kanggé pariwisata, nanging nglambangaken désa ingkang gadhah potensi kanggé dikembangaken dados papan pariwisata. Amargi Gunung Merapi, sawetawis désa ing sakiwa tengenipun gadhah potensi kanggé pariwisata, mila dipun-ginakaken dados désa wisata. Warga ing désa wisata punika asring melu andil ngrembakakên kagiatan pariwisata, kados pameran kriya, pagelaran seni, lan penyedhiyan panginepan tradhisional. Kajawi punika, para tamu saged sinau babagan kabudayan lokal, tetanen, lan kabiasaan padinan warga. Kanthi mekaten, désa wisata mbiyantu nginggilakên perekonomian warga lan njagi [[warisan budaya]]. Desa pariwisata saged ningkataken kesejahteraan masyarakat lokal. Saged dukung ekonomi lokal lan pelestarian budaya. == Réferènsi == {{reflist|2}} [[Kategori:Pariwisata]] b0o2x2pzv4ml86fpue0d3s1loapxl74 1747807 1747806 2026-04-28T03:10:08Z Rara Nirwala 72367 Desa pariwisata saged ningkataken kesejahteraan masyarakat lokal. Saged dukung ekonomi lokal lan pelestarian budaya. 1747807 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Malasari_persawahan.jpg|jmpl|ka|350px|Sesawangan pasawahan ing Désa Wisata Malasari, Jawa Kulon]] Ing Indonésia, désa wisata punika désa ingkang dipunpanggi dados papan [[pariwisata]]. Ing [[Kabupatèn Sléman]], gagasan punika sampun kawiwitan wiwit taun 2000, lan wiwit samanten sampun kathah désa ingkang dipuntetepaken dados désa wisata. Miturut laporan taun 2009 ing The Jakarta Post, wonten 48 désa wisata ing Yogyakarta, sanajan ingkang saestu lumampah kanthi becik namung wonten sepuluh, kados ta Kebonagung, Manding, Krebet, Kasongan, Trumpon, Turga, Ketingan, Brayut, Gamplong, saha Bobung. Tenger "désa wisata" punika boten ateges désa ingkang sampun dikembangaken kanggé pariwisata, nanging nglambangaken désa ingkang gadhah potensi kanggé dikembangaken dados papan pariwisata. Amargi Gunung Merapi, sawetawis désa ing sakiwa tengenipun gadhah potensi kanggé pariwisata, mila dipun-ginakaken dados désa wisata. Warga ing désa wisata punika asring melu andil ngrembakakên kagiatan pariwisata, kados pameran kriya, pagelaran seni, lan penyedhiyan panginepan tradhisional. Kajawi punika, para tamu saged sinau babagan kabudayan lokal, tetanen, lan kabiasaan padinan warga. Kanthi mekaten, désa wisata mbiyantu nginggilakên perekonomian warga lan njagi [[warisan budaya]]. Desa pariwisata saged ningkataken kesejahteraan masyarakat lokal. Saged dukung ekonomi lokal lan pelestarian budaya. {{reflist|2}} [[Kategori:Pariwisata]] mr4fte0v6iiaaofkgosqj7pdpyfvggx Kategori:Film taun 2016 14 162117 1747690 1485550 2026-04-27T21:08:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2016]] menyang [[Kategori:Film taun 2016]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1485550 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2016 films}} {{filmyr|201|6}} iqjc2lmdfb85v7ijrkxh06kngak9yw9 Markuni 0 164420 1747785 1674088 2026-04-27T21:39:23Z Juan Emilio Prades Bel 56590 1747785 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Markuni|ꦩꦂꦏꦸꦤꦶ}} [[Gambar:Macaroni closeup2.jpg|jmpl|Praupané markuni]] [[Barkas:Macarrones melosos de queso (Comunidad Valenciana, España).jpg|jmpl|Markuni]] '''Markuni''' ya iku sawijining jinis panganan pasta sing wujudé kaya déné pipa bengkok. Markuni digawé saka glepung lan diprodhuksi nganggo mesin ing kahanan garing. Racaké markuni dadi gegenep nalika masak jangan [[sop]], isèn-isèn [[sosis Sala]], lan bisa uga di gorèng dadi nyamikan. [[Kategori:Panganan]] kche530r3p15oyii2guhtti52hj0nqr 1747786 1747785 2026-04-27T21:40:03Z Juan Emilio Prades Bel 56590 1747786 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Markuni|ꦩꦂꦏꦸꦤꦶ}} [[Gambar:Macaroni closeup2.jpg|jmpl|Praupané markuni]] [[Barkas:Macarrones melosos de queso (Comunidad Valenciana, España).jpg|jmpl|Markuni]] [[Barkas:Plato de macarrones del menú del día (España).jpg|jmpl|Markuni]] '''Markuni''' ya iku sawijining jinis panganan pasta sing wujudé kaya déné pipa bengkok. Markuni digawé saka glepung lan diprodhuksi nganggo mesin ing kahanan garing. Racaké markuni dadi gegenep nalika masak jangan [[sop]], isèn-isèn [[sosis Sala]], lan bisa uga di gorèng dadi nyamikan. [[Kategori:Panganan]] sg9lnllwpiapki6e2qci62fgcqgpvrz Wikipédia:Angkringan Warta 4 165026 1747677 1747557 2026-04-27T16:01:15Z MediaWiki message delivery 19967 /* This Month in Education: April 2026 */ pérangan anyar 1747677 wikitext text/x-wiki {{/Pambuka}} <div style="display: none;"> {{Naraguna:LabdajiwaBot/konfig arsip |archive = Wikipédia:Angkringan Warta/Arsip %(year)d |algo = old(30d) |counter = 1 |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} </div> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-14</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Terjemahan]] telah tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Versi Beta dari [[abstract:|Abstract Wikipedia]], proyek baru Wikimedia yang tidak terikat dengan bahasa, telah diluncurkan pada pekan lalu. Proyek ini memungkinkan berbagai komunitas untuk menyusun artikel Wikipedia dalam bahasa asli mereka, yang kemudian dapat dengan mudah diakses oleh pengguna lain dalam bahasa masing-masing. Wiki ini dijalankan melalui serangkaian instruksi dari Wikifunctions, dan didukung oleh konten terstruktur yang berasal dari Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Baca selengkapnya]]. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * Tim Pertumbuhan (''Growth'') sedang menjalankan uji A/B untuk mengevaluasi pesan yang lebih jelas dan ramah pengguna dalam mendorong pembuatan akun di berbagai wiki. Saat ini, ketika pengguna seluler yang belum masuk log mulai melakukan penyuntingan, mereka akan dihadapkan pada pesan peringatan yang terasa mendadak dan dapat mengurangi minat untuk melanjutkan kontribusi. Selain itu, kondisi ini juga menjadikan penyuntingan dengan akun sementara sebagai pilihan bawaan, alih-alih mendorong pengguna untuk membuat akun. Uji coba ini berlangsung di sepuluh Wikipedia, termasuk Wikipedia bahasa Arab, Prancis, Spanyol, dan Jerman. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Baca selengkapnya]]. * Tim Aplikasi Wikimedia (''Wikimedia Apps'') mengundang Anda untuk memberi masukan mengenai [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|cara proses penyuntingan seharusnya bekerja di aplikasi seluler Wikipedia]]. Diskusi ini berfokus pada upaya meningkatkan cara pengguna mengakses berbagai alat penyuntingan saat mereka mengetuk tombol "Sunting". Inisiatif ini merupakan bagian dari upaya yang lebih luas untuk mengarahkan para pembaca yang mulai tertarik menyunting agar dapat menemukan jalur yang lebih ramah pengguna ketika mereka mulai berkontribusi. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:45}} {{PLURAL:45|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, sebuah masalah ketika pengambilan sitasi dari arsip surat kabar besar [https://www.newspapers.com Newspapers.com] tidak lagi berfungsi, akibat adanya pemblokiran pada permintaan di [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]], kini telah berhasil diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 Maret 2026 19.25 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 31 Maret 2026 10.08 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:JPxG@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 April 2026 10.21 (UTC)</div> </div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:ZI Jony@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Naraguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Parembugan Naraguna:MediaWiki message delivery|rembugan]]) 3 April 2026 17.09 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:ZI Jony@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-15</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Terjemahan]] telah tersedia. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Ekstensi CampaignEvents]] kini dilengkapi dengan fitur baru untuk penetapan tujuan kelompok, yang memungkinkan para penyelenggara menetapkan dan memantau target acara, seperti jumlah artikel yang dibuat dan jumlah kontributor yang berpartisipasi, secara langsung. Di sisi lain, para peserta juga dapat bergerak menuju target bersama dan melihat dampak kolektif yang dihasilkan seiring berlangsungnya acara. Fitur ini kini telah tersedia di seluruh wiki Wikimedia. Pelajari lebih lanjut dalam [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|dokumentasinya]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Daftar keinginan]] Fitur [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|label daftar pantauan]] yang baru (yang diumumkan dalam [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Berita Teknis 2026-07]]) kini telah tersedia melalui VisualEditor, penyunting sumber, dan "''watchstar''" (pranala pantau). Sebelumnya, pemberian label hanya dapat dilakukan melalui [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. Kini, di ketiga tempat tersebut, tersedia kolom baru yang terletak setelah kolom masa kedaluwarsa. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:23}} {{PLURAL:23|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, masalah pada halaman pembicaraan di perangkat seluler yang menggunakan Parsoid, yang membuat halaman menjadi tidak dapat digunakan setelah munculnya tajuk bagian yang kosong, kini telah berhasil diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Fitur subreferensi]], yang memungkinkan penyunting menambahkan keterangan pada referensi yang sudah ada tanpa perlu membuatnya dua kali, akan diluncurkan secara bertahap ke [[phab:T414094|lebih banyak wiki]] pada akhir tahun ini. Wiki yang menggunakan gawai [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] dianjurkan untuk memperbarui versinya (umumnya berada di [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] seperti ditunjukkan [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 di sini]) guna menjaga kompatibilitas. Gawai lain yang berkaitan dengan referensi juga berpotensi terdampak. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * Seluruh edisi Wikinews dijadwalkan untuk ditutup dan dialihkan ke mode hanya-baca pada 4 Mei 2026. Meskipun seluruh konten tetap dapat diakses, tidak akan ada lagi penyuntingan atau penambahan artikel baru. Keputusan penutupan ini telah disetujui oleh Dewan Pengawas Wikimedia Foundation setelah melalui rangkaian diskusi yang panjang. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Baca selengkapnya]]. * [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|API tindakan]] (''action API'') selama ini menyediakan berbagai format keluaran sesuai permintaan. Salah satunya, yaitu <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, akan segera dihentikan. Oleh karena itu, pastikan skrip atau bot yang Anda gunakan telah beralih ke [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|format JSON]]. Perubahan ini diperkirakan hanya akan berdampak pada sebagian kecil skrip dan bot. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * Halaman [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] kini juga memuat nama lain (alias) ruang nama. Sebagai contoh, "WP" digunakan sebagai alias untuk ruang nama "Project" ("Wikipedia") di Wikipedia bahasa Jerman. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 April 2026 16.18 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 April 2026 18.19 (UTC)</div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:Romaine@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-16</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Terjemahan]] telah tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Para penyunting berpengalaman diundang untuk [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page menguji] fitur [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Panduan artikel]], yang dirancang untuk membantu penyunting dengan pengalaman lebih terbatas dalam membuat artikel Wikipedia yang terstruktur dengan baik dan sesuai dengan kebijakan yang berlaku. Petunjuk pengujian telah [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|tersedia]] dan dapat diikuti sebagai panduan. Setelah meninjau [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance kerangka artikel] yang disediakan, mohon memberikan umpan balik melalui [[mw:Talk:Article guidance|halaman pembicaraan proyek]]. Masukan tersebut akan digunakan untuk menyempurnakan fitur ini sebelum kemudian diterapkan pada Wikipedia percontohan untuk diterjemahkan dan disesuaikan dengan kebutuhan setiap komunitas. Sebuah [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|video]] penjelasan mengenai fitur ini juga tersedia untuk disimak. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * Di sejumlah besar wiki, kini semua pengguna yang telah terkonfirmasi otomatis (''autoconfirmed users'') dapat menggunakan halaman [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] untuk [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|membuat halaman baru dengan model konten khusus]], seperti daftar pesan massal, sehingga format halaman tersuai menjadi lebih mudah diakses. Untuk mengetahui statusnya di wiki masing-masing, silakan periksa halaman [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * Tim Pertumbuhan (''Growth'') telah meluncurkan sebuah [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|eksperimen pembuatan akun]] untuk mengevaluasi apakah penambahan tombol pembuatan akun pada bagian kepala halaman versi web seluler dapat meningkatkan jumlah pendaftaran akun baru sekaligus mendorong lebih banyak pengguna seluler untuk berkontribusi di berbagai wiki. Saat ini, eksperimen tersebut sedang berlangsung di Wikipedia bahasa Hindi, Indonesia, Bengali, Thai, dan Ibrani, serta menyasar 10% pengguna web seluler yang belum masuk log. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:30}} {{PLURAL:30|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, kendala yang menyebabkan VisualEditor berhenti pada proses pemuatan di perangkat Windows ketika animasi dinonaktifkan, kini telah berhasil diatasi. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * Mulai akhir pekan ini, {{int:group-abusefilter}} yang telah mengaktifkan fitur beta [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] akan menggunakan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] sebagai penyunting di halaman [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]], menggantikan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. Perubahan ini merupakan bagian dari upaya yang lebih luas untuk menciptakan pengalaman pengguna yang lebih konsisten di berbagai jenis penyunting. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Perkakas dan bot yang mengakses [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|API Notifications]] melalui <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi> perlu memperbarui izin OAuth atau BotPassword mereka agar juga mencakup akses ke notifikasi privat. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Karena adanya pembaruan pustaka, urutan daftar pada halaman kategori mungkin akan menjadi tidak berurutan mulai Senin, 20 April. Sebuah skrip migrasi akan dijalankan untuk memperbaikinya, dan proses ini dapat berlangsung dari beberapa jam hingga beberapa hari, tergantung pada ukuran wiki (bahkan hingga sekitar satu minggu untuk Wikipedia bahasa Inggris). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 April 2026 15.18 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-17</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Terjemahan]] telah tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Setelah dua tahun pengembangan, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], yang juga dikenal sebagai [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], akan diluncurkan dari tahap beta pada Selasa, 21 April. Fitur ini membawa peningkatan keterbacaan kode dan teks wiki, pengurangan kesalahan pengetikan, beserta [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|manfaat]] lainnya bagi semua pengguna penyorot sintaks standar. Ucapan terima kasih yang sebesar-besarnya kepada sukarelawan [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] yang telah mengembangkan banyak fitur baru, termasuk [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|pelipatan kode]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|pelengkapan otomatis]], dan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|pemeriksaan sintaks]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Sebuah pembaruan besar untuk aplikasi Wikipedia di iOS kini sedang diluncurkan, dengan antarmuka yang didesain ulang agar selaras dengan desain visual terbaru Apple, "Liquid Glass". Silakan [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 unduh versi terbaru] dan telusuri pembaruannya. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Daftar bacaan]] merupakan fitur yang memungkinkan para pembaca menyimpan artikel ke dalam daftar untuk dibaca nanti. Fitur ini sedang dalam tahap beta di Wikipedia bahasa Arab, Prancis, Indonesia, Vietnam, dan Mandarin, serta secara bawaan untuk semua akun baru di semua Wikipedia. * Percobaan yang mengeksplorasi perluasan fitur [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Pratinjau Halaman ke versi seluler]] akan diluncurkan pada pekan tanggal 20 April di Wikipedia bahasa Arab, Inggris, Prancis, Italia, Polandia, dan Vietnam. Pratinjau Halaman merupakan jendela sembulan yang menampilkan keluku, paragraf pembuka, dan pranala untuk membuka artikel lengkap dari pranala berwarna biru, sehingga memudahkan pengguna dalam menemukan konten. Fitur ini sudah tersedia di versi desktop dan aplikasi. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Lihat selengkapnya mengenai uji coba ini dan uji coba lainnya]]. * Di beberapa wiki, para penyunting yang sudah masuk log tetapi belum [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|mengonfirmasi alamat surel mereka]] sekarang dapat melihat spanduk yang meminta mereka untuk lakukan hal tersebut. Dengan memiliki alamat surel yang terkonfirmasi, pengguna dapat memulihkan akses ke akunnya jika akun tersebut tidak dapat diakses. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Baca selengkapnya]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:15}} {{PLURAL:15|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, masalah yang menyebabkan pemuatan lambat, tampilan pratinjau yang lambat, dan guliran yang lambat saat menyunting halaman wiki berukuran sangat besar di editor teks wiki 2017, serta masalah kinerja saat memilih, memotong, atau menempelkan konten, kini telah diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * Sebagai bagian dari upaya mempromosikan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] dari status fitur beta, seluruh pengguna kini akan menggunakan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] alih-alih [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] untuk penyorotan sintaks saat menyunting halaman konten berformat JavaScript, CSS, JSON, Vue, dan Lua. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Layanan <code>mirrors.wikimedia.org</code> yang selama ini digunakan oleh pengguna Debian dan Ubuntu akan dihentikan dan tidak lagi berfungsi mulai 15 Mei. Sumber daya yang sebelumnya digunakan untuk layanan ini akan dialihkan ke opsi baru yang dinilai lebih baik. Sejumlah pengguna mungkin perlu beralih ke peladen lain yang diperkirakan hanya memerlukan waktu sekitar satu menit. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ Informasi lebih lanjut tersedia untuk dibaca]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * Tabel <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> akan dihapus dari [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. Jika perkakas atau kueri yang digunakan masih mengakses tabel <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> atau <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> secara langsung, disarankan untuk segera memperbaruinya agar menggunakan tabel <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> sebelum 28 Mei. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Setelah penerapan terbaru mengenai pembatasan laju global API (''global API rate limits'') pada lalu lintas yang tidak teridentifikasi, Wikimedia Foundation akan melanjutkan upaya untuk memastikan [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|penggunaan infrastruktur yang adil]] dengan mulai menerapkan pembatasan global juga pada lalu lintas API yang teridentifikasi, dimulai pada pekan terakhir April. Batasan ini sengaja ditetapkan setinggi mungkin guna meminimalkan dampak terhadap komunitas. Bot yang berjalan di Toolforge/WMCS atau yang memiliki hak pengguna bot di wiki mana pun untuk saat ini tidak akan terdampak. Meski demikian, seluruh pengembang dianjurkan untuk mengikuti praktik terbaik terbaru. Informasi lebih lanjut dapat ditemukan pada dokumentasi [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] serta bagian [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Tanya Jawab]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] kini telah tersedia dalam versi [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. API ini berfungsi untuk mengambil informasi yang diperlukan dalam memberikan atribusi (kredit) terhadap artikel dan berkas media Wikimedia di mana pun konten tersebut digunakan. Dokumentasi referensi tersedia melalui halaman spesial REST Sandbox yang dapat diakses di seluruh wiki Wikimedia (misalnya [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox di Wikipedia bahasa Inggris]). Umpan balik dapat disampaikan melalui [[mw:Talk:Attribution API|halaman pembicaraan proyek]]. * Tidak ada versi MediaWiki baru dalam pekan ini. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 April 2026 14.59 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 April 2026 06.50 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:JPxG@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Naraguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Parembugan Naraguna:MediaWiki message delivery|rembugan]]) 26 April 2026 00.57 (UTC) </bdi> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:Codename Noreste@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 April 2026 16.01 (UTC)</div> </div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:ZI Jony@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> keyaz5nxu1viivgjxto3zpdcfdchnfj 1747679 1747677 2026-04-27T18:05:46Z MediaWiki message delivery 19967 /* Berita Teknis: 2026-18 */ pérangan anyar 1747679 wikitext text/x-wiki {{/Pambuka}} <div style="display: none;"> {{Naraguna:LabdajiwaBot/konfig arsip |archive = Wikipédia:Angkringan Warta/Arsip %(year)d |algo = old(30d) |counter = 1 |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} </div> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-14</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Terjemahan]] telah tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Versi Beta dari [[abstract:|Abstract Wikipedia]], proyek baru Wikimedia yang tidak terikat dengan bahasa, telah diluncurkan pada pekan lalu. Proyek ini memungkinkan berbagai komunitas untuk menyusun artikel Wikipedia dalam bahasa asli mereka, yang kemudian dapat dengan mudah diakses oleh pengguna lain dalam bahasa masing-masing. Wiki ini dijalankan melalui serangkaian instruksi dari Wikifunctions, dan didukung oleh konten terstruktur yang berasal dari Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Baca selengkapnya]]. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * Tim Pertumbuhan (''Growth'') sedang menjalankan uji A/B untuk mengevaluasi pesan yang lebih jelas dan ramah pengguna dalam mendorong pembuatan akun di berbagai wiki. Saat ini, ketika pengguna seluler yang belum masuk log mulai melakukan penyuntingan, mereka akan dihadapkan pada pesan peringatan yang terasa mendadak dan dapat mengurangi minat untuk melanjutkan kontribusi. Selain itu, kondisi ini juga menjadikan penyuntingan dengan akun sementara sebagai pilihan bawaan, alih-alih mendorong pengguna untuk membuat akun. Uji coba ini berlangsung di sepuluh Wikipedia, termasuk Wikipedia bahasa Arab, Prancis, Spanyol, dan Jerman. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Baca selengkapnya]]. * Tim Aplikasi Wikimedia (''Wikimedia Apps'') mengundang Anda untuk memberi masukan mengenai [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|cara proses penyuntingan seharusnya bekerja di aplikasi seluler Wikipedia]]. Diskusi ini berfokus pada upaya meningkatkan cara pengguna mengakses berbagai alat penyuntingan saat mereka mengetuk tombol "Sunting". Inisiatif ini merupakan bagian dari upaya yang lebih luas untuk mengarahkan para pembaca yang mulai tertarik menyunting agar dapat menemukan jalur yang lebih ramah pengguna ketika mereka mulai berkontribusi. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:45}} {{PLURAL:45|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, sebuah masalah ketika pengambilan sitasi dari arsip surat kabar besar [https://www.newspapers.com Newspapers.com] tidak lagi berfungsi, akibat adanya pemblokiran pada permintaan di [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]], kini telah berhasil diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 Maret 2026 19.25 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 31 Maret 2026 10.08 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:JPxG@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 April 2026 10.21 (UTC)</div> </div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:ZI Jony@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Naraguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Parembugan Naraguna:MediaWiki message delivery|rembugan]]) 3 April 2026 17.09 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:ZI Jony@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-15</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Terjemahan]] telah tersedia. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Ekstensi CampaignEvents]] kini dilengkapi dengan fitur baru untuk penetapan tujuan kelompok, yang memungkinkan para penyelenggara menetapkan dan memantau target acara, seperti jumlah artikel yang dibuat dan jumlah kontributor yang berpartisipasi, secara langsung. Di sisi lain, para peserta juga dapat bergerak menuju target bersama dan melihat dampak kolektif yang dihasilkan seiring berlangsungnya acara. Fitur ini kini telah tersedia di seluruh wiki Wikimedia. Pelajari lebih lanjut dalam [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|dokumentasinya]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Daftar keinginan]] Fitur [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|label daftar pantauan]] yang baru (yang diumumkan dalam [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Berita Teknis 2026-07]]) kini telah tersedia melalui VisualEditor, penyunting sumber, dan "''watchstar''" (pranala pantau). Sebelumnya, pemberian label hanya dapat dilakukan melalui [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. Kini, di ketiga tempat tersebut, tersedia kolom baru yang terletak setelah kolom masa kedaluwarsa. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:23}} {{PLURAL:23|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, masalah pada halaman pembicaraan di perangkat seluler yang menggunakan Parsoid, yang membuat halaman menjadi tidak dapat digunakan setelah munculnya tajuk bagian yang kosong, kini telah berhasil diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Fitur subreferensi]], yang memungkinkan penyunting menambahkan keterangan pada referensi yang sudah ada tanpa perlu membuatnya dua kali, akan diluncurkan secara bertahap ke [[phab:T414094|lebih banyak wiki]] pada akhir tahun ini. Wiki yang menggunakan gawai [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] dianjurkan untuk memperbarui versinya (umumnya berada di [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] seperti ditunjukkan [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 di sini]) guna menjaga kompatibilitas. Gawai lain yang berkaitan dengan referensi juga berpotensi terdampak. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * Seluruh edisi Wikinews dijadwalkan untuk ditutup dan dialihkan ke mode hanya-baca pada 4 Mei 2026. Meskipun seluruh konten tetap dapat diakses, tidak akan ada lagi penyuntingan atau penambahan artikel baru. Keputusan penutupan ini telah disetujui oleh Dewan Pengawas Wikimedia Foundation setelah melalui rangkaian diskusi yang panjang. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Baca selengkapnya]]. * [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|API tindakan]] (''action API'') selama ini menyediakan berbagai format keluaran sesuai permintaan. Salah satunya, yaitu <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, akan segera dihentikan. Oleh karena itu, pastikan skrip atau bot yang Anda gunakan telah beralih ke [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|format JSON]]. Perubahan ini diperkirakan hanya akan berdampak pada sebagian kecil skrip dan bot. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * Halaman [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] kini juga memuat nama lain (alias) ruang nama. Sebagai contoh, "WP" digunakan sebagai alias untuk ruang nama "Project" ("Wikipedia") di Wikipedia bahasa Jerman. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 April 2026 16.18 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 April 2026 18.19 (UTC)</div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:Romaine@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-16</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Terjemahan]] telah tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Para penyunting berpengalaman diundang untuk [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page menguji] fitur [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Panduan artikel]], yang dirancang untuk membantu penyunting dengan pengalaman lebih terbatas dalam membuat artikel Wikipedia yang terstruktur dengan baik dan sesuai dengan kebijakan yang berlaku. Petunjuk pengujian telah [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|tersedia]] dan dapat diikuti sebagai panduan. Setelah meninjau [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance kerangka artikel] yang disediakan, mohon memberikan umpan balik melalui [[mw:Talk:Article guidance|halaman pembicaraan proyek]]. Masukan tersebut akan digunakan untuk menyempurnakan fitur ini sebelum kemudian diterapkan pada Wikipedia percontohan untuk diterjemahkan dan disesuaikan dengan kebutuhan setiap komunitas. Sebuah [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|video]] penjelasan mengenai fitur ini juga tersedia untuk disimak. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * Di sejumlah besar wiki, kini semua pengguna yang telah terkonfirmasi otomatis (''autoconfirmed users'') dapat menggunakan halaman [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] untuk [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|membuat halaman baru dengan model konten khusus]], seperti daftar pesan massal, sehingga format halaman tersuai menjadi lebih mudah diakses. Untuk mengetahui statusnya di wiki masing-masing, silakan periksa halaman [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * Tim Pertumbuhan (''Growth'') telah meluncurkan sebuah [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|eksperimen pembuatan akun]] untuk mengevaluasi apakah penambahan tombol pembuatan akun pada bagian kepala halaman versi web seluler dapat meningkatkan jumlah pendaftaran akun baru sekaligus mendorong lebih banyak pengguna seluler untuk berkontribusi di berbagai wiki. Saat ini, eksperimen tersebut sedang berlangsung di Wikipedia bahasa Hindi, Indonesia, Bengali, Thai, dan Ibrani, serta menyasar 10% pengguna web seluler yang belum masuk log. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:30}} {{PLURAL:30|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, kendala yang menyebabkan VisualEditor berhenti pada proses pemuatan di perangkat Windows ketika animasi dinonaktifkan, kini telah berhasil diatasi. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * Mulai akhir pekan ini, {{int:group-abusefilter}} yang telah mengaktifkan fitur beta [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] akan menggunakan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] sebagai penyunting di halaman [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]], menggantikan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. Perubahan ini merupakan bagian dari upaya yang lebih luas untuk menciptakan pengalaman pengguna yang lebih konsisten di berbagai jenis penyunting. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Perkakas dan bot yang mengakses [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|API Notifications]] melalui <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi> perlu memperbarui izin OAuth atau BotPassword mereka agar juga mencakup akses ke notifikasi privat. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Karena adanya pembaruan pustaka, urutan daftar pada halaman kategori mungkin akan menjadi tidak berurutan mulai Senin, 20 April. Sebuah skrip migrasi akan dijalankan untuk memperbaikinya, dan proses ini dapat berlangsung dari beberapa jam hingga beberapa hari, tergantung pada ukuran wiki (bahkan hingga sekitar satu minggu untuk Wikipedia bahasa Inggris). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 April 2026 15.18 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-17</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Terjemahan]] telah tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Setelah dua tahun pengembangan, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], yang juga dikenal sebagai [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], akan diluncurkan dari tahap beta pada Selasa, 21 April. Fitur ini membawa peningkatan keterbacaan kode dan teks wiki, pengurangan kesalahan pengetikan, beserta [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|manfaat]] lainnya bagi semua pengguna penyorot sintaks standar. Ucapan terima kasih yang sebesar-besarnya kepada sukarelawan [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] yang telah mengembangkan banyak fitur baru, termasuk [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|pelipatan kode]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|pelengkapan otomatis]], dan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|pemeriksaan sintaks]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Sebuah pembaruan besar untuk aplikasi Wikipedia di iOS kini sedang diluncurkan, dengan antarmuka yang didesain ulang agar selaras dengan desain visual terbaru Apple, "Liquid Glass". Silakan [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 unduh versi terbaru] dan telusuri pembaruannya. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Daftar bacaan]] merupakan fitur yang memungkinkan para pembaca menyimpan artikel ke dalam daftar untuk dibaca nanti. Fitur ini sedang dalam tahap beta di Wikipedia bahasa Arab, Prancis, Indonesia, Vietnam, dan Mandarin, serta secara bawaan untuk semua akun baru di semua Wikipedia. * Percobaan yang mengeksplorasi perluasan fitur [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Pratinjau Halaman ke versi seluler]] akan diluncurkan pada pekan tanggal 20 April di Wikipedia bahasa Arab, Inggris, Prancis, Italia, Polandia, dan Vietnam. Pratinjau Halaman merupakan jendela sembulan yang menampilkan keluku, paragraf pembuka, dan pranala untuk membuka artikel lengkap dari pranala berwarna biru, sehingga memudahkan pengguna dalam menemukan konten. Fitur ini sudah tersedia di versi desktop dan aplikasi. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Lihat selengkapnya mengenai uji coba ini dan uji coba lainnya]]. * Di beberapa wiki, para penyunting yang sudah masuk log tetapi belum [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|mengonfirmasi alamat surel mereka]] sekarang dapat melihat spanduk yang meminta mereka untuk lakukan hal tersebut. Dengan memiliki alamat surel yang terkonfirmasi, pengguna dapat memulihkan akses ke akunnya jika akun tersebut tidak dapat diakses. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Baca selengkapnya]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:15}} {{PLURAL:15|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, masalah yang menyebabkan pemuatan lambat, tampilan pratinjau yang lambat, dan guliran yang lambat saat menyunting halaman wiki berukuran sangat besar di editor teks wiki 2017, serta masalah kinerja saat memilih, memotong, atau menempelkan konten, kini telah diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * Sebagai bagian dari upaya mempromosikan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] dari status fitur beta, seluruh pengguna kini akan menggunakan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] alih-alih [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] untuk penyorotan sintaks saat menyunting halaman konten berformat JavaScript, CSS, JSON, Vue, dan Lua. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Layanan <code>mirrors.wikimedia.org</code> yang selama ini digunakan oleh pengguna Debian dan Ubuntu akan dihentikan dan tidak lagi berfungsi mulai 15 Mei. Sumber daya yang sebelumnya digunakan untuk layanan ini akan dialihkan ke opsi baru yang dinilai lebih baik. Sejumlah pengguna mungkin perlu beralih ke peladen lain yang diperkirakan hanya memerlukan waktu sekitar satu menit. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ Informasi lebih lanjut tersedia untuk dibaca]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * Tabel <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> akan dihapus dari [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. Jika perkakas atau kueri yang digunakan masih mengakses tabel <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> atau <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> secara langsung, disarankan untuk segera memperbaruinya agar menggunakan tabel <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> sebelum 28 Mei. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Setelah penerapan terbaru mengenai pembatasan laju global API (''global API rate limits'') pada lalu lintas yang tidak teridentifikasi, Wikimedia Foundation akan melanjutkan upaya untuk memastikan [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|penggunaan infrastruktur yang adil]] dengan mulai menerapkan pembatasan global juga pada lalu lintas API yang teridentifikasi, dimulai pada pekan terakhir April. Batasan ini sengaja ditetapkan setinggi mungkin guna meminimalkan dampak terhadap komunitas. Bot yang berjalan di Toolforge/WMCS atau yang memiliki hak pengguna bot di wiki mana pun untuk saat ini tidak akan terdampak. Meski demikian, seluruh pengembang dianjurkan untuk mengikuti praktik terbaik terbaru. Informasi lebih lanjut dapat ditemukan pada dokumentasi [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] serta bagian [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Tanya Jawab]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] kini telah tersedia dalam versi [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. API ini berfungsi untuk mengambil informasi yang diperlukan dalam memberikan atribusi (kredit) terhadap artikel dan berkas media Wikimedia di mana pun konten tersebut digunakan. Dokumentasi referensi tersedia melalui halaman spesial REST Sandbox yang dapat diakses di seluruh wiki Wikimedia (misalnya [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox di Wikipedia bahasa Inggris]). Umpan balik dapat disampaikan melalui [[mw:Talk:Attribution API|halaman pembicaraan proyek]]. * Tidak ada versi MediaWiki baru dalam pekan ini. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 April 2026 14.59 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 April 2026 06.50 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:JPxG@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Naraguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Parembugan Naraguna:MediaWiki message delivery|rembugan]]) 26 April 2026 00.57 (UTC) </bdi> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:Codename Noreste@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 April 2026 16.01 (UTC)</div> </div> <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:ZI Jony@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == <span lang="id" dir="ltr">Berita Teknis: 2026-18</span> == <div lang="id" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' terkini dari komunitas teknis Wikimedia. Harap beritahu pengguna lain mengenai perubahan ini. Tidak semua perubahan akan berdampak pada Anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Terjemahan]] telah tersedia. '''Berita terbaru untuk para kontributor''' * Terdapat perubahan dalam cara pengguna baru memperoleh status terkonfirmasi otomatis (''autoconfirmed'') yang bertujuan meningkatkan perlindungan terhadap vandalisme. Selama ini, pengguna yang telah memiliki akun selama beberapa hari dan melakukan sejumlah suntingan akan otomatis masuk ke dalam kelompok [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]]. Namun, pengaturan ini kerap dimanfaatkan oleh sebagian pelaku vandalisme yang membuat akun lalu baru menggunakannya setelah beberapa waktu. Untuk mengatasinya, aturan tersebut akan diperbarui mulai pekan depan. Dalam penentuan status terkonfirmasi otomatis, usia akun akan dihitung sejak suntingan pertama, bukan sejak tanggal pendaftaran. Nilai ambang usia tetap tidak berubah. Perubahan ini hanya akan diterapkan pada wiki yang menuntut sekurang-kurangnya satu suntingan sebagai bagian dari kriteria terkonfirmasi otomatis. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * Kini, seluruh pengguna Wikipedia dengan akun baru, serta mereka yang mengaktifkan opsi "Secara otomatis mengaktifkan sebagian besar fitur beta" dalam preferensi, dapat menggunakan fitur beta [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|daftar bacaan]] (''reading lists''). Fitur ini membantu mengelola minat membaca dalam satu tempat agar mudah diakses. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Lihat {{formatnum:30}} {{PLURAL:30|tugas}} yang diajukan oleh komunitas yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah berhasil diselesaikan pada pekan lalu]]. Sebagai contoh, masalah yang menyebabkan gambar pada kotak info (''infobox'') memiliki jarak kosong yang sangat besar di Firefox kini telah diperbaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Berita terbaru untuk para kontributor teknis''' * Sebagai pengingat, pembatasan laju global pada API (''rate limits'') akan mulai diterapkan pekan ini terhadap lalu lintas API yang teridentifikasi. Langkah ini bertujuan menjaga [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|penggunaan infrastruktur tetap adil]]. Bot yang berjalan di Toolforge/WMCS atau yang memiliki hak pengguna bot di wiki mana pun untuk saat ini tidak akan terdampak. Meski demikian, seluruh pengembang disarankan mengikuti praktik terbaik terbaru. Informasi lebih lanjut, termasuk batasan yang berlaku, dapat dilihat pada dokumentasi [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] dan [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Tanya Jawab]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Perihal berulang]] Pembaruan kode lengkap yang akan tersedia pada akhir pekan ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita teknis]]''' disiapkan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Penulis berita teknis]] dan dikirim oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Kontribusi]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Terjemahkan]]&nbsp;• [[m:Tech|Minta bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Berikan pendapat]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Berlangganan atau batalkan langganan]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 April 2026 18.05 (UTC) <!-- Pesan dikirim oleh Pengguna:UOzurumba (WMF)@metawiki dengan menggunakan daftar di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> 2uugik6pnpnt8rvdksfvfh48gr70ifn Kategori:Film taun 2018 14 170476 1747688 1528282 2026-04-27T21:07:59Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2018]] menyang [[Kategori:Film taun 2018]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1528282 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2018 films}} {{filmyr|201|8}} h0hwnufw392jzuei25nxyvrs6ijldoy Rusk 0 171868 1747789 1744540 2026-04-28T02:55:48Z Dhinoraurusss 72362 nambahi ukara 1747789 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=Rusk|image=Succariebrod-tarningar (cropped).jpg|image_size=250px|caption=Rusk squares made of rye sourdough bread|alternate_name=|country=|region=|creator=|course=|type=[[Biscuit#Biscuits in British usage|Biscuit]]|served=|main_ingredient=|variations=|calories=|other=}} '''Rusk''' minangka olah-olahan sajinis biskuit sing garing lan garing utawa roti sing dipanggang kaping pindho. <ref>{{Cite web|url=https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|title=How To Make Your Own Rusks|last=GAIFYLLIA|first=NANCY|website=The Spruce Eats|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151541/https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|url-status=dead}}</ref> Kadhangkala digunakake minangka teede kanggo bayi. <ref>{{Cite web|url=https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|title=10 FOODS FOR YOUR 1 YEAR OLD CHILD|website=Super Baby|publisher=Bellamy's Organic|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151558/https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|url-status=dead}}</ref> Ing sawetara budaya, rusk digawe saka [[Bolu|jajan]], dudu roti: iki kadang diarani '''rusk kue''' . Ing Inggris, jeneng kasebut uga nuduhake aditif panganan adhedhasar gandum. Walanda nggih punika pengekspor biskuit garing (Rusk) kanthi jumlah ingkang Ageng. Salah sawijinkng produsen utamanipun Walanda nggih punika Royal Haust Factories, ingkang dipunadegaken tahun 1905 lan nampa layang prentah kedhaton Walanda wonten ing tahun 1924<ref>{{Cite web|url=https://www.cooksinfo.com/rusks|title=Rusks: Toasted Dutch bread|last=CooksInfo|website=CooksInfo|language=en-US|access-date=2026-04-28}}</ref> Belanda merupakan pengekspor biskuit kering (rusk) dalam jumlah besar. Salah satu produsen utama Belanda adalah Royal Haust Factories, yang didirikan pada tahun 1905 dan menerima Surat Perintah Kerajaan Belanda pada tahun 1924 == Rujukan == [[Kategori:Olah-olahan Walanda]] [[Kategori:Roti]] f2f6yn0kt052wcc262xwyx21pa5947o 1747791 1747789 2026-04-28T02:56:54Z Dhinoraurusss 72362 mbusak 1747791 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=Rusk|image=Succariebrod-tarningar (cropped).jpg|image_size=250px|caption=Rusk squares made of rye sourdough bread|alternate_name=|country=|region=|creator=|course=|type=[[Biscuit#Biscuits in British usage|Biscuit]]|served=|main_ingredient=|variations=|calories=|other=}} '''Rusk''' minangka olah-olahan sajinis biskuit sing garing lan garing utawa roti sing dipanggang kaping pindho. <ref>{{Cite web|url=https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|title=How To Make Your Own Rusks|last=GAIFYLLIA|first=NANCY|website=The Spruce Eats|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151541/https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|url-status=dead}}</ref> Kadhangkala digunakake minangka teede kanggo bayi. <ref>{{Cite web|url=https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|title=10 FOODS FOR YOUR 1 YEAR OLD CHILD|website=Super Baby|publisher=Bellamy's Organic|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151558/https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|url-status=dead}}</ref> Ing sawetara budaya, rusk digawe saka [[Bolu|jajan]], dudu roti: iki kadang diarani '''rusk kue''' . Ing Inggris, jeneng kasebut uga nuduhake aditif panganan adhedhasar gandum. Walanda nggih punika pengekspor biskuit garing (Rusk) kanthi jumlah ingkang Ageng. Salah sawijinkng produsen utamanipun Walanda nggih punika Royal Haust Factories, ingkang dipunadegaken tahun 1905 lan nampa layang prentah kedhaton Walanda wonten ing tahun 1924<ref>{{Cite web|url=https://www.cooksinfo.com/rusks|title=Rusks: Toasted Dutch bread|last=CooksInfo|website=CooksInfo|language=en-US|access-date=2026-04-28}}</ref> == Rujukan == [[Kategori:Olah-olahan Walanda]] [[Kategori:Roti]] f74q4hipolz39nrk6mj8jfu0rhe6606 1747793 1747791 2026-04-28T02:57:39Z Titah Sawantah 36198 ganti irahan gambar 1747793 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=Rusk|image=Succariebrod-tarningar (cropped).jpg|image_size=250px|caption=Rusk roti kothak garing saka Walanda|alternate_name=|country=|region=|creator=|course=|type=[[Biscuit#Biscuits in British usage|Biscuit]]|served=|main_ingredient=|variations=|calories=|other=}} '''Rusk''' minangka olah-olahan sajinis biskuit sing garing lan garing utawa roti sing dipanggang kaping pindho. <ref>{{Cite web|url=https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|title=How To Make Your Own Rusks|last=GAIFYLLIA|first=NANCY|website=The Spruce Eats|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151541/https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|url-status=dead}}</ref> Kadhangkala digunakake minangka teede kanggo bayi. <ref>{{Cite web|url=https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|title=10 FOODS FOR YOUR 1 YEAR OLD CHILD|website=Super Baby|publisher=Bellamy's Organic|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151558/https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|url-status=dead}}</ref> Ing sawetara budaya, rusk digawe saka [[Bolu|jajan]], dudu roti: iki kadang diarani '''rusk kue''' . Ing Inggris, jeneng kasebut uga nuduhake aditif panganan adhedhasar gandum. Walanda nggih punika pengekspor biskuit garing (Rusk) kanthi jumlah ingkang Ageng. Salah sawijinkng produsen utamanipun Walanda nggih punika Royal Haust Factories, ingkang dipunadegaken tahun 1905 lan nampa layang prentah kedhaton Walanda wonten ing tahun 1924<ref>{{Cite web|url=https://www.cooksinfo.com/rusks|title=Rusks: Toasted Dutch bread|last=CooksInfo|website=CooksInfo|language=en-US|access-date=2026-04-28}}</ref> Belanda merupakan pengekspor biskuit kering (rusk) dalam jumlah besar. Salah satu produsen utama Belanda adalah Royal Haust Factories, yang didirikan pada tahun 1905 dan menerima Surat Perintah Kerajaan Belanda pada tahun 1924 == Rujukan == [[Kategori:Olah-olahan Walanda]] [[Kategori:Roti]] nvtmzos8ii9nyw00pow6xzf329y66l5 1747794 1747793 2026-04-28T02:58:07Z Dhinoraurusss 72362 nambah ukara 1747794 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=Rusk|image=Succariebrod-tarningar (cropped).jpg|image_size=250px|caption=Rusk roti kothak garing saka Walanda|alternate_name=|country=|region=|creator=|course=|type=[[Biscuit#Biscuits in British usage|Biscuit]]|served=|main_ingredient=|variations=|calories=|other=}} '''Rusk''' minangka olah-olahan sajinis biskuit sing garing lan garing utawa roti sing dipanggang kaping pindho. <ref>{{Cite web|url=https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|title=How To Make Your Own Rusks|last=GAIFYLLIA|first=NANCY|website=The Spruce Eats|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151541/https://www.thespruceeats.com/how-to-make-your-own-rusks-1705688|url-status=dead}}</ref> Kadhangkala digunakake minangka teede kanggo bayi. <ref>{{Cite web|url=https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|title=10 FOODS FOR YOUR 1 YEAR OLD CHILD|website=Super Baby|publisher=Bellamy's Organic|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151558/https://www.superbabyonline.com/10-foods-for-your-1-year-old-child/|url-status=dead}}</ref> Ing sawetara budaya, rusk digawe saka [[Bolu|jajan]], dudu roti: iki kadang diarani '''rusk kue''' . Ing Inggris, jeneng kasebut uga nuduhake aditif panganan adhedhasar gandum. Walanda nggih punika pengekspor biskuit garing (Rusk) kanthi jumlah ingkang Ageng. Salah sawijinkng produsen utamanipun Walanda nggih punika Royal Haust Factories, ingkang dipunadegaken tahun 1905 lan nampa layang prentah kedhaton Walanda wonten ing tahun 1924<ref>{{Cite web|url=https://www.cooksinfo.com/rusks|title=Rusks: Toasted Dutch bread|last=CooksInfo|website=CooksInfo|language=en-US|access-date=2026-04-28}}</ref> == Rujukan == [[Kategori:Olah-olahan Walanda]] [[Kategori:Roti]] 31mtso40x7aua5zzghq1k0532lxt7ue Daging asep 0 173190 1747797 1539777 2026-04-28T03:00:31Z Raihan Arsyad 72359 1747797 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Smoked meat|image=O Piornedo, Donís, Cervantes 10.jpg|image_size=300px|caption=Smoked meats|alternate_name=|country=|region=|creator=|course=|type=Meat or fish|served=|main_ingredient=[[red meat]], [[white meat]], [[fish]], [[spices]], smoke|variations=|calories=|other=}} '''Daging asap''' minangka asil saka cara nyiyapake [[Daging abang|daging abang, daging]] [[Daging putih|putih]], lan [[Tetedhan seganten|panganan laut]] sing asale saka [[Palaeolitikum|Era Paleolitik]] . Smoking nambah [[Rasa|roso]], mbenakake katon daging liwat reaksi Maillard, lan kombinasi karo ngruwat [[Pangawetan panganan|ngreksa]] meat. <ref></ref> Nalika daging bisa diobati banjur diombe kanthi adhem, asap kasebut nambahake fenol lan bahan kimia liyane sing nduweni efek antimikroba ing daging. <ref></ref> Udud panas ora pati pengaruh ing pengawetan lan umume digunakake kanggo rasa lan kanggo mateng daging kasebut. <ref name=":4"></ref> Minat babagan [[Barbecue|barbekyu]] lan ngrokok wis saya rame ing saindenging jagad. <ref></ref> <ref></ref> Umume daging [[Pangasepan|asap]] nggunakake kayu keras utawa pelet kayu sing digawe saka kayu keras, kayu alus ora disaranake amarga nambah PAH saka resin. <ref name=":7" /> <ref /> Asap kayu nambah [[rasa]], [[Ambu|aroma]], lan mbantu [[Pangawetan panganan|ngreksa]] . <ref name=":4" /> Ana rong werna rokok: udud adhem umume ana ing sangisoré {{Convert|90|F|C|abbr=}} lan nduweni nilai pengawet luwih akeh. Udud panas umume kedadeyan ing ndhuwur {{Convert|160|F|C}} . <ref name=":22" /> Umume kayu diwenehi bumbu lan ora digunakake ijo . <ref /> Ana macem-macem jinis kayu sing digunakake kanggo ngrokok; dhaptar sebagean kalebu: <ref /> [[Barkas:Smoking_Meat.jpg|jmpl| Bakar-bakar Amerika]] [[Barkas:Country_ham.jpg|jmpl| Negara ham]] == Referensi == bg1fithvcrusdh9htfzbu7zaac534e4 Kerja Sama Ekonomi Asia Pasifik 0 173983 1747835 1734026 2026-04-28T07:22:34Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747835 wikitext text/x-wiki {{Infobox geopolitical organisation | name = '''Kerja Sama Ekonomi Asia Pasifik''' | native_name = {{native name|en|Asia-Pacific Economic Cooperation}} | linking_name = | symbol_type = | image_symbol = | image_map = Asia-Pacific Economic Cooperation nations.svg | map_caption = | org_type = Rapat ekonomi | membership_type = Keanggotaan | membership = 21 ekonomi {{Hidden |headerstyle = background:transparent;text-align:left;line-height:1.0em;font-weight:normal; |header = {{raise|0.35em|}} |contentstyle = padding-top:0.3em;font-size:105%; |content = {{unbulleted list | '''{{Flag|Australia}} | {{Flag|Brunei}} | {{Flag|Kanadha}} | {{Flag|Chili}} | {{Flag|China}} | {{Flag|Hong Kong|name=Hong Kong}} | {{Flag|Indonesia}} | {{Flag|Jepang}} | {{Flag|Korea Kidul}} | {{Flag|Malaysia}} | {{Flag|Meksiko}} | {{Flag|Selandia Anyar}} | {{Flag|Papua Nugini}} | {{Flag|Peru}} | {{Flag|Filipina}} | {{Flag|Ruslan}} | {{Flag|Singapura}} | {{Flag|Taiwan}} | {{Flag|Thailand}} | {{Flag|Amerika Serikat}} | {{Flag|Vietnam}}}}''' }} | admin_center_type = Kantor Pusat | admin_center = [[Queenstown, Singapura]] | leader_title1 = Ketua | leader_name1 = [[Muhyiddin Yassin]] (2020) | leader_title2 = Direktur Eksekutif | leader_name2 = Rebecca Fatima Santa Maria | established = 1989 | official_website = [http://www.apec.org/ www.apec.org] | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Kerja Sama Ekonomi Asia Pasifik''' ('''APEC'''; {{IPAc-en|eɪ|p|ɛ|k}} {{respell|AY|pek}}<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-ABWwQg-CwY|title=What is APEC?|access-date=November 26, 2020 |website=www.youtube.com |publisher=[[YouTube]]}}</ref>) minangka forum antar-pamrentah kanggo 21 negara anggota ing [[Rim Pasifik]] sing nyengkuyung [[perdagangan bebas]] ing wilayah [[Asia-Pasifik]].<ref name="apec.org">[http://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies.aspx Member Economies – Asia-Pacific Economic Cooperation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180709153701/https://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies.aspx |date=2018-07-09 }}. Apec.org. Retrieved 12 April 2014.</ref> Sawise sukses ing serangkaian konferensi pasca-menteri [[ASEAN]] sing diluncurake ing pertengahan 1980-an,<ref>{{cite web|url= http://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec|title= PECC – Back to Canberra: Founding APEC|website= pecc.org|accessdate= 12 November 2017 | quote = ASEAN's series of post-ministerial consultations,launched in the mid-1980s, had demonstrated the feasibility and value of regular consultations among ministerial-level representatives of both developed and developing economies.}}</ref> APEC diwiwiti ing taun 1989,<ref name="History">{{cite web |title= History |url= https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/History |website= apec.org |quote= The idea of APEC was firstly publicly broached by former Prime Minister of Australia Bob Hawke during a speech in Seoul, Korea, on 30 January 1969. Ten months later, 12 Asia-Pacific economies met in Canberra, Australia, to establish APEC. |access-date= 28 November 2020 |archive-date= 4 March 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190304034820/http://apec.org/About-Us/About-APEC/History |url-status= dead }}</ref> kanggo nanggepi ketergantungan ekonomi Asia-Pasifik lan tuwuh blok perdagangan regional ing bagean liyane ing donya; tujuane kanggo nggawe pasar anyar kanggo produk pertanian lan bahan baku sing ngluwihi Eropa.<ref name="pecc.org">{{cite web|url=https://www.pecc.org/resources/regional-cooperation/601-back-to-canberra-founding-apec/file|title=Back to Canberra: Founding APEC}}</ref> Kantor pusat ing Singapura,<ref>{{cite journal |url= http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf | quote = The APEC Secretariat is based in Singapore. The Secretariat is staffed by 20 diplomats seconded from APEC member economies and by 20 local staff.|title=What is APEC and what can it do for business?}}</ref> APEC diakoni minangka salah sawijining blok multilateral tingkat paling dhuwur lan forum paling tuwa ing wilayah Asia-Pasifik,,<ref>{{cite web |last1= Chu |first1= Shulong |title= The East Asia Summit: Looking for an Identity |url= https://www.brookings.edu/opinions/the-east-asia-summit-looking-for-an-identity/ |website= Brookings |date=1 February 2017|quote = APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) is the oldest such forum and is generally recognized as the highest-level multilateral process in Asia-Pacific.}}</ref> lan menehi pengaruh global sing signifikan.<ref>{{cite web |title= Achievements and Benefits |url= https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Achievements-and-Benefits |website= apec.org }}</ref><ref>{{cite news |title= How Could The 2016 APEC Forum Affect The World Economy? – FXCM |url= https://www.fxcm.com/insights/2016-apec-forum-affect-world-economy/ |work= FXCM Insights |date= 9 January 2017 |access-date= 16 September 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180916201924/https://www.fxcm.com/insights/2016-apec-forum-affect-world-economy/ |archive-date= 16 September 2018 |url-status= dead |quote = The Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) forum represents a potentially large-scale trade area that, when functioning in a concerted manner, could in the future work to shift the axis of global manufacturing and trade away from the North Atlantic–European region toward the Pacific. […] But the future of the bloc, which represents more than 50% of the world's GDP, may be in suspense.}}</ref><ref>{{cite journal |last1= Parreñas |first1= Julius Caesar |title= ASEAN and Asia‐Pacific economic cooperation |journal= The Pacific Review |volume= 11 |issue= 2 |pages= 233–248 |doi= 10.1080/09512749808719255 |date= January 1998}}</ref><ref>{{cite journal |url= https://www.anzam.org/wp-content/uploads/pdf-manager/2336_BAMBER_GREG_AMI-13.PDF | title = What Context does the Asia-Pacific Economic Cooperation Forum (APEC)Provide for Employment Relations? | quote = APEC represents the most dynamic economic region in the world, having generated nearly 70 per cent of global economic growth in its first 10 years […]. }}</ref> [[Kepala pamrentah]] kabeh anggota APEC kajaba [[Republik China]] (sing diwakili pejabat tingkat menteri kanthi jeneng [[Republik China|Cina Taipei]] minangka pimpinan ekonomi)<ref>[http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national-news/2013/08/27/387427/Conditions-not.htm Conditions not right for APEC attendance: Ma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117201433/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national-news/2013/08/27/387427/Conditions-not.htm |date=2020-11-17 }}. The China Post (27 August 2013). Retrieved 12 April 2014.</ref> rawuh ing Rapat Pemimpin Ekonomi APEC tahunan. Lokasi rapat kasebut muter saben taun ing antarane para anggota ekonomi, lan sawijining tradhisi sing misuwur, sing diikuti kanggo puncak (nanging ora kabeh), kalebu pimpinan sing teka ing [[klambi nasional]] negara tuan rumah. APEC nduwe telung pengamat resmi: Asosiasi Sekretariat Negara Asia Tenggara, Dewan Kerja Sama Ekonomi Pasifik lan Sekretariat Forum Kepulauan Pasifik.<ref>{{cite web|url= http://www.apec.org/About-Us/How-APEC-Operates/APEC-Observers|title= Asia-Pacific Economic Cooperation -|website= apec.org|accessdate= 12 November 2017|archive-date= 5 December 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20201205101331/https://www.apec.org/About-Us/How-APEC-Operates/APEC-Observers|url-status= dead}}</ref> APEC's Host Economy of the Year dianggep bisa diundang ing Panggonan pisanan kanggo perwakilan geografis menyang rawuh [[G-20]] rapat-rapat ing ngisor iki pedoman G-20. <ref>{{Cite web |url=https://www.g20foundation.org/g20/invitees-and-international-organizations |title=Archive copy |access-date=2020-11-28 |archive-date=2022-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221231521/https://www.g20foundation.org/g20/invitees-and-international-organizations |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url= http://vietnamembassy-usa.org/news/2017/02/deputy-pm-meets-us-state-secretary-g20-meeting-sidelines |title= Deputy PM meets US State Secretary on G20 meeting sidelines – Embassy of the Socialist Republic of Vietnam in the United States |website= vietnamembassy-usa.org|accessdate= 12 November 2017}}</ref> == Ekonomi anggota == APEC saiki duwe 21 anggota. Nanging, kriteria kanggo anggota yaiku anggota kasebut minangka ''ekonomi'' sing beda, lan dudu negara. Asile, APEC nggunakake istilah ''ekonomi anggota'' tinimbang ''negara-negara anggota'' kanggo ngrujuk marang para anggotane. Salah sawijining kriteria kasebut yaiku keanggotaan forum kalebu Taiwan (kanthi resmi Republik China, melu jeneng "Taipei Cina") bebarengan karo Republik Rakyat China, uga [[Hong Kong]], sing lumebu APEC dadi koloni Inggris nanging saiki dadi [[Wilayah Administrasi Khusus Republik Rakyat China]]. APEC uga kalebu telung pengamat resmi: [[ASEAN]], [[Forum Kepulauan Pasifik]] lan [[Dewan Kerja Sama Ekonomi Pasifik]].