Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk 8 831 230024 227058 2026-05-31T17:53:09Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 230024 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ == Xabarlandırıwlar == * XTools-MaqalaMagliwmati[ResourceLoader]|XTools-ArticleInfo.js * Qisqausil[ResourceLoader]|Qisqausil.js * UTCLiveClock[ResourceLoader]|UTCLiveClock.js * LocalLiveClock [ResourceLoader]|LocalLiveClock.js * HizliBilgi[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util]|HizliBilgi.js * markAdmins [ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|markAdmins-data.js|markAdmins.js * switcher[ResourceLoader|default|targets=desktop,mobile]|switcher.js * TezÓzgert[ResourceLoader]|TezÓzgert.js * whoisactive[ResourceLoader||skins=vector,vector-2022,monobook,modern|dependencies=mediawiki.api]|whoisactive.js|whoisactive.css == Redaktorlaw == * Adiutor[ResourceLoader|package|requiresES6|skins=vector,vector-2022,monobook,modern,timeless,minerva|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.user,oojs-ui-core,oojs-ui-windows,oojs-ui-widgets,oojs-ui.styles.icons-interactions,oojs-ui.styles.icons-movement,oojs-ui.styles.icons-content,oojs-ui.styles.icons-moderation,oojs-ui-toolbars,oojs-ui.styles.icons-editing-core,oojs-ui.styles.icons-layout,oojs-ui.styles.icons-user,oojs-ui.styles.icons-media,oojs-ui.styles.icons-editing-advanced]|Adiutor.js|Adiutor-AIL.js|Adiutor-AFD.js|Adiutor-AIV.js|Adiutor-BDM.js|Adiutor-CMR.js|Adiutor-COV.js|Adiutor-CSD.js|Adiutor-DAS.js|Adiutor-DEL.js|Adiutor-INF.js|Adiutor-OPT.js|Adiutor-PMR.js|Adiutor-PRD.js|Adiutor-RDR.js|Adiutor-RPP.js|Adiutor-SUM.js|Adiutor-TAG.js|Adiutor-UBM.js|Adiutor-UPW.js|Adiutor-WRN.js|Adiutor.js|Adiutor.css|Adiutor-AFD.json|Adiutor-AIV.json|Adiutor-CMR.json|Adiutor-CSD.json|Adiutor-DAS.json|Adiutor-PMR.json|Adiutor-PRD.json|Adiutor-RDR.json|Adiutor-RPP.json|Adiutor-SUM.json|Adiutor-TAG.json|Adiutor-UBM.json|Adiutor-WRN.json|Adiutor-i18.json * Prosesize[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util]|Prosesize.js|Prosesize.css * Navigation popups[ResourceLoader]|popups.js|navpop.css * tagadder[ResourceLoader|default|rights=autoconfirmed]|tagadder.js * summaryButtons[ResourceLoader|default|hidden |type=general |actions=edit |dependencies=mediawiki.ui.button, mediawiki.util] |summaryButtons.js |summaryButtons.css == Wikidata == * Shortdesc-helper-loader[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.api,user.options,mediawiki.util|skins=vector,vector-2022,monobook,modern,timeless|peers=Shortdesc-helper-pagestyles-vector]|Shortdesc-helper.js * Shortdesc-helper-pagestyles-vector[hidden|skins=vector,vector-2022]|Shortdesc-helper-pagestyles-vector.css == Kórinis == * Blackskin[ResourceLoader|skins=monobook]|Blackskin.css * EskiPariq[ResourceLoader]|EskiPariq.css * RenliBagdarlaw[ResourceLoader]|RenliBagdarlaw.css * RenliBagdarlaw2[ResourceLoader]|RenliBagdarlaw2.css * Renlifon[ResourceLoader]|Renlifon.css * VectorClassic[ResourceLoader|skins=vector]|VectorClassic.css * searchFocus[ResourceLoader]|searchFocus.js * DisambiguationLinks[ResourceLoader]|DisambiguationLinks.css * HideSandboxLink[ResourceLoader]|HideSandboxLink.css * Twinkle-pagestyles[hidden|skins=vector]|Twinkle-pagestyles.css * StickyTableHeaders[ResourceLoader|type=general]|StickyTableHeaders.js|StickyTableHeaders.css * purgetab[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|purgetab.js * LatinKirill[ResourceLoader|default|dependencies=mediawiki.util]|LatinKirill.js == Kategoriyalar == * HotCat[ResourceLoader]|HotCat.js * CatImport[ResourceLoader|supportsUrlLoad|dependencies=mediawiki.api,mediawiki.util,jquery.suggestions,ext.gadget.WikiToast]|CatImport.js|CatImport.css * CategoryMaster[ResourceLoader|rights=autoconfirmed|dependencies=mediawiki.util]|CategoryMaster.js * Katalitik[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util|type=general]|Katalitik.js|Katalitik.css == Úlgiler == * TemplateDataEditor[ResourceLoader]|TemplateDataEditor.js 938d0i5nk8lfpw1p3mkn9qjx6hyo20z 0 8173 230049 120530 2026-06-01T10:56:11Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 230049 wikitext text/x-wiki Creative [[Commons]] penen islegenimizde biz hàr qıylı huquqıy shàrtler arqalı hàr qanday tùrdegi [[Content]] jaratıwshıları òz dòretpesin òzgertiwge ruqsat beriwi mùmkin bolǵan litsenziya tùri haqqında aytamiz. Usı betler ne ekenligin hàm olardı internettegi huquqımızdı qorǵaw ushın qanday basqarıw kerek ekenligin islep shiǵamiz. {{Qáteler}} 4usknqudtr64v0sjuq1gm504sqltf2q 2 21450 230036 227439 2026-06-01T07:15:11Z Kvazimodo 10433 /* Qaraqalpaqsha Wikipedianıń statistikası */ 230036 wikitext text/x-wiki '''Qaraqalpaqsha Wikipedia oń qaptal panel (menyu) úlgisi:''' * [[Bas bet]] * [[Wikipedia:Wikipedia haqqında|Wikipedia haqqında]] * [[Wikipedia:Mazmunı|Mazmunı]] * [[Arnawlı:Tosınnanlı maqala|Tosınnanlı maqala]] * [[Arnawlı:Nearby|Átirapımdaǵılar]] Úles qosıw * Qáwenderlik * [[Wikipedia:Forum|Forum]] * Aqırǵı ózgerisler * [[Wikipedia:Jámiyet portalı|Jámiyet portalı]] * [[Járdem:Mazmunı|Járdem]] * [[Arnawlı:Arnawlı betler|Arnawlı betler]] __NOTOC__ <div class="NavFrame"  style="clear:both;"> <div class="NavHead" style="background-color:#00FFFF;">'''Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları'''</div> <div class="NavContent" style="text-align:left;display:none;"> <div style="-moz-column-count:3; -webkit-column-count:3; column-count:3;"> *[[Saǵıydulla Abbazov|Abbazov Saǵıydulla]] *[[Xayıtbay Abdusadıqov|Abdusadıqov Xayıtbay]] *[[Xojamet Axmetov|Axmetov Xojamet]] *[[Keńesbay Allambergenov|Allambergenov Keńesbay]] *[[Axmet Aqnazarov|Aqnazarov Axmet]] ➕ *[[Ótegen Ayjanov|Ayjanov Ótegen]] *[[Jolmurza Aymurzaev|Aymurzaev Jolmurza]] *[[Biybaysha Aymuxammedova|Aymuxammedova Biybaysha]] *[[Dáwlen Aytmuratov|Aytmuratov Dáwlen]] ➕ *[[Raxman Aytmuratov|Aytmuratov Raxman]] *[[Áwezxan Aytniyazov|Aytniyazov Áwezxan]] *[[Hikmetulla Ayımbetov|Ayımbetov Hikmetulla]] ➕ *[[Qallı Ayımbetov|Ayımbetov Qallı]] *[[Sultamurat Allayarov|Allayarov Sultamurat]] *[[Tóresh Allanazarov|Allanazarov Tóresh]] *[[Qayırjan Aralbaev|Aralbaev Qayırjan]] *[[Ábdimurat Atajanov|Atajanov Ábdimurat]] *[[Shiyrin Atamuratova|Atamuratova Shiyrin]] *[[Abdulla Axmedov|Axmedov Abdulla]] *[[Mansur Axmedov|Axmedov Mansur]] *[[Srajatdin Axmetov|Axmetov Srajatdin]] *[[Xojamet Axmetov|Axmetov Xojamet]] *[[Sharapatdin Ayapov|Ayapov Sharapatdin]] ➕ *[[Orazbay Ábdiraxmanov|Ábdiraxmanov Orazbay]] *[[Allanazar Ábdiev|Ábdiev Allanazar]] ➕ *[[Yaqıpbay Ájimov|Ájimov Yaqıpbay]] ➕ *[[Abat Áliev|Áliev Abat]] ➕ *[[Nurmuxammed Ámetov|Ámetov Nurmuxammed]] *[[Qazaqbay Ámetov|Ámetov Qazaqbay]] ➕ *[[Qasım Áwezov|Áwezov Qasım]] *[[Sarıgúl Bahadırova|Bahadırova Sarıgúl]] *[[Qállibek Begjanov|Begjanov Qállibek]] ➕ *[[Asan Begimov|Begimov Asan]] *[[Orazaq Bekbawlov|Bekbawlov Orazaq]] *[[Ziyada Bekbergenova|Bekbergenova Ziyada]] *[[Mariya Bekbergenova|Bekbergenova Mariya]] ➕ *[[Aytbay Bekimbetov|Bekimbetov Aytbay]] *[[Bazargúl Bekniyazova|Bekniyazova Bazargúl]] *[[Dániyar Belasarov|Belasarov Dániyar]] ➕ *[[Mátibay Berdiev|Berdiev Mátibay]] ➕ *[[Abbaz Dabılov|Dabılov Abbaz]] *[[Nájim Dáwqaraev|Dáwqaraev Nájim]] *[[Xalila Dáwletnazarov|Dáwletnazarov Xalila]] *[[Gúlistan Dáwletova|Dáwletova Gúlistan]] ➕ *[[Nurlıbay Dáwletbaev|Dáwletbaev Nurlıbay]] ➕ *[[Mırzaǵaliy Dáribaev|Dáribaev Mırzaǵaliy]] *[[Joldasbay Dilmuratov|Dilmuratov Joldasbay]] ➕ *[[Qarmıs Dosanov|Dosanov Qarmıs]] ➕ *[[Ómirbay Embergenov|Embergenov Ómirbay]] ➕ *[[Saǵındıq Embergenov|Embergenov Saǵındıq]] ➕ *[[Evgeniy Emelyanov|Emelyanov Evgeniy]] *[[Qarabay Ermanov|Ermanov Qarabay]] ➕ *[[Beknazar Ernazarov|Ernazarov Beknazar]] ➕ *[[Kóbeysin Ernazarov|Ernazarov Kóbeysin]] ➕ *[[Qaybulla Erniyazov|Erniyazov Qaybulla]] *[[Genjemurat Esemuratov|Esemuratov Genjemurat]] *[[Gúlaysha Esemuratova|Esemuratova Gúlaysha]] *[[Tursımurat Eshanov|Eshanov Tursımurat]] ➕ *[[Izbasar Fazılov|Fazılov Izbasar]] *[[Tashkenbay Xalmuratov|Xalmuratov Tashkenbay]] *[[Árepbay Xalmuratov|Xalmuratov Árepbay]] *[[Sapar Xojaniyazov|Xojaniyazov Sapar]] *[[Óserbay Xojaniyazov|Xojaniyazov Óserbay]] *[[Shámshet Xojaniyazov|Xojaniyazov Shámshet]] *[[Jalǵasbay Xoshniyazov|Xoshniyazov Jalǵasbay]] *[[Allabergen Xudaybergenov|Xudaybergenov Allabergen]] *[[Kamal Xudaybergenov|Xudaybergenov Kamal]] *[[Jumat Hábibullaev|Hábibullaev Jumat]] *[[Húsniddin Hamidov|Hamidov Húsniddin]] ➕ *[[Baxtiyar Genjemuratov|Genjemuratov Baxtıyar]] *[[Valeriy Gordeev|Gordeev Valeriy]] *[[Ulmámbet Xojanazarov|Xojanazarov Ulmámbet]] ➕ *[[Saǵınbay Ibragimov|Ibragimov Saǵınbay]] *[[Gúlnara Ibragimova|Ibragimova Gúlnara]] ➕ *[[Jiyenbay Izbasqanov|Izbasqanov Jiyenbay]] *[[Babash Ismaylov|Ismaylov Babash]] *[[Sádirbay Ismaylov|Ismaylov Sádirbay]] *[[Zubayda Ishmanova|Ishmanova Zubayda]] *[[Naǵıyma Jańabaeva|Jańabaeva Naǵıyma]] ➕ *[[Nawrız Japaqov|Japaqov Nawrız]] *[[Túrkmenbay Jiyemuratov|Jiyemuratov Túrkmenbay]] *[[Tilewbergen Jumamuratov|Jumamuratov Tilewbergen]] *[[Qalıy Jumaniyazov|Jumaniyazov Qalıy]] ➕ *[[Turǵanbay Jumabaev|Jumabaev Turǵanbay]] *[[Saylawbay Jumaǵulov|Jumaǵulov Saylawbay]] ➕ *[[Minayxan Jumanazarova|Jumanazarova Minayxan]] *[[Qonısbay Kamalov|Kamalov Qonısbay]] *[[Keńesbay Karimov|Karimov Keńesbay]] *[[Dáwletmurat Kerimov|Kerimov Dáwletmurat]] *[[Orınbek Kojurov|Kojurov Orınbek]] ➕ *[[Álibek Kóbentaev|Kóbentaev Álibek]] ➕ *[[Qabıl Maqsetov|Maqsetov Qabıl]] *[[Dilnoza Matkarimova|Matkarimova Dilnoza]] *[[Aytbay Mátyaqubov|Mátyaqubov Aytbay]] *[[Gulistan Annaklıcheva|Mátyaqubova Gúlistan]] *[[Nazira Mátyaqubova|Mátyaqubova Nazira]] ➕ *[[Ivan Mayorov|Mayorov Ivan]] *[[Seyfulǵábit Májitov|Májitov Seyfulǵabit]] *[[Raxim Májiytov|Májiytov Raxim]] ➕ *[[Kamal Mámbetov|Mámbetov Kamal]] *[[Turdıbay Mámbetniyazov|Mámbetniyazov Turdıbay]] *[[Tólepbergen Mátmuratov|Mátmuratov Tólepbergen]] *[[Minaj Mátsapaev|Mátsapaev Minaj]] ➕ *[[Sádirbay Máwlenov|Máwlenov Sádirbay]] *[[Jubatqan Muratbaev|Muratbaev Jubatqan]] *[[Nurman Musaev|Musaev Nurman]] *[[Ayapbergen Muwsa ulı|Musaev Ayapbergen]] *[[Patiyma Mırzabaeva|Mırzabaeva Patiyma]] *[[Dáli Nazbergenov|Nazbergenov Dáli]] ➕ *[[Jańabay Narımbetov|Narımbetov Jańabay]] ➕ *[[Zaytuna Nasrullaeva|Nasrullaeva Zaytuna]] *[[Turdımurat Nájimov|Nájimov Turdımurat]] ➕ *[[Saǵındıq Nietullaev|Niyetullaev Saǵındıq]] *[[Perdebay Nurjanov|Nurjanov Perdebay]] ➕ *[[Gúlnara Nurlepesova|Nurlepesova Gúlnara]] ➕ *[[Marat Nurmuxammedov|Nurmuxammedov Marat]] *[[Sadıq Nurımbetov|Nurımbetov Sadıq]] *[[Zulayxa Nurmetova|Nurmetova Zulayha]] ➕ *[[Uǵıljan Nurullaeva|Nurullaeva Uǵıljan]] *[[Muratbay Nızanov|Nızanov Muratbay]] *[[Quwanıshbay Orazımbetov|Orazımbetov Quwanıshbay]] *[[Húrliman Ótemuratova|Ótemuratova Húrliman]] ➕ *[[Altıngúl Óteniyazova|Óteniyazova Altıngúl]] *[[Jumaniyaz