<ref name="apec.org" /> {| class="wikitable sortable" |- ! Ekonomi anggota ! Jeneng sing digunakake ing APEC ! Tanggal digandhengake ! GDP (PPP) ing 2017<br /> (Yuta Int$) |- | {{flag|Australia}} | Australia | November 1989 |align="right"| 1,235,297 |- | {{flag|Brunei}} | Brunei Darussalam | November 1989 |align="right"| 32,958 |- | {{flag|Kanadha}} | Canada | November 1989 |align="right"| 1,763,785 |- | {{flag|Indonesia}} | Indonesia | November 1989 |align="right"| 3,242,966 |- | {{flag|Jepang}} | Japan | November 1989 |align="right"| 5,405,072 |- | {{flag|Korea Kidul}} | Republic of Korea | November 1989 |align="right"| 2,026,651 |- | {{flag|Malaysia}} | Malaysia | November 1989 |align="right"| 926,081 |- | {{flag|Selandia Anyar}} | New Zealand | November 1989 |align="right"| 185,748 |- | {{flag|Filipina}} | The Philippines | November 1989 |align="right"| 874,518 |- | {{flag|Singapura}} | Singapore | November 1989 |align="right"| 513,744 |- | {{flag|Thailand}} | Thailand | November 1989 |align="right"| 1,228,941 |- | {{flag|Amerika Serikat}} | The United States | November 1989 |align="right"| 19,362,129 |- | {{flag|Taiwan}} | Chinese Taipei | November 1991 |align="right"| 1,175,308 |- | {{flag|Hong Kong}} | Hong Kong, Cina | November 1991 |align="right"| 453,019 |- | {{flag|Cina}} | People's Republic of China | November 1991 |align="right"| 12,150,000 |- | {{flag|Meksiko}} | Mexico | November 1993 |align="right"| 2,406,087 |- | {{flag|Papua Nugini}} | Papua New Guinea | November 1993 |align="right"| 30,839 |- | {{flag|Chili}} | Chile | November 1994 |align="right"| 452,095 |- | {{flag|Peru}} | Peru | November 1998 |align="right"| 424,639 |- | {{flag|Ruslan}} | Russia | November 1998 |align="right"| 4,000,096 |- | {{flag|Vietnam}} | Viet Nam | November 1998 |align="right"| 643,902 |- |} == Referensi == {{Reflist}} 112nm93qvcd4dlckxudz8uqp7a789jw Confit byaldi 0 175567 1747814 1545876 2026-04-28T03:16:25Z ~2026-25737-70 72374 Resep Confit byaldi dipundamel ngangge sayuran ingkang sampun dipunpandung-pandung, ditumpuk lan disusun lajeng dipanggang. 1747814 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Confit_byaldi_prep.jpg|ka|jmpl|250x250px| Babak sayuran ditata ing wajan]] '''Confit byaldi''' minangka variasi ing sajian tradisional [[Olah-olahan Prancis|Prancis]] [[ratatouille]] dening koki Prancis, [[Michel Guérard]] . Resep Confit byaldi dipundamel ngangge sayuran ingkang sampun dipunpandung-pandung, ditumpuk lan disusun lajeng dipanggang. Per resep Thomas Keller kang, a [[Piperade|pipérade]] digawe saka peeled, sacoro apik disigar, lan suda mrico, bawang kuning, [[tomat]], [[Bawang|papak]], lan [[Herba|Jamu]] . Piperade kasebar tipis ing loyang utawa piring [[casserole]], banjur dilapis ing ndhuwur [[Zukini|zucchini]], irisan kuning, [[Térong|endhog Jepang]], lan tomat roma sing ditutupi kertas, banjur ditutup alon-alon pirang-pirang jam kanggo kukus sayur-sayuran. Parchment dicabut supaya sayuran banjur dipanggang, entuk rasa tambahan liwat [[Karamélisasi|caramelization]] . Kanggo ngawula, piperade dibentuk dadi gundukan cilik, lan puteran disusun kanthi pola sing dipasang kanggo nutupi basis piperade. Vinaigrette balsamic [[Vinaigrette|dicelupake]] ing piring, sing bisa dihiasi. <ref name="nyt">{{Cite news|url=http://www.canada.com/ottawacitizen/columnists/story.html?id=711fac26-d3af-4c84-a034-73495b9d87aa|title=A delightful renaissance of ratatouille|date=2007-08-01|work=Ottawa Citizen|access-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107032542/http://www.canada.com/ottawacitizen/columnists/story.html?id=711fac26-d3af-4c84-a034-73495b9d87aa|archive-date=2012-11-07}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.metropulse.com/news/2007/aug/02/ratatouille-for-real/|title=Ratatouille, for real|last=Lyons|first=Gay|date=2007-08-02|work=Metro Pulse|access-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225121657/http://www.metropulse.com/news/2007/aug/02/ratatouille-for-real/|archive-date=February 25, 2012}}</ref> == Referensi == {{reflist}} [[Kategori:Olah-olahan Prancis]] t81jigkumi2ih8hvc3at1l7najjouks Kategori:Film taun 2005 14 182279 1747708 1579290 2026-04-27T21:12:09Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2005]] menyang [[Kategori:Film taun 2005]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1579290 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2005 films}}{{filmyr|200|5}} gn1ddv5ng5v80ob1mv9da63g3mqrjlu Kabiskopan Maasin 0 182715 1747678 1581039 2026-04-27T16:39:30Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1747678 wikitext text/x-wiki {{Infobox diocese | jurisdiction = Kabiskopan | name = Maasin | latin = Diœcesis Maasinensis | local = Diyosesis sa Maasin <br /><small>Diócesis de Maasin</small> | image = MaasinCityCathedral.jpg | image_size = 250px | image_alt = | caption = Katedral ing [[Maasin]] | coat = Coat of arms of the Diocese of Maasin.svg | coat_size = 250px | coat_alt = frameless | flag = <!-- Flag file name (excluding File: prefix) --> | flag_size = | flag_alt = <!---- Locations ----> | country = {{flag|Filipina}} | territory = [[Leyte Selatan]] lan kutha-kutha [[Matalom]], [[Bato, Leyte|Bato]], [[Hilongos]], [[Hindang]], [[Inopacan]] lan [[Baybay]] ing provinsi [[Leyte]] | province = [[Kabiskopan Agung Cebu|Cebu]] | metropolitan = | archdeaconries = | deaneries = | subdivisions = | coordinates = <!-- Use {{coord}} --> <!---- Statistics ----> | area_km2 = 2.505 | area_sqmi = <!-- Area in square miles, automatically converted --> | area_footnotes = | population = 630,966 | population_as_of = 2004 | catholics = 572,905 | catholics_percent = 90.8 | parishes = <!-- Number of parishes in the diocese --> | churches = <!-- Number of churches in the diocese --> | congregations = <!-- Number of congregations in the diocese --> | schools = <!-- Number of church supported schools in the diocese --> | members = <!-- Number of members in the diocese --> <!---- Information ----> | denomination = [[Katulik Roma]] | sui_iuris_church = [[Greja Latin]] | rite = [[Ritus Roma]] | established = 23 Maret 1968 | cathedral = Katedral Bunda saka Kenaikan ing [[Maasin]] | cocathedral = | patron = | patron_title = <!-- Use to override the default label "Patron saint" --> | priests = <!-- Number of priests in the diocese --> <!---- Current leadership ----> | pope = {{Incumbent pope}} <!-- DO NOT CHANGE. This will update the Popes Automatically as they change --> | patriarch = | major_archbishop = | bishop = [[Precioso Dacalos Cantillas]], [[S.D.B.]] | bishop_title = <!-- Type of ordinary: i.e. Bishop or Archbishop. Default is Bishop --> | metro_archbishop = | coadjutor = | suffragans = <!-- List most senior first (usually reckoned by date of consecration); use | suffragan = for one --> | auxiliary_bishops = <!-- List most senior first (usually reckoned by date of consecration) --> | apostolic_admin = | vicar_general = Oscar A. Cadayona | episcopal_vicar = | archdeacons = <!-- List most senior first (usually reckoned by date of first collation); use | archdeacon = for one--> | emeritus_bishops = <!-- List most senior first (usually reckoned by date of consecration) --> <!---- Map ----> | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = <!---- Website ----> | website = | footnotes = }} '''Kabiskopan Maasin''' (Lat: ''Diœcesis Maasinensis'') yaiku [[kabiskopan]] [[Ritus Latin]] saka [[Greja Katulik Roma]] ing [[Filipina]]. Didegake ing 1968, kabiskopan kasebut dibentuk saka wilayah ing [[Kabiskopan Agung Palo]]. Kabiskopan kasebut ora ngalami pangobahan yuridiksional, lan menika sufragan saka [[Kabiskopan Agung Cebu]]. == Pranala jaba == *{{en}} https://web.archive.org/web/20190410183311/http://www.cbcponline.org/maasin/ *{{en}} https://www.ucanews.com/directory/dioceses/philippines-maasin/456 *{{en}} http://www.claretianpublications.com/index.php/catholic-directory/diocese/diocese-of-maasin/106{{Pranala mati|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{kabiskopan ing Filipina}} [[Kategori:Kabiskopan ing Filipina|Maasin]] [[Kategori:Maasin]] 2ksixuyrvenvcs002z4cr3761g47p06 Tjung Tin Jan 0 182788 1747802 1581275 2026-04-28T03:04:56Z Pria solo2 72361 1747802 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Tjung Tin Jan, Kami Perkenalkan (1954), p133.jpg|jmpl|Tjung Tin Jan]] Mr. '''Tjung Tin Jan''' utawa '''Johanes Jani Arsadjaja''' ({{lahirmati|[[Bangka]]|9|2|1919||3|2|1994}})<ref>https://www.geni.com/people/Jani-Arsadjaja-Tjoeng-Tin-Jan/6000000007280731466</ref> yaiku pulitikus [[Tionghoa-Indonesia]]. Ia menika lulusan RHS ing [[Batavia]]<ref name="Peranakan idealis: dari Lie Eng Hok sampai Teguh Karya">[https://books.google.co.id/books?id=DGkJaHwRg0MC&pg=PA179&lpg=PA179&dq=Tjung+Tin+Jan,&source=bl&ots=IX9u2Z0S2R&sig=ACfU3U2frQ2FW4sko365-9eFZNYlM-i0Lg&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiPnrmhtPLkAhWKfn0KHW3_CpAQ6AEwAXoECAgQAQ#v=onepage&q=Tjung%20Tin%20Jan%2C&f=false Peranakan idealis: dari Lie Eng Hok sampai Teguh Karya]</ref> lan banjur kuwi Fakultas Hukum ing [[Universitas Leiden]].<ref name="Political Thinking of the Indonesian Chinese, 1900-1995">[https://books.google.co.id/books?id=SgWX7vf5vpsC&pg=PA155&lpg=PA155&dq=Tjung+Tin+Jan,&source=bl&ots=vn5VM_qEoR&sig=ACfU3U1ypCPU2yHo9irUsFeWXaFVVh58RA&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiPnrmhtPLkAhWKfn0KHW3_CpAQ6AEwAHoECAkQAQ#v=onepage&q=Tjung%20Tin%20Jan%2C&f=false Political Thinking of the Indonesian Chinese, 1900-1995]</ref> Sawise iku, ia dadi Wakil Ketua Pengadilan Negeri ing [[Pangkalpinang]].<ref name="Political Thinking of the Indonesian Chinese, 1900-1995"/><ref name="Kami Perkenalkan"/> Kajaba iku, ia uga dadi pengacara lan penasehat sekolah Tionghoa ing Pangkalpinang.<ref name="Kami Perkenalkan">[https://books.google.co.id/books?id=PTUrAQAAIAAJ ''Kami Perkenalkan'']. 1954. Jakarta: Kementerian Penerangan. halaman 133</ref> ing tahun 1949, piyambakipun njabat dados pimpinan cabang PT Bangka == Referensi == {{reflist}} [[Kategori:Alumni Universitas Leiden]] [[Kategori:Tionghoa-Indonésia]] [[Kategori:Tokoh Kapuloan Bangka Belitung]] [[Kategori:Tokoh saka Bangka]] [[Kategori:Tokoh saka Pangkalpinang]] [[Kategori:Tokoh Katulik Indonésia]] [[Kategori:Pulitikus Indonésia]] [[Kategori:Pulitikus Parté Katulik]] 9v5lbhouotogu7oix2mquu6liwzt83r 1747805 1747802 2026-04-28T03:06:17Z Pria solo2 72361 1747805 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Tjung Tin Jan, Kami Perkenalkan (1954), p133.jpg|jmpl|Tjung Tin Jan]] Mr. '''Tjung Tin Jan''' utawa '''Johanes Jani Arsadjaja''' ({{lahirmati|[[Bangka]]|9|2|1919||3|2|1994}})<ref>https://www.geni.com/people/Jani-Arsadjaja-Tjoeng-Tin-Jan/6000000007280731466</ref> yaiku pulitikus [[Tionghoa-Indonesia]]. Ia menika lulusan RHS ing [[Batavia]]<ref name="Peranakan idealis: dari Lie Eng Hok sampai Teguh Karya">[https://books.google.co.id/books?id=DGkJaHwRg0MC&pg=PA179&lpg=PA179&dq=Tjung+Tin+Jan,&source=bl&ots=IX9u2Z0S2R&sig=ACfU3U2frQ2FW4sko365-9eFZNYlM-i0Lg&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiPnrmhtPLkAhWKfn0KHW3_CpAQ6AEwAXoECAgQAQ#v=onepage&q=Tjung%20Tin%20Jan%2C&f=false Peranakan idealis: dari Lie Eng Hok sampai Teguh Karya]</ref> lan banjur kuwi Fakultas Hukum ing [[Universitas Leiden]].<ref name="Political Thinking of the Indonesian Chinese, 1900-1995">[https://books.google.co.id/books?id=SgWX7vf5vpsC&pg=PA155&lpg=PA155&dq=Tjung+Tin+Jan,&source=bl&ots=vn5VM_qEoR&sig=ACfU3U1ypCPU2yHo9irUsFeWXaFVVh58RA&hl=id&sa=X&ved=2ahUKEwiPnrmhtPLkAhWKfn0KHW3_CpAQ6AEwAHoECAkQAQ#v=onepage&q=Tjung%20Tin%20Jan%2C&f=false Political Thinking of the Indonesian Chinese, 1900-1995]</ref> Sawise iku, ia dadi Wakil Ketua Pengadilan Negeri ing [[Pangkalpinang]].<ref name="Political Thinking of the Indonesian Chinese, 1900-1995"/><ref name="Kami Perkenalkan"/> Kajaba iku, ia uga dadi pengacara lan penasehat sekolah Tionghoa ing Pangkalpinang.<ref name="Kami Perkenalkan">[https://books.google.co.id/books?id=PTUrAQAAIAAJ ''Kami Perkenalkan'']. 1954. Jakarta: Kementerian Penerangan. halaman 133</ref> ing tahun 1949, piyambakipun njabat dados pimpinan cabang PT Bangka. == Referensi == {{reflist}} [[Kategori:Alumni Universitas Leiden]] [[Kategori:Tionghoa-Indonésia]] [[Kategori:Tokoh Kapuloan Bangka Belitung]] [[Kategori:Tokoh saka Bangka]] [[Kategori:Tokoh saka Pangkalpinang]] [[Kategori:Tokoh Katulik Indonésia]] [[Kategori:Pulitikus Indonésia]] [[Kategori:Pulitikus Parté Katulik]] 0vyui8qgisvihytf19ydkru02vaqgnq Kabiskopan Tula 0 187731 1747810 1699506 2026-04-28T03:13:49Z ~2026-25750-89 72373 Wilayah greja iki dumunung ing Meksiko lan kalebu provinsi greja Hidalgo. 1747810 wikitext text/x-wiki {{Infobox diocese | jurisdiction = Kabiskopan<!-- Type of jurisdiction: i.e. Diocese or Archdiocese --> | name = Tula | latin = Dioecesis Tullanensis | local = Diócesis de Tula | image = TulaCathedral01.JPG | image_size = frameless | image_alt = | caption = Catedral de San José <!---- Locations ----> | country = Meksiko | metropolitan = [[Tula de Allende]] | territory = | province = [[Kabiskopan Agung Tulancingo|Provinsi Tulancingo]] | coordinates = <!-- Use {{coord}} --> <!---- Statistics ----> | area_sqmi = 3,201 | population = 1,287,000 | population_as_of = 2010 | catholics = 1,025,000<!-- Number of Catholics in the diocese --> | catholics_percent = 79.6 | parishes = 45 | churches = <!-- Number of churches in the diocese --> | congregations = <!-- Number of congregations in the diocese --> | schools = <!-- Number of church supported schools in the diocese --> | members = <!-- Number of members in the diocese --> <!---- Information ----> | denomination = [[Katulik Roma]] | rite = [[Ritus Roma]] | established = 27 Februari 1961 ({{age|1961|2|27}} taun kepungkur) | cathedral = [[Katedral Tula|Katedral Santo Yosef]] | cocathedral = | patron = | priests = <!-- Number of priests in the diocese --> <!---- Current leadership ----> | pope = {{Incumbent pope}} <!-- DO NOT CHANGE. This will update the Popes Automatically as they change --> | bishop = [[Juan Pedro Juárez Meléndez]] | metro_archbishop = [[Domingo Díaz Martínez]] | coadjutor = | auxiliary_bishops = | vicar_general = | emeritus_bishops = <!---- Map ----> | map = Roman Catholic Diocese of Tula in Mexico.jpg | map_alt = | map_caption = <!---- Website ----> | website = | footnotes = }} '''Kabiskopan Tula''' ({{lang-la|Dioecesis Tullanensis}}) (didegake ing 27 Februari 1961) yaiku kabiskopan suffragan saka [[Kabiskopan Agung Tulancingo]]. Kabiskopan kasebut menika suffragan saka [[Kabiskopan Agung México]] nganti 25 November 2006. Wilayah greja iki dumunung ing Meksiko lan kalebu provinsi greja Hidalgo. == Pimpinan == * [[José de Jesús Sahagún de la Parra]] (1961 - 1985) * [[José Trinidad Medel Pérez]] (1986 - 1993) * [[Octavio Villegas Aguilar]] (1994 - 2005) * [[Juan Pedro Juárez Meléndez]] (2006 - ) == Tahta Episkopal == * [[Tula, Hidalgo]] == Pranala njaba == * {{cite web|title = Diocese of Tula|work=Catholic-Hierarchy|url =http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dtula.html|accessdate=2007-02-10}} {{kabiskopan ing Meksiko}} [[Kategori:Kabiskopan ing Mèksiko|Tula]] dtbruh09wh9zznd7k655ood3h72uhhh Emban Sepetmadu 0 193301 1747672 1629077 2026-04-27T14:33:55Z ~2026-24839-00 72300 1747672 wikitext text/x-wiki '''Emban Sepetmadu''' iku abdidalem kraton, kang gaweyane ngladeni kabeh kabutuhane [[Ratu|ratu sesembahane]] lan kulawargane Sang Prabu. Wujude emban ayu lanyapan (mbranyak), busanane prasaja banget. Rambute digelung model gelung tekuk, sumpinge gubahan sorengpati. Nyothe [[golok]] ing lempeng kiwane, minangka gegamane sawanci-wanci ngadhepi bebaya. Kajaba kuwi, golok iku uga mujudake jangkepe busana nalika nindakake pakaryane minangka abdining ratu. Emban Sepetmadu mesthi diampingi [[Emban Wilaja]] sing rupane uga ayu, luruh (ndhingkluk). Kekarone ora bisa dipisahake. Ing ngendi papan, yen ana Emban Sepetmadu mesthi uga ana Emban Wilaja. Emban ayu 2 iki yen ing pagelaran wayang kulit mesthi metu dhisik dhewe, ing jejer sepisanan. Obahing awak nggambarake wis rampung pakaryane anggone nyawisake ubarampening upacara keprabon. Wayang Emban Sepetmadu iki kalebu wayang srambahan, tegese bisa disilih kanggo paraga liya sing ora ana wayange, kayata garwane pandhita ing pertapan, utawa kanggo nggambarake wanita desa sing watake kenes lan kendel, randha kembang/wulanjar (randha kang isih enom durung nduwe anak). == Kapethik Saking == Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. b1ray6cd741ybnid7zn5a5bjyg08mld 1747673 1747672 2026-04-27T14:34:45Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747673 wikitext text/x-wiki '''Emban Sepetmadu''' iku abdidalem kraton, kang gaweyane ngladeni kabeh kabutuhane [[Ratu|ratu sesembahane]] lan kulawargane Sang Prabu. Wujude emban ayu lanyapan (mbranyak), busanane prasaja banget. Rambute digelung model gelung tekuk, sumpinge gubahan sorengpati. Nyothe [[golok]] ing lempeng kiwane, minangka gegamane sawanci-wanci ngadhepi bebaya. Kajaba kuwi, golok iku uga mujudake jangkepe busana nalika nindakake pakaryane minangka abdining ratu. Emban Sepetmadu mesthi diampingi [[Emban Wilaja]] sing rupane uga ayu, luruh (ndhingkluk). Kekarone ora bisa dipisahake. Ing ngendi papan, yen ana Emban Sepetmadu mesthi uga ana Emban Wilaja. Emban ayu 2 iki yen ing pagelaran wayang kulit mesthi metu dhisik dhewe, ing jejer sepisanan. Obahing awak nggambarake wis rampung pakaryane anggone nyawisake ubarampening upacara keprabon. Wayang Emban Sepetmadu iki kalebu wayang srambahan, tegese bisa disilih kanggo paraga liya sing ora ana wayange, kayata garwane pandhita ing pertapan, utawa kanggo nggambarake wanita desa sing watake kenes lan kendel, randha kembang/wulanjar (randha kang isih enom durung nduwe anak). == Kapethik Saking == Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga wayang]] 2rxv7jur3xly6cbkeyx5if8ksmd9p64 1747674 1747673 2026-04-27T14:35:04Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747674 wikitext text/x-wiki '''Emban Sepetmadu''' iku abdidalem kraton, kang gaweyane ngladeni kabeh kabutuhane [[Ratu|ratu sesembahane]] lan kulawargane Sang Prabu. Wujude emban ayu lanyapan (mbranyak), busanane prasaja banget. Rambute digelung model gelung tekuk, sumpinge gubahan sorengpati. Nyothe [[golok]] ing lempeng kiwane, minangka gegamane sawanci-wanci ngadhepi bebaya. Kajaba kuwi, golok iku uga mujudake jangkepe busana nalika nindakake pakaryane minangka abdining ratu. Emban Sepetmadu mesthi diampingi [[Emban Wilaja]] sing rupane uga ayu, luruh (ndhingkluk). Kekarone ora bisa dipisahake. Ing ngendi papan, yen ana Emban Sepetmadu mesthi uga ana Emban Wilaja. Emban ayu 2 iki yen ing pagelaran wayang kulit mesthi metu dhisik dhewe, ing jejer sepisanan. Obahing awak nggambarake wis rampung pakaryane anggone nyawisake ubarampening upacara keprabon. Wayang Emban Sepetmadu iki kalebu wayang srambahan, tegese bisa disilih kanggo paraga liya sing ora ana wayange, kayata garwane pandhita ing pertapan, utawa kanggo nggambarake wanita desa sing watake kenes lan kendel, randha kembang/wulanjar (randha kang isih enom durung nduwe anak). == Kapethik Saking == Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] qhdwdx5ulhewsfi5hmccnqun04t9mcs 1747777 1747674 2026-04-27T21:28:29Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747777 wikitext text/x-wiki '''Emban Sepetmadu''' iku abdidalem kraton, kang gaweyane ngladeni kabeh kabutuhane [[Ratu|ratu sesembahane]] lan kulawargane Sang Prabu. Wujude emban ayu lanyapan (mbranyak), busanane prasaja banget. Rambute digelung model gelung tekuk, sumpinge gubahan sorengpati. Nyothe [[golok]] ing lempeng kiwane, minangka gegamane sawanci-wanci ngadhepi bebaya. Kajaba kuwi, golok iku uga mujudake jangkepe busana nalika nindakake pakaryane minangka abdining ratu. Emban Sepetmadu mesthi diampingi [[Emban Wilaja]] sing rupane uga ayu, luruh (ndhingkluk). Kekarone ora bisa dipisahake. Ing ngendi papan, yen ana Emban Sepetmadu mesthi uga ana Emban Wilaja. Emban ayu 2 iki yen ing pagelaran wayang kulit mesthi metu dhisik dhewe, ing jejer sepisanan. Obahing awak nggambarake wis rampung pakaryane anggone nyawisake ubarampening upacara keprabon. Wayang Emban Sepetmadu iki kalebu wayang srambahan, tegese bisa disilih kanggo paraga liya sing ora ana wayange, kayata garwane pandhita ing pertapan, utawa kanggo nggambarake wanita desa sing watake kenes lan kendel, randha kembang/wulanjar (randha kang isih enom durung nduwe anak). == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] bbhxvl9tyecdssqwc7txjg21jwq3uvr Prabu Danaraja 0 193381 1747658 1747226 2026-04-27T13:34:07Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Tokoh Ramayana]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747658 wikitext text/x-wiki {{noref}} '''Prabu Danaraja''' iku ratu ing negara [[Lokapala]]. Uga ajejuluk Prabu Danapati ya Prabu Wisrawana. Sang Prabu putrane [[Wisrawa|Resi Wisrawa]] lan [[Dewi Lokati]]. Patihe ana 2, yaiku [[Patih Banendra]] lan [[Patih Citracapa]]. [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] dsdyvjxra1t1nz5cytunly4h09q2hnm Resi Kowara 0 194074 1747664 1632244 2026-04-27T14:21:56Z ~2026-24839-00 72300 1747664 wikitext text/x-wiki '''Resi Kowara (Resi War)''' iku pandhita wuta, ramane [[Bambang Surawan]]. Garwane jeneng [[Endhang Aristi]], uga wuta. Nadyan kekarone wuta, nanging Bambang Surawan ora wuta. Bambang Surawan bekti banget marang wong tuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wong tuwane mesthi digawa, kanthi cara dipikul. Yen ing sawijining papan, entuk pangan, gage diaturake marang ibu bapake. Sawise wong tuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nganti sawetara Bambang Surawan ora enggal bali. Batine Resi Kowara wiwit tuwuh rasa was sumelang. Jebul bener pituture para pinisepuh kae: aja dhemen was-was, mundhak nemahi tiwas. Bambang Surawan bali wis wujud layon. Dipanggul dening ratu mudha saka negara [[Ayodhya|Ayodya]] kang jejuluke [[Prabu Dasarata]]. Digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore [[Wit Ringin|wit ringin]], cecaketan klawan garwane. "Iki lha kok ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nilik carane masrahake impes banyu kang bedha, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. "Kowe sapa? Enggal ngakua. Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. Sang Prabu pinuju bedhag pikat. Saka kadohan mireng swarane gajah lagi ngombe ing sendhang. Nuli dilepasi jemparing. Nanging sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul Bambang Surawan. "Apa lupute anakku kok nganti kowe tega mateni anakku? Yen ngono, patenana sisan aku iki. Kaya wis ora ana gunane aku urip ing jagad iki." ngendikane Resi Kowara. "Sang Resi, aku ora njarag mateni. Kanggo nebus kaluputanku, nyawane putramu bakal dakijoli nganggo wilanganing arta lan mas picis rajabrana." Resi Kowara sanalika duka yayah sinipi, "Apa?! Nyawane anakku bakal kokijoli nganggo petungane dhuwit lan mas-masan?! Pancen landhep dhengkul perasaanmu! Kowe ayake ora bisa ngrasakake rumaketing tali katresnan antarane wong tuwa marang anake. Yen supaya kowe bisa ngrasakake, kudu ngalami dhewe. Muga-muga kowe besuk ngalami kaya sing dakrasakake iki. Lara atimu, sewu susah dadi siji, amarga ditinggalake anak sing dadi gegantilaning atimu. Kang wasanane dadi jalaran pêcating nyawamu!" Sawise purna pangandikane, Resi Kowara lan garwane seda bebarengan. "Dhuh Sang Resi, jabelen pangandikamu kuwi..." panyuwune Prabu Dasarata. Panyuwunan sing tanpa guna, awit Resi Kowara wis seda bebarengan karo garwane. == Kapethik saking == Mulyantara. 2019. Majalah ''Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang).Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. be31wort82xx62lcjsl3paylzr9x36k 1747666 1747664 2026-04-27T14:23:48Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Tokoh Ramayana]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747666 wikitext text/x-wiki '''Resi Kowara (Resi War)''' iku pandhita wuta, ramane [[Bambang Surawan]]. Garwane jeneng [[Endhang Aristi]], uga wuta. Nadyan kekarone wuta, nanging Bambang Surawan ora wuta. Bambang Surawan bekti banget marang wong tuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wong tuwane mesthi digawa, kanthi cara dipikul. Yen ing sawijining papan, entuk pangan, gage diaturake marang ibu bapake. Sawise wong tuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nganti sawetara Bambang Surawan ora enggal bali. Batine Resi Kowara wiwit tuwuh rasa was sumelang. Jebul bener pituture para pinisepuh kae: aja dhemen was-was, mundhak nemahi tiwas. Bambang Surawan bali wis wujud layon. Dipanggul dening ratu mudha saka negara [[Ayodhya|Ayodya]] kang jejuluke [[Prabu Dasarata]]. Digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore [[Wit Ringin|wit ringin]], cecaketan klawan garwane. "Iki lha kok ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nilik carane masrahake impes banyu kang bedha, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. "Kowe sapa? Enggal ngakua. Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. Sang Prabu pinuju bedhag pikat. Saka kadohan mireng swarane gajah lagi ngombe ing sendhang. Nuli dilepasi jemparing. Nanging sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul Bambang Surawan. "Apa lupute anakku kok nganti kowe tega mateni anakku? Yen ngono, patenana sisan aku iki. Kaya wis ora ana gunane aku urip ing jagad iki." ngendikane Resi Kowara. "Sang Resi, aku ora njarag mateni. Kanggo nebus kaluputanku, nyawane putramu bakal dakijoli nganggo wilanganing arta lan mas picis rajabrana." Resi Kowara sanalika duka yayah sinipi, "Apa?! Nyawane anakku bakal kokijoli nganggo petungane dhuwit lan mas-masan?! Pancen landhep dhengkul perasaanmu! Kowe ayake ora bisa ngrasakake rumaketing tali katresnan antarane wong tuwa marang anake. Yen supaya kowe bisa ngrasakake, kudu ngalami dhewe. Muga-muga kowe besuk ngalami kaya sing dakrasakake iki. Lara atimu, sewu susah dadi siji, amarga ditinggalake anak sing dadi gegantilaning atimu. Kang wasanane dadi jalaran pêcating nyawamu!" Sawise purna pangandikane, Resi Kowara lan garwane seda bebarengan. "Dhuh Sang Resi, jabelen pangandikamu kuwi..." panyuwune Prabu Dasarata. Panyuwunan sing tanpa guna, awit Resi Kowara wis seda bebarengan karo garwane. == Kapethik saking == Mulyantara. 2019. Majalah ''Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang).Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Tokoh Ramayana]] 3zraekeny2tk07hmy1a4kn7ma292ukb 1747667 1747666 2026-04-27T14:24:05Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747667 wikitext text/x-wiki '''Resi Kowara (Resi War)''' iku pandhita wuta, ramane [[Bambang Surawan]]. Garwane jeneng [[Endhang Aristi]], uga wuta. Nadyan kekarone wuta, nanging Bambang Surawan ora wuta. Bambang Surawan bekti banget marang wong tuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wong tuwane mesthi digawa, kanthi cara dipikul. Yen ing sawijining papan, entuk pangan, gage diaturake marang ibu bapake. Sawise wong tuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nganti sawetara Bambang Surawan ora enggal bali. Batine Resi Kowara wiwit tuwuh rasa was sumelang. Jebul bener pituture para pinisepuh kae: aja dhemen was-was, mundhak nemahi tiwas. Bambang Surawan bali wis wujud layon. Dipanggul dening ratu mudha saka negara [[Ayodhya|Ayodya]] kang jejuluke [[Prabu Dasarata]]. Digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore [[Wit Ringin|wit ringin]], cecaketan klawan garwane. "Iki lha kok ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nilik carane masrahake impes banyu kang bedha, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. "Kowe sapa? Enggal ngakua. Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. Sang Prabu pinuju bedhag pikat. Saka kadohan mireng swarane gajah lagi ngombe ing sendhang. Nuli dilepasi jemparing. Nanging sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul Bambang Surawan. "Apa lupute anakku kok nganti kowe tega mateni anakku? Yen ngono, patenana sisan aku iki. Kaya wis ora ana gunane aku urip ing jagad iki." ngendikane Resi Kowara. "Sang Resi, aku ora njarag mateni. Kanggo nebus kaluputanku, nyawane putramu bakal dakijoli nganggo wilanganing arta lan mas picis rajabrana." Resi Kowara sanalika duka yayah sinipi, "Apa?! Nyawane anakku bakal kokijoli nganggo petungane dhuwit lan mas-masan?! Pancen landhep dhengkul perasaanmu! Kowe ayake ora bisa ngrasakake rumaketing tali katresnan antarane wong tuwa marang anake. Yen supaya kowe bisa ngrasakake, kudu ngalami dhewe. Muga-muga kowe besuk ngalami kaya sing dakrasakake iki. Lara atimu, sewu susah dadi siji, amarga ditinggalake anak sing dadi gegantilaning atimu. Kang wasanane dadi jalaran pêcating nyawamu!" Sawise purna pangandikane, Resi Kowara lan garwane seda bebarengan. "Dhuh Sang Resi, jabelen pangandikamu kuwi..." panyuwune Prabu Dasarata. Panyuwunan sing tanpa guna, awit Resi Kowara wis seda bebarengan karo garwane. == Kapethik saking == Mulyantara. 2019. Majalah ''Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang).Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] kl05say6it4kyzsl3m70rlxaamjqkci 1747668 1747667 2026-04-27T14:24:23Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747668 wikitext text/x-wiki '''Resi Kowara (Resi War)''' iku pandhita wuta, ramane [[Bambang Surawan]]. Garwane jeneng [[Endhang Aristi]], uga wuta. Nadyan kekarone wuta, nanging Bambang Surawan ora wuta. Bambang Surawan bekti banget marang wong tuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wong tuwane mesthi digawa, kanthi cara dipikul. Yen ing sawijining papan, entuk pangan, gage diaturake marang ibu bapake. Sawise wong tuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nganti sawetara Bambang Surawan ora enggal bali. Batine Resi Kowara wiwit tuwuh rasa was sumelang. Jebul bener pituture para pinisepuh kae: aja dhemen was-was, mundhak nemahi tiwas. Bambang Surawan bali wis wujud layon. Dipanggul dening ratu mudha saka negara [[Ayodhya|Ayodya]] kang jejuluke [[Prabu Dasarata]]. Digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore [[Wit Ringin|wit ringin]], cecaketan klawan garwane. "Iki lha kok ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nilik carane masrahake impes banyu kang bedha, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. "Kowe sapa? Enggal ngakua. Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. Sang Prabu pinuju bedhag pikat. Saka kadohan mireng swarane gajah lagi ngombe ing sendhang. Nuli dilepasi jemparing. Nanging sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul Bambang Surawan. "Apa lupute anakku kok nganti kowe tega mateni anakku? Yen ngono, patenana sisan aku iki. Kaya wis ora ana gunane aku urip ing jagad iki." ngendikane Resi Kowara. "Sang Resi, aku ora njarag mateni. Kanggo nebus kaluputanku, nyawane putramu bakal dakijoli nganggo wilanganing arta lan mas picis rajabrana." Resi Kowara sanalika duka yayah sinipi, "Apa?! Nyawane anakku bakal kokijoli nganggo petungane dhuwit lan mas-masan?! Pancen landhep dhengkul perasaanmu! Kowe ayake ora bisa ngrasakake rumaketing tali katresnan antarane wong tuwa marang anake. Yen supaya kowe bisa ngrasakake, kudu ngalami dhewe. Muga-muga kowe besuk ngalami kaya sing dakrasakake iki. Lara atimu, sewu susah dadi siji, amarga ditinggalake anak sing dadi gegantilaning atimu. Kang wasanane dadi jalaran pêcating nyawamu!" Sawise purna pangandikane, Resi Kowara lan garwane seda bebarengan. "Dhuh Sang Resi, jabelen pangandikamu kuwi..." panyuwune Prabu Dasarata. Panyuwunan sing tanpa guna, awit Resi Kowara wis seda bebarengan karo garwane. == Kapethik saking == Mulyantara. 2019. Majalah ''Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang).Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] k8pq9m4uocm6oya2nybgi266obpe5hs 1747779 1747668 2026-04-27T21:29:03Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747779 wikitext text/x-wiki '''Resi Kowara (Resi War)''' iku pandhita wuta, ramane [[Bambang Surawan]]. Garwane jeneng [[Endhang Aristi]], uga wuta. Nadyan kekarone wuta, nanging Bambang Surawan ora wuta. Bambang Surawan bekti banget marang wong tuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wong tuwane mesthi digawa, kanthi cara dipikul. Yen ing sawijining papan, entuk pangan, gage diaturake marang ibu bapake. Sawise wong tuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nganti sawetara Bambang Surawan ora enggal bali. Batine Resi Kowara wiwit tuwuh rasa was sumelang. Jebul bener pituture para pinisepuh kae: aja dhemen was-was, mundhak nemahi tiwas. Bambang Surawan bali wis wujud layon. Dipanggul dening ratu mudha saka negara [[Ayodhya|Ayodya]] kang jejuluke [[Prabu Dasarata]]. Digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore [[Wit Ringin|wit ringin]], cecaketan klawan garwane. "Iki lha kok ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nilik carane masrahake impes banyu kang bedha, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. "Kowe sapa? Enggal ngakua. Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. Sang Prabu pinuju bedhag pikat. Saka kadohan mireng swarane gajah lagi ngombe ing sendhang. Nuli dilepasi jemparing. Nanging sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul Bambang Surawan. "Apa lupute anakku kok nganti kowe tega mateni anakku? Yen ngono, patenana sisan aku iki. Kaya wis ora ana gunane aku urip ing jagad iki." ngendikane Resi Kowara. "Sang Resi, aku ora njarag mateni. Kanggo nebus kaluputanku, nyawane putramu bakal dakijoli nganggo wilanganing arta lan mas picis rajabrana." Resi Kowara sanalika duka yayah sinipi, "Apa?! Nyawane anakku bakal kokijoli nganggo petungane dhuwit lan mas-masan?! Pancen landhep dhengkul perasaanmu! Kowe ayake ora bisa ngrasakake rumaketing tali katresnan antarane wong tuwa marang anake. Yen supaya kowe bisa ngrasakake, kudu ngalami dhewe. Muga-muga kowe besuk ngalami kaya sing dakrasakake iki. Lara atimu, sewu susah dadi siji, amarga ditinggalake anak sing dadi gegantilaning atimu. Kang wasanane dadi jalaran pêcating nyawamu!" Sawise purna pangandikane, Resi Kowara lan garwane seda bebarengan. "Dhuh Sang Resi, jabelen pangandikamu kuwi..." panyuwune Prabu Dasarata. Panyuwunan sing tanpa guna, awit Resi Kowara wis seda bebarengan karo garwane. == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] ihtyfv7g1k3k5xatw6xy0q6ga01jry7 Adipati Kahana 0 195841 1747646 1673473 2026-04-27T13:16:29Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Mahabharata]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747646 wikitext text/x-wiki '''Adipati Kahana''' iku adipati ing [[Kadipaten Tunggarana]]. Kadipaten iki mujudake negara cilik, kikis (tapel wates, perbatasan) antarane Negara Pringgandani lan Trajutrisna. Wiwit kuna, Kadipaten Tunggarana kalebu jajahaning Negara Pringgandani. Nanging nalika [[Bomanarakasura|Prabu Sitija]] jumeneng ratu, Kadipaten Tunggarana didhaku kelebu wilayah Trajutrisna. Saben taun kudu asok bulu bekti (pametu, wulu wetu, pisungsung marang ratu) marang Kraton Trajutrisna. Yen ora manut, bakal diperangi. Amarga rumangsa ora bakal menang sarta ngeman rusaking kawula, pamundhute Prabu Sitija iku disaguhi, nadyan batine cengkah, ora sarujuk. Adipati Kahana banjur sowan ing Kraton Pringgandani. Bab iku diaturake marang [[Gatotkaca|Prabu Kacanagara]] (Gatotkaca). Sang Prabu banjur nyuwun pirsa marang [[Kala Sumberkatong]], buta sing paling tuwa ing Pringgandani. Duking nguni parampara (juru rembug, penasihat) nalika jaman pamaréntahane [[Trembaka|Prabu Tremboko]]. Kepriye mungguh sanyatane, Tunggarana iku kalebu wilayah ngendi? Manut katrangane Kala Sumberkatong, wiwit mbiyen mula Tunggarana iku klebu wilayah Negara Pringgandani. Biyen isih wujud alas blegedhegan (alas gung liwang-liwung), akeh [[Jati (tanduran)|wit jati]]. Sasedane Prabu Tremboko, [[Arimba|Prabu Arimba]] kang gumanti jumeneng ratu ing Pringgadani. Kadipaten Tunggarana lagi ana, lan Adipati Kahana dipercaya nyekel panguwasa ing kadipaten iku. Mula, yen Ratu Trajutrisna ngaku-ngaku Tunggarana kalebu wilayahe, iku mung waton ngucap, tanpa nganggo dhasar. Prabu Kacanagara kudu wani ngukuhi. Paribasan sadumuk bathuk sanyari bumi, kudu ditohi pati. Prabu Kacanagara banjur paring dhawuh marang [[Patih Prabakesa]] supaya ngerigake wadyabala buta Pringgadani, pacak baris ing Tunggarana. Rehne wis setaun Adipati Kahana ora sowan lan ora nyowanake bulu bekti, Prabu Sitija utusan [[Patih Pancatnyana]] supaya nyidikake kahanan ing Kadipaten Tunggarana. Ketemune patih rong negara, padha-padha nggegegi benere dhewe. Wekasan dadi bandayuda. Patih Pancatnyana kalah, banjur bali ing negarane. Wadul marang Prabu Sitija, yen Kadipaten Tunggarana dijegi mungsuh. Prabu Sitija sigra mepak wadyabala, terus budhal menyang Tunggarana. Tekan Tunggarana, sulaya karo Patih Prabakesa, banjur dadi perang ramé. Patih Prabakesa kalah, amarga Prabu Sitija darbe aji Pancasona Bumi. Saben mati bisa urip manèh. Semono uga wadyabala Pringgadani, bisa dikalahake dening [[Ditya Kala Maudara]], [[Ancakogra]], [[Sinundha]], [[Yayahgriwa]], lan [[Kala Jaga-jaga]]. Patih Prabakesa lan wadyabalane bali ing Pringgandani. Munjuk atur marang ratu sesembahane yen perange mungsuh Prabu Sitija kalah. Awit Sitija tuhu sekti mandraguna, kalis ing pati. Prabu Kacanagara kebrongot penggalihe, banjur mabur menyang Tunggarana. Prabu Sitija diaturi ninggalake Kadipaten Tunggarana, awit iku wilayah Pringgadani wiwit jaman mbiyèn. Nanging Prabu Sitija ora kersa. Pawadane: Tunggarana kalebu wilayah Trajutrisna. Sulayaning rembug dadi perang tandhing rame. Kekarone padha-padha sektine, lan padha-padha nate dijedhi (dijenang) ing [[Kawah Candradimuka]]. Nganti pirang-pirang dina anggone perang tandhing, parandene ora ana sing katon menang lan kalah. Wasana disapih dening [[Kresna|Prabu Kresna]]. Prabu Sitija ora dikeparengake ngumbar angkara murka. Prakara iki sing bener Gathutkaca. Awit wiwit biyen mula, Tunggarana iku kalebu wilayah Pringgadani. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] smupcc0kjkoog4bzhao3l2v8i07zgq7 1747647 1747646 2026-04-27T13:16:51Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747647 wikitext text/x-wiki '''Adipati Kahana''' iku adipati ing [[Kadipaten Tunggarana]]. Kadipaten iki mujudake negara cilik, kikis (tapel wates, perbatasan) antarane Negara Pringgandani lan Trajutrisna. Wiwit kuna, Kadipaten Tunggarana kalebu jajahaning Negara Pringgandani. Nanging nalika [[Bomanarakasura|Prabu Sitija]] jumeneng ratu, Kadipaten Tunggarana didhaku kelebu wilayah Trajutrisna. Saben taun kudu asok bulu bekti (pametu, wulu wetu, pisungsung marang ratu) marang Kraton Trajutrisna. Yen ora manut, bakal diperangi. Amarga rumangsa ora bakal menang sarta ngeman rusaking kawula, pamundhute Prabu Sitija iku disaguhi, nadyan batine cengkah, ora sarujuk. Adipati Kahana banjur sowan ing Kraton Pringgandani. Bab iku diaturake marang [[Gatotkaca|Prabu Kacanagara]] (Gatotkaca). Sang Prabu banjur nyuwun pirsa marang [[Kala Sumberkatong]], buta sing paling tuwa ing Pringgandani. Duking nguni parampara (juru rembug, penasihat) nalika jaman pamaréntahane [[Trembaka|Prabu Tremboko]]. Kepriye mungguh sanyatane, Tunggarana iku kalebu wilayah ngendi? Manut katrangane Kala Sumberkatong, wiwit mbiyen mula Tunggarana iku klebu wilayah Negara Pringgandani. Biyen isih wujud alas blegedhegan (alas gung liwang-liwung), akeh [[Jati (tanduran)|wit jati]]. Sasedane Prabu Tremboko, [[Arimba|Prabu Arimba]] kang gumanti jumeneng ratu ing Pringgadani. Kadipaten Tunggarana lagi ana, lan Adipati Kahana dipercaya nyekel panguwasa ing kadipaten iku. Mula, yen Ratu Trajutrisna ngaku-ngaku Tunggarana kalebu wilayahe, iku mung waton ngucap, tanpa nganggo dhasar. Prabu Kacanagara kudu wani ngukuhi. Paribasan sadumuk bathuk sanyari bumi, kudu ditohi pati. Prabu Kacanagara banjur paring dhawuh marang [[Patih Prabakesa]] supaya ngerigake wadyabala buta Pringgadani, pacak baris ing Tunggarana. Rehne wis setaun Adipati Kahana ora sowan lan ora nyowanake bulu bekti, Prabu Sitija utusan [[Patih Pancatnyana]] supaya nyidikake kahanan ing Kadipaten Tunggarana. Ketemune patih rong negara, padha-padha nggegegi benere dhewe. Wekasan dadi bandayuda. Patih Pancatnyana kalah, banjur bali ing negarane. Wadul marang Prabu Sitija, yen Kadipaten Tunggarana dijegi mungsuh. Prabu Sitija sigra mepak wadyabala, terus budhal menyang Tunggarana. Tekan Tunggarana, sulaya karo Patih Prabakesa, banjur dadi perang ramé. Patih Prabakesa kalah, amarga Prabu Sitija darbe aji Pancasona Bumi. Saben mati bisa urip manèh. Semono uga wadyabala Pringgadani, bisa dikalahake dening [[Ditya Kala Maudara]], [[Ancakogra]], [[Sinundha]], [[Yayahgriwa]], lan [[Kala Jaga-jaga]]. Patih Prabakesa lan wadyabalane bali ing Pringgandani. Munjuk atur marang ratu sesembahane yen perange mungsuh Prabu Sitija kalah. Awit Sitija tuhu sekti mandraguna, kalis ing pati. Prabu Kacanagara kebrongot penggalihe, banjur mabur menyang Tunggarana. Prabu Sitija diaturi ninggalake Kadipaten Tunggarana, awit iku wilayah Pringgadani wiwit jaman mbiyèn. Nanging Prabu Sitija ora kersa. Pawadane: Tunggarana kalebu wilayah Trajutrisna. Sulayaning rembug dadi perang tandhing rame. Kekarone padha-padha sektine, lan padha-padha nate dijedhi (dijenang) ing [[Kawah Candradimuka]]. Nganti pirang-pirang dina anggone perang tandhing, parandene ora ana sing katon menang lan kalah. Wasana disapih dening [[Kresna|Prabu Kresna]]. Prabu Sitija ora dikeparengake ngumbar angkara murka. Prakara iki sing bener Gathutkaca. Awit wiwit biyen mula, Tunggarana iku kalebu wilayah Pringgadani. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] iyewv5fg51m9uxownda36z8qbglai3b 1747648 1747647 2026-04-27T13:17:08Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747648 wikitext text/x-wiki '''Adipati Kahana''' iku adipati ing [[Kadipaten Tunggarana]]. Kadipaten iki mujudake negara cilik, kikis (tapel wates, perbatasan) antarane Negara Pringgandani lan Trajutrisna. Wiwit kuna, Kadipaten Tunggarana kalebu jajahaning Negara Pringgandani. Nanging nalika [[Bomanarakasura|Prabu Sitija]] jumeneng ratu, Kadipaten Tunggarana didhaku kelebu wilayah Trajutrisna. Saben taun kudu asok bulu bekti (pametu, wulu wetu, pisungsung marang ratu) marang Kraton Trajutrisna. Yen ora manut, bakal diperangi. Amarga rumangsa ora bakal menang sarta ngeman rusaking kawula, pamundhute Prabu Sitija iku disaguhi, nadyan batine cengkah, ora sarujuk. Adipati Kahana banjur sowan ing Kraton Pringgandani. Bab iku diaturake marang [[Gatotkaca|Prabu Kacanagara]] (Gatotkaca). Sang Prabu banjur nyuwun pirsa marang [[Kala Sumberkatong]], buta sing paling tuwa ing Pringgandani. Duking nguni parampara (juru rembug, penasihat) nalika jaman pamaréntahane [[Trembaka|Prabu Tremboko]]. Kepriye mungguh sanyatane, Tunggarana iku kalebu wilayah ngendi? Manut katrangane Kala Sumberkatong, wiwit mbiyen mula Tunggarana iku klebu wilayah Negara Pringgandani. Biyen isih wujud alas blegedhegan (alas gung liwang-liwung), akeh [[Jati (tanduran)|wit jati]]. Sasedane Prabu Tremboko, [[Arimba|Prabu Arimba]] kang gumanti jumeneng ratu ing Pringgadani. Kadipaten Tunggarana lagi ana, lan Adipati Kahana dipercaya nyekel panguwasa ing kadipaten iku. Mula, yen Ratu Trajutrisna ngaku-ngaku Tunggarana kalebu wilayahe, iku mung waton ngucap, tanpa nganggo dhasar. Prabu Kacanagara kudu wani ngukuhi. Paribasan sadumuk bathuk sanyari bumi, kudu ditohi pati. Prabu Kacanagara banjur paring dhawuh marang [[Patih Prabakesa]] supaya ngerigake wadyabala buta Pringgadani, pacak baris ing Tunggarana. Rehne wis setaun Adipati Kahana ora sowan lan ora nyowanake bulu bekti, Prabu Sitija utusan [[Patih Pancatnyana]] supaya nyidikake kahanan ing Kadipaten Tunggarana. Ketemune patih rong negara, padha-padha nggegegi benere dhewe. Wekasan dadi bandayuda. Patih Pancatnyana kalah, banjur bali ing negarane. Wadul marang Prabu Sitija, yen Kadipaten Tunggarana dijegi mungsuh. Prabu Sitija sigra mepak wadyabala, terus budhal menyang Tunggarana. Tekan Tunggarana, sulaya karo Patih Prabakesa, banjur dadi perang ramé. Patih Prabakesa kalah, amarga Prabu Sitija darbe aji Pancasona Bumi. Saben mati bisa urip manèh. Semono uga wadyabala Pringgadani, bisa dikalahake dening [[Ditya Kala Maudara]], [[Ancakogra]], [[Sinundha]], [[Yayahgriwa]], lan [[Kala Jaga-jaga]]. Patih Prabakesa lan wadyabalane bali ing Pringgandani. Munjuk atur marang ratu sesembahane yen perange mungsuh Prabu Sitija kalah. Awit Sitija tuhu sekti mandraguna, kalis ing pati. Prabu Kacanagara kebrongot penggalihe, banjur mabur menyang Tunggarana. Prabu Sitija diaturi ninggalake Kadipaten Tunggarana, awit iku wilayah Pringgadani wiwit jaman mbiyèn. Nanging Prabu Sitija ora kersa. Pawadane: Tunggarana kalebu wilayah Trajutrisna. Sulayaning rembug dadi perang tandhing rame. Kekarone padha-padha sektine, lan padha-padha nate dijedhi (dijenang) ing [[Kawah Candradimuka]]. Nganti pirang-pirang dina anggone perang tandhing, parandene ora ana sing katon menang lan kalah. Wasana disapih dening [[Kresna|Prabu Kresna]]. Prabu Sitija ora dikeparengake ngumbar angkara murka. Prakara iki sing bener Gathutkaca. Awit wiwit biyen mula, Tunggarana iku kalebu wilayah Pringgadani. [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] 30x0lom5fdkc5nog2yiqfeylzhcbk4a Pratélan Mantri Parikubeng Indonésia 0 197841 1747662 1731420 2026-04-27T14:08:41Z ~2026-16283-89 71745 1747662 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Logo Kementerian Lingkungan Hidup - Badan Pengendalian Lingkungan Hidup (2024).png|150px|right]] Ing ngisor iki pratélan Mantri Parikubeng Indonésia. {| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" {{prettytable}} |- style="background-color:#cfc;" !No !Foto !Jeneng ! Kabinèt !Wiwit !Nganti !Katrangan |- |1 |[[Barkas:Emil Salim - Fourth Development Cabinet.jpg|100px]] |'''[[Emil Salim]]''' |[[Kabinèt Pangyasa III|Pangyasa III]] | 29 Maret 1978 | 11 Maret 1983 | {{efn|Nganti jeneng dadi '''Mantri Nagara Pengawasan Pangyasa lan Parikubeng''' (Meneg PPLH)<ref>{{cite web |url=http://www.menlh.go.id/emil-salim/ |title=Profil Menteri: Emil Salim |publisher=Kementerian Lingkungan Hidup dan Kehutanan Republik Indonésia|access-date=1 Fèbruari 2017 |quote= }}{{Pranala mati|date=Maret 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} |- |colspan=3 rowspan=2 style="font-size: 90%|Gabung Mantri Nagara Padunung lan Parikubeng | [[Kabinèt Pangyasa IV|Pangyasa IV]] | 19 Maret 1983 | 11 Maret 1988 |{{efn|Nganti jeneng dadi '''Mantri Nagara Padunung lan Parikubeng''' (Meneg KLH)}} |- | [[Kabinèt Pangyasa V|Pangyasa V]] | 21 Maret 1988 | 16 Maret 1993 | {{refn|group=Ket.|name=Bapedal}} |- | 2 | [[Barkas:Sarwono Kusumaatmadja.jpg|100px]] | '''[[Sarwono Kusumaatmadja]]''' | [[Kabinèt Pangyasa VI|Pangyasa VI]] | 17 Maret 1993 | 14 Maret 1998 | {{efn|Nganti jeneng dadi '''Mantri Nagara Parikubeng''' (Meneg LH)<ref>{{cite web |url=http://www.menlh.go.id/ir-sarwono-kusumaatmadja/ |title=Profil Menteri: Sarwono Kusumaatmadja |publisher=Kementerian Lingkungan Hidup dan Kehutanan Republik Indonésia|access-date=1 Fèbruari 2017 |quote= |archive-date=2018-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161737/http://www.menlh.go.id/ir-sarwono-kusumaatmadja/}}</ref>}}{{refn|group=Ket.|name=Bapedal|Merangkap sebagai Kepala [[Badan Pengendalian Dampak Lingkungan]]}} |- | 3 | [[Barkas:Kabinet_juwono-s.jpg|100px]] | '''[[Juwono Sudarsono]]''' | [[Kabinèt Pangyasa VII|Pangyasa VII]] | 16 Maret 1998 | 21 Mèi 1998 | <ref>{{cite web |url=http://www.menlh.go.id/juwono-sudarsono/ |title=Profil Menteri: Juwono Soedarsono |publisher=Kementerian Lingkungan Hidup dan Kehutanan Republik Indonésia |access-date=1 Fèbruari 2017 |quote= }}{{Pranala mati|date=Maret 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{refn|group=Ket.|name=Bapedal}} |- | 4 | [[Barkas:Panangian-Siregar.jpg|100px]] | '''Panangian Siregar''' | [[Kabinèt Reformasi Pangyasa|Reformasi Pangyasa]] | 23 Mèi 1998 | 20 Oktober 1999 | {{refn|group=Ket.|name=Bapedal}} |- | 5 | [[Barkas:KPN Alexander Sonny Keraf.png|100px]] | '''Sonny Keraf''' | [[Kabinèt Persatuan Nasional|Persatuan Nasional]] | 29 Oktober 1999 | 23 Juli 2001 | {{refn|group=Ket.|name=Bapedal}} |- | 6 | [[Barkas:Nabiel Makarim, Menteri Negara Lingkungan Hidup (2001).jpg|100px]] | '''[[Nabiel Makarim]]''' | [[Kabinèt Gotong Royong|Gotong Royong]] | 10 Agustus 2001 | 20 Oktober 2004 | {{refn|group=Ket.|name=Bapedal}} |- | 7 | [[Barkas:KIB Rachmat Witoelar.jpg|100px]] | '''[[Rachmat Witoelar]]''' | [[Kabinèt Indonésia Bersatu|Indonésia Bersatu]] | 21 Oktober 2004 | 20 Oktober 2009 | |- | 8 | [[Barkas:Gusti Muhammad Hatta, 2011.jpg|100px]] | '''[[Gusti Muhammad Hatta]]''' |rowspan=2| [[Kabinèt Indonésia Bersatu II|Indonésia Bersatu II]] | 22 Oktober 2009 | 19 Oktober 2011 |{{efn|name=MenLH|Nganti jeneng dadi '''Mantri Parikubeng'''}} |- | 9 |[[Barkas:KIBII Balthasar Kambuaya.jpg|100px]] | '''Balthasar Kambuaya''' | 19 Oktober 2011 | 20 Oktober 2014 | |- |- |rowspan=2| 10 |rowspan=2|[[Barkas:KIM Siti Nurbaya Bakar.jpg|100px]] |rowspan=2|'''Siti Nurbaya Bakar''' | [[Kabinèt Kerja (2014–2019)|Kerja]] | 27 Oktober 2014 | 20 Oktober 2014 | {{efn|Nganti jeneng dadi ''' Mantri Parikubeng lan Wanawidya'''}} |- | [[Kabinèt Indonésia Munggah|Indonésia Munggah]] | 23 Oktober 2019 | 20 Oktober 2024 | |- | 11 |[[Barkas:Hanif Faisol Nurofiq, Menteri Lingkungan Hidup (2024) (cropped).jpg|100px]] | '''Hanif Faisol Nurofiq''' |rowspan=2|[[Kabinèt Abang Putih|Abang Putih]] |27 April 2026 | ''Saiki'' |{{efn|name=MenLH}}{{refn|group=Ket.|Merangkap jabatan sebagai Kepala Badan Pengendalian Lingkungan Hidup}}<ref name="GabungPAN">{{cite news|url=https://news.detik.com/berita/d-7695301/zulhas-pamer-9-pengurus-pan-di-kabinet-merah-putih-prabowo|title=Zulhas Pamer 9 Pengurus PAN di Kabinet Merah Putih Prabowo|date=19 Dhésèmber 2024|access-date=20 Dhésèmber 2024|work=detik.com}}{{Pranala mati|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |- |12 |[[Barkas:Jumhur Hidayat, Menteri Lingkungan Hidup (2026) (cropped).png|100px]] |'''Jumhur Hidayat''' |27 April 2026 |''Petahana'' |<ref>{{cite news|url=https://news.detik.com/berita/d-8463518/reshuffle-kabinet-ini-daftar-lengkap-pejabat-yang-dilantik-prabowo|title=Reshuffle Kabinet, Ini Daftar Lengkap Pejabat yang Dilantik Prabowo|work=detiknews|date=27 April 2026|access-date=27 April 2026}}</ref> |} ;Jeneng {{notelist}} ;Katrangan {{reflist|group="Ket."}} ==Referensi== {{reflist}} == Uga delengen == * [[Pratélan kabinèt Indonésia]] * [[Kanayakan Parikubeng Indonésia]] {{Mantri Indonésia}} lpye13k9me0buem7v1soneir9fi5cuj The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim 0 197996 1747773 1735337 2026-04-27T21:22:25Z Meursault2004 3 /* Pranala njaba */ 1747773 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = The Lord of the Rings:<br>The War of the Rohirrim | image = | caption = Logo | director = [[Kenji Kamiyama]] | screenplay = {{Plainlist| * Jeffrey Addiss * Will Matthews * Phoebe Gittins * Arty Papageorgiou }} | story = {{Plainlist| * Jeffrey Addiss * Will Matthews * [[Philippa Boyens]] }} | based_on = {{Based on|Characters created|[[J. R. R. Tolkien]]}} | producer = {{Plainlist| * Philippa Boyens * Jason DeMarco * Joseph Chou }} | starring = {{Plainlist|<!-- CAST ORDER PER ONSCREEN MAIN CREDITS --> * [[Brian Cox (actor)|Brian Cox]] * Gaia Wise * [[Luke Pasqualino]] * Laurence Ubong Williams * [[Lorraine Ashbourne]] * [[Miranda Otto]] }} | cinematography = | editing = Tsuyoshi Sadamatsu | music = Stephen Gallagher | studio = {{Plainlist| * [[New Line Cinema]] * [[Warner Bros. Animation]] * [[Sola Entertainment]] * [[WingNut Films]] * Domain Entertainment }} | distributor = [[Warner Bros. Pictures]] | released = {{Film date|2024|12|3}} | runtime = 134 menit<ref name="BBFC"/> | country = {{Plainlist| * Niu Sélan * Jepang * Amérika Sarékat }} | language = basa Inggris | budget = $30 yuta<ref name="Opening"/> | gross = $20,5 yuta<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> }} '''''The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim''''' ya iku film fantasi animasi Amérika Sarékat babaran taun 2024 Sutradara Kenji Kamiyama saka skénario déning Phoebe Gittins lan Arty Papageorgiou, adhedhasar trilogi ''[[The Lord of the Rings]]'' déning J.R.R. Tolkien. Film diprodhuksi déning New Line Cinema karo Warner Bros. Animasi kanthi produksi animasi déning Sola Entertainment, ''The War of the Rohirrim'' minangka film kapitu ing séri iku sawisé trilogi ''live-action'' ''The Lord of the Rings'' lan ''The Hobbit'', lan film animasi kapindho adhedhasar novel, sawisé ''The Lord of the Rings'' (1978). Film iki yaiku prékuel sing prastawané kadadéan 183 taun sadurungé prastawa sing digambaraké ing ''The Lord of the Rings: The Two Towers'' (2002). Film animasi iki dibintangi Brian Cox minangka Helm Hammerhand, Raja Rohan sing légendharis. Miranda Otto, mbalèni paragané minangka Éowyn saka trilogi film ''The Lord of the Rings''. Film iki wis diwara-warakaké ing sasi Juni 2021 lan olèhé ngambangaké iku agé supaya New Line ora kélangan kak ngadhaptasi film adhedhasar romané Tolkien. Para paraga pokok dibèbèraké ing sasi Juni 2022, kalebu Wise minangka Héra lan Otto mainaké paragané manèh minangka [[Éowyn]] saka trilogi film. Jackson lan [[Fran Walsh]], minangka ko-pangripta trilogi film, uga olèh kredhit minangka prodhuser èksekutif ing sasi Juni 2024. ''The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim'' dibabar ing bioskup ing pasar internasional tanggal 5 Dhésèmber 2024, sadurungé wis dirilis ing Amérika Sarékat tanggal 13 Desember 2024, déning Warner Bros. Pictures. Film iki olèh omsèt $20 yuta saindhenging donya mawa anggaran $30 yuta lan nampa resènsi séjé-séjé saka para kritikus.<ref>{{Cite web |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim {{!}} Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_lord_of_the_rings_the_war_of_the_rohirrim |access-date=December 24, 2024 |website=www.rottentomatoes.com |language=en}}</ref> == Crita == Crita iki kadadéan 183 taun sadurungé prastawa ''War of the Ring'' (Perang Ali-Ali), Éowyn nyritakaké crita kepriyé Héra, sing péngin dadi kenya tamèng Rohan lan putri Raja Helm Hammerhand, ora bakal diélingi ing babad gedhé utawa tembang. Freca, sawijining pangéran Dunlending, marani pendhapané Raja Helm kara putrané Wulf, kancané Héra nalika isih cilik. Freca iku nepsu nalika wruh menawa Héra digathukaké karo Pangéran ing Gondor lan nyoba meksa supaya Wulf rabi karo Héra, supaya bisa olèh makuthané Rohan. Wulf kapéngin ngrabi Héra, nanging dhèwèké emoh kawin karo sapa waé. Helm lan Freca wiwit antem-anteman sajabaning pandhapa, banjur Helm ora sengaja matèni Freca, kamangka namung dipupuh kaping siji waé, sawisé iku dhèwèké olèh peparab "''Hammerhand''", sing tegesé "tangan palu". Wulf, atiné nestapa, lan sesumbar menawa awaké arep mbales, banjur lunga lan ora ana wartané nganti taunan. Manuju sawijining dina, Héra lan nakduluré Fréaláf sing sabagéan Dunlending, nemoni satriya Southron sing mati, dhèwèké juru cumbu mûmakil. Mûmaké sang satriya sing ganas, teka lan nyerang; Héra bisa nyirnakaké, carané dipancing supaya mara menyang tlaga alas, ing kana dhèwèké dipangan déning sang Panon ing jero Banyu. Targg, salah siji jèndralé Freca, ngetutaké lan nyulik awaké. Héra digawa menyang bèntèngé Wulf ing Isengard lan weruh yèn Wulf wis dadi Pangéran Agung Dunledings, salah sawijiné bendarané para kaum mbaléla saka suku gunung. Banjur Héra nawani Wulf supaya dhèwèké rabi karo Wulf, dadi menggak bèn Rohan ora dibedhah. Nanging Héra dislametaké déning Fréaláf lan Bulik Olwyn. Wulf banjur mbedhah Rohan. Helm rumangsa manawa Fréaláf iku jirih, déné awaké kapéngin ngungsèkaké Edoras menyang Bèntèng Dunharrow, lan ngusir awaké. Helm sedya miwiti perang sawisé Pangéran Thorne janji nglumpukaké wadyabala, nanging Héra weruh yèn Thorne iku tibaké cidra; dhèwèké nyoba matèni Héra, nanging Héra lan jarané bisa matèni Thorne. Sawiwitané paprangan, Héra ngungsèkaké Edoras menyang Hornburg nalika awaké sadar manawa bapané wis dicidrani lan wadyabalané kaunggulan akèh. Wulf matèni Haleth, putrané Helm, ing paprangan, banjur dhèwèké nyekel adhiné sing jenengé Hama lan matèni awaké sangarepé Helm, sing nawakaké supaya dhèwèké sing dipatènana. Wulf banjur miwiti pakepungé marang Hornburg sing lawasé samangsa atis, lan mbangun menara pembedhahan sing gedhé banget. Helm, tatu lan nlangsa déné rasa kasripahan, saben wengi metu ngliwati trowongan rahasya kanggo matèni para wadyabalané Wulf, namung nganggo jotosané waé. Nalika Héra nggolèki Helm wayah wengi nalika Helm razzia matèni wadyabalané Wulf, Héra ngréwangi matèni troll. Sawisé iku kabeneran weruh ana ork loro saka Mordor, sing njupuki ali-ali saka para jisim, kayadéné dikon déning bendarané. Helm banjur ngateraké Héra menyang gapura Kastil Hornburg. Nalika dioyak déning Wulf lan wadyabalané, Wulf panggah ngadeg supaya Héra bisa mlayu lan wusanané Wulf tiwas paprangan nglawan Helm, awaké kaku dadi ès, nanging tetep ngadeg lan dhengkulé ora ditekuk. Héra banjur ngirim manuk garudha sing nganggo klambi jirahé Helm menyang Fréaláf kanggo njaluk tulung. Saliyané iku Héra nganggo klambi mantèn lawas sing ana sajeroné Hornburg lan nunggang jaran menyang menara pambedhah sing lagi waé diedhunaké déning Wulf kanggo mbedhah Hornburg. Héra nantang Wulf nglawan awaké, supaya kawigatèné owah lan wadyabalané saka Rohirrim ora bisa mlayu ngliwati trowongan rahasya. Héra ngasoraké Wulf lan njaluk supaya Wulf nyerah. Targg, sing mènehi advis Wulf kanggo mbedhah Hornburg uga sarujuk, nanging Wulf malah matèni awaké. Fréaláf mara karo wadyabalané lan nyebul trompèté Helm lan nganggo klambi jirahé Helm kanggo medèni para Dunlending manawa Helm bali urip manèh saka pasaréané. Wulf nyerang Héra, nanging Héra bisa nekak guluné mawa tamèngé, lan mungkasi perang. Helm dadi jenengé lebak sandhingé Hornburg lan bèntèngé. Saruman Si Putih dadi kuncèn anyar Isengard lan nawani kekancan karo Fréaláf, sing dadi raja anyar. Héra dhéwé ora katarik maréntah, banjur lunga nglelana karo Olwyn nggolèk pangumbaran anyar; patemon kapisané karo Gandalf, sing nduwé pitakonan perkara ork sing njupuki ali-ali saka jisim. Éowyn banjur mènèhi wawasan yèn Héra panggah bringas lan bébas nganti salawasé uripé. == Para paraga swara == [[File:BrianCox-byPhilipRomano.jpg|thumb|right|upright|Brian Cox ing New York Comic Con sasi Oktober 2024]] <!-- URUTAN PARAGA MITURUT KRÉDHIT ING LAYAR --> * [[Brian Cox (aktor)|Brian Cox]] minangka [[Helm Hammerhand]]:<br />Raja Rohan sing émosional lan [[wikt:hot-tempered|panasan]]. Dhèwèké nyoba ngreksa prajané.<ref name="Cast" /><ref name="BoyensJun2022" /> Sutradara [[Kenji Kamiyama]] katarik kepriyé dinastiné Helm iku pupus, Kenji nduwé panemu yèn iku tegesé ajaran ngenani tanggung jawab lan kakuwasan.<ref name="EWJun2024" /> * Gaia Wise minangka Héra:<br />Putri Raja Helm sing klakoné rada [[tomboy]] lan ngréwangi ngreksa rakyaté.<ref name="Cast" /><ref name="Annecy2023/Film" /> Gaia Wise ngomong menawa karakteré awaké iku luwih mèmper para wirawatiné film animé [[Hayao Miyazaki]] kayata ''[[Nausicaä of the Valley of the Wind (film)|Nausicaä of the Valley of the Wind]]'' (1984) tinimbnang Éowyn lan [[Arwen]], para wirawan wadon trilogi ''[[The Lord of the Rings (sérial film)|Lord of the Rings]]'' sing wis kabentuk rupa lan wateké. Wise ngwedha Héra minangka mbalèlani lan njlimet.<ref name="EWJun2024" /> * [[Luke Pasqualino]] minangka Wulf:<br />dhèwèké iku wong sing mimpin [[Dunlendings]] lan péngin mbales Rohan patiné bapané.<ref name="Cast" /> Ora kaya antagonis liyané ing waralaba iki, Wulf iku manungsa biasa lan dudu ahli sihir ala utawa pangéran peteng. Prodhuser [[Philippa Boyens]] rumangsa iki nggawé dhèwèké luwih menarik lan luwih mbebayani, awit karakter iki rélévan marang "akèh krisis sing dialami awaké dhéwé ing donya dina iki".<ref name="EWJun2024" /> * Laurence Ubong Williams minangka Fréaláf Hildeson: kaponakané Helm lan sing nerusaké Helm dadi rajané Rohan<ref name="Cast2" /> * [[Lorraine Ashbourne]] minangka Olwyn<ref name="VisualCompanion" /> * [[Miranda Otto]] minangka [[Éowyn]]: Kenya tamèng Rohan ing tembé lan sing dadi narator film iki<ref name="Cast" /> Saliyané iku para paraga swara uga kalebu Yazdan Qafouri lan [[Benjamin Wainwright (aktor)|Benjamin Wainwright]] minangka putrané Helm: Hama and Haleth.<ref name="AnimeExpo" /><ref name="NerdistOct2024" /> [[Shaun Dooley]] minangka Freca, bapané Wulf, sawijiné Pangéran Dunlending mawa rah Rohirrim, sing nyoba ngrebut makutha;<ref name="Annecy2023/Film" /><ref name="Cast2" /> [[Michael Wildman]] minangka Jèndhral Targg; [[Jude Akuwudike]] minangka Pangéran Thorne; [[Bilal Hasna]] minangka Lief; lan [[Janine Duvitski]] minangka Pennicruik Tuwa.<ref name="VisualCompanion" /> Arsip rekaman swarané [[Christopher Lee]] dienggo swarané [[Saruman]].<ref name="Lee" /> [[Billy Boyd]] lan [[Dominic Monaghan]], sing mainaké [[Pippin Took]] lan [[Merry Brandybuck]] ing trilogi ''Lord of the Rings'', mènèhi swara kanggo para [[ork]] Shank lan Wrot.<ref name="BoydMonaghan" /> ==Prodhuksi== ===Pangembangan=== Ing sasi Juni 2021, nalika riyadi ambal warsa kaping 20 [[The Lord of the Rings (film series)|''The Lord of the Rings'' trilogi filmé]] [[Peter Jackson]] (2001–2003),<ref name="Announcement2" /> studhio film [[New Line Cinema]] wara-wara menawa dhèwèké kabèh padha akselerasi prosès pangembangan film [[anime]] prekuel karo [[Warner Bros. Animation]].<ref name="Announcement" /> Karepé supaya New Line ora kélangan kak adhaptasi film adhedhasar karyané [[J. R. R. Tolkien]], yaiku ''[[The Hobbit]]'' (1937) lan roman-roman ''[[The Lord of the Rings]]'' (1954–55).<ref name="Feb2023THR2" /> Film anyar, asesirah ''The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim'', disutradarani déning [[Kenji Kamiyama]] lan diprodhuksi déning Joseph Chou. Loro-loroné lagi waé bali saka sérial anime télévisi Warner Bros ajudhul ''[[Blade Runner: Black Lotus]]'' (2021–22).<ref name="Announcement2" /> Film anime iki magepokan karo kasinambungan film trilogi,<ref name="Announcement2" /> lan ko-pangripta [[Philippa Boyens]] bali manèh saka trilogi film iku minangka konsultan lan prodhuser.