Óteniyazov|Óteniyazov Jumaniyaz]] ➕ *[[Ábdiraman Ótepov|Ótepov Ábdiraman]] *[[Ábilqasım Ótepbergenov|Ótepbergenov Ábilqasım]] ➕ *[[Esbergen Ótepbergenli|Ótepbergenli Esbergen]] ➕ *[[Ibrayım Ótewliev|Ótewliev Ibrayım]] *[[Ómirbay Ótewliev|Ótewliev Ómirbay]] ➕ *[[Shárigúl Payzullaeva|Payzullaeva Shárigúl]] ➕ *[[Uzaqbay Pirjanov|Pirjanov Uzaqbay]] *[[Ayımqul Pirnazarov|Pirnazarov Ayımqul]] *[[Seydabulla Pirjanov|Pirjanov Seydabulla]] ➕ *[[Keńesbay Raxmanov|Raxmanov Keńesbay]] *[[Gúlchexra Raximova|Raximova Gúlchexra]] *[[Keńesbay Reymov|Reymov Keńesbay]] ➕ *[[Tolıbay Qabulov|Qabulov Tolıbay]] *[[Tólepbergen Qayıpbergenov|Qayıpbergenov Tólepbergen]] *[[Bayniyaz Qayıpnazarov|Qayıpnazarov Bayniyaz]] ➕ *[[Mámbetalı Qayıpov|Qayıpov Mámbetalı]] ➕ *[[Ábdiqádir Qayıpov|Qayıpov Ábdiqádir]] ➕ *[[Tabısqan Qanaatov|Qanaatov Tabısqan]] ➕ *[[Marat Qarabaev|Qarabaev Marat]] ➕ *[[Dáwletiyar Qasımov|Qasımov Dáwletiyar]] ➕ *[[Máryam Qasımova|Qasımova Máryam]] ➕ *[[Baekesh Qálimbetov|Qálimbetov Báekesh]] ➕ *[[Ádilbay Qojıqbaev|Qojıqbaev Ádilbay]] ➕ *[[Abdulqasım Qudabaev|Qudabaev Abdulqasım]] ➕ *[[Yangibay Qoshqarov|Qoshaqarov Yangibay]] *[[Ismayıl Qurbanbaev|Qurbanbaev Ismayıl]] *[[Sársen Qurbaniyazov|Qurbaniyazov Sársen]] ➕ *[[Kárimbay Qurambaev|Qurambaev Kárimbay]] *[[Yuriy Leontichev|Leontichev Yuriy]] *[[Ismayıl Saǵitov|Saǵitov Ismayıl]] *[[Salıy Sadıqov|Sadıqov Salıy]] *[[Abdulla Sadıqov|Sadıqov Abdulla]] *[[Saparbay Saliev|Saliev Saparbay]] ➕ *[[Jańabay Saparov|Saparov Jańabay]] ➕ *[[Xalmurat Saparov|Saparov Xalmurat]] *[[Teńelbay Sársenbaev|Sársenbaev Teńelbay]] ➕ *[[Ótebay Sársenbaev|Sársenbaev Ótebay]] *[[Orazbay Sátbaev|Sátbaev Orazbay]] ➕ *[[Xojabek Seytov|Seytov Xojabek]] *[[Shawdırbay Seytov|Seytov Shawdırbay]] *[[Tájetdin Seytjanov|Seytjanov Tájetdin]] *[[Ábdirazaq Seytjanov|Seytjanov Ábdirazaq]] *[[Ayapbergen Seytekov|Seytekov Ayapbergen]] ➕ *[[Tájiaxmet Seytmamutov|Seytmamutov Tajiaxmet]] ➕ *[[Ǵalım Seytnazarov|Seytnazarov Ǵalım]] *[[Joldas Seytnazarov|Seytnazarov Joldas]] *[[Maten Seytniyazov|Seytniyazov Máten]] *[[Bazarbay Seytaev|Seytaev Bazarbay]] ➕ *[[Alpısbay Sultanov|Sultanov Alpısbay]] ➕ *[[Karamatdin Sultanov|Sultanov Káramatdin]] *[[Qalımbet Sultanov|Sultanov Qalımbet]] *[[Gúljáhán Zaytova|Zaytova Gúljáhán]] *[[Saǵın Ziyawov|Ziyawov Saǵın]] *[[Marat Tawmuratov|Tawmuratov Marat]] *[[Jumabay Tashenov|Tashenov Jumabay]] *[[Ájiniyaz Tájibaev|Tájibaev Ájiniyaz]] *[[Ádenbay Tájimuratov|Tájimuratov Ádenbay]] *[[Joldasbay Tájetdinov|Tájetdinov Joldasbay]] *[[Pirlepes Tilegenov|Tilegenov Pirlepes]] *[[Nábiyra Tóreshova|Tóreshova Nábiyra]] *[[Xojamurat Turımbetov|Turımbetov Xojamurat]] ➕ *[[Abadan Turdımuratova|Turdımuratova Abadan]] *[[Ábitay Turımbetov|Turımbetov Ábitay]] *[[Gúlayım Tursınova|Tursınova Gúlayım]] ➕ *[[Sharap Usnatdinov|Usnatdinov Sharap]] *[[Ǵayıp Yaqubov|Yaqubov Ǵayıp]] *[[Zuxra Yangibaeva|Yangibaeva Zuxra]] *[[Qurbanbiyke Yunusova|Yunusova Qurbanbiyke]] *[[Ibrayım Yusupov|Yusupov Ibrayım]] *[[Munavvara Yusupova|Yusupova Munavvara]] *[[Ámet Shamuratov|Shamuratov Ámet]] *[[Artıq Shamuratov|Shamuratov Artıq]] ➕ *[[Gúlistan Shamuratova|Shamuratova Gúlistan]] *[[Dáwletbiyke Sherniyazova|Sherniyazova Dáwletbiyke]] </div> </div></div> == ISLEP ATÍRMAN == 10.000 maqalaǵa da jettik. Endigi maqset — joybardaǵı bar maqalalardıń sapasın kóteriw boladı. Taǵı bir aktual másele Qaraqalpaqsha Wikipedianıń ishki qaǵıyda hám kórsetpelerin islep shıǵıw (islep atırman): * {{tl|Kórsetpeler}} — usı úlgidegi betlerdi jaratıw; * {{tl|Wikipedianıń qaǵıyda hám kórsetpeleri}} — usı úlgidegi betlerdi jaratıw; * {{tl|Ulıwma qaǵıydalar}} — usı úlgidegi betlerdi jaratıw. == Jaratqan maqalalarım: == === Tolıqtırıwım kerek bolǵan maqalalar === * [[2025-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] * [[Allayar Dosnazarovtıń xronologiyası]] * [[Latın jazıwına tiykarlanǵan qaraqalpaq álipbesi]] * [[Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları]] * [[Qırǵızstan Qaharmanı]] * [[Ceza]] * [[Hababam sınıfı]] * [[Timur Kocaoğlu]] * [[Aziz Nesin]] * [[Baxtıyar Jumataev]] * [[Wikipedia:Qaraqalpaq tilinde kóp ushırasatuǵın qáteler]] * [[Abatbay Dáwletov]] * {{tl|Muzıkant infoqutısı}} * {{tl|Jınayatshı infoqutısı}} * {{tl|Qaraqalpaq ádebiyatı}} * {{tl|Balet infoqutısı}} * {{tl|Toń rayonınıń xalıq punktleri}} === Derek tabıwım kerek: === * [[Qaraqalpaqstannıń áhmiyetli jeti sayaxat ornı]] * [[Shımbay hawazı]] * [[Qaraqalpaqfilm]] * [[Qaraqalpaq tiliniń túsindirme sózligi (1982-1992)]] === Jazıwım kerek: === * [[Qaraqalpaq tiliniń túsindirme sózligi (2023)]] * [[Kirill jazıwına tiykarlanǵan qaraqalpaq álipbesi]] * [[Qaraqalpaq romanlarınıń dizimi]] * [[Z buwını]] * Notre Dame de Pariske baylanıslı temalar == Tolıqtırıwım kerek bolǵan ulıwma maqalalar == * [[Tólepbergen Qayıpbergenov]] — tańlamalı yamasa sapalı maqala qılıw * [[Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik muzıkalı-akademiyalıq teatrı]] * [[I. V. Savickiy atındaǵı Qaraqalpaqstan mámleketlik kórkem-óner muzeyi]] == Jobalarım == {| class="wikitable" |- ! Qatar ! Atı ! Qosımsha |- | 1 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iyi '''qaraqalpaqsha povest-romanlar''' tuwralı maqalalar | |- | 2 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye '''qaraqalpaqsha kino-serialları''' tuwralı maqalalar | |- | 3 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye '''qaraqalpaq jazıwshı-shayırları''' tuwralı maqalalar | 65% islendi |- | 4 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye '''qaraqalpaq tilshileri''' tuwralı maqalalar | 50% islendi |- | 5 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye '''qaraqalpaq ádebiyatshı, sınshıları''' tuwralı maqalalar | 5% islendi |- | 6 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye '''qaraqalpaq tariyxshıları''' tuwralı maqalalar | |- | 7 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye '''qaraqalpaqsha gazeta-jurnallar''' tuwralı maqalalar | 3% islendi |- | 8 | Enciklopediyalıq áhmiyetke iye basqa '''qaraqalpaq ilimpazları''' tuwralı maqalalar | |- | 9 | Keminde úsh maqalaǵa status alıw | |- |} == Qaraqalpaqsha Wikipedianıń statistikası == {| class="wikitable" |- ! Sáne ! Maqalalar ! Betler ! Júklengen fayllar ! Jámi redaktorlawlar ! Ortasha redaktorlawlar ! Dizimnen ótken paydalanıwshı ! Barlıq betlerdegı sózler sanı ! Tereńlik |- | [[2-oktyabr|2.X.]][[2025]] 06:19 |10.574 |24.907 |82 |159.095 |6,39 |14.495 |3.211.677 |11,7 |- | [[1-noyabr|1.XI.]][[2025]] 20:46 |10.823 |28.148 |83 |176.473 |6,27 |14.667 |3.345.812 |16,07 |- | [[4-dekabr|4.XII.]][[2025]] 16:34 |10.895 |28.937 |85 |180.553 |6,24 |14.847 |3.427.303 |17,11 |- | [[31-dekabr|31.XII.]][[2025]] 21:53 |11.008 |29.754 |86 |185.893 |6,25 |14.966 |3.480.235 |18,12 |- | [[28-fevral|28.II.]][[2026]] 22:43 |11.401 |31.650 |87 |197.299 |6,23 |15.432 |3.816.788 |19,66 |- | [[31-mart|31.III.]][[2026]] 20:51 |11.769 |33.093 |88 |205.543 |6,21 |15.678 |3.921.583 |20,39 |- | [[1-may|1.V.]][[2026]] 8:17 |13.061 |37.182 |88 |227.288 |6,11 |15.835 |4.229.610 |20,85 |- | [[1-iyun|1.VI.]][[2026]] 7:15 |13.110 |37.586 |89 |229.886 |6,12 |15.988 |4.262.076 |21,32 |} # 2025-jıl 3-martta jámi 20.000 bet — 2025-jıl 5-oktyabr jámi 25.000 bet (5.000 bet). # 2025-jıl 5-oktyabrda jámi 25.000 bet — 2026-jıl 4-yanvar jámi 30.000 bet (5.000 bet). # 2026-jıl 4-yanvarda jámi 30.000 bet — 2026-jıl 8-aprel jámi 35.000 bet (5.000 bet) <small>''(1 jıl 1 ayda +15.000 bet)''</small>. 4vibxny226pb99w4qs0fm0fvuhw65wc 4 23879 230019 229991 2026-05-31T12:01:15Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 230019 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23562}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4883}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 4 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4397}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 5 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4329}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4135}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2547}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:918}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 23 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 24 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 27 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 28 || [[User:Begdullaman|<span style="color:gray">Begdullaman</span>]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 29 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 30 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 31 || [[User:Qareken Balasi|<span style="color:gray">Qareken Balasi</span>]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|<span style="color:gray">AbzalM</span>]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} fu9o3zjiltwr1qtqyg38o3vmdjine0d 4 26380 230021 229993 2026-05-31T12:01:18Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 230021 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:86603}}]] |- | 2 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 3 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3291}}]] |- | 4 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 5 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]] |- | 6 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 7 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 8 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1539}}]] |- | 9 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 10 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 11 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 12 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1007}}]] |- | 13 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:544}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:380}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 48 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} smbtggj5rkuqgc7ewax2hpu8gyvkym9 4 27432 230020 229992 2026-05-31T12:01:17Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 230020 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:86603}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23562}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4883}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 5 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 6 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4397}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 7 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4329}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4135}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 9 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 10 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3291}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 11 