<ref name="Announcement" /><ref name="May2024PressRelease" /> Dhèwèké kandha manawa tambahan film awujud animasi wis dirembug taunan sadurungé nggawé film anime.<ref name="Annecy2023/Film" /> Jason DeMarco, wakil présidhèn sénior Warner Bros.' Anime uga mèlu mrodhuksi film iki.<ref name="May2024PressRelease" /> Jackson lan ko-pangripta film trilogi, [[Fran Walsh]], ora dilibataké kanthi resmi,<ref name="Announcement2" /> nanging dhèwèké kabèh dienggo déning Boyens minangka [[mimbar]] kanggo idhé,<ref name="BoyensJun2022" /> lan dhèwèké kabèh olèh sebutan minangka prodhuser èksèkutif marang sasi Juni 2024. Prodhuser èksèkutif liyané kalebu [[Sam Register]], Carolyn Blackwood, lan [[Toby Emmerich]].<ref name="Annecy2024Wrap" /> ===Panulisan=== [[File:Philippa Boyens 2023.jpg|thumb|left|upright|Prodhuser lan ko-pangripta [[Philippa Boyens]], bali saka film-film ''Lord of the Rings'' sadurungé, ing Fèstival Film Annecy ing sasi Juni 2023]] Sawetara idhé crita disaranaké kanggo film iki, nanging Boyens ndhedhesaké manawa dhèwèké kudu fokus marang Karajan Rohan, amarga Boyens nduwé panemu yèn budaya iku paling cocog kangga anime minangka médhium lan para pamirsa wis nepungi film-film Jackson.<ref name="BoyensFeb2024" /> ''The War of the Rohirrim'' iku critané nalika sakiwa-tengené 200 taun sadurungé [[Bilbo Baggins]] nemu 'Ali-Ali Siji'.<ref name="Annecy2024Variety" /> Crita iki nyritakaké raja Rohan Helm Hammerhand, sing uga disebut déning Tolkien sajeroning lampiran ''The Lord of the Rings'', mliginé bagéan "Wangsa Eorl" ing Lampiran A, sing mratélaké babadé para panguwasa Rohan. Para prodhuser milih nyritakaké crita ini, amarga sètiné kuwi luwih awal lan bisa nyélak ora usah nyebut si ala [[Sauron]] lan pangaribawa Ali-Ali Siji,<ref name="Annecy2023/Film" /> lan amarga dhèwèké kabèh percaya manawa intènsitas konflik lan olèhé èskalasi iku bisa dadi dhasar apik adhaptasi film.<ref name="BoyensFeb2024" /> Boyens uga nuturaké yèn dhèwèké kabèh bisa crita ngenani babad ngenes perkara "puing-puing perang", lan ngwedharaké gagasan ngenani kaurmatan, piwales, kulawarga, lan katabahan.<ref name="Annecy2023/Film" /><ref name="BoyensJun2022" /><ref name="BoyensFeb2024" /> Jeffrey Addiss lan Will Matthews banjur diséwa kanggo nulis skénario awal.<ref name="Announcement2" /> Nalika ''kuncitara'' utawa ''lockdown'' [[pageblug Covid-19 pandemic]], Boyens njaluk tulung anaké wadon Phoebe Gittins lan Arty Papageorgiou, minangka mitra olèhé nyambut gawé, kanggo mbalèni nulis skripé film. Karo Boyens wong loro ikut diarani "générasi sabanjuré" waralaba iki. Pasangan iki lagi nyambut gawé marang proyèk liyané lan gojag-gajeg mèlu nggarap film iki amarga dhèwèké kabèh iku ngurmati sumberé lan film-film sadurungé, kayata uga para fanatik. Nanging wusanané wong loro iku kumandel nggabung wong liya sing wis nyambut gawé in proyèk iki, uga kalebu akèh wong sing mèlu nggarap film-filmé Jackson. Mula olèhé gagas bisa marai dhèwèké kabèh fokus marang panyarita lan nggawa bahan iku luwih cedhak marang gagrag anime, [[sinéma Jepang]], lan animasi sacara umum. Kamiyama uga kapéngin nglebokaké sawatara dhitél sing mulané ora ing skrip awal, kalebu kepriyé carané ngepung bèntèng.<ref name="BoyensFeb2024" /> Dhèwèké nyambut gawé karo Gittins lan Papageorgiu supaya bisa luwih fokus marang unsur-unsur perang sing luwih kelam, klaustrofobis, lan nggegirisi tinimbang paprangan gedhé. Sang sutradara uga katarik ing panalangsa historis, sing marahi Para Dunlendings nyerang Rohan.<ref name="BoyensJun2022" /> Para pangripta mutusaké nepungaké narator sing bakal nyritakaké crita wuriné film iki minangka bagéan saka tradhisi lésan. Éowyn saka prastawa baken ing ''The Lord of the Rings'' sing kapilih. Boyens ngandhakaké manawa yèn ana swara sing wis kulina ing film bisa ngréwangi para pangripta kumarya. Boyens nambahaké manawa narasi déning narator iki mènèhi kontèks kanggo para fanatik film-film sadurungé, sing ora nepungi sajarahé Tengah-Bumi (''Middle-earth'') besutané Tolkien sing luwih amba. Boyens nduwé panemu yèn nyithak crita iki manawa bagéan saka tradhisi lésan dadi luwih cocog amarga critané adhedhasar fragmèn lan réferènsi saka bahan sumber.<ref name="BoyensJun2022" /> Tolkien mènèhi dhitèl ngenani patiné Helm lan putra-putrané, Haleth lan Hama, nanging nasibé putriné sing ora ndarbèni jeneng iku ora cetha.<ref name="BoyensJun2022" /> Para prodhuser mutusaké ngembangaké paragané, ndadèkaké awaké dadi sang protagonis film iki.<ref name="Annecy2023/Film" /> Jeneng kapisan iki sajatiné ora mènèhi kesan apa-apa yèn jenengé kudu diwiwiti "H", nanging Boyens nduwé panemu yèn aksarané kudu padha kaya Helm, Haleth, lan Hama.<ref name="BoyensJun2022" /> Walsh uga mènèhi pamrayoga supaya dijenengaké miturut [[Hera Hilmar]], aktris Èslan sing dadi bintang ing film ''[[Mortal Engines (film)|Mortal Engines]]'' (2018).<ref name="BoyensFeb2024" /> Ing film ''The War of the Rohirrim'', jenengé ditulis "Héra" adhedhasar basa [[basa Inggris Kuna|Inggris Kuna]]. Karepé iki dudu réferènsi marang Dèwi saka agama Yunani Kuna [[Hera]].<ref name="BoyensJun2022" /> Para pangripta ora gelem nyiptakaké utawa ngarang dhéwé pawatekané lan Kamiyama mènèhi pamrayoga supaya njupuk inspirasi saka pamimpin wanita historis [[Æthelflæd]], awit dhèwèké mainaké paraga yang mèmper kaya Héra lan Tolkien dhéwé olèh inspirasi saka wong wadon historis kaya mangkono.<ref name="Annecy2023/Film" /><ref name="BoyensJun2022" /> Dhèwèké kabèh uga njupuk inspirasi saka karakter wadon besutané Tolkien liyané, kalebu Éowyn.<ref name="BoyensJun2023" /> Sanadyan karakter iki bisa padu lan numpak jaran kayata wong-wongé Rohan, para pangripta ora katarik nggambaraké awaké minangka "putri satriya" (sabangsané Srikandhi) sing miturut dhèwèké kabèh wis dadi klisé ing sinématografi. Para pangripta iki luwih fokus ing pilihan uripé sang karakter lan kepriyé pilihané wong liya mangaribawani uripé.<ref name="BoyensFeb2024" /> Karakter liya sing dimelaraké ing film iku Fréaláf Hildeson, ponakané Helm sing ngwarisi makutha. Namung ibuné Fréaláf sing dimangertèni, dadi ana kamungkinan manawa bapané kuwi dudu saka kaum Rohirrim. Boyens percaya manawa kaputusan iki marahi olèhé Fréaláf dadi jumeneng ratu kuwi luwih mustakil lan séjé saka karakter [[Éomer]] ing ''Lord of the Rings'' lan ndarbèni crita sing mèmper.<ref name="BoyensFeb2024" /> Olèhé nglebokaké kéwan [[Mûmakil]] sing mèmper gajah ing konsèp draf kanggo film iki marahi sawatara fanatik samar manawa film iki bakal nyisipi para wadyabalané [[Harad]] ing crita iki kamangka Tolkien ora nyebut babar belas. Boyens ngakoni manawa lampiran buku ora tau ngarani kanthi èksplisit ngenani para balané Harad ing crita iki, nanging ngandhakaké manawa olèhé mèlu katut iku bisa disimpulaké déné Tolkien nyebut wadyabalané [[Gondor]] sing ngréwangi Dunlending lan ing lampiran Tolkien uga nyebut Harad minangka salah sawijiné musuhé Gondor ing wayah mangsa iki. Para pangripta uga njarwakaké dhèskripsiné Tolkien prakara sang pamimpin Dunlending, Freca, minangka wong sing cukup sugih amarga bisa mbayar para wadyabala bayaran saka Hadar lan para Corsair saka Umbar, musuhé Gondor liyané <ref name="BoyensJun2022" /><ref name="MumakilExplained" /> == Pamilihan para paraga == Pamilihan para paraga film diwiwiti ing sasi Juni 2021, <ref name="Announcement" /> lan rerinciné dibabar ora suwé manèh sawisé sasi Fébruari 2022.<ref name="ReleaseDate" /> Ing sasi Juni iku, [[Brian Cox (aktor)|Brian Cox]] diwedharaké bakal maragakaké swarané Helm karo Gaia Wise minangka Héra, [[Luke Pasqualino]] minangka Wulf, lan [[Miranda Otto]] mainaké paragané Éowyn manèh saka filmé Jackson.<ref name="Cast" /> Cox sadurungé tau dadi bagéan saka paraga swara kanggo ''Black Lotus'', lan Boyens ngrasa yèn dhèwèké iku pilihan sing cocog kanggo nywarani Helm, adhedhasar pagelarané sandiwarané [[William Shakespeare]] ajudhul ''[[Titus Andronicus]]'' ing taun 1987.<ref name="BoyensJun2022" /> Boyens ngelem Wise olèhé swarané iku "ruci" utawa "mèntèr" tanpa nggawé Héra mbocahi.<ref name="BoyensJun2022" /> Sing uga diwedhar minangka para film ing sasi Juni 2022 iku [[Lorraine Ashbourne]], Yazdan Qafouri, [[Benjamin Wainwright (aktor)|Benjamin Wainwright]], Laurence Ubong Williams, [[Shaun Dooley]], [[Michael Wildman]], [[Jude Akuwudike]], [[Bilal Hasna]], lan [[Janine Duvitski]].<ref name="Cast" /> Para karakteré dibabar ing tembé, mawa Ashbourne sing nywarakaké Olwyn;<ref name="VisualCompanion" /> Qafouri lan Wainwright minagka Hama lan Haleth;<ref name="AnimeExpo" /> Williams minangka Fréaláf; [[Shaun Dooley]] minangka Freca; [[Michael Wildman]] minangka Jéndral Targg; [[Jude Akuwudike]] minangka Pangéran Thorne; [[Bilal Hasna]] minangka Lief; lan [[Janine Duvitski]] minagka Si Pennicruik Tuwa.<ref name="VisualCompanion" /> Saliyané iku, para aktor trilogi film ''The Lord of the Rings'' [[Billy Boyd]] lan [[Dominic Monaghan]] olèh paraga cilik minangka [[Ork]] loro.<ref name="BoydMonaghan" /> [[Saruman]], karakter Tolkien uga ana ing film iki.<ref name="TrailerNerdist" /> Rekaman arsip [[Christopher Lee]], sing maragakaké Saruman ing film-filmé Peter Jackson lan tilar donya ing sasi Juni 2015 dienggo kanggo nywarani karakter iki. Para prodhuser olèh idin nganggo rekamané Lee saka garwané Birgit Kroencke sadurungé dhèwèké tilar donya ing sasi Juni 2024. Para prodhuser uga mriksa nganggo aktor liya kanggo ngimitasi swarané Lee, manawa ora ana rekaman arsip sing bisa ditemokaké, nanging Boyens yakin manawa ora ana aktor liya sing bisa madhani swarané Lee lan awaké seneng yèn ora prelu nganggo aktor liya. Rekamané iki panrapan alternatif saka adegan trilogi film '''The Hobbit'' (2012–2014).<ref name="Lee" /> == Animasi lan dhésain == [[File:Kenji Kamiyama 2023.jpg|thumb|right|Sutradara Kenji Kamiyama nalika Fèstival Film ing Annecy, sasi Juni 2023]] [[Richard Taylor (juru film)|Richard Taylor]], sutradara kréatif [[èfèk spésial]] (''special effects'') saka firma [[Wētā Workshop]], lan para juru ilustrasi [[Alan Lee (juru ilustrasi)|Alan Lee]] and [[John Howe (juru ilustrasi)|John Howe]] padha bali kabèh saka film triloginé Jackson kanggo mèlu kumarya ing ''The War of the Rohirrim''.<ref name="Cast" /><ref name="ReleaseDate" /> Gaya visual film iki diarani adhedhasar film-filmé Jackson tinimbang gaya film-film animasi ''Lord of the Rings'' sadurungé déning [[Ralph Bakshi]] lan [[Rankin/Bass]].<ref name="Annecy2023/Film" /> Sanadyan mengkono, para prodhuser ora namung kapéngin nggawé vèrsi animasi gagrag Jackson, nanging kapéngin ngrangkul anime Jepang, lan mliginé gayané Kamiyama.<ref name="Annecy2024Wrap" /> Boyens kandha manawa dhèwèké kabèh uga olèh inspirasi saka karya-karyané [[Akira Kurosawa]] lan [[Hayao Miyazaki]], mliginé fokusé marang ciri-ciri cilik.<ref name="BoyensFeb2024" /> Kamiyana kapéngin manawa para karakter lan lokasiné katon saréalistis mungkin, kamangka isih bisa diarani anime. Lokasi ing film sing sadurungé bisa dideleng sajroning film ''live-action'' uga kalebu Rohan, kutha krajané [[Edoras]], bèntèngé ing Hornburg, sing ing tembé dijenengi Lebak Helm, lan bèntèng in [[Isengard]]. Modhel-modhèl lawas saka arsipé Wētā padha dienggo minangka inspirasi sawetara dhésainé.<ref name="Annecy2023/Film" /> [[Sola Entertainment]] miwiti kumarya ing animasi film iki sawisé diwara-wara ing sasi Juni 2021.<ref name="Announcement" /> Panggarapan unik dilakoni kanggi animasi tradhisional 2D film iki: para aktor maragakaké saben adegan film iki mawa teknik ''motion capture'', sing banjur dipertal ing dhata komputer kanggo nggawé animasi 3D sajroning enjin dolanan komputer [[Unreal Engine]]; sawisé iku latar 3D dienggo mutusaké sisih ndeleng kamera lan olèhé para karakter obah, sawisé iku lagi dikonversi manèh dadi animasi 2D final. Kamiyama ora gelem nganggo tèknik ''rotoscoping'' utawa njiplak saka adegan 3D. Tinimbang nglakoni iku, Kamiyama ngakon para juru gambar supaya nganggo vèrsi 3D minangka réferènsi yèn nggambar vèrsi 2D. Prosès iki nggawé animasi sing luwih luwes, nanging panggah isih kaya digambar nganggo tangan. Salah siji tantangan gedhé kanggo tim animasi iku akèhé jaran ing film iki; jaran iku wigati sajeroné budaya Rohan, nanging uga angèl banget dianimasèkaké.<ref name="Annecy2023/Film" /> Nalika sasi Juni 2024, film iki suwéné rong satengah jam utawa 150 menit, kamangka sajatiné dirancang minangka film 90 menit.<ref name="Annecy2024THR" /> Luwih saka 60 firma diajak mèlu ngréwangi ngrampungi pakaryan animasi iki,<ref name="Annecy2024Wrap" /> lan Chou kandha manawa iku proyèk sing angèl dhéwé sing tau dilakoni awaké lan Kamiyama. Dhèwèké sadar yèn film animasi sing dawa lan digambar mawa tangan kerepé suwéné limang nganti pitung taun nganti rampung olèhé nggawé lan kenapa prodhuksi film ''The War of the Rohirrim'' bisa luwih agé déné panyedhakan Kamiyama sing unik lan uga déning pitulungé para juru seniman saka film ''live action''. Animasi film iki rampung ing pungkasané sasi Oktober.<ref name="ChouNYCC2024" /> == Musik == {{Main|The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim (soundtrack)}} Stephen Gallagher, pambesut musik ing trilogi filmé Jackson ''The Hobbit'' iku sing komposisi lagu-lagu ing film ''The War of the Rohirrim'' ing sasi Fébruari 2023.<ref name="Gallagher 2" >[https://www.instagram.com/p/C4FjVATr3tl/ "About 82 minutes of winds and strings recorded this week with the amazing [Stroma] featuring orchestrations by the excellent [Hamish McKeich] and [Harry Brokensha], engineered by the one and only [John Neill], produced by the best of the best [Mark Willsher], we have the splendid [Janet Grab] and [Alana Janssen] handling edits and programming as well as our wonderful intern [Caoimhe]. We had it all super co-ordinated by the brilliant [Kate Mulls] with the lovely [Robyn Bryant]. Looking out for us all were the incomparable @musicgirl44 and @pbroucek, [Joseph Goubeaud], [Jason DeMarco, Phoebe Gittins, Arty Papageorgiou] It was a privilege to work with these amazing people to bring the score to life for [Kenji Kamiyama]'s extraordinary film. Surround yourself with a great team and anything is possible". Archived from the original on October 21, 2024. Retrieved October 21, 2024 – via Instagram.]</ref> Dhèwèké nerusaké gayané komposer [[Howard Shore]] sing nggawé musiké film-film Jackson lan nganggo manèh musik téma Howard Shore kanggo trilogi film ''Lord of the Rings.''<ref name="Annecy2023/Film" /> Rekaman kanggo musik besutané Gallagher diwiwiti ing sasi Maret 2024 karo ''band'' Stroma asal Niu Sélan, sing mainaké instrumèn angin lan senar.<ref name="GallagherMar2024Stroma" /> Uga in sasi Maret, instrumèn musik tiyup lan drum [[taiko]] direkam ing [[Angel Recording Studios]] ing London;<ref name="GallagherMar2024Angel" /><ref name="GallagherMar2024Taiko" /> [[crumhorn]] lan [[shawm]] direkam ing London Air-Edel Recording Studios;<ref name="GallagherMar2024AirEdel" /><ref name="GallagherMar2024Shawms" /> lan penyanyi solo Karen Bentley Pollick direkam ora ing lokasi, nanging ing Mèksiko kamangka awaké mainaké [[Hardanger fiddle]],<ref name="GallagherMar2024Hardanger" /><ref name="GallagherApr2024Hardanger" /> sing akèh dienggo Shore sajeroning musiké Rohan ing film-filmé.<ref name="HardangerTrilogy" /> Rekaman diterusaké ing sasi Mèi, kalebu luwih akèh sèsi ing Angel Studios lan rekaman karo gup koor [[Tudor Consort]], sing mapan ing Niu Sélan.<ref name="GallagherMay2024Angel" /><ref name="GallagherMay2024Tudor" /> Rekaman ing Niu Sélan, sing uga kalebu juru main harpa Michelle Velvin lan penyanyi Barbara Paterson, rampung ing tanggal 20 Agustus.<ref name="GallagherAug2024NZ" /> Sawisé sèsi sabanjuré ing Angel Studios lan Air-Edel Studios minggu iku,<ref name="GallagherAug2024Angel" /><ref name="GallagherAug2024AirEdel" /> rekaman musik rampung ing tanggal 28 Agustus.<ref name="GallagherAug2024Done" /> Olèhé mix swara dianakaké ing [[Park Road Post]] ing Wellington lan Gallagher ngrampungaké gawéané marang film iki ing tanggal 3 Oktober.<ref name="GallagherSep2024Mix" /><ref name="GallagherOct2024Mix" /> Lagu asli sing digawé kanggo film iki, mawa irah-irahan "The Rider", diumumaké ing sasi Oktober 2024. Dimainaké déning [[Paris Paloma]], lagu iki ditulis déning Gittins lan komposer [[David Long (musikus Niu Sélan)|David Long]]. David Long uga nyedhiyakaké musik kanggo film-filmé Jackson.<ref name="OriginalSong" /> "The Rider" dibabar kanthi digital déning [[WaterTower Music]] ing tanggal 15 Novèmber bebarengan karo vidéo klip musik resmi. Album ''soundtrack'' mawa fitur musiké Gallagher dibabar ing sasi Dhèsèmber.<ref name="OriginalSong2" /> == Pamasaran == Paninjoan pisanan babagan seni konsèp film, nuduhaké pangaribawa filmé Jackson ing ciri visualé, dibabar ing sasi Fébruari 2022.<ref name="ReleaseDate" /> Kamiyama, Boyens, Chou, lan DeMarco ndhiskusèkaké film iki lan nuduhaké vidhéo sing durung rampung sajeroné panèl ing Fèstival Internasional Film Animasi Annecy International Animation Film Festival ing sasi June 2023. Vidhéo iki olèh réaksi positif kanggo kombinasiné antara ciri visualé Jackson lan gaya anime;<ref name="Annecy2023" /> John Hopewell saka kalawarti ''[[Variety (kalawarti)|Variety]]'' ngandharaké manawa para fanatiké film-filmé Jackson lan anime bakal seneng lan nèkmati ''The War of the Rohirrim'', karo ndhedhesi kakerasan brutal lan gumetih sing dituduhaké.<ref name="Annecy2023Variety" /> Rafael Motamayor ing ''[[/Film]]'' kandha manawa film iki salah siji film animasi taun 2024 sing akèh dhéwé ditunggu-tunggu.<ref name="Annecy2023/Film" /> Jackson nepungaké, liwat pesenan vidhéo, sawijiné panèl kanggo film iki ing Fèstival Film Animasi Internasional ing Annecy taun 2024. Panèl iki dimodherasi déning [[Andy Serkis]], sing maragakaké [[Gollum]] ing film ''live-action'' lan durung suwé iki diwara-warakaké minangka sutradarané ''[[The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum]]'' (2026). Kamiyama, Boyens, Chou, lan DeMarco ndhiskusèkaké manèh proyèk iki lan nuduhaké 20 menit rekaman saka wiwitané film.<ref name="Annecy2024Wrap" /><ref name="Annecy2024THR" /> Motamayor ngelem rekaman iki lan kandha manawa rasané kaya prékuel "sing pantes" kanggo film-filmé Jackson. Sanadyan mangkono, dhèwèké kandha manawa kombinasi antara karakter 2D lan latar wuri 3D kuwi ora saluwes kaya ing sérial anime ''[[Attack on Titan (sérial TV)|Attack on Titan]]'' (2013–2023).<ref name="Annecy2024/Film" /> Kambole Campbell of ''[[Animation Magazine]]'' sarujuk, nanging nyalahaké manawa animasiné durung rampung. Miturut awaké sawatara adegan "nuduhaké gambar sing kinclong lan nastiti" lan uga ngelem para paraga aswara, mliginé Cox.<ref name="Annecy2024AM" /> Ing [[San Diego Comic-Con]] sasi Juli, Chou lan DeMarco ndhiskusèkaké film iki sajeroné panèl situs wèb para fanatiké Tolkien sing diarani ''[[TheOneRing.net]]''. Kabèh padha nuduhaké rekaman saka film lan ngedum sawatara barang-barang dagangan resmi marang para pamirsa panèl iki.<ref name="SDCC2024" /> ''Trailer'' kapisan dibabar kanthi njero jaringan (''online'') ing sasi Agustus 2024.<ref name="TrailerDeadline" /> ''Trailer'' iki dibukak mawa rekaman saka film-filmé Jackson's films lan musik besutané Shore kanggo Rohan sadurungé mlebu sajeroning crita lan gambaré ''The War of the Rohirrim''. James Whitbrook saka ''[[Gizmodo]]'' nduwé panemu manawa "kacondhongan agrèsif" marang gandhèngané karo trilogi Jackson iku cetha, nanging dhèwèké uga kandha manawa ''trailer'' iku rupané uga "kerèn banget" lan nggawa gaya anyar manarik menyang visualé filmé Jackson sing para pamirsa luwih kulina.<ref name="TrailerGizmodo" /> Matt Patches, sing nulis kanggo ''[[Polygon (situs wèb)|Polygon]]'', kandha manawa ''trailer''é apik banget lan percaya manawa filmé bisa dadi luwih gedhé tinimbang animasi vèrsiné Bakshi ing taun 1978, yaiku film animasi ''[[The Lord of the Rings (film 1978)|The Lord of the Rings]]''.<ref name="TrailerPolygon" /> Jordan King ing kalawarti ''[[Empire (kalawarti)|Empire]]'' ngarani ''trailer''é "nggawé mangap" lan nduwé panemu yèn film iki bakal cocog karo jenengé,<ref name="TrailerEmpire" /> kamangka Amy West ing ''[[GamesRadar+]]'' kandha manawa film iki rupané "sa-èpik kaya sing dibayangaké".<ref name="TrailerGR+" /> Vèrsi ''trailer'' ing basa Jepang ngwedharaké manawa karakter [[Saruman]] bakal ana ing film iki.<ref name="TrailerNerdist" /> Luwih akèh cuplikan rekaman dituduhaké sajeroné panèl ing [[New York Comic Con]], nalika sasi Oktober 2024. Panèl iki dimodherasi déning pambiwara télévisi lan fanatik Tolkien [[Stephen Colbert]]. Panèl iki nampilaké Kamiyama, Boyens, DeMarco, Chou, Papageorgiou, Gittins, Cox, Pasqualino, lan Wise. Sawijiné poster obah (''motion movie poster'') sing diilhami déning lukisan, péta, lan musik saka film dirilis sajroné jaringan karo vidhéo, sing nudhuhaké kepriyé kabèh digawé.<ref name="NYCC2024AM" /><ref name="NYCC2024Deadline" /> Whitbrook kandha manawa cuplikan rekaman sing dituduhaké ing panèl bisa "nangkep èstètiké filmé [Jackson] sing ditresnani nganti rinci", nanging uga nduwé ciri kas dhéwé sanadyan katon bekèn".<ref name="NYCC2024Gizmodo" /> '' Jeremy Mathai saka ''/Film'' kandha manawa cuplikan rekaman sing sadurungé dirilis iku kurang cocog karo apa sing diomongaké ing panèl iku, sing miturut panemuné kombinasi antara cawé-cawé pulitik ala ''[[Game of Thrones]]'' (2011–2019) lan "swasana peteng lan diwasa sing luwih mèmper karya animené Kamiyama sadurungé".<ref name="NYCC2024/Film" /> Banjur ngiloni trèn nggawé èmbèr popcorn awujud anèh-anèh kayata sing dienggo kanggo promosi film liyané sadurungé ing taun 2024, [[AMC Theatres]] wara-wara mbabar èmbèr popcorn unik gaya ''The War of the Rohirrim'' awujud gadha gedhé sing ukurané 69 cm.<ref name="HammerPopcorn" /> == Rilis == === Bioskup === ''The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim'' kapisan dirilis ing [[Leicester Square, London]], tanggal 3 Dhésèmber 2024.<ref name="LondonPremiere" /> Kanthi internasional film iki dirilis ing bioskup déning [[Warner Bros. Pictures]] wiwit tanggal 5 Dhésèmber lan ing Amérika Sarékat tanggal 13 Dhésèmber.<ref name="NUM" /><ref name="OfficialWebsite" /> Sajatiné film iki direncanakaké dirilis tanggal 12 April,<ref name="ReleaseDate2" /> nanging diundhur nganti sasi Dhésèmber déné aksi mogok SAG-AFTRA 2023.<ref name="ReleaseDateDelayed" /> === Médhia omah === Film iki wis ana cumepak ing platform digital wiwit 27 Dhésèmber 2014, namung 14 dina sawisé ditayangaké kapisan ing Amérika Sarékat ing bioskup. Déné alesané kenapa cepet dilakoni amarga filmé iki kurang payu ing bioskup ngadhepi pekansi Natal lan Taun Anyar.<ref name="DigitalRelease" /> Sawisé iku film iki dirilis ing [[Blu-ray]] nalika tanggal 18 Fébruari.<ref name="HomeMedia" /> == Panampa == ===Kasil ing biyoskup=== ''The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim'' bisa olèh $9,2 yuta ing Amérika Sarékat lan Kanadha, lan $11,3 yuta ing laladan liya, lan gunggungé ana $20,5 yuta.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> Ing Amérika Sarékat lan Kanadha, film iki dibabar kapisan karo ''[[Kraven the Hunter (film)|Kraven the Hunter]]'', lan diramal bakal olèh omsèt $6–7 yuta saka 3.500 biyoskup ing akir pekan pambukané.<ref name="Opening" /> Film iki omsèté $625.000 ing tayangan kapisan dina Kemis wengi, lan dadi olèh omsèt $4,6 yuta, lan pungkasané ana ing posisi lima ing mburiné ''[[Moana 2]]'', ''[[Wicked (2024 film)|Wicked]]'', ''Kraven the Hunter'', lan ''[[Gladiator II]]''.<ref name=opening>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=December 15, 2024 |title=Female Power Triumphs At Box Office Amid Fanboy Fallout As 'Moana 2' & 'Wicked' Kick 'Kraven The Hunter' & 'Lord Of The Rings' To Curb – Sunday AM Update |url=https://deadline.com/2024/12/box-office-kraven-the-hunter-lord-of-the-rings-moana-2-wicked-1236202868/ |website=Deadline Hollywood |language=en-US |access-date=December 16, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://variety.com/2024/film/box-office/box-office-kraven-the-hunter-previews-1236247465/|title=Box Office: 'Kraven the Hunter' Makes $2 Million in Previews|first=Jordan|last=Moreau|website=Variety|date=December 13, 2024|access-date=December 13, 2024}}</ref> === Tanggepan kritis === Para pamirsa sing ditakoni déning [[CinemaScore]] mbijèni film iki rata-rata "B" ing skala A+ nganti F.<ref name=opening/> == Réferènsi == {{Reflist|refs= <ref name="NUM">{{Cite The Numbers |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim |id=Lord-of-the-Rings-The-The-War-of-the-Rohirrim-(2024) |access-date=January 13, 2025}}</ref><ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=14824600 |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim (2024) |access-date=January 13, 2025}}{{cbignore}}</ref> <ref name="BBFC">{{Cite web |date=November 5, 2024 |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdizntq4 |access-date=November 10, 2024 |website=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> <ref name="Opening">{{cite web |url=https://variety.com/2024/film/news/box-office-kraven-the-hunter-opening-weekend-projection-1236243923/ |title=Box Office: 'Kraven the Hunter' Aims for Weak $15 Million in Opening Weekend |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |first=Rebecca |last=Rubin |date=December 10, 2024 |access-date=December 10, 2024}}</ref> <!-- VOICE CAST --> <ref name="EWJun2024">{{Cite magazine |last=Holub |first=Christian |date=June 11, 2024 |title=Meet the 'rebellious' heroine and 'fascinating' villain of 'Lord of the Rings' anime prequel |url=https://ew.com/lord-rings-war-rohirrim-anime-meet-hero-villain-exclusive-8661309 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611175347/https://ew.com/lord-rings-war-rohirrim-anime-meet-hero-villain-exclusive-8661309 |archive-date=June 11, 2024 |access-date=June 11, 2024 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> <!-- DEVELOPMENT --> <ref name="Announcement">{{Cite web |last=Vary |first=Adam B. |date=June 10, 2021 |title=''Lord of the Rings'' Anime Feature Fast-Tracked by New Line Cinema and Warner Bros. Animation |url=https://variety.com/2021/film/news/lord-of-the-rings-anime-the-war-of-the-rohirrim-new-line-cinema-warner-bros-animation-1234993740/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610182410/https://variety.com/2021/film/news/lord-of-the-rings-anime-the-war-of-the-rohirrim-new-line-cinema-warner-bros-animation-1234993740/ |archive-date=June 10, 2021 |access-date=June 11, 2021 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> <ref name="Announcement2">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=June 10, 2021 |title=''The Lord Of The Rings'' Goes On: Anime Film ''The War Of The Rohirrim'' In Works At New Line |url=https://deadline.com/2021/06/lord-of-the-rings-anime-film-the-war-of-the-rohirrim-new-line-1234773024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610181214/https://deadline.com/2021/06/lord-of-the-rings-anime-film-the-war-of-the-rohirrim-new-line-1234773024/ |archive-date=June 10, 2021 |access-date=June 11, 2021 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref name="Feb2023THR2">{{Cite web |last=Hibberd |first=James |author-link=James Hibberd (writer) |date=February 28, 2023 |title='Lord of the Rings': Amazon, Warner Bros. Ready for Tolkien Battle |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lord-of-the-rings-amazon-vs-warner-bros-1235337625/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228173122/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lord-of-the-rings-amazon-vs-warner-bros-1235337625/ |archive-date=February 28, 2023 |access-date=May 9, 2024 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref name="May2024PressRelease">{{Cite press release |title=Warner Bros. Pictures and New Line Cinema are set to Reunite with the Oscar Winning "The Lord of the Rings" and "The Hobbit" Team Peter Jackson, Fran Walsh, and Philippa Boyens for Two New Feature Films From J. R. R. Tolkien's Middle-earth |date=May 9, 2024 |publisher=[[Warner Bros. Discovery]] |location=[[Burbank, California]] |url=https://press.wbd.com/na/media-release/warner-bros-pictures/warner-bros-pictures-and-new-line-cinema-are-set-reunite-oscar-winning-lord-rings-and |access-date=June 11, 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611162013/https://press.wbd.com/na/media-release/warner-bros-pictures/warner-bros-pictures-and-new-line-cinema-are-set-reunite-oscar-winning-lord-rings-and |archive-date=June 11, 2024}}</ref> <!-- WRITING --> <ref name="BoyensJun2022">{{Cite web |date=June 28, 2022 |title=Exclusive: Philippa Boyens talks The War of The Rohirrim with TheOneRing.net |url=https://www.theonering.net/torwp/2022/06/28/113412-exclusive-philippa-boyens-talks-the-war-of-the-rohrrim-with-theonering-net/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628160310/https://www.theonering.net/torwp/2022/06/28/113412-exclusive-philippa-boyens-talks-the-war-of-the-rohrrim-with-theonering-net/ |archive-date=June 28, 2022 |access-date=May 10, 2024 |website=[[TheOneRing.net]]}}</ref> <ref name="MumakilExplained">{{Cite web |date=February 18, 2022 |title=Mûmakil, Harad and The War of the Rohirrim |url=https://www.theonering.net/torwp/2022/02/18/112375-mumakil-harad-and-the-war-of-the-rohirrim/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219060123/https://www.theonering.net/torwp/2022/02/18/112375-mumakil-harad-and-the-war-of-the-rohirrim/ |archive-date=February 19, 2022 |access-date=May 10, 2024 |website=[[TheOneRing.net]]}}</ref> <ref name="BoyensJun2023">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=xY2e5o9mnSw |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim – Philippa Boyens & Kenji Kamiyama - Interview (EN) |date=June 15, 2023 |last=Annecy International Animation Film Festival |author-link=Annecy International Animation Film Festival |type=video |access-date=May 10, 2024 |via=[[YouTube]]}}</ref> <ref name="BoyensFeb2024">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0hDQFo32WE0 |title=Philippa Boyens talks War of the Rohirrim! First chat with writers of new LOTR film! |date=February 27, 2024 |last=Graf |first=Matt |type=video |access-date=May 10, 2024 |via=[[YouTube]] |website=Nerd of the Rings}}</ref> <ref name="Annecy2024Variety">{{Cite web |last=Giardina |first=Carolyn |date=June 11, 2024 |title='Lord of the Rings: The War of the Rohirrim' Debuts 20 Minutes of Epic Footage at Annecy, Introducing a Headstrong Princess Héra of Rohan |url=https://variety.com/2024/film/news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-first-footage-annecy-1236033199/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611135255/https://variety.com/2024/film/news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-first-footage-annecy-1236033199/ |archive-date=June 11, 2024 |access-date=January 21, 2025 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> <!-- CASTING --> <ref name="Cast">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=June 15, 2022 |title='The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim': Anime Voice Cast Counts Brian Cox, Gaia Wise, Miranda Otto & More |url=https://deadline.com/2022/06/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-brian-cox-miranda-otto-1235045883/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615130310/https://deadline.com/2022/06/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-brian-cox-miranda-otto-1235045883/ |archive-date=June 15, 2022 |access-date=June 25, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref name="Cast2">{{Cite web |date=June 16, 2022 |title=Freca and Fréaláf roles revealed for The War of the Rohirrim |url=https://www.theonering.net/torwp/2022/06/16/113352-freca-and-frealaf-roles-revealed-for-the-war-of-the-rohirrim/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616230205/https://www.theonering.net/torwp/2022/06/16/113352-freca-and-frealaf-roles-revealed-for-the-war-of-the-rohirrim/ |archive-date=June 16, 2022 |access-date=June 25, 2022 |website=[[TheOneRing.net]]}}</ref> <ref name="Lee">{{Cite web |last=Pak |first=Jaron |date=October 28, 2024 |title=The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim Anime Will Have Christopher Lee's Voice – But Not How You Think |url=https://www.slashfilm.com/1696669/christopher-lee-the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-voice-role-explained/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241028142450/https://www.slashfilm.com/1202644/the-best-anime-movies-ever/ |archive-date=October 28, 2024 |access-date=October 28, 2024 |website=[[/Film]]}}</ref> <ref name="AnimeExpo">{{Cite web |date=July 3, 2024 |title=The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim – Anime Expo Exclusive |url=https://www.anime-expo.org/2024/07/03/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-anime-expo-exclusive/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240928035231/https://www.anime-expo.org/2024/07/03/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-anime-expo-exclusive/ |archive-date=September 28, 2024 |access-date=November 10, 2024 |website=[[Anime Expo]]S}}</ref> <ref name="NerdistOct2024">{{Cite web |last=Rusak |first=Rotem |date=October 23, 2024 |title=We Reveal New Art From The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim (Exclusive) |url=https://nerdist.com/article/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-new-exclusive-art-poster-reveal/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241110142343/https://nerdist.com/article/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-new-exclusive-art-poster-reveal/ |archive-date=November 10, 2024 |access-date=November 10, 2024 |website=[[Nerdist]]}}</ref> <ref name="VisualCompanion">{{Cite book |last=Smith |first=Chris |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim Official Visual Companion |date=November 5, 2024 |publisher=[[HarperCollins]] |isbn=978-0008713010}}</ref> <ref name="BoydMonaghan">{{Cite web |last=Motamayor |first=Rafael |date=December 15, 2024 |title=War Of The Rohirrim Features Two Lord Of The Rings Actors In Surprising Cameos |url=https://www.slashfilm.com/1732898/billy-boyd-dominic-monaghan-lord-of-the-rings-war-of-the-rohirrim-cameos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215050522/https://www.slashfilm.com/1732898/billy-boyd-dominic-monaghan-lord-of-the-rings-war-of-the-rohirrim-cameos/ |archive-date=December 15, 2024 |access-date=December 15, 2024 |website=[[/Film]]}}</ref> <!-- ANIMATION --> <ref name="ChouNYCC2024">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=OESHLPv4pOg |title=War of the Rohirrim NYCC 2024 Interviews! |date=October 20, 2024 |last=Graf |first=Matt |type=video |time=16:20–20:39 |access-date=October 21, 2024 |via=[[YouTube]] |website=Nerd of the Rings}}</ref> <!-- MUSIC --> <ref name="Gallagher">{{Cite tweet |number=1621949825959825408 |user=moviescorewire |title=[Warner Bros. Pictures] has confirmed to [MovieScore Wire] that Stephen Gallagher, music editor on the [''Hobbit'' film trilogy], will score next year's #animation "The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim" for director Kenji Kamiyama. |author=MovieScore Wire |date=February 4, 2023 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021113340/https://x.com/moviescorewire/status/1621949825959825408 |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMar2024Stroma">{{Cite Instagram |postid=C4FjVATr3tl |user=stephengallaghermusic |title=About 82 minutes of winds and strings recorded this week with the amazing [Stroma] featuring orchestrations by the excellent [Hamish McKeich] and [Harry Brokensha], engineered by the one and only [John Neill], produced by the best of the best [Mark Willsher], we have the splendid [Janet Grab] and [Alana Janssen] handling edits and programming as well as our wonderful intern [Caoimhe]. We had it all super co-ordinated by the brilliant [Kate Mulls] with the lovely [Robyn Bryant]. Looking out for us all were the incomparable @musicgirl44 and @pbroucek, [Joseph Goubeaud], [Jason DeMarco, Phoebe Gittins, Arty Papageorgiou] It was a privilege to work with these amazing people to bring the score to life for [Kenji Kamiyama]'s extraordinary film. Surround yourself with a great team and anything is possible. |first=Stephen |last=Gallagher |date=March 4, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021114743/https://www.instagram.com/p/C4FjVATr3tl/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMar2024Angel">{{Cite Instagram |postid=C4Ygm98vLNB |user=stephengallaghermusic |title=[Pictured: Hilary Skewes & Co; Stephen Gallagher; The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim; Angel Studios; Conductor: Harry Brokensha; 11 March 2024 10-1, 2-5; Horns... Trumpet... Trombone... Bass Trombone...] |first=Stephen |last=Gallagher |date=March 11, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021120049/https://www.instagram.com/p/C4Ygm98vLNB/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMar2024Taiko">{{Cite Instagram |postid=C4dDSCWsJNP |user=stephengallaghermusic |title=[Pictured: Hilary Skewes & Co; Stephen Gallagher; The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim; Angel Studios; Conductor: Harry Brokensha; 13 March 2024 10-1, 2-5; Taiko Drums...] |first=Stephen |last=Gallagher |date=March 13, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021120351/https://www.instagram.com/p/C4dDSCWsJNP/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMar2024AirEdel">{{Cite Instagram |postid=C4fVxxbMqRV |user=stephengallaghermusic |title=[Pictured: Hilary Skewes & Co; Stephen Gallagher; The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim; Air Edel; Conductor: Harry Brokensha; 14 March 2024 10-1, 2-5; Crumhorns...] |first=Stephen |last=Gallagher |date=March 14, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021120605/https://www.instagram.com/p/C4fVxxbMqRV/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMar2024Shawms">{{Cite Instagram |postid=C4fPZ8kMkCK |user=stephengallaghermusic |title=It's Crumhorn and Shawm Thursday. |first=Stephen |last=Gallagher |date=March 14, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021120821/https://www.instagram.com/p/C4fPZ8kMkCK/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMar2024Hardanger">{{Cite Instagram |postid=C4_OEdcsRd3 |user=stephengallaghermusic |title=Beaming in from Mexico via remote session. Karen Bentley Pollick playing the beautiful Hardanger. |first=Stephen |last=Gallagher |date=March 26, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021121015/https://www.instagram.com/p/C4_OEdcsRd3/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherApr2024Hardanger">{{Cite Instagram |postid=C6SM-AGypB3 |user=stephengallaghermusic |title=A total privilege to have the amazing [Karen Bentley Pollick] performing the #hardangerfele on the score! Here she is with the excellent [Alberto Miguel Padilla] recording remotely in #méxico, last month, while [Mark Willsher] and myself were listening in from London. Such stunning playing! |first=Stephen |last=Gallagher |date=April 28, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021121312/https://www.instagram.com/p/C6SM-AGypB3/?img_index=1 |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="HardangerTrilogy">{{Cite web |date=November 29, 2022 |title=Hardanger fiddle heard on Lord of the Rings soundtrack up for auction |url=https://www.thestrad.com/news/hardanger-fiddle-heard-on-lord-of-the-rings-soundtrack-up-for-auction/15821.article |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129104100/https://www.thestrad.com/news/hardanger-fiddle-heard-on-lord-of-the-rings-soundtrack-up-for-auction/15821.article |archive-date=November 29, 2022 |access-date=October 21, 2024 |website=[[The Strad]]}}</ref> <ref name="GallagherMay2024Angel">{{Cite Instagram |postid=C6s4n1mrFG2 |user=stephengallaghermusic |title=Here we go! Remote brass session from the excellent [Angel Recording Studios]! [Mark Willsher] engineering, [Harry Brokensha] conducting, [Janet Grab] music editing. Thanks to the amazing musicians [Hilary Skewes & Co]! |first=Stephen |last=Gallagher |date=May 8, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021122407/https://www.instagram.com/p/C6s4n1mrFG2/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherMay2024Tudor">{{Cite Instagram |postid=C7F3xPuvClb |user=stephengallaghermusic |title=When you ask the amazing singers of [Tudor Consort] to turn around and sing at the back wall.... and they do ... and it sounds so beautiful you that you want to weep... but you put on a professional face and smile and give a thumbs up Instead. |first=Stephen |last=Gallagher |date=May 18, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021122650/https://www.instagram.com/p/C7F3xPuvClb/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherAug2024NZ">{{Cite Instagram |postid=C-4ckSdJe9g |user=stephengallaghermusic |title=NZ scoring for [The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim] is wrapped. Thank you to the excellent musicians of [Stroma], [Michelle Velvin], [Barbara Paterson], [Tudor Consort] maestro supreme [Hamish McKeich], excellent engineer [John Neill], producer extraordinaire [Mark Willsher], [Alana Janssen] and [Caoimhe], @greywarbler_costuming, [Kate Mulls], [Carlos Ramírez Laloli], [Robyn Bryant], [Park Road Post], [Phoebe Gittins] [Arty Papageorgiou]. Arohanui to our amazing director [Kenji Kamiyama], [Philippa Boyens] [Joseph Chou], [Air-Edel Recording Studios], @musicgirl44, @pbroucek [Sam Register] [Brian Lambert], [Jason DeMarco], [Joseph Goubeaud] Massive Thanks always to [Sir Peter Jackson and Dame Fran Walsh] |first=Stephen |last=Gallagher |date=August 20, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021122922/https://www.instagram.com/p/C-4ckSdJe9g/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherAug2024Angel">{{Cite Instagram |postid=C-7dPa4yNqK |user=stephengallaghermusic |title=Here we go! Streaming the amazing brass players from our session at [Angel Recording Studios]! What a band! A great reason to be up at night here in NZ while the session goes down on the other side of the world. Thank you [Hilary Skewes & Co]! The marvellous [Harry Brokensha] conducting, [Janet Grab] editing and the always incredible [Mark Willsher] engineering. [Air-Edel Recording Studios] your people are champions! |first=Stephen |last=Gallagher |date=August 21, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021124251/https://www.instagram.com/p/C-7dPa4yNqK/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherAug2024AirEdel">{{Cite Instagram |postid=C_AaJLxJWPo |user=stephengallaghermusic |title=[Jude Rees] and Dr [Emily Baines] performing Crumhorns for the [The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim] score at [Air-Edel Recording Studios]. Sounding so great! [Mark Willsher] [Janet Grab] |first=Stephen |last=Gallagher |date=August 23, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021124515/https://www.instagram.com/p/C_AaJLxJWPo/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherAug2024Done">{{Cite Instagram |postid=C_M0VlopSeZ |user=stephengallaghermusic |title=Scoring is now wrapped on the [The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim]. Thank you to all of the incredible musicians and crew who added their magic to the soundtrack. We are deeply grateful. |first=Stephen |last=Gallagher |date=August 28, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021124751/https://www.instagram.com/p/C_M0VlopSeZ/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherSep2024Mix">{{Cite Instagram |postid=C_fpKLWypML |user=stephengallaghermusic |title=Just like that, [Mark Willsher] arrives from the other side of the globe for the pre mix and dub of [The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim]. Here we go!! |first=Stephen |last=Gallagher |date=September 4, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021125026/https://www.instagram.com/p/C_fpKLWypML/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="GallagherOct2024Mix">{{Cite Instagram |postid=DApcn1apOj- |user=stephengallaghermusic |title=And we're done!! [The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim] heading to a theatre around your way in December. |first=Stephen |last=Gallagher |date=October 3, 2024 |access-date=October 21, 2024 |archive-url=https://archive.today/20241021125314/https://www.instagram.com/p/DApcn1apOj-/ |archive-date=October 21, 2024 |url-status=live}}</ref> <ref name="OriginalSong">{{Cite web |last=<!-- filmmusicreporter --> |title='The Lord of the Rings: The War of Rohimmir' to Feature Original Song by Paris Paloma |url=https://filmmusicreporter.com/2024/10/22/the-lord-of-the-rings-the-war-of-rohimmir-to-feature-original-song-by-paris-paloma/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241023173629/https://filmmusicreporter.com/2024/10/22/the-lord-of-the-rings-the-war-of-rohimmir-to-feature-original-song-by-paris-paloma/ |archive-date=October 23, 2024 |access-date=October 23, 2024 |website=Film Music Reporter}}</ref> <ref name="OriginalSong2">{{Cite web |last=<!-- filmmusicreporter --> |date=November 15, 2024 |title=Paris Paloma's Original Song 'The Rider' from 'The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim' Released |url=https://filmmusicreporter.com/2024/11/15/paris-palomas-original-song-the-rider-from-the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-released/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241118152614/https://filmmusicreporter.com/2024/11/15/paris-palomas-original-song-the-rider-from-the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-released/ |archive-date=November 18, 2024 |access-date=November 18, 2024 |website=Film Music Reporter}}</ref> <!-- MARKETING --> <ref name="Annecy2023">{{Cite web |last=Peters |first=Megan |date=June 13, 2023 |title=Lord of the Rings: The War of the Rohirrim First Reactions Surface |url=https://comicbook.com/anime/news/lord-of-the-rings-war-of-rohirrim-first-reactions/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613160619/https://comicbook.com/anime/news/lord-of-the-rings-war-of-rohirrim-first-reactions/ |archive-date=June 13, 2023 |access-date=May 9, 2024 |website=[[ComicBook.com]]}}</ref> <ref name="Annecy2023Variety">{{Cite web |last=Hopewell |first=John |date=June 16, 2023 |title='Fionna and Cake,' 'Gumball,' 'Batman: Caped Crusader,' 'War of the Rohirrim' Dazzle at Annecy |url=https://variety.com/2023/film/global/warner-bros-animation-cartoon-network-studios-1235647101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616222849/https://variety.com/2023/film/global/warner-bros-animation-cartoon-network-studios-1235647101/ |archive-date=June 16, 2023 |access-date=May 9, 2024 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> <ref name="Annecy2023/Film">{{Cite web |last=Motamayor |first=Rafael |date=June 13, 2023 |title=The Lord Of The Rings: The War Of Rohirrim Gives Us Middle-Earth Anime, And We Can't Wait [Annecy 2023] |url=https://www.slashfilm.com/1312229/lord-of-the-rings-war-of-rohirrim-brings-middle-earth-anime/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613120846/https://www.slashfilm.com/1312229/lord-of-the-rings-war-of-rohirrim-brings-middle-earth-anime/ |archive-date=June 13, 2023 |access-date=May 9, 2024 |website=[[/Film]]}}</ref> <ref name="Annecy2024Wrap">{{Cite web |last=Taylor |first=Drew |date=June 11, 2024 |title=Peter Jackson Joins The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim |url=https://www.thewrap.com/lord-of-the-rings-war-of-rohirrim-peter-jackson-animated-footage/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611180225/https://www.thewrap.com/lord-of-the-rings-war-of-rohirrim-peter-jackson-animated-footage/ |archive-date=June 11, 2024 |access-date=June 11, 2024 |website=[[TheWrap]]}}</ref> <ref name="Annecy2024THR">{{Cite web |last=Gajewski |first=Ryan |date=June 11, 2024 |title=Andy Serkis Brings 'Lord of the Rings' Anime Movie's First Footage to Annecy |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-andy-serkis-anime-1235919544/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611180423/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-andy-serkis-anime-1235919544/ |archive-date=June 11, 2024 |access-date=June 11, 2024 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref name="Annecy2024AM">{{Cite web |last=Campbell |first=Kambole |date=June 17, 2024 |title='Rohirrim,' 'Gumball' and 'Creature Commandos': A Closer Look at Warner Bros.' Upcoming Slate |url=https://www.animationmagazine.net/2024/06/rohirrim-gumballand-creature-commandos-a-closer-look-at-warner-brothers-upcoming-slate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617222724/https://www.animationmagazine.net/2024/06/rohirrim-gumballand-creature-commandos-a-closer-look-at-warner-brothers-upcoming-slate/ |archive-date=June 17, 2024 |access-date=June 22, 2024 |website=[[Animation Magazine]]}}</ref> <ref name="Annecy2024/Film">{{Cite web |last=Motamayor |first=Rafael |date=June 11, 2024 |title=The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim Footage Reaction: Middle-Earth Goes Anime And It Looks Amazing [Annecy] |url=https://www.slashfilm.com/1600533/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-footage-reaction/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611210503/https://www.slashfilm.com/1600533/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-footage-reaction/ |archive-date=June 11, 2024 |access-date=June 22, 2024 |website=[[/Film]]}}</ref> <ref name="SDCC2024">{{Cite web |date=August 7, 2024 |title=The Lord of the Rings at SDCC 2024 – highlights! |url=https://www.theonering.net/torwp/2024/08/06/118990-the-lord-of-the-rings-at-sdcc-2024-highlights/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810141201/https://www.theonering.net/torwp/2024/08/06/118990-the-lord-of-the-rings-at-sdcc-2024-highlights/ |archive-date=August 10, 2024 |access-date=August 10, 2024 |website=[[TheOneRing.net]]}}</ref> <ref name="TrailerDeadline">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=August 22, 2024 |title=Anime 'The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim' Gets First Trailer |url=https://deadline.com/video/the-war-of-the-rohirrim-gets-first-trailer-from-warner-bros/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823090726/https://deadline.com/video/the-war-of-the-rohirrim-gets-first-trailer-from-warner-bros/ |archive-date=August 23, 2024 |access-date=August 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref name="TrailerGizmodo">{{Cite web |last=Whitbrook |first=James |date=August 22, 2024 |title=War of the Rohirrim's First Trailer Is a Rallying Return to Peter Jackson's Middle-earth |url=https://gizmodo.com/war-of-the-rohirrim-trailer-anime-lord-of-the-rings-peter-jackson-2000489959 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822192540/https://gizmodo.com/war-of-the-rohirrim-trailer-anime-lord-of-the-rings-peter-jackson-2000489959 |archive-date=August 22, 2024 |access-date=August 23, 2024 |website=[[Gizmodo]]}}</ref> <ref name="TrailerPolygon">{{Cite web |last=Patches |first=Matt |date=August 22, 2024 |title=The War for Rohirrim trailer brings Lord of the Rings into the anime age |url=https://www.polygon.com/lord-of-the-rings/443172/lord-rings-war-for-rohirrim-trailer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823090959/https://www.polygon.com/lord-of-the-rings/443172/lord-rings-war-for-rohirrim-trailer |archive-date=August 23, 2024 |access-date=August 23, 2024 |website=[[Polygon (website)|Polygon]]}}</ref> <ref name="TrailerEmpire">{{Cite web |last=King |first=Jordan |date=August 22, 2024 |title=Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim Trailer Brings Anime Battles To Middle-Earth |url=https://www.empireonline.com/movies/news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-trailer-brings-anime-battles-to-middle-earth/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823090935/https://www.empireonline.com/movies/news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-trailer-brings-anime-battles-to-middle-earth/ |archive-date=August 23, 2024 |access-date=August 23, 2024 |website=[[Empire (magazine)|Empire]]}}</ref> <ref name="TrailerGR+">{{Cite web |last=West |first=Amy |date=August 22, 2024 |title=First trailer for Lord of the Rings anime movie The War of the Rohirrim promises a "groundbreaking journey back to Middle-earth" |url=https://www.gamesradar.com/entertainment/anime-movies/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-first-trailer-anime-movie/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823091021/https://www.gamesradar.com/entertainment/anime-movies/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-first-trailer-anime-movie/ |archive-date=August 23, 2024 |access-date=August 23, 2024 |website=[[GamesRadar+]]}}</ref> <ref name="TrailerNerdist">{{Cite web |last=Rusak |first=Rotem |date=August 22, 2024 |title=The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim Trailer Teases Epic Anime Return to Middle-earth and... Rings |url=https://nerdist.com/article/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-anime-movie-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823091245/https://nerdist.com/article/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-anime-movie-trailer/ |archive-date=August 23, 2024 |access-date=August 23, 2024 |website=[[Nerdist]]}}</ref> <ref name="NYCC2024AM">{{Cite web |date=October 18, 2024 |title=NYCC: 'LOTR: The War of the Rohirrim' Drops New BTS Video |url=https://www.animationmagazine.net/2024/10/nycc-lotr-the-war-of-the-rohirrim-drops-new-bts-video/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241021161154/https://www.animationmagazine.net/2024/10/nycc-lotr-the-war-of-the-rohirrim-drops-new-bts-video/ |archive-date=October 21, 2024 |access-date=October 21, 2024 |website=[[Animation Magazine]]}}</ref> <ref name="NYCC2024Deadline">{{Cite web |last1=Piccoli |first1=Sean |last2=D'Alessandro |first2=Anthony |date=October 18, 2024 |title='Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim' Teases Footage & Shows Off Motion Poster At NYCC |url=https://deadline.com/video/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-footage-nycc/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241021161623/https://deadline.com/video/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-footage-nycc/ |archive-date=October 21, 2024 |access-date=October 21, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref name="NYCC2024Gizmodo">{{Cite web |last=Whitbrook |first=James |date=October 18, 2024 |title=War of the Rohirrim's New York Comic Con Footage Punched Our Faces Off |url=https://gizmodo.com/nycc-2024-war-of-the-rohirrim-footage-description-lord-of-the-rings-anime-2000513698 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241021161441/https://gizmodo.com/nycc-2024-war-of-the-rohirrim-footage-description-lord-of-the-rings-anime-2000513698 |archive-date=October 21, 2024 |access-date=October 21, 2024 |website=[[Gizmodo]]}}</ref> <ref name="NYCC2024/Film">{{Cite web |last=Mathai |first=Jeremy |date=October 18, 2024 |title=8 Things Every Lord Of The Rings Fan Needs To Know About War Of The Rohirrim |url=https://www.slashfilm.com/1692417/things-lord-of-the-rings-fans-need-know-war-of-the-rohirrim/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241021163215/https://www.slashfilm.com/1692417/things-lord-of-the-rings-fans-need-know-war-of-the-rohirrim/ |archive-date=October 21, 2024 |access-date=October 21, 2024 |website=[[/Film]]}}</ref> <ref name="HammerPopcorn">{{Cite web |last=Sudario |first=Erielle |date=November 20, 2024 |title=Feast Like Middle-earth Royalty With 'The Lord of the Rings: The War of Rohirrim' Popcorn Bucket |url=https://collider.com/lotr-the-war-of-rohirrim-popcorn-bucket-image/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121144514/https://collider.com/lotr-the-war-of-rohirrim-popcorn-bucket-image/ |archive-date=November 21, 2024 |access-date=November 21, 2024 |website=[[Collider (website)|Collider]]}}</ref> <!-- RELEASE --> <ref name="ReleaseDate">{{Cite web |last=Vary |first=Adam B. |date=February 14, 2022 |title=''Lord of the Rings: The War of the Rohirrim'' Anime Feature Set for April 2024 Release by Warner Bros. (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-release-date-1235181646/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214222830/https://variety.com/2022/film/news/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-release-date-1235181646/ |archive-date=February 14, 2022 |access-date=February 14, 2022 |website=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> <ref name="ReleaseDate2">{{Cite web |last=Couch |first=Aaron |date=February 14, 2022 |title=''Lord of the Rings'' Anime Movie Sets 2024 Release Date |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lord-of-the-rings-anime-movie-release-date-1235093505/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214223748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lord-of-the-rings-anime-movie-release-date-1235093505/ |archive-date=February 14, 2022 |access-date=February 14, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref name="ReleaseDateDelayed">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=August 24, 2023 |title='Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim' Release Delayed Until December 2024 |url=https://deadline.com/2023/08/lord-of-the-rings-war-of-the-rohirrim-delayed-2024-1235527601/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824224615/https://deadline.com/2023/08/lord-of-the-rings-war-of-the-rohirrim-delayed-2024-1235527601/ |archive-date=August 24, 2023 |access-date=August 24, 2023 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref name="OfficialWebsite">{{Cite web |title=The Lord of The Rings: The War of The Rohirrim {{!