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 12 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 13 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2547}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 14 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 15 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 16 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 17 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 18 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 19 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1539}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 20 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 21 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 22 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 23 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 24 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 25 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 26 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1007}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 27 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:918}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 39 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:544}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 43 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 44 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 45 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:380}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 48 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 49 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 50 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] || {{Permissions|TjBot}} {{/end}} n9ypurhpq0e7pkdelzuy8592qr7n6f9 0 35193 230031 227563 2026-06-01T06:07:21Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 230031 wikitext text/x-wiki == Iyun == {{main|2026-jıl iyunda qaytıs bolǵanlar}} == May == {{main|2026-jıl mayda qaytıs bolǵanlar}} == Aprel == {{main|2026-jıl aprelde qaytıs bolǵanlar}} == Mart == {{main|2026-jıl martta qaytıs bolǵanlar}} == Fevral == {{main|2026-jıl fevralda qaytıs bolǵanlar}} == Yanvar == {{main|2026-jıl yanvarda qaytıs bolǵanlar}} {{2026-jılı qaytıs bolǵanlar}} [[Kategoriya:Jıllar boyınsha qaytıs bolǵanlar dizimi|2026]] [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar|*]] h9rappadxyrt3jbu61u3ow7t6nqliph 0 35916 230033 211017 2026-06-01T06:46:24Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Italiyalı siyasatshılar|Italiyalı siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 230033 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Natale Amodeo | negizgi atı = Natale Amodeo | súwret = Natale Amodeo.jpg | súwret táriypi = Amodeo 1979-jılı | lawazım = [[Italiya Deputatlar palatası]]nıń aǵzası | lawazımǵa kirisiw sánesi = 1979-jıl 18-iyun | lawazımnan ketiw sánesi = 1992-jıl 22-aprel | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Pozcallo]], Italiya | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan ornı = Pozcallo, Italiya | kásibi = xızmetker | partiya = [[Italiya socialistlik partiyası]] (PSI) }} '''Natale Amodeo''' ([[1939|1933-jıl]] [[1-iyun]], [[Pozcallo]], Italiya — [[2026|2026-jıl]] [[2-mart]], [[Pozcallo]], Italiya) — italiyalı siyasatshı. [[Italiya socialistlik partiyası]]nıń aǵzası retinde 1979-jıldan 1992-jılǵa shekem [[Italiya Deputatlar palatası|Deputatlar palatası]]nda xızmet etti<ref>{{Web deregi | url = https://storia.camera.it/deputato/natale-amodeo-19330601| bet = Natale Amodeo| jumıs = Chamber of Deputies| til = Italian}}</ref>. Amodeo 2026-jıl 2-martta 92 jasında [[Pozcallo]] qalasında qaytıs boldı<ref>{{cite news |last=Liuzzo|first=Giorgio|date=2 March 2026|title=Pozzallo piange la scomparsa dell'on. Natalino Amodeo, figura iconica della politica locale|url=https://www.lasicilia.it/news/politica/3020558/pozzallo-piange-la-scomparsa-dell-on-natalino-amodeo-figura-iconica-della-politica-locale.html|trans-title= |work=[[La Sicilia]]|language=Italian|location= |publisher= |access-date=5 March 2026}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{DEFAULTSORT:Amodeo, Natale}} [[Kategoriya:1933-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:XX ásir italiyalı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italiya socialistlik partiyası siyasatshıları]] [[Kategoriya:Italiya VIII shaqırıq Deputatlar palatasınıń aǵzaları]] [[Kategoriya:Italiya IX shaqırıq Deputatlar palatasınıń aǵzaları]] [[Kategoriya:Italiya X shaqırıq Deputatlar palatasınıń aǵzaları]] [[Kategoriya:Italiyalı siyasatshılar]] 0oi0qv26wgh521trikf0pup19zkjoaz 0 41397 230027 229849 2026-06-01T01:06:16Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 230027 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı |atı = Muxtar Shaxanov |negizgi atı = |súwret = Muhtar Shaxan Kazak poet.jpg |súwret táriypi = Rásmiy Májilis portreti, 2007 |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = Азаматұлы<ref>Қазақстан жазушылары. Анықтамалық. Алматы, «Жазушы» баспасы, 1982, 268 бет</ref> |Tuwılǵan waqtı = 02.07.1942 |Tuwılǵan jeri = [[Қасқасу]], {{туғанжері|Төле би ауданы|Төле би ауданында}}, [[Түркістан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = 19.04.2026 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] |Puqaralıǵı = {{USSR}}<br>{{KAZ}} |milleti = [[qazaqlar|qazaq]] |kásibi = {{hlist|[[Jazıwshı]]|daramturg|shayır siyasatshı}} |Шығармашылық жылдары = |Б = Социалистік реализм |Жанры = {{hlist|Өлең|жыр|баллада|поэма|эссе|мақала}} |Шығармалардың тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]] |Дебюті = |Марапаттары = {{қатар |{{Отан ордені}} |{{Данакер ордені}} }} {{қатар |{{Қазақстанның Еңбек Ері}} |{{Қырғызстан Республикасының құрметті атағы|түрі=халық ақыны}} }} |Сыйлықтары = {{Ленин комсомол сыйлығы|1982}} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = |Білімі = [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] }} '''Muxtar Shaxanov''' — (1942-jıl 2-iyul, Kaskasuwqalası, Tóle biy rayonı, Túrkstan wálayatı – 2026-jıl 19-aprel, Almatı, [[Qazaqstan]])<ref>{{Cite web |url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |website=stan.kz |accessdate=2026-04-19}}</ref> qazaq shayırı, dramaturg, jámiyetlik ǵayratker, Qazaqstan Miynet Qaharmanı (2022), Qazaqstan xalıq jazıwshısı (1996) hám [[Qırǵızstan]] xalıq shayırı (1994). == Ómirbayanı == 1942-jılı 2-iyulde Túrkstan wálayatınıń Tóle biy rayonındaǵı Qasqasuw awılında Shaxanov Qıpshaq taypası Torı ruwı Kókmurın bóliminen shıqqan.<ref>[http://adebiportal.kz/kz/news/view/18910 Шахановтың шынайы болмысы басқа... | Әдебиет порталы]</ref><ref>[https://surak.baribar.kz/214279/ Мұхтар Шахановтың руы қандай екенін кім біледі н/е біліп бере алады? - Cұрақ-Жауап]</ref> Ákesi Dosbol Shaxanov.<ref>{{Cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/muxtar-saxanovtyn-bir-kuni__19003 |title=Мұхтар Шахановтың бір күні |language=kk |publisher=Әдеби портал |date=2017-09-20 |accessdate=2026-04-20}}</ref> === Dóretiwshilik jolı === Muxtar Shaxanov 1960-jıldan 1965-jılǵa shekem «Qubla Qazaqstan», 1965-1970-jılları «Leninshil jas» gazetalarında jumıs isledi. 1969-jıldan Shaxanov SSSR Jazıwshılar awqamınıń aǵzası bolǵan. 1971-jıldan 1975-jılǵa shekem Shaxanov respublikalıq televidenie, radio redakciyalarında isledi. 1984-jılı ol «Jalın» almanaxınıń bas redaktorı, 1986-jılı «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı (1986) boldı. MM.Shaxanov bir waqıtları «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı, jáhan oyshılların birlestiretuǵın «XXI ásir hám Ruwxıylıq» atamasındaǵı xalıqaralıq elita klubınıń Prezidenti hám Qazaqstan Jazıwshılar awqamı basqarmasınıń xatkeri edi. === Siyasattaǵı jolı === 1976-jıldan Shaxanov Qazaqstan SSR Ministrler Sovetiniń Baspa, poligrafiya hám kitap sawdası boyınsha mámleketlik komitetinde bólim baslıǵı boldı. 1978-jıldan SSSR Jazıwshılar awqamınıń plenum aǵzası. Shaxanov 1986-jılı Qazaqstan Jazıwshılar awqamı Basqarmasınıń xatkeri bolǵan bolsa, 1988-jılı Qazaqstan SSRdaǵı birinshi shólkemlestirilgen ekologiyalıq háreket, Aral hám Balxash mashqalaları boyınsha jámiyetlik komitettiń baslıǵı boldı. Keyin 1989-1991-jılları SSSR Joqarǵı Sovetiniń aǵzası boldı. === 1986-jılǵı dekabr waqıyaları === 1986-jılǵı Jeltoqsan kóterilisinde tikkeley qatnaspaǵan bolsa da, Muxtar Shaxanov waqıyanıń haqıyqatın ashıwda tiykarǵı roldi atqardı. 1989-jılı SSSR Xalıq deputatlarınıń I syezdinde (Moskva) dekabr waqıyaların birinshi márte awqam dárejesinde kóterip, rásmiy «milletshilik» degen bahanı biykarladı.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/...|title=Мұхтар Шахановтың өмір жолы...|date=2026-04-18}}</ref> SSSR húkimeti buǵan qulaq aspaǵannan keyin belgili ilimpaz, Nobel sıylıǵınıń laureatı Andrey Saxarovtıń, keyin ala Rossiyanıń birinshi Prezidenti bolǵan Boris Elcinniń qollap-quwatlawı menen bul mashqalanı SSSR Joqarǵı Sovetiniń birinshi sessiyasında ekinshi márte qayta kóterip, SSSR Prezidenti Mixail Gorbachevtı Jeltoqsan waqıyasın úyreniw hám oǵan túpkilikli baha beriw boyınsha jańa komissiya dúziwge májbúr etti. Bul komissiya SSSR hákimiyatı húkim súrip turǵan waqıtta-aq KPSS OK siyasiy byurosına Awqamda birinshi bolıp siyasiy ayıplawlar kirgizdi. Onıń baslaması menen Qazaqstanda dekabr waqıyaların úyreniw boyınsha komissiya dúzildi, Shaxanov onıń baslıǵı boldı. Komissiya sırlı hújjetlerdi ashıp, 8 mıńnan aslam shaxstıń uslanǵanın, 90 nan aslamınıń sudlanǵanın málim etti.<ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/...|title=Трактористен ұлт сөзін...|date=2026-04-19}}</ref> === Shıńǵıs Aytmatov penen doslıǵı === Muxtar Shaxanov 1968-jılı [[Moskva]]da jas shayırlar jıyınında qırǵız shayırı Jolán Mamıtov arqalı [[Shıńǵız Aytmatov|Shıńǵıs Aytmatov]] penen tanısıp, «Qos bayterek doslıǵı» dep atalǵan bekkem baylanıs ornatadı.<ref>{{Cite web|url=https://stud.kz/prezentatsiya/id/36468|title=Қос бәйтерек достығы: Шыңғыс Айтматов пен Мұхтар Шаханов|date=}}</ref> Olar birgelikte «[[Jar basındaǵı ańshınıń zarı]]» kitabın jazıp, kóplegen tillerge awdarıladı.<ref>{{Cite web|url=https://qamshy.kz/kz/article/6215-shaytmatov-pen-mshakhanovtynh-kitaby-qytay-oqyrmandaryna-zhol-tartty|title=Ш.АЙТМАТОВ ПЕН М.ШАХАНОВТЫҢ КІТАБЫ ҚЫТАЙ ОҚЫРМАНДАРЫНА ЖОЛ ТАРТТЫ|date=2025-10-23}}</ref> «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» (tolıq atı: «Jar basındaǵı ańshınıń zarı, yamasa ásir ayırıwındaǵı sırlasıwı») – Shıńǵıs Aytmatov hám Muxtar Shaxanovtıń birgelikte jazǵan ruwxıy-filosofiyalıq esseler toplamı (1997-jılı basıp shıǵarılǵan, 352 bet). Bul kitap eki dos shayırdıń dialog túrindegi sırlasıwınan ibarat. «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» kitabında tuwılǵan jerdiń qúdireti, jeti ata nızamı, genofond máseleleri dodalanıp, [[Ózbekstan]]da jeti ataǵa shekem qız alıspaw nızamı shıǵıwına túrtki boldı. 1988-jılı M.Shaxanov 1926-jılı [[islam]] dininiń qaldıǵı degen sıltaw menen [[SSSR]] totalitar sisteması bayramlawdı qadaǵan etken [[Nawrız bayramı]]nıń 62 jıldan soń qayta belgileniwine basshılıq etti. 1989-jılı 22-sentyabrde [[Qazaq SSR]]iniń «Tiller haqqında»ǵı nızamınıń qabıl etiliwine qatnasqan. Qazaqstan SSR Joqarǵı Soveti rus hám qazaq tillerine teńdey mámleketlik dáreje bergen nızamdı qabıl etip, basqalardıń qarsılıǵına qaramastan Muxtar Shaxanov minberge qaytadan shıǵıp sóylep, deputatlardı qazaq tilin óz aldına mámleketlik til qılıwǵa shaqırdı hám qabıl etilgen nızamnıń úlken aqıbetleri bolatuǵının eskertti. Shaxanovtıń usınısı baslıqtıń qollap-quwatlawı menen qayta dawısqa qoyılıp, qazaq tili ayrıqsha mámleketlik statusqa iye boldı. Bunnan tısqarı, shayır sońǵı jılları «úsh negizli til»ge de, tikkeley qazaq xalqın hám respublikadaǵı az quramlı milletlerdi tikkeley joq etiwge alıp baratuǵın, negizi «amerikalı millet»ten shıǵatuǵın «qazaqstanlı millet»ke de isenimli qarsılıq kórsetip kelgen. 1992-jılı M.Shaxanov [[Oljas Súleymanov|Oljas Suleymenov]] penen birgelikte «Xalıq kongress» partiyasın dúzdi. Biraq eki tilde tárbiyalanǵan eki shaxs arasında milliy máp hám kosmopolitikalıq aǵım sistemalı kózqaras taba almaǵanı sebepli partiya uzaq jasay almadı. 1993-2003-jılları M.Shaxanov Qazaqstannıń [[Qırǵızstan]]daǵı Ayrıqsha hám Tolıq huqıqlı elshisi lawazımında islegen. 2001-jıldan «XXI ásir hám ruwxıylıq» xalıqaralıq elita klubınıń prezidenti boldı. 2004-jıldan «Mámleketlik til» jámiyetlik háreketiniń baslıǵı edi. 2004-2007-jılları M.Shaxanov Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń deputatı lawazımında islegen. 2010-jıldan «Ǵárezsizlikti qorǵaw» atamasındaǵı 50 den aslam jámiyetlik shólkemler, partiyalar, baspasóz orınların birlestiretuǵın xalıq demokratiyalıq háreketiniń baslıǵı hám respublikalıq «Jalın» jurnalınıń Bas redaktorı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:1942-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:2-iyulda tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:19-aprelde qaytıs bolǵanlar]] opkrl7gd0hee3733vr1461q6ns63z7n 230028 230027 2026-06-01T01:24:47Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 230028 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı|atı=Muxtar Shaxanov|negizgi atı=|súwret=Muhtar Shaxan Kazak poet.jpg|súwret eni=|súwret táriypi=Rásmiy májilis portreti,2007|tuwılǵandaǵı atı=|dóretiwshilik túri=[[Jazıwshı]], [[dramaturg]], [[shayır]], [[Siyasatshı|siyasatshı]]|dóretiwshilik jılları=|tuwılǵan sánesi=|tuwılǵan jeri=Qasqasuw, Tólebiy rayonı, Túrkistan wálayatı, QazaqSSR, SSSR|Puqaralıǵı=SSSR, Qazaqstan|qaytıs bolǵan sánesi=|qaytıs bolǵan jeri=[[Almatı]], [[Qazaqstan]]|ómirlik joldası=|ákesi=|Anası=|perzentleri=|bilimi=M.Awezov atındaǵı Batıs Qazaqstan ilimiy-izertlew universtieti|sıylıqları=Lenin komsomol sıylıǵı|1982|ataqları=|sayt=|qolı=}} '''Muxtar Shaxanov''' — (1942-jıl 2-iyul, Kaskasuwqalası, Tóle biy rayonı, Túrkstan wálayatı – 2026-jıl 19-aprel, Almatı, [[Qazaqstan]])<ref>{{Cite web |url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |website=stan.kz |accessdate=2026-04-19}}</ref> qazaq shayırı, dramaturg, jámiyetlik ǵayratker, Qazaqstan Miynet Qaharmanı (2022), Qazaqstan xalıq jazıwshısı (1996) hám [[Qırǵızstan]] xalıq shayırı (1994). == Ómirbayanı == 1942-jılı 2-iyulde Túrkstan wálayatınıń Tóle biy rayonındaǵı Qasqasuw awılında Shaxanov Qıpshaq taypası Torı ruwı Kókmurın bóliminen shıqqan.<ref>[http://adebiportal.kz/kz/news/view/18910 Шахановтың шынайы болмысы басқа... | Әдебиет порталы]</ref><ref>[https://surak.baribar.kz/214279/ Мұхтар Шахановтың руы қандай екенін кім біледі н/е біліп бере алады? - Cұрақ-Жауап]</ref> Ákesi Dosbol Shaxanov.<ref>{{Cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/muxtar-saxanovtyn-bir-kuni__19003 |title=Мұхтар Шахановтың бір күні |language=kk |publisher=Әдеби портал |date=2017-09-20 |accessdate=2026-04-20}}</ref> === Dóretiwshilik jolı === Muxtar Shaxanov 1960-jıldan 1965-jılǵa shekem «Qubla Qazaqstan», 1965-1970-jılları «Leninshil jas» gazetalarında jumıs isledi. 1969-jıldan Shaxanov SSSR Jazıwshılar awqamınıń aǵzası bolǵan. 1971-jıldan 1975-jılǵa shekem Shaxanov respublikalıq televidenie, radio redakciyalarında isledi. 1984-jılı ol «Jalın» almanaxınıń bas redaktorı, 1986-jılı «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı (1986) boldı. MM.Shaxanov bir waqıtları «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı, jáhan oyshılların birlestiretuǵın «XXI ásir hám Ruwxıylıq» atamasındaǵı xalıqaralıq elita klubınıń Prezidenti hám Qazaqstan Jazıwshılar awqamı basqarmasınıń xatkeri edi. === Siyasattaǵı jolı === 1976-jıldan Shaxanov Qazaqstan SSR Ministrler Sovetiniń Baspa, poligrafiya hám kitap sawdası boyınsha mámleketlik komitetinde bólim baslıǵı boldı. 1978-jıldan SSSR Jazıwshılar awqamınıń plenum aǵzası. Shaxanov 1986-jılı Qazaqstan Jazıwshılar awqamı Basqarmasınıń xatkeri bolǵan bolsa, 1988-jılı Qazaqstan SSRdaǵı birinshi shólkemlestirilgen ekologiyalıq háreket, Aral hám Balxash mashqalaları boyınsha jámiyetlik komitettiń baslıǵı boldı. Keyin 1989-1991-jılları SSSR Joqarǵı Sovetiniń aǵzası boldı. === 1986-jılǵı dekabr waqıyaları === 1986-jılǵı Jeltoqsan kóterilisinde tikkeley qatnaspaǵan bolsa da, Muxtar Shaxanov waqıyanıń haqıyqatın ashıwda tiykarǵı roldi atqardı. 1989-jılı SSSR Xalıq deputatlarınıń I syezdinde (Moskva) dekabr waqıyaların birinshi márte awqam dárejesinde kóterip, rásmiy «milletshilik» degen bahanı biykarladı.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/...|title=Мұхтар Шахановтың өмір жолы...|date=2026-04-18}}</ref> SSSR húkimeti buǵan qulaq aspaǵannan keyin belgili ilimpaz, Nobel sıylıǵınıń laureatı Andrey Saxarovtıń, keyin ala Rossiyanıń birinshi Prezidenti bolǵan Boris Elcinniń qollap-quwatlawı menen bul mashqalanı SSSR Joqarǵı Sovetiniń birinshi sessiyasında ekinshi márte qayta kóterip, SSSR Prezidenti Mixail Gorbachevtı Jeltoqsan waqıyasın úyreniw hám oǵan túpkilikli baha beriw boyınsha jańa komissiya dúziwge májbúr etti. Bul komissiya SSSR hákimiyatı húkim súrip turǵan waqıtta-aq KPSS OK siyasiy byurosına Awqamda birinshi bolıp siyasiy ayıplawlar kirgizdi. Onıń baslaması menen Qazaqstanda dekabr waqıyaların úyreniw boyınsha komissiya dúzildi, Shaxanov onıń baslıǵı boldı. Komissiya sırlı hújjetlerdi ashıp, 8 mıńnan aslam shaxstıń uslanǵanın, 90 nan aslamınıń sudlanǵanın málim etti.<ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/...|title=Трактористен ұлт сөзін...|date=2026-04-19}}</ref> === Shıńǵıs Aytmatov penen doslıǵı === Muxtar Shaxanov 1968-jılı [[Moskva]]da jas shayırlar jıyınında qırǵız shayırı Jolán Mamıtov arqalı [[Shıńǵız Aytmatov|Shıńǵıs Aytmatov]] penen tanısıp, «Qos bayterek doslıǵı» dep atalǵan bekkem baylanıs ornatadı.<ref>{{Cite web|url=https://stud.kz/prezentatsiya/id/36468|title=Қос бәйтерек достығы: Шыңғыс Айтматов пен Мұхтар Шаханов|date=}}</ref> Olar birgelikte «[[Jar basındaǵı ańshınıń zarı]]» kitabın jazıp, kóplegen tillerge awdarıladı.<ref>{{Cite web|url=https://qamshy.kz/kz/article/6215-shaytmatov-pen-mshakhanovtynh-kitaby-qytay-oqyrmandaryna-zhol-tartty|title=Ш.АЙТМАТОВ ПЕН М.ШАХАНОВТЫҢ КІТАБЫ ҚЫТАЙ ОҚЫРМАНДАРЫНА ЖОЛ ТАРТТЫ|date=2025-10-23}}</ref> «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» (tolıq atı: «Jar basındaǵı ańshınıń zarı, yamasa ásir ayırıwındaǵı sırlasıwı») – Shıńǵıs Aytmatov hám Muxtar Shaxanovtıń birgelikte jazǵan ruwxıy-filosofiyalıq esseler toplamı (1997-jılı basıp shıǵarılǵan, 352 bet). Bul kitap eki dos shayırdıń dialog túrindegi sırlasıwınan ibarat. «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» kitabında tuwılǵan jerdiń qúdireti, jeti ata nızamı, genofond máseleleri dodalanıp, [[Ózbekstan]]da jeti ataǵa shekem qız alıspaw nızamı shıǵıwına túrtki boldı. 1988-jılı M.Shaxanov 1926-jılı [[islam]] dininiń qaldıǵı degen sıltaw menen [[SSSR]] totalitar sisteması bayramlawdı qadaǵan etken [[Nawrız bayramı]]nıń 62 jıldan soń qayta belgileniwine basshılıq etti. 1989-jılı 22-sentyabrde [[Qazaq SSR]]iniń «Tiller haqqında»ǵı nızamınıń qabıl etiliwine qatnasqan. Qazaqstan SSR Joqarǵı Soveti rus hám qazaq tillerine teńdey mámleketlik dáreje bergen nızamdı qabıl etip, basqalardıń qarsılıǵına qaramastan Muxtar Shaxanov minberge qaytadan shıǵıp sóylep, deputatlardı qazaq tilin óz aldına mámleketlik til qılıwǵa shaqırdı hám qabıl etilgen nızamnıń úlken aqıbetleri bolatuǵının eskertti. Shaxanovtıń usınısı baslıqtıń qollap-quwatlawı menen qayta dawısqa qoyılıp, qazaq tili ayrıqsha mámleketlik statusqa iye boldı. Bunnan tısqarı, shayır sońǵı jılları «úsh negizli til»ge de, tikkeley qazaq xalqın hám respublikadaǵı az quramlı milletlerdi tikkeley joq etiwge alıp baratuǵın, negizi «amerikalı millet»ten shıǵatuǵın «qazaqstanlı millet»ke de isenimli qarsılıq kórsetip kelgen. 1992-jılı M.Shaxanov [[Oljas Súleymanov|Oljas Suleymenov]] penen birgelikte «Xalıq kongress» partiyasın dúzdi. Biraq eki tilde tárbiyalanǵan eki shaxs arasında milliy máp hám kosmopolitikalıq aǵım sistemalı kózqaras taba almaǵanı sebepli partiya uzaq jasay almadı. 1993-2003-jılları M.Shaxanov Qazaqstannıń [[Qırǵızstan]]daǵı Ayrıqsha hám Tolıq huqıqlı elshisi lawazımında islegen. 2001-jıldan «XXI ásir hám ruwxıylıq» xalıqaralıq elita klubınıń prezidenti boldı. 2004-jıldan «Mámleketlik til» jámiyetlik háreketiniń baslıǵı edi. 2004-2007-jılları M.Shaxanov Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń deputatı lawazımında islegen. 2010-jıldan «Ǵárezsizlikti qorǵaw» atamasındaǵı 50 den aslam jámiyetlik shólkemler, partiyalar, baspasóz orınların birlestiretuǵın xalıq demokratiyalıq háreketiniń baslıǵı hám respublikalıq «Jalın» jurnalınıń Bas redaktorı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:1942-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:2-iyulda tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:19-aprelde qaytıs bolǵanlar]] 6iartpzwadijpebhzkh2lzyhuplwx0c 230032 230028 2026-06-01T06:44:57Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi|2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]]» kategoriyası alıp taslandı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 230032 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı|atı=Muxtar Shaxanov|negizgi atı=|súwret=Muhtar Shaxan Kazak poet.jpg|súwret eni=|súwret táriypi=Rásmiy májilis portreti,2007|tuwılǵandaǵı atı=|dóretiwshilik túri=[[Jazıwshı]], [[dramaturg]], [[shayır]], [[Siyasatshı|siyasatshı]]|dóretiwshilik jılları=|tuwılǵan sánesi=|tuwılǵan jeri=Qasqasuw, Tólebiy rayonı, Túrkistan wálayatı, QazaqSSR, SSSR|Puqaralıǵı=SSSR, Qazaqstan|qaytıs bolǵan sánesi=|qaytıs bolǵan jeri=[[Almatı]], [[Qazaqstan]]|ómirlik joldası=|ákesi=|Anası=|perzentleri=|bilimi=M.Awezov atındaǵı Batıs Qazaqstan ilimiy-izertlew universtieti|sıylıqları=Lenin komsomol sıylıǵı|1982|ataqları=|sayt=|qolı=}} '''Muxtar Shaxanov''' — (1942-jıl 2-iyul, Kaskasuwqalası, Tóle biy rayonı, Túrkstan wálayatı – 2026-jıl 19-aprel, Almatı, [[Qazaqstan]])<ref>{{Cite web |url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |website=stan.kz |accessdate=2026-04-19}}</ref> qazaq shayırı, dramaturg, jámiyetlik ǵayratker, Qazaqstan Miynet Qaharmanı (2022), Qazaqstan xalıq jazıwshısı (1996) hám [[Qırǵızstan]] xalıq shayırı (1994). == Ómirbayanı == 1942-jılı 2-iyulde Túrkstan wálayatınıń Tóle biy rayonındaǵı Qasqasuw awılında Shaxanov Qıpshaq taypası Torı ruwı Kókmurın bóliminen shıqqan.