}} Official Movie Site |url=https://www.lotrthewaroftherohirrim.com/synopsis/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241107093612/https://www.lotrthewaroftherohirrim.com/ |archive-date=November 7, 2024 |access-date=November 7, 2024 |website=The Lord of The Rings: The War of The Rohirrim}}</ref> <ref name="DigitalRelease">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=December 23, 2024 |title='Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim' Heading Into Homes After 14-Day Theatrical Window |url=https://deadline.com/2024/12/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-digital-release-date-1236241163/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223212644/https://deadline.com/2024/12/lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-digital-release-date-1236241163/ |archive-date=December 23, 2024 |access-date=December 23, 2024 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> <ref name="LondonPremiere">{{Cite web |last=Senzatimore |first=Renee |date=December 5, 2024 |title='It Was Magnificent': Lord of the Rings' Peter Jackson Praises War of the Rohirrim as 'Essential Lore' |url=https://www.cbr.com/lord-of-the-rings-peter-jackson-war-of-the-rohirrim-praise/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209063945/https://www.cbr.com/lord-of-the-rings-peter-jackson-war-of-the-rohirrim-praise/ |archive-date=December 9, 2024 |access-date=January 21, 2025 |website=[[Comic Book Resources]]}}</ref> <ref name="HomeMedia">{{Cite web |last=Petite |first=Steven |date=January 15, 2025 |title=The Lord Of The Rings: The War Of The Rohirrim 4K Steelbook Release Date Announced |url=https://www.gamespot.com/articles/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-release-date-4k-blu-ray-preorder-amazon/1100-6528224/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116003018/https://www.gamespot.com/articles/the-lord-of-the-rings-the-war-of-the-rohirrim-release-date-4k-blu-ray-preorder-amazon/1100-6528224/ |archive-date=January 16, 2025 |access-date=January 21, 2025 |website=[[GameSpot]]}}</ref> }} == Pranala njaba == * [https://www.lotrthewaroftherohirrim.com/ Situs wèb resmi] * {{IMDb title}} * {{Anime News Network|anime|28075}} [[Kategori:Film taun 2024]] [[Kategori:Film Amérika Sarékat]] ilondqr2dv1xmac5gduqqrwqugwybu1 Kategori:Film taun 2024 14 197997 1747685 1712732 2026-04-27T21:07:15Z Meursault2004 3 ~ kategori 1747685 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Film miturut taun|2024]] s1urm096b5j8w7yri4fq8xr45osktsw 1747686 1747685 2026-04-27T21:07:41Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2024]] menyang [[Kategori:Film taun 2024]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747685 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Film miturut taun|2024]] s1urm096b5j8w7yri4fq8xr45osktsw Begawan Wisnukara 0 198476 1747653 1747228 2026-04-27T13:29:50Z ~2026-24839-00 72300 1747653 wikitext text/x-wiki '''Begawan Wisnukara''' iku bapa gurune [[Prabu Danaraja]] (ratu ing Lokapala). Wujude pandhita yaksa, mapan ing Pertapan Argamanik. Nadyan wujude buta, nanging becik bebudene (wewatekane). Tokoh iki mung tinemu ing lakon wayang [[Bedhahe Lokapala]]. Sawijining dina, Begawan Wisnukara pinuju lenggah ing pacrabakan (pamulangan), diadhep para siswane: para [[cantrik]], [[manguyu]], [[jejanggan]], [[cekel]], [[uluguntung]], [[abet-abet]], lan [[endhang]]. Sang Begawan paring wedharan babagan sejatine tuwa. == Wong tuwa kang sejati tumrap Begawan Wisnukara == Tuwa tegese ngenteni metune nyawa. Wong tuwa iku adhakane gampang lalen. Nadyan mangkono, aja banjur nglokro. Kudu tetep semangat sinau, supaya sugih sesurupan, sugih kawruh (ilmu), supaya kena kanggo tutur-tutur marang anak putu. Kajaba iku, supaya kalis (luput) saka rasa sepi, sepa, lir sepah, lan samun. Sepi tegese ngrumangsani tanpa kanca tanpa kanthi, utawa ngrumangsani mung urip ijen. Sepa tegese tanpa rasa. Urip ora ngrasakake kepenak, mangan lan ngombe ora ngrasakake enak. Lungguh, mlaku, turu uga ora ngrasakake kepenak. Sepah tegese rumangsa kaya uwuh, tanpa guna ing bebrayan. Samun tegese suwung, rumangsa tanpa aji (rega), kabuwang saka bebrayan. Kang banjur nuwuhake rasa semplah ing manah. Sabanjure wong tuwa sing tanpa ilmu, yen ana ing pakumpulan tumindake gonyak-ganyuk nglelingsemi (ngisin-isini). Gonyak-ganyuk tegese tandang tanduk sing ora urus. Ucape lan tumindake ora trep karo kasepuhane. Amarga rumangsa bisa, banjur kakehan omong, nuruti panemune dhewe. Ora gelem dianggep kleru, amarga mbujung utawa mburu pangalembana. '''Banjur sejatine tuwa iku kang kepriye?''' # Waspada ing semu. Tegese awas marang glagate wong akeh, senadyan ora kawedharake. Dadi, bisa ngemong kanca rowange. # Aja dhemen pamer. Senadyan pinter lan prigel (cukat sarta trampil), ora perlu diumukake. Dene yen disuwuni wawasan, anggone paring dhawuh kanthi cara kang nyenengake, ora ngremehake. # Mulat sarira (mawas dhiri). Ngerteni kekurangane awak lan tumindak ngati-ati. Kanggo nambah undhaking pangerten (ilmu), kudu tansah sinau. Kanthi cara maca buku-buku, lan srawung karo kanca. Maca iku gedhe paedahe. Bisa nyegah lalen, amarga pikirane tansah diasah. == Geger Pertapan Argamanik == Dumadakan, padhepokan Argamanik karawuhan [[Patih Banendra]]. Ngaturake wosing dinuta ratu gustine, yaiku nyuwun pambiyantune Begawan Wisnukara. Amarga wektu dina iki, Lokapala dilurugi mungsuh saka [[Ngalengka]]. Begawan Wisnukara nyaguhi asung pambiyantu. Nuli bebarengan Patih Banendra manjing ing paprangan. Begawan Wisnukara ketemu [[Subali|Resi Subali]], bapa gurune [[Rahwana|Prabu Dasamuka]], kang paring aji Pancasona marang Prabu Dasamuka. Sulayaning rembug dadi pancakara. Wasana Begawan Wisnukara gugur ing paprangan mungsuh Resi Subali. == Kapethik Saking == * Mulyantara, wonten ing Tokoh Wayang (samak majalah Djaka Lodang) [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] 5vzbb0r52jaas86re1sqcg6oj87tvqm 1747784 1747653 2026-04-27T21:30:37Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747784 wikitext text/x-wiki '''Begawan Wisnukara''' iku bapa gurune [[Prabu Danaraja]] (ratu ing Lokapala). Wujude pandhita yaksa, mapan ing Pertapan Argamanik. Nadyan wujude buta, nanging becik bebudene (wewatekane). Tokoh iki mung tinemu ing lakon wayang [[Bedhahe Lokapala]]. Sawijining dina, Begawan Wisnukara pinuju lenggah ing pacrabakan (pamulangan), diadhep para siswane: para [[cantrik]], [[manguyu]], [[jejanggan]], [[cekel]], [[uluguntung]], [[abet-abet]], lan [[endhang]]. Sang Begawan paring wedharan babagan sejatine tuwa. == Wong tuwa kang sejati tumrap Begawan Wisnukara == Tuwa tegese ngenteni metune nyawa. Wong tuwa iku adhakane gampang lalen. Nadyan mangkono, aja banjur nglokro. Kudu tetep semangat sinau, supaya sugih sesurupan, sugih kawruh (ilmu), supaya kena kanggo tutur-tutur marang anak putu. Kajaba iku, supaya kalis (luput) saka rasa sepi, sepa, lir sepah, lan samun. Sepi tegese ngrumangsani tanpa kanca tanpa kanthi, utawa ngrumangsani mung urip ijen. Sepa tegese tanpa rasa. Urip ora ngrasakake kepenak, mangan lan ngombe ora ngrasakake enak. Lungguh, mlaku, turu uga ora ngrasakake kepenak. Sepah tegese rumangsa kaya uwuh, tanpa guna ing bebrayan. Samun tegese suwung, rumangsa tanpa aji (rega), kabuwang saka bebrayan. Kang banjur nuwuhake rasa semplah ing manah. Sabanjure wong tuwa sing tanpa ilmu, yen ana ing pakumpulan tumindake gonyak-ganyuk nglelingsemi (ngisin-isini). Gonyak-ganyuk tegese tandang tanduk sing ora urus. Ucape lan tumindake ora trep karo kasepuhane. Amarga rumangsa bisa, banjur kakehan omong, nuruti panemune dhewe. Ora gelem dianggep kleru, amarga mbujung utawa mburu pangalembana. '''Banjur sejatine tuwa iku kang kepriye?''' # Waspada ing semu. Tegese awas marang glagate wong akeh, senadyan ora kawedharake. Dadi, bisa ngemong kanca rowange. # Aja dhemen pamer. Senadyan pinter lan prigel (cukat sarta trampil), ora perlu diumukake. Dene yen disuwuni wawasan, anggone paring dhawuh kanthi cara kang nyenengake, ora ngremehake. # Mulat sarira (mawas dhiri). Ngerteni kekurangane awak lan tumindak ngati-ati. Kanggo nambah undhaking pangerten (ilmu), kudu tansah sinau. Kanthi cara maca buku-buku, lan srawung karo kanca. Maca iku gedhe paedahe. Bisa nyegah lalen, amarga pikirane tansah diasah. == Geger Pertapan Argamanik == Dumadakan, padhepokan Argamanik karawuhan [[Patih Banendra]]. Ngaturake wosing dinuta ratu gustine, yaiku nyuwun pambiyantune Begawan Wisnukara. Amarga wektu dina iki, Lokapala dilurugi mungsuh saka [[Ngalengka]]. Begawan Wisnukara nyaguhi asung pambiyantu. Nuli bebarengan Patih Banendra manjing ing paprangan. Begawan Wisnukara ketemu [[Subali|Resi Subali]], bapa gurune [[Rahwana|Prabu Dasamuka]], kang paring aji Pancasona marang Prabu Dasamuka. Sulayaning rembug dadi pancakara. Wasana Begawan Wisnukara gugur ing paprangan mungsuh Resi Subali. == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] 55segbik9klyxepaex9grhemp6hcg16 Prabu Wisrawana 0 198754 1747659 1747224 2026-04-27T13:35:19Z ~2026-24839-00 72300 1747659 wikitext text/x-wiki '''Prabu Wisrawana''' iku sejatine jejuluke liya (asmane liya) [[Prabu Danaraja]] ratu ing Lokapala. Nanging yen ing pedhalangan, ratu ing Kuntaramanik, putra siswane [[Wisrawa|Resi Wisrawa]], kadang sinorohwadine Prabu Danaraja, lan wayange ana dhewe. Wujude kaya [[Rahwana|Prabu Dasamuka]], mung bedane gusen alus lan ngagem [[sampir]]. Tokoh iki mung tinemu ing lakon wayang [[Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu|Sastrajéndra Hayuningrat]] lan [[Bedhahe Lokapala]]. Ing lakon Bedhahe Lokapala, nalika Prabu Wisrawana sanja ing Lokapala, dijateni prakara kang gawe ribete penggalihe Prabu Danaraja. Yaiku bab nawala saka Ngalengka, panyuwune Prabu Dasamuka patang prekara;1. Njaluk Negara Lokapala, 2. Makutha raja kencana, 3. Gandhik mas, 4. Kreta [[Puspaka]] kang tinarik kuda 8. Yen Negara Lokapala dipasrahake marang Prabu Dasamuka, Prabu Danaraja banjur arep mapan ana ngendi? Kamangka Negara Lokapala iku dudu tilarane Resi Wisrawa, nanging tinggalane [[Prabu Lokawana]] (maratuwane Resi Wisrawa). Resi Wisrawa anggone dadi ratu sawatara ing Lokapala iku nyulihi [[Dewi Lokati]] (garwane). Dadi, ora samesthine yen Dasamuka njaluk Negara Lokapala. Mula golong giliging rembug, Negara Lokapala kudu dikukuhi. Sadumuk bathuk sanyari bumi. Prabu Wisrawana bakal sabyantu yuda yen ana muringe Prabu Dasamuka. Durung tutug anggone imbal pangandikan, kadadak ana sowane [[Patih Banendra]], kang nalika samana didhawuhi ngawat-awati [[Tenung Gohmuka]], kang diutus nyaosake nawala konjuk ing ngarsane Prabu Dasamuka. Ki Patih atur palapuran yen Tenung Gohmuka wus klakon ngaturake nawalane Prabu Danaraja. Bareng kawaos dening Prabu Dasamuka, ratu Ngalengka iku nesu banget, banjur nawala disebit-sebit, lan Gohmuka katigas janggane nganggo [[pedhang Mentawa]]. Saka kedadeyan iki wus cetha, yen kekarepane Prabu Dasamuka ora kena diendhakake. Dasamuka ora mendha ing pangrerepa, ora mundur dening pitutur luhur. Kena dipesthekake, bakal dadi perang gegempuran. Mula wadyabala Lokapala kudu tumuli disiyagakake. Tenan, ora antara suwe ana sowane prajurit teliksandi kang asung palapuran yen Negara Lokapala kalurugan mungsuh. Wadyabala buta saka Ngalengka kang tinindhihan dening Prabu Dasamuka lan rayi-rayine. Prabu Danaraja nuli utusan Patih Banendra menyang Pertapan Argamanik, ngaturi rawuhe [[Begawan Wisnukara]], supaya sabyantu yuda. Begawan Wisnukara iku bapa gurune Prabu Danaraja. Patih Banendra matur sendika, banjur budhal. Wadyabala Lokapala kang dibudhalake kanggo ngadhepi mungsuh, dipimpin senapati 7, yaiku [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]] (dudu bapa gurune Prabu Danaraja), [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Patih Citracapa]]. Kabantu Prabu Wisrawana. Tekan sanjabane kutha, wadyabala Lokapala ketemu wadyabala Ngalengka. Kekuwatan rong golongan banjur campuh yuda. Ora nganti sapanginang, para senapati Lokapala padha gugur mungsuh Prabu Dasamuka. Prabu Wisrawana banjur nandhingi Prabu Dasamuka. [[Topeng Gangsa]] wus kaagem. Prabu Dasamuka kapandeng, sanalika dadi geseng. Rehne Dasamuka duwe [[aji Pancasona]], ora kebacuting tiwas. Awit saka pambyantune [[Wibisana|Raden Wibisana]], Prabu Dasamuka bisa nyedani Prabu Wisrawana. Pusaka Topeng Gangsa sigra kapundhut. Ing tembe kaparingake marang [[Bukbis|Raden Bukbis]], putrane Prabu Dasamuka. == Kapethik Saking == * Mulyantara, (nd), ''Majalah Djaka Lodhang'', https://sseratan.blogspot.com/2020/12/?m=0 (kanthi sawatawis owah-owahan) [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] kwsyq86rflbc0qk0rhy1bmuqihk3gb6 1747782 1747659 2026-04-27T21:29:59Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747782 wikitext text/x-wiki '''Prabu Wisrawana''' iku sejatine jejuluke liya (asmane liya) [[Prabu Danaraja]] ratu ing Lokapala. Nanging yen ing pedhalangan, ratu ing Kuntaramanik, putra siswane [[Wisrawa|Resi Wisrawa]], kadang sinorohwadine Prabu Danaraja, lan wayange ana dhewe. Wujude kaya [[Rahwana|Prabu Dasamuka]], mung bedane gusen alus lan ngagem [[sampir]]. Tokoh iki mung tinemu ing lakon wayang [[Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu|Sastrajéndra Hayuningrat]] lan [[Bedhahe Lokapala]]. Ing lakon Bedhahe Lokapala, nalika Prabu Wisrawana sanja ing Lokapala, dijateni prakara kang gawe ribete penggalihe Prabu Danaraja. Yaiku bab nawala saka Ngalengka, panyuwune Prabu Dasamuka patang prekara;1. Njaluk Negara Lokapala, 2. Makutha raja kencana, 3. Gandhik mas, 4. Kreta [[Puspaka]] kang tinarik kuda 8. Yen Negara Lokapala dipasrahake marang Prabu Dasamuka, Prabu Danaraja banjur arep mapan ana ngendi? Kamangka Negara Lokapala iku dudu tilarane Resi Wisrawa, nanging tinggalane [[Prabu Lokawana]] (maratuwane Resi Wisrawa). Resi Wisrawa anggone dadi ratu sawatara ing Lokapala iku nyulihi [[Dewi Lokati]] (garwane). Dadi, ora samesthine yen Dasamuka njaluk Negara Lokapala. Mula golong giliging rembug, Negara Lokapala kudu dikukuhi. Sadumuk bathuk sanyari bumi. Prabu Wisrawana bakal sabyantu yuda yen ana muringe Prabu Dasamuka. Durung tutug anggone imbal pangandikan, kadadak ana sowane [[Patih Banendra]], kang nalika samana didhawuhi ngawat-awati [[Tenung Gohmuka]], kang diutus nyaosake nawala konjuk ing ngarsane Prabu Dasamuka. Ki Patih atur palapuran yen Tenung Gohmuka wus klakon ngaturake nawalane Prabu Danaraja. Bareng kawaos dening Prabu Dasamuka, ratu Ngalengka iku nesu banget, banjur nawala disebit-sebit, lan Gohmuka katigas janggane nganggo [[pedhang Mentawa]]. Saka kedadeyan iki wus cetha, yen kekarepane Prabu Dasamuka ora kena diendhakake. Dasamuka ora mendha ing pangrerepa, ora mundur dening pitutur luhur. Kena dipesthekake, bakal dadi perang gegempuran. Mula wadyabala Lokapala kudu tumuli disiyagakake. Tenan, ora antara suwe ana sowane prajurit teliksandi kang asung palapuran yen Negara Lokapala kalurugan mungsuh. Wadyabala buta saka Ngalengka kang tinindhihan dening Prabu Dasamuka lan rayi-rayine. Prabu Danaraja nuli utusan Patih Banendra menyang Pertapan Argamanik, ngaturi rawuhe [[Begawan Wisnukara]], supaya sabyantu yuda. Begawan Wisnukara iku bapa gurune Prabu Danaraja. Patih Banendra matur sendika, banjur budhal. Wadyabala Lokapala kang dibudhalake kanggo ngadhepi mungsuh, dipimpin senapati 7, yaiku [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]] (dudu bapa gurune Prabu Danaraja), [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Patih Citracapa]]. Kabantu Prabu Wisrawana. Tekan sanjabane kutha, wadyabala Lokapala ketemu wadyabala Ngalengka. Kekuwatan rong golongan banjur campuh yuda. Ora nganti sapanginang, para senapati Lokapala padha gugur mungsuh Prabu Dasamuka. Prabu Wisrawana banjur nandhingi Prabu Dasamuka. [[Topeng Gangsa]] wus kaagem. Prabu Dasamuka kapandeng, sanalika dadi geseng. Rehne Dasamuka duwe [[aji Pancasona]], ora kebacuting tiwas. Awit saka pambyantune [[Wibisana|Raden Wibisana]], Prabu Dasamuka bisa nyedani Prabu Wisrawana. Pusaka Topeng Gangsa sigra kapundhut. Ing tembe kaparingake marang [[Bukbis|Raden Bukbis]], putrane Prabu Dasamuka. == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] 45b1kmkg9t89yy70fytohk2bpa6w19v Patih Banendra 0 198805 1747654 1731176 2026-04-27T13:31:02Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Tokoh Ramayana]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747654 wikitext text/x-wiki '''Patih Banendra''' iku pepatih ing negara [[Lokapala]], patihe [[Prabu Danaraja]]. Wujude raseksa (buta). Netrane plelengan, tutuke mrenges, untune rangah kaya parang curi, rambute digelung keling walik, sumpinge gubahan sorengpati. Pepatih ing Lokapala iku ana loro, siji wujud raseksa, sijine maneh wujud manungsa. Sing wujud raseksa Patih Banendra, dene sing wujud manungsa jenenge [[Patih Citracapa]]. Wadyabala ing Lokapala diarani ''bala bacingah'' (bala campuran). Dumadi saka raseksa lan manungsa. Padha mawa senapati dhewe-dhewe. Senapati bala raseksa ana papat, yaiku [[Gohmuka]], [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]]. Wondene senapati bala manungsa uga ana papat, yaiku [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Citrasakti]]. Tokoh Patih Banendra iki mung tinemu ing lakon wayang [[Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu|Sastrajéndra Hayuningrat]] lan [[Bedhahe Lokapala]]. == Patih Banendra ing lakon Sastrajendra Hayuningrat == Ing lakon Sastrajendra Hayuningrat, Patih Banendra ndherekake Prabu Danaraja nyerang Ngalengka. Ngerigake balane kang wujud raseksa apadene manungsa. Ora lega rasaning penggalihe Prabu Danaraja yen durung bisa mateni [[Wisrawa|Resi Wisrawa]], kang wis gawe wirang lan ngina kaluhurane. Ing sekawit Resi Wisrawa saguh nglamarake putri Ngalengka [[Déwi Sukèsi]] kanggo Prabu Danaraja. Nanging wekasane dialap dhewe. Kamangka Prabu Danaraja wis wara-wara, yen ramane (Resi Wisrawa) kondur saka Ngalengka mesthi entuk gawe. Prabu Danaraja bakal nyandhing putri ayu sekaring kedhaton Ngalengka Dewi Sukesi. Wasanane kabar kang tinampa, Dewi Sukesi wis kagarwa Resi Wisrawa. Sapa wonge sing ora muntap? Klakon Prabu Danaraja adu arep karo ramane ing paprangan, sawise wadyabala Ngalengka ora ana sing bisa nandhingi kridhane Prabu Danaraja. Resi Wisrawa diuman-uman sakatoge, banjur pancakara nganti sawatara. Nalika Prabu Danaraja ngetokake senjata pamungkas, yaiku Kunta Baswara, Resi Wisrawa pasrah sumarah marang kang nyipta urip. Dumadakan [[Bathara Narada]] tumurun saka antariksa, nyapih perange anak mungsuh bapa iku. '''Sabdane Bathara Narada''' Bathara Narada paring sabda yen anak wani marang wong tuwa iku dosa gedhe. Senadyan gedhe salahe wong tuwa, anak ora kena nibakake pidana. Kuwi urusane sing gawe urip. Senadyan Kunta Baswara durung nganti lumepas, nanging Prabu Danaraja wis kena bebendune dewa. Awit ing batine ana niyat bakal mateni wong tuwane. Apa maneh rebutan garwa karo sudarma, iku uga ora dadi kaparenge dewa. Awit saka pakartine Prabu Danaraja iku, njalari ing tembe Danaraja bakal diwaneni dening kadange dhewe, yaiku putrane Resi Wisrawa kang lair saka putri Ngalengka. == Ing Lakon Bedhahe Lokapala == Sabdane Bathara Narada iku dadi kasunyatan. Ing lakon Bedhahe Lokapala, Prabu Danaraja nampa nawala saka Ngalengka. Isining nawala, [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] njaluk negara Lokapala, makutha raja kencana, gandhik mas, lan kreta Puspaka kang tinarik kuda wolu. Amarga panjaluke ora dipinangkani, Prabu Dasamuka ngerigake wadyabala Ngalengka nglurugi Lokapala. Dadi perang gegempuran kang njalari tumpese kabeh bala Lokapala, kalebu Patih Banendra. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Djaka Lodang,'' link: https://sseratan.blogspot.com/2020/12/serial-wayang-ramayana-patih-banendra.html?m=0 (wonten ing wikipedia wonten ewah-ewahan sawatawis) [[Kategori:Tokoh Ramayana]] 6zioc3rc8d0cmnw1dccfk6in66bol7q 1747655 1747654 2026-04-27T13:31:17Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747655 wikitext text/x-wiki '''Patih Banendra''' iku pepatih ing negara [[Lokapala]], patihe [[Prabu Danaraja]]. Wujude raseksa (buta). Netrane plelengan, tutuke mrenges, untune rangah kaya parang curi, rambute digelung keling walik, sumpinge gubahan sorengpati. Pepatih ing Lokapala iku ana loro, siji wujud raseksa, sijine maneh wujud manungsa. Sing wujud raseksa Patih Banendra, dene sing wujud manungsa jenenge [[Patih Citracapa]]. Wadyabala ing Lokapala diarani ''bala bacingah'' (bala campuran). Dumadi saka raseksa lan manungsa. Padha mawa senapati dhewe-dhewe. Senapati bala raseksa ana papat, yaiku [[Gohmuka]], [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]]. Wondene senapati bala manungsa uga ana papat, yaiku [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Citrasakti]]. Tokoh Patih Banendra iki mung tinemu ing lakon wayang [[Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu|Sastrajéndra Hayuningrat]] lan [[Bedhahe Lokapala]]. == Patih Banendra ing lakon Sastrajendra Hayuningrat == Ing lakon Sastrajendra Hayuningrat, Patih Banendra ndherekake Prabu Danaraja nyerang Ngalengka. Ngerigake balane kang wujud raseksa apadene manungsa. Ora lega rasaning penggalihe Prabu Danaraja yen durung bisa mateni [[Wisrawa|Resi Wisrawa]], kang wis gawe wirang lan ngina kaluhurane. Ing sekawit Resi Wisrawa saguh nglamarake putri Ngalengka [[Déwi Sukèsi]] kanggo Prabu Danaraja. Nanging wekasane dialap dhewe. Kamangka Prabu Danaraja wis wara-wara, yen ramane (Resi Wisrawa) kondur saka Ngalengka mesthi entuk gawe. Prabu Danaraja bakal nyandhing putri ayu sekaring kedhaton Ngalengka Dewi Sukesi. Wasanane kabar kang tinampa, Dewi Sukesi wis kagarwa Resi Wisrawa. Sapa wonge sing ora muntap? Klakon Prabu Danaraja adu arep karo ramane ing paprangan, sawise wadyabala Ngalengka ora ana sing bisa nandhingi kridhane Prabu Danaraja. Resi Wisrawa diuman-uman sakatoge, banjur pancakara nganti sawatara. Nalika Prabu Danaraja ngetokake senjata pamungkas, yaiku Kunta Baswara, Resi Wisrawa pasrah sumarah marang kang nyipta urip. Dumadakan [[Bathara Narada]] tumurun saka antariksa, nyapih perange anak mungsuh bapa iku. '''Sabdane Bathara Narada''' Bathara Narada paring sabda yen anak wani marang wong tuwa iku dosa gedhe. Senadyan gedhe salahe wong tuwa, anak ora kena nibakake pidana. Kuwi urusane sing gawe urip. Senadyan Kunta Baswara durung nganti lumepas, nanging Prabu Danaraja wis kena bebendune dewa. Awit ing batine ana niyat bakal mateni wong tuwane. Apa maneh rebutan garwa karo sudarma, iku uga ora dadi kaparenge dewa. Awit saka pakartine Prabu Danaraja iku, njalari ing tembe Danaraja bakal diwaneni dening kadange dhewe, yaiku putrane Resi Wisrawa kang lair saka putri Ngalengka. == Ing Lakon Bedhahe Lokapala == Sabdane Bathara Narada iku dadi kasunyatan. Ing lakon Bedhahe Lokapala, Prabu Danaraja nampa nawala saka Ngalengka. Isining nawala, [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] njaluk negara Lokapala, makutha raja kencana, gandhik mas, lan kreta Puspaka kang tinarik kuda wolu. Amarga panjaluke ora dipinangkani, Prabu Dasamuka ngerigake wadyabala Ngalengka nglurugi Lokapala. Dadi perang gegempuran kang njalari tumpese kabeh bala Lokapala, kalebu Patih Banendra. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Djaka Lodang,'' link: https://sseratan.blogspot.com/2020/12/serial-wayang-ramayana-patih-banendra.html?m=0 (wonten ing wikipedia wonten ewah-ewahan sawatawis) [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] 9p8r7q5bm73r7hsagzyobrz0t4o65ix 1747656 1747655 2026-04-27T13:31:37Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747656 wikitext text/x-wiki '''Patih Banendra''' iku pepatih ing negara [[Lokapala]], patihe [[Prabu Danaraja]]. Wujude raseksa (buta). Netrane plelengan, tutuke mrenges, untune rangah kaya parang curi, rambute digelung keling walik, sumpinge gubahan sorengpati. Pepatih ing Lokapala iku ana loro, siji wujud raseksa, sijine maneh wujud manungsa. Sing wujud raseksa Patih Banendra, dene sing wujud manungsa jenenge [[Patih Citracapa]]. Wadyabala ing Lokapala diarani ''bala bacingah'' (bala campuran). Dumadi saka raseksa lan manungsa. Padha mawa senapati dhewe-dhewe. Senapati bala raseksa ana papat, yaiku [[Gohmuka]], [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]]. Wondene senapati bala manungsa uga ana papat, yaiku [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Citrasakti]]. Tokoh Patih Banendra iki mung tinemu ing lakon wayang [[Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu|Sastrajéndra Hayuningrat]] lan [[Bedhahe Lokapala]]. == Patih Banendra ing lakon Sastrajendra Hayuningrat == Ing lakon Sastrajendra Hayuningrat, Patih Banendra ndherekake Prabu Danaraja nyerang Ngalengka. Ngerigake balane kang wujud raseksa apadene manungsa. Ora lega rasaning penggalihe Prabu Danaraja yen durung bisa mateni [[Wisrawa|Resi Wisrawa]], kang wis gawe wirang lan ngina kaluhurane. Ing sekawit Resi Wisrawa saguh nglamarake putri Ngalengka [[Déwi Sukèsi]] kanggo Prabu Danaraja. Nanging wekasane dialap dhewe. Kamangka Prabu Danaraja wis wara-wara, yen ramane (Resi Wisrawa) kondur saka Ngalengka mesthi entuk gawe. Prabu Danaraja bakal nyandhing putri ayu sekaring kedhaton Ngalengka Dewi Sukesi. Wasanane kabar kang tinampa, Dewi Sukesi wis kagarwa Resi Wisrawa. Sapa wonge sing ora muntap? Klakon Prabu Danaraja adu arep karo ramane ing paprangan, sawise wadyabala Ngalengka ora ana sing bisa nandhingi kridhane Prabu Danaraja. Resi Wisrawa diuman-uman sakatoge, banjur pancakara nganti sawatara. Nalika Prabu Danaraja ngetokake senjata pamungkas, yaiku Kunta Baswara, Resi Wisrawa pasrah sumarah marang kang nyipta urip. Dumadakan [[Bathara Narada]] tumurun saka antariksa, nyapih perange anak mungsuh bapa iku. '''Sabdane Bathara Narada''' Bathara Narada paring sabda yen anak wani marang wong tuwa iku dosa gedhe. Senadyan gedhe salahe wong tuwa, anak ora kena nibakake pidana. Kuwi urusane sing gawe urip. Senadyan Kunta Baswara durung nganti lumepas, nanging Prabu Danaraja wis kena bebendune dewa. Awit ing batine ana niyat bakal mateni wong tuwane. Apa maneh rebutan garwa karo sudarma, iku uga ora dadi kaparenge dewa. Awit saka pakartine Prabu Danaraja iku, njalari ing tembe Danaraja bakal diwaneni dening kadange dhewe, yaiku putrane Resi Wisrawa kang lair saka putri Ngalengka. == Ing Lakon Bedhahe Lokapala == Sabdane Bathara Narada iku dadi kasunyatan. Ing lakon Bedhahe Lokapala, Prabu Danaraja nampa nawala saka Ngalengka. Isining nawala, [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] njaluk negara Lokapala, makutha raja kencana, gandhik mas, lan kreta Puspaka kang tinarik kuda wolu. Amarga panjaluke ora dipinangkani, Prabu Dasamuka ngerigake wadyabala Ngalengka nglurugi Lokapala. Dadi perang gegempuran kang njalari tumpese kabeh bala Lokapala, kalebu Patih Banendra. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Djaka Lodang,'' link: https://sseratan.blogspot.com/2020/12/serial-wayang-ramayana-patih-banendra.html?m=0 (wonten ing wikipedia wonten ewah-ewahan sawatawis) [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] 2pmhc7ophd90i962rnt92sfpfm9cr25 Tenung Gohmuka 0 198809 1747657 1747222 2026-04-27T13:32:53Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Tokoh Ramayana]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747657 wikitext text/x-wiki '''Tenung Gohmuka''' iku senapati wadyabala raseksa Lokapala, balane [[Prabu Danaraja]]. Wujude buta, mripate kiyipan (kelipan), rambute diore tekan bokong. Tokoh iki mung tinemu ing lakon wayang [[Bedhahe Lokapala]]. Sawijining dina Prabu Danaraja (ratu ing Lokapala) lenggah siniwaka, kaadhep wadya ''bacingah'' (wadyabala campuran, yaiku wadyabala raseksa karo wadyabala manungsa ). Wosing rembug, Prabu Danaraja nedya meper kekarepane [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] (rayine tunggal rama, seje ibu) anggone nduwe pangangkah bakal njaluk negara Lokapala, makutha raja kencana, gandhik mas, lan kreta Puspaka kang tinarik kuda wolu. == Tenung Gohmuka diutus ngaturake nawala konjuk ing ngarsane Prabu Dasamuka == Prabu Danaraja nimbali Tenung Gohmuka, kautus nyaosake nawala marang Prabu Dasamuka. Tenung Gohmuka nampani nawala (layang), banjur budhal menyang Ngalengka. Prabu Danaraja ora negakake. Nuli dhawuh marang [[Patih Banendra]] supaya anjampangi lakune Gohmuka, mbokmanawa ing dalan ana sambekala. Purna sabdane, Sang Nata kondur ngadhaton. Tenung Gohmuka ngayahi dhawuhing ratu sesembahane, kanthi ngambah dirgantara (mabur). Ing paseban njaba, Patih Banendra ambudhalake wadyabala raseksa Lokapala, katindhihan dening [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]]. Dene [[Patih Citracapa]] ambudhalake wadya manungsa tinindhihan dening [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Citrasakti]]. Kacarita ing Ngalengka, Prabu Dasamuka siniwaka ingadhep para kadange; [[Kumbakarna|Raden Kumbakarna]], [[Surpanaka|Dewi Sarpakenaka]], [[Wibisana|Raden Wibisana]], lan [[Prahasta|Patih Prahastha]] sarta wadyabala. Kang dadi lajering rembug; Prabu Dasamuka bakal ngulati titise [[Wedawati|Dewi Sri Widawati]] sarta nyuwun pusakaning rama ([[Wisrawa|Resi Wisrawa]]) kang cumondhok ing negara Lokapala. Prabu Dasamuka uga paring papan marang para rayine. Kumbakarna pinaringan kasatriyan (kraton) Pangleburgangsa, Dewi Sarpakenaka pinaringan kraton Guthaka, Wibisana kraton Kunthara (Singgela). Tengah-tengahe padha imbal pangandikan, kasaru sowane Tenung Gohmuka. Ngaturake nawala konjuk marang Prabu Dasamuka. Surasaning nawala; ngelingake supaya Prabu Dasamuka mbuwang watak angkara murka lan tindak kang kurang prayoga, sarta nggegulang pambegan sabardrana susila anoraga, salaras karo pambegane sudarma (Resi Wisrawa). == Tenung Gohmuka tekaning pati == Sawise maos nawala iku, Prabu Dasamuka duka banget. Nawala disuwek-suwek, Tenung Gohmuka ditigas janggane. Sapatine Gohmuka, Prabu Dasamuka mireng swara pangancam, "Heh Prabu Dasamuka leletheging bumi, gelah-gelahing jagad. Kowe mateni duta kang tanpa dosa. Eling-elingen, yen besuk ing negaramu ketekan [[Anoman Duta|duta wujud kethek putih]], ya ing kono tibaning piwalesku." Prabu Dasamuka saya panas atine. Sigra dhawuh marang Patih Prahastha supaya nata wadyabala, bakal nglurug perang menyang Lokapala. Sawise samekta sagegamaning ayuda, wadyabala Ngalengka tumuli budhal menyang Lokapala, dipimpin dening Prabu Dasamuka. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Jaka Lodhang'', link: https://sseratan.blogspot.com/2020/12/serial-wayang-tenung-gohmuka.html?m=1 [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] nxuwvznnkn3d85gz32m1xytcqtlwbgw 1747783 1747657 2026-04-27T21:30:17Z Meursault2004 3 /* Kapustakan */ 1747783 wikitext text/x-wiki '''Tenung Gohmuka''' iku senapati wadyabala raseksa Lokapala, balane [[Prabu Danaraja]]. Wujude buta, mripate kiyipan (kelipan), rambute diore tekan bokong. Tokoh iki mung tinemu ing lakon wayang [[Bedhahe Lokapala]]. Sawijining dina Prabu Danaraja (ratu ing Lokapala) lenggah siniwaka, kaadhep wadya ''bacingah'' (wadyabala campuran, yaiku wadyabala raseksa karo wadyabala manungsa ). Wosing rembug, Prabu Danaraja nedya meper kekarepane [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] (rayine tunggal rama, seje ibu) anggone nduwe pangangkah bakal njaluk negara Lokapala, makutha raja kencana, gandhik mas, lan kreta Puspaka kang tinarik kuda wolu. == Tenung Gohmuka diutus ngaturake nawala konjuk ing ngarsane Prabu Dasamuka == Prabu Danaraja nimbali Tenung Gohmuka, kautus nyaosake nawala marang Prabu Dasamuka. Tenung Gohmuka nampani nawala (layang), banjur budhal menyang Ngalengka. Prabu Danaraja ora negakake. Nuli dhawuh marang [[Patih Banendra]] supaya anjampangi lakune Gohmuka, mbokmanawa ing dalan ana sambekala. Purna sabdane, Sang Nata kondur ngadhaton. Tenung Gohmuka ngayahi dhawuhing ratu sesembahane, kanthi ngambah dirgantara (mabur). Ing paseban njaba, Patih Banendra ambudhalake wadyabala raseksa Lokapala, katindhihan dening [[Rukmuka]], [[Gurmuka]], [[Wisnungkara]]. Dene [[Patih Citracapa]] ambudhalake wadya manungsa tinindhihan dening [[Citrajaya]], [[Citragana]], [[Citrasudirga]], lan [[Citrasakti]]. Kacarita ing Ngalengka, Prabu Dasamuka siniwaka ingadhep para kadange; [[Kumbakarna|Raden Kumbakarna]], [[Surpanaka|Dewi Sarpakenaka]], [[Wibisana|Raden Wibisana]], lan [[Prahasta|Patih Prahastha]] sarta wadyabala. Kang dadi lajering rembug; Prabu Dasamuka bakal ngulati titise [[Wedawati|Dewi Sri Widawati]] sarta nyuwun pusakaning rama ([[Wisrawa|Resi Wisrawa]]) kang cumondhok ing negara Lokapala. Prabu Dasamuka uga paring papan marang para rayine. Kumbakarna pinaringan kasatriyan (kraton) Pangleburgangsa, Dewi Sarpakenaka pinaringan kraton Guthaka, Wibisana kraton Kunthara (Singgela). Tengah-tengahe padha imbal pangandikan, kasaru sowane Tenung Gohmuka. Ngaturake nawala konjuk marang Prabu Dasamuka. Surasaning nawala; ngelingake supaya Prabu Dasamuka mbuwang watak angkara murka lan tindak kang kurang prayoga, sarta nggegulang pambegan sabardrana susila anoraga, salaras karo pambegane sudarma (Resi Wisrawa). == Tenung Gohmuka tekaning pati == Sawise maos nawala iku, Prabu Dasamuka duka banget. Nawala disuwek-suwek, Tenung Gohmuka ditigas janggane. Sapatine Gohmuka, Prabu Dasamuka mireng swara pangancam, "Heh Prabu Dasamuka leletheging bumi, gelah-gelahing jagad. Kowe mateni duta kang tanpa dosa. Eling-elingen, yen besuk ing negaramu ketekan [[Anoman Duta|duta wujud kethek putih]], ya ing kono tibaning piwalesku." Prabu Dasamuka saya panas atine. Sigra dhawuh marang Patih Prahastha supaya nata wadyabala, bakal nglurug perang menyang Lokapala. Sawise samekta sagegamaning ayuda, wadyabala Ngalengka tumuli budhal menyang Lokapala, dipimpin dening Prabu Dasamuka. == Kapustakan == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] tmu6o65bnpnwfgqwwbl2g0hnhq9xtpw Patih Prabakesa 0 198815 1747649 1731283 2026-04-27T13:18:46Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Mahabharata]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747649 wikitext text/x-wiki [[File:Brajalamatan.JPG|thumb|Patih Prabakesa iku sayektine Raden [[Brajalamatan]] kang diwisudha minangka pepatih ing Pringgadani]] '''Patih Prabakesa''' iku patih ing [[Pringgadani]], patihe [[Gathotkaca Ratu|Prabu Anom Kacanagara]] ([[Gathotkaca|Raden Gathotkaca]]). Raden Gathotkaca yen ana ing [[Indraprastha|Ngamarta]] dadi senapati perang, nanging yen ana ing Pringgadani, ngratoni para buta Pringgadani. Patih Prabakesa arang metu ing pakeliran. Metune mung ing lakon Gathotkaca Ratu lan Gathotkaca Gugur (Suluhan). Ing lakon Gathotkaca Gugur, Patih Prabakesa kadhawuhan mandhegani wadyabala raseksa Pringgadani, ndherek perang Raden Gathotkaca, ngadhepi wadyabala [[Kurawa]] kang dipandhegani ratu [[Krajan Angga|Ngawangga]] [[Karna|Prabu Karna]]. Wadyabala Kurawa padha nggawa obor, satemah paprangan kaya segara geni. Wondene wadyabala buta Pringgadani tanpa nggawa obor, awit para raseksa iku yen ing wayah bengi kasektene luwih gedhe tinimbang ing wayah awan, lan tandang grayange luwih kebat, cukat, trengginas, trampil. Mula lakon Gathotkaca Gugur iki uga winastan suluhan. Ngadhepi Gathotkaca kang bisa mabur, Prabu Karna rumaos kuwalahan. Rehne tekade suthik kasoran mungsuh Gathotkaca, Prabu Karna sigra matak aji Kalalupa. Dayane aji Kalalupa, saben wulu siji dadi buta siji, satemah paprangan kebak buta. Ditandhingi buta Pringgadani. Dadi perang ruket lan cokot-cokotan. Perange para buta mahanani bledug ampak-ampakan. Paprangan dadi peteng ndhedhet lelimengan. Gathotkaca ora bisa ndulu endi mungsuh lan endi rowang. Awit saking sru (banget) dukane Raden Gathotkaca, sigra matak aji Esmugunting, sanalika awake Gathotkaca dadi wesi kabeh. Lan matak aji Narantaka. Kekuwatane Gathotkaca kaya gajah sewu bareng ngamuk, lan bobote pitung gunung waja. Kabeh buta kang nggawe petenge paprangan ditimblis, mati kabeh. Paprangan banjir getih sadhadha jerone, sarah bangke, ganggeng rambut, krikil untu. Patih Prabakesa melu mati katimblis Raden Gathotkaca. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Jaka Lodhang'' , link: https://sseratan.blogspot.com/2019/05/serial-wayang-prabakesa.html (kanthi ewah-ewahan sawatawis) [[Kategori:Paraga Mahabharata]] eshe982g9hx4oqw8f03yznfqaf72u9s 1747650 1747649 2026-04-27T13:19:07Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga Wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747650 wikitext text/x-wiki [[File:Brajalamatan.JPG|thumb|Patih Prabakesa iku sayektine Raden [[Brajalamatan]] kang diwisudha minangka pepatih ing Pringgadani]] '''Patih Prabakesa''' iku patih ing [[Pringgadani]], patihe [[Gathotkaca Ratu|Prabu Anom Kacanagara]] ([[Gathotkaca|Raden Gathotkaca]]). Raden Gathotkaca yen ana ing [[Indraprastha|Ngamarta]] dadi senapati perang, nanging yen ana ing Pringgadani, ngratoni para buta Pringgadani. Patih Prabakesa arang metu ing pakeliran. Metune mung ing lakon Gathotkaca Ratu lan Gathotkaca Gugur (Suluhan). Ing lakon Gathotkaca Gugur, Patih Prabakesa kadhawuhan mandhegani wadyabala raseksa Pringgadani, ndherek perang Raden Gathotkaca, ngadhepi wadyabala [[Kurawa]] kang dipandhegani ratu [[Krajan Angga|Ngawangga]] [[Karna|Prabu Karna]]. Wadyabala Kurawa padha nggawa obor, satemah paprangan kaya segara geni. Wondene wadyabala buta Pringgadani tanpa nggawa obor, awit para raseksa iku yen ing wayah bengi kasektene luwih gedhe tinimbang ing wayah awan, lan tandang grayange luwih kebat, cukat, trengginas, trampil. Mula lakon Gathotkaca Gugur iki uga winastan suluhan. Ngadhepi Gathotkaca kang bisa mabur, Prabu Karna rumaos kuwalahan. Rehne tekade suthik kasoran mungsuh Gathotkaca, Prabu Karna sigra matak aji Kalalupa. Dayane aji Kalalupa, saben wulu siji dadi buta siji, satemah paprangan kebak buta. Ditandhingi buta Pringgadani. Dadi perang ruket lan cokot-cokotan. Perange para buta mahanani bledug ampak-ampakan. Paprangan dadi peteng ndhedhet lelimengan. Gathotkaca ora bisa ndulu endi mungsuh lan endi rowang. Awit saking sru (banget) dukane Raden Gathotkaca, sigra matak aji Esmugunting, sanalika awake Gathotkaca dadi wesi kabeh. Lan matak aji Narantaka. Kekuwatane Gathotkaca kaya gajah sewu bareng ngamuk, lan bobote pitung gunung waja. Kabeh buta kang nggawe petenge paprangan ditimblis, mati kabeh. Paprangan banjir getih sadhadha jerone, sarah bangke, ganggeng rambut, krikil untu. Patih Prabakesa melu mati katimblis Raden Gathotkaca. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Jaka Lodhang'' , link: https://sseratan.blogspot.com/2019/05/serial-wayang-prabakesa.html (kanthi ewah-ewahan sawatawis) [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] gir85nb7g8l74f85qi96tdpwwelqr5k 1747651 1747650 2026-04-27T13:19:23Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Paraga wayang]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747651 wikitext text/x-wiki [[File:Brajalamatan.JPG|thumb|Patih Prabakesa iku sayektine Raden [[Brajalamatan]] kang diwisudha minangka pepatih ing Pringgadani]] '''Patih Prabakesa''' iku patih ing [[Pringgadani]], patihe [[Gathotkaca Ratu|Prabu Anom Kacanagara]] ([[Gathotkaca|Raden Gathotkaca]]). Raden Gathotkaca yen ana ing [[Indraprastha|Ngamarta]] dadi senapati perang, nanging yen ana ing Pringgadani, ngratoni para buta Pringgadani. Patih Prabakesa arang metu ing pakeliran. Metune mung ing lakon Gathotkaca Ratu lan Gathotkaca Gugur (Suluhan). Ing lakon Gathotkaca Gugur, Patih Prabakesa kadhawuhan mandhegani wadyabala raseksa Pringgadani, ndherek perang Raden Gathotkaca, ngadhepi wadyabala [[Kurawa]] kang dipandhegani ratu [[Krajan Angga|Ngawangga]] [[Karna|Prabu Karna]]. Wadyabala Kurawa padha nggawa obor, satemah paprangan kaya segara geni. Wondene wadyabala buta Pringgadani tanpa nggawa obor, awit para raseksa iku yen ing wayah bengi kasektene luwih gedhe tinimbang ing wayah awan, lan tandang grayange luwih kebat, cukat, trengginas, trampil. Mula lakon Gathotkaca Gugur iki uga winastan suluhan. Ngadhepi Gathotkaca kang bisa mabur, Prabu Karna rumaos kuwalahan. Rehne tekade suthik kasoran mungsuh Gathotkaca, Prabu Karna sigra matak aji Kalalupa. Dayane aji Kalalupa, saben wulu siji dadi buta siji, satemah paprangan kebak buta. Ditandhingi buta Pringgadani. Dadi perang ruket lan cokot-cokotan. Perange para buta mahanani bledug ampak-ampakan. Paprangan dadi peteng ndhedhet lelimengan. Gathotkaca ora bisa ndulu endi mungsuh lan endi rowang. Awit saking sru (banget) dukane Raden Gathotkaca, sigra matak aji Esmugunting, sanalika awake Gathotkaca dadi wesi kabeh. Lan matak aji Narantaka. Kekuwatane Gathotkaca kaya gajah sewu bareng ngamuk, lan bobote pitung gunung waja. Kabeh buta kang nggawe petenge paprangan ditimblis, mati kabeh. Paprangan banjir getih sadhadha jerone, sarah bangke, ganggeng rambut, krikil untu. Patih Prabakesa melu mati katimblis Raden Gathotkaca. == Kapustakan == * Mulyantara, (n.d), ''Majalah Jaka Lodhang'' , link: https://sseratan.blogspot.com/2019/05/serial-wayang-prabakesa.html (kanthi ewah-ewahan sawatawis) [[Kategori:Paraga Mahabharata]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] c4unvno9bo9zhqzh1ilca0j16mn24lf Bambang Surawan 0 198951 1747669 1733934 2026-04-27T14:25:59Z ~2026-24839-00 72300 /* Kapethik Saking */ 1747669 wikitext text/x-wiki '''Bambang Surawan''' iku putrane [[Resi Kowara]] (War) lan [[Endhang Aristi]]. Wujude nom-noman bagus kang bekti banget marang wongtuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wongtuwane sakloron mau tansah digawa, kanthi cara dipikul, awit wongtuwane sakloron iku wuta. Yen ing sawijining papan entuk pangan, gage diaturake marang ibu-bapake. Sawise wongtuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nalika Bambang Surawan ngisi impes, ora ngerti sangkan paraning bilahi. Sawijining panah kang uwal saka kendhenging gandhewa, tumanduk ing dhadhane nganti butul trusing walikat. Bambang Surawan njerit sabengokan, banjur ambruk ing pinggiring sendhang. Getihe dleweran saka tatuning panah. Ora let suwe ana wong nitih kuda nggawa gandhewa tumeka papan kono. Nitik busanane, kaya dudu kawula cilik. Salugune piyambake iku ratu ing [[Ayodhya|Ayodya]] [[Prabu Dasarata]]. Kaya ngapa kagete Sang Prabu bareng priksa; sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul janma manungsa. Sang Prabu nggetuni tumindake. Prabu Dasarata darbe keahlian njemparing (manah). Mung mireng swarane wae, piyambake bisa manah kanthi titis ing lesane. Nanging dina iki kleru. Sing dikira gajah ngombe, jebul manungsa. Panah wis kadhung lumepas. Tumancep ing dhadhane Bambang Surawan sing tanpa dosa. "Aku njaluk pangapura, Ki Sanak. Aku ora sengaja manah kowe," ngendikane Prabu Dasarata. "Apa ucapmu kuwi bisa ngilangake rasa ngelake bapakku? Bapakku wektu dina iki pinuju ngorong gondhange. Aku enggal-enggal ngupaya banyu, supaya bapakku enggal bisa ngunjuk, nanging kowe malah salah gawe. Aku koklepasi panah. Njur salahku iku apa?" ucape Bambang Surawan. "Sing gedhe pangapuramu. Aku ora niyat nglepasi panah kowe. Pangiraku sing ana sendhang iki gajah ngombe. Ora ngertia jebul kowe. Kanggo nebus kaluputanku, takjabute alon-alon panah kang tumancep ing dhadhamu." "Aja. Wis ben aku mati ing papan kene." "Ora. Panah kudu takjabut. Kowe kudu diusadani." Nalika Prabu Dasarata budidaya njabut panah kang tumancep ing dhadhane Bambang Surawan, nom-noman iku sambat ngaruara, banjur pecat nyawane. Prabu Dasarata rumangsa dosa gedhe. Jebul wasis titise njemparing iku uga bisa nggawe cilakane liyan. Sawatara bingung, kudu tumindak apa. Pepuntoning tekad, layone Bambang Surawan dipanggul, digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore wit ringin, cecaketan klawan garwane. "Iki kok kaya ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pandangune Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nitik carane masrahake impes banyu sing beda, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. Mula impes isi banyu iku ora enggal diunjuk. "Kowe sapa, ngakua? Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. == Kapethik Saking == * Mulyantara.2019. ''Majalah Djaka Lodhang'' (cover tokoh wayang). Yogyakarta: Jaka Lodhang Press dxz5iv81tmgsl9apjtcfsbxo3wzqibp 1747670 1747669 2026-04-27T14:26:51Z Caesario Bintang Agus Pamungkas 62219 nambah [[:Kategori:Tokoh Ramayana]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 1747670 wikitext text/x-wiki '''Bambang Surawan''' iku putrane [[Resi Kowara]] (War) lan [[Endhang Aristi]]. Wujude nom-noman bagus kang bekti banget marang wongtuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wongtuwane sakloron mau tansah digawa, kanthi cara dipikul, awit wongtuwane sakloron iku wuta. Yen ing sawijining papan entuk pangan, gage diaturake marang ibu-bapake. Sawise wongtuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nalika Bambang Surawan ngisi impes, ora ngerti sangkan paraning bilahi. Sawijining panah kang uwal saka kendhenging gandhewa, tumanduk ing dhadhane nganti butul trusing walikat. Bambang Surawan njerit sabengokan, banjur ambruk ing pinggiring sendhang. Getihe dleweran saka tatuning panah. Ora let suwe ana wong nitih kuda nggawa gandhewa tumeka papan kono. Nitik busanane, kaya dudu kawula cilik. Salugune piyambake iku ratu ing [[Ayodhya|Ayodya]] [[Prabu Dasarata]]. Kaya ngapa kagete Sang Prabu bareng priksa; sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul janma manungsa. Sang Prabu nggetuni tumindake. Prabu Dasarata darbe keahlian njemparing (manah). Mung mireng swarane wae, piyambake bisa manah kanthi titis ing lesane. Nanging dina iki kleru. Sing dikira gajah ngombe, jebul manungsa. Panah wis kadhung lumepas. Tumancep ing dhadhane Bambang Surawan sing tanpa dosa. "Aku njaluk pangapura, Ki Sanak. Aku ora sengaja manah kowe," ngendikane Prabu Dasarata. "Apa ucapmu kuwi bisa ngilangake rasa ngelake bapakku? Bapakku wektu dina iki pinuju ngorong gondhange. Aku enggal-enggal ngupaya banyu, supaya bapakku enggal bisa ngunjuk, nanging kowe malah salah gawe. Aku koklepasi panah. Njur salahku iku apa?" ucape Bambang Surawan. "Sing gedhe pangapuramu. Aku ora niyat nglepasi panah kowe. Pangiraku sing ana sendhang iki gajah ngombe. Ora ngertia jebul kowe. Kanggo nebus kaluputanku, takjabute alon-alon panah kang tumancep ing dhadhamu." "Aja. Wis ben aku mati ing papan kene." "Ora. Panah kudu takjabut. Kowe kudu diusadani." Nalika Prabu Dasarata budidaya njabut panah kang tumancep ing dhadhane Bambang Surawan, nom-noman iku sambat ngaruara, banjur pecat nyawane. Prabu Dasarata rumangsa dosa gedhe. Jebul wasis titise njemparing iku uga bisa nggawe cilakane liyan. Sawatara bingung, kudu tumindak apa. Pepuntoning tekad, layone Bambang Surawan dipanggul, digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore wit ringin, cecaketan klawan garwane. "Iki kok kaya ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pandangune Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nitik carane masrahake impes banyu sing beda, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. Mula impes isi banyu iku ora enggal diunjuk. "Kowe sapa, ngakua? Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. == Kapethik Saking == * Mulyantara.2019. ''Majalah Djaka Lodhang'' (cover tokoh wayang). Yogyakarta: Jaka Lodhang Press [[Kategori:Tokoh Ramayana]] d6719holciokqer2k2192691jjyd9lv 1747671 1747670 2026-04-27T14:30:08Z ~2026-24839-00 72300 1747671 wikitext text/x-wiki '''Bambang Surawan''' iku putrane [[Resi Kowara]] (War) lan [[Endhang Aristi]]. Wujude nom-noman bagus kang bekti banget marang wongtuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wongtuwane sakloron mau tansah digawa, kanthi cara dipikul, awit wongtuwane sakloron iku wuta. Yen ing sawijining papan entuk pangan, gage diaturake marang ibu-bapake. Sawise wongtuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nalika Bambang Surawan ngisi impes, ora ngerti sangkan paraning bilahi. Sawijining panah kang uwal saka kendhenging gandhewa, tumanduk ing dhadhane nganti butul trusing walikat. Bambang Surawan njerit sabengokan, banjur ambruk ing pinggiring sendhang. Getihe dleweran saka tatuning panah. Ora let suwe ana wong nitih kuda nggawa gandhewa tumeka papan kono. Nitik busanane, kaya dudu kawula cilik. Salugune piyambake iku ratu ing [[Ayodhya|Ayodya]] [[Prabu Dasarata]]. Kaya ngapa kagete Sang Prabu bareng priksa; sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul janma manungsa. Sang Prabu nggetuni tumindake. Prabu Dasarata darbe keahlian njemparing (manah). Mung mireng swarane wae, piyambake bisa manah kanthi titis ing lesane. Nanging dina iki kleru. Sing dikira gajah ngombe, jebul manungsa. Panah wis kadhung lumepas. Tumancep ing dhadhane Bambang Surawan sing tanpa dosa. "Aku njaluk pangapura, Ki Sanak. Aku ora sengaja manah kowe," ngendikane Prabu Dasarata. "Apa ucapmu kuwi bisa ngilangake rasa ngelake bapakku? Bapakku wektu dina iki pinuju ngorong gondhange. Aku enggal-enggal ngupaya banyu, supaya bapakku enggal bisa ngunjuk, nanging kowe malah salah gawe. Aku koklepasi panah. Njur salahku iku apa?" ucape Bambang Surawan. "Sing gedhe pangapuramu. Aku ora niyat nglepasi panah kowe. Pangiraku sing ana sendhang iki gajah ngombe. Ora ngertia jebul kowe. Kanggo nebus kaluputanku, takjabute alon-alon panah kang tumancep ing dhadhamu." "Aja. Wis ben aku mati ing papan kene." "Ora. Panah kudu takjabut. Kowe kudu diusadani." Nalika Prabu Dasarata budidaya njabut panah kang tumancep ing dhadhane Bambang Surawan, nom-noman iku sambat ngaruara, banjur pecat nyawane. Prabu Dasarata rumangsa dosa gedhe. Jebul wasis titise njemparing iku uga bisa nggawe cilakane liyan. Sawatara bingung, kudu tumindak apa. Pepuntoning tekad, layone Bambang Surawan dipanggul, digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore wit ringin, cecaketan klawan garwane. "Iki kok kaya ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pandangune Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nitik carane masrahake impes banyu sing beda, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. Mula impes isi banyu iku ora enggal diunjuk. "Kowe sapa, ngakua? Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. == Kapethik Saking == * Mulyantara.2019. ''Majalah Djaka Lodhang'' (cover tokoh wayang). Yogyakarta: Jaka Lodhang Press [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] f5k2kg6q2pyn4bnyeq2gjertatd06i3 1747778 1747671 2026-04-27T21:28:44Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747778 wikitext text/x-wiki '''Bambang Surawan''' iku putrane [[Resi Kowara]] (War) lan [[Endhang Aristi]]. Wujude nom-noman bagus kang bekti banget marang wongtuwane sakloron. Lunga menyang ngendi wae, wongtuwane sakloron mau tansah digawa, kanthi cara dipikul, awit wongtuwane sakloron iku wuta. Yen ing sawijining papan entuk pangan, gage diaturake marang ibu-bapake. Sawise wongtuwane dhahar, turahane dipangan Bambang Surawan. Sawijining dina, Resi War ngrasakake ngelak banget. Ing mangka pasedhiyan banyu ing impes (wadhah banyu saka kulit) wis entek. Bambang Surawan gage menyang sendhang, nedya ngupaya banyu. Nalika Bambang Surawan ngisi impes, ora ngerti sangkan paraning bilahi. Sawijining panah kang uwal saka kendhenging gandhewa, tumanduk ing dhadhane nganti butul trusing walikat. Bambang Surawan njerit sabengokan, banjur ambruk ing pinggiring sendhang. Getihe dleweran saka tatuning panah. Ora let suwe ana wong nitih kuda nggawa gandhewa tumeka papan kono. Nitik busanane, kaya dudu kawula cilik. Salugune piyambake iku ratu ing [[Ayodhya|Ayodya]] [[Prabu Dasarata]]. Kaya ngapa kagete Sang Prabu bareng priksa; sing dikira gajah lagi ngombe iku jebul janma manungsa. Sang Prabu nggetuni tumindake. Prabu Dasarata darbe keahlian njemparing (manah). Mung mireng swarane wae, piyambake bisa manah kanthi titis ing lesane. Nanging dina iki kleru. Sing dikira gajah ngombe, jebul manungsa. Panah wis kadhung lumepas. Tumancep ing dhadhane Bambang Surawan sing tanpa dosa. "Aku njaluk pangapura, Ki Sanak. Aku ora sengaja manah kowe," ngendikane Prabu Dasarata. "Apa ucapmu kuwi bisa ngilangake rasa ngelake bapakku? Bapakku wektu dina iki pinuju ngorong gondhange. Aku enggal-enggal ngupaya banyu, supaya bapakku enggal bisa ngunjuk, nanging kowe malah salah gawe. Aku koklepasi panah. Njur salahku iku apa?" ucape Bambang Surawan. "Sing gedhe pangapuramu. Aku ora niyat nglepasi panah kowe. Pangiraku sing ana sendhang iki gajah ngombe. Ora ngertia jebul kowe. Kanggo nebus kaluputanku, takjabute alon-alon panah kang tumancep ing dhadhamu." "Aja. Wis ben aku mati ing papan kene." "Ora. Panah kudu takjabut. Kowe kudu diusadani." Nalika Prabu Dasarata budidaya njabut panah kang tumancep ing dhadhane Bambang Surawan, nom-noman iku sambat ngaruara, banjur pecat nyawane. Prabu Dasarata rumangsa dosa gedhe. Jebul wasis titise njemparing iku uga bisa nggawe cilakane liyan. Sawatara bingung, kudu tumindak apa. Pepuntoning tekad, layone Bambang Surawan dipanggul, digawa ngadhep Resi Kowara kang pinuju lenggah ing sangisore wit ringin, cecaketan klawan garwane. "Iki kok kaya ana kumleseting janma, apa kowe Surawan?" pandangune Resi Kowara. Prabu Dasarata ora wangsulan. Impes isi banyu diwenehake marang Resi Kowara. Nitik carane masrahake impes banyu sing beda, Sang Resi wis bisa anggrahita yen wong kang ana ngarepe iku dudu putrane. Mula impes isi banyu iku ora enggal diunjuk. "Kowe sapa, ngakua? Anakku Surawan ana ngendi?" pitakone Resi Kowara. Prabu Dasarata banjur nyritakake lelakon kang mentas dumadi. == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Tokoh Ramayana]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Paraga wayang]] dg1hneph3mikz8la0t0mfdkb2o9tp8z Kidang kencana 0 200150 1747660 1747368 2026-04-27T13:36:07Z ~2026-24839-00 72300 1747660 wikitext text/x-wiki [[File:Rama stalks the demon Marica, who has assumed the form of a golden deer.jpg|thumb|sunggingan jaman Kesultanan Mughal kang nyritakake Raden Rama (digambarake wong kang menthang gendhewa) nedya manah kidang kencana]] '''Kidang kencana''' (kidang emas) iku malihane [[Marica|Kala Marica]] (Ditya Marica). Tokoh iki mung tinemu ing wayang [[Ramayana]] lakon Sinta Ilang. Kala Marica memba warna dadi kidang emas iku, supaya [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] gampang anggone ndhustha [[Sinta|Dewi Sinta]] kang pinuju mapan ing [[alas Dhandhaka]] karo garwane lan rayine ipe. Kidang kencana glibad-glibed ing sacedhake Dewi Sinta, pamrihe kanggo narik kawigatene Sang Dewi. Tenan petunge Kala Marica. Bareng Dewi Sinta sumurup wujude, banjur mothah (merengek) marang garwane supaya nyekelake kidang kencana urip-uripan. "Priye anggonku bisa nyekel urip-uripan, Dhiajeng? Kidang iku banter playune, kesit lan trengginas," ngendikane [[Rama|Raden Rama]]. "Nanging kula pitados, bilih panjenengan saged nyepeng kidang kencana ingkang glibad-glibed menika, Kangmas," ature Dewi Sinta. Tumrap Raden Rama, nyekel kidang urip-uripan dudu pakaryan kang angel. Nadyan kidang iku panjanmaning jim setan peri prayangan, Raden Rama yakin bakal bisa nyekel. Mung wae, Raden Rama ora pengin ninggalake garwane, embuh apa sababe. Naluri kaprajuritane tansah asung tengara bakal tumekane bebaya. Kaya-kaya bebaya mau tansah ngulati, ora adoh saka papan dununge. Suwalike Dewi Sinta kang ayune uleng-ulengan, sing saben dinane tansah diugung rama ibune wiwit cilik. Sing apa wae panjaluke kudu dituruti, ndadekake Raden Rama rumaos mesakake. "Dheweke wis gelem ninggalake kasenengane minangka putri kraton, kanthi ikhlas melu aku lara lapa ing madyaning alas, awit saka bektine marang gurulaki. Sasuwene iki aku durung tau menehi kasenengan marang dheweke. Mbokmanawa kanthi nyekelake kidang kencana iki, aku bisa nyenengake atine," batine Raden Rama. Kanthi panglimbang iku, Raden Rama banjur ngendika marang rayine, "Dhimas [[Laksmana]], aku bakal nyekel kidang kencana kae. Aja wedi kangelan, reksanen mbakayumu Sinta." Raden Laksmana matur sendika, senadyan batine cengkah lan ora nyarujuki tumindake kadange tuwa. Amarga nyekel kidang urip-uripan iku pagawean sing ora gampang. Nadyan dheweke yakin yen Raden Rama mesthi bisa, nanging mbutuhake wektu sing suwe. Apese bisa dinan utawa pirang-pirang dina suwene. Apa maneh kidang iku banter playune, nrabas grumbul ngono wae, playune wis sengara ketututan. Raden Rama wis nyandhak gendhewa lan nggendhong endhong isi panah. Banjur mindhik-mindhik lumaku nyaketi kidang kencana. Bareng ditubruk, kidang iku blas ilang kakedhepake. Ngerti-ngerti wis adoh playune. Raden Rama nututi. Saya suwe saya adoh saka papan dununge Dewi Sinta. Kidang kencana iku katon ngewak-ewakake. Yen Raden Rama adoh lete, kidang iku lakune alon-alon, kaya-kaya njaluk enggal dicekel. Nanging bareng ditubruk, bisa endha lan mlayu banter banget. Gempung penggalihe Raden Rama. Sigra nyandhak jemparing, pinasang ing sendhenging gendhewa. Kidang kencana iku dilepasi jemparing (panah). Tumanduk dhadhane terus nembus wetenge. Kidang kencana iku nglumba terus badhar sejatining wujud, dadi buta Kala Marica lan kojel-kojel sekarat. Sadurunge pecat nyawane, dheweke mbengok sero kang swarane ngemper swarane Raden Rama, njerit njaluk tulung. Ngrerintih nyebut jenenge Raden Laksmana, "Tulung, Dhimas Laksmana! Tulungana aku, Dhimas! Tuluuuuung!" == Kapethik Saking == Mulyantara.2020.''Majalah Jaka Lodhang'' (cover tokoh wayang). Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] lbz7wp1gs6z2fb28ms4786vnbcmuxqc 1747781 1747660 2026-04-27T21:29:43Z Meursault2004 3 /* Kapethik saka */ 1747781 wikitext text/x-wiki [[File:Rama stalks the demon Marica, who has assumed the form of a golden deer.jpg|thumb|sunggingan jaman Kesultanan Mughal kang nyritakake Raden Rama (digambarake wong kang menthang gendhewa) nedya manah kidang kencana]] '''Kidang kencana''' (kidang emas) iku malihane [[Marica|Kala Marica]] (Ditya Marica). Tokoh iki mung tinemu ing wayang [[Ramayana]] lakon Sinta Ilang. Kala Marica memba warna dadi kidang emas iku, supaya [[Rahwana|Prabu Dasamuka]] gampang anggone ndhustha [[Sinta|Dewi Sinta]] kang pinuju mapan ing [[alas Dhandhaka]] karo garwane lan rayine ipe. Kidang kencana glibad-glibed ing sacedhake Dewi Sinta, pamrihe kanggo narik kawigatene Sang Dewi. Tenan petunge Kala Marica. Bareng Dewi Sinta sumurup wujude, banjur mothah (merengek) marang garwane supaya nyekelake kidang kencana urip-uripan. "Priye anggonku bisa nyekel urip-uripan, Dhiajeng? Kidang iku banter playune, kesit lan trengginas," ngendikane [[Rama|Raden Rama]]. "Nanging kula pitados, bilih panjenengan saged nyepeng kidang kencana ingkang glibad-glibed menika, Kangmas," ature Dewi Sinta. Tumrap Raden Rama, nyekel kidang urip-uripan dudu pakaryan kang angel. Nadyan kidang iku panjanmaning jim setan peri prayangan, Raden Rama yakin bakal bisa nyekel. Mung wae, Raden Rama ora pengin ninggalake garwane, embuh apa sababe. Naluri kaprajuritane tansah asung tengara bakal tumekane bebaya. Kaya-kaya bebaya mau tansah ngulati, ora adoh saka papan dununge. Suwalike Dewi Sinta kang ayune uleng-ulengan, sing saben dinane tansah diugung rama ibune wiwit cilik. Sing apa wae panjaluke kudu dituruti, ndadekake Raden Rama rumaos mesakake. "Dheweke wis gelem ninggalake kasenengane minangka putri kraton, kanthi ikhlas melu aku lara lapa ing madyaning alas, awit saka bektine marang gurulaki. Sasuwene iki aku durung tau menehi kasenengan marang dheweke. Mbokmanawa kanthi nyekelake kidang kencana iki, aku bisa nyenengake atine," batine Raden Rama. Kanthi panglimbang iku, Raden Rama banjur ngendika marang rayine, "Dhimas [[Laksmana]], aku bakal nyekel kidang kencana kae. Aja wedi kangelan, reksanen mbakayumu Sinta." Raden Laksmana matur sendika, senadyan batine cengkah lan ora nyarujuki tumindake kadange tuwa. Amarga nyekel kidang urip-uripan iku pagawean sing ora gampang. Nadyan dheweke yakin yen Raden Rama mesthi bisa, nanging mbutuhake wektu sing suwe. Apese bisa dinan utawa pirang-pirang dina suwene. Apa maneh kidang iku banter playune, nrabas grumbul ngono wae, playune wis sengara ketututan. Raden Rama wis nyandhak gendhewa lan nggendhong endhong isi panah. Banjur mindhik-mindhik lumaku nyaketi kidang kencana. Bareng ditubruk, kidang iku blas ilang kakedhepake. Ngerti-ngerti wis adoh playune. Raden Rama nututi. Saya suwe saya adoh saka papan dununge Dewi Sinta. Kidang kencana iku katon ngewak-ewakake. Yen Raden Rama adoh lete, kidang iku lakune alon-alon, kaya-kaya njaluk enggal dicekel. Nanging bareng ditubruk, bisa endha lan mlayu banter banget. Gempung penggalihe Raden Rama. Sigra nyandhak jemparing, pinasang ing sendhenging gendhewa. Kidang kencana iku dilepasi jemparing (panah). Tumanduk dhadhane terus nembus wetenge. Kidang kencana iku nglumba terus badhar sejatining wujud, dadi buta Kala Marica lan kojel-kojel sekarat. Sadurunge pecat nyawane, dheweke mbengok sero kang swarane ngemper swarane Raden Rama, njerit njaluk tulung. Ngrerintih nyebut jenenge Raden Laksmana, "Tulung, Dhimas Laksmana! Tulungana aku, Dhimas! Tuluuuuung!" == Kapethik saka == *Mulyantara.2020.''Majalah'' ''Jaka Lodhang (cover tokoh wayang).'' Yogyakarta: Jaka Lodhang Press. [[Kategori:Paraga wayang]] [[Kategori:Paraga Wayang]] [[Kategori:Tokoh Ramayana]] pzuu0h5lzvhvzqodo5q7qqiez2sggvw Michael (film 2026) 0 200192 1747681 1747640 2026-04-27T21:02:07Z Meursault2004 3 sithik 1747681 wikitext text/x-wiki [[File:Michael logo.png|thumb|Logo film]] '''''Michael''''' iku film biopik Amérika Sarékat weton taun 2026, sing disutradarani déning [[Antoine Fuqua]] lan diripta déning [[John Logan (pangripta)|John Logan]]. Film iki ngetutaké uripé penyanyi Amérika Sarékat [[Michael Jackson]], nyritakaké nalika awaké dadi anggota [[the Jackson 5]] ing dasawarsa 1960-an nganti tekan tur konsèr [[Bad (tur konsèr)|Bad tour]] ing pungkasan dasawarsa 1980-an. Jackson diparagakaké déning kaponakané [[Jaafar Jackson]] lan nalika cilik déning Juliano Krue Valdi. Loro-loroné iku main film kapisan. Para paraga kalebu [[Nia Long]], KeiLyn Durrel Jones, [[Laura Harrier]], [[Jessica Sula]], [[Mike Myers]], [[Miles Teller]] lan [[Colman Domingo]]. Pangembangan film iki diwiwiti ing sasi Novèmber 2019, nalika dilapuraké menawa prodhuser [[Graham King]] olèh idin lan kak kanggo mrodhuksi film ngenani Michael Jackson, karo Logan sing dikon mèlu nulis. [[Lionsgate Films]] wara-wara film iki ing sasi Fébruari 2022. Ing Januari 2023, Fuqua diwara-warakaké minangka sutradara lan Jaafar dikon maragakaké Michael Jackson. Sabanjuré para paraga liyané digolèki antara sasi Januari nganti April 2024. Sawisé ana wektu tundha sing disebabake dening mogok SAG-AFTRA 2023, syuting ditindakake antarane Januari lan Mei 2024. Sawisé ana klausul sing ditemokaké ing kasarujukan kukum, réferènsi menyang tudhuhan ''pelecehan'' sèksual anak taun 1993 marang Jackson dibusak, babak katelu dirévisi, lan syuting ulang ditindakaké ing Juni 2025. Sawetara studhio kaya ta [[Industrial Light & Magic]] mrodhuksi èfèk visual. Trailer kapisan dibabar ing sasi Novèmber 2025, lan dadi trailer film biopik musik utawa konsèr sing akèh dhéwé dideleng. ''Michael'' kapisan dibabar ing biyoskup ing Berlin 10 April 2026, lan dibabar ing tanggal 24 April déning Lionsgate ing Amérika Sarékat lan déning [[Universal Pictures]] in laladan liyané. Para kritisi ngelem olèhé Jaafar Jackson main, ananging ngritik crita film iki minangka "diresiki", sanadyan mangkana film iki kanthi umum digandrungi para fanatik.<ref>{{Cite web |last=Wiseman|first=Andreas|date=April 21, 2026|title='Michael': What The Reviews Are Saying About Michael Jackson Biopic|url=https://deadline.com/2026/04/michael-jackson-movie-reviews-what-the-critics-are-saying-1236867026/|access-date=April 21, 2026|website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="McIntosh-2026">{{Cite web |last=McIntosh|first=Steven|date=April 21, 2026|title=Michael Jackson film is a 'whitewash' and 'ghoulish', critics say|url=https://www.bbc.com/news/articles/c624qx61r4wo|access-date=April 22, 2026|website=[[BBC]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |last1=Campbell |first1=Christopher |title=Michael First Reviews: Flashy and Nostalgic, but Safe and A Little Hollow |url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/michael-first-reviews/ |website=Rotten Tomatoes |access-date=April 23, 2026 |archive-date=April 22, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422100935/https://editorial.rottentomatoes.com/article/michael-first-reviews/ |url-status=live }}</ref> Film iki saiki wis olèh omzèt AS$217 yuta saindhenging donya, lan mecahaké sawetara rékor ''box office'' lan saiki dadi film sing omzèté gedhé dhéwé kanem ing taun 2026. == Réferènsi == {{reflist}} [[Kategori:Film taun 2026]] j4l01s5pxylnyk2endnuaxoyjz35l4j Naraguna:Fritzober 2 200194 1747645 2026-04-27T12:57:28Z Fritzober 39575 Mwasuze mutya! 1747645 wikitext text/x-wiki Mwasuze mutya, nze [[:de:Benutzer:Fritzober|fritzober]] okuva mu Wikipedia ey'olulimi Olugirimaani! Ndi musanyufu okukusisinkana wano, era mbaagaliza olunaku olulungi! [[file:RIPangandaranS1.jpg|thumb|Dies ist mein Anlandungspunkt in der javanischen Wikipedia!]] bqb3v4mh2kgx0dkxg3djmb3mpm7zq5c Naraguna:Exec8/LGU 2 200195 1747676 2026-04-27T14:53:01Z Exec8 35427 . 