<ref>[http://adebiportal.kz/kz/news/view/18910 Шахановтың шынайы болмысы басқа... | Әдебиет порталы]</ref><ref>[https://surak.baribar.kz/214279/ Мұхтар Шахановтың руы қандай екенін кім біледі н/е біліп бере алады? - Cұрақ-Жауап]</ref> Ákesi Dosbol Shaxanov.<ref>{{Cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/muxtar-saxanovtyn-bir-kuni__19003 |title=Мұхтар Шахановтың бір күні |language=kk |publisher=Әдеби портал |date=2017-09-20 |accessdate=2026-04-20}}</ref> === Dóretiwshilik jolı === Muxtar Shaxanov 1960-jıldan 1965-jılǵa shekem «Qubla Qazaqstan», 1965-1970-jılları «Leninshil jas» gazetalarında jumıs isledi. 1969-jıldan Shaxanov SSSR Jazıwshılar awqamınıń aǵzası bolǵan. 1971-jıldan 1975-jılǵa shekem Shaxanov respublikalıq televidenie, radio redakciyalarında isledi. 1984-jılı ol «Jalın» almanaxınıń bas redaktorı, 1986-jılı «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı (1986) boldı. MM.Shaxanov bir waqıtları «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı, jáhan oyshılların birlestiretuǵın «XXI ásir hám Ruwxıylıq» atamasındaǵı xalıqaralıq elita klubınıń Prezidenti hám Qazaqstan Jazıwshılar awqamı basqarmasınıń xatkeri edi. === Siyasattaǵı jolı === 1976-jıldan Shaxanov Qazaqstan SSR Ministrler Sovetiniń Baspa, poligrafiya hám kitap sawdası boyınsha mámleketlik komitetinde bólim baslıǵı boldı. 1978-jıldan SSSR Jazıwshılar awqamınıń plenum aǵzası. Shaxanov 1986-jılı Qazaqstan Jazıwshılar awqamı Basqarmasınıń xatkeri bolǵan bolsa, 1988-jılı Qazaqstan SSRdaǵı birinshi shólkemlestirilgen ekologiyalıq háreket, Aral hám Balxash mashqalaları boyınsha jámiyetlik komitettiń baslıǵı boldı. Keyin 1989-1991-jılları SSSR Joqarǵı Sovetiniń aǵzası boldı. === 1986-jılǵı dekabr waqıyaları === 1986-jılǵı Jeltoqsan kóterilisinde tikkeley qatnaspaǵan bolsa da, Muxtar Shaxanov waqıyanıń haqıyqatın ashıwda tiykarǵı roldi atqardı. 1989-jılı SSSR Xalıq deputatlarınıń I syezdinde (Moskva) dekabr waqıyaların birinshi márte awqam dárejesinde kóterip, rásmiy «milletshilik» degen bahanı biykarladı.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/...|title=Мұхтар Шахановтың өмір жолы...|date=2026-04-18}}</ref> SSSR húkimeti buǵan qulaq aspaǵannan keyin belgili ilimpaz, Nobel sıylıǵınıń laureatı Andrey Saxarovtıń, keyin ala Rossiyanıń birinshi Prezidenti bolǵan Boris Elcinniń qollap-quwatlawı menen bul mashqalanı SSSR Joqarǵı Sovetiniń birinshi sessiyasında ekinshi márte qayta kóterip, SSSR Prezidenti Mixail Gorbachevtı Jeltoqsan waqıyasın úyreniw hám oǵan túpkilikli baha beriw boyınsha jańa komissiya dúziwge májbúr etti. Bul komissiya SSSR hákimiyatı húkim súrip turǵan waqıtta-aq KPSS OK siyasiy byurosına Awqamda birinshi bolıp siyasiy ayıplawlar kirgizdi. Onıń baslaması menen Qazaqstanda dekabr waqıyaların úyreniw boyınsha komissiya dúzildi, Shaxanov onıń baslıǵı boldı. Komissiya sırlı hújjetlerdi ashıp, 8 mıńnan aslam shaxstıń uslanǵanın, 90 nan aslamınıń sudlanǵanın málim etti.<ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/...|title=Трактористен ұлт сөзін...|date=2026-04-19}}</ref> === Shıńǵıs Aytmatov penen doslıǵı === Muxtar Shaxanov 1968-jılı [[Moskva]]da jas shayırlar jıyınında qırǵız shayırı Jolán Mamıtov arqalı [[Shıńǵız Aytmatov|Shıńǵıs Aytmatov]] penen tanısıp, «Qos bayterek doslıǵı» dep atalǵan bekkem baylanıs ornatadı.<ref>{{Cite web|url=https://stud.kz/prezentatsiya/id/36468|title=Қос бәйтерек достығы: Шыңғыс Айтматов пен Мұхтар Шаханов|date=}}</ref> Olar birgelikte «[[Jar basındaǵı ańshınıń zarı]]» kitabın jazıp, kóplegen tillerge awdarıladı.<ref>{{Cite web|url=https://qamshy.kz/kz/article/6215-shaytmatov-pen-mshakhanovtynh-kitaby-qytay-oqyrmandaryna-zhol-tartty|title=Ш.АЙТМАТОВ ПЕН М.ШАХАНОВТЫҢ КІТАБЫ ҚЫТАЙ ОҚЫРМАНДАРЫНА ЖОЛ ТАРТТЫ|date=2025-10-23}}</ref> «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» (tolıq atı: «Jar basındaǵı ańshınıń zarı, yamasa ásir ayırıwındaǵı sırlasıwı») – Shıńǵıs Aytmatov hám Muxtar Shaxanovtıń birgelikte jazǵan ruwxıy-filosofiyalıq esseler toplamı (1997-jılı basıp shıǵarılǵan, 352 bet). Bul kitap eki dos shayırdıń dialog túrindegi sırlasıwınan ibarat. «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» kitabında tuwılǵan jerdiń qúdireti, jeti ata nızamı, genofond máseleleri dodalanıp, [[Ózbekstan]]da jeti ataǵa shekem qız alıspaw nızamı shıǵıwına túrtki boldı. 1988-jılı M.Shaxanov 1926-jılı [[islam]] dininiń qaldıǵı degen sıltaw menen [[SSSR]] totalitar sisteması bayramlawdı qadaǵan etken [[Nawrız bayramı]]nıń 62 jıldan soń qayta belgileniwine basshılıq etti. 1989-jılı 22-sentyabrde [[Qazaq SSR]]iniń «Tiller haqqında»ǵı nızamınıń qabıl etiliwine qatnasqan. Qazaqstan SSR Joqarǵı Soveti rus hám qazaq tillerine teńdey mámleketlik dáreje bergen nızamdı qabıl etip, basqalardıń qarsılıǵına qaramastan Muxtar Shaxanov minberge qaytadan shıǵıp sóylep, deputatlardı qazaq tilin óz aldına mámleketlik til qılıwǵa shaqırdı hám qabıl etilgen nızamnıń úlken aqıbetleri bolatuǵının eskertti. Shaxanovtıń usınısı baslıqtıń qollap-quwatlawı menen qayta dawısqa qoyılıp, qazaq tili ayrıqsha mámleketlik statusqa iye boldı. Bunnan tısqarı, shayır sońǵı jılları «úsh negizli til»ge de, tikkeley qazaq xalqın hám respublikadaǵı az quramlı milletlerdi tikkeley joq etiwge alıp baratuǵın, negizi «amerikalı millet»ten shıǵatuǵın «qazaqstanlı millet»ke de isenimli qarsılıq kórsetip kelgen. 1992-jılı M.Shaxanov [[Oljas Súleymanov|Oljas Suleymenov]] penen birgelikte «Xalıq kongress» partiyasın dúzdi. Biraq eki tilde tárbiyalanǵan eki shaxs arasında milliy máp hám kosmopolitikalıq aǵım sistemalı kózqaras taba almaǵanı sebepli partiya uzaq jasay almadı. 1993-2003-jılları M.Shaxanov Qazaqstannıń [[Qırǵızstan]]daǵı Ayrıqsha hám Tolıq huqıqlı elshisi lawazımında islegen. 2001-jıldan «XXI ásir hám ruwxıylıq» xalıqaralıq elita klubınıń prezidenti boldı. 2004-jıldan «Mámleketlik til» jámiyetlik háreketiniń baslıǵı edi. 2004-2007-jılları M.Shaxanov Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń deputatı lawazımında islegen. 2010-jıldan «Ǵárezsizlikti qorǵaw» atamasındaǵı 50 den aslam jámiyetlik shólkemler, partiyalar, baspasóz orınların birlestiretuǵın xalıq demokratiyalıq háreketiniń baslıǵı hám respublikalıq «Jalın» jurnalınıń Bas redaktorı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:1942-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:2-iyulda tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:19-aprelde qaytıs bolǵanlar]] gm2m03dmczjl561szazpsz1kmi928a6 230050 230032 2026-06-01T11:09:22Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 230050 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı|atı=Muxtar Shaxanov|negizgi atı=|súwret=Muhtar Shaxan Kazak poet.jpg|súwret eni=|súwret táriypi=Rásmiy májilis portreti,2007|tuwılǵandaǵı atı=|dóretiwshilik túri=[[Jazıwshı]], [[dramaturg]], [[shayır]], [[Siyasatshı|siyasatshı]]|dóretiwshilik jılları=|tuwılǵan sánesi=|tuwılǵan jeri=Qasqasuw, Tólebiy rayonı, Túrkistan wálayatı, QazaqSSR, SSSR|Puqaralıǵı=SSSR, Qazaqstan|qaytıs bolǵan sánesi=|qaytıs bolǵan jeri=[[Almatı]], [[Qazaqstan]]|ómirlik joldası=|ákesi=|Anası=|perzentleri=|bilimi=M.Awezov atındaǵı Batıs Qazaqstan ilimiy-izertlew universtieti|sıylıqları=Lenin komsomol sıylıǵı|1982|ataqları=|sayt=|qolı=}} '''Muxtar Shaxanov''' — (1942-jıl 2-iyul, Kaskasuwqalası, Tóle biy rayonı, Túrkstan wálayatı – 2026-jıl 19-aprel, Almatı, [[Qazaqstan]])<ref>{{Cite web |url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |website=stan.kz |accessdate=2026-04-19}}</ref> qazaq shayırı, dramaturg, jámiyetlik ǵayratker, Qazaqstan Miynet Qaharmanı (2022), Qazaqstan xalıq jazıwshısı (1996) hám [[Qırǵızstan]] xalıq shayırı (1994). == Ómirbayanı == 1942-jılı 2-iyulde Túrkstan wálayatınıń Tóle biy rayonındaǵı Qasqasuw awılında Shaxanov Qıpshaq taypası Torı ruwı Kókmurın bóliminen shıqqan.<ref>[http://adebiportal.kz/kz/news/view/18910 Шахановтың шынайы болмысы басқа... | Әдебиет порталы]</ref><ref>[https://surak.baribar.kz/214279/ Мұхтар Шахановтың руы қандай екенін кім біледі н/е біліп бере алады? - Cұрақ-Жауап]</ref> Ákesi Dosbol Shaxanov.<ref>{{Cite web|url=https://adebiportal.kz/kz/news/view/muxtar-saxanovtyn-bir-kuni__19003 |title=Мұхтар Шахановтың бір күні |language=kk |publisher=Әдеби портал |date=2017-09-20 |accessdate=2026-04-20}}</ref> === Dóretiwshilik jolı === Muxtar Shaxanov 1960-jıldan 1965-jılǵa shekem «Qubla Qazaqstan», 1965-1970-jılları «Leninshil jas» gazetalarında jumıs isledi. 1969-jıldan Shaxanov SSSR Jazıwshılar awqamınıń aǵzası bolǵan. 1971-jıldan 1975-jılǵa shekem Shaxanov respublikalıq televidenie, radio redakciyalarında isledi. 1984-jılı ol «Jalın» almanaxınıń bas redaktorı, 1986-jılı «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı (1986) boldı. MM.Shaxanov bir waqıtları «Jalın» jurnalınıń bas redaktorı, jáhan oyshılların birlestiretuǵın «XXI ásir hám Ruwxıylıq» atamasındaǵı xalıqaralıq elita klubınıń Prezidenti hám Qazaqstan Jazıwshılar awqamı basqarmasınıń xatkeri edi. === Siyasattaǵı jolı === 1976-jıldan Shaxanov Qazaqstan SSR Ministrler Sovetiniń Baspa, poligrafiya hám kitap sawdası boyınsha mámleketlik komitetinde bólim baslıǵı boldı. 1978-jıldan SSSR Jazıwshılar awqamınıń plenum aǵzası. Shaxanov 1986-jılı Qazaqstan Jazıwshılar awqamı Basqarmasınıń xatkeri bolǵan bolsa, 1988-jılı Qazaqstan SSRdaǵı birinshi shólkemlestirilgen ekologiyalıq háreket, Aral hám Balxash mashqalaları boyınsha jámiyetlik komitettiń baslıǵı boldı. Keyin 1989-1991-jılları SSSR Joqarǵı Sovetiniń aǵzası boldı. === 1986-jılǵı dekabr waqıyaları === 1986-jılǵı Jeltoqsan kóterilisinde tikkeley qatnaspaǵan bolsa da, Muxtar Shaxanov waqıyanıń haqıyqatın ashıwda tiykarǵı roldi atqardı. 1989-jılı SSSR Xalıq deputatlarınıń I syezdinde (Moskva) dekabr waqıyaların birinshi márte awqam dárejesinde kóterip, rásmiy «milletshilik» degen bahanı biykarladı.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/...|title=Мұхтар Шахановтың өмір жолы...|date=2026-04-18}}</ref> SSSR húkimeti buǵan qulaq aspaǵannan keyin belgili ilimpaz, Nobel sıylıǵınıń laureatı Andrey Saxarovtıń, keyin ala Rossiyanıń birinshi Prezidenti bolǵan Boris Elcinniń qollap-quwatlawı menen bul mashqalanı SSSR Joqarǵı Sovetiniń birinshi sessiyasında ekinshi márte qayta kóterip, SSSR Prezidenti Mixail Gorbachevtı Jeltoqsan waqıyasın úyreniw hám oǵan túpkilikli baha beriw boyınsha jańa komissiya dúziwge májbúr etti. Bul komissiya SSSR hákimiyatı húkim súrip turǵan waqıtta-aq KPSS OK siyasiy byurosına Awqamda birinshi bolıp siyasiy ayıplawlar kirgizdi. Onıń baslaması menen Qazaqstanda dekabr waqıyaların úyreniw boyınsha komissiya dúzildi, Shaxanov onıń baslıǵı boldı. Komissiya sırlı hújjetlerdi ashıp, 8 mıńnan aslam shaxstıń uslanǵanın, 90 nan aslamınıń sudlanǵanın málim etti.<ref>{{Cite web|url=https://stan.kz/...|title=Трактористен ұлт сөзін...|date=2026-04-19}}</ref> === Shıńǵıs Aytmatov penen doslıǵı === Muxtar Shaxanov 1968-jılı [[Moskva]]da jas shayırlar jıyınında qırǵız shayırı Jolán Mamıtov arqalı [[Shıńǵız Aytmatov|Shıńǵıs Aytmatov]] penen tanısıp, «Qos bayterek doslıǵı» dep atalǵan bekkem baylanıs ornatadı.<ref>{{Cite web|url=https://stud.kz/prezentatsiya/id/36468|title=Қос бәйтерек достығы: Шыңғыс Айтматов пен Мұхтар Шаханов|date=}}</ref> Olar birgelikte «[[Jar basındaǵı ańshınıń zarı]]» kitabın jazıp, kóplegen tillerge awdarıladı.<ref>{{Cite web|url=https://qamshy.kz/kz/article/6215-shaytmatov-pen-mshakhanovtynh-kitaby-qytay-oqyrmandaryna-zhol-tartty|title=Ш.АЙТМАТОВ ПЕН М.ШАХАНОВТЫҢ КІТАБЫ ҚЫТАЙ ОҚЫРМАНДАРЫНА ЖОЛ ТАРТТЫ|date=2025-10-23}}</ref> «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» (tolıq atı: «Jar basındaǵı ańshınıń zarı, yamasa ásir ayırıwındaǵı sırlasıwı») – Shıńǵıs Aytmatov hám Muxtar Shaxanovtıń birgelikte jazǵan ruwxıy-filosofiyalıq esseler toplamı (1997-jılı basıp shıǵarılǵan, 352 bet). Bul kitap eki dos shayırdıń dialog túrindegi sırlasıwınan ibarat. «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» kitabında tuwılǵan jerdiń qúdireti, jeti ata nızamı, genofond máseleleri dodalanıp, [[Ózbekstan]]da jeti ataǵa shekem qız alıspaw nızamı shıǵıwına túrtki boldı. 1988-jılı M.Shaxanov 1926-jılı [[islam]] dininiń qaldıǵı degen sıltaw menen [[SSSR]] totalitar sisteması bayramlawdı qadaǵan etken [[Nawrız bayramı]]nıń 62 jıldan soń qayta belgileniwine basshılıq etti. 1989-jılı 22-sentyabrde [[Qazaq SSR]]iniń «Tiller haqqında»ǵı nızamınıń qabıl etiliwine qatnasqan. Qazaqstan SSR Joqarǵı Soveti rus hám qazaq tillerine teńdey mámleketlik dáreje bergen nızamdı qabıl etip, basqalardıń qarsılıǵına qaramastan Muxtar Shaxanov minberge qaytadan shıǵıp sóylep, deputatlardı qazaq tilin óz aldına mámleketlik til qılıwǵa shaqırdı hám qabıl etilgen nızamnıń úlken aqıbetleri bolatuǵının eskertti. Shaxanovtıń usınısı baslıqtıń qollap-quwatlawı menen qayta dawısqa qoyılıp, qazaq tili ayrıqsha mámleketlik statusqa iye boldı. Bunnan tısqarı, shayır sońǵı jılları «úsh negizli til»ge de, tikkeley qazaq xalqın hám respublikadaǵı az quramlı milletlerdi tikkeley joq etiwge alıp baratuǵın, negizi «amerikalı millet»ten shıǵatuǵın «qazaqstanlı millet»ke de isenimli qarsılıq kórsetip kelgen. 1992-jılı M.Shaxanov [[Oljas Súleymanov|Oljas Suleymenov]] penen birgelikte «Xalıq kongress» partiyasın dúzdi. Biraq eki tilde tárbiyalanǵan eki shaxs arasında milliy máp hám kosmopolitikalıq aǵım sistemalı kózqaras taba almaǵanı sebepli partiya uzaq jasay almadı. 1993-2003-jılları M.Shaxanov Qazaqstannıń [[Qırǵızstan]]daǵı Ayrıqsha hám Tolıq huqıqlı elshisi lawazımında islegen. 2001-jıldan «XXI ásir hám ruwxıylıq» xalıqaralıq elita klubınıń prezidenti boldı. 2004-jıldan «Mámleketlik til» jámiyetlik háreketiniń baslıǵı edi. 2004-2007-jılları M.Shaxanov Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń deputatı lawazımında islegen. 2010-jıldan «Ǵárezsizlikti qorǵaw» atamasındaǵı 50 den aslam jámiyetlik shólkemler, partiyalar, baspasóz orınların birlestiretuǵın xalıq demokratiyalıq háreketiniń baslıǵı hám respublikalıq «Jalın» jurnalınıń Bas redaktorı. == Dóretiwshiligi == M.Shaxanovtıń dáslepki qosıǵı «Sırdárya» 1959-jılı járiyalandı. Birinshi qosıqlar toplamı «Baxıt» 1966-jılı basıp shıǵarıldı. «Balladalar» (1968); «Aydıń tuwılıwı» (1970); «Qıranlar tóbege qonbaydı» (1974). 1976-jılı «Isenim patshalıǵı» atlı kitapları basıp shıǵarıldı. Bir neshe qosıq kitaplarınıń hám xalıq arasında keń tarqalǵan bir qatar qosıqlardıń avtorı. Onıń ballada hám poemaları dúnya xalıqlarınıń 20 dan aslam tillerine awdarılǵan. Onıń qosıqlarında filosofiyalıq pikirler basım. Hám sózin, hám muzıkasın ózi jazǵan «Jubaylar jırı», «Tuwılǵan kún keshesinde», «Gúl dáwran», «Men saǵan ashıq edim» atlı qosıqları keń jámiyetshilikge keńnen tanıs. «Muhabbat nızamı», «Isenim patshalıǵı», «Sokrattı eslew túni» sıyaqlı dramaları respublika hám sırt el teatrlarında qoyılǵan. Aytmatov penen birgelikte jazǵan «Jar basındaǵı ańshınıń zarı» atlı esse kitabı hám «Sokrattı eslew túni» atlı draması kóplegen tillerge awdarılǵan. «Shıńǵıs xannıń adamgershilik sırı» dramalıq shıǵarması tiykarında Ukrainanıń Dovjenko atındaǵı kinostudiyası eki seriyalı telefilm shıǵardı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:1942-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Qazaq shayırları]] [[Kategoriya:2-iyulda tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:19-aprelde qaytıs bolǵanlar]] 0guyqi5lzxwmcq4adqq6xg8z3sc54dk 0 41476 230026 229988 2026-05-31T21:52:13Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 230026 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Josefina Molina | tolıq atı = Josefina Molina Reig | súwret = Josefina_Molina.jpg | súwret táriypi = Molina 2018-jılda | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = [[Kordova (Ispaniya)|Kordova]], Ispaniya | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = [[Madrid]], Ispaniya | kásibi = kino rejissyor, scenarist }} '''Josefina Molina Reig''' ([[1936|1936-jıl]] [[14-noyabr]] — [[2026|2026-jıl]] [[30-may]]) — ispan kórkem film rejissyorı, scenarist, televidenie prodyuseri hám saxna rejissyorı. Ol Ispaniyadaǵı dáslepki hayal rejissyorlardıń biri bolıp, ''Función de noche'' (1981) hám ''[[Esquilache]]'' (1988) sıyaqlı ataqlı kórkem filmleri, sonday-aq, ''[[Teresa de Jesús]]'' (1984) televiziyalıq serialı menen tanımalı<ref>MCNBiografias.com. «Molina Reig, Josefina (1936–2026). » MCNBiografias.com». www.mcnbiografias.com.</ref>. ''Esquilache'' filmi [[Berlin xalıqaralıq kinofestivalı|39-Berlin xalıqaralıq kinofestivalı]]na qatnasqan<ref name="Berlinale">{{web deregi | url =http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1989/02_programm_1989/02_Programm_1989.html | bet =Berlinale: 1989 Programme | qaralǵan sáne = 2011-jıl 10-mart |work=berlinale.de}}</ref>. ''Teresa de Jesús'' serialı birneshe sıylıqlar, atap aytqanda, «Antena de Oro» (1984) hám «TP de Oro» (1985, Eń jaqsı milliy serial) sıylıqların qolǵa kirgizgen<ref name=imdbaward>[https://www.imdb.com/title/tt0088246/awards "Teresa de Jesús" (1984) filmi ushın IMDB sıylıqları]</ref>. == Ómirbayanı == Josefina Molina 1936-jılı Ispaniyanıń Kordova qalasında orta dárejeli shańaraqta tuwılǵan. Onıń ákesi ayaq kiyim hám dári-dármaq ónimlerin satıw menen shuǵıllanatuǵın kordovalı sawdager bolǵan. Anası bolsa úy xojalıǵı hám balalardı tárbiyalaw menen shuǵıllanatuǵın kataloniyalı hayal edi. Shańaraqlıq biznes jaqsı jolǵa qoyılǵan bolıp, urıstan keyingi ekonomikalıq qıyınshılıqlarǵa qaramastan, ol heshqanday jetispewshilikti kórmegen. Atası menen anasınıń finanslıq jaqtan turaqlı jaǵdayı arqasında, kishkene Josefina Kordovanıń «Hermanos de la Salle» sıyaqlı abıraylı mekteplerinde oqıw imkaniyatına iye boldı, onda oǵan jazıw hám baslanǵısh matematika sabaqları berildi, keyinirek bolsa orta mektepti «Escolapias de Santa Victoria» mektebinde tamamladı<ref>MCNBiografias.com. «Molina Reig, Josefina (1936–VVVV). » MCNBiografias.com». www.mcnbiografias.com.</ref>. Ol 1969-jılı orta mektepti tamamlaǵan hám shańaraǵı sawdagerler qatlamına tiyisli bolǵanı sebepli bakalavriatqa kiriw imkaniyatına iye bolǵan. Sonday etip, Josefina (tiykarınan, anasınıń qatańlıǵı sebepli) ata-anası usınıs etken akademiyalıq tálimnen tolıq paydalanıwǵa qarar etken<ref>MCNBiografias.com. «Molina Reig, Josefina (1936–VVVV). » MCNBiografias.com». www.mcnbiografias.com.</ref>. == Sıylıqlar hám nominaciyalar == {| class = "wikitable sortable" |- ! Jıl ! Sıylıq ! Kategoriya ! Is ! Nátiyje |- | rowspan="2" | 1989 | rowspan="2" |[[Goya sıylıǵı|Goya sıylıǵı]] | [[Goya sıylıǵı (eń jaqsı rejissyor)|Eń jaqsı rejissyor]] | rowspan="2" |''[[Esquilache]]'' |{{nom}} |- | [[Goya sıylıǵı (eń jaqsı beyimlesken scenariy)|Eń jaqsı beyimlesken scenariy]] |{{nom}} |- | rowspan="2" | 1998 | rowspan="2" | Ispaniya televidenie akademiyasınıń sıylıqları | Eń jaqsı rejissyorlıq hám/yamasa prodyuserlik | rowspan="2" |''Entre naranjos (Apelsin baǵları arasında)'' |{{won}} |- | Eń jaqsı kórkem baǵdarlama |{{nom}} |- | 2003 | Ispaniya televidenie akademiyasınıń sıylıqları | Arnawlı «Toda una vida» (Pútkil ómir) | - | {{won}} |- | 2011 | [[Goya sıylıǵı|Goya sıylıǵı]] | [[Arnawlı Goya sıylıǵı|Arnawlı]] | - |{{won}} |- |} == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * {{IMDb name|0596712|Josefina Molina}} * [http://www.josefinamolina.es/ http://www.josefinamolina.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010135300/http://www.josefinamolina.es/ |date=10 October 2017 }} Veb-saytı {{Húrmetli Goya sıylıǵı}} {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Molina, Josefina}} [[Kategoriya:1936-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Andalusiyalı kino rejissyorlar]] [[Kategoriya:Ispaniyalı hayal kino rejissyorlar]] [[Kategoriya:Kordovalı (Ispaniya) jazıwshılar]] [[Kategoriya:Arnawlı Goya sıylıǵı iyeleri]] [[Kategoriya:Ispaniyalı hayal scenaristler]] rbgcc7h8snhinihstgvjypuwuw3zjpv 8 41490 230022 2026-05-31T17:48:31Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «'''[[Wikipedia:Gadjetler/Kategoriya importlaw|Kategoriya importlaw]]''' — Wikipedianıń basqa til bólimlerinen [[Wikipedia:Kategoriyalastırıw|kategoriyalardı]] importlaw» 230022 wikitext text/x-wiki '''[[Wikipedia:Gadjetler/Kategoriya importlaw|Kategoriya importlaw]]''' — Wikipedianıń basqa til bólimlerinen [[Wikipedia:Kategoriyalastırıw|kategoriyalardı]] importlaw 39sz8dpn43mo4sh6q35wu01nmxaftq4 8 41491 230023 2026-05-31T17:50:50Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «/* * Author: [[:ms:Pengguna:Kurniasan]] * Maqseti: catimport.js skriptiniń stili */ #dialog-box { position:fixed; z-index:99; display:block; width:500px; left:50%; margin-left:-250px; top:0; background:white; border-radius:5px; box-shadow:0 1px 12px; } #dialog-box-close-button { background:url('...» 