1747676 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No!!Region!!Wikidata!!LGU1!!LGU2!!WD!!Template |- |1||Bangsamoro||[[:wikidata:Q24869612|Q24869612]]||[[{{wikidata|label|linked|Q24869612}}]]||{{wikidata|title|linked|Q24869612}}||[[:wikidata:Q105078527|Q105078527]]||{{wikidata|title|linked|Q105078527}} |- |2||Bicol Region||[[:wikidata:Q13662|Q13662]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13662}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13662}}||[[:wikidata:Q6717536|Q6717536]]||{{wikidata|title|linked|Q6717536}} |- |3||Cagayan Valley||[[:wikidata:Q13615|Q13615]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13615}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13615}}||[[:wikidata:Q6740148|Q6740148]]||{{wikidata|title|linked|Q6740148}} |- |4||Calabarzon||[[:wikidata:Q13650|Q13650]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13650}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13650}}||[[:wikidata:Q6735326|Q6735326]]||{{wikidata|title|linked|Q6735326}} |- |5||Caraga||[[:wikidata:Q13704|Q13704]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13704}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13704}}||[[:wikidata:Q6863092|Q6863092]]||{{wikidata|title|linked|Q6863092}} |- |6||Central Luzon||[[:wikidata:Q13617|Q13617]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13617}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13617}}||[[:wikidata:Q6867746|Q6867746]]||{{wikidata|title|linked|Q6867746}} |- |7||Central Visayas||[[:wikidata:Q13669|Q13669]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13669}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13669}}||[[:wikidata:Q22739492|Q22739492]]||{{wikidata|title|linked|Q22739492}} |- |8||Cordillera Administrative Region||[[:wikidata:Q13606|Q13606]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13606}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13606}}||[[:wikidata:Q7656888|Q7656888]]||{{wikidata|title|linked|Q7656888}} |- |9||Davao Region||[[:wikidata:Q13694|Q13694]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13694}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13694}}||[[:wikidata:Q22760127|Q22760127]]||{{wikidata|title|linked|Q22760127}} |- |10||Eastern Visayas||[[:wikidata:Q13675|Q13675]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13675}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13675}}||[[:wikidata:Q22733064|Q22733064]]||{{wikidata|title|linked|Q22733064}} |- |11||Ilocos Region||[[:wikidata:Q12933|Q12933]]||[[{{wikidata|label|linked|Q12933}}]]||{{wikidata|title|linked|Q12933}}||[[:wikidata:Q22760148|Q22760148]]||{{wikidata|title|linked|Q22760148}} |- |12||Mimaropa||[[:wikidata:Q13658|Q13658]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13658}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13658}}||[[:wikidata:Q22767165|Q22767165]]||{{wikidata|title|linked|Q22767165}} |- |13||National Capital Region||[[:wikidata:Q13580|Q13580]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13580}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13580}}||[[:wikidata:Q6055819|Q6055819]]||{{wikidata|title|linked|Q6055819}} |- |14||Negros Island Region||[[:wikidata:Q17081785|Q17081785]]||[[{{wikidata|label|linked|Q17081785}}]]||{{wikidata|title|linked|Q17081785}}||[[:wikidata:Q135706423|Q135706423]]||{{wikidata|title|linked|Q135706423}} |- |15||Northern Mindanao||[[:wikidata:Q13690|Q13690]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13690}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13690}}||[[:wikidata:Q22740798|Q22740798]]||{{wikidata|title|linked|Q22740798}} |- |16||Soccsksargen||[[:wikidata:Q13701|Q13701]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13701}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13701}}||[[:wikidata:Q105078349|Q105078349]]||{{wikidata|title|linked|Q105078349}} |- |17||Western Visayas||[[:wikidata:Q13665|Q13665]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13665}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13665}}||[[:wikidata:Q22730466|Q22730466]]||{{wikidata|title|linked|Q22730466}} |- |18||Zamboanga Peninsula||[[:wikidata:Q13682|Q13682]]||[[{{wikidata|label|linked|Q13682}}]]||{{wikidata|title|linked|Q13682}}||[[:wikidata:Q22745801|Q22745801]]||{{wikidata|title|linked|Q22745801}} |- |19||Luzon||[[:wikidata:Q2673519|Q2673519]]||[[{{wikidata|label|linked|Q2673519}}]]||{{wikidata|title|linked|Q2673519}}|||| |- |20||Visayas||[[:wikidata:Q211436|Q211436]]||[[{{wikidata|label|linked|Q211436}}]]||{{wikidata|title|linked|Q211436}}|||| |- |21||Mindanao||[[:wikidata:Q37274898|Q37274898]]||[[{{wikidata|label|linked|Q37274898}}]]||{{wikidata|title|linked|Q37274898}}|||| |- |22||Regions||||||||[[:wikidata:Q6535935|Q6535935]]||{{wikidata|title|linked|Q6535935}} |} {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No!!Prov!!Wikidata!!LGU1!!LGU2 |- |1||Abra||[[:wikidata:Q13711|Q13711]]||{{wikidata|label|linked|Q13711}}||{{wikidata|title|linked|Q13711}} |- |2||Agusan del Norte||[[:wikidata:Q13714|Q13714]]||{{wikidata|label|linked|Q13714}}||{{wikidata|title|linked|Q13714}} |- |3||Agusan del Sur||[[:wikidata:Q13721|Q13721]]||{{wikidata|label|linked|Q13721}}||{{wikidata|title|linked|Q13721}} |- |4||Aklan||[[:wikidata:Q13723|Q13723]]||{{wikidata|label|linked|Q13723}}||{{wikidata|title|linked|Q13723}} |- |5||Albay||[[:wikidata:Q13726|Q13726]]||{{wikidata|label|linked|Q13726}}||{{wikidata|title|linked|Q13726}} |- |6||Antique||[[:wikidata:Q13727|Q13727]]||{{wikidata|label|linked|Q13727}}||{{wikidata|title|linked|Q13727}} |- |7||Apayao||[[:wikidata:Q13728|Q13728]]||{{wikidata|label|linked|Q13728}}||{{wikidata|title|linked|Q13728}} |- |8||Aurora||[[:wikidata:Q13730|Q13730]]||{{wikidata|label|linked|Q13730}}||{{wikidata|title|linked|Q13730}} |- |9||Basilan||[[:wikidata:Q13737|Q13737]]||{{wikidata|label|linked|Q13737}}||{{wikidata|title|linked|Q13737}} |- |10||Bataan||[[:wikidata:Q13739|Q13739]]||{{wikidata|label|linked|Q13739}}||{{wikidata|title|linked|Q13739}} |- |11||Batanes||[[:wikidata:Q13740|Q13740]]||{{wikidata|label|linked|Q13740}}||{{wikidata|title|linked|Q13740}} |- |12||Batangas||[[:wikidata:Q13744|Q13744]]||{{wikidata|label|linked|Q13744}}||{{wikidata|title|linked|Q13744}} |- |13||Benguet||[[:wikidata:Q13750|Q13750]]||{{wikidata|label|linked|Q13750}}||{{wikidata|title|linked|Q13750}} |- |14||Biliran||[[:wikidata:Q13751|Q13751]]||{{wikidata|label|linked|Q13751}}||{{wikidata|title|linked|Q13751}} |- |15||Bohol||[[:wikidata:Q13752|Q13752]]||{{wikidata|label|linked|Q13752}}||{{wikidata|title|linked|Q13752}} |- |16||Bukidnon||[[:wikidata:Q13753|Q13753]]||{{wikidata|label|linked|Q13753}}||{{wikidata|title|linked|Q13753}} |- |17||Bulacan||[[:wikidata:Q13755|Q13755]]||{{wikidata|label|linked|Q13755}}||{{wikidata|title|linked|Q13755}} |- |18||Cagayan||[[:wikidata:Q13759|Q13759]]||{{wikidata|label|linked|Q13759}}||{{wikidata|title|linked|Q13759}} |- |19||Camarines Norte||[[:wikidata:Q13763|Q13763]]||{{wikidata|label|linked|Q13763}}||{{wikidata|title|linked|Q13763}} |- |20||Camarines Sur||[[:wikidata:Q13767|Q13767]]||{{wikidata|label|linked|Q13767}}||{{wikidata|title|linked|Q13767}} |- |21||Camiguin||[[:wikidata:Q13769|Q13769]]||{{wikidata|label|linked|Q13769}}||{{wikidata|title|linked|Q13769}} |- |22||Capiz||[[:wikidata:Q13772|Q13772]]||{{wikidata|label|linked|Q13772}}||{{wikidata|title|linked|Q13772}} |- |23||Catanduanes||[[:wikidata:Q13778|Q13778]]||{{wikidata|label|linked|Q13778}}||{{wikidata|title|linked|Q13778}} |- |24||Cavite||[[:wikidata:Q13785|Q13785]]||{{wikidata|label|linked|Q13785}}||{{wikidata|title|linked|Q13785}} |- |25||Cebu||[[:wikidata:Q13786|Q13786]]||{{wikidata|label|linked|Q13786}}||{{wikidata|title|linked|Q13786}} |- |26||Cotabato||[[:wikidata:Q13791|Q13791]]||{{wikidata|label|linked|Q13791}}||{{wikidata|title|linked|Q13791}} |- |27||Davao de Oro||[[:wikidata:Q13789|Q13789]]||{{wikidata|label|linked|Q13789}}||{{wikidata|title|linked|Q13789}} |- |28||Davao del Norte||[[:wikidata:Q13792|Q13792]]||{{wikidata|label|linked|Q13792}}||{{wikidata|title|linked|Q13792}} |- |29||Davao del Sur||[[:wikidata:Q13794|Q13794]]||{{wikidata|label|linked|Q13794}}||{{wikidata|title|linked|Q13794}} |- |30||Davao Occidental||[[:wikidata:Q3656379|Q3656379]]||{{wikidata|label|linked|Q3656379}}||{{wikidata|title|linked|Q3656379}} |- |31||Davao Oriental||[[:wikidata:Q13806|Q13806]]||{{wikidata|label|linked|Q13806}}||{{wikidata|title|linked|Q13806}} |- |32||Dinagat Islands||[[:wikidata:Q13807|Q13807]]||{{wikidata|label|linked|Q13807}}||{{wikidata|title|linked|Q13807}} |- |33||Eastern Samar||[[:wikidata:Q13809|Q13809]]||{{wikidata|label|linked|Q13809}}||{{wikidata|title|linked|Q13809}} |- |34||Guimaras||[[:wikidata:Q13810|Q13810]]||{{wikidata|label|linked|Q13810}}||{{wikidata|title|linked|Q13810}} |- |35||Ifugao||[[:wikidata:Q13812|Q13812]]||{{wikidata|label|linked|Q13812}}||{{wikidata|title|linked|Q13812}} |- |36||Ilocos Norte||[[:wikidata:Q13813|Q13813]]||{{wikidata|label|linked|Q13813}}||{{wikidata|title|linked|Q13813}} |- |37||Ilocos Sur||[[:wikidata:Q12741|Q12741]]||{{wikidata|label|linked|Q12741}}||{{wikidata|title|linked|Q12741}} |- |38||Iloilo||[[:wikidata:Q13825|Q13825]]||{{wikidata|label|linked|Q13825}}||{{wikidata|title|linked|Q13825}} |- |39||Isabela||[[:wikidata:Q13826|Q13826]]||{{wikidata|label|linked|Q13826}}||{{wikidata|title|linked|Q13826}} |- |40||Kalinga||[[:wikidata:Q13827|Q13827]]||{{wikidata|label|linked|Q13827}}||{{wikidata|title|linked|Q13827}} |- |41||La Union||[[:wikidata:Q13829|Q13829]]||{{wikidata|label|linked|Q13829}}||{{wikidata|title|linked|Q13829}} |- |42||Laguna||[[:wikidata:Q13840|Q13840]]||{{wikidata|label|linked|Q13840}}||{{wikidata|title|linked|Q13840}} |- |43||Lanao del Norte||[[:wikidata:Q13841|Q13841]]||{{wikidata|label|linked|Q13841}}||{{wikidata|title|linked|Q13841}} |- |44||Lanao del Sur||[[:wikidata:Q13843|Q13843]]||{{wikidata|label|linked|Q13843}}||{{wikidata|title|linked|Q13843}} |- |45||Leyte||[[:wikidata:Q13844|Q13844]]||{{wikidata|label|linked|Q13844}}||{{wikidata|title|linked|Q13844}} |- |46||Maguindanao del Norte||[[:wikidata:Q114019739|Q114019739]]||{{wikidata|label|linked|Q114019739}}||{{wikidata|title|linked|Q114019739}} |- |47||Maguindanao del Sur||[[:wikidata:Q114019748|Q114019748]]||{{wikidata|label|linked|Q114019748}}||{{wikidata|title|linked|Q114019748}} |- |48||Marinduque||[[:wikidata:Q13846|Q13846]]||{{wikidata|label|linked|Q13846}}||{{wikidata|title|linked|Q13846}} |- |49||Masbate||[[:wikidata:Q13847|Q13847]]||{{wikidata|label|linked|Q13847}}||{{wikidata|title|linked|Q13847}} |- |50||Misamis Occidental||[[:wikidata:Q13857|Q13857]]||{{wikidata|label|linked|Q13857}}||{{wikidata|title|linked|Q13857}} |- |51||Misamis Oriental||[[:wikidata:Q13860|Q13860]]||{{wikidata|label|linked|Q13860}}||{{wikidata|title|linked|Q13860}} |- |52||Mountain Province||[[:wikidata:Q13861|Q13861]]||{{wikidata|label|linked|Q13861}}||{{wikidata|title|linked|Q13861}} |- |53||Negros Occidental||[[:wikidata:Q13862|Q13862]]||{{wikidata|label|linked|Q13862}}||{{wikidata|title|linked|Q13862}} |- |54||Negros Oriental||[[:wikidata:Q13863|Q13863]]||{{wikidata|label|linked|Q13863}}||{{wikidata|title|linked|Q13863}} |- |55||Northern Samar||[[:wikidata:Q13864|Q13864]]||{{wikidata|label|linked|Q13864}}||{{wikidata|title|linked|Q13864}} |- |56||Nueva Ecija||[[:wikidata:Q13865|Q13865]]||{{wikidata|label|linked|Q13865}}||{{wikidata|title|linked|Q13865}} |- |57||Nueva Vizcaya||[[:wikidata:Q13866|Q13866]]||{{wikidata|label|linked|Q13866}}||{{wikidata|title|linked|Q13866}} |- |58||Occidental Mindoro||[[:wikidata:Q13867|Q13867]]||{{wikidata|label|linked|Q13867}}||{{wikidata|title|linked|Q13867}} |- |59||Oriental Mindoro||[[:wikidata:Q13868|Q13868]]||{{wikidata|label|linked|Q13868}}||{{wikidata|title|linked|Q13868}} |- |60||Palawan||[[:wikidata:Q13869|Q13869]]||{{wikidata|label|linked|Q13869}}||{{wikidata|title|linked|Q13869}} |- |61||Pampanga||[[:wikidata:Q13870|Q13870]]||{{wikidata|label|linked|Q13870}}||{{wikidata|title|linked|Q13870}} |- |62||Pangasinan||[[:wikidata:Q13871|Q13871]]||{{wikidata|label|linked|Q13871}}||{{wikidata|title|linked|Q13871}} |- |63||Quezon||[[:wikidata:Q13872|Q13872]]||{{wikidata|label|linked|Q13872}}||{{wikidata|title|linked|Q13872}} |- |64||Quirino||[[:wikidata:Q13873|Q13873]]||{{wikidata|label|linked|Q13873}}||{{wikidata|title|linked|Q13873}} |- |65||Rizal||[[:wikidata:Q13874|Q13874]]||{{wikidata|label|linked|Q13874}}||{{wikidata|title|linked|Q13874}} |- |66||Romblon||[[:wikidata:Q13875|Q13875]]||{{wikidata|label|linked|Q13875}}||{{wikidata|title|linked|Q13875}} |- |67||Samar||[[:wikidata:Q13876|Q13876]]||{{wikidata|label|linked|Q13876}}||{{wikidata|title|linked|Q13876}} |- |68||Sarangani||[[:wikidata:Q13877|Q13877]]||{{wikidata|label|linked|Q13877}}||{{wikidata|title|linked|Q13877}} |- |69||Siquijor||[[:wikidata:Q13879|Q13879]]||{{wikidata|label|linked|Q13879}}||{{wikidata|title|linked|Q13879}} |- |70||Sorsogon||[[:wikidata:Q13881|Q13881]]||{{wikidata|label|linked|Q13881}}||{{wikidata|title|linked|Q13881}} |- |71||South Cotabato||[[:wikidata:Q13882|Q13882]]||{{wikidata|label|linked|Q13882}}||{{wikidata|title|linked|Q13882}} |- |72||Southern Leyte||[[:wikidata:Q13884|Q13884]]||{{wikidata|label|linked|Q13884}}||{{wikidata|title|linked|Q13884}} |- |73||Sultan Kudarat||[[:wikidata:Q13885|Q13885]]||{{wikidata|label|linked|Q13885}}||{{wikidata|title|linked|Q13885}} |- |74||Sulu||[[:wikidata:Q13887|Q13887]]||{{wikidata|label|linked|Q13887}}||{{wikidata|title|linked|Q13887}} |- |75||Surigao del Norte||[[:wikidata:Q13889|Q13889]]||{{wikidata|label|linked|Q13889}}||{{wikidata|title|linked|Q13889}} |- |76||Surigao del Sur||[[:wikidata:Q13891|Q13891]]||{{wikidata|label|linked|Q13891}}||{{wikidata|title|linked|Q13891}} |- |77||Tarlac||[[:wikidata:Q13892|Q13892]]||{{wikidata|label|linked|Q13892}}||{{wikidata|title|linked|Q13892}} |- |78||Tawi-Tawi||[[:wikidata:Q13893|Q13893]]||{{wikidata|label|linked|Q13893}}||{{wikidata|title|linked|Q13893}} |- |79||Zambales||[[:wikidata:Q13895|Q13895]]||{{wikidata|label|linked|Q13895}}||{{wikidata|title|linked|Q13895}} |- |80||Zamboanga del Norte||[[:wikidata:Q13899|Q13899]]||{{wikidata|label|linked|Q13899}}||{{wikidata|title|linked|Q13899}} |- |81||Zamboanga del Sur||[[:wikidata:Q13900|Q13900]]||{{wikidata|label|linked|Q13900}}||{{wikidata|title|linked|Q13900}} |- |82||Zamboanga Sibugay||[[:wikidata:Q13902|Q13902]]||{{wikidata|label|linked|Q13902}}||{{wikidata|title|linked|Q13902}} |} {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!LGU1!!LGU2!!Province!!Type |- |1||[[:wikidata:Q31508396|Q31508396]]||{{wikidata|label|linked|Q31508396}}||{{wikidata|title|linked|Q31508396}}||SGA||Bayan |- |2||[[:wikidata:Q31508433|Q31508433]]||{{wikidata|label|linked|Q31508433}}||{{wikidata|title|linked|Q31508433}}||SGA||Bayan |- |3||[[:wikidata:Q31508452|Q31508452]]||{{wikidata|label|linked|Q31508452}}||{{wikidata|title|linked|Q31508452}}||SGA||Bayan |- |4||[[:wikidata:Q31508472|Q31508472]]||{{wikidata|label|linked|Q31508472}}||{{wikidata|title|linked|Q31508472}}||SGA||Bayan |- |5||[[:wikidata:Q31508492|Q31508492]]||{{wikidata|label|linked|Q31508492}}||{{wikidata|title|linked|Q31508492}}||SGA||Bayan |- |6||[[:wikidata:Q31508510|Q31508510]]||{{wikidata|label|linked|Q31508510}}||{{wikidata|title|linked|Q31508510}}||SGA||Bayan |- |7||[[:wikidata:Q31508528|Q31508528]]||{{wikidata|label|linked|Q31508528}}||{{wikidata|title|linked|Q31508528}}||SGA||Bayan |- |8||[[:wikidata:Q31508546|Q31508546]]||{{wikidata|label|linked|Q31508546}}||{{wikidata|title|linked|Q31508546}}||SGA||Bayan |- |9||[[:wikidata:Q155195|Q155195]]||{{wikidata|label|linked|Q155195}}||{{wikidata|title|linked|Q155195}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |10||[[:wikidata:Q155221|Q155221]]||{{wikidata|label|linked|Q155221}}||{{wikidata|title|linked|Q155221}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |11||[[:wikidata:Q155241|Q155241]]||{{wikidata|label|linked|Q155241}}||{{wikidata|title|linked|Q155241}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |12||[[:wikidata:Q155259|Q155259]]||{{wikidata|label|linked|Q155259}}||{{wikidata|title|linked|Q155259}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |13||[[:wikidata:Q155274|Q155274]]||{{wikidata|label|linked|Q155274}}||{{wikidata|title|linked|Q155274}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |14||[[:wikidata:Q155288|Q155288]]||{{wikidata|label|linked|Q155288}}||{{wikidata|title|linked|Q155288}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |15||[[:wikidata:Q155318|Q155318]]||{{wikidata|label|linked|Q155318}}||{{wikidata|title|linked|Q155318}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |16||[[:wikidata:Q155334|Q155334]]||{{wikidata|label|linked|Q155334}}||{{wikidata|title|linked|Q155334}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |17||[[:wikidata:Q155355|Q155355]]||{{wikidata|label|linked|Q155355}}||{{wikidata|title|linked|Q155355}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |18||[[:wikidata:Q155377|Q155377]]||{{wikidata|label|linked|Q155377}}||{{wikidata|title|linked|Q155377}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |19||[[:wikidata:Q155396|Q155396]]||{{wikidata|label|linked|Q155396}}||{{wikidata|title|linked|Q155396}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |20||[[:wikidata:Q155970|Q155970]]||{{wikidata|label|linked|Q155970}}||{{wikidata|title|linked|Q155970}}||Sulu||Bayan |- |21||[[:wikidata:Q155983|Q155983]]||{{wikidata|label|linked|Q155983}}||{{wikidata|title|linked|Q155983}}||Sulu||Bayan |- |22||[[:wikidata:Q156008|Q156008]]||{{wikidata|label|linked|Q156008}}||{{wikidata|title|linked|Q156008}}||Sulu||Bayan |- |23||[[:wikidata:Q156024|Q156024]]||{{wikidata|label|linked|Q156024}}||{{wikidata|title|linked|Q156024}}||Sulu||Bayan |- |24||[[:wikidata:Q156042|Q156042]]||{{wikidata|label|linked|Q156042}}||{{wikidata|title|linked|Q156042}}||Sulu||Bayan |- |25||[[:wikidata:Q156055|Q156055]]||{{wikidata|label|linked|Q156055}}||{{wikidata|title|linked|Q156055}}||Sulu||Bayan |- |26||[[:wikidata:Q156071|Q156071]]||{{wikidata|label|linked|Q156071}}||{{wikidata|title|linked|Q156071}}||Sulu||Bayan |- |27||[[:wikidata:Q156090|Q156090]]||{{wikidata|label|linked|Q156090}}||{{wikidata|title|linked|Q156090}}||Sulu||Bayan |- |28||[[:wikidata:Q156107|Q156107]]||{{wikidata|label|linked|Q156107}}||{{wikidata|title|linked|Q156107}}||Sulu||Bayan |- |29||[[:wikidata:Q156126|Q156126]]||{{wikidata|label|linked|Q156126}}||{{wikidata|title|linked|Q156126}}||Sulu||Bayan |- |30||[[:wikidata:Q156159|Q156159]]||{{wikidata|label|linked|Q156159}}||{{wikidata|title|linked|Q156159}}||Sulu||Bayan |- |31||[[:wikidata:Q156180|Q156180]]||{{wikidata|label|linked|Q156180}}||{{wikidata|title|linked|Q156180}}||Sulu||Bayan |- |32||[[:wikidata:Q156195|Q156195]]||{{wikidata|label|linked|Q156195}}||{{wikidata|title|linked|Q156195}}||Sulu||Bayan |- |33||[[:wikidata:Q156208|Q156208]]||{{wikidata|label|linked|Q156208}}||{{wikidata|title|linked|Q156208}}||Sulu||Bayan |- |34||[[:wikidata:Q156225|Q156225]]||{{wikidata|label|linked|Q156225}}||{{wikidata|title|linked|Q156225}}||Sulu||Bayan |- |35||[[:wikidata:Q156244|Q156244]]||{{wikidata|label|linked|Q156244}}||{{wikidata|title|linked|Q156244}}||Sulu||Bayan |- |36||[[:wikidata:Q156263|Q156263]]||{{wikidata|label|linked|Q156263}}||{{wikidata|title|linked|Q156263}}||Sulu||Bayan |- |37||[[:wikidata:Q156285|Q156285]]||{{wikidata|label|linked|Q156285}}||{{wikidata|title|linked|Q156285}}||Sulu||Bayan |- |38||[[:wikidata:Q156302|Q156302]]||{{wikidata|label|linked|Q156302}}||{{wikidata|title|linked|Q156302}}||Sulu||Bayan |- |39||[[:wikidata:Q212222|Q212222]]||{{wikidata|label|linked|Q212222}}||{{wikidata|title|linked|Q212222}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |40||[[:wikidata:Q212280|Q212280]]||{{wikidata|label|linked|Q212280}}||{{wikidata|title|linked|Q212280}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |41||[[:wikidata:Q212310|Q212310]]||{{wikidata|label|linked|Q212310}}||{{wikidata|title|linked|Q212310}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |42||[[:wikidata:Q212336|Q212336]]||{{wikidata|label|linked|Q212336}}||{{wikidata|title|linked|Q212336}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |43||[[:wikidata:Q212389|Q212389]]||{{wikidata|label|linked|Q212389}}||{{wikidata|title|linked|Q212389}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |44||[[:wikidata:Q212411|Q212411]]||{{wikidata|label|linked|Q212411}}||{{wikidata|title|linked|Q212411}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |45||[[:wikidata:Q212432|Q212432]]||{{wikidata|label|linked|Q212432}}||{{wikidata|title|linked|Q212432}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |46||[[:wikidata:Q212463|Q212463]]||{{wikidata|label|linked|Q212463}}||{{wikidata|title|linked|Q212463}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |47||[[:wikidata:Q212488|Q212488]]||{{wikidata|label|linked|Q212488}}||{{wikidata|title|linked|Q212488}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |48||[[:wikidata:Q212503|Q212503]]||{{wikidata|label|linked|Q212503}}||{{wikidata|title|linked|Q212503}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |49||[[:wikidata:Q212519|Q212519]]||{{wikidata|label|linked|Q212519}}||{{wikidata|title|linked|Q212519}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |50||[[:wikidata:Q212537|Q212537]]||{{wikidata|label|linked|Q212537}}||{{wikidata|title|linked|Q212537}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |51||[[:wikidata:Q212557|Q212557]]||{{wikidata|label|linked|Q212557}}||{{wikidata|title|linked|Q212557}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |52||[[:wikidata:Q212581|Q212581]]||{{wikidata|label|linked|Q212581}}||{{wikidata|title|linked|Q212581}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |53||[[:wikidata:Q212623|Q212623]]||{{wikidata|label|linked|Q212623}}||{{wikidata|title|linked|Q212623}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |54||[[:wikidata:Q212644|Q212644]]||{{wikidata|label|linked|Q212644}}||{{wikidata|title|linked|Q212644}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |55||[[:wikidata:Q212707|Q212707]]||{{wikidata|label|linked|Q212707}}||{{wikidata|title|linked|Q212707}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |56||[[:wikidata:Q122827|Q122827]]||{{wikidata|label|linked|Q122827}}||{{wikidata|title|linked|Q122827}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |57||[[:wikidata:Q212735|Q212735]]||{{wikidata|label|linked|Q212735}}||{{wikidata|title|linked|Q212735}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |58||[[:wikidata:Q212759|Q212759]]||{{wikidata|label|linked|Q212759}}||{{wikidata|title|linked|Q212759}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |59||[[:wikidata:Q212766|Q212766]]||{{wikidata|label|linked|Q212766}}||{{wikidata|title|linked|Q212766}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |60||[[:wikidata:Q212778|Q212778]]||{{wikidata|label|linked|Q212778}}||{{wikidata|title|linked|Q212778}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |61||[[:wikidata:Q212784|Q212784]]||{{wikidata|label|linked|Q212784}}||{{wikidata|title|linked|Q212784}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |62||[[:wikidata:Q212808|Q212808]]||{{wikidata|label|linked|Q212808}}||{{wikidata|title|linked|Q212808}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |63||[[:wikidata:Q212823|Q212823]]||{{wikidata|label|linked|Q212823}}||{{wikidata|title|linked|Q212823}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |64||[[:wikidata:Q212843|Q212843]]||{{wikidata|label|linked|Q212843}}||{{wikidata|title|linked|Q212843}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |65||[[:wikidata:Q212240|Q212240]]||{{wikidata|label|linked|Q212240}}||{{wikidata|title|linked|Q212240}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |66||[[:wikidata:Q212255|Q212255]]||{{wikidata|label|linked|Q212255}}||{{wikidata|title|linked|Q212255}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |67||[[:wikidata:Q726993|Q726993]]||{{wikidata|label|linked|Q726993}}||{{wikidata|title|linked|Q726993}}||Maguindanao del Norte||Lungsod |- |68||[[:wikidata:Q212366|Q212366]]||{{wikidata|label|linked|Q212366}}||{{wikidata|title|linked|Q212366}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |69||[[:wikidata:Q212603|Q212603]]||{{wikidata|label|linked|Q212603}}||{{wikidata|title|linked|Q212603}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |70||[[:wikidata:Q212662|Q212662]]||{{wikidata|label|linked|Q212662}}||{{wikidata|title|linked|Q212662}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |71||[[:wikidata:Q212684|Q212684]]||{{wikidata|label|linked|Q212684}}||{{wikidata|title|linked|Q212684}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |72||[[:wikidata:Q212748|Q212748]]||{{wikidata|label|linked|Q212748}}||{{wikidata|title|linked|Q212748}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |73||[[:wikidata:Q212791|Q212791]]||{{wikidata|label|linked|Q212791}}||{{wikidata|title|linked|Q212791}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |74||[[:wikidata:Q212802|Q212802]]||{{wikidata|label|linked|Q212802}}||{{wikidata|title|linked|Q212802}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |75||[[:wikidata:Q212830|Q212830]]||{{wikidata|label|linked|Q212830}}||{{wikidata|title|linked|Q212830}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |76||[[:wikidata:Q273775|Q273775]]||{{wikidata|label|linked|Q273775}}||{{wikidata|title|linked|Q273775}}||Lanao del Sur||Bayan |- |77||[[:wikidata:Q273657|Q273657]]||{{wikidata|label|linked|Q273657}}||{{wikidata|title|linked|Q273657}}||Lanao del Sur||Bayan |- |78||[[:wikidata:Q273680|Q273680]]||{{wikidata|label|linked|Q273680}}||{{wikidata|title|linked|Q273680}}||Lanao del Sur||Bayan |- |79||[[:wikidata:Q273700|Q273700]]||{{wikidata|label|linked|Q273700}}||{{wikidata|title|linked|Q273700}}||Lanao del Sur||Bayan |- |80||[[:wikidata:Q273718|Q273718]]||{{wikidata|label|linked|Q273718}}||{{wikidata|title|linked|Q273718}}||Lanao del Sur||Bayan |- |81||[[:wikidata:Q273728|Q273728]]||{{wikidata|label|linked|Q273728}}||{{wikidata|title|linked|Q273728}}||Lanao del Sur||Bayan |- |82||[[:wikidata:Q273744|Q273744]]||{{wikidata|label|linked|Q273744}}||{{wikidata|title|linked|Q273744}}||Lanao del Sur||Bayan |- |83||[[:wikidata:Q273757|Q273757]]||{{wikidata|label|linked|Q273757}}||{{wikidata|title|linked|Q273757}}||Lanao del Sur||Bayan |- |84||[[:wikidata:Q273796|Q273796]]||{{wikidata|label|linked|Q273796}}||{{wikidata|title|linked|Q273796}}||Lanao del Sur||Bayan |- |85||[[:wikidata:Q273813|Q273813]]||{{wikidata|label|linked|Q273813}}||{{wikidata|title|linked|Q273813}}||Lanao del Sur||Bayan |- |86||[[:wikidata:Q273828|Q273828]]||{{wikidata|label|linked|Q273828}}||{{wikidata|title|linked|Q273828}}||Lanao del Sur||Bayan |- |87||[[:wikidata:Q273851|Q273851]]||{{wikidata|label|linked|Q273851}}||{{wikidata|title|linked|Q273851}}||Lanao del Sur||Bayan |- |88||[[:wikidata:Q273864|Q273864]]||{{wikidata|label|linked|Q273864}}||{{wikidata|title|linked|Q273864}}||Lanao del Sur||Bayan |- |89||[[:wikidata:Q273882|Q273882]]||{{wikidata|label|linked|Q273882}}||{{wikidata|title|linked|Q273882}}||Lanao del Sur||Bayan |- |90||[[:wikidata:Q273895|Q273895]]||{{wikidata|label|linked|Q273895}}||{{wikidata|title|linked|Q273895}}||Lanao del Sur||Bayan |- |91||[[:wikidata:Q273906|Q273906]]||{{wikidata|label|linked|Q273906}}||{{wikidata|title|linked|Q273906}}||Lanao del Sur||Bayan |- |92||[[:wikidata:Q273915|Q273915]]||{{wikidata|label|linked|Q273915}}||{{wikidata|title|linked|Q273915}}||Lanao del Sur||Bayan |- |93||[[:wikidata:Q273928|Q273928]]||{{wikidata|label|linked|Q273928}}||{{wikidata|title|linked|Q273928}}||Lanao del Sur||Bayan |- |94||[[:wikidata:Q273939|Q273939]]||{{wikidata|label|linked|Q273939}}||{{wikidata|title|linked|Q273939}}||Lanao del Sur||Bayan |- |95||[[:wikidata:Q273948|Q273948]]||{{wikidata|label|linked|Q273948}}||{{wikidata|title|linked|Q273948}}||Lanao del Sur||Bayan |- |96||[[:wikidata:Q273960|Q273960]]||{{wikidata|label|linked|Q273960}}||{{wikidata|title|linked|Q273960}}||Lanao del Sur||Bayan |- |97||[[:wikidata:Q273970|Q273970]]||{{wikidata|label|linked|Q273970}}||{{wikidata|title|linked|Q273970}}||Lanao del Sur||Bayan |- |98||[[:wikidata:Q273982|Q273982]]||{{wikidata|label|linked|Q273982}}||{{wikidata|title|linked|Q273982}}||Lanao del Sur||Bayan |- |99||[[:wikidata:Q592338|Q592338]]||{{wikidata|label|linked|Q592338}}||{{wikidata|title|linked|Q592338}}||Lanao del Sur||Lungsod |- |100||[[:wikidata:Q273988|Q273988]]||{{wikidata|label|linked|Q273988}}||{{wikidata|title|linked|Q273988}}||Lanao del Sur||Bayan |- |101||[[:wikidata:Q273998|Q273998]]||{{wikidata|label|linked|Q273998}}||{{wikidata|title|linked|Q273998}}||Lanao del Sur||Bayan |- |102||[[:wikidata:Q177004|Q177004]]||{{wikidata|label|linked|Q177004}}||{{wikidata|title|linked|Q177004}}||Lanao del Sur||Bayan |- |103||[[:wikidata:Q274015|Q274015]]||{{wikidata|label|linked|Q274015}}||{{wikidata|title|linked|Q274015}}||Lanao del Sur||Bayan |- |104||[[:wikidata:Q274022|Q274022]]||{{wikidata|label|linked|Q274022}}||{{wikidata|title|linked|Q274022}}||Lanao del Sur||Bayan |- |105||[[:wikidata:Q274031|Q274031]]||{{wikidata|label|linked|Q274031}}||{{wikidata|title|linked|Q274031}}||Lanao del Sur||Bayan |- |106||[[:wikidata:Q274037|Q274037]]||{{wikidata|label|linked|Q274037}}||{{wikidata|title|linked|Q274037}}||Lanao del Sur||Bayan |- |107||[[:wikidata:Q274047|Q274047]]||{{wikidata|label|linked|Q274047}}||{{wikidata|title|linked|Q274047}}||Lanao del Sur||Bayan |- |108||[[:wikidata:Q274057|Q274057]]||{{wikidata|label|linked|Q274057}}||{{wikidata|title|linked|Q274057}}||Lanao del Sur||Bayan |- |109||[[:wikidata:Q126297|Q126297]]||{{wikidata|label|linked|Q126297}}||{{wikidata|title|linked|Q126297}}||Lanao del Sur||Bayan |- |110||[[:wikidata:Q274077|Q274077]]||{{wikidata|label|linked|Q274077}}||{{wikidata|title|linked|Q274077}}||Lanao del Sur||Bayan |- |111||[[:wikidata:Q274087|Q274087]]||{{wikidata|label|linked|Q274087}}||{{wikidata|title|linked|Q274087}}||Lanao del Sur||Bayan |- |112||[[:wikidata:Q274097|Q274097]]||{{wikidata|label|linked|Q274097}}||{{wikidata|title|linked|Q274097}}||Lanao del Sur||Bayan |- |113||[[:wikidata:Q274114|Q274114]]||{{wikidata|label|linked|Q274114}}||{{wikidata|title|linked|Q274114}}||Lanao del Sur||Bayan |- |114||[[:wikidata:Q274124|Q274124]]||{{wikidata|label|linked|Q274124}}||{{wikidata|title|linked|Q274124}}||Lanao del Sur||Bayan |- |115||[[:wikidata:Q274134|Q274134]]||{{wikidata|label|linked|Q274134}}||{{wikidata|title|linked|Q274134}}||Lanao del Sur||Bayan |- |116||[[:wikidata:Q42589|Q42589]]||{{wikidata|label|linked|Q42589}}||{{wikidata|title|linked|Q42589}}||Basilan||Bayan |- |117||[[:wikidata:Q41999|Q41999]]||{{wikidata|label|linked|Q41999}}||{{wikidata|title|linked|Q41999}}||Basilan||Bayan |- |118||[[:wikidata:Q41998|Q41998]]||{{wikidata|label|linked|Q41998}}||{{wikidata|title|linked|Q41998}}||Basilan||Bayan |- |119||[[:wikidata:Q802075|Q802075]]||{{wikidata|label|linked|Q802075}}||{{wikidata|title|linked|Q802075}}||Basilan||Bayan |- |120||[[:wikidata:Q1710|Q1710]]||{{wikidata|label|linked|Q1710}}||{{wikidata|title|linked|Q1710}}||Basilan||Lungsod |- |121||[[:wikidata:Q1714|Q1714]]||{{wikidata|label|linked|Q1714}}||{{wikidata|title|linked|Q1714}}||Basilan||Lungsod |- |122||[[:wikidata:Q802107|Q802107]]||{{wikidata|label|linked|Q802107}}||{{wikidata|title|linked|Q802107}}||Basilan||Bayan |- |123||[[:wikidata:Q802142|Q802142]]||{{wikidata|label|linked|Q802142}}||{{wikidata|title|linked|Q802142}}||Basilan||Bayan |- |124||[[:wikidata:Q802171|Q802171]]||{{wikidata|label|linked|Q802171}}||{{wikidata|title|linked|Q802171}}||Basilan||Bayan |- |125||[[:wikidata:Q802202|Q802202]]||{{wikidata|label|linked|Q802202}}||{{wikidata|title|linked|Q802202}}||Basilan||Bayan |- |126||[[:wikidata:Q667595|Q667595]]||{{wikidata|label|linked|Q667595}}||{{wikidata|title|linked|Q667595}}||Basilan||Bayan |- |127||[[:wikidata:Q630096|Q630096]]||{{wikidata|label|linked|Q630096}}||{{wikidata|title|linked|Q630096}}||Basilan||Bayan |- |128||[[:wikidata:Q204771|Q204771]]||{{wikidata|label|linked|Q204771}}||{{wikidata|title|linked|Q204771}}||Basilan||Bayan |- |129||[[:wikidata:Q173393|Q173393]]||{{wikidata|label|linked|Q173393}}||{{wikidata|title|linked|Q173393}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |130||[[:wikidata:Q173404|Q173404]]||{{wikidata|label|linked|Q173404}}||{{wikidata|title|linked|Q173404}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |131||[[:wikidata:Q173414|Q173414]]||{{wikidata|label|linked|Q173414}}||{{wikidata|title|linked|Q173414}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |132||[[:wikidata:Q173428|Q173428]]||{{wikidata|label|linked|Q173428}}||{{wikidata|title|linked|Q173428}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |133||[[:wikidata:Q173438|Q173438]]||{{wikidata|label|linked|Q173438}}||{{wikidata|title|linked|Q173438}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |134||[[:wikidata:Q173449|Q173449]]||{{wikidata|label|linked|Q173449}}||{{wikidata|title|linked|Q173449}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |135||[[:wikidata:Q173460|Q173460]]||{{wikidata|label|linked|Q173460}}||{{wikidata|title|linked|Q173460}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |136||[[:wikidata:Q173468|Q173468]]||{{wikidata|label|linked|Q173468}}||{{wikidata|title|linked|Q173468}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |137||[[:wikidata:Q173479|Q173479]]||{{wikidata|label|linked|Q173479}}||{{wikidata|title|linked|Q173479}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |138||[[:wikidata:Q137813|Q137813]]||{{wikidata|label|linked|Q137813}}||{{wikidata|title|linked|Q137813}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |139||[[:wikidata:Q173556|Q173556]]||{{wikidata|label|linked|Q173556}}||{{wikidata|title|linked|Q173556}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |140||[[:wikidata:Q173575|Q173575]]||{{wikidata|label|linked|Q173575}}||{{wikidata|title|linked|Q173575}}||Sultan Kudarat||Lungsod |- |141||[[:wikidata:Q173870|Q173870]]||{{wikidata|label|linked|Q173870}}||{{wikidata|title|linked|Q173870}}||South Cotabato||Bayan |- |142||[[:wikidata:Q594275|Q594275]]||{{wikidata|label|linked|Q594275}}||{{wikidata|title|linked|Q594275}}||South Cotabato||Lungsod |- |143||[[:wikidata:Q542154|Q542154]]||{{wikidata|label|linked|Q542154}}||{{wikidata|title|linked|Q542154}}||South Cotabato||Lungsod |- |144||[[:wikidata:Q173898|Q173898]]||{{wikidata|label|linked|Q173898}}||{{wikidata|title|linked|Q173898}}||South Cotabato||Bayan |- |145||[[:wikidata:Q173922|Q173922]]||{{wikidata|label|linked|Q173922}}||{{wikidata|title|linked|Q173922}}||South Cotabato||Bayan |- |146||[[:wikidata:Q173944|Q173944]]||{{wikidata|label|linked|Q173944}}||{{wikidata|title|linked|Q173944}}||South Cotabato||Bayan |- |147||[[:wikidata:Q173965|Q173965]]||{{wikidata|label|linked|Q173965}}||{{wikidata|title|linked|Q173965}}||South Cotabato||Bayan |- |148||[[:wikidata:Q173986|Q173986]]||{{wikidata|label|linked|Q173986}}||{{wikidata|title|linked|Q173986}}||South Cotabato||Bayan |- |149||[[:wikidata:Q174003|Q174003]]||{{wikidata|label|linked|Q174003}}||{{wikidata|title|linked|Q174003}}||South Cotabato||Bayan |- |150||[[:wikidata:Q174018|Q174018]]||{{wikidata|label|linked|Q174018}}||{{wikidata|title|linked|Q174018}}||South Cotabato||Bayan |- |151||[[:wikidata:Q174039|Q174039]]||{{wikidata|label|linked|Q174039}}||{{wikidata|title|linked|Q174039}}||South Cotabato||Bayan |- |152||[[:wikidata:Q174055|Q174055]]||{{wikidata|label|linked|Q174055}}||{{wikidata|title|linked|Q174055}}||South Cotabato||Bayan |- |153||[[:wikidata:Q174393|Q174393]]||{{wikidata|label|linked|Q174393}}||{{wikidata|title|linked|Q174393}}||Sarangani||Bayan |- |154||[[:wikidata:Q174403|Q174403]]||{{wikidata|label|linked|Q174403}}||{{wikidata|title|linked|Q174403}}||Sarangani||Bayan |- |155||[[:wikidata:Q174417|Q174417]]||{{wikidata|label|linked|Q174417}}||{{wikidata|title|linked|Q174417}}||Sarangani||Bayan |- |156||[[:wikidata:Q174429|Q174429]]||{{wikidata|label|linked|Q174429}}||{{wikidata|title|linked|Q174429}}||Sarangani||Bayan |- |157||[[:wikidata:Q174442|Q174442]]||{{wikidata|label|linked|Q174442}}||{{wikidata|title|linked|Q174442}}||Sarangani||Bayan |- |158||[[:wikidata:Q174457|Q174457]]||{{wikidata|label|linked|Q174457}}||{{wikidata|title|linked|Q174457}}||Sarangani||Bayan |- |159||[[:wikidata:Q174468|Q174468]]||{{wikidata|label|linked|Q174468}}||{{wikidata|title|linked|Q174468}}||Sarangani||Bayan |- |160||[[:wikidata:Q315042|Q315042]]||{{wikidata|label|linked|Q315042}}||{{wikidata|title|linked|Q315042}}||Cotabato||Bayan |- |161||[[:wikidata:Q315061|Q315061]]||{{wikidata|label|linked|Q315061}}||{{wikidata|title|linked|Q315061}}||Cotabato||Bayan |- |162||[[:wikidata:Q315081|Q315081]]||{{wikidata|label|linked|Q315081}}||{{wikidata|title|linked|Q315081}}||Cotabato||Bayan |- |163||[[:wikidata:Q315098|Q315098]]||{{wikidata|label|linked|Q315098}}||{{wikidata|title|linked|Q315098}}||Cotabato||Bayan |- |164||[[:wikidata:Q315121|Q315121]]||{{wikidata|label|linked|Q315121}}||{{wikidata|title|linked|Q315121}}||Cotabato||Bayan |- |165||[[:wikidata:Q315144|Q315144]]||{{wikidata|label|linked|Q315144}}||{{wikidata|title|linked|Q315144}}||Cotabato||Bayan |- |166||[[:wikidata:Q315164|Q315164]]||{{wikidata|label|linked|Q315164}}||{{wikidata|title|linked|Q315164}}||Cotabato||Bayan |- |167||[[:wikidata:Q583137|Q583137]]||{{wikidata|label|linked|Q583137}}||{{wikidata|title|linked|Q583137}}||Cotabato||Lungsod |- |168||[[:wikidata:Q315190|Q315190]]||{{wikidata|label|linked|Q315190}}||{{wikidata|title|linked|Q315190}}||Cotabato||Bayan |- |169||[[:wikidata:Q315213|Q315213]]||{{wikidata|label|linked|Q315213}}||{{wikidata|title|linked|Q315213}}||Cotabato||Bayan |- |170||[[:wikidata:Q267975|Q267975]]||{{wikidata|label|linked|Q267975}}||{{wikidata|title|linked|Q267975}}||Cotabato||Bayan |- |171||[[:wikidata:Q315244|Q315244]]||{{wikidata|label|linked|Q315244}}||{{wikidata|title|linked|Q315244}}||Cotabato||Bayan |- |172||[[:wikidata:Q315267|Q315267]]||{{wikidata|label|linked|Q315267}}||{{wikidata|title|linked|Q315267}}||Cotabato||Bayan |- |173||[[:wikidata:Q315283|Q315283]]||{{wikidata|label|linked|Q315283}}||{{wikidata|title|linked|Q315283}}||Cotabato||Bayan |- |174||[[:wikidata:Q304654|Q304654]]||{{wikidata|label|linked|Q304654}}||{{wikidata|title|linked|Q304654}}||Cotabato||Bayan |- |175||[[:wikidata:Q315314|Q315314]]||{{wikidata|label|linked|Q315314}}||{{wikidata|title|linked|Q315314}}||Cotabato||Bayan |- |176||[[:wikidata:Q315334|Q315334]]||{{wikidata|label|linked|Q315334}}||{{wikidata|title|linked|Q315334}}||Cotabato||Bayan |- |177||[[:wikidata:Q315345|Q315345]]||{{wikidata|label|linked|Q315345}}||{{wikidata|title|linked|Q315345}}||Cotabato||Bayan |- |178||[[:wikidata:Q314522|Q314522]]||{{wikidata|label|linked|Q314522}}||{{wikidata|title|linked|Q314522}}||Davao Oriental||Bayan |- |179||[[:wikidata:Q314542|Q314542]]||{{wikidata|label|linked|Q314542}}||{{wikidata|title|linked|Q314542}}||Davao Oriental||Bayan |- |180||[[:wikidata:Q314574|Q314574]]||{{wikidata|label|linked|Q314574}}||{{wikidata|title|linked|Q314574}}||Davao Oriental||Bayan |- |181||[[:wikidata:Q314593|Q314593]]||{{wikidata|label|linked|Q314593}}||{{wikidata|title|linked|Q314593}}||Davao Oriental||Bayan |- |182||[[:wikidata:Q314619|Q314619]]||{{wikidata|label|linked|Q314619}}||{{wikidata|title|linked|Q314619}}||Davao Oriental||Bayan |- |183||[[:wikidata:Q314632|Q314632]]||{{wikidata|label|linked|Q314632}}||{{wikidata|title|linked|Q314632}}||Davao Oriental||Bayan |- |184||[[:wikidata:Q314653|Q314653]]||{{wikidata|label|linked|Q314653}}||{{wikidata|title|linked|Q314653}}||Davao Oriental||Bayan |- |185||[[:wikidata:Q314671|Q314671]]||{{wikidata|label|linked|Q314671}}||{{wikidata|title|linked|Q314671}}||Davao Oriental||Bayan |- |186||[[:wikidata:Q314686|Q314686]]||{{wikidata|label|linked|Q314686}}||{{wikidata|title|linked|Q314686}}||Davao Oriental||Lungsod |- |187||[[:wikidata:Q314721|Q314721]]||{{wikidata|label|linked|Q314721}}||{{wikidata|title|linked|Q314721}}||Davao Oriental||Bayan |- |188||[[:wikidata:Q314745|Q314745]]||{{wikidata|label|linked|Q314745}}||{{wikidata|title|linked|Q314745}}||Davao Oriental||Bayan |- |189||[[:wikidata:Q314796|Q314796]]||{{wikidata|label|linked|Q314796}}||{{wikidata|title|linked|Q314796}}||Davao Occidental||Bayan |- |190||[[:wikidata:Q314824|Q314824]]||{{wikidata|label|linked|Q314824}}||{{wikidata|title|linked|Q314824}}||Davao Occidental||Bayan |- |191||[[:wikidata:Q314907|Q314907]]||{{wikidata|label|linked|Q314907}}||{{wikidata|title|linked|Q314907}}||Davao Occidental||Bayan |- |192||[[:wikidata:Q314980|Q314980]]||{{wikidata|label|linked|Q314980}}||{{wikidata|title|linked|Q314980}}||Davao Occidental||Bayan |- |193||[[:wikidata:Q314999|Q314999]]||{{wikidata|label|linked|Q314999}}||{{wikidata|title|linked|Q314999}}||Davao Occidental||Bayan |- |194||[[:wikidata:Q314778|Q314778]]||{{wikidata|label|linked|Q314778}}||{{wikidata|title|linked|Q314778}}||Davao del Sur||Bayan |- |195||[[:wikidata:Q1473|Q1473]]||{{wikidata|label|linked|Q1473}}||{{wikidata|title|linked|Q1473}}||Davao del Sur||Lungsod |- |196||[[:wikidata:Q1020939|Q1020939]]||{{wikidata|label|linked|Q1020939}}||{{wikidata|title|linked|Q1020939}}||Davao del Sur||Lungsod |- |197||[[:wikidata:Q314808|Q314808]]||{{wikidata|label|linked|Q314808}}||{{wikidata|title|linked|Q314808}}||Davao del Sur||Bayan |- |198||[[:wikidata:Q314844|Q314844]]||{{wikidata|label|linked|Q314844}}||{{wikidata|title|linked|Q314844}}||Davao del Sur||Bayan |- |199||[[:wikidata:Q314864|Q314864]]||{{wikidata|label|linked|Q314864}}||{{wikidata|title|linked|Q314864}}||Davao del Sur||Bayan |- |200||[[:wikidata:Q314885|Q314885]]||{{wikidata|label|linked|Q314885}}||{{wikidata|title|linked|Q314885}}||Davao del Sur||Bayan |- |201||[[:wikidata:Q314923|Q314923]]||{{wikidata|label|linked|Q314923}}||{{wikidata|title|linked|Q314923}}||Davao del Sur||Bayan |- |202||[[:wikidata:Q314944|Q314944]]||{{wikidata|label|linked|Q314944}}||{{wikidata|title|linked|Q314944}}||Davao del Sur||Bayan |- |203||[[:wikidata:Q314965|Q314965]]||{{wikidata|label|linked|Q314965}}||{{wikidata|title|linked|Q314965}}||Davao del Sur||Bayan |- |204||[[:wikidata:Q315014|Q315014]]||{{wikidata|label|linked|Q315014}}||{{wikidata|title|linked|Q315014}}||Davao del Sur||Bayan |- |205||[[:wikidata:Q314393|Q314393]]||{{wikidata|label|linked|Q314393}}||{{wikidata|title|linked|Q314393}}||Davao del Norte||Bayan |- |206||[[:wikidata:Q314410|Q314410]]||{{wikidata|label|linked|Q314410}}||{{wikidata|title|linked|Q314410}}||Davao del Norte||Bayan |- |207||[[:wikidata:Q314422|Q314422]]||{{wikidata|label|linked|Q314422}}||{{wikidata|title|linked|Q314422}}||Davao del Norte||Bayan |- |208||[[:wikidata:Q314438|Q314438]]||{{wikidata|label|linked|Q314438}}||{{wikidata|title|linked|Q314438}}||Davao del Norte||Bayan |- |209||[[:wikidata:Q314452|Q314452]]||{{wikidata|label|linked|Q314452}}||{{wikidata|title|linked|Q314452}}||Davao del Norte||Bayan |- |210||[[:wikidata:Q967367|Q967367]]||{{wikidata|label|linked|Q967367}}||{{wikidata|title|linked|Q967367}}||Davao del Norte||Lungsod |- |211||[[:wikidata:Q1020674|Q1020674]]||{{wikidata|label|linked|Q1020674}}||{{wikidata|title|linked|Q1020674}}||Davao del Norte||Lungsod |- |212||[[:wikidata:Q314468|Q314468]]||{{wikidata|label|linked|Q314468}}||{{wikidata|title|linked|Q314468}}||Davao del Norte||Bayan |- |213||[[:wikidata:Q314486|Q314486]]||{{wikidata|label|linked|Q314486}}||{{wikidata|title|linked|Q314486}}||Davao del Norte||Bayan |- |214||[[:wikidata:Q725168|Q725168]]||{{wikidata|label|linked|Q725168}}||{{wikidata|title|linked|Q725168}}||Davao del Norte||Lungsod |- |215||[[:wikidata:Q314501|Q314501]]||{{wikidata|label|linked|Q314501}}||{{wikidata|title|linked|Q314501}}||Davao del Norte||Bayan |- |216||[[:wikidata:Q315450|Q315450]]||{{wikidata|label|linked|Q315450}}||{{wikidata|title|linked|Q315450}}||Davao de Oro||Bayan |- |217||[[:wikidata:Q315468|Q315468]]||{{wikidata|label|linked|Q315468}}||{{wikidata|title|linked|Q315468}}||Davao de Oro||Bayan |- |218||[[:wikidata:Q187225|Q187225]]||{{wikidata|label|linked|Q187225}}||{{wikidata|title|linked|Q187225}}||Davao de Oro||Bayan |- |219||[[:wikidata:Q315497|Q315497]]||{{wikidata|label|linked|Q315497}}||{{wikidata|title|linked|Q315497}}||Davao de Oro||Bayan |- |220||[[:wikidata:Q315512|Q315512]]||{{wikidata|label|linked|Q315512}}||{{wikidata|title|linked|Q315512}}||Davao de Oro||Bayan |- |221||[[:wikidata:Q315524|Q315524]]||{{wikidata|label|linked|Q315524}}||{{wikidata|title|linked|Q315524}}||Davao de Oro||Bayan |- |222||[[:wikidata:Q315543|Q315543]]||{{wikidata|label|linked|Q315543}}||{{wikidata|title|linked|Q315543}}||Davao de Oro||Bayan |- |223||[[:wikidata:Q315557|Q315557]]||{{wikidata|label|linked|Q315557}}||{{wikidata|title|linked|Q315557}}||Davao de Oro||Bayan |- |224||[[:wikidata:Q315570|Q315570]]||{{wikidata|label|linked|Q315570}}||{{wikidata|title|linked|Q315570}}||Davao de Oro||Bayan |- |225||[[:wikidata:Q315582|Q315582]]||{{wikidata|label|linked|Q315582}}||{{wikidata|title|linked|Q315582}}||Davao de Oro||Bayan |- |226||[[:wikidata:Q315598|Q315598]]||{{wikidata|label|linked|Q315598}}||{{wikidata|title|linked|Q315598}}||Davao de Oro||Bayan |- |227||[[:wikidata:Q155471|Q155471]]||{{wikidata|label|linked|Q155471}}||{{wikidata|title|linked|Q155471}}||Surigao del Sur||Bayan |- |228||[[:wikidata:Q155499|Q155499]]||{{wikidata|label|linked|Q155499}}||{{wikidata|title|linked|Q155499}}||Surigao del Sur||Bayan |- |229||[[:wikidata:Q866414|Q866414]]||{{wikidata|label|linked|Q866414}}||{{wikidata|title|linked|Q866414}}||Surigao del Sur||Lungsod |- |230||[[:wikidata:Q155524|Q155524]]||{{wikidata|label|linked|Q155524}}||{{wikidata|title|linked|Q155524}}||Surigao del Sur||Bayan |- |231||[[:wikidata:Q155536|Q155536]]||{{wikidata|label|linked|Q155536}}||{{wikidata|title|linked|Q155536}}||Surigao del Sur||Bayan |- |232||[[:wikidata:Q155548|Q155548]]||{{wikidata|label|linked|Q155548}}||{{wikidata|title|linked|Q155548}}||Surigao del Sur||Bayan |- |233||[[:wikidata:Q155558|Q155558]]||{{wikidata|label|linked|Q155558}}||{{wikidata|title|linked|Q155558}}||Surigao del Sur||Bayan |- |234||[[:wikidata:Q155568|Q155568]]||{{wikidata|label|linked|Q155568}}||{{wikidata|title|linked|Q155568}}||Surigao del Sur||Bayan |- |235||[[:wikidata:Q155576|Q155576]]||{{wikidata|label|linked|Q155576}}||{{wikidata|title|linked|Q155576}}||Surigao del Sur||Bayan |- |236||[[:wikidata:Q155582|Q155582]]||{{wikidata|label|linked|Q155582}}||{{wikidata|title|linked|Q155582}}||Surigao del Sur||Bayan |- |237||[[:wikidata:Q155590|Q155590]]||{{wikidata|label|linked|Q155590}}||{{wikidata|title|linked|Q155590}}||Surigao del Sur||Bayan |- |238||[[:wikidata:Q155598|Q155598]]||{{wikidata|label|linked|Q155598}}||{{wikidata|title|linked|Q155598}}||Surigao del Sur||Bayan |- |239||[[:wikidata:Q155605|Q155605]]||{{wikidata|label|linked|Q155605}}||{{wikidata|title|linked|Q155605}}||Surigao del Sur||Bayan |- |240||[[:wikidata:Q155611|Q155611]]||{{wikidata|label|linked|Q155611}}||{{wikidata|title|linked|Q155611}}||Surigao del Sur||Bayan |- |241||[[:wikidata:Q155618|Q155618]]||{{wikidata|label|linked|Q155618}}||{{wikidata|title|linked|Q155618}}||Surigao del Sur||Bayan |- |242||[[:wikidata:Q155625|Q155625]]||{{wikidata|label|linked|Q155625}}||{{wikidata|title|linked|Q155625}}||Surigao del Sur||Bayan |- |243||[[:wikidata:Q155633|Q155633]]||{{wikidata|label|linked|Q155633}}||{{wikidata|title|linked|Q155633}}||Surigao del Sur||Bayan |- |244||[[:wikidata:Q155648|Q155648]]||{{wikidata|label|linked|Q155648}}||{{wikidata|title|linked|Q155648}}||Surigao del Sur||Bayan |- |245||[[:wikidata:Q155674|Q155674]]||{{wikidata|label|linked|Q155674}}||{{wikidata|title|linked|Q155674}}||Surigao del Sur||Lungsod |- |246||[[:wikidata:Q155706|Q155706]]||{{wikidata|label|linked|Q155706}}||{{wikidata|title|linked|Q155706}}||Surigao del Norte||Bayan |- |247||[[:wikidata:Q155720|Q155720]]||{{wikidata|label|linked|Q155720}}||{{wikidata|title|linked|Q155720}}||Surigao del Norte||Bayan |- |248||[[:wikidata:Q155735|Q155735]]||{{wikidata|label|linked|Q155735}}||{{wikidata|title|linked|Q155735}}||Surigao del Norte||Bayan |- |249||[[:wikidata:Q155748|Q155748]]||{{wikidata|label|linked|Q155748}}||{{wikidata|title|linked|Q155748}}||Surigao del Norte||Bayan |- |250||[[:wikidata:Q155763|Q155763]]||{{wikidata|label|linked|Q155763}}||{{wikidata|title|linked|Q155763}}||Surigao del Norte||Bayan |- |251||[[:wikidata:Q28735|Q28735]]||{{wikidata|label|linked|Q28735}}||{{wikidata|title|linked|Q28735}}||Surigao del Norte||Bayan |- |252||[[:wikidata:Q155784|Q155784]]||{{wikidata|label|linked|Q155784}}||{{wikidata|title|linked|Q155784}}||Surigao del Norte||Bayan |- |253||[[:wikidata:Q155795|Q155795]]||{{wikidata|label|linked|Q155795}}||{{wikidata|title|linked|Q155795}}||Surigao del Norte||Bayan |- |254||[[:wikidata:Q155808|Q155808]]||{{wikidata|label|linked|Q155808}}||{{wikidata|title|linked|Q155808}}||Surigao del Norte||Bayan |- |255||[[:wikidata:Q155819|Q155819]]||{{wikidata|label|linked|Q155819}}||{{wikidata|title|linked|Q155819}}||Surigao del Norte||Bayan |- |256||[[:wikidata:Q155830|Q155830]]||{{wikidata|label|linked|Q155830}}||{{wikidata|title|linked|Q155830}}||Surigao del Norte||Bayan |- |257||[[:wikidata:Q155839|Q155839]]||{{wikidata|label|linked|Q155839}}||{{wikidata|title|linked|Q155839}}||Surigao del Norte||Bayan |- |258||[[:wikidata:Q155849|Q155849]]||{{wikidata|label|linked|Q155849}}||{{wikidata|title|linked|Q155849}}||Surigao del Norte||Bayan |- |259||[[:wikidata:Q155864|Q155864]]||{{wikidata|label|linked|Q155864}}||{{wikidata|title|linked|Q155864}}||Surigao del Norte||Bayan |- |260||[[:wikidata:Q155876|Q155876]]||{{wikidata|label|linked|Q155876}}||{{wikidata|title|linked|Q155876}}||Surigao del Norte||Bayan |- |261||[[:wikidata:Q28958|Q28958]]||{{wikidata|label|linked|Q28958}}||{{wikidata|title|linked|Q28958}}||Surigao del Norte||Bayan |- |262||[[:wikidata:Q155905|Q155905]]||{{wikidata|label|linked|Q155905}}||{{wikidata|title|linked|Q155905}}||Surigao del Norte||Bayan |- |263||[[:wikidata:Q155917|Q155917]]||{{wikidata|label|linked|Q155917}}||{{wikidata|title|linked|Q155917}}||Surigao del Norte||Bayan |- |264||[[:wikidata:Q1019949|Q1019949]]||{{wikidata|label|linked|Q1019949}}||{{wikidata|title|linked|Q1019949}}||Surigao del Norte||Lungsod |- |265||[[:wikidata:Q155934|Q155934]]||{{wikidata|label|linked|Q155934}}||{{wikidata|title|linked|Q155934}}||Surigao del Norte||Bayan |- |266||[[:wikidata:Q155946|Q155946]]||{{wikidata|label|linked|Q155946}}||{{wikidata|title|linked|Q155946}}||Surigao del Norte||Bayan |- |267||[[:wikidata:Q314298|Q314298]]||{{wikidata|label|linked|Q314298}}||{{wikidata|title|linked|Q314298}}||Dinagat Islands||Bayan |- |268||[[:wikidata:Q314318|Q314318]]||{{wikidata|label|linked|Q314318}}||{{wikidata|title|linked|Q314318}}||Dinagat Islands||Bayan |- |269||[[:wikidata:Q314336|Q314336]]||{{wikidata|label|linked|Q314336}}||{{wikidata|title|linked|Q314336}}||Dinagat Islands||Bayan |- |270||[[:wikidata:Q314345|Q314345]]||{{wikidata|label|linked|Q314345}}||{{wikidata|title|linked|Q314345}}||Dinagat Islands||Bayan |- |271||[[:wikidata:Q314356|Q314356]]||{{wikidata|label|linked|Q314356}}||{{wikidata|title|linked|Q314356}}||Dinagat Islands||Bayan |- |272||[[:wikidata:Q251691|Q251691]]||{{wikidata|label|linked|Q251691}}||{{wikidata|title|linked|Q251691}}||Dinagat Islands||Bayan |- |273||[[:wikidata:Q314374|Q314374]]||{{wikidata|label|linked|Q314374}}||{{wikidata|title|linked|Q314374}}||Dinagat Islands||Bayan |- |274||[[:wikidata:Q1694|Q1694]]||{{wikidata|label|linked|Q1694}}||{{wikidata|title|linked|Q1694}}||Agusan del Sur||Lungsod |- |275||[[:wikidata:Q627049|Q627049]]||{{wikidata|label|linked|Q627049}}||{{wikidata|title|linked|Q627049}}||Agusan del Sur||Bayan |- |276||[[:wikidata:Q627077|Q627077]]||{{wikidata|label|linked|Q627077}}||{{wikidata|title|linked|Q627077}}||Agusan del Sur||Bayan |- |277||[[:wikidata:Q627107|Q627107]]||{{wikidata|label|linked|Q627107}}||{{wikidata|title|linked|Q627107}}||Agusan del Sur||Bayan |- |278||[[:wikidata:Q627120|Q627120]]||{{wikidata|label|linked|Q627120}}||{{wikidata|title|linked|Q627120}}||Agusan del Sur||Bayan |- |279||[[:wikidata:Q627144|Q627144]]||{{wikidata|label|linked|Q627144}}||{{wikidata|title|linked|Q627144}}||Agusan del Sur||Bayan |- |280||[[:wikidata:Q627167|Q627167]]||{{wikidata|label|linked|Q627167}}||{{wikidata|title|linked|Q627167}}||Agusan del Sur||Bayan |- |281||[[:wikidata:Q627190|Q627190]]||{{wikidata|label|linked|Q627190}}||{{wikidata|title|linked|Q627190}}||Agusan del Sur||Bayan |- |282||[[:wikidata:Q627210|Q627210]]||{{wikidata|label|linked|Q627210}}||{{wikidata|title|linked|Q627210}}||Agusan del Sur||Bayan |- |283||[[:wikidata:Q627231|Q627231]]||{{wikidata|label|linked|Q627231}}||{{wikidata|title|linked|Q627231}}||Agusan del Sur||Bayan |- |284||[[:wikidata:Q627260|Q627260]]||{{wikidata|label|linked|Q627260}}||{{wikidata|title|linked|Q627260}}||Agusan del Sur||Bayan |- |285||[[:wikidata:Q627286|Q627286]]||{{wikidata|label|linked|Q627286}}||{{wikidata|title|linked|Q627286}}||Agusan del Sur||Bayan |- |286||[[:wikidata:Q627320|Q627320]]||{{wikidata|label|linked|Q627320}}||{{wikidata|title|linked|Q627320}}||Agusan del Sur||Bayan |- |287||[[:wikidata:Q627349|Q627349]]||{{wikidata|label|linked|Q627349}}||{{wikidata|title|linked|Q627349}}||Agusan del Sur||Bayan |- |288||[[:wikidata:Q627390|Q627390]]||{{wikidata|label|linked|Q627390}}||{{wikidata|title|linked|Q627390}}||Agusan del Norte||Bayan |- |289||[[:wikidata:Q1686|Q1686]]||{{wikidata|label|linked|Q1686}}||{{wikidata|title|linked|Q1686}}||Agusan del Norte||Lungsod |- |290||[[:wikidata:Q1692|Q1692]]||{{wikidata|label|linked|Q1692}}||{{wikidata|title|linked|Q1692}}||Agusan del Norte||Lungsod |- |291||[[:wikidata:Q627434|Q627434]]||{{wikidata|label|linked|Q627434}}||{{wikidata|title|linked|Q627434}}||Agusan del Norte||Bayan |- |292||[[:wikidata:Q627461|Q627461]]||{{wikidata|label|linked|Q627461}}||{{wikidata|title|linked|Q627461}}||Agusan del Norte||Bayan |- |293||[[:wikidata:Q627495|Q627495]]||{{wikidata|label|linked|Q627495}}||{{wikidata|title|linked|Q627495}}||Agusan del Norte||Bayan |- |294||[[:wikidata:Q627529|Q627529]]||{{wikidata|label|linked|Q627529}}||{{wikidata|title|linked|Q627529}}||Agusan del Norte||Bayan |- |295||[[:wikidata:Q627572|Q627572]]||{{wikidata|label|linked|Q627572}}||{{wikidata|title|linked|Q627572}}||Agusan del Norte||Bayan |- |296||[[:wikidata:Q627604|Q627604]]||{{wikidata|label|linked|Q627604}}||{{wikidata|title|linked|Q627604}}||Agusan del Norte||Bayan |- |297||[[:wikidata:Q627638|Q627638]]||{{wikidata|label|linked|Q627638}}||{{wikidata|title|linked|Q627638}}||Agusan del Norte||Bayan |- |298||[[:wikidata:Q588955|Q588955]]||{{wikidata|label|linked|Q588955}}||{{wikidata|title|linked|Q588955}}||Agusan del Norte||Bayan |- |299||[[:wikidata:Q176975|Q176975]]||{{wikidata|label|linked|Q176975}}||{{wikidata|title|linked|Q176975}}||Agusan del Norte||Bayan |- |300||[[:wikidata:Q195623|Q195623]]||{{wikidata|label|linked|Q195623}}||{{wikidata|title|linked|Q195623}}||Misamis Oriental||Bayan |- |301||[[:wikidata:Q195637|Q195637]]||{{wikidata|label|linked|Q195637}}||{{wikidata|title|linked|Q195637}}||Misamis Oriental||Bayan |- |302||[[:wikidata:Q195650|Q195650]]||{{wikidata|label|linked|Q195650}}||{{wikidata|title|linked|Q195650}}||Misamis Oriental||Bayan |- |303||[[:wikidata:Q195663|Q195663]]||{{wikidata|label|linked|Q195663}}||{{wikidata|title|linked|Q195663}}||Misamis Oriental||Bayan |- |304||[[:wikidata:Q1645|Q1645]]||{{wikidata|label|linked|Q1645}}||{{wikidata|title|linked|Q1645}}||Misamis Oriental||Lungsod |- |305||[[:wikidata:Q195676|Q195676]]||{{wikidata|label|linked|Q195676}}||{{wikidata|title|linked|Q195676}}||Misamis Oriental||Bayan |- |306||[[:wikidata:Q195686|Q195686]]||{{wikidata|label|linked|Q195686}}||{{wikidata|title|linked|Q195686}}||Misamis Oriental||Lungsod |- |307||[[:wikidata:Q1525029|Q1525029]]||{{wikidata|label|linked|Q1525029}}||{{wikidata|title|linked|Q1525029}}||Misamis Oriental||Lungsod |- |308||[[:wikidata:Q195696|Q195696]]||{{wikidata|label|linked|Q195696}}||{{wikidata|title|linked|Q195696}}||Misamis Oriental||Bayan |- |309||[[:wikidata:Q195709|Q195709]]||{{wikidata|label|linked|Q195709}}||{{wikidata|title|linked|Q195709}}||Misamis Oriental||Bayan |- |310||[[:wikidata:Q195717|Q195717]]||{{wikidata|label|linked|Q195717}}||{{wikidata|title|linked|Q195717}}||Misamis Oriental||Bayan |- |311||[[:wikidata:Q195726|Q195726]]||{{wikidata|label|linked|Q195726}}||{{wikidata|title|linked|Q195726}}||Misamis Oriental||Bayan |- |312||[[:wikidata:Q195740|Q195740]]||{{wikidata|label|linked|Q195740}}||{{wikidata|title|linked|Q195740}}||Misamis Oriental||Bayan |- |313||[[:wikidata:Q195755|Q195755]]||{{wikidata|label|linked|Q195755}}||{{wikidata|title|linked|Q195755}}||Misamis Oriental||Bayan |- |314||[[:wikidata:Q195767|Q195767]]||{{wikidata|label|linked|Q195767}}||{{wikidata|title|linked|Q195767}}||Misamis Oriental||Bayan |- |315||[[:wikidata:Q195780|Q195780]]||{{wikidata|label|linked|Q195780}}||{{wikidata|title|linked|Q195780}}||Misamis Oriental||Bayan |- |316||[[:wikidata:Q195799|Q195799]]||{{wikidata|label|linked|Q195799}}||{{wikidata|title|linked|Q195799}}||Misamis Oriental||Bayan |- |317||[[:wikidata:Q195815|Q195815]]||{{wikidata|label|linked|Q195815}}||{{wikidata|title|linked|Q195815}}||Misamis Oriental||Bayan |- |318||[[:wikidata:Q195834|Q195834]]||{{wikidata|label|linked|Q195834}}||{{wikidata|title|linked|Q195834}}||Misamis Oriental||Bayan |- |319||[[:wikidata:Q195855|Q195855]]||{{wikidata|label|linked|Q195855}}||{{wikidata|title|linked|Q195855}}||Misamis Oriental||Bayan |- |320||[[:wikidata:Q195870|Q195870]]||{{wikidata|label|linked|Q195870}}||{{wikidata|title|linked|Q195870}}||Misamis Oriental||Bayan |- |321||[[:wikidata:Q195883|Q195883]]||{{wikidata|label|linked|Q195883}}||{{wikidata|title|linked|Q195883}}||Misamis Oriental||Bayan |- |322||[[:wikidata:Q195899|Q195899]]||{{wikidata|label|linked|Q195899}}||{{wikidata|title|linked|Q195899}}||Misamis Oriental||Bayan |- |323||[[:wikidata:Q1026274|Q1026274]]||{{wikidata|label|linked|Q1026274}}||{{wikidata|title|linked|Q1026274}}||Misamis Oriental||Bayan |- |324||[[:wikidata:Q195917|Q195917]]||{{wikidata|label|linked|Q195917}}||{{wikidata|title|linked|Q195917}}||Misamis Oriental||Bayan |- |325||[[:wikidata:Q195937|Q195937]]||{{wikidata|label|linked|Q195937}}||{{wikidata|title|linked|Q195937}}||Misamis Oriental||Bayan |- |326||[[:wikidata:Q155502|Q155502]]||{{wikidata|label|linked|Q155502}}||{{wikidata|title|linked|Q155502}}||Misamis Occidental||Bayan |- |327||[[:wikidata:Q196056|Q196056]]||{{wikidata|label|linked|Q196056}}||{{wikidata|title|linked|Q196056}}||Misamis Occidental||Bayan |- |328||[[:wikidata:Q196076|Q196076]]||{{wikidata|label|linked|Q196076}}||{{wikidata|title|linked|Q196076}}||Misamis Occidental||Bayan |- |329||[[:wikidata:Q196097|Q196097]]||{{wikidata|label|linked|Q196097}}||{{wikidata|title|linked|Q196097}}||Misamis Occidental||Bayan |- |330||[[:wikidata:Q196114|Q196114]]||{{wikidata|label|linked|Q196114}}||{{wikidata|title|linked|Q196114}}||Misamis Occidental||Bayan |- |331||[[:wikidata:Q196129|Q196129]]||{{wikidata|label|linked|Q196129}}||{{wikidata|title|linked|Q196129}}||Misamis Occidental||Bayan |- |332||[[:wikidata:Q196145|Q196145]]||{{wikidata|label|linked|Q196145}}||{{wikidata|title|linked|Q196145}}||Misamis Occidental||Bayan |- |333||[[:wikidata:Q196158|Q196158]]||{{wikidata|label|linked|Q196158}}||{{wikidata|title|linked|Q196158}}||Misamis Occidental||Bayan |- |334||[[:wikidata:Q196173|Q196173]]||{{wikidata|label|linked|Q196173}}||{{wikidata|title|linked|Q196173}}||Misamis Occidental||Bayan |- |335||[[:wikidata:Q1067897|Q1067897]]||{{wikidata|label|linked|Q1067897}}||{{wikidata|title|linked|Q1067897}}||Misamis Occidental||Lungsod |- |336||[[:wikidata:Q263837|Q263837]]||{{wikidata|label|linked|Q263837}}||{{wikidata|title|linked|Q263837}}||Misamis Occidental||Lungsod |- |337||[[:wikidata:Q196191|Q196191]]||{{wikidata|label|linked|Q196191}}||{{wikidata|title|linked|Q196191}}||Misamis Occidental||Bayan |- |338||[[:wikidata:Q196207|Q196207]]||{{wikidata|label|linked|Q196207}}||{{wikidata|title|linked|Q196207}}||Misamis Occidental||Bayan |- |339||[[:wikidata:Q196222|Q196222]]||{{wikidata|label|linked|Q196222}}||{{wikidata|title|linked|Q196222}}||Misamis Occidental||Bayan |- |340||[[:wikidata:Q196233|Q196233]]||{{wikidata|label|linked|Q196233}}||{{wikidata|title|linked|Q196233}}||Misamis Occidental||Bayan |- |341||[[:wikidata:Q1026277|Q1026277]]||{{wikidata|label|linked|Q1026277}}||{{wikidata|title|linked|Q1026277}}||Misamis Occidental||Lungsod |- |342||[[:wikidata:Q196248|Q196248]]||{{wikidata|label|linked|Q196248}}||{{wikidata|title|linked|Q196248}}||Misamis Occidental||Bayan |- |343||[[:wikidata:Q274150|Q274150]]||{{wikidata|label|linked|Q274150}}||{{wikidata|title|linked|Q274150}}||Lanao del Norte||Bayan |- |344||[[:wikidata:Q274164|Q274164]]||{{wikidata|label|linked|Q274164}}||{{wikidata|title|linked|Q274164}}||Lanao del Norte||Bayan |- |345||[[:wikidata:Q274173|Q274173]]||{{wikidata|label|linked|Q274173}}||{{wikidata|title|linked|Q274173}}||Lanao del Norte||Bayan |- |346||[[:wikidata:Q285488|Q285488]]||{{wikidata|label|linked|Q285488}}||{{wikidata|title|linked|Q285488}}||Lanao del Norte||Lungsod |- |347||[[:wikidata:Q274186|Q274186]]||{{wikidata|label|linked|Q274186}}||{{wikidata|title|linked|Q274186}}||Lanao del Norte||Bayan |- |348||[[:wikidata:Q274197|Q274197]]||{{wikidata|label|linked|Q274197}}||{{wikidata|title|linked|Q274197}}||Lanao del Norte||Bayan |- |349||[[:wikidata:Q274205|Q274205]]||{{wikidata|label|linked|Q274205}}||{{wikidata|title|linked|Q274205}}||Lanao del Norte||Bayan |- |350||[[:wikidata:Q274215|Q274215]]||{{wikidata|label|linked|Q274215}}||{{wikidata|title|linked|Q274215}}||Lanao del Norte||Bayan |- |351||[[:wikidata:Q274230|Q274230]]||{{wikidata|label|linked|Q274230}}||{{wikidata|title|linked|Q274230}}||Lanao del Norte||Bayan |- |352||[[:wikidata:Q274243|Q274243]]||{{wikidata|label|linked|Q274243}}||{{wikidata|title|linked|Q274243}}||Lanao del Norte||Bayan |- |353||[[:wikidata:Q274260|Q274260]]||{{wikidata|label|linked|Q274260}}||{{wikidata|title|linked|Q274260}}||Lanao del Norte||Bayan |- |354||[[:wikidata:Q274272|Q274272]]||{{wikidata|label|linked|Q274272}}||{{wikidata|title|linked|Q274272}}||Lanao del Norte||Bayan |- |355||[[:wikidata:Q274287|Q274287]]||{{wikidata|label|linked|Q274287}}||{{wikidata|title|linked|Q274287}}||Lanao del Norte||Bayan |- |356||[[:wikidata:Q274299|Q274299]]||{{wikidata|label|linked|Q274299}}||{{wikidata|title|linked|Q274299}}||Lanao del Norte||Bayan |- |357||[[:wikidata:Q274313|Q274313]]||{{wikidata|label|linked|Q274313}}||{{wikidata|title|linked|Q274313}}||Lanao del Norte||Bayan |- |358||[[:wikidata:Q274329|Q274329]]||{{wikidata|label|linked|Q274329}}||{{wikidata|title|linked|Q274329}}||Lanao del Norte||Bayan |- |359||[[:wikidata:Q274343|Q274343]]||{{wikidata|label|linked|Q274343}}||{{wikidata|title|linked|Q274343}}||Lanao del Norte||Bayan |- |360||[[:wikidata:Q274357|Q274357]]||{{wikidata|label|linked|Q274357}}||{{wikidata|title|linked|Q274357}}||Lanao del Norte||Bayan |- |361||[[:wikidata:Q274369|Q274369]]||{{wikidata|label|linked|Q274369}}||{{wikidata|title|linked|Q274369}}||Lanao del Norte||Bayan |- |362||[[:wikidata:Q274387|Q274387]]||{{wikidata|label|linked|Q274387}}||{{wikidata|title|linked|Q274387}}||Lanao del Norte||Bayan |- |363||[[:wikidata:Q274406|Q274406]]||{{wikidata|label|linked|Q274406}}||{{wikidata|title|linked|Q274406}}||Lanao del Norte||Bayan |- |364||[[:wikidata:Q274427|Q274427]]||{{wikidata|label|linked|Q274427}}||{{wikidata|title|linked|Q274427}}||Lanao del Norte||Bayan |- |365||[[:wikidata:Q274439|Q274439]]||{{wikidata|label|linked|Q274439}}||{{wikidata|title|linked|Q274439}}||Lanao del Norte||Bayan |- |366||[[:wikidata:Q356442|Q356442]]||{{wikidata|label|linked|Q356442}}||{{wikidata|title|linked|Q356442}}||Camiguin||Bayan |- |367||[[:wikidata:Q356472|Q356472]]||{{wikidata|label|linked|Q356472}}||{{wikidata|title|linked|Q356472}}||Camiguin||Bayan |- |368||[[:wikidata:Q176033|Q176033]]||{{wikidata|label|linked|Q176033}}||{{wikidata|title|linked|Q176033}}||Camiguin||Bayan |- |369||[[:wikidata:Q356518|Q356518]]||{{wikidata|label|linked|Q356518}}||{{wikidata|title|linked|Q356518}}||Camiguin||Bayan |- |370||[[:wikidata:Q356549|Q356549]]||{{wikidata|label|linked|Q356549}}||{{wikidata|title|linked|Q356549}}||Camiguin||Bayan |- |371||[[:wikidata:Q356943|Q356943]]||{{wikidata|label|linked|Q356943}}||{{wikidata|title|linked|Q356943}}||Bukidnon||Bayan |- |372||[[:wikidata:Q356971|Q356971]]||{{wikidata|label|linked|Q356971}}||{{wikidata|title|linked|Q356971}}||Bukidnon||Bayan |- |373||[[:wikidata:Q356997|Q356997]]||{{wikidata|label|linked|Q356997}}||{{wikidata|title|linked|Q356997}}||Bukidnon||Bayan |- |374||[[:wikidata:Q357021|Q357021]]||{{wikidata|label|linked|Q357021}}||{{wikidata|title|linked|Q357021}}||Bukidnon||Bayan |- |375||[[:wikidata:Q357053|Q357053]]||{{wikidata|label|linked|Q357053}}||{{wikidata|title|linked|Q357053}}||Bukidnon||Bayan |- |376||[[:wikidata:Q357075|Q357075]]||{{wikidata|label|linked|Q357075}}||{{wikidata|title|linked|Q357075}}||Bukidnon||Bayan |- |377||[[:wikidata:Q357100|Q357100]]||{{wikidata|label|linked|Q357100}}||{{wikidata|title|linked|Q357100}}||Bukidnon||Bayan |- |378||[[:wikidata:Q357124|Q357124]]||{{wikidata|label|linked|Q357124}}||{{wikidata|title|linked|Q357124}}||Bukidnon||Bayan |- |379||[[:wikidata:Q357152|Q357152]]||{{wikidata|label|linked|Q357152}}||{{wikidata|title|linked|Q357152}}||Bukidnon||Bayan |- |380||[[:wikidata:Q357175|Q357175]]||{{wikidata|label|linked|Q357175}}||{{wikidata|title|linked|Q357175}}||Bukidnon||Bayan |- |381||[[:wikidata:Q357198|Q357198]]||{{wikidata|label|linked|Q357198}}||{{wikidata|title|linked|Q357198}}||Bukidnon||Bayan |- |382||[[:wikidata:Q357226|Q357226]]||{{wikidata|label|linked|Q357226}}||{{wikidata|title|linked|Q357226}}||Bukidnon||Bayan |- |383||[[:wikidata:Q1856|Q1856]]||{{wikidata|label|linked|Q1856}}||{{wikidata|title|linked|Q1856}}||Bukidnon||Lungsod |- |384||[[:wikidata:Q357252|Q357252]]||{{wikidata|label|linked|Q357252}}||{{wikidata|title|linked|Q357252}}||Bukidnon||Bayan |- |385||[[:wikidata:Q357272|Q357272]]||{{wikidata|label|linked|Q357272}}||{{wikidata|title|linked|Q357272}}||Bukidnon||Bayan |- |386||[[:wikidata:Q357299|Q357299]]||{{wikidata|label|linked|Q357299}}||{{wikidata|title|linked|Q357299}}||Bukidnon||Bayan |- |387||[[:wikidata:Q357311|Q357311]]||{{wikidata|label|linked|Q357311}}||{{wikidata|title|linked|Q357311}}||Bukidnon||Bayan |- |388||[[:wikidata:Q357342|Q357342]]||{{wikidata|label|linked|Q357342}}||{{wikidata|title|linked|Q357342}}||Bukidnon||Bayan |- |389||[[:wikidata:Q357371|Q357371]]||{{wikidata|label|linked|Q357371}}||{{wikidata|title|linked|Q357371}}||Bukidnon||Bayan |- |390||[[:wikidata:Q357396|Q357396]]||{{wikidata|label|linked|Q357396}}||{{wikidata|title|linked|Q357396}}||Bukidnon||Bayan |- |391||[[:wikidata:Q357420|Q357420]]||{{wikidata|label|linked|Q357420}}||{{wikidata|title|linked|Q357420}}||Bukidnon||Bayan |- |392||[[:wikidata:Q2158|Q2158]]||{{wikidata|label|linked|Q2158}}||{{wikidata|title|linked|Q2158}}||Bukidnon||Lungsod |- |393||[[:wikidata:Q131797|Q131797]]||{{wikidata|label|linked|Q131797}}||{{wikidata|title|linked|Q131797}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |394||[[:wikidata:Q131811|Q131811]]||{{wikidata|label|linked|Q131811}}||{{wikidata|title|linked|Q131811}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |395||[[:wikidata:Q131816|Q131816]]||{{wikidata|label|linked|Q131816}}||{{wikidata|title|linked|Q131816}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |396||[[:wikidata:Q131838|Q131838]]||{{wikidata|label|linked|Q131838}}||{{wikidata|title|linked|Q131838}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |397||[[:wikidata:Q131850|Q131850]]||{{wikidata|label|linked|Q131850}}||{{wikidata|title|linked|Q131850}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |398||[[:wikidata:Q131870|Q131870]]||{{wikidata|label|linked|Q131870}}||{{wikidata|title|linked|Q131870}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |399||[[:wikidata:Q131892|Q131892]]||{{wikidata|label|linked|Q131892}}||{{wikidata|title|linked|Q131892}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |400||[[:wikidata:Q131906|Q131906]]||{{wikidata|label|linked|Q131906}}||{{wikidata|title|linked|Q131906}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |401||[[:wikidata:Q131917|Q131917]]||{{wikidata|label|linked|Q131917}}||{{wikidata|title|linked|Q131917}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |402||[[:wikidata:Q131926|Q131926]]||{{wikidata|label|linked|Q131926}}||{{wikidata|title|linked|Q131926}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |403||[[:wikidata:Q131941|Q131941]]||{{wikidata|label|linked|Q131941}}||{{wikidata|title|linked|Q131941}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |404||[[:wikidata:Q131954|Q131954]]||{{wikidata|label|linked|Q131954}}||{{wikidata|title|linked|Q131954}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |405||[[:wikidata:Q124780|Q124780]]||{{wikidata|label|linked|Q124780}}||{{wikidata|title|linked|Q124780}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |406||[[:wikidata:Q131968|Q131968]]||{{wikidata|label|linked|Q131968}}||{{wikidata|title|linked|Q131968}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |407||[[:wikidata:Q131975|Q131975]]||{{wikidata|label|linked|Q131975}}||{{wikidata|title|linked|Q131975}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |408||[[:wikidata:Q131984|Q131984]]||{{wikidata|label|linked|Q131984}}||{{wikidata|title|linked|Q131984}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |409||[[:wikidata:Q132015|Q132015]]||{{wikidata|label|linked|Q132015}}||{{wikidata|title|linked|Q132015}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |410||[[:wikidata:Q132032|Q132032]]||{{wikidata|label|linked|Q132032}}||{{wikidata|title|linked|Q132032}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |411||[[:wikidata:Q132057|Q132057]]||{{wikidata|label|linked|Q132057}}||{{wikidata|title|linked|Q132057}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |412||[[:wikidata:Q132077|Q132077]]||{{wikidata|label|linked|Q132077}}||{{wikidata|title|linked|Q132077}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |413||[[:wikidata:Q132104|Q132104]]||{{wikidata|label|linked|Q132104}}||{{wikidata|title|linked|Q132104}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |414||[[:wikidata:Q132126|Q132126]]||{{wikidata|label|linked|Q132126}}||{{wikidata|title|linked|Q132126}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |415||[[:wikidata:Q132141|Q132141]]||{{wikidata|label|linked|Q132141}}||{{wikidata|title|linked|Q132141}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |416||[[:wikidata:Q132155|Q132155]]||{{wikidata|label|linked|Q132155}}||{{wikidata|title|linked|Q132155}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |417||[[:wikidata:Q132161|Q132161]]||{{wikidata|label|linked|Q132161}}||{{wikidata|title|linked|Q132161}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |418||[[:wikidata:Q132184|Q132184]]||{{wikidata|label|linked|Q132184}}||{{wikidata|title|linked|Q132184}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |419||[[:wikidata:Q132200|Q132200]]||{{wikidata|label|linked|Q132200}}||{{wikidata|title|linked|Q132200}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |420||[[:wikidata:Q132215|Q132215]]||{{wikidata|label|linked|Q132215}}||{{wikidata|title|linked|Q132215}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |421||[[:wikidata:Q132230|Q132230]]||{{wikidata|label|linked|Q132230}}||{{wikidata|title|linked|Q132230}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |422||[[:wikidata:Q132244|Q132244]]||{{wikidata|label|linked|Q132244}}||{{wikidata|title|linked|Q132244}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |423||[[:wikidata:Q132262|Q132262]]||{{wikidata|label|linked|Q132262}}||{{wikidata|title|linked|Q132262}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |424||[[:wikidata:Q132271|Q132271]]||{{wikidata|label|linked|Q132271}}||{{wikidata|title|linked|Q132271}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |425||[[:wikidata:Q874270|Q874270]]||{{wikidata|label|linked|Q874270}}||{{wikidata|title|linked|Q874270}}||Zamboanga del Sur||Lungsod |- |426||[[:wikidata:Q132284|Q132284]]||{{wikidata|label|linked|Q132284}}||{{wikidata|title|linked|Q132284}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |427||[[:wikidata:Q132301|Q132301]]||{{wikidata|label|linked|Q132301}}||{{wikidata|title|linked|Q132301}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |428||[[:wikidata:Q132317|Q132317]]||{{wikidata|label|linked|Q132317}}||{{wikidata|title|linked|Q132317}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |429||[[:wikidata:Q132337|Q132337]]||{{wikidata|label|linked|Q132337}}||{{wikidata|title|linked|Q132337}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |430||[[:wikidata:Q132353|Q132353]]||{{wikidata|label|linked|Q132353}}||{{wikidata|title|linked|Q132353}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |431||[[:wikidata:Q132371|Q132371]]||{{wikidata|label|linked|Q132371}}||{{wikidata|title|linked|Q132371}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |432||[[:wikidata:Q132391|Q132391]]||{{wikidata|label|linked|Q132391}}||{{wikidata|title|linked|Q132391}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |433||[[:wikidata:Q132403|Q132403]]||{{wikidata|label|linked|Q132403}}||{{wikidata|title|linked|Q132403}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |434||[[:wikidata:Q132417|Q132417]]||{{wikidata|label|linked|Q132417}}||{{wikidata|title|linked|Q132417}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |435||[[:wikidata:Q132432|Q132432]]||{{wikidata|label|linked|Q132432}}||{{wikidata|title|linked|Q132432}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |436||[[:wikidata:Q1629|Q1629]]||{{wikidata|label|linked|Q1629}}||{{wikidata|title|linked|Q1629}}||Zamboanga del Sur||Lungsod |- |437||[[:wikidata:Q132482|Q132482]]||{{wikidata|label|linked|Q132482}}||{{wikidata|title|linked|Q132482}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |438||[[:wikidata:Q1014775|Q1014775]]||{{wikidata|label|linked|Q1014775}}||{{wikidata|title|linked|Q1014775}}||Zamboanga del Norte||Lungsod |- |439||[[:wikidata:Q432169|Q432169]]||{{wikidata|label|linked|Q432169}}||{{wikidata|title|linked|Q432169}}||Zamboanga del Norte||Lungsod |- |440||[[:wikidata:Q132496|Q132496]]||{{wikidata|label|linked|Q132496}}||{{wikidata|title|linked|Q132496}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |441||[[:wikidata:Q132507|Q132507]]||{{wikidata|label|linked|Q132507}}||{{wikidata|title|linked|Q132507}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |442||[[:wikidata:Q132520|Q132520]]||{{wikidata|label|linked|Q132520}}||{{wikidata|title|linked|Q132520}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |443||[[:wikidata:Q132523|Q132523]]||{{wikidata|label|linked|Q132523}}||{{wikidata|title|linked|Q132523}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |444||[[:wikidata:Q132527|Q132527]]||{{wikidata|label|linked|Q132527}}||{{wikidata|title|linked|Q132527}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |445||[[:wikidata:Q132532|Q132532]]||{{wikidata|label|linked|Q132532}}||{{wikidata|title|linked|Q132532}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |446||[[:wikidata:Q132535|Q132535]]||{{wikidata|label|linked|Q132535}}||{{wikidata|title|linked|Q132535}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |447||[[:wikidata:Q132540|Q132540]]||{{wikidata|label|linked|Q132540}}||{{wikidata|title|linked|Q132540}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |448||[[:wikidata:Q132553|Q132553]]||{{wikidata|label|linked|Q132553}}||{{wikidata|title|linked|Q132553}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |449||[[:wikidata:Q132561|Q132561]]||{{wikidata|label|linked|Q132561}}||{{wikidata|title|linked|Q132561}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |450||[[:wikidata:Q132566|Q132566]]||{{wikidata|label|linked|Q132566}}||{{wikidata|title|linked|Q132566}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |451||[[:wikidata:Q132570|Q132570]]||{{wikidata|label|linked|Q132570}}||{{wikidata|title|linked|Q132570}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |452||[[:wikidata:Q132574|Q132574]]||{{wikidata|label|linked|Q132574}}||{{wikidata|title|linked|Q132574}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |453||[[:wikidata:Q132578|Q132578]]||{{wikidata|label|linked|Q132578}}||{{wikidata|title|linked|Q132578}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |454||[[:wikidata:Q132583|Q132583]]||{{wikidata|label|linked|Q132583}}||{{wikidata|title|linked|Q132583}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |455||[[:wikidata:Q132586|Q132586]]||{{wikidata|label|linked|Q132586}}||{{wikidata|title|linked|Q132586}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |456||[[:wikidata:Q132591|Q132591]]||{{wikidata|label|linked|Q132591}}||{{wikidata|title|linked|Q132591}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |457||[[:wikidata:Q132594|Q132594]]||{{wikidata|label|linked|Q132594}}||{{wikidata|title|linked|Q132594}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |458||[[:wikidata:Q132599|Q132599]]||{{wikidata|label|linked|Q132599}}||{{wikidata|title|linked|Q132599}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |459||[[:wikidata:Q132601|Q132601]]||{{wikidata|label|linked|Q132601}}||{{wikidata|title|linked|Q132601}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |460||[[:wikidata:Q132605|Q132605]]||{{wikidata|label|linked|Q132605}}||{{wikidata|title|linked|Q132605}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |461||[[:wikidata:Q132610|Q132610]]||{{wikidata|label|linked|Q132610}}||{{wikidata|title|linked|Q132610}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |462||[[:wikidata:Q132613|Q132613]]||{{wikidata|label|linked|Q132613}}||{{wikidata|title|linked|Q132613}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |463||[[:wikidata:Q132617|Q132617]]||{{wikidata|label|linked|Q132617}}||{{wikidata|title|linked|Q132617}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |464||[[:wikidata:Q173608|Q173608]]||{{wikidata|label|linked|Q173608}}||{{wikidata|title|linked|Q173608}}||Southern Leyte||Bayan |- |465||[[:wikidata:Q173622|Q173622]]||{{wikidata|label|linked|Q173622}}||{{wikidata|title|linked|Q173622}}||Southern Leyte||Bayan |- |466||[[:wikidata:Q173632|Q173632]]||{{wikidata|label|linked|Q173632}}||{{wikidata|title|linked|Q173632}}||Southern Leyte||Bayan |- |467||[[:wikidata:Q173641|Q173641]]||{{wikidata|label|linked|Q173641}}||{{wikidata|title|linked|Q173641}}||Southern Leyte||Bayan |- |468||[[:wikidata:Q173655|Q173655]]||{{wikidata|label|linked|Q173655}}||{{wikidata|title|linked|Q173655}}||Southern Leyte||Bayan |- |469||[[:wikidata:Q173665|Q173665]]||{{wikidata|label|linked|Q173665}}||{{wikidata|title|linked|Q173665}}||Southern Leyte||Bayan |- |470||[[:wikidata:Q173678|Q173678]]||{{wikidata|label|linked|Q173678}}||{{wikidata|title|linked|Q173678}}||Southern Leyte||Bayan |- |471||[[:wikidata:Q1025387|Q1025387]]||{{wikidata|label|linked|Q1025387}}||{{wikidata|title|linked|Q1025387}}||Southern Leyte||Lungsod |- |472||[[:wikidata:Q173688|Q173688]]||{{wikidata|label|linked|Q173688}}||{{wikidata|title|linked|Q173688}}||Southern Leyte||Bayan |- |473||[[:wikidata:Q173701|Q173701]]||{{wikidata|label|linked|Q173701}}||{{wikidata|title|linked|Q173701}}||Southern Leyte||Bayan |- |474||[[:wikidata:Q173713|Q173713]]||{{wikidata|label|linked|Q173713}}||{{wikidata|title|linked|Q173713}}||Southern Leyte||Bayan |- |475||[[:wikidata:Q173723|Q173723]]||{{wikidata|label|linked|Q173723}}||{{wikidata|title|linked|Q173723}}||Southern Leyte||Bayan |- |476||[[:wikidata:Q173735|Q173735]]||{{wikidata|label|linked|Q173735}}||{{wikidata|title|linked|Q173735}}||Southern Leyte||Bayan |- |477||[[:wikidata:Q173745|Q173745]]||{{wikidata|label|linked|Q173745}}||{{wikidata|title|linked|Q173745}}||Southern Leyte||Bayan |- |478||[[:wikidata:Q173754|Q173754]]||{{wikidata|label|linked|Q173754}}||{{wikidata|title|linked|Q173754}}||Southern Leyte||Bayan |- |479||[[:wikidata:Q173763|Q173763]]||{{wikidata|label|linked|Q173763}}||{{wikidata|title|linked|Q173763}}||Southern Leyte||Bayan |- |480||[[:wikidata:Q173774|Q173774]]||{{wikidata|label|linked|Q173774}}||{{wikidata|title|linked|Q173774}}||Southern Leyte||Bayan |- |481||[[:wikidata:Q173792|Q173792]]||{{wikidata|label|linked|Q173792}}||{{wikidata|title|linked|Q173792}}||Southern Leyte||Bayan |- |482||[[:wikidata:Q173811|Q173811]]||{{wikidata|label|linked|Q173811}}||{{wikidata|title|linked|Q173811}}||Southern Leyte||Bayan |- |483||[[:wikidata:Q816088|Q816088]]||{{wikidata|label|linked|Q816088}}||{{wikidata|title|linked|Q816088}}||Samar||Bayan |- |484||[[:wikidata:Q809957|Q809957]]||{{wikidata|label|linked|Q809957}}||{{wikidata|title|linked|Q809957}}||Samar||Bayan |- |485||[[:wikidata:Q577336|Q577336]]||{{wikidata|label|linked|Q577336}}||{{wikidata|title|linked|Q577336}}||Samar||Lungsod |- |486||[[:wikidata:Q816128|Q816128]]||{{wikidata|label|linked|Q816128}}||{{wikidata|title|linked|Q816128}}||Samar||Bayan |- |487||[[:wikidata:Q1020709|Q1020709]]||{{wikidata|label|linked|Q1020709}}||{{wikidata|title|linked|Q1020709}}||Samar||Lungsod |- |488||[[:wikidata:Q816142|Q816142]]||{{wikidata|label|linked|Q816142}}||{{wikidata|title|linked|Q816142}}||Samar||Bayan |- |489||[[:wikidata:Q816160|Q816160]]||{{wikidata|label|linked|Q816160}}||{{wikidata|title|linked|Q816160}}||Samar||Bayan |- |490||[[:wikidata:Q816184|Q816184]]||{{wikidata|label|linked|Q816184}}||{{wikidata|title|linked|Q816184}}||Samar||Bayan |- |491||[[:wikidata:Q816207|Q816207]]||{{wikidata|label|linked|Q816207}}||{{wikidata|title|linked|Q816207}}||Samar||Bayan |- |492||[[:wikidata:Q816240|Q816240]]||{{wikidata|label|linked|Q816240}}||{{wikidata|title|linked|Q816240}}||Samar||Bayan |- |493||[[:wikidata:Q816267|Q816267]]||{{wikidata|label|linked|Q816267}}||{{wikidata|title|linked|Q816267}}||Samar||Bayan |- |494||[[:wikidata:Q816296|Q816296]]||{{wikidata|label|linked|Q816296}}||{{wikidata|title|linked|Q816296}}||Samar||Bayan |- |495||[[:wikidata:Q816320|Q816320]]||{{wikidata|label|linked|Q816320}}||{{wikidata|title|linked|Q816320}}||Samar||Bayan |- |496||[[:wikidata:Q816342|Q816342]]||{{wikidata|label|linked|Q816342}}||{{wikidata|title|linked|Q816342}}||Samar||Bayan |- |497||[[:wikidata:Q252184|Q252184]]||{{wikidata|label|linked|Q252184}}||{{wikidata|title|linked|Q252184}}||Samar||Bayan |- |498||[[:wikidata:Q816396|Q816396]]||{{wikidata|label|linked|Q816396}}||{{wikidata|title|linked|Q816396}}||Samar||Bayan |- |499||[[:wikidata:Q816413|Q816413]]||{{wikidata|label|linked|Q816413}}||{{wikidata|title|linked|Q816413}}||Samar||Bayan |- |500||[[:wikidata:Q816435|Q816435]]||{{wikidata|label|linked|Q816435}}||{{wikidata|title|linked|Q816435}}||Samar||Bayan |- |501||[[:wikidata:Q816454|Q816454]]||{{wikidata|label|linked|Q816454}}||{{wikidata|title|linked|Q816454}}||Samar||Bayan |- |502||[[:wikidata:Q816471|Q816471]]||{{wikidata|label|linked|Q816471}}||{{wikidata|title|linked|Q816471}}||Samar||Bayan |- |503||[[:wikidata:Q608320|Q608320]]||{{wikidata|label|linked|Q608320}}||{{wikidata|title|linked|Q608320}}||Samar||Bayan |- |504||[[:wikidata:Q126346|Q126346]]||{{wikidata|label|linked|Q126346}}||{{wikidata|title|linked|Q126346}}||Samar||Bayan |- |505||[[:wikidata:Q816519|Q816519]]||{{wikidata|label|linked|Q816519}}||{{wikidata|title|linked|Q816519}}||Samar||Bayan |- |506||[[:wikidata:Q816542|Q816542]]||{{wikidata|label|linked|Q816542}}||{{wikidata|title|linked|Q816542}}||Samar||Bayan |- |507||[[:wikidata:Q816564|Q816564]]||{{wikidata|label|linked|Q816564}}||{{wikidata|title|linked|Q816564}}||Samar||Bayan |- |508||[[:wikidata:Q229664|Q229664]]||{{wikidata|label|linked|Q229664}}||{{wikidata|title|linked|Q229664}}||Samar||Bayan |- |509||[[:wikidata:Q174784|Q174784]]||{{wikidata|label|linked|Q174784}}||{{wikidata|title|linked|Q174784}}||Northern Samar||Bayan |- |510||[[:wikidata:Q174801|Q174801]]||{{wikidata|label|linked|Q174801}}||{{wikidata|title|linked|Q174801}}||Northern Samar||Bayan |- |511||[[:wikidata:Q174822|Q174822]]||{{wikidata|label|linked|Q174822}}||{{wikidata|title|linked|Q174822}}||Northern Samar||Bayan |- |512||[[:wikidata:Q174871|Q174871]]||{{wikidata|label|linked|Q174871}}||{{wikidata|title|linked|Q174871}}||Northern Samar||Bayan |- |513||[[:wikidata:Q174886|Q174886]]||{{wikidata|label|linked|Q174886}}||{{wikidata|title|linked|Q174886}}||Northern Samar||Bayan |- |514||[[:wikidata:Q174906|Q174906]]||{{wikidata|label|linked|Q174906}}||{{wikidata|title|linked|Q174906}}||Northern Samar||Bayan |- |515||[[:wikidata:Q174919|Q174919]]||{{wikidata|label|linked|Q174919}}||{{wikidata|title|linked|Q174919}}||Northern Samar||Bayan |- |516||[[:wikidata:Q174940|Q174940]]||{{wikidata|label|linked|Q174940}}||{{wikidata|title|linked|Q174940}}||Northern Samar||Bayan |- |517||[[:wikidata:Q174962|Q174962]]||{{wikidata|label|linked|Q174962}}||{{wikidata|title|linked|Q174962}}||Northern Samar||Bayan |- |518||[[:wikidata:Q174987|Q174987]]||{{wikidata|label|linked|Q174987}}||{{wikidata|title|linked|Q174987}}||Northern Samar||Bayan |- |519||[[:wikidata:Q175008|Q175008]]||{{wikidata|label|linked|Q175008}}||{{wikidata|title|linked|Q175008}}||Northern Samar||Bayan |- |520||[[:wikidata:Q175031|Q175031]]||{{wikidata|label|linked|Q175031}}||{{wikidata|title|linked|Q175031}}||Northern Samar||Bayan |- |521||[[:wikidata:Q175054|Q175054]]||{{wikidata|label|linked|Q175054}}||{{wikidata|title|linked|Q175054}}||Northern Samar||Bayan |- |522||[[:wikidata:Q175082|Q175082]]||{{wikidata|label|linked|Q175082}}||{{wikidata|title|linked|Q175082}}||Northern Samar||Bayan |- |523||[[:wikidata:Q175100|Q175100]]||{{wikidata|label|linked|Q175100}}||{{wikidata|title|linked|Q175100}}||Northern Samar||Bayan |- |524||[[:wikidata:Q175115|Q175115]]||{{wikidata|label|linked|Q175115}}||{{wikidata|title|linked|Q175115}}||Northern Samar||Bayan |- |525||[[:wikidata:Q175136|Q175136]]||{{wikidata|label|linked|Q175136}}||{{wikidata|title|linked|Q175136}}||Northern Samar||Bayan |- |526||[[:wikidata:Q175163|Q175163]]||{{wikidata|label|linked|Q175163}}||{{wikidata|title|linked|Q175163}}||Northern Samar||Bayan |- |527||[[:wikidata:Q175183|Q175183]]||{{wikidata|label|linked|Q175183}}||{{wikidata|title|linked|Q175183}}||Northern Samar||Bayan |- |528||[[:wikidata:Q175203|Q175203]]||{{wikidata|label|linked|Q175203}}||{{wikidata|title|linked|Q175203}}||Northern Samar||Bayan |- |529||[[:wikidata:Q175230|Q175230]]||{{wikidata|label|linked|Q175230}}||{{wikidata|title|linked|Q175230}}||Northern Samar||Bayan |- |530||[[:wikidata:Q175247|Q175247]]||{{wikidata|label|linked|Q175247}}||{{wikidata|title|linked|Q175247}}||Northern Samar||Bayan |- |531||[[:wikidata:Q175267|Q175267]]||{{wikidata|label|linked|Q175267}}||{{wikidata|title|linked|Q175267}}||Northern Samar||Bayan |- |532||[[:wikidata:Q175283|Q175283]]||{{wikidata|label|linked|Q175283}}||{{wikidata|title|linked|Q175283}}||Northern Samar||Bayan |- |533||[[:wikidata:Q212877|Q212877]]||{{wikidata|label|linked|Q212877}}||{{wikidata|title|linked|Q212877}}||Leyte||Bayan |- |534||[[:wikidata:Q212888|Q212888]]||{{wikidata|label|linked|Q212888}}||{{wikidata|title|linked|Q212888}}||Leyte||Bayan |- |535||[[:wikidata:Q212896|Q212896]]||{{wikidata|label|linked|Q212896}}||{{wikidata|title|linked|Q212896}}||Leyte||Bayan |- |536||[[:wikidata:Q212907|Q212907]]||{{wikidata|label|linked|Q212907}}||{{wikidata|title|linked|Q212907}}||Leyte||Bayan |- |537||[[:wikidata:Q212924|Q212924]]||{{wikidata|label|linked|Q212924}}||{{wikidata|title|linked|Q212924}}||Leyte||Bayan |- |538||[[:wikidata:Q212935|Q212935]]||{{wikidata|label|linked|Q212935}}||{{wikidata|title|linked|Q212935}}||Leyte||Bayan |- |539||[[:wikidata:Q812117|Q812117]]||{{wikidata|label|linked|Q812117}}||{{wikidata|title|linked|Q812117}}||Leyte||Lungsod |- |540||[[:wikidata:Q212945|Q212945]]||{{wikidata|label|linked|Q212945}}||{{wikidata|title|linked|Q212945}}||Leyte||Bayan |- |541||[[:wikidata:Q212951|Q212951]]||{{wikidata|label|linked|Q212951}}||{{wikidata|title|linked|Q212951}}||Leyte||Bayan |- |542||[[:wikidata:Q212958|Q212958]]||{{wikidata|label|linked|Q212958}}||{{wikidata|title|linked|Q212958}}||Leyte||Bayan |- |543||[[:wikidata:Q212969|Q212969]]||{{wikidata|label|linked|Q212969}}||{{wikidata|title|linked|Q212969}}||Leyte||Bayan |- |544||[[:wikidata:Q212981|Q212981]]||{{wikidata|label|linked|Q212981}}||{{wikidata|title|linked|Q212981}}||Leyte||Bayan |- |545||[[:wikidata:Q212988|Q212988]]||{{wikidata|label|linked|Q212988}}||{{wikidata|title|linked|Q212988}}||Leyte||Bayan |- |546||[[:wikidata:Q213006|Q213006]]||{{wikidata|label|linked|Q213006}}||{{wikidata|title|linked|Q213006}}||Leyte||Bayan |- |547||[[:wikidata:Q213024|Q213024]]||{{wikidata|label|linked|Q213024}}||{{wikidata|title|linked|Q213024}}||Leyte||Bayan |- |548||[[:wikidata:Q213042|Q213042]]||{{wikidata|label|linked|Q213042}}||{{wikidata|title|linked|Q213042}}||Leyte||Bayan |- |549||[[:wikidata:Q213060|Q213060]]||{{wikidata|label|linked|Q213060}}||{{wikidata|title|linked|Q213060}}||Leyte||Bayan |- |550||[[:wikidata:Q213086|Q213086]]||{{wikidata|label|linked|Q213086}}||{{wikidata|title|linked|Q213086}}||Leyte||Bayan |- |551||[[:wikidata:Q213101|Q213101]]||{{wikidata|label|linked|Q213101}}||{{wikidata|title|linked|Q213101}}||Leyte||Bayan |- |552||[[:wikidata:Q213113|Q213113]]||{{wikidata|label|linked|Q213113}}||{{wikidata|title|linked|Q213113}}||Leyte||Bayan |- |553||[[:wikidata:Q213130|Q213130]]||{{wikidata|label|linked|Q213130}}||{{wikidata|title|linked|Q213130}}||Leyte||Bayan |- |554||[[:wikidata:Q213144|Q213144]]||{{wikidata|label|linked|Q213144}}||{{wikidata|title|linked|Q213144}}||Leyte||Bayan |- |555||[[:wikidata:Q213160|Q213160]]||{{wikidata|label|linked|Q213160}}||{{wikidata|title|linked|Q213160}}||Leyte||Bayan |- |556||[[:wikidata:Q213174|Q213174]]||{{wikidata|label|linked|Q213174}}||{{wikidata|title|linked|Q213174}}||Leyte||Bayan |- |557||[[:wikidata:Q213190|Q213190]]||{{wikidata|label|linked|Q213190}}||{{wikidata|title|linked|Q213190}}||Leyte||Bayan |- |558||[[:wikidata:Q213209|Q213209]]||{{wikidata|label|linked|Q213209}}||{{wikidata|title|linked|Q213209}}||Leyte||Bayan |- |559||[[:wikidata:Q213227|Q213227]]||{{wikidata|label|linked|Q213227}}||{{wikidata|title|linked|Q213227}}||Leyte||Bayan |- |560||[[:wikidata:Q213245|Q213245]]||{{wikidata|label|linked|Q213245}}||{{wikidata|title|linked|Q213245}}||Leyte||Bayan |- |561||[[:wikidata:Q213261|Q213261]]||{{wikidata|label|linked|Q213261}}||{{wikidata|title|linked|Q213261}}||Leyte||Bayan |- |562||[[:wikidata:Q1014782|Q1014782]]||{{wikidata|label|linked|Q1014782}}||{{wikidata|title|linked|Q1014782}}||Leyte||Lungsod |- |563||[[:wikidata:Q213281|Q213281]]||{{wikidata|label|linked|Q213281}}||{{wikidata|title|linked|Q213281}}||Leyte||Bayan |- |564||[[:wikidata:Q213303|Q213303]]||{{wikidata|label|linked|Q213303}}||{{wikidata|title|linked|Q213303}}||Leyte||Bayan |- |565||[[:wikidata:Q213323|Q213323]]||{{wikidata|label|linked|Q213323}}||{{wikidata|title|linked|Q213323}}||Leyte||Bayan |- |566||[[:wikidata:Q213341|Q213341]]||{{wikidata|label|linked|Q213341}}||{{wikidata|title|linked|Q213341}}||Leyte||Bayan |- |567||[[:wikidata:Q213357|Q213357]]||{{wikidata|label|linked|Q213357}}||{{wikidata|title|linked|Q213357}}||Leyte||Bayan |- |568||[[:wikidata:Q213378|Q213378]]||{{wikidata|label|linked|Q213378}}||{{wikidata|title|linked|Q213378}}||Leyte||Bayan |- |569||[[:wikidata:Q213400|Q213400]]||{{wikidata|label|linked|Q213400}}||{{wikidata|title|linked|Q213400}}||Leyte||Bayan |- |570||[[:wikidata:Q213420|Q213420]]||{{wikidata|label|linked|Q213420}}||{{wikidata|title|linked|Q213420}}||Leyte||Bayan |- |571||[[:wikidata:Q40626|Q40626]]||{{wikidata|label|linked|Q40626}}||{{wikidata|title|linked|Q40626}}||Leyte||Lungsod |- |572||[[:wikidata:Q213431|Q213431]]||{{wikidata|label|linked|Q213431}}||{{wikidata|title|linked|Q213431}}||Leyte||Bayan |- |573||[[:wikidata:Q213442|Q213442]]||{{wikidata|label|linked|Q213442}}||{{wikidata|title|linked|Q213442}}||Leyte||Bayan |- |574||[[:wikidata:Q213455|Q213455]]||{{wikidata|label|linked|Q213455}}||{{wikidata|title|linked|Q213455}}||Leyte||Bayan |- |575||[[:wikidata:Q213463|Q213463]]||{{wikidata|label|linked|Q213463}}||{{wikidata|title|linked|Q213463}}||Leyte||Bayan |- |576||[[:wikidata:Q313880|Q313880]]||{{wikidata|label|linked|Q313880}}||{{wikidata|title|linked|Q313880}}||Eastern Samar||Bayan |- |577||[[:wikidata:Q313904|Q313904]]||{{wikidata|label|linked|Q313904}}||{{wikidata|title|linked|Q313904}}||Eastern Samar||Bayan |- |578||[[:wikidata:Q313914|Q313914]]||{{wikidata|label|linked|Q313914}}||{{wikidata|title|linked|Q313914}}||Eastern Samar||Bayan |- |579||[[:wikidata:Q894059|Q894059]]||{{wikidata|label|linked|Q894059}}||{{wikidata|title|linked|Q894059}}||Eastern Samar||Lungsod |- |580||[[:wikidata:Q313926|Q313926]]||{{wikidata|label|linked|Q313926}}||{{wikidata|title|linked|Q313926}}||Eastern Samar||Bayan |- |581||[[:wikidata:Q313939|Q313939]]||{{wikidata|label|linked|Q313939}}||{{wikidata|title|linked|Q313939}}||Eastern Samar||Bayan |- |582||[[:wikidata:Q313951|Q313951]]||{{wikidata|label|linked|Q313951}}||{{wikidata|title|linked|Q313951}}||Eastern Samar||Bayan |- |583||[[:wikidata:Q313967|Q313967]]||{{wikidata|label|linked|Q313967}}||{{wikidata|title|linked|Q313967}}||Eastern Samar||Bayan |- |584||[[:wikidata:Q313984|Q313984]]||{{wikidata|label|linked|Q313984}}||{{wikidata|title|linked|Q313984}}||Eastern Samar||Bayan |- |585||[[:wikidata:Q314002|Q314002]]||{{wikidata|label|linked|Q314002}}||{{wikidata|title|linked|Q314002}}||Eastern Samar||Bayan |- |586||[[:wikidata:Q314021|Q314021]]||{{wikidata|label|linked|Q314021}}||{{wikidata|title|linked|Q314021}}||Eastern Samar||Bayan |- |587||[[:wikidata:Q314046|Q314046]]||{{wikidata|label|linked|Q314046}}||{{wikidata|title|linked|Q314046}}||Eastern Samar||Bayan |- |588||[[:wikidata:Q314070|Q314070]]||{{wikidata|label|linked|Q314070}}||{{wikidata|title|linked|Q314070}}||Eastern Samar||Bayan |- |589||[[:wikidata:Q314096|Q314096]]||{{wikidata|label|linked|Q314096}}||{{wikidata|title|linked|Q314096}}||Eastern Samar||Bayan |- |590||[[:wikidata:Q314117|Q314117]]||{{wikidata|label|linked|Q314117}}||{{wikidata|title|linked|Q314117}}||Eastern Samar||Bayan |- |591||[[:wikidata:Q314129|Q314129]]||{{wikidata|label|linked|Q314129}}||{{wikidata|title|linked|Q314129}}||Eastern Samar||Bayan |- |592||[[:wikidata:Q314154|Q314154]]||{{wikidata|label|linked|Q314154}}||{{wikidata|title|linked|Q314154}}||Eastern Samar||Bayan |- |593||[[:wikidata:Q314175|Q314175]]||{{wikidata|label|linked|Q314175}}||{{wikidata|title|linked|Q314175}}||Eastern Samar||Bayan |- |594||[[:wikidata:Q314197|Q314197]]||{{wikidata|label|linked|Q314197}}||{{wikidata|title|linked|Q314197}}||Eastern Samar||Bayan |- |595||[[:wikidata:Q314220|Q314220]]||{{wikidata|label|linked|Q314220}}||{{wikidata|title|linked|Q314220}}||Eastern Samar||Bayan |- |596||[[:wikidata:Q314239|Q314239]]||{{wikidata|label|linked|Q314239}}||{{wikidata|title|linked|Q314239}}||Eastern Samar||Bayan |- |597||[[:wikidata:Q314257|Q314257]]||{{wikidata|label|linked|Q314257}}||{{wikidata|title|linked|Q314257}}||Eastern Samar||Bayan |- |598||[[:wikidata:Q205677|Q205677]]||{{wikidata|label|linked|Q205677}}||{{wikidata|title|linked|Q205677}}||Eastern Samar||Bayan |- |599||[[:wikidata:Q406163|Q406163]]||{{wikidata|label|linked|Q406163}}||{{wikidata|title|linked|Q406163}}||Biliran||Bayan |- |600||[[:wikidata:Q406186|Q406186]]||{{wikidata|label|linked|Q406186}}||{{wikidata|title|linked|Q406186}}||Biliran||Bayan |- |601||[[:wikidata:Q406226|Q406226]]||{{wikidata|label|linked|Q406226}}||{{wikidata|title|linked|Q406226}}||Biliran||Bayan |- |602||[[:wikidata:Q406267|Q406267]]||{{wikidata|label|linked|Q406267}}||{{wikidata|title|linked|Q406267}}||Biliran||Bayan |- |603||[[:wikidata:Q406317|Q406317]]||{{wikidata|label|linked|Q406317}}||{{wikidata|title|linked|Q406317}}||Biliran||Bayan |- |604||[[:wikidata:Q406353|Q406353]]||{{wikidata|label|linked|Q406353}}||{{wikidata|title|linked|Q406353}}||Biliran||Bayan |- |605||[[:wikidata:Q406393|Q406393]]||{{wikidata|label|linked|Q406393}}||{{wikidata|title|linked|Q406393}}||Biliran||Bayan |- |606||[[:wikidata:Q277211|Q277211]]||{{wikidata|label|linked|Q277211}}||{{wikidata|title|linked|Q277211}}||Biliran||Bayan |- |607||[[:wikidata:Q315636|Q315636]]||{{wikidata|label|linked|Q315636}}||{{wikidata|title|linked|Q315636}}||Cebu||Bayan |- |608||[[:wikidata:Q315655|Q315655]]||{{wikidata|label|linked|Q315655}}||{{wikidata|title|linked|Q315655}}||Cebu||Bayan |- |609||[[:wikidata:Q315669|Q315669]]||{{wikidata|label|linked|Q315669}}||{{wikidata|title|linked|Q315669}}||Cebu||Bayan |- |610||[[:wikidata:Q315687|Q315687]]||{{wikidata|label|linked|Q315687}}||{{wikidata|title|linked|Q315687}}||Cebu||Bayan |- |611||[[:wikidata:Q315703|Q315703]]||{{wikidata|label|linked|Q315703}}||{{wikidata|title|linked|Q315703}}||Cebu||Bayan |- |612||[[:wikidata:Q315719|Q315719]]||{{wikidata|label|linked|Q315719}}||{{wikidata|title|linked|Q315719}}||Cebu||Bayan |- |613||[[:wikidata:Q315733|Q315733]]||{{wikidata|label|linked|Q315733}}||{{wikidata|title|linked|Q315733}}||Cebu||Bayan |- |614||[[:wikidata:Q315754|Q315754]]||{{wikidata|label|linked|Q315754}}||{{wikidata|title|linked|Q315754}}||Cebu||Bayan |- |615||[[:wikidata:Q315771|Q315771]]||{{wikidata|label|linked|Q315771}}||{{wikidata|title|linked|Q315771}}||Cebu||Bayan |- |616||[[:wikidata:Q315790|Q315790]]||{{wikidata|label|linked|Q315790}}||{{wikidata|title|linked|Q315790}}||Cebu||Bayan |- |617||[[:wikidata:Q890623|Q890623]]||{{wikidata|label|linked|Q890623}}||{{wikidata|title|linked|Q890623}}||Cebu||Lungsod |- |618||[[:wikidata:Q315809|Q315809]]||{{wikidata|label|linked|Q315809}}||{{wikidata|title|linked|Q315809}}||Cebu||Bayan |- |619||[[:wikidata:Q315827|Q315827]]||{{wikidata|label|linked|Q315827}}||{{wikidata|title|linked|Q315827}}||Cebu||Bayan |- |620||[[:wikidata:Q315851|Q315851]]||{{wikidata|label|linked|Q315851}}||{{wikidata|title|linked|Q315851}}||Cebu||Lungsod |- |621||[[:wikidata:Q315882|Q315882]]||{{wikidata|label|linked|Q315882}}||{{wikidata|title|linked|Q315882}}||Cebu||Bayan |- |622||[[:wikidata:Q315900|Q315900]]||{{wikidata|label|linked|Q315900}}||{{wikidata|title|linked|Q315900}}||Cebu||Bayan |- |623||[[:wikidata:Q1467|Q1467]]||{{wikidata|label|linked|Q1467}}||{{wikidata|title|linked|Q1467}}||Cebu||Lungsod |- |624||[[:wikidata:Q315923|Q315923]]||{{wikidata|label|linked|Q315923}}||{{wikidata|title|linked|Q315923}}||Cebu||Bayan |- |625||[[:wikidata:Q315945|Q315945]]||{{wikidata|label|linked|Q315945}}||{{wikidata|title|linked|Q315945}}||Cebu||Bayan |- |626||[[:wikidata:Q315965|Q315965]]||{{wikidata|label|linked|Q315965}}||{{wikidata|title|linked|Q315965}}||Cebu||Bayan |- |627||[[:wikidata:Q315981|Q315981]]||{{wikidata|label|linked|Q315981}}||{{wikidata|title|linked|Q315981}}||Cebu||Bayan |- |628||[[:wikidata:Q316001|Q316001]]||{{wikidata|label|linked|Q316001}}||{{wikidata|title|linked|Q316001}}||Cebu||Bayan |- |629||[[:wikidata:Q1159273|Q1159273]]||{{wikidata|label|linked|Q1159273}}||{{wikidata|title|linked|Q1159273}}||Cebu||Lungsod |- |630||[[:wikidata:Q316019|Q316019]]||{{wikidata|label|linked|Q316019}}||{{wikidata|title|linked|Q316019}}||Cebu||Bayan |- |631||[[:wikidata:Q316037|Q316037]]||{{wikidata|label|linked|Q316037}}||{{wikidata|title|linked|Q316037}}||Cebu||Bayan |- |632||[[:wikidata:Q574903|Q574903]]||{{wikidata|label|linked|Q574903}}||{{wikidata|title|linked|Q574903}}||Cebu||Lungsod |- |633||[[:wikidata:Q316056|Q316056]]||{{wikidata|label|linked|Q316056}}||{{wikidata|title|linked|Q316056}}||Cebu||Bayan |- |634||[[:wikidata:Q316080|Q316080]]||{{wikidata|label|linked|Q316080}}||{{wikidata|title|linked|Q316080}}||Cebu||Bayan |- |635||[[:wikidata:Q316101|Q316101]]||{{wikidata|label|linked|Q316101}}||{{wikidata|title|linked|Q316101}}||Cebu||Bayan |- |636||[[:wikidata:Q1889017|Q1889017]]||{{wikidata|label|linked|Q1889017}}||{{wikidata|title|linked|Q1889017}}||Cebu||Lungsod |- |637||[[:wikidata:Q316125|Q316125]]||{{wikidata|label|linked|Q316125}}||{{wikidata|title|linked|Q316125}}||Cebu||Bayan |- |638||[[:wikidata:Q316146|Q316146]]||{{wikidata|label|linked|Q316146}}||{{wikidata|title|linked|Q316146}}||Cebu||Bayan |- |639||[[:wikidata:Q316171|Q316171]]||{{wikidata|label|linked|Q316171}}||{{wikidata|title|linked|Q316171}}||Cebu||Bayan |- |640||[[:wikidata:Q316197|Q316197]]||{{wikidata|label|linked|Q316197}}||{{wikidata|title|linked|Q316197}}||Cebu||Lungsod |- |641||[[:wikidata:Q316230|Q316230]]||{{wikidata|label|linked|Q316230}}||{{wikidata|title|linked|Q316230}}||Cebu||Bayan |- |642||[[:wikidata:Q316245|Q316245]]||{{wikidata|label|linked|Q316245}}||{{wikidata|title|linked|Q316245}}||Cebu||Bayan |- |643||[[:wikidata:Q316259|Q316259]]||{{wikidata|label|linked|Q316259}}||{{wikidata|title|linked|Q316259}}||Cebu||Bayan |- |644||[[:wikidata:Q316275|Q316275]]||{{wikidata|label|linked|Q316275}}||{{wikidata|title|linked|Q316275}}||Cebu||Bayan |- |645||[[:wikidata:Q316289|Q316289]]||{{wikidata|label|linked|Q316289}}||{{wikidata|title|linked|Q316289}}||Cebu||Bayan |- |646||[[:wikidata:Q316303|Q316303]]||{{wikidata|label|linked|Q316303}}||{{wikidata|title|linked|Q316303}}||Cebu||Bayan |- |647||[[:wikidata:Q316318|Q316318]]||{{wikidata|label|linked|Q316318}}||{{wikidata|title|linked|Q316318}}||Cebu||Lungsod |- |648||[[:wikidata:Q316332|Q316332]]||{{wikidata|label|linked|Q316332}}||{{wikidata|title|linked|Q316332}}||Cebu||Bayan |- |649||[[:wikidata:Q316350|Q316350]]||{{wikidata|label|linked|Q316350}}||{{wikidata|title|linked|Q316350}}||Cebu||Bayan |- |650||[[:wikidata:Q316370|Q316370]]||{{wikidata|label|linked|Q316370}}||{{wikidata|title|linked|Q316370}}||Cebu||Bayan |- |651||[[:wikidata:Q316386|Q316386]]||{{wikidata|label|linked|Q316386}}||{{wikidata|title|linked|Q316386}}||Cebu||Bayan |- |652||[[:wikidata:Q316404|Q316404]]||{{wikidata|label|linked|Q316404}}||{{wikidata|title|linked|Q316404}}||Cebu||Bayan |- |653||[[:wikidata:Q316432|Q316432]]||{{wikidata|label|linked|Q316432}}||{{wikidata|title|linked|Q316432}}||Cebu||Bayan |- |654||[[:wikidata:Q316453|Q316453]]||{{wikidata|label|linked|Q316453}}||{{wikidata|title|linked|Q316453}}||Cebu||Bayan |- |655||[[:wikidata:Q316474|Q316474]]||{{wikidata|label|linked|Q316474}}||{{wikidata|title|linked|Q316474}}||Cebu||Bayan |- |656||[[:wikidata:Q316500|Q316500]]||{{wikidata|label|linked|Q316500}}||{{wikidata|title|linked|Q316500}}||Cebu||Lungsod |- |657||[[:wikidata:Q316527|Q316527]]||{{wikidata|label|linked|Q316527}}||{{wikidata|title|linked|Q316527}}||Cebu||Lungsod |- |658||[[:wikidata:Q316547|Q316547]]||{{wikidata|label|linked|Q316547}}||{{wikidata|title|linked|Q316547}}||Cebu||Bayan |- |659||[[:wikidata:Q316564|Q316564]]||{{wikidata|label|linked|Q316564}}||{{wikidata|title|linked|Q316564}}||Cebu||Bayan |- |660||[[:wikidata:Q404369|Q404369]]||{{wikidata|label|linked|Q404369}}||{{wikidata|title|linked|Q404369}}||Bohol||Bayan |- |661||[[:wikidata:Q404403|Q404403]]||{{wikidata|label|linked|Q404403}}||{{wikidata|title|linked|Q404403}}||Bohol||Bayan |- |662||[[:wikidata:Q404434|Q404434]]||{{wikidata|label|linked|Q404434}}||{{wikidata|title|linked|Q404434}}||Bohol||Bayan |- |663||[[:wikidata:Q404459|Q404459]]||{{wikidata|label|linked|Q404459}}||{{wikidata|title|linked|Q404459}}||Bohol||Bayan |- |664||[[:wikidata:Q404489|Q404489]]||{{wikidata|label|linked|Q404489}}||{{wikidata|title|linked|Q404489}}||Bohol||Bayan |- |665||[[:wikidata:Q404519|Q404519]]||{{wikidata|label|linked|Q404519}}||{{wikidata|title|linked|Q404519}}||Bohol||Bayan |- |666||[[:wikidata:Q404549|Q404549]]||{{wikidata|label|linked|Q404549}}||{{wikidata|title|linked|Q404549}}||Bohol||Bayan |- |667||[[:wikidata:Q404581|Q404581]]||{{wikidata|label|linked|Q404581}}||{{wikidata|title|linked|Q404581}}||Bohol||Bayan |- |668||[[:wikidata:Q404604|Q404604]]||{{wikidata|label|linked|Q404604}}||{{wikidata|title|linked|Q404604}}||Bohol||Bayan |- |669||[[:wikidata:Q404623|Q404623]]||{{wikidata|label|linked|Q404623}}||{{wikidata|title|linked|Q404623}}||Bohol||Bayan |- |670||[[:wikidata:Q404652|Q404652]]||{{wikidata|label|linked|Q404652}}||{{wikidata|title|linked|Q404652}}||Bohol||Bayan |- |671||[[:wikidata:Q404680|Q404680]]||{{wikidata|label|linked|Q404680}}||{{wikidata|title|linked|Q404680}}||Bohol||Bayan |- |672||[[:wikidata:Q241239|Q241239]]||{{wikidata|label|linked|Q241239}}||{{wikidata|title|linked|Q241239}}||Bohol||Bayan |- |673||[[:wikidata:Q404750|Q404750]]||{{wikidata|label|linked|Q404750}}||{{wikidata|title|linked|Q404750}}||Bohol||Bayan |- |674||[[:wikidata:Q404775|Q404775]]||{{wikidata|label|linked|Q404775}}||{{wikidata|title|linked|Q404775}}||Bohol||Bayan |- |675||[[:wikidata:Q404799|Q404799]]||{{wikidata|label|linked|Q404799}}||{{wikidata|title|linked|Q404799}}||Bohol||Bayan |- |676||[[:wikidata:Q404825|Q404825]]||{{wikidata|label|linked|Q404825}}||{{wikidata|title|linked|Q404825}}||Bohol||Bayan |- |677||[[:wikidata:Q404854|Q404854]]||{{wikidata|label|linked|Q404854}}||{{wikidata|title|linked|Q404854}}||Bohol||Bayan |- |678||[[:wikidata:Q404882|Q404882]]||{{wikidata|label|linked|Q404882}}||{{wikidata|title|linked|Q404882}}||Bohol||Bayan |- |679||[[:wikidata:Q404908|Q404908]]||{{wikidata|label|linked|Q404908}}||{{wikidata|title|linked|Q404908}}||Bohol||Bayan |- |680||[[:wikidata:Q404930|Q404930]]||{{wikidata|label|linked|Q404930}}||{{wikidata|title|linked|Q404930}}||Bohol||Bayan |- |681||[[:wikidata:Q404951|Q404951]]||{{wikidata|label|linked|Q404951}}||{{wikidata|title|linked|Q404951}}||Bohol||Bayan |- |682||[[:wikidata:Q404976|Q404976]]||{{wikidata|label|linked|Q404976}}||{{wikidata|title|linked|Q404976}}||Bohol||Bayan |- |683||[[:wikidata:Q405005|Q405005]]||{{wikidata|label|linked|Q405005}}||{{wikidata|title|linked|Q405005}}||Bohol||Bayan |- |684||[[:wikidata:Q405058|Q405058]]||{{wikidata|label|linked|Q405058}}||{{wikidata|title|linked|Q405058}}||Bohol||Bayan |- |685||[[:wikidata:Q405088|Q405088]]||{{wikidata|label|linked|Q405088}}||{{wikidata|title|linked|Q405088}}||Bohol||Bayan |- |686||[[:wikidata:Q405110|Q405110]]||{{wikidata|label|linked|Q405110}}||{{wikidata|title|linked|Q405110}}||Bohol||Bayan |- |687||[[:wikidata:Q405141|Q405141]]||{{wikidata|label|linked|Q405141}}||{{wikidata|title|linked|Q405141}}||Bohol||Bayan |- |688||[[:wikidata:Q405171|Q405171]]||{{wikidata|label|linked|Q405171}}||{{wikidata|title|linked|Q405171}}||Bohol||Bayan |- |689||[[:wikidata:Q405197|Q405197]]||{{wikidata|label|linked|Q405197}}||{{wikidata|title|linked|Q405197}}||Bohol||Bayan |- |690||[[:wikidata:Q405224|Q405224]]||{{wikidata|label|linked|Q405224}}||{{wikidata|title|linked|Q405224}}||Bohol||Bayan |- |691||[[:wikidata:Q405268|Q405268]]||{{wikidata|label|linked|Q405268}}||{{wikidata|title|linked|Q405268}}||Bohol||Bayan |- |692||[[:wikidata:Q405303|Q405303]]||{{wikidata|label|linked|Q405303}}||{{wikidata|title|linked|Q405303}}||Bohol||Bayan |- |693||[[:wikidata:Q178330|Q178330]]||{{wikidata|label|linked|Q178330}}||{{wikidata|title|linked|Q178330}}||Bohol||Bayan |- |694||[[:wikidata:Q405384|Q405384]]||{{wikidata|label|linked|Q405384}}||{{wikidata|title|linked|Q405384}}||Bohol||Bayan |- |695||[[:wikidata:Q405427|Q405427]]||{{wikidata|label|linked|Q405427}}||{{wikidata|title|linked|Q405427}}||Bohol||Bayan |- |696||[[:wikidata:Q405472|Q405472]]||{{wikidata|label|linked|Q405472}}||{{wikidata|title|linked|Q405472}}||Bohol||Bayan |- |697||[[:wikidata:Q259298|Q259298]]||{{wikidata|label|linked|Q259298}}||{{wikidata|title|linked|Q259298}}||Bohol||Bayan |- |698||[[:wikidata:Q405544|Q405544]]||{{wikidata|label|linked|Q405544}}||{{wikidata|title|linked|Q405544}}||Bohol||Bayan |- |699||[[:wikidata:Q386388|Q386388]]||{{wikidata|label|linked|Q386388}}||{{wikidata|title|linked|Q386388}}||Bohol||Bayan |- |700||[[:wikidata:Q405628|Q405628]]||{{wikidata|label|linked|Q405628}}||{{wikidata|title|linked|Q405628}}||Bohol||Bayan |- |701||[[:wikidata:Q405674|Q405674]]||{{wikidata|label|linked|Q405674}}||{{wikidata|title|linked|Q405674}}||Bohol||Bayan |- |702||[[:wikidata:Q1826|Q1826]]||{{wikidata|label|linked|Q1826}}||{{wikidata|title|linked|Q1826}}||Bohol||Lungsod |- |703||[[:wikidata:Q405714|Q405714]]||{{wikidata|label|linked|Q405714}}||{{wikidata|title|linked|Q405714}}||Bohol||Bayan |- |704||[[:wikidata:Q405749|Q405749]]||{{wikidata|label|linked|Q405749}}||{{wikidata|title|linked|Q405749}}||Bohol||Bayan |- |705||[[:wikidata:Q405980|Q405980]]||{{wikidata|label|linked|Q405980}}||{{wikidata|title|linked|Q405980}}||Bohol||Bayan |- |706||[[:wikidata:Q406015|Q406015]]||{{wikidata|label|linked|Q406015}}||{{wikidata|title|linked|Q406015}}||Bohol||Bayan |- |707||[[:wikidata:Q406046|Q406046]]||{{wikidata|label|linked|Q406046}}||{{wikidata|title|linked|Q406046}}||Bohol||Bayan |- |708||[[:wikidata:Q174305|Q174305]]||{{wikidata|label|linked|Q174305}}||{{wikidata|title|linked|Q174305}}||Siquijor||Bayan |- |709||[[:wikidata:Q174317|Q174317]]||{{wikidata|label|linked|Q174317}}||{{wikidata|title|linked|Q174317}}||Siquijor||Bayan |- |710||[[:wikidata:Q174332|Q174332]]||{{wikidata|label|linked|Q174332}}||{{wikidata|title|linked|Q174332}}||Siquijor||Bayan |- |711||[[:wikidata:Q174343|Q174343]]||{{wikidata|label|linked|Q174343}}||{{wikidata|title|linked|Q174343}}||Siquijor||Bayan |- |712||[[:wikidata:Q174354|Q174354]]||{{wikidata|label|linked|Q174354}}||{{wikidata|title|linked|Q174354}}||Siquijor||Bayan |- |713||[[:wikidata:Q174373|Q174373]]||{{wikidata|label|linked|Q174373}}||{{wikidata|title|linked|Q174373}}||Siquijor||Bayan |- |714||[[:wikidata:Q194822|Q194822]]||{{wikidata|label|linked|Q194822}}||{{wikidata|title|linked|Q194822}}||Negros Oriental||Bayan |- |715||[[:wikidata:Q194854|Q194854]]||{{wikidata|label|linked|Q194854}}||{{wikidata|title|linked|Q194854}}||Negros Oriental||Bayan |- |716||[[:wikidata:Q194874|Q194874]]||{{wikidata|label|linked|Q194874}}||{{wikidata|title|linked|Q194874}}||Negros Oriental||Bayan |- |717||[[:wikidata:Q628590|Q628590]]||{{wikidata|label|linked|Q628590}}||{{wikidata|title|linked|Q628590}}||Negros Oriental||Lungsod |- |718||[[:wikidata:Q194900|Q194900]]||{{wikidata|label|linked|Q194900}}||{{wikidata|title|linked|Q194900}}||Negros Oriental||Bayan |- |719||[[:wikidata:Q812113|Q812113]]||{{wikidata|label|linked|Q812113}}||{{wikidata|title|linked|Q812113}}||Negros Oriental||Lungsod |- |720||[[:wikidata:Q194916|Q194916]]||{{wikidata|label|linked|Q194916}}||{{wikidata|title|linked|Q194916}}||Negros Oriental||Bayan |- |721||[[:wikidata:Q991602|Q991602]]||{{wikidata|label|linked|Q991602}}||{{wikidata|title|linked|Q991602}}||Negros Oriental||Lungsod |- |722||[[:wikidata:Q194940|Q194940]]||{{wikidata|label|linked|Q194940}}||{{wikidata|title|linked|Q194940}}||Negros Oriental||Bayan |- |723||[[:wikidata:Q873377|Q873377]]||{{wikidata|label|linked|Q873377}}||{{wikidata|title|linked|Q873377}}||Negros Oriental||Lungsod |- |724||[[:wikidata:Q195197|Q195197]]||{{wikidata|label|linked|Q195197}}||{{wikidata|title|linked|Q195197}}||Negros Oriental||Lungsod |- |725||[[:wikidata:Q194967|Q194967]]||{{wikidata|label|linked|Q194967}}||{{wikidata|title|linked|Q194967}}||Negros Oriental||Bayan |- |726||[[:wikidata:Q194983|Q194983]]||{{wikidata|label|linked|Q194983}}||{{wikidata|title|linked|Q194983}}||Negros Oriental||Bayan |- |727||[[:wikidata:Q195004|Q195004]]||{{wikidata|label|linked|Q195004}}||{{wikidata|title|linked|Q195004}}||Negros Oriental||Bayan |- |728||[[:wikidata:Q195018|Q195018]]||{{wikidata|label|linked|Q195018}}||{{wikidata|title|linked|Q195018}}||Negros Oriental||Bayan |- |729||[[:wikidata:Q195040|Q195040]]||{{wikidata|label|linked|Q195040}}||{{wikidata|title|linked|Q195040}}||Negros Oriental||Bayan |- |730||[[:wikidata:Q195056|Q195056]]||{{wikidata|label|linked|Q195056}}||{{wikidata|title|linked|Q195056}}||Negros Oriental||Bayan |- |731||[[:wikidata:Q195074|Q195074]]||{{wikidata|label|linked|Q195074}}||{{wikidata|title|linked|Q195074}}||Negros Oriental||Bayan |- |732||[[:wikidata:Q195090|Q195090]]||{{wikidata|label|linked|Q195090}}||{{wikidata|title|linked|Q195090}}||Negros Oriental||Bayan |- |733||[[:wikidata:Q195106|Q195106]]||{{wikidata|label|linked|Q195106}}||{{wikidata|title|linked|Q195106}}||Negros Oriental||Bayan |- |734||[[:wikidata:Q1020705|Q1020705]]||{{wikidata|label|linked|Q1020705}}||{{wikidata|title|linked|Q1020705}}||Negros Oriental||Lungsod |- |735||[[:wikidata:Q195121|Q195121]]||{{wikidata|label|linked|Q195121}}||{{wikidata|title|linked|Q195121}}||Negros Oriental||Bayan |- |736||[[:wikidata:Q195140|Q195140]]||{{wikidata|label|linked|Q195140}}||{{wikidata|title|linked|Q195140}}||Negros Oriental||Bayan |- |737||[[:wikidata:Q195164|Q195164]]||{{wikidata|label|linked|Q195164}}||{{wikidata|title|linked|Q195164}}||Negros Oriental||Bayan |- |738||[[:wikidata:Q145673|Q145673]]||{{wikidata|label|linked|Q145673}}||{{wikidata|title|linked|Q145673}}||Negros Oriental||Bayan |- |739||[[:wikidata:Q5217|Q5217]]||{{wikidata|label|linked|Q5217}}||{{wikidata|title|linked|Q5217}}||Negros Occidental||Bayan |- |740||[[:wikidata:Q628297|Q628297]]||{{wikidata|label|linked|Q628297}}||{{wikidata|title|linked|Q628297}}||Negros Occidental||Lungsod |- |741||[[:wikidata:Q195243|Q195243]]||{{wikidata|label|linked|Q195243}}||{{wikidata|title|linked|Q195243}}||Negros Occidental||Bayan |- |742||[[:wikidata:Q1020688|Q1020688]]||{{wikidata|label|linked|Q1020688}}||{{wikidata|title|linked|Q1020688}}||Negros Occidental||Lungsod |- |743||[[:wikidata:Q195258|Q195258]]||{{wikidata|label|linked|Q195258}}||{{wikidata|title|linked|Q195258}}||Negros Occidental||Bayan |- |744||[[:wikidata:Q195272|Q195272]]||{{wikidata|label|linked|Q195272}}||{{wikidata|title|linked|Q195272}}||Negros Occidental||Bayan |- |745||[[:wikidata:Q195287|Q195287]]||{{wikidata|label|linked|Q195287}}||{{wikidata|title|linked|Q195287}}||Negros Occidental||Bayan |- |746||[[:wikidata:Q195304|Q195304]]||{{wikidata|label|linked|Q195304}}||{{wikidata|title|linked|Q195304}}||Negros Occidental||Bayan |- |747||[[:wikidata:Q1027743|Q1027743]]||{{wikidata|label|linked|Q1027743}}||{{wikidata|title|linked|Q1027743}}||Negros Occidental||Lungsod |- |748||[[:wikidata:Q1423846|Q1423846]]||{{wikidata|label|linked|Q1423846}}||{{wikidata|title|linked|Q1423846}}||Negros Occidental||Lungsod |- |749||[[:wikidata:Q195322|Q195322]]||{{wikidata|label|linked|Q195322}}||{{wikidata|title|linked|Q195322}}||Negros Occidental||Bayan |- |750||[[:wikidata:Q195336|Q195336]]||{{wikidata|label|linked|Q195336}}||{{wikidata|title|linked|Q195336}}||Negros Occidental||Bayan |- |751||[[:wikidata:Q195352|Q195352]]||{{wikidata|label|linked|Q195352}}||{{wikidata|title|linked|Q195352}}||Negros Occidental||Bayan |- |752||[[:wikidata:Q195373|Q195373]]||{{wikidata|label|linked|Q195373}}||{{wikidata|title|linked|Q195373}}||Negros Occidental||Bayan |- |753||[[:wikidata:Q1026445|Q1026445]]||{{wikidata|label|linked|Q1026445}}||{{wikidata|title|linked|Q1026445}}||Negros Occidental||Lungsod |- |754||[[:wikidata:Q1789908|Q1789908]]||{{wikidata|label|linked|Q1789908}}||{{wikidata|title|linked|Q1789908}}||Negros Occidental||Lungsod |- |755||[[:wikidata:Q195397|Q195397]]||{{wikidata|label|linked|Q195397}}||{{wikidata|title|linked|Q195397}}||Negros Occidental||Bayan |- |756||[[:wikidata:Q195418|Q195418]]||{{wikidata|label|linked|Q195418}}||{{wikidata|title|linked|Q195418}}||Negros Occidental||Bayan |- |757||[[:wikidata:Q195438|Q195438]]||{{wikidata|label|linked|Q195438}}||{{wikidata|title|linked|Q195438}}||Negros Occidental||Bayan |- |758||[[:wikidata:Q195459|Q195459]]||{{wikidata|label|linked|Q195459}}||{{wikidata|title|linked|Q195459}}||Negros Occidental||Bayan |- |759||[[:wikidata:Q195477|Q195477]]||{{wikidata|label|linked|Q195477}}||{{wikidata|title|linked|Q195477}}||Negros Occidental||Bayan |- |760||[[:wikidata:Q195489|Q195489]]||{{wikidata|label|linked|Q195489}}||{{wikidata|title|linked|Q195489}}||Negros Occidental||Bayan |- |761||[[:wikidata:Q1787527|Q1787527]]||{{wikidata|label|linked|Q1787527}}||{{wikidata|title|linked|Q1787527}}||Negros Occidental||Bayan |- |762||[[:wikidata:Q195503|Q195503]]||{{wikidata|label|linked|Q195503}}||{{wikidata|title|linked|Q195503}}||Negros Occidental||Bayan |- |763||[[:wikidata:Q1025390|Q1025390]]||{{wikidata|label|linked|Q1025390}}||{{wikidata|title|linked|Q1025390}}||Negros Occidental||Lungsod |- |764||[[:wikidata:Q195523|Q195523]]||{{wikidata|label|linked|Q195523}}||{{wikidata|title|linked|Q195523}}||Negros Occidental||Bayan |- |765||[[:wikidata:Q1020696|Q1020696]]||{{wikidata|label|linked|Q1020696}}||{{wikidata|title|linked|Q1020696}}||Negros Occidental||Lungsod |- |766||[[:wikidata:Q1027115|Q1027115]]||{{wikidata|label|linked|Q1027115}}||{{wikidata|title|linked|Q1027115}}||Negros Occidental||Lungsod |- |767||[[:wikidata:Q1027120|Q1027120]]||{{wikidata|label|linked|Q1027120}}||{{wikidata|title|linked|Q1027120}}||Negros Occidental||Lungsod |- |768||[[:wikidata:Q195549|Q195549]]||{{wikidata|label|linked|Q195549}}||{{wikidata|title|linked|Q195549}}||Negros Occidental||Bayan |- |769||[[:wikidata:Q195569|Q195569]]||{{wikidata|label|linked|Q195569}}||{{wikidata|title|linked|Q195569}}||Negros Occidental||Bayan |- |770||[[:wikidata:Q1026021|Q1026021]]||{{wikidata|label|linked|Q1026021}}||{{wikidata|title|linked|Q1026021}}||Negros Occidental||Lungsod |- |771||[[:wikidata:Q274491|Q274491]]||{{wikidata|label|linked|Q274491}}||{{wikidata|title|linked|Q274491}}||Iloilo||Bayan |- |772||[[:wikidata:Q274508|Q274508]]||{{wikidata|label|linked|Q274508}}||{{wikidata|title|linked|Q274508}}||Iloilo||Bayan |- |773||[[:wikidata:Q274543|Q274543]]||{{wikidata|label|linked|Q274543}}||{{wikidata|title|linked|Q274543}}||Iloilo||Bayan |- |774||[[:wikidata:Q274557|Q274557]]||{{wikidata|label|linked|Q274557}}||{{wikidata|title|linked|Q274557}}||Iloilo||Bayan |- |775||[[:wikidata:Q274578|Q274578]]||{{wikidata|label|linked|Q274578}}||{{wikidata|title|linked|Q274578}}||Iloilo||Bayan |- |776||[[:wikidata:Q274595|Q274595]]||{{wikidata|label|linked|Q274595}}||{{wikidata|title|linked|Q274595}}||Iloilo||Bayan |- |777||[[:wikidata:Q82502|Q82502]]||{{wikidata|label|linked|Q82502}}||{{wikidata|title|linked|Q82502}}||Iloilo||Bayan |- |778||[[:wikidata:Q82493|Q82493]]||{{wikidata|label|linked|Q82493}}||{{wikidata|title|linked|Q82493}}||Iloilo||Bayan |- |779||[[:wikidata:Q274654|Q274654]]||{{wikidata|label|linked|Q274654}}||{{wikidata|title|linked|Q274654}}||Iloilo||Bayan |- |780||[[:wikidata:Q274671|Q274671]]||{{wikidata|label|linked|Q274671}}||{{wikidata|title|linked|Q274671}}||Iloilo||Bayan |- |781||[[:wikidata:Q274693|Q274693]]||{{wikidata|label|linked|Q274693}}||{{wikidata|title|linked|Q274693}}||Iloilo||Bayan |- |782||[[:wikidata:Q274713|Q274713]]||{{wikidata|label|linked|Q274713}}||{{wikidata|title|linked|Q274713}}||Iloilo||Bayan |- |783||[[:wikidata:Q274731|Q274731]]||{{wikidata|label|linked|Q274731}}||{{wikidata|title|linked|Q274731}}||Iloilo||Bayan |- |784||[[:wikidata:Q274749|Q274749]]||{{wikidata|label|linked|Q274749}}||{{wikidata|title|linked|Q274749}}||Iloilo||Bayan |- |785||[[:wikidata:Q274780|Q274780]]||{{wikidata|label|linked|Q274780}}||{{wikidata|title|linked|Q274780}}||Iloilo||Bayan |- |786||[[:wikidata:Q274795|Q274795]]||{{wikidata|label|linked|Q274795}}||{{wikidata|title|linked|Q274795}}||Iloilo||Bayan |- |787||[[:wikidata:Q74758|Q74758]]||{{wikidata|label|linked|Q74758}}||{{wikidata|title|linked|Q74758}}||Iloilo||Bayan |- |788||[[:wikidata:Q82506|Q82506]]||{{wikidata|label|linked|Q82506}}||{{wikidata|title|linked|Q82506}}||Iloilo||Bayan |- |789||[[:wikidata:Q274847|Q274847]]||{{wikidata|label|linked|Q274847}}||{{wikidata|title|linked|Q274847}}||Iloilo||Bayan |- |790||[[:wikidata:Q74755|Q74755]]||{{wikidata|label|linked|Q74755}}||{{wikidata|title|linked|Q74755}}||Iloilo||Bayan |- |791||[[:wikidata:Q459787|Q459787]]||{{wikidata|label|linked|Q459787}}||{{wikidata|title|linked|Q459787}}||Iloilo||Lungsod |- |792||[[:wikidata:Q82570|Q82570]]||{{wikidata|label|linked|Q82570}}||{{wikidata|title|linked|Q82570}}||Iloilo||Bayan |- |793||[[:wikidata:Q274907|Q274907]]||{{wikidata|label|linked|Q274907}}||{{wikidata|title|linked|Q274907}}||Iloilo||Bayan |- |794||[[:wikidata:Q274937|Q274937]]||{{wikidata|label|linked|Q274937}}||{{wikidata|title|linked|Q274937}}||Iloilo||Bayan |- |795||[[:wikidata:Q274961|Q274961]]||{{wikidata|label|linked|Q274961}}||{{wikidata|title|linked|Q274961}}||Iloilo||Bayan |- |796||[[:wikidata:Q274987|Q274987]]||{{wikidata|label|linked|Q274987}}||{{wikidata|title|linked|Q274987}}||Iloilo||Bayan |- |797||[[:wikidata:Q275015|Q275015]]||{{wikidata|label|linked|Q275015}}||{{wikidata|title|linked|Q275015}}||Iloilo||Bayan |- |798||[[:wikidata:Q74753|Q74753]]||{{wikidata|label|linked|Q74753}}||{{wikidata|title|linked|Q74753}}||Iloilo||Bayan |- |799||[[:wikidata:Q275071|Q275071]]||{{wikidata|label|linked|Q275071}}||{{wikidata|title|linked|Q275071}}||Iloilo||Bayan |- |800||[[:wikidata:Q275184|Q275184]]||{{wikidata|label|linked|Q275184}}||{{wikidata|title|linked|Q275184}}||Iloilo||Bayan |- |801||[[:wikidata:Q275199|Q275199]]||{{wikidata|label|linked|Q275199}}||{{wikidata|title|linked|Q275199}}||Iloilo||Bayan |- |802||[[:wikidata:Q1855693|Q1855693]]||{{wikidata|label|linked|Q1855693}}||{{wikidata|title|linked|Q1855693}}||Iloilo||Lungsod |- |803||[[:wikidata:Q275221|Q275221]]||{{wikidata|label|linked|Q275221}}||{{wikidata|title|linked|Q275221}}||Iloilo||Bayan |- |804||[[:wikidata:Q275243|Q275243]]||{{wikidata|label|linked|Q275243}}||{{wikidata|title|linked|Q275243}}||Iloilo||Bayan |- |805||[[:wikidata:Q275264|Q275264]]||{{wikidata|label|linked|Q275264}}||{{wikidata|title|linked|Q275264}}||Iloilo||Bayan |- |806||[[:wikidata:Q275280|Q275280]]||{{wikidata|label|linked|Q275280}}||{{wikidata|title|linked|Q275280}}||Iloilo||Bayan |- |807||[[:wikidata:Q275295|Q275295]]||{{wikidata|label|linked|Q275295}}||{{wikidata|title|linked|Q275295}}||Iloilo||Bayan |- |808||[[:wikidata:Q275312|Q275312]]||{{wikidata|label|linked|Q275312}}||{{wikidata|title|linked|Q275312}}||Iloilo||Bayan |- |809||[[:wikidata:Q275329|Q275329]]||{{wikidata|label|linked|Q275329}}||{{wikidata|title|linked|Q275329}}||Iloilo||Bayan |- |810||[[:wikidata:Q275347|Q275347]]||{{wikidata|label|linked|Q275347}}||{{wikidata|title|linked|Q275347}}||Iloilo||Bayan |- |811||[[:wikidata:Q275368|Q275368]]||{{wikidata|label|linked|Q275368}}||{{wikidata|title|linked|Q275368}}||Iloilo||Bayan |- |812||[[:wikidata:Q82497|Q82497]]||{{wikidata|label|linked|Q82497}}||{{wikidata|title|linked|Q82497}}||Iloilo||Bayan |- |813||[[:wikidata:Q275417|Q275417]]||{{wikidata|label|linked|Q275417}}||{{wikidata|title|linked|Q275417}}||Iloilo||Bayan |- |814||[[:wikidata:Q148064|Q148064]]||{{wikidata|label|linked|Q148064}}||{{wikidata|title|linked|Q148064}}||Iloilo||Bayan |- |815||[[:wikidata:Q313781|Q313781]]||{{wikidata|label|linked|Q313781}}||{{wikidata|title|linked|Q313781}}||Guimaras||Bayan |- |816||[[:wikidata:Q313802|Q313802]]||{{wikidata|label|linked|Q313802}}||{{wikidata|title|linked|Q313802}}||Guimaras||Bayan |- |817||[[:wikidata:Q313810|Q313810]]||{{wikidata|label|linked|Q313810}}||{{wikidata|title|linked|Q313810}}||Guimaras||Bayan |- |818||[[:wikidata:Q313825|Q313825]]||{{wikidata|label|linked|Q313825}}||{{wikidata|title|linked|Q313825}}||Guimaras||Bayan |- |819||[[:wikidata:Q313844|Q313844]]||{{wikidata|label|linked|Q313844}}||{{wikidata|title|linked|Q313844}}||Guimaras||Bayan |- |820||[[:wikidata:Q355953|Q355953]]||{{wikidata|label|linked|Q355953}}||{{wikidata|title|linked|Q355953}}||Capiz||Bayan |- |821||[[:wikidata:Q355986|Q355986]]||{{wikidata|label|linked|Q355986}}||{{wikidata|title|linked|Q355986}}||Capiz||Bayan |- |822||[[:wikidata:Q356019|Q356019]]||{{wikidata|label|linked|Q356019}}||{{wikidata|title|linked|Q356019}}||Capiz||Bayan |- |823||[[:wikidata:Q356053|Q356053]]||{{wikidata|label|linked|Q356053}}||{{wikidata|title|linked|Q356053}}||Capiz||Bayan |- |824||[[:wikidata:Q356081|Q356081]]||{{wikidata|label|linked|Q356081}}||{{wikidata|title|linked|Q356081}}||Capiz||Bayan |- |825||[[:wikidata:Q356106|Q356106]]||{{wikidata|label|linked|Q356106}}||{{wikidata|title|linked|Q356106}}||Capiz||Bayan |- |826||[[:wikidata:Q356153|Q356153]]||{{wikidata|label|linked|Q356153}}||{{wikidata|title|linked|Q356153}}||Capiz||Bayan |- |827||[[:wikidata:Q356174|Q356174]]||{{wikidata|label|linked|Q356174}}||{{wikidata|title|linked|Q356174}}||Capiz||Bayan |- |828||[[:wikidata:Q356204|Q356204]]||{{wikidata|label|linked|Q356204}}||{{wikidata|title|linked|Q356204}}||Capiz||Bayan |- |829||[[:wikidata:Q356231|Q356231]]||{{wikidata|label|linked|Q356231}}||{{wikidata|title|linked|Q356231}}||Capiz||Bayan |- |830||[[:wikidata:Q356266|Q356266]]||{{wikidata|label|linked|Q356266}}||{{wikidata|title|linked|Q356266}}||Capiz||Bayan |- |831||[[:wikidata:Q356292|Q356292]]||{{wikidata|label|linked|Q356292}}||{{wikidata|title|linked|Q356292}}||Capiz||Bayan |- |832||[[:wikidata:Q356313|Q356313]]||{{wikidata|label|linked|Q356313}}||{{wikidata|title|linked|Q356313}}||Capiz||Bayan |- |833||[[:wikidata:Q2209|Q2209]]||{{wikidata|label|linked|Q2209}}||{{wikidata|title|linked|Q2209}}||Capiz||Lungsod |- |834||[[:wikidata:Q356338|Q356338]]||{{wikidata|label|linked|Q356338}}||{{wikidata|title|linked|Q356338}}||Capiz||Bayan |- |835||[[:wikidata:Q356368|Q356368]]||{{wikidata|label|linked|Q356368}}||{{wikidata|title|linked|Q356368}}||Capiz||Bayan |- |836||[[:wikidata:Q356398|Q356398]]||{{wikidata|label|linked|Q356398}}||{{wikidata|title|linked|Q356398}}||Capiz||Bayan |- |837||[[:wikidata:Q492119|Q492119]]||{{wikidata|label|linked|Q492119}}||{{wikidata|title|linked|Q492119}}||Antique||Bayan |- |838||[[:wikidata:Q492155|Q492155]]||{{wikidata|label|linked|Q492155}}||{{wikidata|title|linked|Q492155}}||Antique||Bayan |- |839||[[:wikidata:Q492263|Q492263]]||{{wikidata|label|linked|Q492263}}||{{wikidata|title|linked|Q492263}}||Antique||Bayan |- |840||[[:wikidata:Q492325|Q492325]]||{{wikidata|label|linked|Q492325}}||{{wikidata|title|linked|Q492325}}||Antique||Bayan |- |841||[[:wikidata:Q492363|Q492363]]||{{wikidata|label|linked|Q492363}}||{{wikidata|title|linked|Q492363}}||Antique||Bayan |- |842||[[:wikidata:Q492406|Q492406]]||{{wikidata|label|linked|Q492406}}||{{wikidata|title|linked|Q492406}}||Antique||Bayan |- |843||[[:wikidata:Q144779|Q144779]]||{{wikidata|label|linked|Q144779}}||{{wikidata|title|linked|Q144779}}||Antique||Bayan |- |844||[[:wikidata:Q492479|Q492479]]||{{wikidata|label|linked|Q492479}}||{{wikidata|title|linked|Q492479}}||Antique||Bayan |- |845||[[:wikidata:Q492516|Q492516]]||{{wikidata|label|linked|Q492516}}||{{wikidata|title|linked|Q492516}}||Antique||Bayan |- |846||[[:wikidata:Q492545|Q492545]]||{{wikidata|label|linked|Q492545}}||{{wikidata|title|linked|Q492545}}||Antique||Bayan |- |847||[[:wikidata:Q492577|Q492577]]||{{wikidata|label|linked|Q492577}}||{{wikidata|title|linked|Q492577}}||Antique||Bayan |- |848||[[:wikidata:Q492619|Q492619]]||{{wikidata|label|linked|Q492619}}||{{wikidata|title|linked|Q492619}}||Antique||Bayan |- |849||[[:wikidata:Q492673|Q492673]]||{{wikidata|label|linked|Q492673}}||{{wikidata|title|linked|Q492673}}||Antique||Bayan |- |850||[[:wikidata:Q492707|Q492707]]||{{wikidata|label|linked|Q492707}}||{{wikidata|title|linked|Q492707}}||Antique||Bayan |- |851||[[:wikidata:Q492742|Q492742]]||{{wikidata|label|linked|Q492742}}||{{wikidata|title|linked|Q492742}}||Antique||Bayan |- |852||[[:wikidata:Q492780|Q492780]]||{{wikidata|label|linked|Q492780}}||{{wikidata|title|linked|Q492780}}||Antique||Bayan |- |853||[[:wikidata:Q492817|Q492817]]||{{wikidata|label|linked|Q492817}}||{{wikidata|title|linked|Q492817}}||Antique||Bayan |- |854||[[:wikidata:Q492862|Q492862]]||{{wikidata|label|linked|Q492862}}||{{wikidata|title|linked|Q492862}}||Antique||Bayan |- |855||[[:wikidata:Q434743|Q434743]]||{{wikidata|label|linked|Q434743}}||{{wikidata|title|linked|Q434743}}||Aklan||Bayan |- |856||[[:wikidata:Q626586|Q626586]]||{{wikidata|label|linked|Q626586}}||{{wikidata|title|linked|Q626586}}||Aklan||Bayan |- |857||[[:wikidata:Q569215|Q569215]]||{{wikidata|label|linked|Q569215}}||{{wikidata|title|linked|Q569215}}||Aklan||Bayan |- |858||[[:wikidata:Q626645|Q626645]]||{{wikidata|label|linked|Q626645}}||{{wikidata|title|linked|Q626645}}||Aklan||Bayan |- |859||[[:wikidata:Q576805|Q576805]]||{{wikidata|label|linked|Q576805}}||{{wikidata|title|linked|Q576805}}||Aklan||Bayan |- |860||[[:wikidata:Q626695|Q626695]]||{{wikidata|label|linked|Q626695}}||{{wikidata|title|linked|Q626695}}||Aklan||Bayan |- |861||[[:wikidata:Q626721|Q626721]]||{{wikidata|label|linked|Q626721}}||{{wikidata|title|linked|Q626721}}||Aklan||Bayan |- |862||[[:wikidata:Q626746|Q626746]]||{{wikidata|label|linked|Q626746}}||{{wikidata|title|linked|Q626746}}||Aklan||Bayan |- |863||[[:wikidata:Q626786|Q626786]]||{{wikidata|label|linked|Q626786}}||{{wikidata|title|linked|Q626786}}||Aklan||Bayan |- |864||[[:wikidata:Q626820|Q626820]]||{{wikidata|label|linked|Q626820}}||{{wikidata|title|linked|Q626820}}||Aklan||Bayan |- |865||[[:wikidata:Q626873|Q626873]]||{{wikidata|label|linked|Q626873}}||{{wikidata|title|linked|Q626873}}||Aklan||Bayan |- |866||[[:wikidata:Q626905|Q626905]]||{{wikidata|label|linked|Q626905}}||{{wikidata|title|linked|Q626905}}||Aklan||Bayan |- |867||[[:wikidata:Q626935|Q626935]]||{{wikidata|label|linked|Q626935}}||{{wikidata|title|linked|Q626935}}||Aklan||Bayan |- |868||[[:wikidata:Q626959|Q626959]]||{{wikidata|label|linked|Q626959}}||{{wikidata|title|linked|Q626959}}||Aklan||Bayan |- |869||[[:wikidata:Q626992|Q626992]]||{{wikidata|label|linked|Q626992}}||{{wikidata|title|linked|Q626992}}||Aklan||Bayan |- |870||[[:wikidata:Q627008|Q627008]]||{{wikidata|label|linked|Q627008}}||{{wikidata|title|linked|Q627008}}||Aklan||Bayan |- |871||[[:wikidata:Q627028|Q627028]]||{{wikidata|label|linked|Q627028}}||{{wikidata|title|linked|Q627028}}||Aklan||Bayan |- |872||[[:wikidata:Q174114|Q174114]]||{{wikidata|label|linked|Q174114}}||{{wikidata|title|linked|Q174114}}||Sorsogon||Bayan |- |873||[[:wikidata:Q174132|Q174132]]||{{wikidata|label|linked|Q174132}}||{{wikidata|title|linked|Q174132}}||Sorsogon||Bayan |- |874||[[:wikidata:Q174149|Q174149]]||{{wikidata|label|linked|Q174149}}||{{wikidata|title|linked|Q174149}}||Sorsogon||Bayan |- |875||[[:wikidata:Q174162|Q174162]]||{{wikidata|label|linked|Q174162}}||{{wikidata|title|linked|Q174162}}||Sorsogon||Bayan |- |876||[[:wikidata:Q174177|Q174177]]||{{wikidata|label|linked|Q174177}}||{{wikidata|title|linked|Q174177}}||Sorsogon||Bayan |- |877||[[:wikidata:Q174192|Q174192]]||{{wikidata|label|linked|Q174192}}||{{wikidata|title|linked|Q174192}}||Sorsogon||Bayan |- |878||[[:wikidata:Q174201|Q174201]]||{{wikidata|label|linked|Q174201}}||{{wikidata|title|linked|Q174201}}||Sorsogon||Bayan |- |879||[[:wikidata:Q174215|Q174215]]||{{wikidata|label|linked|Q174215}}||{{wikidata|title|linked|Q174215}}||Sorsogon||Bayan |- |880||[[:wikidata:Q174226|Q174226]]||{{wikidata|label|linked|Q174226}}||{{wikidata|title|linked|Q174226}}||Sorsogon||Bayan |- |881||[[:wikidata:Q174236|Q174236]]||{{wikidata|label|linked|Q174236}}||{{wikidata|title|linked|Q174236}}||Sorsogon||Bayan |- |882||[[:wikidata:Q174246|Q174246]]||{{wikidata|label|linked|Q174246}}||{{wikidata|title|linked|Q174246}}||Sorsogon||Bayan |- |883||[[:wikidata:Q174255|Q174255]]||{{wikidata|label|linked|Q174255}}||{{wikidata|title|linked|Q174255}}||Sorsogon||Bayan |- |884||[[:wikidata:Q174269|Q174269]]||{{wikidata|label|linked|Q174269}}||{{wikidata|title|linked|Q174269}}||Sorsogon||Bayan |- |885||[[:wikidata:Q174281|Q174281]]||{{wikidata|label|linked|Q174281}}||{{wikidata|title|linked|Q174281}}||Sorsogon||Bayan |- |886||[[:wikidata:Q174096|Q174096]]||{{wikidata|label|linked|Q174096}}||{{wikidata|title|linked|Q174096}}||Sorsogon||Lungsod |- |887||[[:wikidata:Q191416|Q191416]]||{{wikidata|label|linked|Q191416}}||{{wikidata|title|linked|Q191416}}||Masbate||Bayan |- |888||[[:wikidata:Q191438|Q191438]]||{{wikidata|label|linked|Q191438}}||{{wikidata|title|linked|Q191438}}||Masbate||Bayan |- |889||[[:wikidata:Q191453|Q191453]]||{{wikidata|label|linked|Q191453}}||{{wikidata|title|linked|Q191453}}||Masbate||Bayan |- |890||[[:wikidata:Q191463|Q191463]]||{{wikidata|label|linked|Q191463}}||{{wikidata|title|linked|Q191463}}||Masbate||Bayan |- |891||[[:wikidata:Q191478|Q191478]]||{{wikidata|label|linked|Q191478}}||{{wikidata|title|linked|Q191478}}||Masbate||Bayan |- |892||[[:wikidata:Q191482|Q191482]]||{{wikidata|label|linked|Q191482}}||{{wikidata|title|linked|Q191482}}||Masbate||Bayan |- |893||[[:wikidata:Q191490|Q191490]]||{{wikidata|label|linked|Q191490}}||{{wikidata|title|linked|Q191490}}||Masbate||Bayan |- |894||[[:wikidata:Q191496|Q191496]]||{{wikidata|label|linked|Q191496}}||{{wikidata|title|linked|Q191496}}||Masbate||Bayan |- |895||[[:wikidata:Q191501|Q191501]]||{{wikidata|label|linked|Q191501}}||{{wikidata|title|linked|Q191501}}||Masbate||Bayan |- |896||[[:wikidata:Q191512|Q191512]]||{{wikidata|label|linked|Q191512}}||{{wikidata|title|linked|Q191512}}||Masbate||Bayan |- |897||[[:wikidata:Q191651|Q191651]]||{{wikidata|label|linked|Q191651}}||{{wikidata|title|linked|Q191651}}||Masbate||Lungsod |- |898||[[:wikidata:Q191522|Q191522]]||{{wikidata|label|linked|Q191522}}||{{wikidata|title|linked|Q191522}}||Masbate||Bayan |- |899||[[:wikidata:Q191533|Q191533]]||{{wikidata|label|linked|Q191533}}||{{wikidata|title|linked|Q191533}}||Masbate||Bayan |- |900||[[:wikidata:Q191544|Q191544]]||{{wikidata|label|linked|Q191544}}||{{wikidata|title|linked|Q191544}}||Masbate||Bayan |- |901||[[:wikidata:Q191558|Q191558]]||{{wikidata|label|linked|Q191558}}||{{wikidata|title|linked|Q191558}}||Masbate||Bayan |- |902||[[:wikidata:Q191581|Q191581]]||{{wikidata|label|linked|Q191581}}||{{wikidata|title|linked|Q191581}}||Masbate||Bayan |- |903||[[:wikidata:Q191590|Q191590]]||{{wikidata|label|linked|Q191590}}||{{wikidata|title|linked|Q191590}}||Masbate||Bayan |- |904||[[:wikidata:Q191606|Q191606]]||{{wikidata|label|linked|Q191606}}||{{wikidata|title|linked|Q191606}}||Masbate||Bayan |- |905||[[:wikidata:Q191621|Q191621]]||{{wikidata|label|linked|Q191621}}||{{wikidata|title|linked|Q191621}}||Masbate||Bayan |- |906||[[:wikidata:Q191630|Q191630]]||{{wikidata|label|linked|Q191630}}||{{wikidata|title|linked|Q191630}}||Masbate||Bayan |- |907||[[:wikidata:Q191636|Q191636]]||{{wikidata|label|linked|Q191636}}||{{wikidata|title|linked|Q191636}}||Masbate||Bayan |- |908||[[:wikidata:Q192067|Q192067]]||{{wikidata|label|linked|Q192067}}||{{wikidata|title|linked|Q192067}}||Catanduanes||Bayan |- |909||[[:wikidata:Q192072|Q192072]]||{{wikidata|label|linked|Q192072}}||{{wikidata|title|linked|Q192072}}||Catanduanes||Bayan |- |910||[[:wikidata:Q192085|Q192085]]||{{wikidata|label|linked|Q192085}}||{{wikidata|title|linked|Q192085}}||Catanduanes||Bayan |- |911||[[:wikidata:Q192091|Q192091]]||{{wikidata|label|linked|Q192091}}||{{wikidata|title|linked|Q192091}}||Catanduanes||Bayan |- |912||[[:wikidata:Q192629|Q192629]]||{{wikidata|label|linked|Q192629}}||{{wikidata|title|linked|Q192629}}||Catanduanes||Bayan |- |913||[[:wikidata:Q123163|Q123163]]||{{wikidata|label|linked|Q123163}}||{{wikidata|title|linked|Q123163}}||Catanduanes||Bayan |- |914||[[:wikidata:Q192646|Q192646]]||{{wikidata|label|linked|Q192646}}||{{wikidata|title|linked|Q192646}}||Catanduanes||Bayan |- |915||[[:wikidata:Q840162|Q840162]]||{{wikidata|label|linked|Q840162}}||{{wikidata|title|linked|Q840162}}||Catanduanes||Bayan |- |916||[[:wikidata:Q192665|Q192665]]||{{wikidata|label|linked|Q192665}}||{{wikidata|title|linked|Q192665}}||Catanduanes||Bayan |- |917||[[:wikidata:Q192670|Q192670]]||{{wikidata|label|linked|Q192670}}||{{wikidata|title|linked|Q192670}}||Catanduanes||Bayan |- |918||[[:wikidata:Q192681|Q192681]]||{{wikidata|label|linked|Q192681}}||{{wikidata|title|linked|Q192681}}||Catanduanes||Bayan |- |919||[[:wikidata:Q208672|Q208672]]||{{wikidata|label|linked|Q208672}}||{{wikidata|title|linked|Q208672}}||Camarines Sur||Bayan |- |920||[[:wikidata:Q208678|Q208678]]||{{wikidata|label|linked|Q208678}}||{{wikidata|title|linked|Q208678}}||Camarines Sur||Bayan |- |921||[[:wikidata:Q208683|Q208683]]||{{wikidata|label|linked|Q208683}}||{{wikidata|title|linked|Q208683}}||Camarines Sur||Bayan |- |922||[[:wikidata:Q208690|Q208690]]||{{wikidata|label|linked|Q208690}}||{{wikidata|title|linked|Q208690}}||Camarines Sur||Bayan |- |923||[[:wikidata:Q208699|Q208699]]||{{wikidata|label|linked|Q208699}}||{{wikidata|title|linked|Q208699}}||Camarines Sur||Bayan |- |924||[[:wikidata:Q208712|Q208712]]||{{wikidata|label|linked|Q208712}}||{{wikidata|title|linked|Q208712}}||Camarines Sur||Bayan |- |925||[[:wikidata:Q208717|Q208717]]||{{wikidata|label|linked|Q208717}}||{{wikidata|title|linked|Q208717}}||Camarines Sur||Bayan |- |926||[[:wikidata:Q208727|Q208727]]||{{wikidata|label|linked|Q208727}}||{{wikidata|title|linked|Q208727}}||Camarines Sur||Bayan |- |927||[[:wikidata:Q208738|Q208738]]||{{wikidata|label|linked|Q208738}}||{{wikidata|title|linked|Q208738}}||Camarines Sur||Bayan |- |928||[[:wikidata:Q208749|Q208749]]||{{wikidata|label|linked|Q208749}}||{{wikidata|title|linked|Q208749}}||Camarines Sur||Bayan |- |929||[[:wikidata:Q208757|Q208757]]||{{wikidata|label|linked|Q208757}}||{{wikidata|title|linked|Q208757}}||Camarines Sur||Bayan |- |930||[[:wikidata:Q208765|Q208765]]||{{wikidata|label|linked|Q208765}}||{{wikidata|title|linked|Q208765}}||Camarines Sur||Bayan |- |931||[[:wikidata:Q208769|Q208769]]||{{wikidata|label|linked|Q208769}}||{{wikidata|title|linked|Q208769}}||Camarines Sur||Bayan |- |932||[[:wikidata:Q208775|Q208775]]||{{wikidata|label|linked|Q208775}}||{{wikidata|title|linked|Q208775}}||Camarines Sur||Bayan |- |933||[[:wikidata:Q208782|Q208782]]||{{wikidata|label|linked|Q208782}}||{{wikidata|title|linked|Q208782}}||Camarines Sur||Bayan |- |934||[[:wikidata:Q2205|Q2205]]||{{wikidata|label|linked|Q2205}}||{{wikidata|title|linked|Q2205}}||Camarines Sur||Lungsod |- |935||[[:wikidata:Q208792|Q208792]]||{{wikidata|label|linked|Q208792}}||{{wikidata|title|linked|Q208792}}||Camarines Sur||Bayan |- |936||[[:wikidata:Q208814|Q208814]]||{{wikidata|label|linked|Q208814}}||{{wikidata|title|linked|Q208814}}||Camarines Sur||Bayan |- |937||[[:wikidata:Q208835|Q208835]]||{{wikidata|label|linked|Q208835}}||{{wikidata|title|linked|Q208835}}||Camarines Sur||Bayan |- |938||[[:wikidata:Q208845|Q208845]]||{{wikidata|label|linked|Q208845}}||{{wikidata|title|linked|Q208845}}||Camarines Sur||Bayan |- |939||[[:wikidata:Q208852|Q208852]]||{{wikidata|label|linked|Q208852}}||{{wikidata|title|linked|Q208852}}||Camarines Sur||Bayan |- |940||[[:wikidata:Q208864|Q208864]]||{{wikidata|label|linked|Q208864}}||{{wikidata|title|linked|Q208864}}||Camarines Sur||Bayan |- |941||[[:wikidata:Q208872|Q208872]]||{{wikidata|label|linked|Q208872}}||{{wikidata|title|linked|Q208872}}||Camarines Sur||Bayan |- |942||[[:wikidata:Q2207|Q2207]]||{{wikidata|label|linked|Q2207}}||{{wikidata|title|linked|Q2207}}||Camarines Sur||Bayan |- |943||[[:wikidata:Q208878|Q208878]]||{{wikidata|label|linked|Q208878}}||{{wikidata|title|linked|Q208878}}||Camarines Sur||Bayan |- |944||[[:wikidata:Q208886|Q208886]]||{{wikidata|label|linked|Q208886}}||{{wikidata|title|linked|Q208886}}||Camarines Sur||Bayan |- |945||[[:wikidata:Q208892|Q208892]]||{{wikidata|label|linked|Q208892}}||{{wikidata|title|linked|Q208892}}||Camarines Sur||Bayan |- |946||[[:wikidata:Q208899|Q208899]]||{{wikidata|label|linked|Q208899}}||{{wikidata|title|linked|Q208899}}||Camarines Sur||Bayan |- |947||[[:wikidata:Q208919|Q208919]]||{{wikidata|label|linked|Q208919}}||{{wikidata|title|linked|Q208919}}||Camarines Sur||Bayan |- |948||[[:wikidata:Q208924|Q208924]]||{{wikidata|label|linked|Q208924}}||{{wikidata|title|linked|Q208924}}||Camarines Sur||Bayan |- |949||[[:wikidata:Q208937|Q208937]]||{{wikidata|label|linked|Q208937}}||{{wikidata|title|linked|Q208937}}||Camarines Sur||Bayan |- |950||[[:wikidata:Q208950|Q208950]]||{{wikidata|label|linked|Q208950}}||{{wikidata|title|linked|Q208950}}||Camarines Sur||Bayan |- |951||[[:wikidata:Q208966|Q208966]]||{{wikidata|label|linked|Q208966}}||{{wikidata|title|linked|Q208966}}||Camarines Sur||Bayan |- |952||[[:wikidata:Q208985|Q208985]]||{{wikidata|label|linked|Q208985}}||{{wikidata|title|linked|Q208985}}||Camarines Sur||Bayan |- |953||[[:wikidata:Q208995|Q208995]]||{{wikidata|label|linked|Q208995}}||{{wikidata|title|linked|Q208995}}||Camarines Sur||Bayan |- |954||[[:wikidata:Q209011|Q209011]]||{{wikidata|label|linked|Q209011}}||{{wikidata|title|linked|Q209011}}||Camarines Sur||Bayan |- |955||[[:wikidata:Q209024|Q209024]]||{{wikidata|label|linked|Q209024}}||{{wikidata|title|linked|Q209024}}||Camarines Sur||Bayan |- |956||[[:wikidata:Q356607|Q356607]]||{{wikidata|label|linked|Q356607}}||{{wikidata|title|linked|Q356607}}||Camarines Norte||Bayan |- |957||[[:wikidata:Q119624|Q119624]]||{{wikidata|label|linked|Q119624}}||{{wikidata|title|linked|Q119624}}||Camarines Norte||Bayan |- |958||[[:wikidata:Q356655|Q356655]]||{{wikidata|label|linked|Q356655}}||{{wikidata|title|linked|Q356655}}||Camarines Norte||Bayan |- |959||[[:wikidata:Q356681|Q356681]]||{{wikidata|label|linked|Q356681}}||{{wikidata|title|linked|Q356681}}||Camarines Norte||Bayan |- |960||[[:wikidata:Q356708|Q356708]]||{{wikidata|label|linked|Q356708}}||{{wikidata|title|linked|Q356708}}||Camarines Norte||Bayan |- |961||[[:wikidata:Q356734|Q356734]]||{{wikidata|label|linked|Q356734}}||{{wikidata|title|linked|Q356734}}||Camarines Norte||Bayan |- |962||[[:wikidata:Q356759|Q356759]]||{{wikidata|label|linked|Q356759}}||{{wikidata|title|linked|Q356759}}||Camarines Norte||Bayan |- |963||[[:wikidata:Q356803|Q356803]]||{{wikidata|label|linked|Q356803}}||{{wikidata|title|linked|Q356803}}||Camarines Norte||Bayan |- |964||[[:wikidata:Q302791|Q302791]]||{{wikidata|label|linked|Q302791}}||{{wikidata|title|linked|Q302791}}||Camarines Norte||Bayan |- |965||[[:wikidata:Q356853|Q356853]]||{{wikidata|label|linked|Q356853}}||{{wikidata|title|linked|Q356853}}||Camarines Norte||Bayan |- |966||[[:wikidata:Q356878|Q356878]]||{{wikidata|label|linked|Q356878}}||{{wikidata|title|linked|Q356878}}||Camarines Norte||Bayan |- |967||[[:wikidata:Q356898|Q356898]]||{{wikidata|label|linked|Q356898}}||{{wikidata|title|linked|Q356898}}||Camarines Norte||Bayan |- |968||[[:wikidata:Q492912|Q492912]]||{{wikidata|label|linked|Q492912}}||{{wikidata|title|linked|Q492912}}||Albay||Bayan |- |969||[[:wikidata:Q492976|Q492976]]||{{wikidata|label|linked|Q492976}}||{{wikidata|title|linked|Q492976}}||Albay||Bayan |- |970||[[:wikidata:Q493008|Q493008]]||{{wikidata|label|linked|Q493008}}||{{wikidata|title|linked|Q493008}}||Albay||Bayan |- |971||[[:wikidata:Q493032|Q493032]]||{{wikidata|label|linked|Q493032}}||{{wikidata|title|linked|Q493032}}||Albay||Bayan |- |972||[[:wikidata:Q493065|Q493065]]||{{wikidata|label|linked|Q493065}}||{{wikidata|title|linked|Q493065}}||Albay||Bayan |- |973||[[:wikidata:Q1696|Q1696]]||{{wikidata|label|linked|Q1696}}||{{wikidata|title|linked|Q1696}}||Albay||Lungsod |- |974||[[:wikidata:Q493095|Q493095]]||{{wikidata|label|linked|Q493095}}||{{wikidata|title|linked|Q493095}}||Albay||Bayan |- |975||[[:wikidata:Q1701|Q1701]]||{{wikidata|label|linked|Q1701}}||{{wikidata|title|linked|Q1701}}||Albay||Lungsod |- |976||[[:wikidata:Q493132|Q493132]]||{{wikidata|label|linked|Q493132}}||{{wikidata|title|linked|Q493132}}||Albay||Bayan |- |977||[[:wikidata:Q493178|Q493178]]||{{wikidata|label|linked|Q493178}}||{{wikidata|title|linked|Q493178}}||Albay||Bayan |- |978||[[:wikidata:Q493204|Q493204]]||{{wikidata|label|linked|Q493204}}||{{wikidata|title|linked|Q493204}}||Albay||Bayan |- |979||[[:wikidata:Q493246|Q493246]]||{{wikidata|label|linked|Q493246}}||{{wikidata|title|linked|Q493246}}||Albay||Bayan |- |980||[[:wikidata:Q256045|Q256045]]||{{wikidata|label|linked|Q256045}}||{{wikidata|title|linked|Q256045}}||Albay||Bayan |- |981||[[:wikidata:Q493326|Q493326]]||{{wikidata|label|linked|Q493326}}||{{wikidata|title|linked|Q493326}}||Albay||Bayan |- |982||[[:wikidata:Q493362|Q493362]]||{{wikidata|label|linked|Q493362}}||{{wikidata|title|linked|Q493362}}||Albay||Bayan |- |983||[[:wikidata:Q493409|Q493409]]||{{wikidata|label|linked|Q493409}}||{{wikidata|title|linked|Q493409}}||Albay||Bayan |- |984||[[:wikidata:Q1706|Q1706]]||{{wikidata|label|linked|Q1706}}||{{wikidata|title|linked|Q1706}}||Albay||Lungsod |- |985||[[:wikidata:Q493444|Q493444]]||{{wikidata|label|linked|Q493444}}||{{wikidata|title|linked|Q493444}}||Albay||Bayan |- |986||[[:wikidata:Q174497|Q174497]]||{{wikidata|label|linked|Q174497}}||{{wikidata|title|linked|Q174497}}||Romblon||Bayan |- |987||[[:wikidata:Q174511|Q174511]]||{{wikidata|label|linked|Q174511}}||{{wikidata|title|linked|Q174511}}||Romblon||Bayan |- |988||[[:wikidata:Q174525|Q174525]]||{{wikidata|label|linked|Q174525}}||{{wikidata|title|linked|Q174525}}||Romblon||Bayan |- |989||[[:wikidata:Q174544|Q174544]]||{{wikidata|label|linked|Q174544}}||{{wikidata|title|linked|Q174544}}||Romblon||Bayan |- |990||[[:wikidata:Q174562|Q174562]]||{{wikidata|label|linked|Q174562}}||{{wikidata|title|linked|Q174562}}||Romblon||Bayan |- |991||[[:wikidata:Q174575|Q174575]]||{{wikidata|label|linked|Q174575}}||{{wikidata|title|linked|Q174575}}||Romblon||Bayan |- |992||[[:wikidata:Q174591|Q174591]]||{{wikidata|label|linked|Q174591}}||{{wikidata|title|linked|Q174591}}||Romblon||Bayan |- |993||[[:wikidata:Q174607|Q174607]]||{{wikidata|label|linked|Q174607}}||{{wikidata|title|linked|Q174607}}||Romblon||Bayan |- |994||[[:wikidata:Q174620|Q174620]]||{{wikidata|label|linked|Q174620}}||{{wikidata|title|linked|Q174620}}||Romblon||Bayan |- |995||[[:wikidata:Q174632|Q174632]]||{{wikidata|label|linked|Q174632}}||{{wikidata|title|linked|Q174632}}||Romblon||Bayan |- |996||[[:wikidata:Q174649|Q174649]]||{{wikidata|label|linked|Q174649}}||{{wikidata|title|linked|Q174649}}||Romblon||Bayan |- |997||[[:wikidata:Q174659|Q174659]]||{{wikidata|label|linked|Q174659}}||{{wikidata|title|linked|Q174659}}||Romblon||Bayan |- |998||[[:wikidata:Q174667|Q174667]]||{{wikidata|label|linked|Q174667}}||{{wikidata|title|linked|Q174667}}||Romblon||Bayan |- |999||[[:wikidata:Q174676|Q174676]]||{{wikidata|label|linked|Q174676}}||{{wikidata|title|linked|Q174676}}||Romblon||Bayan |- |1000||[[:wikidata:Q174689|Q174689]]||{{wikidata|label|linked|Q174689}}||{{wikidata|title|linked|Q174689}}||Romblon||Bayan |- |1001||[[:wikidata:Q174702|Q174702]]||{{wikidata|label|linked|Q174702}}||{{wikidata|title|linked|Q174702}}||Romblon||Bayan |- |1002||[[:wikidata:Q174717|Q174717]]||{{wikidata|label|linked|Q174717}}||{{wikidata|title|linked|Q174717}}||Romblon||Bayan |- |1003||[[:wikidata:Q111338|Q111338]]||{{wikidata|label|linked|Q111338}}||{{wikidata|title|linked|Q111338}}||Palawan||Bayan |- |1004||[[:wikidata:Q111351|Q111351]]||{{wikidata|label|linked|Q111351}}||{{wikidata|title|linked|Q111351}}||Palawan||Bayan |- |1005||[[:wikidata:Q111360|Q111360]]||{{wikidata|label|linked|Q111360}}||{{wikidata|title|linked|Q111360}}||Palawan||Bayan |- |1006||[[:wikidata:Q111372|Q111372]]||{{wikidata|label|linked|Q111372}}||{{wikidata|title|linked|Q111372}}||Palawan||Bayan |- |1007||[[:wikidata:Q111378|Q111378]]||{{wikidata|label|linked|Q111378}}||{{wikidata|title|linked|Q111378}}||Palawan||Bayan |- |1008||[[:wikidata:Q111386|Q111386]]||{{wikidata|label|linked|Q111386}}||{{wikidata|title|linked|Q111386}}||Palawan||Bayan |- |1009||[[:wikidata:Q111393|Q111393]]||{{wikidata|label|linked|Q111393}}||{{wikidata|title|linked|Q111393}}||Palawan||Bayan |- |1010||[[:wikidata:Q111402|Q111402]]||{{wikidata|label|linked|Q111402}}||{{wikidata|title|linked|Q111402}}||Palawan||Bayan |- |1011||[[:wikidata:Q111414|Q111414]]||{{wikidata|label|linked|Q111414}}||{{wikidata|title|linked|Q111414}}||Palawan||Bayan |- |1012||[[:wikidata:Q111427|Q111427]]||{{wikidata|label|linked|Q111427}}||{{wikidata|title|linked|Q111427}}||Palawan||Bayan |- |1013||[[:wikidata:Q111438|Q111438]]||{{wikidata|label|linked|Q111438}}||{{wikidata|title|linked|Q111438}}||Palawan||Bayan |- |1014||[[:wikidata:Q111468|Q111468]]||{{wikidata|label|linked|Q111468}}||{{wikidata|title|linked|Q111468}}||Palawan||Bayan |- |1015||[[:wikidata:Q111483|Q111483]]||{{wikidata|label|linked|Q111483}}||{{wikidata|title|linked|Q111483}}||Palawan||Bayan |- |1016||[[:wikidata:Q111495|Q111495]]||{{wikidata|label|linked|Q111495}}||{{wikidata|title|linked|Q111495}}||Palawan||Bayan |- |1017||[[:wikidata:Q111506|Q111506]]||{{wikidata|label|linked|Q111506}}||{{wikidata|title|linked|Q111506}}||Palawan||Bayan |- |1018||[[:wikidata:Q111521|Q111521]]||{{wikidata|label|linked|Q111521}}||{{wikidata|title|linked|Q111521}}||Palawan||Bayan |- |1019||[[:wikidata:Q111535|Q111535]]||{{wikidata|label|linked|Q111535}}||{{wikidata|title|linked|Q111535}}||Palawan||Bayan |- |1020||[[:wikidata:Q111739|Q111739]]||{{wikidata|label|linked|Q111739}}||{{wikidata|title|linked|Q111739}}||Palawan||Lungsod |- |1021||[[:wikidata:Q111662|Q111662]]||{{wikidata|label|linked|Q111662}}||{{wikidata|title|linked|Q111662}}||Palawan||Bayan |- |1022||[[:wikidata:Q111677|Q111677]]||{{wikidata|label|linked|Q111677}}||{{wikidata|title|linked|Q111677}}||Palawan||Bayan |- |1023||[[:wikidata:Q111689|Q111689]]||{{wikidata|label|linked|Q111689}}||{{wikidata|title|linked|Q111689}}||Palawan||Bayan |- |1024||[[:wikidata:Q111707|Q111707]]||{{wikidata|label|linked|Q111707}}||{{wikidata|title|linked|Q111707}}||Palawan||Bayan |- |1025||[[:wikidata:Q111719|Q111719]]||{{wikidata|label|linked|Q111719}}||{{wikidata|title|linked|Q111719}}||Palawan||Bayan |- |1026||[[:wikidata:Q111730|Q111730]]||{{wikidata|label|linked|Q111730}}||{{wikidata|title|linked|Q111730}}||Palawan||Bayan |- |1027||[[:wikidata:Q107538|Q107538]]||{{wikidata|label|linked|Q107538}}||{{wikidata|title|linked|Q107538}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1028||[[:wikidata:Q107543|Q107543]]||{{wikidata|label|linked|Q107543}}||{{wikidata|title|linked|Q107543}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1029||[[:wikidata:Q107550|Q107550]]||{{wikidata|label|linked|Q107550}}||{{wikidata|title|linked|Q107550}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1030||[[:wikidata:Q107554|Q107554]]||{{wikidata|label|linked|Q107554}}||{{wikidata|title|linked|Q107554}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1031||[[:wikidata:Q107624|Q107624]]||{{wikidata|label|linked|Q107624}}||{{wikidata|title|linked|Q107624}}||Oriental Mindoro||Lungsod |- |1032||[[:wikidata:Q107559|Q107559]]||{{wikidata|label|linked|Q107559}}||{{wikidata|title|linked|Q107559}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1033||[[:wikidata:Q107567|Q107567]]||{{wikidata|label|linked|Q107567}}||{{wikidata|title|linked|Q107567}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1034||[[:wikidata:Q107573|Q107573]]||{{wikidata|label|linked|Q107573}}||{{wikidata|title|linked|Q107573}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1035||[[:wikidata:Q107578|Q107578]]||{{wikidata|label|linked|Q107578}}||{{wikidata|title|linked|Q107578}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1036||[[:wikidata:Q107585|Q107585]]||{{wikidata|label|linked|Q107585}}||{{wikidata|title|linked|Q107585}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1037||[[:wikidata:Q107593|Q107593]]||{{wikidata|label|linked|Q107593}}||{{wikidata|title|linked|Q107593}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1038||[[:wikidata:Q107598|Q107598]]||{{wikidata|label|linked|Q107598}}||{{wikidata|title|linked|Q107598}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1039||[[:wikidata:Q107606|Q107606]]||{{wikidata|label|linked|Q107606}}||{{wikidata|title|linked|Q107606}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1040||[[:wikidata:Q107612|Q107612]]||{{wikidata|label|linked|Q107612}}||{{wikidata|title|linked|Q107612}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1041||[[:wikidata:Q107618|Q107618]]||{{wikidata|label|linked|Q107618}}||{{wikidata|title|linked|Q107618}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1042||[[:wikidata:Q107454|Q107454]]||{{wikidata|label|linked|Q107454}}||{{wikidata|title|linked|Q107454}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1043||[[:wikidata:Q107460|Q107460]]||{{wikidata|label|linked|Q107460}}||{{wikidata|title|linked|Q107460}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1044||[[:wikidata:Q107465|Q107465]]||{{wikidata|label|linked|Q107465}}||{{wikidata|title|linked|Q107465}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1045||[[:wikidata:Q107476|Q107476]]||{{wikidata|label|linked|Q107476}}||{{wikidata|title|linked|Q107476}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1046||[[:wikidata:Q107482|Q107482]]||{{wikidata|label|linked|Q107482}}||{{wikidata|title|linked|Q107482}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1047||[[:wikidata:Q107488|Q107488]]||{{wikidata|label|linked|Q107488}}||{{wikidata|title|linked|Q107488}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1048||[[:wikidata:Q107493|Q107493]]||{{wikidata|label|linked|Q107493}}||{{wikidata|title|linked|Q107493}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1049||[[:wikidata:Q107499|Q107499]]||{{wikidata|label|linked|Q107499}}||{{wikidata|title|linked|Q107499}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1050||[[:wikidata:Q107505|Q107505]]||{{wikidata|label|linked|Q107505}}||{{wikidata|title|linked|Q107505}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1051||[[:wikidata:Q107511|Q107511]]||{{wikidata|label|linked|Q107511}}||{{wikidata|title|linked|Q107511}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1052||[[:wikidata:Q107519|Q107519]]||{{wikidata|label|linked|Q107519}}||{{wikidata|title|linked|Q107519}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1053||[[:wikidata:Q107011|Q107011]]||{{wikidata|label|linked|Q107011}}||{{wikidata|title|linked|Q107011}}||Marinduque||Bayan |- |1054||[[:wikidata:Q107023|Q107023]]||{{wikidata|label|linked|Q107023}}||{{wikidata|title|linked|Q107023}}||Marinduque||Bayan |- |1055||[[:wikidata:Q107029|Q107029]]||{{wikidata|label|linked|Q107029}}||{{wikidata|title|linked|Q107029}}||Marinduque||Bayan |- |1056||[[:wikidata:Q107034|Q107034]]||{{wikidata|label|linked|Q107034}}||{{wikidata|title|linked|Q107034}}||Marinduque||Bayan |- |1057||[[:wikidata:Q107042|Q107042]]||{{wikidata|label|linked|Q107042}}||{{wikidata|title|linked|Q107042}}||Marinduque||Bayan |- |1058||[[:wikidata:Q107048|Q107048]]||{{wikidata|label|linked|Q107048}}||{{wikidata|title|linked|Q107048}}||Marinduque||Bayan |- |1059||[[:wikidata:Q106758|Q106758]]||{{wikidata|label|linked|Q106758}}||{{wikidata|title|linked|Q106758}}||Rizal||Bayan |- |1060||[[:wikidata:Q1636|Q1636]]||{{wikidata|label|linked|Q1636}}||{{wikidata|title|linked|Q1636}}||Rizal||Lungsod |- |1061||[[:wikidata:Q106766|Q106766]]||{{wikidata|label|linked|Q106766}}||{{wikidata|title|linked|Q106766}}||Rizal||Bayan |- |1062||[[:wikidata:Q106783|Q106783]]||{{wikidata|label|linked|Q106783}}||{{wikidata|title|linked|Q106783}}||Rizal||Bayan |- |1063||[[:wikidata:Q106790|Q106790]]||{{wikidata|label|linked|Q106790}}||{{wikidata|title|linked|Q106790}}||Rizal||Bayan |- |1064||[[:wikidata:Q106796|Q106796]]||{{wikidata|label|linked|Q106796}}||{{wikidata|title|linked|Q106796}}||Rizal||Bayan |- |1065||[[:wikidata:Q106804|Q106804]]||{{wikidata|label|linked|Q106804}}||{{wikidata|title|linked|Q106804}}||Rizal||Bayan |- |1066||[[:wikidata:Q106810|Q106810]]||{{wikidata|label|linked|Q106810}}||{{wikidata|title|linked|Q106810}}||Rizal||Bayan |- |1067||[[:wikidata:Q106817|Q106817]]||{{wikidata|label|linked|Q106817}}||{{wikidata|title|linked|Q106817}}||Rizal||Bayan |- |1068||[[:wikidata:Q106825|Q106825]]||{{wikidata|label|linked|Q106825}}||{{wikidata|title|linked|Q106825}}||Rizal||Bayan |- |1069||[[:wikidata:Q106832|Q106832]]||{{wikidata|label|linked|Q106832}}||{{wikidata|title|linked|Q106832}}||Rizal||Bayan |- |1070||[[:wikidata:Q106839|Q106839]]||{{wikidata|label|linked|Q106839}}||{{wikidata|title|linked|Q106839}}||Rizal||Bayan |- |1071||[[:wikidata:Q373204|Q373204]]||{{wikidata|label|linked|Q373204}}||{{wikidata|title|linked|Q373204}}||Rizal||Bayan |- |1072||[[:wikidata:Q106848|Q106848]]||{{wikidata|label|linked|Q106848}}||{{wikidata|title|linked|Q106848}}||Rizal||Bayan |- |1073||[[:wikidata:Q103777|Q103777]]||{{wikidata|label|linked|Q103777}}||{{wikidata|title|linked|Q103777}}||Quezon||Bayan |- |1074||[[:wikidata:Q103786|Q103786]]||{{wikidata|label|linked|Q103786}}||{{wikidata|title|linked|Q103786}}||Quezon||Bayan |- |1075||[[:wikidata:Q103807|Q103807]]||{{wikidata|label|linked|Q103807}}||{{wikidata|title|linked|Q103807}}||Quezon||Bayan |- |1076||[[:wikidata:Q103815|Q103815]]||{{wikidata|label|linked|Q103815}}||{{wikidata|title|linked|Q103815}}||Quezon||Bayan |- |1077||[[:wikidata:Q103825|Q103825]]||{{wikidata|label|linked|Q103825}}||{{wikidata|title|linked|Q103825}}||Quezon||Bayan |- |1078||[[:wikidata:Q103833|Q103833]]||{{wikidata|label|linked|Q103833}}||{{wikidata|title|linked|Q103833}}||Quezon||Bayan |- |1079||[[:wikidata:Q103841|Q103841]]||{{wikidata|label|linked|Q103841}}||{{wikidata|title|linked|Q103841}}||Quezon||Bayan |- |1080||[[:wikidata:Q103872|Q103872]]||{{wikidata|label|linked|Q103872}}||{{wikidata|title|linked|Q103872}}||Quezon||Bayan |- |1081||[[:wikidata:Q103879|Q103879]]||{{wikidata|label|linked|Q103879}}||{{wikidata|title|linked|Q103879}}||Quezon||Bayan |- |1082||[[:wikidata:Q103889|Q103889]]||{{wikidata|label|linked|Q103889}}||{{wikidata|title|linked|Q103889}}||Quezon||Bayan |- |1083||[[:wikidata:Q103899|Q103899]]||{{wikidata|label|linked|Q103899}}||{{wikidata|title|linked|Q103899}}||Quezon||Bayan |- |1084||[[:wikidata:Q103905|Q103905]]||{{wikidata|label|linked|Q103905}}||{{wikidata|title|linked|Q103905}}||Quezon||Bayan |- |1085||[[:wikidata:Q103914|Q103914]]||{{wikidata|label|linked|Q103914}}||{{wikidata|title|linked|Q103914}}||Quezon||Bayan |- |1086||[[:wikidata:Q103921|Q103921]]||{{wikidata|label|linked|Q103921}}||{{wikidata|title|linked|Q103921}}||Quezon||Bayan |- |1087||[[:wikidata:Q103928|Q103928]]||{{wikidata|label|linked|Q103928}}||{{wikidata|title|linked|Q103928}}||Quezon||Bayan |- |1088||[[:wikidata:Q103935|Q103935]]||{{wikidata|label|linked|Q103935}}||{{wikidata|title|linked|Q103935}}||Quezon||Bayan |- |1089||[[:wikidata:Q103941|Q103941]]||{{wikidata|label|linked|Q103941}}||{{wikidata|title|linked|Q103941}}||Quezon||Bayan |- |1090||[[:wikidata:Q104125|Q104125]]||{{wikidata|label|linked|Q104125}}||{{wikidata|title|linked|Q104125}}||Quezon||Lungsod |- |1091||[[:wikidata:Q103947|Q103947]]||{{wikidata|label|linked|Q103947}}||{{wikidata|title|linked|Q103947}}||Quezon||Bayan |- |1092||[[:wikidata:Q103952|Q103952]]||{{wikidata|label|linked|Q103952}}||{{wikidata|title|linked|Q103952}}||Quezon||Bayan |- |1093||[[:wikidata:Q103958|Q103958]]||{{wikidata|label|linked|Q103958}}||{{wikidata|title|linked|Q103958}}||Quezon||Bayan |- |1094||[[:wikidata:Q103965|Q103965]]||{{wikidata|label|linked|Q103965}}||{{wikidata|title|linked|Q103965}}||Quezon||Bayan |- |1095||[[:wikidata:Q103971|Q103971]]||{{wikidata|label|linked|Q103971}}||{{wikidata|title|linked|Q103971}}||Quezon||Bayan |- |1096||[[:wikidata:Q103976|Q103976]]||{{wikidata|label|linked|Q103976}}||{{wikidata|title|linked|Q103976}}||Quezon||Bayan |- |1097||[[:wikidata:Q103981|Q103981]]||{{wikidata|label|linked|Q103981}}||{{wikidata|title|linked|Q103981}}||Quezon||Bayan |- |1098||[[:wikidata:Q103987|Q103987]]||{{wikidata|label|linked|Q103987}}||{{wikidata|title|linked|Q103987}}||Quezon||Bayan |- |1099||[[:wikidata:Q103996|Q103996]]||{{wikidata|label|linked|Q103996}}||{{wikidata|title|linked|Q103996}}||Quezon||Bayan |- |1100||[[:wikidata:Q104005|Q104005]]||{{wikidata|label|linked|Q104005}}||{{wikidata|title|linked|Q104005}}||Quezon||Bayan |- |1101||[[:wikidata:Q104011|Q104011]]||{{wikidata|label|linked|Q104011}}||{{wikidata|title|linked|Q104011}}||Quezon||Bayan |- |1102||[[:wikidata:Q104020|Q104020]]||{{wikidata|label|linked|Q104020}}||{{wikidata|title|linked|Q104020}}||Quezon||Bayan |- |1103||[[:wikidata:Q104026|Q104026]]||{{wikidata|label|linked|Q104026}}||{{wikidata|title|linked|Q104026}}||Quezon||Bayan |- |1104||[[:wikidata:Q104037|Q104037]]||{{wikidata|label|linked|Q104037}}||{{wikidata|title|linked|Q104037}}||Quezon||Bayan |- |1105||[[:wikidata:Q104044|Q104044]]||{{wikidata|label|linked|Q104044}}||{{wikidata|title|linked|Q104044}}||Quezon||Bayan |- |1106||[[:wikidata:Q104052|Q104052]]||{{wikidata|label|linked|Q104052}}||{{wikidata|title|linked|Q104052}}||Quezon||Bayan |- |1107||[[:wikidata:Q104063|Q104063]]||{{wikidata|label|linked|Q104063}}||{{wikidata|title|linked|Q104063}}||Quezon||Bayan |- |1108||[[:wikidata:Q104071|Q104071]]||{{wikidata|label|linked|Q104071}}||{{wikidata|title|linked|Q104071}}||Quezon||Bayan |- |1109||[[:wikidata:Q104078|Q104078]]||{{wikidata|label|linked|Q104078}}||{{wikidata|title|linked|Q104078}}||Quezon||Bayan |- |1110||[[:wikidata:Q104087|Q104087]]||{{wikidata|label|linked|Q104087}}||{{wikidata|title|linked|Q104087}}||Quezon||Bayan |- |1111||[[:wikidata:Q104113|Q104113]]||{{wikidata|label|linked|Q104113}}||{{wikidata|title|linked|Q104113}}||Quezon||Lungsod |- |1112||[[:wikidata:Q104092|Q104092]]||{{wikidata|label|linked|Q104092}}||{{wikidata|title|linked|Q104092}}||Quezon||Bayan |- |1113||[[:wikidata:Q104099|Q104099]]||{{wikidata|label|linked|Q104099}}||{{wikidata|title|linked|Q104099}}||Quezon||Bayan |- |1114||[[:wikidata:Q63750|Q63750]]||{{wikidata|label|linked|Q63750}}||{{wikidata|title|linked|Q63750}}||Laguna||Bayan |- |1115||[[:wikidata:Q63763|Q63763]]||{{wikidata|label|linked|Q63763}}||{{wikidata|title|linked|Q63763}}||Laguna||Bayan |- |1116||[[:wikidata:Q75961|Q75961]]||{{wikidata|label|linked|Q75961}}||{{wikidata|title|linked|Q75961}}||Laguna||Lungsod |- |1117||[[:wikidata:Q25096|Q25096]]||{{wikidata|label|linked|Q25096}}||{{wikidata|title|linked|Q25096}}||Laguna||Lungsod |- |1118||[[:wikidata:Q75978|Q75978]]||{{wikidata|label|linked|Q75978}}||{{wikidata|title|linked|Q75978}}||Laguna||Lungsod |- |1119||[[:wikidata:Q69739|Q69739]]||{{wikidata|label|linked|Q69739}}||{{wikidata|title|linked|Q69739}}||Laguna||Bayan |- |1120||[[:wikidata:Q69749|Q69749]]||{{wikidata|label|linked|Q69749}}||{{wikidata|title|linked|Q69749}}||Laguna||Bayan |- |1121||[[:wikidata:Q69759|Q69759]]||{{wikidata|label|linked|Q69759}}||{{wikidata|title|linked|Q69759}}||Laguna||Bayan |- |1122||[[:wikidata:Q69771|Q69771]]||{{wikidata|label|linked|Q69771}}||{{wikidata|title|linked|Q69771}}||Laguna||Bayan |- |1123||[[:wikidata:Q69781|Q69781]]||{{wikidata|label|linked|Q69781}}||{{wikidata|title|linked|Q69781}}||Laguna||Bayan |- |1124||[[:wikidata:Q69793|Q69793]]||{{wikidata|label|linked|Q69793}}||{{wikidata|title|linked|Q69793}}||Laguna||Bayan |- |1125||[[:wikidata:Q69812|Q69812]]||{{wikidata|label|linked|Q69812}}||{{wikidata|title|linked|Q69812}}||Laguna||Bayan |- |1126||[[:wikidata:Q69824|Q69824]]||{{wikidata|label|linked|Q69824}}||{{wikidata|title|linked|Q69824}}||Laguna||Bayan |- |1127||[[:wikidata:Q75875|Q75875]]||{{wikidata|label|linked|Q75875}}||{{wikidata|title|linked|Q75875}}||Laguna||Bayan |- |1128||[[:wikidata:Q75881|Q75881]]||{{wikidata|label|linked|Q75881}}||{{wikidata|title|linked|Q75881}}||Laguna||Bayan |- |1129||[[:wikidata:Q75888|Q75888]]||{{wikidata|label|linked|Q75888}}||{{wikidata|title|linked|Q75888}}||Laguna||Bayan |- |1130||[[:wikidata:Q75895|Q75895]]||{{wikidata|label|linked|Q75895}}||{{wikidata|title|linked|Q75895}}||Laguna||Bayan |- |1131||[[:wikidata:Q75899|Q75899]]||{{wikidata|label|linked|Q75899}}||{{wikidata|title|linked|Q75899}}||Laguna||Bayan |- |1132||[[:wikidata:Q75905|Q75905]]||{{wikidata|label|linked|Q75905}}||{{wikidata|title|linked|Q75905}}||Laguna||Bayan |- |1133||[[:wikidata:Q75910|Q75910]]||{{wikidata|label|linked|Q75910}}||{{wikidata|title|linked|Q75910}}||Laguna||Bayan |- |1134||[[:wikidata:Q75918|Q75918]]||{{wikidata|label|linked|Q75918}}||{{wikidata|title|linked|Q75918}}||Laguna||Bayan |- |1135||[[:wikidata:Q75923|Q75923]]||{{wikidata|label|linked|Q75923}}||{{wikidata|title|linked|Q75923}}||Laguna||Bayan |- |1136||[[:wikidata:Q75928|Q75928]]||{{wikidata|label|linked|Q75928}}||{{wikidata|title|linked|Q75928}}||Laguna||Bayan |- |1137||[[:wikidata:Q76001|Q76001]]||{{wikidata|label|linked|Q76001}}||{{wikidata|title|linked|Q76001}}||Laguna||Lungsod |- |1138||[[:wikidata:Q75933|Q75933]]||{{wikidata|label|linked|Q75933}}||{{wikidata|title|linked|Q75933}}||Laguna||Lungsod |- |1139||[[:wikidata:Q75938|Q75938]]||{{wikidata|label|linked|Q75938}}||{{wikidata|title|linked|Q75938}}||Laguna||Bayan |- |1140||[[:wikidata:Q75943|Q75943]]||{{wikidata|label|linked|Q75943}}||{{wikidata|title|linked|Q75943}}||Laguna||Bayan |- |1141||[[:wikidata:Q76010|Q76010]]||{{wikidata|label|linked|Q76010}}||{{wikidata|title|linked|Q76010}}||Laguna||Lungsod |- |1142||[[:wikidata:Q75948|Q75948]]||{{wikidata|label|linked|Q75948}}||{{wikidata|title|linked|Q75948}}||Laguna||Bayan |- |1143||[[:wikidata:Q75953|Q75953]]||{{wikidata|label|linked|Q75953}}||{{wikidata|title|linked|Q75953}}||Laguna||Bayan |- |1144||[[:wikidata:Q62600|Q62600]]||{{wikidata|label|linked|Q62600}}||{{wikidata|title|linked|Q62600}}||Cavite||Bayan |- |1145||[[:wikidata:Q62606|Q62606]]||{{wikidata|label|linked|Q62606}}||{{wikidata|title|linked|Q62606}}||Cavite||Bayan |- |1146||[[:wikidata:Q63129|Q63129]]||{{wikidata|label|linked|Q63129}}||{{wikidata|title|linked|Q63129}}||Cavite||Lungsod |- |1147||[[:wikidata:Q62611|Q62611]]||{{wikidata|label|linked|Q62611}}||{{wikidata|title|linked|Q62611}}||Cavite||Bayan |- |1148||[[:wikidata:Q1482|Q1482]]||{{wikidata|label|linked|Q1482}}||{{wikidata|title|linked|Q1482}}||Cavite||Lungsod |- |1149||[[:wikidata:Q63139|Q63139]]||{{wikidata|label|linked|Q63139}}||{{wikidata|title|linked|Q63139}}||Cavite||Lungsod |- |1150||[[:wikidata:Q62719|Q62719]]||{{wikidata|label|linked|Q62719}}||{{wikidata|title|linked|Q62719}}||Cavite||Bayan |- |1151||[[:wikidata:Q62638|Q62638]]||{{wikidata|label|linked|Q62638}}||{{wikidata|title|linked|Q62638}}||Cavite||Bayan |- |1152||[[:wikidata:Q62723|Q62723]]||{{wikidata|label|linked|Q62723}}||{{wikidata|title|linked|Q62723}}||Cavite||Lungsod |- |1153||[[:wikidata:Q63145|Q63145]]||{{wikidata|label|linked|Q63145}}||{{wikidata|title|linked|Q63145}}||Cavite||Lungsod |- |1154||[[:wikidata:Q62729|Q62729]]||{{wikidata|label|linked|Q62729}}||{{wikidata|title|linked|Q62729}}||Cavite||Bayan |- |1155||[[:wikidata:Q62755|Q62755]]||{{wikidata|label|linked|Q62755}}||{{wikidata|title|linked|Q62755}}||Cavite||Bayan |- |1156||[[:wikidata:Q62771|Q62771]]||{{wikidata|label|linked|Q62771}}||{{wikidata|title|linked|Q62771}}||Cavite||Bayan |- |1157||[[:wikidata:Q62776|Q62776]]||{{wikidata|label|linked|Q62776}}||{{wikidata|title|linked|Q62776}}||Cavite||Bayan |- |1158||[[:wikidata:Q62784|Q62784]]||{{wikidata|label|linked|Q62784}}||{{wikidata|title|linked|Q62784}}||Cavite||Bayan |- |1159||[[:wikidata:Q62799|Q62799]]||{{wikidata|label|linked|Q62799}}||{{wikidata|title|linked|Q62799}}||Cavite||Bayan |- |1160||[[:wikidata:Q63096|Q63096]]||{{wikidata|label|linked|Q63096}}||{{wikidata|title|linked|Q63096}}||Cavite||Bayan |- |1161||[[:wikidata:Q63102|Q63102]]||{{wikidata|label|linked|Q63102}}||{{wikidata|title|linked|Q63102}}||Cavite||Bayan |- |1162||[[:wikidata:Q63110|Q63110]]||{{wikidata|label|linked|Q63110}}||{{wikidata|title|linked|Q63110}}||Cavite||Bayan |- |1163||[[:wikidata:Q63154|Q63154]]||{{wikidata|label|linked|Q63154}}||{{wikidata|title|linked|Q63154}}||Cavite||Lungsod |- |1164||[[:wikidata:Q63115|Q63115]]||{{wikidata|label|linked|Q63115}}||{{wikidata|title|linked|Q63115}}||Cavite||Bayan |- |1165||[[:wikidata:Q63124|Q63124]]||{{wikidata|label|linked|Q63124}}||{{wikidata|title|linked|Q63124}}||Cavite||Bayan |- |1166||[[:wikidata:Q63160|Q63160]]||{{wikidata|label|linked|Q63160}}||{{wikidata|title|linked|Q63160}}||Cavite||Lungsod |- |1167||[[:wikidata:Q59250|Q59250]]||{{wikidata|label|linked|Q59250}}||{{wikidata|title|linked|Q59250}}||Batangas||Bayan |- |1168||[[:wikidata:Q59251|Q59251]]||{{wikidata|label|linked|Q59251}}||{{wikidata|title|linked|Q59251}}||Batangas||Bayan |- |1169||[[:wikidata:Q59252|Q59252]]||{{wikidata|label|linked|Q59252}}||{{wikidata|title|linked|Q59252}}||Batangas||Bayan |- |1170||[[:wikidata:Q59253|Q59253]]||{{wikidata|label|linked|Q59253}}||{{wikidata|title|linked|Q59253}}||Batangas||Bayan |- |1171||[[:wikidata:Q1723|Q1723]]||{{wikidata|label|linked|Q1723}}||{{wikidata|title|linked|Q1723}}||Batangas||Lungsod |- |1172||[[:wikidata:Q59272|Q59272]]||{{wikidata|label|linked|Q59272}}||{{wikidata|title|linked|Q59272}}||Batangas||Bayan |- |1173||[[:wikidata:Q59276|Q59276]]||{{wikidata|label|linked|Q59276}}||{{wikidata|title|linked|Q59276}}||Batangas||Lungsod |- |1174||[[:wikidata:Q59279|Q59279]]||{{wikidata|label|linked|Q59279}}||{{wikidata|title|linked|Q59279}}||Batangas||Bayan |- |1175||[[:wikidata:Q59287|Q59287]]||{{wikidata|label|linked|Q59287}}||{{wikidata|title|linked|Q59287}}||Batangas||Bayan |- |1176||[[:wikidata:Q59304|Q59304]]||{{wikidata|label|linked|Q59304}}||{{wikidata|title|linked|Q59304}}||Batangas||Bayan |- |1177||[[:wikidata:Q59308|Q59308]]||{{wikidata|label|linked|Q59308}}||{{wikidata|title|linked|Q59308}}||Batangas||Bayan |- |1178||[[:wikidata:Q59311|Q59311]]||{{wikidata|label|linked|Q59311}}||{{wikidata|title|linked|Q59311}}||Batangas||Bayan |- |1179||[[:wikidata:Q59312|Q59312]]||{{wikidata|label|linked|Q59312}}||{{wikidata|title|linked|Q59312}}||Batangas||Bayan |- |1180||[[:wikidata:Q1725|Q1725]]||{{wikidata|label|linked|Q1725}}||{{wikidata|title|linked|Q1725}}||Batangas||Lungsod |- |1181||[[:wikidata:Q803199|Q803199]]||{{wikidata|label|linked|Q803199}}||{{wikidata|title|linked|Q803199}}||Batangas||Bayan |- |1182||[[:wikidata:Q59313|Q59313]]||{{wikidata|label|linked|Q59313}}||{{wikidata|title|linked|Q59313}}||Batangas||Bayan |- |1183||[[:wikidata:Q59731|Q59731]]||{{wikidata|label|linked|Q59731}}||{{wikidata|title|linked|Q59731}}||Batangas||Bayan |- |1184||[[:wikidata:Q59740|Q59740]]||{{wikidata|label|linked|Q59740}}||{{wikidata|title|linked|Q59740}}||Batangas||Bayan |- |1185||[[:wikidata:Q59745|Q59745]]||{{wikidata|label|linked|Q59745}}||{{wikidata|title|linked|Q59745}}||Batangas||Bayan |- |1186||[[:wikidata:Q59749|Q59749]]||{{wikidata|label|linked|Q59749}}||{{wikidata|title|linked|Q59749}}||Batangas||Bayan |- |1187||[[:wikidata:Q59758|Q59758]]||{{wikidata|label|linked|Q59758}}||{{wikidata|title|linked|Q59758}}||Batangas||Bayan |- |1188||[[:wikidata:Q59764|Q59764]]||{{wikidata|label|linked|Q59764}}||{{wikidata|title|linked|Q59764}}||Batangas||Bayan |- |1189||[[:wikidata:Q59770|Q59770]]||{{wikidata|label|linked|Q59770}}||{{wikidata|title|linked|Q59770}}||Batangas||Bayan |- |1190||[[:wikidata:Q59773|Q59773]]||{{wikidata|label|linked|Q59773}}||{{wikidata|title|linked|Q59773}}||Batangas||Bayan |- |1191||[[:wikidata:Q59777|Q59777]]||{{wikidata|label|linked|Q59777}}||{{wikidata|title|linked|Q59777}}||Batangas||Bayan |- |1192||[[:wikidata:Q59784|Q59784]]||{{wikidata|label|linked|Q59784}}||{{wikidata|title|linked|Q59784}}||Batangas||Bayan |- |1193||[[:wikidata:Q59788|Q59788]]||{{wikidata|label|linked|Q59788}}||{{wikidata|title|linked|Q59788}}||Batangas||Bayan |- |1194||[[:wikidata:Q59799|Q59799]]||{{wikidata|label|linked|Q59799}}||{{wikidata|title|linked|Q59799}}||Batangas||Lungsod |- |1195||[[:wikidata:Q59814|Q59814]]||{{wikidata|label|linked|Q59814}}||{{wikidata|title|linked|Q59814}}||Batangas||Bayan |- |1196||[[:wikidata:Q59825|Q59825]]||{{wikidata|label|linked|Q59825}}||{{wikidata|title|linked|Q59825}}||Batangas||Bayan |- |1197||[[:wikidata:Q1730|Q1730]]||{{wikidata|label|linked|Q1730}}||{{wikidata|title|linked|Q1730}}||Batangas||Lungsod |- |1198||[[:wikidata:Q59830|Q59830]]||{{wikidata|label|linked|Q59830}}||{{wikidata|title|linked|Q59830}}||Batangas||Bayan |- |1199||[[:wikidata:Q59835|Q59835]]||{{wikidata|label|linked|Q59835}}||{{wikidata|title|linked|Q59835}}||Batangas||Bayan |- |1200||[[:wikidata:Q59844|Q59844]]||{{wikidata|label|linked|Q59844}}||{{wikidata|title|linked|Q59844}}||Batangas||Bayan |- |1201||[[:wikidata:Q56529|Q56529]]||{{wikidata|label|linked|Q56529}}||{{wikidata|title|linked|Q56529}}||Zambales||Bayan |- |1202||[[:wikidata:Q56533|Q56533]]||{{wikidata|label|linked|Q56533}}||{{wikidata|title|linked|Q56533}}||Zambales||Bayan |- |1203||[[:wikidata:Q56538|Q56538]]||{{wikidata|label|linked|Q56538}}||{{wikidata|title|linked|Q56538}}||Zambales||Bayan |- |1204||[[:wikidata:Q56561|Q56561]]||{{wikidata|label|linked|Q56561}}||{{wikidata|title|linked|Q56561}}||Zambales||Bayan |- |1205||[[:wikidata:Q56566|Q56566]]||{{wikidata|label|linked|Q56566}}||{{wikidata|title|linked|Q56566}}||Zambales||Bayan |- |1206||[[:wikidata:Q56572|Q56572]]||{{wikidata|label|linked|Q56572}}||{{wikidata|title|linked|Q56572}}||Zambales||Bayan |- |1207||[[:wikidata:Q56759|Q56759]]||{{wikidata|label|linked|Q56759}}||{{wikidata|title|linked|Q56759}}||Zambales||Lungsod |- |1208||[[:wikidata:Q56575|Q56575]]||{{wikidata|label|linked|Q56575}}||{{wikidata|title|linked|Q56575}}||Zambales||Bayan |- |1209||[[:wikidata:Q56581|Q56581]]||{{wikidata|label|linked|Q56581}}||{{wikidata|title|linked|Q56581}}||Zambales||Bayan |- |1210||[[:wikidata:Q56584|Q56584]]||{{wikidata|label|linked|Q56584}}||{{wikidata|title|linked|Q56584}}||Zambales||Bayan |- |1211||[[:wikidata:Q56623|Q56623]]||{{wikidata|label|linked|Q56623}}||{{wikidata|title|linked|Q56623}}||Zambales||Bayan |- |1212||[[:wikidata:Q56647|Q56647]]||{{wikidata|label|linked|Q56647}}||{{wikidata|title|linked|Q56647}}||Zambales||Bayan |- |1213||[[:wikidata:Q56656|Q56656]]||{{wikidata|label|linked|Q56656}}||{{wikidata|title|linked|Q56656}}||Zambales||Bayan |- |1214||[[:wikidata:Q56663|Q56663]]||{{wikidata|label|linked|Q56663}}||{{wikidata|title|linked|Q56663}}||Zambales||Bayan |- |1215||[[:wikidata:Q56414|Q56414]]||{{wikidata|label|linked|Q56414}}||{{wikidata|title|linked|Q56414}}||Tarlac||Bayan |- |1216||[[:wikidata:Q56420|Q56420]]||{{wikidata|label|linked|Q56420}}||{{wikidata|title|linked|Q56420}}||Tarlac||Bayan |- |1217||[[:wikidata:Q56424|Q56424]]||{{wikidata|label|linked|Q56424}}||{{wikidata|title|linked|Q56424}}||Tarlac||Bayan |- |1218||[[:wikidata:Q56427|Q56427]]||{{wikidata|label|linked|Q56427}}||{{wikidata|title|linked|Q56427}}||Tarlac||Bayan |- |1219||[[:wikidata:Q30934|Q30934]]||{{wikidata|label|linked|Q30934}}||{{wikidata|title|linked|Q30934}}||Tarlac||Bayan |- |1220||[[:wikidata:Q56439|Q56439]]||{{wikidata|label|linked|Q56439}}||{{wikidata|title|linked|Q56439}}||Tarlac||Bayan |- |1221||[[:wikidata:Q28733|Q28733]]||{{wikidata|label|linked|Q28733}}||{{wikidata|title|linked|Q28733}}||Tarlac||Bayan |- |1222||[[:wikidata:Q56444|Q56444]]||{{wikidata|label|linked|Q56444}}||{{wikidata|title|linked|Q56444}}||Tarlac||Bayan |- |1223||[[:wikidata:Q56453|Q56453]]||{{wikidata|label|linked|Q56453}}||{{wikidata|title|linked|Q56453}}||Tarlac||Bayan |- |1224||[[:wikidata:Q56457|Q56457]]||{{wikidata|label|linked|Q56457}}||{{wikidata|title|linked|Q56457}}||Tarlac||Bayan |- |1225||[[:wikidata:Q56461|Q56461]]||{{wikidata|label|linked|Q56461}}||{{wikidata|title|linked|Q56461}}||Tarlac||Bayan |- |1226||[[:wikidata:Q56465|Q56465]]||{{wikidata|label|linked|Q56465}}||{{wikidata|title|linked|Q56465}}||Tarlac||Bayan |- |1227||[[:wikidata:Q56471|Q56471]]||{{wikidata|label|linked|Q56471}}||{{wikidata|title|linked|Q56471}}||Tarlac||Bayan |- |1228||[[:wikidata:Q56476|Q56476]]||{{wikidata|label|linked|Q56476}}||{{wikidata|title|linked|Q56476}}||Tarlac||Bayan |- |1229||[[:wikidata:Q56481|Q56481]]||{{wikidata|label|linked|Q56481}}||{{wikidata|title|linked|Q56481}}||Tarlac||Bayan |- |1230||[[:wikidata:Q56486|Q56486]]||{{wikidata|label|linked|Q56486}}||{{wikidata|title|linked|Q56486}}||Tarlac||Bayan |- |1231||[[:wikidata:Q5285|Q5285]]||{{wikidata|label|linked|Q5285}}||{{wikidata|title|linked|Q5285}}||Tarlac||Lungsod |- |1232||[[:wikidata:Q56493|Q56493]]||{{wikidata|label|linked|Q56493}}||{{wikidata|title|linked|Q56493}}||Tarlac||Bayan |- |1233||[[:wikidata:Q55741|Q55741]]||{{wikidata|label|linked|Q55741}}||{{wikidata|title|linked|Q55741}}||Pampanga||Lungsod |- |1234||[[:wikidata:Q55693|Q55693]]||{{wikidata|label|linked|Q55693}}||{{wikidata|title|linked|Q55693}}||Pampanga||Bayan |- |1235||[[:wikidata:Q55694|Q55694]]||{{wikidata|label|linked|Q55694}}||{{wikidata|title|linked|Q55694}}||Pampanga||Bayan |- |1236||[[:wikidata:Q55696|Q55696]]||{{wikidata|label|linked|Q55696}}||{{wikidata|title|linked|Q55696}}||Pampanga||Bayan |- |1237||[[:wikidata:Q55699|Q55699]]||{{wikidata|label|linked|Q55699}}||{{wikidata|title|linked|Q55699}}||Pampanga||Bayan |- |1238||[[:wikidata:Q55700|Q55700]]||{{wikidata|label|linked|Q55700}}||{{wikidata|title|linked|Q55700}}||Pampanga||Bayan |- |1239||[[:wikidata:Q55702|Q55702]]||{{wikidata|label|linked|Q55702}}||{{wikidata|title|linked|Q55702}}||Pampanga||Bayan |- |1240||[[:wikidata:Q55705|Q55705]]||{{wikidata|label|linked|Q55705}}||{{wikidata|title|linked|Q55705}}||Pampanga||Bayan |- |1241||[[:wikidata:Q55737|Q55737]]||{{wikidata|label|linked|Q55737}}||{{wikidata|title|linked|Q55737}}||Pampanga||Lungsod |- |1242||[[:wikidata:Q55707|Q55707]]||{{wikidata|label|linked|Q55707}}||{{wikidata|title|linked|Q55707}}||Pampanga||Bayan |- |1243||[[:wikidata:Q55709|Q55709]]||{{wikidata|label|linked|Q55709}}||{{wikidata|title|linked|Q55709}}||Pampanga||Bayan |- |1244||[[:wikidata:Q55710|Q55710]]||{{wikidata|label|linked|Q55710}}||{{wikidata|title|linked|Q55710}}||Pampanga||Bayan |- |1245||[[:wikidata:Q55712|Q55712]]||{{wikidata|label|linked|Q55712}}||{{wikidata|title|linked|Q55712}}||Pampanga||Bayan |- |1246||[[:wikidata:Q55717|Q55717]]||{{wikidata|label|linked|Q55717}}||{{wikidata|title|linked|Q55717}}||Pampanga||Bayan |- |1247||[[:wikidata:Q55721|Q55721]]||{{wikidata|label|linked|Q55721}}||{{wikidata|title|linked|Q55721}}||Pampanga||Bayan |- |1248||[[:wikidata:Q55740|Q55740]]||{{wikidata|label|linked|Q55740}}||{{wikidata|title|linked|Q55740}}||Pampanga||Bayan |- |1249||[[:wikidata:Q55724|Q55724]]||{{wikidata|label|linked|Q55724}}||{{wikidata|title|linked|Q55724}}||Pampanga||Bayan |- |1250||[[:wikidata:Q55725|Q55725]]||{{wikidata|label|linked|Q55725}}||{{wikidata|title|linked|Q55725}}||Pampanga||Bayan |- |1251||[[:wikidata:Q55727|Q55727]]||{{wikidata|label|linked|Q55727}}||{{wikidata|title|linked|Q55727}}||Pampanga||Bayan |- |1252||[[:wikidata:Q55730|Q55730]]||{{wikidata|label|linked|Q55730}}||{{wikidata|title|linked|Q55730}}||Pampanga||Bayan |- |1253||[[:wikidata:Q55731|Q55731]]||{{wikidata|label|linked|Q55731}}||{{wikidata|title|linked|Q55731}}||Pampanga||Bayan |- |1254||[[:wikidata:Q55734|Q55734]]||{{wikidata|label|linked|Q55734}}||{{wikidata|title|linked|Q55734}}||Pampanga||Bayan |- |1255||[[:wikidata:Q55543|Q55543]]||{{wikidata|label|linked|Q55543}}||{{wikidata|title|linked|Q55543}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1256||[[:wikidata:Q55544|Q55544]]||{{wikidata|label|linked|Q55544}}||{{wikidata|title|linked|Q55544}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1257||[[:wikidata:Q55595|Q55595]]||{{wikidata|label|linked|Q55595}}||{{wikidata|title|linked|Q55595}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1258||[[:wikidata:Q55545|Q55545]]||{{wikidata|label|linked|Q55545}}||{{wikidata|title|linked|Q55545}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1259||[[:wikidata:Q55546|Q55546]]||{{wikidata|label|linked|Q55546}}||{{wikidata|title|linked|Q55546}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1260||[[:wikidata:Q55547|Q55547]]||{{wikidata|label|linked|Q55547}}||{{wikidata|title|linked|Q55547}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1261||[[:wikidata:Q55548|Q55548]]||{{wikidata|label|linked|Q55548}}||{{wikidata|title|linked|Q55548}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1262||[[:wikidata:Q55596|Q55596]]||{{wikidata|label|linked|Q55596}}||{{wikidata|title|linked|Q55596}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1263||[[:wikidata:Q55549|Q55549]]||{{wikidata|label|linked|Q55549}}||{{wikidata|title|linked|Q55549}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1264||[[:wikidata:Q55551|Q55551]]||{{wikidata|label|linked|Q55551}}||{{wikidata|title|linked|Q55551}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1265||[[:wikidata:Q55552|Q55552]]||{{wikidata|label|linked|Q55552}}||{{wikidata|title|linked|Q55552}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1266||[[:wikidata:Q30871|Q30871]]||{{wikidata|label|linked|Q30871}}||{{wikidata|title|linked|Q30871}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1267||[[:wikidata:Q55556|Q55556]]||{{wikidata|label|linked|Q55556}}||{{wikidata|title|linked|Q55556}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1268||[[:wikidata:Q55557|Q55557]]||{{wikidata|label|linked|Q55557}}||{{wikidata|title|linked|Q55557}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1269||[[:wikidata:Q55558|Q55558]]||{{wikidata|label|linked|Q55558}}||{{wikidata|title|linked|Q55558}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1270||[[:wikidata:Q55559|Q55559]]||{{wikidata|label|linked|Q55559}}||{{wikidata|title|linked|Q55559}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1271||[[:wikidata:Q55597|Q55597]]||{{wikidata|label|linked|Q55597}}||{{wikidata|title|linked|Q55597}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1272||[[:wikidata:Q55560|Q55560]]||{{wikidata|label|linked|Q55560}}||{{wikidata|title|linked|Q55560}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1273||[[:wikidata:Q55598|Q55598]]||{{wikidata|label|linked|Q55598}}||{{wikidata|title|linked|Q55598}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1274||[[:wikidata:Q55567|Q55567]]||{{wikidata|label|linked|Q55567}}||{{wikidata|title|linked|Q55567}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1275||[[:wikidata:Q55568|Q55568]]||{{wikidata|label|linked|Q55568}}||{{wikidata|title|linked|Q55568}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1276||[[:wikidata:Q55569|Q55569]]||{{wikidata|label|linked|Q55569}}||{{wikidata|title|linked|Q55569}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1277||[[:wikidata:Q55570|Q55570]]||{{wikidata|label|linked|Q55570}}||{{wikidata|title|linked|Q55570}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1278||[[:wikidata:Q30923|Q30923]]||{{wikidata|label|linked|Q30923}}||{{wikidata|title|linked|Q30923}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1279||[[:wikidata:Q55572|Q55572]]||{{wikidata|label|linked|Q55572}}||{{wikidata|title|linked|Q55572}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1280||[[:wikidata:Q55599|Q55599]]||{{wikidata|label|linked|Q55599}}||{{wikidata|title|linked|Q55599}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1281||[[:wikidata:Q55573|Q55573]]||{{wikidata|label|linked|Q55573}}||{{wikidata|title|linked|Q55573}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1282||[[:wikidata:Q55590|Q55590]]||{{wikidata|label|linked|Q55590}}||{{wikidata|title|linked|Q55590}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1283||[[:wikidata:Q55591|Q55591]]||{{wikidata|label|linked|Q55591}}||{{wikidata|title|linked|Q55591}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1284||[[:wikidata:Q55592|Q55592]]||{{wikidata|label|linked|Q55592}}||{{wikidata|title|linked|Q55592}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1285||[[:wikidata:Q55593|Q55593]]||{{wikidata|label|linked|Q55593}}||{{wikidata|title|linked|Q55593}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1286||[[:wikidata:Q28731|Q28731]]||{{wikidata|label|linked|Q28731}}||{{wikidata|title|linked|Q28731}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1287||[[:wikidata:Q54551|Q54551]]||{{wikidata|label|linked|Q54551}}||{{wikidata|title|linked|Q54551}}||Bulacan||Bayan |- |1288||[[:wikidata:Q54553|Q54553]]||{{wikidata|label|linked|Q54553}}||{{wikidata|title|linked|Q54553}}||Bulacan||Bayan |- |1289||[[:wikidata:Q54554|Q54554]]||{{wikidata|label|linked|Q54554}}||{{wikidata|title|linked|Q54554}}||Bulacan||Bayan |- |1290||[[:wikidata:Q54555|Q54555]]||{{wikidata|label|linked|Q54555}}||{{wikidata|title|linked|Q54555}}||Bulacan||Bayan |- |1291||[[:wikidata:Q54558|Q54558]]||{{wikidata|label|linked|Q54558}}||{{wikidata|title|linked|Q54558}}||Bulacan||Bayan |- |1292||[[:wikidata:Q54560|Q54560]]||{{wikidata|label|linked|Q54560}}||{{wikidata|title|linked|Q54560}}||Bulacan||Bayan |- |1293||[[:wikidata:Q54564|Q54564]]||{{wikidata|label|linked|Q54564}}||{{wikidata|title|linked|Q54564}}||Bulacan||Bayan |- |1294||[[:wikidata:Q54566|Q54566]]||{{wikidata|label|linked|Q54566}}||{{wikidata|title|linked|Q54566}}||Bulacan||Bayan |- |1295||[[:wikidata:Q54589|Q54589]]||{{wikidata|label|linked|Q54589}}||{{wikidata|title|linked|Q54589}}||Bulacan||Bayan |- |1296||[[:wikidata:Q54592|Q54592]]||{{wikidata|label|linked|Q54592}}||{{wikidata|title|linked|Q54592}}||Bulacan||Bayan |- |1297||[[:wikidata:Q2180|Q2180]]||{{wikidata|label|linked|Q2180}}||{{wikidata|title|linked|Q2180}}||Bulacan||Lungsod |- |1298||[[:wikidata:Q54595|Q54595]]||{{wikidata|label|linked|Q54595}}||{{wikidata|title|linked|Q54595}}||Bulacan||Bayan |- |1299||[[:wikidata:Q2187|Q2187]]||{{wikidata|label|linked|Q2187}}||{{wikidata|title|linked|Q2187}}||Bulacan||Lungsod |- |1300||[[:wikidata:Q54598|Q54598]]||{{wikidata|label|linked|Q54598}}||{{wikidata|title|linked|Q54598}}||Bulacan||Bayan |- |1301||[[:wikidata:Q54599|Q54599]]||{{wikidata|label|linked|Q54599}}||{{wikidata|title|linked|Q54599}}||Bulacan||Bayan |- |1302||[[:wikidata:Q54600|Q54600]]||{{wikidata|label|linked|Q54600}}||{{wikidata|title|linked|Q54600}}||Bulacan||Bayan |- |1303||[[:wikidata:Q54605|Q54605]]||{{wikidata|label|linked|Q54605}}||{{wikidata|title|linked|Q54605}}||Bulacan||Bayan |- |1304||[[:wikidata:Q54760|Q54760]]||{{wikidata|label|linked|Q54760}}||{{wikidata|title|linked|Q54760}}||Bulacan||Bayan |- |1305||[[:wikidata:Q54761|Q54761]]||{{wikidata|label|linked|Q54761}}||{{wikidata|title|linked|Q54761}}||Bulacan||Bayan |- |1306||[[:wikidata:Q54762|Q54762]]||{{wikidata|label|linked|Q54762}}||{{wikidata|title|linked|Q54762}}||Bulacan||Bayan |- |1307||[[:wikidata:Q2193|Q2193]]||{{wikidata|label|linked|Q2193}}||{{wikidata|title|linked|Q2193}}||Bulacan||Lungsod |- |1308||[[:wikidata:Q54763|Q54763]]||{{wikidata|label|linked|Q54763}}||{{wikidata|title|linked|Q54763}}||Bulacan||Bayan |- |1309||[[:wikidata:Q54765|Q54765]]||{{wikidata|label|linked|Q54765}}||{{wikidata|title|linked|Q54765}}||Bulacan||Bayan |- |1310||[[:wikidata:Q54768|Q54768]]||{{wikidata|label|linked|Q54768}}||{{wikidata|title|linked|Q54768}}||Bulacan||Bayan |- |1311||[[:wikidata:Q54455|Q54455]]||{{wikidata|label|linked|Q54455}}||{{wikidata|title|linked|Q54455}}||Bataan||Bayan |- |1312||[[:wikidata:Q54456|Q54456]]||{{wikidata|label|linked|Q54456}}||{{wikidata|title|linked|Q54456}}||Bataan||Bayan |- |1313||[[:wikidata:Q1719|Q1719]]||{{wikidata|label|linked|Q1719}}||{{wikidata|title|linked|Q1719}}||Bataan||Lungsod |- |1314||[[:wikidata:Q54457|Q54457]]||{{wikidata|label|linked|Q54457}}||{{wikidata|title|linked|Q54457}}||Bataan||Bayan |- |1315||[[:wikidata:Q54458|Q54458]]||{{wikidata|label|linked|Q54458}}||{{wikidata|title|linked|Q54458}}||Bataan||Bayan |- |1316||[[:wikidata:Q54459|Q54459]]||{{wikidata|label|linked|Q54459}}||{{wikidata|title|linked|Q54459}}||Bataan||Bayan |- |1317||[[:wikidata:Q54460|Q54460]]||{{wikidata|label|linked|Q54460}}||{{wikidata|title|linked|Q54460}}||Bataan||Bayan |- |1318||[[:wikidata:Q54461|Q54461]]||{{wikidata|label|linked|Q54461}}||{{wikidata|title|linked|Q54461}}||Bataan||Bayan |- |1319||[[:wikidata:Q54462|Q54462]]||{{wikidata|label|linked|Q54462}}||{{wikidata|title|linked|Q54462}}||Bataan||Bayan |- |1320||[[:wikidata:Q54463|Q54463]]||{{wikidata|label|linked|Q54463}}||{{wikidata|title|linked|Q54463}}||Bataan||Bayan |- |1321||[[:wikidata:Q54464|Q54464]]||{{wikidata|label|linked|Q54464}}||{{wikidata|title|linked|Q54464}}||Bataan||Bayan |- |1322||[[:wikidata:Q54465|Q54465]]||{{wikidata|label|linked|Q54465}}||{{wikidata|title|linked|Q54465}}||Bataan||Bayan |- |1323||[[:wikidata:Q53081|Q53081]]||{{wikidata|label|linked|Q53081}}||{{wikidata|title|linked|Q53081}}||Aurora||Bayan |- |1324||[[:wikidata:Q53083|Q53083]]||{{wikidata|label|linked|Q53083}}||{{wikidata|title|linked|Q53083}}||Aurora||Bayan |- |1325||[[:wikidata:Q53084|Q53084]]||{{wikidata|label|linked|Q53084}}||{{wikidata|title|linked|Q53084}}||Aurora||Bayan |- |1326||[[:wikidata:Q53086|Q53086]]||{{wikidata|label|linked|Q53086}}||{{wikidata|title|linked|Q53086}}||Aurora||Bayan |- |1327||[[:wikidata:Q53087|Q53087]]||{{wikidata|label|linked|Q53087}}||{{wikidata|title|linked|Q53087}}||Aurora||Bayan |- |1328||[[:wikidata:Q53089|Q53089]]||{{wikidata|label|linked|Q53089}}||{{wikidata|title|linked|Q53089}}||Aurora||Bayan |- |1329||[[:wikidata:Q53090|Q53090]]||{{wikidata|label|linked|Q53090}}||{{wikidata|title|linked|Q53090}}||Aurora||Bayan |- |1330||[[:wikidata:Q53092|Q53092]]||{{wikidata|label|linked|Q53092}}||{{wikidata|title|linked|Q53092}}||Aurora||Bayan |- |1331||[[:wikidata:Q35975|Q35975]]||{{wikidata|label|linked|Q35975}}||{{wikidata|title|linked|Q35975}}||Mountain Province||Bayan |- |1332||[[:wikidata:Q35994|Q35994]]||{{wikidata|label|linked|Q35994}}||{{wikidata|title|linked|Q35994}}||Mountain Province||Bayan |- |1333||[[:wikidata:Q36012|Q36012]]||{{wikidata|label|linked|Q36012}}||{{wikidata|title|linked|Q36012}}||Mountain Province||Bayan |- |1334||[[:wikidata:Q36025|Q36025]]||{{wikidata|label|linked|Q36025}}||{{wikidata|title|linked|Q36025}}||Mountain Province||Bayan |- |1335||[[:wikidata:Q36040|Q36040]]||{{wikidata|label|linked|Q36040}}||{{wikidata|title|linked|Q36040}}||Mountain Province||Bayan |- |1336||[[:wikidata:Q36049|Q36049]]||{{wikidata|label|linked|Q36049}}||{{wikidata|title|linked|Q36049}}||Mountain Province||Bayan |- |1337||[[:wikidata:Q36061|Q36061]]||{{wikidata|label|linked|Q36061}}||{{wikidata|title|linked|Q36061}}||Mountain Province||Bayan |- |1338||[[:wikidata:Q36076|Q36076]]||{{wikidata|label|linked|Q36076}}||{{wikidata|title|linked|Q36076}}||Mountain Province||Bayan |- |1339||[[:wikidata:Q36090|Q36090]]||{{wikidata|label|linked|Q36090}}||{{wikidata|title|linked|Q36090}}||Mountain Province||Bayan |- |1340||[[:wikidata:Q36099|Q36099]]||{{wikidata|label|linked|Q36099}}||{{wikidata|title|linked|Q36099}}||Mountain Province||Bayan |- |1341||[[:wikidata:Q35848|Q35848]]||{{wikidata|label|linked|Q35848}}||{{wikidata|title|linked|Q35848}}||Kalinga||Bayan |- |1342||[[:wikidata:Q35858|Q35858]]||{{wikidata|label|linked|Q35858}}||{{wikidata|title|linked|Q35858}}||Kalinga||Bayan |- |1343||[[:wikidata:Q35866|Q35866]]||{{wikidata|label|linked|Q35866}}||{{wikidata|title|linked|Q35866}}||Kalinga||Bayan |- |1344||[[:wikidata:Q35873|Q35873]]||{{wikidata|label|linked|Q35873}}||{{wikidata|title|linked|Q35873}}||Kalinga||Bayan |- |1345||[[:wikidata:Q35884|Q35884]]||{{wikidata|label|linked|Q35884}}||{{wikidata|title|linked|Q35884}}||Kalinga||Bayan |- |1346||[[:wikidata:Q35925|Q35925]]||{{wikidata|label|linked|Q35925}}||{{wikidata|title|linked|Q35925}}||Kalinga||Lungsod |- |1347||[[:wikidata:Q35897|Q35897]]||{{wikidata|label|linked|Q35897}}||{{wikidata|title|linked|Q35897}}||Kalinga||Bayan |- |1348||[[:wikidata:Q35909|Q35909]]||{{wikidata|label|linked|Q35909}}||{{wikidata|title|linked|Q35909}}||Kalinga||Bayan |- |1349||[[:wikidata:Q30365|Q30365]]||{{wikidata|label|linked|Q30365}}||{{wikidata|title|linked|Q30365}}||Ifugao||Bayan |- |1350||[[:wikidata:Q30391|Q30391]]||{{wikidata|label|linked|Q30391}}||{{wikidata|title|linked|Q30391}}||Ifugao||Bayan |- |1351||[[:wikidata:Q30394|Q30394]]||{{wikidata|label|linked|Q30394}}||{{wikidata|title|linked|Q30394}}||Ifugao||Bayan |- |1352||[[:wikidata:Q806138|Q806138]]||{{wikidata|label|linked|Q806138}}||{{wikidata|title|linked|Q806138}}||Ifugao||Bayan |- |1353||[[:wikidata:Q30410|Q30410]]||{{wikidata|label|linked|Q30410}}||{{wikidata|title|linked|Q30410}}||Ifugao||Bayan |- |1354||[[:wikidata:Q30413|Q30413]]||{{wikidata|label|linked|Q30413}}||{{wikidata|title|linked|Q30413}}||Ifugao||Bayan |- |1355||[[:wikidata:Q30416|Q30416]]||{{wikidata|label|linked|Q30416}}||{{wikidata|title|linked|Q30416}}||Ifugao||Bayan |- |1356||[[:wikidata:Q30419|Q30419]]||{{wikidata|label|linked|Q30419}}||{{wikidata|title|linked|Q30419}}||Ifugao||Bayan |- |1357||[[:wikidata:Q30421|Q30421]]||{{wikidata|label|linked|Q30421}}||{{wikidata|title|linked|Q30421}}||Ifugao||Bayan |- |1358||[[:wikidata:Q30425|Q30425]]||{{wikidata|label|linked|Q30425}}||{{wikidata|title|linked|Q30425}}||Ifugao||Bayan |- |1359||[[:wikidata:Q30428|Q30428]]||{{wikidata|label|linked|Q30428}}||{{wikidata|title|linked|Q30428}}||Ifugao||Bayan |- |1360||[[:wikidata:Q30104|Q30104]]||{{wikidata|label|linked|Q30104}}||{{wikidata|title|linked|Q30104}}||Benguet||Bayan |- |1361||[[:wikidata:Q1822|Q1822]]||{{wikidata|label|linked|Q1822}}||{{wikidata|title|linked|Q1822}}||Benguet||Lungsod |- |1362||[[:wikidata:Q30325|Q30325]]||{{wikidata|label|linked|Q30325}}||{{wikidata|title|linked|Q30325}}||Benguet||Bayan |- |1363||[[:wikidata:Q30328|Q30328]]||{{wikidata|label|linked|Q30328}}||{{wikidata|title|linked|Q30328}}||Benguet||Bayan |- |1364||[[:wikidata:Q30332|Q30332]]||{{wikidata|label|linked|Q30332}}||{{wikidata|title|linked|Q30332}}||Benguet||Bayan |- |1365||[[:wikidata:Q30335|Q30335]]||{{wikidata|label|linked|Q30335}}||{{wikidata|title|linked|Q30335}}||Benguet||Bayan |- |1366||[[:wikidata:Q30338|Q30338]]||{{wikidata|label|linked|Q30338}}||{{wikidata|title|linked|Q30338}}||Benguet||Bayan |- |1367||[[:wikidata:Q30345|Q30345]]||{{wikidata|label|linked|Q30345}}||{{wikidata|title|linked|Q30345}}||Benguet||Bayan |- |1368||[[:wikidata:Q30349|Q30349]]||{{wikidata|label|linked|Q30349}}||{{wikidata|title|linked|Q30349}}||Benguet||Bayan |- |1369||[[:wikidata:Q30351|Q30351]]||{{wikidata|label|linked|Q30351}}||{{wikidata|title|linked|Q30351}}||Benguet||Bayan |- |1370||[[:wikidata:Q30356|Q30356]]||{{wikidata|label|linked|Q30356}}||{{wikidata|title|linked|Q30356}}||Benguet||Bayan |- |1371||[[:wikidata:Q30358|Q30358]]||{{wikidata|label|linked|Q30358}}||{{wikidata|title|linked|Q30358}}||Benguet||Bayan |- |1372||[[:wikidata:Q30361|Q30361]]||{{wikidata|label|linked|Q30361}}||{{wikidata|title|linked|Q30361}}||Benguet||Bayan |- |1373||[[:wikidata:Q30363|Q30363]]||{{wikidata|label|linked|Q30363}}||{{wikidata|title|linked|Q30363}}||Benguet||Bayan |- |1374||[[:wikidata:Q29018|Q29018]]||{{wikidata|label|linked|Q29018}}||{{wikidata|title|linked|Q29018}}||Apayao||Bayan |- |1375||[[:wikidata:Q30033|Q30033]]||{{wikidata|label|linked|Q30033}}||{{wikidata|title|linked|Q30033}}||Apayao||Bayan |- |1376||[[:wikidata:Q30042|Q30042]]||{{wikidata|label|linked|Q30042}}||{{wikidata|title|linked|Q30042}}||Apayao||Bayan |- |1377||[[:wikidata:Q30053|Q30053]]||{{wikidata|label|linked|Q30053}}||{{wikidata|title|linked|Q30053}}||Apayao||Bayan |- |1378||[[:wikidata:Q801777|Q801777]]||{{wikidata|label|linked|Q801777}}||{{wikidata|title|linked|Q801777}}||Apayao||Bayan |- |1379||[[:wikidata:Q30062|Q30062]]||{{wikidata|label|linked|Q30062}}||{{wikidata|title|linked|Q30062}}||Apayao||Bayan |- |1380||[[:wikidata:Q30073|Q30073]]||{{wikidata|label|linked|Q30073}}||{{wikidata|title|linked|Q30073}}||Apayao||Bayan |- |1381||[[:wikidata:Q27995|Q27995]]||{{wikidata|label|linked|Q27995}}||{{wikidata|title|linked|Q27995}}||Abra||Bayan |- |1382||[[:wikidata:Q28002|Q28002]]||{{wikidata|label|linked|Q28002}}||{{wikidata|title|linked|Q28002}}||Abra||Bayan |- |1383||[[:wikidata:Q28014|Q28014]]||{{wikidata|label|linked|Q28014}}||{{wikidata|title|linked|Q28014}}||Abra||Bayan |- |1384||[[:wikidata:Q28030|Q28030]]||{{wikidata|label|linked|Q28030}}||{{wikidata|title|linked|Q28030}}||Abra||Bayan |- |1385||[[:wikidata:Q28044|Q28044]]||{{wikidata|label|linked|Q28044}}||{{wikidata|title|linked|Q28044}}||Abra||Bayan |- |1386||[[:wikidata:Q28068|Q28068]]||{{wikidata|label|linked|Q28068}}||{{wikidata|title|linked|Q28068}}||Abra||Bayan |- |1387||[[:wikidata:Q28096|Q28096]]||{{wikidata|label|linked|Q28096}}||{{wikidata|title|linked|Q28096}}||Abra||Bayan |- |1388||[[:wikidata:Q28124|Q28124]]||{{wikidata|label|linked|Q28124}}||{{wikidata|title|linked|Q28124}}||Abra||Bayan |- |1389||[[:wikidata:Q29007|Q29007]]||{{wikidata|label|linked|Q29007}}||{{wikidata|title|linked|Q29007}}||Abra||Bayan |- |1390||[[:wikidata:Q29020|Q29020]]||{{wikidata|label|linked|Q29020}}||{{wikidata|title|linked|Q29020}}||Abra||Bayan |- |1391||[[:wikidata:Q29029|Q29029]]||{{wikidata|label|linked|Q29029}}||{{wikidata|title|linked|Q29029}}||Abra||Bayan |- |1392||[[:wikidata:Q29038|Q29038]]||{{wikidata|label|linked|Q29038}}||{{wikidata|title|linked|Q29038}}||Abra||Bayan |- |1393||[[:wikidata:Q29045|Q29045]]||{{wikidata|label|linked|Q29045}}||{{wikidata|title|linked|Q29045}}||Abra||Bayan |- |1394||[[:wikidata:Q29048|Q29048]]||{{wikidata|label|linked|Q29048}}||{{wikidata|title|linked|Q29048}}||Abra||Bayan |- |1395||[[:wikidata:Q29069|Q29069]]||{{wikidata|label|linked|Q29069}}||{{wikidata|title|linked|Q29069}}||Abra||Bayan |- |1396||[[:wikidata:Q29082|Q29082]]||{{wikidata|label|linked|Q29082}}||{{wikidata|title|linked|Q29082}}||Abra||Bayan |- |1397||[[:wikidata:Q29094|Q29094]]||{{wikidata|label|linked|Q29094}}||{{wikidata|title|linked|Q29094}}||Abra||Bayan |- |1398||[[:wikidata:Q29102|Q29102]]||{{wikidata|label|linked|Q29102}}||{{wikidata|title|linked|Q29102}}||Abra||Bayan |- |1399||[[:wikidata:Q29109|Q29109]]||{{wikidata|label|linked|Q29109}}||{{wikidata|title|linked|Q29109}}||Abra||Bayan |- |1400||[[:wikidata:Q29116|Q29116]]||{{wikidata|label|linked|Q29116}}||{{wikidata|title|linked|Q29116}}||Abra||Bayan |- |1401||[[:wikidata:Q801530|Q801530]]||{{wikidata|label|linked|Q801530}}||{{wikidata|title|linked|Q801530}}||Abra||Bayan |- |1402||[[:wikidata:Q29123|Q29123]]||{{wikidata|label|linked|Q29123}}||{{wikidata|title|linked|Q29123}}||Abra||Bayan |- |1403||[[:wikidata:Q29133|Q29133]]||{{wikidata|label|linked|Q29133}}||{{wikidata|title|linked|Q29133}}||Abra||Bayan |- |1404||[[:wikidata:Q29139|Q29139]]||{{wikidata|label|linked|Q29139}}||{{wikidata|title|linked|Q29139}}||Abra||Bayan |- |1405||[[:wikidata:Q29146|Q29146]]||{{wikidata|label|linked|Q29146}}||{{wikidata|title|linked|Q29146}}||Abra||Bayan |- |1406||[[:wikidata:Q29153|Q29153]]||{{wikidata|label|linked|Q29153}}||{{wikidata|title|linked|Q29153}}||Abra||Bayan |- |1407||[[:wikidata:Q29191|Q29191]]||{{wikidata|label|linked|Q29191}}||{{wikidata|title|linked|Q29191}}||Abra||Bayan |- |1408||[[:wikidata:Q53069|Q53069]]||{{wikidata|label|linked|Q53069}}||{{wikidata|title|linked|Q53069}}||Quirino||Bayan |- |1409||[[:wikidata:Q53070|Q53070]]||{{wikidata|label|linked|Q53070}}||{{wikidata|title|linked|Q53070}}||Quirino||Bayan |- |1410||[[:wikidata:Q53071|Q53071]]||{{wikidata|label|linked|Q53071}}||{{wikidata|title|linked|Q53071}}||Quirino||Bayan |- |1411||[[:wikidata:Q53072|Q53072]]||{{wikidata|label|linked|Q53072}}||{{wikidata|title|linked|Q53072}}||Quirino||Bayan |- |1412||[[:wikidata:Q53073|Q53073]]||{{wikidata|label|linked|Q53073}}||{{wikidata|title|linked|Q53073}}||Quirino||Bayan |- |1413||[[:wikidata:Q53074|Q53074]]||{{wikidata|label|linked|Q53074}}||{{wikidata|title|linked|Q53074}}||Quirino||Bayan |- |1414||[[:wikidata:Q51474|Q51474]]||{{wikidata|label|linked|Q51474}}||{{wikidata|title|linked|Q51474}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1415||[[:wikidata:Q51475|Q51475]]||{{wikidata|label|linked|Q51475}}||{{wikidata|title|linked|Q51475}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1416||[[:wikidata:Q51477|Q51477]]||{{wikidata|label|linked|Q51477}}||{{wikidata|title|linked|Q51477}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1417||[[:wikidata:Q51478|Q51478]]||{{wikidata|label|linked|Q51478}}||{{wikidata|title|linked|Q51478}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1418||[[:wikidata:Q51479|Q51479]]||{{wikidata|label|linked|Q51479}}||{{wikidata|title|linked|Q51479}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1419||[[:wikidata:Q51480|Q51480]]||{{wikidata|label|linked|Q51480}}||{{wikidata|title|linked|Q51480}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1420||[[:wikidata:Q51481|Q51481]]||{{wikidata|label|linked|Q51481}}||{{wikidata|title|linked|Q51481}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1421||[[:wikidata:Q51483|Q51483]]||{{wikidata|label|linked|Q51483}}||{{wikidata|title|linked|Q51483}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1422||[[:wikidata:Q51484|Q51484]]||{{wikidata|label|linked|Q51484}}||{{wikidata|title|linked|Q51484}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1423||[[:wikidata:Q51485|Q51485]]||{{wikidata|label|linked|Q51485}}||{{wikidata|title|linked|Q51485}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1424||[[:wikidata:Q51486|Q51486]]||{{wikidata|label|linked|Q51486}}||{{wikidata|title|linked|Q51486}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1425||[[:wikidata:Q51487|Q51487]]||{{wikidata|label|linked|Q51487}}||{{wikidata|title|linked|Q51487}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1426||[[:wikidata:Q51493|Q51493]]||{{wikidata|label|linked|Q51493}}||{{wikidata|title|linked|Q51493}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1427||[[:wikidata:Q51494|Q51494]]||{{wikidata|label|linked|Q51494}}||{{wikidata|title|linked|Q51494}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1428||[[:wikidata:Q51496|Q51496]]||{{wikidata|label|linked|Q51496}}||{{wikidata|title|linked|Q51496}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1429||[[:wikidata:Q49354|Q49354]]||{{wikidata|label|linked|Q49354}}||{{wikidata|title|linked|Q49354}}||Isabela||Bayan |- |1430||[[:wikidata:Q49357|Q49357]]||{{wikidata|label|linked|Q49357}}||{{wikidata|title|linked|Q49357}}||Isabela||Bayan |- |1431||[[:wikidata:Q49358|Q49358]]||{{wikidata|label|linked|Q49358}}||{{wikidata|title|linked|Q49358}}||Isabela||Bayan |- |1432||[[:wikidata:Q49359|Q49359]]||{{wikidata|label|linked|Q49359}}||{{wikidata|title|linked|Q49359}}||Isabela||Bayan |- |1433||[[:wikidata:Q49360|Q49360]]||{{wikidata|label|linked|Q49360}}||{{wikidata|title|linked|Q49360}}||Isabela||Bayan |- |1434||[[:wikidata:Q49361|Q49361]]||{{wikidata|label|linked|Q49361}}||{{wikidata|title|linked|Q49361}}||Isabela||Bayan |- |1435||[[:wikidata:Q49362|Q49362]]||{{wikidata|label|linked|Q49362}}||{{wikidata|title|linked|Q49362}}||Isabela||Bayan |- |1436||[[:wikidata:Q50178|Q50178]]||{{wikidata|label|linked|Q50178}}||{{wikidata|title|linked|Q50178}}||Isabela||Lungsod |- |1437||[[:wikidata:Q49363|Q49363]]||{{wikidata|label|linked|Q49363}}||{{wikidata|title|linked|Q49363}}||Isabela||Bayan |- |1438||[[:wikidata:Q49365|Q49365]]||{{wikidata|label|linked|Q49365}}||{{wikidata|title|linked|Q49365}}||Isabela||Bayan |- |1439||[[:wikidata:Q49366|Q49366]]||{{wikidata|label|linked|Q49366}}||{{wikidata|title|linked|Q49366}}||Isabela||Bayan |- |1440||[[:wikidata:Q49368|Q49368]]||{{wikidata|label|linked|Q49368}}||{{wikidata|title|linked|Q49368}}||Isabela||Bayan |- |1441||[[:wikidata:Q49369|Q49369]]||{{wikidata|label|linked|Q49369}}||{{wikidata|title|linked|Q49369}}||Isabela||Bayan |- |1442||[[:wikidata:Q49370|Q49370]]||{{wikidata|label|linked|Q49370}}||{{wikidata|title|linked|Q49370}}||Isabela||Bayan |- |1443||[[:wikidata:Q50179|Q50179]]||{{wikidata|label|linked|Q50179}}||{{wikidata|title|linked|Q50179}}||Isabela||Lungsod |- |1444||[[:wikidata:Q49372|Q49372]]||{{wikidata|label|linked|Q49372}}||{{wikidata|title|linked|Q49372}}||Isabela||Bayan |- |1445||[[:wikidata:Q49375|Q49375]]||{{wikidata|label|linked|Q49375}}||{{wikidata|title|linked|Q49375}}||Isabela||Bayan |- |1446||[[:wikidata:Q49434|Q49434]]||{{wikidata|label|linked|Q49434}}||{{wikidata|title|linked|Q49434}}||Isabela||Bayan |- |1447||[[:wikidata:Q49435|Q49435]]||{{wikidata|label|linked|Q49435}}||{{wikidata|title|linked|Q49435}}||Isabela||Bayan |- |1448||[[:wikidata:Q50066|Q50066]]||{{wikidata|label|linked|Q50066}}||{{wikidata|title|linked|Q50066}}||Isabela||Bayan |- |1449||[[:wikidata:Q50102|Q50102]]||{{wikidata|label|linked|Q50102}}||{{wikidata|title|linked|Q50102}}||Isabela||Bayan |- |1450||[[:wikidata:Q50145|Q50145]]||{{wikidata|label|linked|Q50145}}||{{wikidata|title|linked|Q50145}}||Isabela||Bayan |- |1451||[[:wikidata:Q50149|Q50149]]||{{wikidata|label|linked|Q50149}}||{{wikidata|title|linked|Q50149}}||Isabela||Bayan |- |1452||[[:wikidata:Q50152|Q50152]]||{{wikidata|label|linked|Q50152}}||{{wikidata|title|linked|Q50152}}||Isabela||Bayan |- |1453||[[:wikidata:Q50153|Q50153]]||{{wikidata|label|linked|Q50153}}||{{wikidata|title|linked|Q50153}}||Isabela||Bayan |- |1454||[[:wikidata:Q50154|Q50154]]||{{wikidata|label|linked|Q50154}}||{{wikidata|title|linked|Q50154}}||Isabela||Bayan |- |1455||[[:wikidata:Q50158|Q50158]]||{{wikidata|label|linked|Q50158}}||{{wikidata|title|linked|Q50158}}||Isabela||Bayan |- |1456||[[:wikidata:Q50160|Q50160]]||{{wikidata|label|linked|Q50160}}||{{wikidata|title|linked|Q50160}}||Isabela||Bayan |- |1457||[[:wikidata:Q50163|Q50163]]||{{wikidata|label|linked|Q50163}}||{{wikidata|title|linked|Q50163}}||Isabela||Bayan |- |1458||[[:wikidata:Q50164|Q50164]]||{{wikidata|label|linked|Q50164}}||{{wikidata|title|linked|Q50164}}||Isabela||Bayan |- |1459||[[:wikidata:Q50167|Q50167]]||{{wikidata|label|linked|Q50167}}||{{wikidata|title|linked|Q50167}}||Isabela||Bayan |- |1460||[[:wikidata:Q50171|Q50171]]||{{wikidata|label|linked|Q50171}}||{{wikidata|title|linked|Q50171}}||Isabela||Bayan |- |1461||[[:wikidata:Q50174|Q50174]]||{{wikidata|label|linked|Q50174}}||{{wikidata|title|linked|Q50174}}||Isabela||Bayan |- |1462||[[:wikidata:Q50175|Q50175]]||{{wikidata|label|linked|Q50175}}||{{wikidata|title|linked|Q50175}}||Isabela||Bayan |- |1463||[[:wikidata:Q50180|Q50180]]||{{wikidata|label|linked|Q50180}}||{{wikidata|title|linked|Q50180}}||Isabela||Lungsod |- |1464||[[:wikidata:Q50176|Q50176]]||{{wikidata|label|linked|Q50176}}||{{wikidata|title|linked|Q50176}}||Isabela||Bayan |- |1465||[[:wikidata:Q50177|Q50177]]||{{wikidata|label|linked|Q50177}}||{{wikidata|title|linked|Q50177}}||Isabela||Bayan |- |1466||[[:wikidata:Q43500|Q43500]]||{{wikidata|label|linked|Q43500}}||{{wikidata|title|linked|Q43500}}||Cagayan||Bayan |- |1467||[[:wikidata:Q43503|Q43503]]||{{wikidata|label|linked|Q43503}}||{{wikidata|title|linked|Q43503}}||Cagayan||Bayan |- |1468||[[:wikidata:Q43508|Q43508]]||{{wikidata|label|linked|Q43508}}||{{wikidata|title|linked|Q43508}}||Cagayan||Bayan |- |1469||[[:wikidata:Q43515|Q43515]]||{{wikidata|label|linked|Q43515}}||{{wikidata|title|linked|Q43515}}||Cagayan||Bayan |- |1470||[[:wikidata:Q43517|Q43517]]||{{wikidata|label|linked|Q43517}}||{{wikidata|title|linked|Q43517}}||Cagayan||Bayan |- |1471||[[:wikidata:Q43520|Q43520]]||{{wikidata|label|linked|Q43520}}||{{wikidata|title|linked|Q43520}}||Cagayan||Bayan |- |1472||[[:wikidata:Q49058|Q49058]]||{{wikidata|label|linked|Q49058}}||{{wikidata|title|linked|Q49058}}||Cagayan||Bayan |- |1473||[[:wikidata:Q49059|Q49059]]||{{wikidata|label|linked|Q49059}}||{{wikidata|title|linked|Q49059}}||Cagayan||Bayan |- |1474||[[:wikidata:Q49062|Q49062]]||{{wikidata|label|linked|Q49062}}||{{wikidata|title|linked|Q49062}}||Cagayan||Bayan |- |1475||[[:wikidata:Q49313|Q49313]]||{{wikidata|label|linked|Q49313}}||{{wikidata|title|linked|Q49313}}||Cagayan||Bayan |- |1476||[[:wikidata:Q49314|Q49314]]||{{wikidata|label|linked|Q49314}}||{{wikidata|title|linked|Q49314}}||Cagayan||Bayan |- |1477||[[:wikidata:Q49315|Q49315]]||{{wikidata|label|linked|Q49315}}||{{wikidata|title|linked|Q49315}}||Cagayan||Bayan |- |1478||[[:wikidata:Q49316|Q49316]]||{{wikidata|label|linked|Q49316}}||{{wikidata|title|linked|Q49316}}||Cagayan||Bayan |- |1479||[[:wikidata:Q49317|Q49317]]||{{wikidata|label|linked|Q49317}}||{{wikidata|title|linked|Q49317}}||Cagayan||Bayan |- |1480||[[:wikidata:Q49318|Q49318]]||{{wikidata|label|linked|Q49318}}||{{wikidata|title|linked|Q49318}}||Cagayan||Bayan |- |1481||[[:wikidata:Q49320|Q49320]]||{{wikidata|label|linked|Q49320}}||{{wikidata|title|linked|Q49320}}||Cagayan||Bayan |- |1482||[[:wikidata:Q49321|Q49321]]||{{wikidata|label|linked|Q49321}}||{{wikidata|title|linked|Q49321}}||Cagayan||Bayan |- |1483||[[:wikidata:Q49324|Q49324]]||{{wikidata|label|linked|Q49324}}||{{wikidata|title|linked|Q49324}}||Cagayan||Bayan |- |1484||[[:wikidata:Q49327|Q49327]]||{{wikidata|label|linked|Q49327}}||{{wikidata|title|linked|Q49327}}||Cagayan||Bayan |- |1485||[[:wikidata:Q49331|Q49331]]||{{wikidata|label|linked|Q49331}}||{{wikidata|title|linked|Q49331}}||Cagayan||Bayan |- |1486||[[:wikidata:Q49333|Q49333]]||{{wikidata|label|linked|Q49333}}||{{wikidata|title|linked|Q49333}}||Cagayan||Bayan |- |1487||[[:wikidata:Q49336|Q49336]]||{{wikidata|label|linked|Q49336}}||{{wikidata|title|linked|Q49336}}||Cagayan||Bayan |- |1488||[[:wikidata:Q49337|Q49337]]||{{wikidata|label|linked|Q49337}}||{{wikidata|title|linked|Q49337}}||Cagayan||Bayan |- |1489||[[:wikidata:Q49339|Q49339]]||{{wikidata|label|linked|Q49339}}||{{wikidata|title|linked|Q49339}}||Cagayan||Bayan |- |1490||[[:wikidata:Q49342|Q49342]]||{{wikidata|label|linked|Q49342}}||{{wikidata|title|linked|Q49342}}||Cagayan||Bayan |- |1491||[[:wikidata:Q49346|Q49346]]||{{wikidata|label|linked|Q49346}}||{{wikidata|title|linked|Q49346}}||Cagayan||Bayan |- |1492||[[:wikidata:Q49348|Q49348]]||{{wikidata|label|linked|Q49348}}||{{wikidata|title|linked|Q49348}}||Cagayan||Bayan |- |1493||[[:wikidata:Q49350|Q49350]]||{{wikidata|label|linked|Q49350}}||{{wikidata|title|linked|Q49350}}||Cagayan||Bayan |- |1494||[[:wikidata:Q2200|Q2200]]||{{wikidata|label|linked|Q2200}}||{{wikidata|title|linked|Q2200}}||Cagayan||Lungsod |- |1495||[[:wikidata:Q43180|Q43180]]||{{wikidata|label|linked|Q43180}}||{{wikidata|title|linked|Q43180}}||Batanes||Bayan |- |1496||[[:wikidata:Q43451|Q43451]]||{{wikidata|label|linked|Q43451}}||{{wikidata|title|linked|Q43451}}||Batanes||Bayan |- |1497||[[:wikidata:Q43454|Q43454]]||{{wikidata|label|linked|Q43454}}||{{wikidata|title|linked|Q43454}}||Batanes||Bayan |- |1498||[[:wikidata:Q43458|Q43458]]||{{wikidata|label|linked|Q43458}}||{{wikidata|title|linked|Q43458}}||Batanes||Bayan |- |1499||[[:wikidata:Q43460|Q43460]]||{{wikidata|label|linked|Q43460}}||{{wikidata|title|linked|Q43460}}||Batanes||Bayan |- |1500||[[:wikidata:Q43469|Q43469]]||{{wikidata|label|linked|Q43469}}||{{wikidata|title|linked|Q43469}}||Batanes||Bayan |- |1501||[[:wikidata:Q41668|Q41668]]||{{wikidata|label|linked|Q41668}}||{{wikidata|title|linked|Q41668}}||Pangasinan||Bayan |- |1502||[[:wikidata:Q41686|Q41686]]||{{wikidata|label|linked|Q41686}}||{{wikidata|title|linked|Q41686}}||Pangasinan||Bayan |- |1503||[[:wikidata:Q43162|Q43162]]||{{wikidata|label|linked|Q43162}}||{{wikidata|title|linked|Q43162}}||Pangasinan||Bayan |- |1504||[[:wikidata:Q41704|Q41704]]||{{wikidata|label|linked|Q41704}}||{{wikidata|title|linked|Q41704}}||Pangasinan||Bayan |- |1505||[[:wikidata:Q41713|Q41713]]||{{wikidata|label|linked|Q41713}}||{{wikidata|title|linked|Q41713}}||Pangasinan||Bayan |- |1506||[[:wikidata:Q41721|Q41721]]||{{wikidata|label|linked|Q41721}}||{{wikidata|title|linked|Q41721}}||Pangasinan||Bayan |- |1507||[[:wikidata:Q41725|Q41725]]||{{wikidata|label|linked|Q41725}}||{{wikidata|title|linked|Q41725}}||Pangasinan||Bayan |- |1508||[[:wikidata:Q41732|Q41732]]||{{wikidata|label|linked|Q41732}}||{{wikidata|title|linked|Q41732}}||Pangasinan||Bayan |- |1509||[[:wikidata:Q41737|Q41737]]||{{wikidata|label|linked|Q41737}}||{{wikidata|title|linked|Q41737}}||Pangasinan||Bayan |- |1510||[[:wikidata:Q41757|Q41757]]||{{wikidata|label|linked|Q41757}}||{{wikidata|title|linked|Q41757}}||Pangasinan||Bayan |- |1511||[[:wikidata:Q41762|Q41762]]||{{wikidata|label|linked|Q41762}}||{{wikidata|title|linked|Q41762}}||Pangasinan||Bayan |- |1512||[[:wikidata:Q41771|Q41771]]||{{wikidata|label|linked|Q41771}}||{{wikidata|title|linked|Q41771}}||Pangasinan||Bayan |- |1513||[[:wikidata:Q41779|Q41779]]||{{wikidata|label|linked|Q41779}}||{{wikidata|title|linked|Q41779}}||Pangasinan||Bayan |- |1514||[[:wikidata:Q41807|Q41807]]||{{wikidata|label|linked|Q41807}}||{{wikidata|title|linked|Q41807}}||Pangasinan||Bayan |- |1515||[[:wikidata:Q41826|Q41826]]||{{wikidata|label|linked|Q41826}}||{{wikidata|title|linked|Q41826}}||Pangasinan||Bayan |- |1516||[[:wikidata:Q41850|Q41850]]||{{wikidata|label|linked|Q41850}}||{{wikidata|title|linked|Q41850}}||Pangasinan||Bayan |- |1517||[[:wikidata:Q41855|Q41855]]||{{wikidata|label|linked|Q41855}}||{{wikidata|title|linked|Q41855}}||Pangasinan||Bayan |- |1518||[[:wikidata:Q875070|Q875070]]||{{wikidata|label|linked|Q875070}}||{{wikidata|title|linked|Q875070}}||Pangasinan||Lungsod |- |1519||[[:wikidata:Q41917|Q41917]]||{{wikidata|label|linked|Q41917}}||{{wikidata|title|linked|Q41917}}||Pangasinan||Bayan |- |1520||[[:wikidata:Q41922|Q41922]]||{{wikidata|label|linked|Q41922}}||{{wikidata|title|linked|Q41922}}||Pangasinan||Bayan |- |1521||[[:wikidata:Q41942|Q41942]]||{{wikidata|label|linked|Q41942}}||{{wikidata|title|linked|Q41942}}||Pangasinan||Bayan |- |1522||[[:wikidata:Q41965|Q41965]]||{{wikidata|label|linked|Q41965}}||{{wikidata|title|linked|Q41965}}||Pangasinan||Bayan |- |1523||[[:wikidata:Q41978|Q41978]]||{{wikidata|label|linked|Q41978}}||{{wikidata|title|linked|Q41978}}||Pangasinan||Bayan |- |1524||[[:wikidata:Q41982|Q41982]]||{{wikidata|label|linked|Q41982}}||{{wikidata|title|linked|Q41982}}||Pangasinan||Bayan |- |1525||[[:wikidata:Q41985|Q41985]]||{{wikidata|label|linked|Q41985}}||{{wikidata|title|linked|Q41985}}||Pangasinan||Bayan |- |1526||[[:wikidata:Q1020685|Q1020685]]||{{wikidata|label|linked|Q1020685}}||{{wikidata|title|linked|Q1020685}}||Pangasinan||Bayan |- |1527||[[:wikidata:Q41996|Q41996]]||{{wikidata|label|linked|Q41996}}||{{wikidata|title|linked|Q41996}}||Pangasinan||Bayan |- |1528||[[:wikidata:Q42001|Q42001]]||{{wikidata|label|linked|Q42001}}||{{wikidata|title|linked|Q42001}}||Pangasinan||Bayan |- |1529||[[:wikidata:Q42006|Q42006]]||{{wikidata|label|linked|Q42006}}||{{wikidata|title|linked|Q42006}}||Pangasinan||Bayan |- |1530||[[:wikidata:Q42011|Q42011]]||{{wikidata|label|linked|Q42011}}||{{wikidata|title|linked|Q42011}}||Pangasinan||Bayan |- |1531||[[:wikidata:Q42017|Q42017]]||{{wikidata|label|linked|Q42017}}||{{wikidata|title|linked|Q42017}}||Pangasinan||Bayan |- |1532||[[:wikidata:Q42024|Q42024]]||{{wikidata|label|linked|Q42024}}||{{wikidata|title|linked|Q42024}}||Pangasinan||Bayan |- |1533||[[:wikidata:Q43165|Q43165]]||{{wikidata|label|linked|Q43165}}||{{wikidata|title|linked|Q43165}}||Pangasinan||Lungsod |- |1534||[[:wikidata:Q42031|Q42031]]||{{wikidata|label|linked|Q42031}}||{{wikidata|title|linked|Q42031}}||Pangasinan||Bayan |- |1535||[[:wikidata:Q42036|Q42036]]||{{wikidata|label|linked|Q42036}}||{{wikidata|title|linked|Q42036}}||Pangasinan||Bayan |- |1536||[[:wikidata:Q42039|Q42039]]||{{wikidata|label|linked|Q42039}}||{{wikidata|title|linked|Q42039}}||Pangasinan||Bayan |- |1537||[[:wikidata:Q42043|Q42043]]||{{wikidata|label|linked|Q42043}}||{{wikidata|title|linked|Q42043}}||Pangasinan||Bayan |- |1538||[[:wikidata:Q42044|Q42044]]||{{wikidata|label|linked|Q42044}}||{{wikidata|title|linked|Q42044}}||Pangasinan||Bayan |- |1539||[[:wikidata:Q122401|Q122401]]||{{wikidata|label|linked|Q122401}}||{{wikidata|title|linked|Q122401}}||Pangasinan||Bayan |- |1540||[[:wikidata:Q42055|Q42055]]||{{wikidata|label|linked|Q42055}}||{{wikidata|title|linked|Q42055}}||Pangasinan||Bayan |- |1541||[[:wikidata:Q43140|Q43140]]||{{wikidata|label|linked|Q43140}}||{{wikidata|title|linked|Q43140}}||Pangasinan||Bayan |- |1542||[[:wikidata:Q43143|Q43143]]||{{wikidata|label|linked|Q43143}}||{{wikidata|title|linked|Q43143}}||Pangasinan||Bayan |- |1543||[[:wikidata:Q43145|Q43145]]||{{wikidata|label|linked|Q43145}}||{{wikidata|title|linked|Q43145}}||Pangasinan||Bayan |- |1544||[[:wikidata:Q43148|Q43148]]||{{wikidata|label|linked|Q43148}}||{{wikidata|title|linked|Q43148}}||Pangasinan||Bayan |- |1545||[[:wikidata:Q43152|Q43152]]||{{wikidata|label|linked|Q43152}}||{{wikidata|title|linked|Q43152}}||Pangasinan||Bayan |- |1546||[[:wikidata:Q43154|Q43154]]||{{wikidata|label|linked|Q43154}}||{{wikidata|title|linked|Q43154}}||Pangasinan||Bayan |- |1547||[[:wikidata:Q43168|Q43168]]||{{wikidata|label|linked|Q43168}}||{{wikidata|title|linked|Q43168}}||Pangasinan||Lungsod |- |1548||[[:wikidata:Q43157|Q43157]]||{{wikidata|label|linked|Q43157}}||{{wikidata|title|linked|Q43157}}||Pangasinan||Bayan |- |1549||[[:wikidata:Q40168|Q40168]]||{{wikidata|label|linked|Q40168}}||{{wikidata|title|linked|Q40168}}||La Union||Bayan |- |1550||[[:wikidata:Q40239|Q40239]]||{{wikidata|label|linked|Q40239}}||{{wikidata|title|linked|Q40239}}||La Union||Bayan |- |1551||[[:wikidata:Q40259|Q40259]]||{{wikidata|label|linked|Q40259}}||{{wikidata|title|linked|Q40259}}||La Union||Bayan |- |1552||[[:wikidata:Q40275|Q40275]]||{{wikidata|label|linked|Q40275}}||{{wikidata|title|linked|Q40275}}||La Union||Bayan |- |1553||[[:wikidata:Q40282|Q40282]]||{{wikidata|label|linked|Q40282}}||{{wikidata|title|linked|Q40282}}||La Union||Bayan |- |1554||[[:wikidata:Q40298|Q40298]]||{{wikidata|label|linked|Q40298}}||{{wikidata|title|linked|Q40298}}||La Union||Bayan |- |1555||[[:wikidata:Q40313|Q40313]]||{{wikidata|label|linked|Q40313}}||{{wikidata|title|linked|Q40313}}||La Union||Bayan |- |1556||[[:wikidata:Q40372|Q40372]]||{{wikidata|label|linked|Q40372}}||{{wikidata|title|linked|Q40372}}||La Union||Bayan |- |1557||[[:wikidata:Q40393|Q40393]]||{{wikidata|label|linked|Q40393}}||{{wikidata|title|linked|Q40393}}||La Union||Bayan |- |1558||[[:wikidata:Q40419|Q40419]]||{{wikidata|label|linked|Q40419}}||{{wikidata|title|linked|Q40419}}||La Union||Bayan |- |1559||[[:wikidata:Q40450|Q40450]]||{{wikidata|label|linked|Q40450}}||{{wikidata|title|linked|Q40450}}||La Union||Bayan |- |1560||[[:wikidata:Q40466|Q40466]]||{{wikidata|label|linked|Q40466}}||{{wikidata|title|linked|Q40466}}||La Union||Bayan |- |1561||[[:wikidata:Q40486|Q40486]]||{{wikidata|label|linked|Q40486}}||{{wikidata|title|linked|Q40486}}||La Union||Bayan |- |1562||[[:wikidata:Q40584|Q40584]]||{{wikidata|label|linked|Q40584}}||{{wikidata|title|linked|Q40584}}||La Union||Lungsod |- |1563||[[:wikidata:Q40500|Q40500]]||{{wikidata|label|linked|Q40500}}||{{wikidata|title|linked|Q40500}}||La Union||Bayan |- |1564||[[:wikidata:Q40517|Q40517]]||{{wikidata|label|linked|Q40517}}||{{wikidata|title|linked|Q40517}}||La Union||Bayan |- |1565||[[:wikidata:Q40521|Q40521]]||{{wikidata|label|linked|Q40521}}||{{wikidata|title|linked|Q40521}}||La Union||Bayan |- |1566||[[:wikidata:Q40536|Q40536]]||{{wikidata|label|linked|Q40536}}||{{wikidata|title|linked|Q40536}}||La Union||Bayan |- |1567||[[:wikidata:Q40557|Q40557]]||{{wikidata|label|linked|Q40557}}||{{wikidata|title|linked|Q40557}}||La Union||Bayan |- |1568||[[:wikidata:Q40562|Q40562]]||{{wikidata|label|linked|Q40562}}||{{wikidata|title|linked|Q40562}}||La Union||Bayan |- |1569||[[:wikidata:Q12813|Q12813]]||{{wikidata|label|linked|Q12813}}||{{wikidata|title|linked|Q12813}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1570||[[:wikidata:Q12818|Q12818]]||{{wikidata|label|linked|Q12818}}||{{wikidata|title|linked|Q12818}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1571||[[:wikidata:Q12825|Q12825]]||{{wikidata|label|linked|Q12825}}||{{wikidata|title|linked|Q12825}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1572||[[:wikidata:Q12828|Q12828]]||{{wikidata|label|linked|Q12828}}||{{wikidata|title|linked|Q12828}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1573||[[:wikidata:Q12832|Q12832]]||{{wikidata|label|linked|Q12832}}||{{wikidata|title|linked|Q12832}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1574||[[:wikidata:Q205956|Q205956]]||{{wikidata|label|linked|Q205956}}||{{wikidata|title|linked|Q205956}}||Ilocos Sur||Lungsod |- |1575||[[:wikidata:Q12834|Q12834]]||{{wikidata|label|linked|Q12834}}||{{wikidata|title|linked|Q12834}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1576||[[:wikidata:Q12835|Q12835]]||{{wikidata|label|linked|Q12835}}||{{wikidata|title|linked|Q12835}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1577||[[:wikidata:Q12838|Q12838]]||{{wikidata|label|linked|Q12838}}||{{wikidata|title|linked|Q12838}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1578||[[:wikidata:Q12840|Q12840]]||{{wikidata|label|linked|Q12840}}||{{wikidata|title|linked|Q12840}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1579||[[:wikidata:Q12843|Q12843]]||{{wikidata|label|linked|Q12843}}||{{wikidata|title|linked|Q12843}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1580||[[:wikidata:Q12845|Q12845]]||{{wikidata|label|linked|Q12845}}||{{wikidata|title|linked|Q12845}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1581||[[:wikidata:Q12848|Q12848]]||{{wikidata|label|linked|Q12848}}||{{wikidata|title|linked|Q12848}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1582||[[:wikidata:Q12850|Q12850]]||{{wikidata|label|linked|Q12850}}||{{wikidata|title|linked|Q12850}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1583||[[:wikidata:Q12853|Q12853]]||{{wikidata|label|linked|Q12853}}||{{wikidata|title|linked|Q12853}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1584||[[:wikidata:Q12856|Q12856]]||{{wikidata|label|linked|Q12856}}||{{wikidata|title|linked|Q12856}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1585||[[:wikidata:Q12859|Q12859]]||{{wikidata|label|linked|Q12859}}||{{wikidata|title|linked|Q12859}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1586||[[:wikidata:Q12863|Q12863]]||{{wikidata|label|linked|Q12863}}||{{wikidata|title|linked|Q12863}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1587||[[:wikidata:Q12864|Q12864]]||{{wikidata|label|linked|Q12864}}||{{wikidata|title|linked|Q12864}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1588||[[:wikidata:Q12867|Q12867]]||{{wikidata|label|linked|Q12867}}||{{wikidata|title|linked|Q12867}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1589||[[:wikidata:Q12868|Q12868]]||{{wikidata|label|linked|Q12868}}||{{wikidata|title|linked|Q12868}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1590||[[:wikidata:Q12873|Q12873]]||{{wikidata|label|linked|Q12873}}||{{wikidata|title|linked|Q12873}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1591||[[:wikidata:Q12875|Q12875]]||{{wikidata|label|linked|Q12875}}||{{wikidata|title|linked|Q12875}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1592||[[:wikidata:Q12880|Q12880]]||{{wikidata|label|linked|Q12880}}||{{wikidata|title|linked|Q12880}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1593||[[:wikidata:Q12882|Q12882]]||{{wikidata|label|linked|Q12882}}||{{wikidata|title|linked|Q12882}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1594||[[:wikidata:Q12692|Q12692]]||{{wikidata|label|linked|Q12692}}||{{wikidata|title|linked|Q12692}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1595||[[:wikidata:Q12884|Q12884]]||{{wikidata|label|linked|Q12884}}||{{wikidata|title|linked|Q12884}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1596||[[:wikidata:Q12885|Q12885]]||{{wikidata|label|linked|Q12885}}||{{wikidata|title|linked|Q12885}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1597||[[:wikidata:Q12888|Q12888]]||{{wikidata|label|linked|Q12888}}||{{wikidata|title|linked|Q12888}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1598||[[:wikidata:Q12891|Q12891]]||{{wikidata|label|linked|Q12891}}||{{wikidata|title|linked|Q12891}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1599||[[:wikidata:Q12893|Q12893]]||{{wikidata|label|linked|Q12893}}||{{wikidata|title|linked|Q12893}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1600||[[:wikidata:Q12894|Q12894]]||{{wikidata|label|linked|Q12894}}||{{wikidata|title|linked|Q12894}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1601||[[:wikidata:Q12895|Q12895]]||{{wikidata|label|linked|Q12895}}||{{wikidata|title|linked|Q12895}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1602||[[:wikidata:Q235004|Q235004]]||{{wikidata|label|linked|Q235004}}||{{wikidata|title|linked|Q235004}}||Ilocos Sur||Lungsod |- |1603||[[:wikidata:Q39241|Q39241]]||{{wikidata|label|linked|Q39241}}||{{wikidata|title|linked|Q39241}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1604||[[:wikidata:Q39271|Q39271]]||{{wikidata|label|linked|Q39271}}||{{wikidata|title|linked|Q39271}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1605||[[:wikidata:Q39303|Q39303]]||{{wikidata|label|linked|Q39303}}||{{wikidata|title|linked|Q39303}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1606||[[:wikidata:Q39326|Q39326]]||{{wikidata|label|linked|Q39326}}||{{wikidata|title|linked|Q39326}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1607||[[:wikidata:Q39346|Q39346]]||{{wikidata|label|linked|Q39346}}||{{wikidata|title|linked|Q39346}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1608||[[:wikidata:Q39711|Q39711]]||{{wikidata|label|linked|Q39711}}||{{wikidata|title|linked|Q39711}}||Ilocos Norte||Lungsod |- |1609||[[:wikidata:Q39368|Q39368]]||{{wikidata|label|linked|Q39368}}||{{wikidata|title|linked|Q39368}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1610||[[:wikidata:Q39393|Q39393]]||{{wikidata|label|linked|Q39393}}||{{wikidata|title|linked|Q39393}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1611||[[:wikidata:Q39416|Q39416]]||{{wikidata|label|linked|Q39416}}||{{wikidata|title|linked|Q39416}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1612||[[:wikidata:Q39429|Q39429]]||{{wikidata|label|linked|Q39429}}||{{wikidata|title|linked|Q39429}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1613||[[:wikidata:Q39511|Q39511]]||{{wikidata|label|linked|Q39511}}||{{wikidata|title|linked|Q39511}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1614||[[:wikidata:Q39738|Q39738]]||{{wikidata|label|linked|Q39738}}||{{wikidata|title|linked|Q39738}}||Ilocos Norte||Lungsod |- |1615||[[:wikidata:Q39523|Q39523]]||{{wikidata|label|linked|Q39523}}||{{wikidata|title|linked|Q39523}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1616||[[:wikidata:Q39540|Q39540]]||{{wikidata|label|linked|Q39540}}||{{wikidata|title|linked|Q39540}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1617||[[:wikidata:Q39559|Q39559]]||{{wikidata|label|linked|Q39559}}||{{wikidata|title|linked|Q39559}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1618||[[:wikidata:Q39573|Q39573]]||{{wikidata|label|linked|Q39573}}||{{wikidata|title|linked|Q39573}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1619||[[:wikidata:Q39591|Q39591]]||{{wikidata|label|linked|Q39591}}||{{wikidata|title|linked|Q39591}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1620||[[:wikidata:Q39616|Q39616]]||{{wikidata|label|linked|Q39616}}||{{wikidata|title|linked|Q39616}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1621||[[:wikidata:Q39629|Q39629]]||{{wikidata|label|linked|Q39629}}||{{wikidata|title|linked|Q39629}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1622||[[:wikidata:Q39653|Q39653]]||{{wikidata|label|linked|Q39653}}||{{wikidata|title|linked|Q39653}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1623||[[:wikidata:Q39673|Q39673]]||{{wikidata|label|linked|Q39673}}||{{wikidata|title|linked|Q39673}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1624||[[:wikidata:Q39677|Q39677]]||{{wikidata|label|linked|Q39677}}||{{wikidata|title|linked|Q39677}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1625||[[:wikidata:Q39694|Q39694]]||{{wikidata|label|linked|Q39694}}||{{wikidata|title|linked|Q39694}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1626||[[:wikidata:Q1478|Q1478]]||{{wikidata|label|linked|Q1478}}||{{wikidata|title|linked|Q1478}}||Metro Manila||Lungsod |- |1627||[[:wikidata:Q8854|Q8854]]||{{wikidata|label|linked|Q8854}}||{{wikidata|title|linked|Q8854}}||Metro Manila||Lungsod |- |1628||[[:wikidata:Q1508|Q1508]]||{{wikidata|label|linked|Q1508}}||{{wikidata|title|linked|Q1508}}||Metro Manila||Lungsod |- |1629||[[:wikidata:Q8861|Q8861]]||{{wikidata|label|linked|Q8861}}||{{wikidata|title|linked|Q8861}}||Metro Manila||Lungsod |- |1630||[[:wikidata:Q9085|Q9085]]||{{wikidata|label|linked|Q9085}}||{{wikidata|title|linked|Q9085}}||Metro Manila||Lungsod |- |1631||[[:wikidata:Q1461|Q1461]]||{{wikidata|label|linked|Q1461}}||{{wikidata|title|linked|Q1461}}||Metro Manila||Lungsod |- |1632||[[:wikidata:Q17175|Q17175]]||{{wikidata|label|linked|Q17175}}||{{wikidata|title|linked|Q17175}}||Metro Manila||Lungsod |- |1633||[[:wikidata:Q17176|Q17176]]||{{wikidata|label|linked|Q17176}}||{{wikidata|title|linked|Q17176}}||Metro Manila||Lungsod |- |1634||[[:wikidata:Q17179|Q17179]]||{{wikidata|label|linked|Q17179}}||{{wikidata|title|linked|Q17179}}||Metro Manila||Lungsod |- |1635||[[:wikidata:Q17182|Q17182]]||{{wikidata|label|linked|Q17182}}||{{wikidata|title|linked|Q17182}}||Metro Manila||Lungsod |- |1636||[[:wikidata:Q17189|Q17189]]||{{wikidata|label|linked|Q17189}}||{{wikidata|title|linked|Q17189}}||Metro Manila||Lungsod |- |1637||[[:wikidata:Q1624|Q1624]]||{{wikidata|label|linked|Q1624}}||{{wikidata|title|linked|Q1624}}||Metro Manila||Lungsod |- |1638||[[:wikidata:Q1017325|Q1017325]]||{{wikidata|label|linked|Q1017325}}||{{wikidata|title|linked|Q1017325}}||Metro Manila||Bayan |- |1639||[[:wikidata:Q1475|Q1475]]||{{wikidata|label|linked|Q1475}}||{{wikidata|title|linked|Q1475}}||Metro Manila||Lungsod |- |1640||[[:wikidata:Q749283|Q749283]]||{{wikidata|label|linked|Q749283}}||{{wikidata|title|linked|Q749283}}||Metro Manila||Lungsod |- |1641||[[:wikidata:Q1643|Q1643]]||{{wikidata|label|linked|Q1643}}||{{wikidata|title|linked|Q1643}}||Metro Manila||Lungsod |- |1642||[[:wikidata:Q1623|Q1623]]||{{wikidata|label|linked|Q1623}}||{{wikidata|title|linked|Q1623}}||Metro Manila||Lungsod |} {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No!!Prov!!Wikidata!!Template1!!Template 2 |- |1||Abra||[[:wikidata:Q6667081|Q6667081]]||{{wikidata|label|linked|Q6667081}}||{{wikidata|title|linked|Q6667081}} |- |2||Agusan del Norte||[[:wikidata:Q6672367|Q6672367]]||{{wikidata|label|linked|Q6672367}}||{{wikidata|title|linked|Q6672367}} |- |3||Agusan del Sur||[[:wikidata:Q6672373|Q6672373]]||{{wikidata|label|linked|Q6672373}}||{{wikidata|title|linked|Q6672373}} |- |4||Aklan||[[:wikidata:Q9123556|Q9123556]]||{{wikidata|label|linked|Q9123556}}||{{wikidata|title|linked|Q9123556}} |- |5||Albay||[[:wikidata:Q6675078|Q6675078]]||{{wikidata|label|linked|Q6675078}}||{{wikidata|title|linked|Q6675078}} |- |6||Antique||[[:wikidata:Q10603352|Q10603352]]||{{wikidata|label|linked|Q10603352}}||{{wikidata|title|linked|Q10603352}} |- |7||Apayao||[[:wikidata:Q6681609|Q6681609]]||{{wikidata|label|linked|Q6681609}}||{{wikidata|title|linked|Q6681609}} |- |8||Aurora||[[:wikidata:Q6702159|Q6702159]]||{{wikidata|label|linked|Q6702159}}||{{wikidata|title|linked|Q6702159}} |- |9||Basilan||[[:wikidata:Q10567105|Q10567105]]||{{wikidata|label|linked|Q10567105}}||{{wikidata|title|linked|Q10567105}} |- |10||Bataan||[[:wikidata:Q10567110|Q10567110]]||{{wikidata|label|linked|Q10567110}}||{{wikidata|title|linked|Q10567110}} |- |11||Batanes||[[:wikidata:Q6712794|Q6712794]]||{{wikidata|label|linked|Q6712794}}||{{wikidata|title|linked|Q6712794}} |- |12||Batangas||[[:wikidata:Q6712771|Q6712771]]||{{wikidata|label|linked|Q6712771}}||{{wikidata|title|linked|Q6712771}} |- |13||Benguet||[[:wikidata:Q6715894|Q6715894]]||{{wikidata|label|linked|Q6715894}}||{{wikidata|title|linked|Q6715894}} |- |14||Biliran||[[:wikidata:Q6718456|Q6718456]]||{{wikidata|label|linked|Q6718456}}||{{wikidata|title|linked|Q6718456}} |- |15||Bohol||[[:wikidata:Q6722119|Q6722119]]||{{wikidata|label|linked|Q6722119}}||{{wikidata|title|linked|Q6722119}} |- |16||Bukidnon||[[:wikidata:Q6732301|Q6732301]]||{{wikidata|label|linked|Q6732301}}||{{wikidata|title|linked|Q6732301}} |- |17||Bulacan||[[:wikidata:Q6084786|Q6084786]]||{{wikidata|label|linked|Q6084786}}||{{wikidata|title|linked|Q6084786}} |- |18||Cagayan||[[:wikidata:Q6740144|Q6740144]]||{{wikidata|label|linked|Q6740144}}||{{wikidata|title|linked|Q6740144}} |- |19||Camarines Norte||[[:wikidata:Q10567180|Q10567180]]||{{wikidata|label|linked|Q10567180}}||{{wikidata|title|linked|Q10567180}} |- |20||Camarines Sur||[[:wikidata:Q10566893|Q10566893]]||{{wikidata|label|linked|Q10566893}}||{{wikidata|title|linked|Q10566893}} |- |21||Camiguin||[[:wikidata:Q6855053|Q6855053]]||{{wikidata|label|linked|Q6855053}}||{{wikidata|title|linked|Q6855053}} |- |22||Capiz||[[:wikidata:Q6863001|Q6863001]]||{{wikidata|label|linked|Q6863001}}||{{wikidata|title|linked|Q6863001}} |- |23||Catanduanes||[[:wikidata:Q6864702|Q6864702]]||{{wikidata|label|linked|Q6864702}}||{{wikidata|title|linked|Q6864702}} |- |24||Cavite||[[:wikidata:Q6866729|Q6866729]]||{{wikidata|label|linked|Q6866729}}||{{wikidata|title|linked|Q6866729}} |- |25||Cebu||[[:wikidata:Q10567205|Q10567205]]||{{wikidata|label|linked|Q10567205}}||{{wikidata|title|linked|Q10567205}} |- |26||Cotabato||[[:wikidata:Q7658126|Q7658126]]||{{wikidata|label|linked|Q7658126}}||{{wikidata|title|linked|Q7658126}} |- |27||Davao de Oro||[[:wikidata:Q7646238|Q7646238]]||{{wikidata|label|linked|Q7646238}}||{{wikidata|title|linked|Q7646238}} |- |28||Davao del Norte||[[:wikidata:Q10604243|Q10604243]]||{{wikidata|label|linked|Q10604243}}||{{wikidata|title|linked|Q10604243}} |- |29||Davao del Sur||[[:wikidata:Q10592691|Q10592691]]||{{wikidata|label|linked|Q10592691}}||{{wikidata|title|linked|Q10592691}} |- |30||Davao Occidental||[[:wikidata:Q15293293|Q15293293]]||{{wikidata|label|linked|Q15293293}}||{{wikidata|title|linked|Q15293293}} |- |31||Davao Oriental||[[:wikidata:Q10604433|Q10604433]]||{{wikidata|label|linked|Q10604433}}||{{wikidata|title|linked|Q10604433}} |- |32||Dinagat Islands||[[:wikidata:Q10604624|Q10604624]]||{{wikidata|label|linked|Q10604624}}||{{wikidata|title|linked|Q10604624}} |- |33||Eastern Samar||[[:wikidata:Q10604506|Q10604506]]||{{wikidata|label|linked|Q10604506}}||{{wikidata|title|linked|Q10604506}} |- |34||Guimaras||[[:wikidata:Q10594151|Q10594151]]||{{wikidata|label|linked|Q10594151}}||{{wikidata|title|linked|Q10594151}} |- |35||Ifugao||[[:wikidata:Q10604772|Q10604772]]||{{wikidata|label|linked|Q10604772}}||{{wikidata|title|linked|Q10604772}} |- |36||Ilocos Norte||[[:wikidata:Q10604952|Q10604952]]||{{wikidata|label|linked|Q10604952}}||{{wikidata|title|linked|Q10604952}} |- |37||Ilocos Sur||[[:wikidata:Q10605096|Q10605096]]||{{wikidata|label|linked|Q10605096}}||{{wikidata|title|linked|Q10605096}} |- |38||Iloilo||[[:wikidata:Q10605236|Q10605236]]||{{wikidata|label|linked|Q10605236}}||{{wikidata|title|linked|Q10605236}} |- |39||Isabela||[[:wikidata:Q10605366|Q10605366]]||{{wikidata|label|linked|Q10605366}}||{{wikidata|title|linked|Q10605366}} |- |40||Kalinga||[[:wikidata:Q10605506|Q10605506]]||{{wikidata|label|linked|Q10605506}}||{{wikidata|title|linked|Q10605506}} |- |41||La Union||[[:wikidata:Q11985049|Q11985049]]||{{wikidata|label|linked|Q11985049}}||{{wikidata|title|linked|Q11985049}} |- |42||Laguna||[[:wikidata:Q11985070|Q11985070]]||{{wikidata|label|linked|Q11985070}}||{{wikidata|title|linked|Q11985070}} |- |43||Lanao del Norte||[[:wikidata:Q11707007|Q11707007]]||{{wikidata|label|linked|Q11707007}}||{{wikidata|title|linked|Q11707007}} |- |44||Lanao del Sur||[[:wikidata:Q11985083|Q11985083]]||{{wikidata|label|linked|Q11985083}}||{{wikidata|title|linked|Q11985083}} |- |45||Leyte||[[:wikidata:Q11985059|Q11985059]]||{{wikidata|label|linked|Q11985059}}||{{wikidata|title|linked|Q11985059}} |- |46||Maguindanao del Norte||[[:wikidata:Q114293050|Q114293050]]||{{wikidata|label|linked|Q114293050}}||{{wikidata|title|linked|Q114293050}} |- |47||Maguindanao del Sur||[[:wikidata:Q114294452|Q114294452]]||{{wikidata|label|linked|Q114294452}}||{{wikidata|title|linked|Q114294452}} |- |48||Marinduque||[[:wikidata:Q11985062|Q11985062]]||{{wikidata|label|linked|Q11985062}}||{{wikidata|title|linked|Q11985062}} |- |49||Masbate||[[:wikidata:Q11985063|Q11985063]]||{{wikidata|label|linked|Q11985063}}||{{wikidata|title|linked|Q11985063}} |- |50||Misamis Occidental||[[:wikidata:Q11708566|Q11708566]]||{{wikidata|label|linked|Q11708566}}||{{wikidata|title|linked|Q11708566}} |- |51||Misamis Oriental||[[:wikidata:Q11985074|Q11985074]]||{{wikidata|label|linked|Q11985074}}||{{wikidata|title|linked|Q11985074}} |- |52||Mountain Province||[[:wikidata:Q10651336|Q10651336]]||{{wikidata|label|linked|Q10651336}}||{{wikidata|title|linked|Q10651336}} |- |53||Negros Occidental||[[:wikidata:Q11985067|Q11985067]]||{{wikidata|label|linked|Q11985067}}||{{wikidata|title|linked|Q11985067}} |- |54||Negros Oriental||[[:wikidata:Q11985066|Q11985066]]||{{wikidata|label|linked|Q11985066}}||{{wikidata|title|linked|Q11985066}} |- |55||Northern Samar||[[:wikidata:Q9123634|Q9123634]]||{{wikidata|label|linked|Q9123634}}||{{wikidata|title|linked|Q9123634}} |- |56||Nueva Ecija||[[:wikidata:Q6081752|Q6081752]]||{{wikidata|label|linked|Q6081752}}||{{wikidata|title|linked|Q6081752}} |- |57||Nueva Vizcaya||[[:wikidata:Q11985048|Q11985048]]||{{wikidata|label|linked|Q11985048}}||{{wikidata|title|linked|Q11985048}} |- |58||Occidental Mindoro||[[:wikidata:Q11985069|Q11985069]]||{{wikidata|label|linked|Q11985069}}||{{wikidata|title|linked|Q11985069}} |- |59||Oriental Mindoro||[[:wikidata:Q6081797|Q6081797]]||{{wikidata|label|linked|Q6081797}}||{{wikidata|title|linked|Q6081797}} |- |60||Palawan||[[:wikidata:Q11985072|Q11985072]]||{{wikidata|label|linked|Q11985072}}||{{wikidata|title|linked|Q11985072}} |- |61||Pampanga||[[:wikidata:Q11985061|Q11985061]]||{{wikidata|label|linked|Q11985061}}||{{wikidata|title|linked|Q11985061}} |- |62||Pangasinan||[[:wikidata:Q11985050|Q11985050]]||{{wikidata|label|linked|Q11985050}}||{{wikidata|title|linked|Q11985050}} |- |63||Quezon||[[:wikidata:Q6082606|Q6082606]]||{{wikidata|label|linked|Q6082606}}||{{wikidata|title|linked|Q6082606}} |- |64||Quirino||[[:wikidata:Q12015908|Q12015908]]||{{wikidata|label|linked|Q12015908}}||{{wikidata|title|linked|Q12015908}} |- |65||Rizal||[[:wikidata:Q6084521|Q6084521]]||{{wikidata|label|linked|Q6084521}}||{{wikidata|title|linked|Q6084521}} |- |66||Romblon||[[:wikidata:Q11985057|Q11985057]]||{{wikidata|label|linked|Q11985057}}||{{wikidata|title|linked|Q11985057}} |- |67||Samar||[[:wikidata:Q11925829|Q11925829]]||{{wikidata|label|linked|Q11925829}}||{{wikidata|title|linked|Q11925829}} |- |68||Sarangani||[[:wikidata:Q11985082|Q11985082]]||{{wikidata|label|linked|Q11985082}}||{{wikidata|title|linked|Q11985082}} |- |69||Siquijor||[[:wikidata:Q11336539|Q11336539]]||{{wikidata|label|linked|Q11336539}}||{{wikidata|title|linked|Q11336539}} |- |70||Sorsogon||[[:wikidata:Q11985058|Q11985058]]||{{wikidata|label|linked|Q11985058}}||{{wikidata|title|linked|Q11985058}} |- |71||South Cotabato||[[:wikidata:Q7762450|Q7762450]]||{{wikidata|label|linked|Q7762450}}||{{wikidata|title|linked|Q7762450}} |- |72||Southern Leyte||[[:wikidata:Q7761728|Q7761728]]||{{wikidata|label|linked|Q7761728}}||{{wikidata|title|linked|Q7761728}} |- |73||Sultan Kudarat||[[:wikidata:Q11336523|Q11336523]]||{{wikidata|label|linked|Q11336523}}||{{wikidata|title|linked|Q11336523}} |- |74||Sulu||[[:wikidata:Q11336511|Q11336511]]||{{wikidata|label|linked|Q11336511}}||{{wikidata|title|linked|Q11336511}} |- |75||Surigao del Norte||[[:wikidata:Q11336517|Q11336517]]||{{wikidata|label|linked|Q11336517}}||{{wikidata|title|linked|Q11336517}} |- |76||Surigao del Sur||[[:wikidata:Q11336514|Q11336514]]||{{wikidata|label|linked|Q11336514}}||{{wikidata|title|linked|Q11336514}} |- |77||Tarlac||[[:wikidata:Q11336497|Q11336497]]||{{wikidata|label|linked|Q11336497}}||{{wikidata|title|linked|Q11336497}} |- |78||Tawi-Tawi||[[:wikidata:Q11336499|Q11336499]]||{{wikidata|label|linked|Q11336499}}||{{wikidata|title|linked|Q11336499}} |- |79||Zambales||[[:wikidata:Q10858709|Q10858709]]||{{wikidata|label|linked|Q10858709}}||{{wikidata|title|linked|Q10858709}} |- |80||Zamboanga del Norte||[[:wikidata:Q10858740|Q10858740]]||{{wikidata|label|linked|Q10858740}}||{{wikidata|title|linked|Q10858740}} |- |81||Zamboanga del Sur||[[:wikidata:Q10858708|Q10858708]]||{{wikidata|label|linked|Q10858708}}||{{wikidata|title|linked|Q10858708}} |- |82||Zamboanga Sibugay||[[:wikidata:Q10858742|Q10858742]]||{{wikidata|label|linked|Q10858742}}||{{wikidata|title|linked|Q10858742}} |} lhuf7k7z76gszu7vojgzx7fjzl2yyvi Kategori:Film taun 2026 14 200196 1747682 2026-04-27T21:02:49Z Meursault2004 3 Anyar 1747682 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Film miturut taun|2026]] [[Kategori:2026]] kbx0ebvqngq4zfqlfot5uf2u9qo2hur Kategori:Filem miturut taun 14 200197 1747684 2026-04-27T21:05:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem miturut taun]] menyang [[Kategori:Film miturut taun]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747684 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film miturut taun]] f0h1f3855f70xvja55gxquo5k8sde4a Kategori:Filem 2024 14 200198 1747687 2026-04-27T21:07:41Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2024]] menyang [[Kategori:Film taun 2024]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747687 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2024]] 2lnf9a5b44ui6ci8p2s1jgggiumgygc Kategori:Filem 2018 14 200199 1747689 2026-04-27T21:07:59Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2018]] menyang [[Kategori:Film taun 2018]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747689 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2018]] 8jyk99xfv58pii5e7kcfdj7l4g9evez Kategori:Filem 2016 14 200200 1747691 2026-04-27T21:08:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2016]] menyang [[Kategori:Film taun 2016]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747691 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2016]] rwaryswmsefh6f2j72a6ego4s4euwui Kategori:Filem 2013 14 200201 1747693 2026-04-27T21:08:40Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2013]] menyang [[Kategori:Film taun 2013]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747693 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2013]] bx2zmwyjmikt06ll3h13e3deor1f0sf Kategori:Filem 2012 14 200202 1747695 2026-04-27T21:09:03Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2012]] menyang [[Kategori:Film taun 2012]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747695 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2012]] sesgvq1etqyf662lp9xhthsnwlegbc3 Kategori:Filem 2011 14 200203 1747697 2026-04-27T21:10:10Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2011]] menyang [[Kategori:Film taun 2011]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747697 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2011]] 9lnzxhi4s1qbvjka4xjs1k01vyntprf Kategori:Filem 2010 14 200204 1747699 2026-04-27T21:10:24Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2010]] menyang [[Kategori:Film taun 2010]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747699 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2010]] e3i235jrh8gf02qx3cdoa88ypvgn4j3 Kategori:Filem 2009 14 200205 1747701 2026-04-27T21:10:44Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2009]] menyang [[Kategori:Film taun 2009]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747701 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2009]] p7lrcvtim6gdzu49mzvis99adbgfoi8 Kategori:Filem 2008 14 200206 1747703 2026-04-27T21:11:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2008]] menyang [[Kategori:Film taun 2008]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747703 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2008]] fu5g25om3h1l1d14pcdabem67f5r1nb Kategori:Filem 2007 14 200207 1747705 2026-04-27T21:11:38Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2007]] menyang [[Kategori:Film taun 2007]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747705 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2007]] 2lhxd056nblm23gapkyci96tv74y0bq Kategori:Filem 2006 14 200208 1747707 2026-04-27T21:11:53Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2006]] menyang [[Kategori:Film taun 2006]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747707 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2006]] qy116yjjlzrpbksfb1nhdr93xpq0zwv Kategori:Filem 2005 14 200209 1747709 2026-04-27T21:12:10Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2005]] menyang [[Kategori:Film taun 2005]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747709 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2005]] kwdvmx417gay2h826kv6vzevznbx2ut Kategori:Filem 2004 14 200210 1747711 2026-04-27T21:12:24Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2004]] menyang [[Kategori:Film taun 2004]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747711 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2004]] bysojc01q2btfmi084sb8u0q1crv8l8 Kategori:Filem 2003 14 200211 1747713 2026-04-27T21:12:37Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2003]] menyang [[Kategori:Film taun 2003]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747713 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2003]] bsa2qx8lvrb7uj772ilzi13qxl8myys Kategori:Filem 2001 14 200212 1747715 2026-04-27T21:12:52Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2001]] menyang [[Kategori:Film taun 2001]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747715 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2001]] 1szc3k1ytnfun3mjh55wt2uay7toyuy Kategori:Filem 2000 14 200213 1747717 2026-04-27T21:13:09Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 2000]] menyang [[Kategori:Film taun 2000]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747717 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 2000]] 0mqo44bt3jh7kqxzjb1zvynuqjz62ss Kategori:Filem 1999 14 200214 1747719 2026-04-27T21:13:31Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1999]] menyang [[Kategori:Film taun 1999]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747719 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1999]] 56nfrjpgeufuoi9ruxypd2y3s1ac3tz Kategori:Filem 1998 14 200215 1747721 2026-04-27T21:13:46Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1998]] menyang [[Kategori:Film taun 1998]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747721 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1998]] ntjbwhavtvgupfg5uzp10xkncmg2q4p Kategori:Filem 1997 14 200216 1747723 2026-04-27T21:13:59Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1997]] menyang [[Kategori:Film taun 1997]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747723 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1997]] 6e6gyre780ff3ndk2dp8jnbj2w1wmho Kategori:Filem 1936 14 200217 1747725 2026-04-27T21:14:14Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1936]] menyang [[Kategori:Film taun 1936]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747725 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1936]] 8h9gjvsghtau3jwh0nyyai448jtcerk Kategori:Filem 1937 14 200218 1747727 2026-04-27T21:14:28Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1937]] menyang [[Kategori:Film taun 1937]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747727 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1937]] 7nfr2yssbbl26u7s3d897r0rxjf9ehi Kategori:Filem 1940 14 200219 1747729 2026-04-27T21:14:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1940]] menyang [[Kategori:Film taun 1940]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747729 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1940]] q9it7mnzh2cxp228k5g1jd208wjdva3 Kategori:Filem 1941 14 200220 1747731 2026-04-27T21:15:03Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1941]] menyang [[Kategori:Film taun 1941]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747731 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1941]] fh50m322jlsn6sfiot83chffd7kgtnt Kategori:Filem 1942 14 200221 1747733 2026-04-27T21:15:15Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1942]] menyang [[Kategori:Film taun 1942]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747733 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1942]] opmy23uzqkomd9kkod9yu8bdhqnbvq0 Kategori:Filem 1944 14 200222 1747735 2026-04-27T21:15:25Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1944]] menyang [[Kategori:Film taun 1944]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747735 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1944]] i1l1z9s1j1vwths81mlt82qxcettxcg Kategori:Filem 1949 14 200223 1747737 2026-04-27T21:15:40Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1949]] menyang [[Kategori:Film taun 1949]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747737 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1949]] gz6v8679281gzmp2w94aep9adzjdo0v Kategori:Filem 1952 14 200224 1747739 2026-04-27T21:16:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1952]] menyang [[Kategori:Film taun 1952]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747739 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1952]] 31om4wlptxbu3xe7b2ss9otgp0a21r0 Kategori:Filem 1955 14 200225 1747741 2026-04-27T21:17:18Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1955]] menyang [[Kategori:Film taun 1955]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747741 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1955]] t5zbe5zxvk9ck8zidi995za5ab4b5kj Kategori:Filem 1959 14 200226 1747743 2026-04-27T21:17:30Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1959]] menyang [[Kategori:Film taun 1959]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747743 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1959]] 7kfl2t6cscd3k60kzt29jhu3348f2xo Kategori:Filem 1967 14 200227 1747745 2026-04-27T21:18:08Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1967]] menyang [[Kategori:Film taun 1967]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747745 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1967]] qljl3wylh3ko5mx6hm8vypynzs0kd7z Kategori:Filem 1969 14 200228 1747747 2026-04-27T21:18:19Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1969]] menyang [[Kategori:Film taun 1969]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747747 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1969]] cmf2p99nebtdidles2kdz7v48b6mjmx Kategori:Filem 1970 14 200229 1747749 2026-04-27T21:18:30Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1970]] menyang [[Kategori:Film taun 1970]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747749 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1970]] 6r0bcjr7afc6kbzrcs1wgv3bzbs8okz Kategori:Filem 1973 14 200230 1747751 2026-04-27T21:18:43Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1973]] menyang [[Kategori:Film taun 1973]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747751 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1973]] 2udo7ctmw9zgft76rj6zfbs1prfdka8 Kategori:Filem 1977 14 200231 1747753 2026-04-27T21:18:55Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1977]] menyang [[Kategori:Film taun 1977]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747753 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1977]] 9eh8rnss79kvnic6x8i18eefstr78ek Kategori:Filem 1996 14 200232 1747755 2026-04-27T21:19:09Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1996]] menyang [[Kategori:Film taun 1996]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747755 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1996]] 67ibid7rxrobv0w24b35tynmuug8jqd Kategori:Filem 1995 14 200233 1747757 2026-04-27T21:19:51Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1995]] menyang [[Kategori:Film taun 1995]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747757 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1995]] kbfactpcsi9drmxyb4su6sm24qeor60 Kategori:Filem 1994 14 200234 1747760 2026-04-27T21:20:01Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1994]] menyang [[Kategori:Film taun 1994]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747760 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1994]] nda6ni7kupgx2aztfkjdxfrq7shf1hl Kategori:Filem 1991 14 200235 1747762 2026-04-27T21:20:14Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1991]] menyang [[Kategori:Film taun 1991]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747762 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1991]] sqek0nj2rruc7dvrgecbykdy4ivk0hq Kategori:Filem 1990 14 200236 1747764 2026-04-27T21:20:25Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1990]] menyang [[Kategori:Film taun 1990]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747764 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1990]] p6hx0ndm4c3z8gfuafarn8400bub90t Kategori:Filem 1989 14 200237 1747766 2026-04-27T21:20:36Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1989]] menyang [[Kategori:Film taun 1989]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747766 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1989]] q61rzdu71jj7i8ls6tn7adqcv1f6a8y Kategori:Filem 1988 14 200238 1747768 2026-04-27T21:20:46Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1988]] menyang [[Kategori:Film taun 1988]] kanthi nindhihi alihan: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747768 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1988]] 1r0zn6mg2v6flcpwwn0vijmfqo87eq8 Kategori:Filem 1981 14 200239 1747770 2026-04-27T21:20:56Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1981]] menyang [[Kategori:Film taun 1981]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747770 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1981]] icvgy2jvlvlgsl7kxzy0pqcfzhntn7x Kategori:Filem 1980 14 200240 1747772 2026-04-27T21:21:07Z Meursault2004 3 Meursault2004 ngalih kaca [[Kategori:Filem 1980]] menyang [[Kategori:Film taun 1980]]: Film iku éjaan baken miturut Kamus Basa Jawa (Bausastra) 1747772 wikitext text/x-wiki #ALIH [[:Kategori:Film taun 1980]] 7byes5x5h98riolh08ee2aq53p6cpzw Kiri Te Kanawa 0 200241 1747825 2026-04-28T04:30:57Z Meursault2004 3 Rintisan saka [[:en:Kiri Te Kanawa|]] 1747825 wikitext text/x-wiki [[File:Kiri Te Kanawa 80th birthday (cropped).jpg|thumb|Kiri Te Kanawa (2024)]] '''Dame Kiri Jeanette Claire Te Kanawa'''(/ˈkɪri təˈkɑːnəwə/; lair minangka '''Claire Mary Teresa Rawstron''', 6 Maret 1944) iku penyanyi opera Nu Sélan. Dhèwèké ndarbèni swara lirik soprano. ==Pranala njaba== {{Commons category}} * [http://www.kiritekanawa.org The Kiri Te Kanawa Foundation] * {{Discogs artist}} * {{IMDb name|id=0853490}} * [http://www.operadis-opera-discography.org.uk/CLSIKANA.HTM Kiri Te Kanawa discography] ing ''Operadis'' * [https://www.achievement.org/achiever/dame-kiri-te-kanawa/#interview Dame Kiri Te Kanawa Biography and Interview] ing [[Academy of Achievement]] * [https://tiaki.natlib.govt.nz/#details=ecatalogue.997660 Dame Kiri Te Kanawa collection of concert performance sets] at the [[National Library of New Zealand|Alexander Turnbull Library]] {{DEFAULTSORT:Te Kanawa, Kiri}} [[Kategori:Lair 1944]] [[Kategori:Wong urip]] 7tciqtjklzjd474wu6u9i2887k6w39l