230023 css text/css /* * Author: [[:ms:Pengguna:Kurniasan]] * Maqseti: catimport.js skriptiniń stili */ #dialog-box { position:fixed; z-index:99; display:block; width:500px; left:50%; margin-left:-250px; top:0; background:white; border-radius:5px; box-shadow:0 1px 12px; } #dialog-box-close-button { background:url(''); background-repeat:no-repeat; background-size:100% auto; display:block; width:20px; height:20px; float:right; } .ci-notify-green{ color:#14866d; font-weight:600; } .dialog-box-header { padding:10px; font-size:120%; font-weight:bold; border-bottom:1px solid #aaa; } .dialog-box-body { padding:5px 10px; box-shadow:inset 0 -1px 3px rgba(0,0,0,0.2); } .dialog-box-footer { padding:5px 10px; text-align:right; border-top:1px solid #aaa; } .dialog-box-footer .button { cursor:pointer; border-radius:5px; display:inline-block; padding:5px 10px; text-decoration:none; text-align:center; box-shadow:0px 0px 5px rgba(54, 117, 162, 0) inset; margin-left:5px; transition:all 0.7s; } .dialog-box-footer .button:hover { text-decoration:underline; } .ci-input-wrapper { border:1px solid #aaa; border-radius:5px; box-shadow:inset 0 -1px 5px rgba(0,0,0,0.2); } .ci-input-wrapper input { padding:5px 10px; border:0; border-radius:5px; background:transparent; } .ci-input-wrapper input[name="ci-lang"] { width:16%; border-right:1px solid #aaa; border-top-right-radius:0; border-bottom-right-radius:0; } .ci-input-wrapper input[name="ci-title"] { width:75%; } .ci-chkbx-wrap { display:inline-block; text-align:center; vertical-align:middle; width:30px; } .ci-cat-sorter { margin-left:5px; padding-left:5px; transition:color 250ms; border:0; border-left:1px solid #aaa; color:black; } #ci-result-wrapper { margin-top:5px; padding:10px 0; overflow:auto; } #ci-result-wrapper .notfound input { width:80%; border:none; margin:2px 0; } #catlinks .ci-import-link { float:right; } #ci-suggestions { display:block; position:absolute; box-shadow:0 2px 5px rgba(0,0,0,0.3); border:1px solid #aaa; width:450px; max-height:100px; overflow:auto; margin-left:30px; } .ci-suggestion { padding:2px 10px; background:rgba(255,255,255,0.8); text-shadow:0 1px 0 white; } .ci-suggestion:hover { background:rgba(204,204,204,0.8) } .ci-translate-head { border:1px solid #aaa; border-bottom:0; background:#ccc; padding:0.01em 0.25em; } .ci-help-link{ float: right; margin: 2px 10px 0 0; width: 18px; height: 18px; line-height: 18px; text-align: center; border-radius: 999px; border: 1px solid #a2a9b1; text-decoration: none; font-weight: 700; /* «tiri» tásir ushın */ transition: background-color 120ms ease, box-shadow 120ms ease, border-color 120ms ease; } .ci-help-link:hover, .ci-help-link:focus{ background-color: #ffeb3b; /* ashıq sarı */ border-color: #c8a600; box-shadow: 0 0 0 4px rgba(255,235,59,.55); /* sarı «janıw» kóleńkesi */ text-decoration: none; outline: none; } .dialog-box-header{ display: flex; align-items: center; } .ci-dialog-tools{ margin-left: auto; display: flex; align-items: center; gap: 8px; /* arası */ padding-right: 8px; } .ci-help-link{ float: none; margin: 0; } #dialog-box-close-button{ float: none; margin: 0; } /* «Kategoriyanı» sózin jasıl qılıw */ .ci-notify-green{ color:#14866d; font-weight:600; } /* Tek usı gadjettiń xabarlamasın tómenge bekitiw */ .mw-notification-area .ci-catimport-toast{ position: fixed; right: 20px; bottom: 20px; top: auto; margin: 0; z-index: 9999; } kb770j1hh7b2vwl25yjjdq3mpluryu7 3 41492 230025 2026-05-31T18:58:44Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 230025 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 18:58, 2026-jıl 31-may (UTC) og6lps0poowsx1t46ojq0jeszlb7vy4 3 41493 230029 2026-06-01T04:00:13Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 230029 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 04:00, 2026-jıl 1-iyun (UTC) lm5tv72xbwaxjswca7usdrnuw6472vz 0 41494 230030 2026-06-01T06:02:16Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «===30=== === 29 === ===28=== ===27=== === 26 === ===25=== ===24=== === 23 === ===22=== ===21=== ===20=== ===19=== === 18 === === 17 === === 16 === === 15 === === 14 === === 13 === === 12 === === 11 === === 10 === === 9 === === 8 === === 7 === === 6 === === 5 === === 4 === === 3 === === 2 === === 1 === == Derekler == {{Derekler}} {{2026-jılı qaytıs bolǵanlar}} [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] Kategoriya:2026-...» 230030 wikitext text/x-wiki ===30=== === 29 === ===28=== ===27=== === 26 === ===25=== ===24=== === 23 === ===22=== ===21=== ===20=== ===19=== === 18 === === 17 === === 16 === === 15 === === 14 === === 13 === === 12 === === 11 === === 10 === === 9 === === 8 === === 7 === === 6 === === 5 === === 4 === === 3 === === 2 === === 1 === == Derekler == {{Derekler}} {{2026-jılı qaytıs bolǵanlar}} [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] [[Kategoriya:2026-jılı iyun]] oc9a902hu37r4kmmmyrxn3q7lkkbjtu 230038 230030 2026-06-01T08:12:35Z Kvazimodo 10433 /* 1 */ [[André Santini]] 230038 wikitext text/x-wiki ===30=== === 29 === ===28=== ===27=== === 26 === ===25=== ===24=== === 23 === ===22=== ===21=== ===20=== ===19=== === 18 === === 17 === === 16 === === 15 === === 14 === === 13 === === 12 === === 11 === === 10 === === 9 === === 8 === === 7 === === 6 === === 5 === === 4 === === 3 === === 2 === === 1 === * [[André Santini]], 85, francuz siyasatshısı, [[NMilliy Assambleya (Franciya)|deputat]] (2009–2017) hám [[Issy-les-Moulineaux]] meri (1980-jıldan)<ref>[https://www.leparisien.fr/hauts-de-seine-92/mort-dandre-santini-a-lage-de-85-ans-maire-batisseur-et-visionnaire-dissy-les-moulineaux-01-06-2026-NKJH2PUSCBFYTD6TLLPYRIIXTI.php Mort d’André Santini à l’âge de 85 ans, maire bâtisseur et visionnaire d’Issy-les-Moulineaux] {{in lang|fr}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{2026-jılı qaytıs bolǵanlar}} [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] [[Kategoriya:2026-jılı iyun]] 5lcm10lxy6vflofdkwxlm41p7wvrlf6 230048 230038 2026-06-01T10:01:26Z Kvazimodo 10433 /* 1 */ [[Gianni Francesco Mattioli]] 230048 wikitext text/x-wiki ===30=== === 29 === ===28=== ===27=== === 26 === ===25=== ===24=== === 23 === ===22=== ===21=== ===20=== ===19=== === 18 === === 17 === === 16 === === 15 === === 14 === === 13 === === 12 === === 11 === === 10 === === 9 === === 8 === === 7 === === 6 === === 5 === === 4 === === 3 === === 2 === === 1 === * [[André Santini]], 85, francuz siyasatshısı, [[NMilliy Assambleya (Franciya)|deputat]] (2009–2017) hám [[Issy-les-Moulineaux]] meri (1980-jıldan)<ref>[https://www.leparisien.fr/hauts-de-seine-92/mort-dandre-santini-a-lage-de-85-ans-maire-batisseur-et-visionnaire-dissy-les-moulineaux-01-06-2026-NKJH2PUSCBFYTD6TLLPYRIIXTI.php Mort d’André Santini à l’âge de 85 ans, maire bâtisseur et visionnaire d’Issy-les-Moulineaux] {{in lang|fr}}</ref>. * [[Gianni Francesco Mattioli]], 86, italiyalı siyasatshı, [[Deputatlar palatası (Italiya)|deputat]] (1987-2001) hám [[Evropa isleri boyınsha ministr (Italiya)|jámiyetlik siyasat ministri]] (1998-1999)<ref>[https://www.rainews.it/amp/articoli/2026/06/addio-a-gianni-mattioli-tra-i-padri-dellambientalismo-italiano-il-lutto-2fa08a84-2102-4fc8-8939-3840d93bab95.html Addio a Gianni Mattioli, tra i padri dell'ambientalismo italiano] {{in lang|it}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{2026-jılı qaytıs bolǵanlar}} [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar dizimi]] [[Kategoriya:2026-jılı iyun]] bj5hl8svnz89w0c7t19njhr5cpe7c7e 14 41495 230034 2026-06-01T06:49:04Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Commons kategoriya|Politicians of Italia}} [[Kategoriya:Evropalı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italiyalı siyasiy adamlar|Siyasatshılar]] [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italyanlar]]» 230034 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Politicians of Italia}} [[Kategoriya:Evropalı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italiyalı siyasiy adamlar|Siyasatshılar]] [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italyanlar]] 7ale8hiru4lz00v3r07un1ipc96e9ex 230035 230034 2026-06-01T06:49:56Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 230035 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Politicians of Italy}} [[Kategoriya:Evropalı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italiyalı siyasiy adamlar|Siyasatshılar]] [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italyanlar]] lgha18cdcbs8egx3l57lgnqt90px8oy 0 41496 230037 2026-06-01T08:10:21Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = André Santini | súwret = André Santini - Sarkozy's meeting in Toulouse for the 2007 French presidential election 0209 2007-04-12.jpg | súwret túsindirmesi = Santini 2007-jıl 12-apreldegi Franciya prezidentlik saylawı ushırasıwında | lawazım = [[Issy-les-Moulineaux]] meri | lawazımǵa kirisiw sánesi = 1980-jıl 3-fevral | aldınǵısı = Raymond Menand | l...» 230037 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = André Santini | súwret = André Santini - Sarkozy's meeting in Toulouse for the 2007 French presidential election 0209 2007-04-12.jpg | súwret túsindirmesi = Santini 2007-jıl 12-apreldegi Franciya prezidentlik saylawı ushırasıwında | lawazım = [[Issy-les-Moulineaux]] meri | lawazımǵa kirisiw sánesi = 1980-jıl 3-fevral | aldınǵısı = Raymond Menand | lawazım_2 = [[Franciya Milliy assambleyası]] aǵzası | lawazımdaǵı atı_2 = [[O-de-Sen]]niń 10-saylaw okrugınan | lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = 2009-jıl | lawazımnan ketiw sánesi_2 = 2017-jıl | aldınǵısı_2 = [[Frédéric Lefebvre]] | keyingisi_2 = [[Gabriel Attal]] | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Parij]], [[Franciya]] | partiya = [[Demokratlar hám ǵárezsizler awqamı|UDI]] | bilim alǵan jeri = [[Sciences Po]] | tuwısqanları = [[Valérie André]] (ájapası) }} '''André Santini''' ({{IPA|fr|ɑ̃dʁe sɑ̃tiˈni}}; [[1940|1940-jıl]] [[20-oktyabr]] — [[2026|2026-jıl]] [[1-iyun]]) — franciyalı siyasatshı hám [[Issy-les-Moulineaux|Issi-le-Mulin]] (O-de-Sen departamenti) qalasınıń [[Mer|hákimi]] bolǵan. [[Franciyadaǵı demokratiya ushın awqam]] (UDF) shólkeminiń burınǵı aǵzası, ol [[2007-jılǵı Franciya prezidentlik saylawı]]nıń birinshi turında óz partiyasınıń kandidatı [[Fransua Bayru]]nı emes, bálki, [[Xalıq háreketi ushın awqamı]] partiyasınan [[Nikolas Sarkozi]]ni qollap-quwatlaǵan. Saylawdan keyin, ol Nikolas Sarkozini qollap-quwatlaǵan basqa da burınǵı UDF aǵzaları menen birge [[Jańa oray]] dep atalǵan jańa oń oraylı partiyaǵa qosılǵan. Sol partiya quramında ol [[2007-jılǵı iyundaǵı parlament saylawları]] nátiyjesinde [[Franciya milliy jıynalısı]]na qayta saylanǵan. 2007-jıl iyunda [[Fransua Fiyon]] tárepinen Mámleketlik xızmet isleri boyınsha mámleketlik xatkeri lawazımına kórsetilgen. Sol arqalı Fiyon, «[[Balladur yurisprudenciyası]]» dep atalǵan hám ayıp taǵılǵan ministrdiń óz lawazımınan ketiwin talap etetuǵın qaǵıydanı buzǵan. Santini [[Sharl Paskua]] menen bir qatarda, «[[Fondation Hamon|Hamon]]» kórkem óner fondınıń shólkemlestiriliwi menen baylanıslı korrupciya ayıplawları boyınsha tergew astında bolǵan<ref>[http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/994735.html?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=994735 La mise en examen de M. Santini n'a pas empêché sa nomination au gouvernement], ''[[Le Monde]]'', 22 June 2007 {{in lang|fr}}</ref>. Santiniye «Hamon fondı» isi boyınsha taǵılǵan ayıp 2007-jıl sentyabrinde<ref>[https://www.lemonde.fr/societe/article/2007/09/27/la-mise-en-examen-d-andre-santini-confirmee_959971_3224.html La mise en examen d'André Santini confirmée], ''[[Le Monde]]'', 26 September 2007 {{in lang|fr}}</ref> hám 2008-jıl fevralında tastıyıqlanǵan. 2015-jıl 23-sentyabrde bolsa, Versal apellyaciya sudı onı aqlaǵan<ref>[https://www.lemonde.fr/police-justice/article/2015/09/23/andre-santini-relaxe-dans-l-affaire-de-la-fondation-hamon_4768566_1653578.html|titre=André Santini relaxé dans l’affaire de la Fondation Hamon, ''Le Monde'', 23 september 2015]</ref>. Santini inglis tilinde erkin sóylesedi. Ol neyroxirurg hám general [[Valeri Andre]]niń jiyeni. == Derekler == {{Derekler}} {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Santini, Andre}} [[Kategoriya:1940-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Parijli siyasatshılar]] [[Kategoriya:Franciyalı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Korsikalı francuzlar]] [[Kategoriya:Franciyadaǵı demokratiya ushın awqamı siyasatshıları]] [[Kategoriya:Franciya social-demokratiyalıq partiyası siyasatshıları]] [[Kategoriya:Orayshılar partiyası siyasatshıları]] [[Kategoriya:Demokratiyalıq evropalı kúsh siyasatshıları]] [[Kategoriya:Franciyanıń mámleketlik xızmet isleri boyınsha ministrleri]] [[Kategoriya:Lycée Pasteur (Neuilly-sur-Seine) pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Sciences Po pitkeriwshileri]] ap9etxbs8xp6antv3s2c383lw31487d 8 41497 230039 2026-06-01T08:24:34Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «[[Wikipedia:Botlar|<u>B</u>ot redaktorlawı]]» 230039 wikitext text/x-wiki [[Wikipedia:Botlar|<u>B</u>ot redaktorlawı]] ldv68tvk06g5gtqlqli1qhci3vwwrhm 8 41498 230040 2026-06-01T08:27:19Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «[[Wikimaǵlıwmat|Wikimaǵlıwmat <u>r</u>edaktorlawı]]» 230040 wikitext text/x-wiki [[Wikimaǵlıwmat|Wikimaǵlıwmat <u>r</u>edaktorlawı]] dkxjkongvaxnbbleylfm1jrs6nbsxsb 0 41499 230041 2026-06-01T08:36:19Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «'''Wikimaǵlıwmat''' — «Wikimedia Foundation» tárepinen xosting etilgen, birgelikte redaktorlanatuǵın kóp tillerdegi [[bilimler grafı]] bolıp tabıladı<ref>{{Cite news|last=Chalabi|first=Mona|date=April 26, 2013|title=Welcome to Wikidata! Now what?|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|access-date=October 2, 2021|archive-date=2 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002152920/https://www.theguardian...» 230041 wikitext text/x-wiki '''Wikimaǵlıwmat''' — «Wikimedia Foundation» tárepinen xosting etilgen, birgelikte redaktorlanatuǵın kóp tillerdegi [[bilimler grafı]] bolıp tabıladı<ref>{{Cite news|last=Chalabi|first=Mona|date=April 26, 2013|title=Welcome to Wikidata! Now what?|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|access-date=October 2, 2021|archive-date=2 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002152920/https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|url-status=live}}</ref>. Ol [[Creative Commons]] CC0 [[jámiyetlik múlk]] astında shıǵarılǵan [[ashıq derekli maǵlıwmatlar]] deregi esaplanadı. Bul hám «Wikimedia», hám sırtqı joybarlardıń paydalanıwı ushın mólsherlengen<ref name="Wikidata"/><ref>{{cite web |url=http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |title=Data Revolution for Wikipedia |date=March 30, 2012 |publisher=Wikimedia Deutschland |access-date=September 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023170149/http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |archive-date=October 23, 2012 |url-status=live}}</ref>. Wikimaǵlıwmat — [[MediaWiki]] baǵdarlaması menen isleytuǵın, sonıń ishinde [[yarım strukturalı maǵlıwmatlar]] ushın keńeytpesi bolǵan [[Wikibase]]ni qamtıytuǵın wiki. 2025-jıldıń baslarında Wikimaǵlıwmat 1,65 milliard elementli málimlemelerge ([[semantikalıq úshlikler]]) iye edi<ref>{{Cite web |title=Grafana |url=https://grafana.wikimedia.org/d/000000175/wikidata-datamodel-statements?orgId=1&refresh=30m |url-status=dead |access-date=2024-03-21 |website=grafana.wikimedia.org}}</ref>. == Koncepciya == [[File:Datamodel in Wikidata.svg|thumb|upright=2.74|center|{{center|Bul diagramma Wikimaǵlıwmatta qollanılatuǵın eń zárúrli terminlerdi kórsetedi.}}]] Wikimaǵlıwmat — bul hár qıylı temalardı, túsiniklerdi yamasa obyektlerdi ańlatatuǵın «elementlerge» qaratılǵan [[hújjetke baǵdarlanǵan baza]]. Hár bir elementke «QID» dep atalatuǵın birdey [[turaqlı identifikator]] ajıratıladı, ol «Q» bas háribi menen baslanatuǵın oń pútin san bolıp tabıladı{{efn|Q — Wikimaǵlıwmatqa tiykar salıwshı [[Denny Vrandečić]]ke turmısqa shıqqan ózbek vikimediawshısı [[:wikidata:Q61768970|Qamarniso Vrandečić]]tiń (tuwılǵanda Ismoilova) atınıń birinshi háribi<ref>{{cite book |last1=Vrandečić |first1=Denny |last2=Pintscher |first2=Lydia |last3=Krötzsch |first3=Markus |title=Companion Proceedings of the ACM Web Conference 2023 |chapter=Wikidata: The Making of |date=30 April 2023 |pages=615–624 |chapter-url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/3543873.3585579 |doi=10.1145/3543873.3585579|isbn=9781450394192 |s2cid=258377705 }}</ref>}}. Bul hesh qanday tildi tańlamastan, hár bir element óz ishine alǵan temanı súwretlewshi tiykarǵı maǵlıwmatlardıń awdarmaların usınıw imkaniyatın beredi. Elementler hám olardıń QIDlerine ayırım mıسالlar: {{Wikidata entity link|Q8470}}, {{Wikidata entity link|Q316}}, {{Wikidata entity link|Q42775}}, {{Wikidata entity link|Q303}} hám {{Wikidata entity link|Q36611}}. Element «atamaları» birdey bolıwı shárt emes. Mısalı, «Elvis Presley» atamalı eki element bar: {{Wikidata entity link|Q303}} — [[Elvis Presley|amerikalı qosıqshı hám aktyordı]] ańlatadı, ал {{Wikidata entity link|Q610926}} bolsa onıń [[Elvis Presley (albom)|óz atı menen atalǵan albomın]] ańlatadı. Degen menen, atama menen onıń «túsindirmesiniń» kombinaciyası birdey bolıwı kerek. Sonlıqtan, túsiniwshiliktiń aldın alıw ushın elementtiń QIDi bul kombinaciya menen baylanıstırılǵan. === Bas bólimleri === [[File:Wikidata layout Phase I.png|alt=Wikidata screenshot|center|700px|thumb|<br /><br />Wikimaǵlıwmat betiniń birinshi fazasındaǵı tórt tiykarǵı komponenti: ataması, túsindirmesi, laqapları hám tiller aralıq siltemeler]] Tiykarınan, bir element tómendegilerden ibarat boladı: * [[Identifikator]] (QID), ataması hám túsindirmesine baylanıslı. * Qaǵıyda boyınsha, birneshe laqaplar hám birqansha málimlemeler (hám olardıń qásiyetleri menen mánileri). == Eskertiwler == {{notelist}} == Derekler == {{Derekler}} {{Wikimedia Foundation}} 2fnjoptd2zj5ggny0tc4srxn9e3yoy7 230042 230041 2026-06-01T08:36:49Z Kvazimodo 10433 Kvazimodo atlı paydalanıwshı [[Wikidata]] betin [[Wikimaǵlıwmat]] betine kóshirdi 230041 wikitext text/x-wiki '''Wikimaǵlıwmat''' — «Wikimedia Foundation» tárepinen xosting etilgen, birgelikte redaktorlanatuǵın kóp tillerdegi [[bilimler grafı]] bolıp tabıladı<ref>{{Cite news|last=Chalabi|first=Mona|date=April 26, 2013|title=Welcome to Wikidata! Now what?|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|access-date=October 2, 2021|archive-date=2 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002152920/https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|url-status=live}}</ref>. Ol [[Creative Commons]] CC0 [[jámiyetlik múlk]] astında shıǵarılǵan [[ashıq derekli maǵlıwmatlar]] deregi esaplanadı. Bul hám «Wikimedia», hám sırtqı joybarlardıń paydalanıwı ushın mólsherlengen<ref name="Wikidata"/><ref>{{cite web |url=http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |title=Data Revolution for Wikipedia |date=March 30, 2012 |publisher=Wikimedia Deutschland |access-date=September 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023170149/http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |archive-date=October 23, 2012 |url-status=live}}</ref>. Wikimaǵlıwmat — [[MediaWiki]] baǵdarlaması menen isleytuǵın, sonıń ishinde [[yarım strukturalı maǵlıwmatlar]] ushın keńeytpesi bolǵan [[Wikibase]]ni qamtıytuǵın wiki. 2025-jıldıń baslarında Wikimaǵlıwmat 1,65 milliard elementli málimlemelerge ([[semantikalıq úshlikler]]) iye edi<ref>{{Cite web |title=Grafana |url=https://grafana.wikimedia.org/d/000000175/wikidata-datamodel-statements?orgId=1&refresh=30m |url-status=dead |access-date=2024-03-21 |website=grafana.wikimedia.org}}</ref>. == Koncepciya == [[File:Datamodel in Wikidata.svg|thumb|upright=2.74|center|{{center|Bul diagramma Wikimaǵlıwmatta qollanılatuǵın eń zárúrli terminlerdi kórsetedi.}}]] Wikimaǵlıwmat — bul hár qıylı temalardı, túsiniklerdi yamasa obyektlerdi ańlatatuǵın «elementlerge» qaratılǵan [[hújjetke baǵdarlanǵan baza]]. Hár bir elementke «QID» dep atalatuǵın birdey [[turaqlı identifikator]] ajıratıladı, ol «Q» bas háribi menen baslanatuǵın oń pútin san bolıp tabıladı{{efn|Q — Wikimaǵlıwmatqa tiykar salıwshı [[Denny Vrandečić]]ke turmısqa shıqqan ózbek vikimediawshısı [[:wikidata:Q61768970|Qamarniso Vrandečić]]tiń (tuwılǵanda Ismoilova) atınıń birinshi háribi<ref>{{cite book |last1=Vrandečić |first1=Denny |last2=Pintscher |first2=Lydia |last3=Krötzsch |first3=Markus |title=Companion Proceedings of the ACM Web Conference 2023 |chapter=Wikidata: The Making of |date=30 April 2023 |pages=615–624 |chapter-url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/3543873.3585579 |doi=10.1145/3543873.3585579|isbn=9781450394192 |s2cid=258377705 }}</ref>}}. Bul hesh qanday tildi tańlamastan, hár bir element óz ishine alǵan temanı súwretlewshi tiykarǵı maǵlıwmatlardıń awdarmaların usınıw imkaniyatın beredi. Elementler hám olardıń QIDlerine ayırım mıسالlar: {{Wikidata entity link|Q8470}}, {{Wikidata entity link|Q316}}, {{Wikidata entity link|Q42775}}, {{Wikidata entity link|Q303}} hám {{Wikidata entity link|Q36611}}. Element «atamaları» birdey bolıwı shárt emes. Mısalı, «Elvis Presley» atamalı eki element bar: {{Wikidata entity link|Q303}} — [[Elvis Presley|amerikalı qosıqshı hám aktyordı]] ańlatadı, ал {{Wikidata entity link|Q610926}} bolsa onıń [[Elvis Presley (albom)|óz atı menen atalǵan albomın]] ańlatadı. Degen menen, atama menen onıń «túsindirmesiniń» kombinaciyası birdey bolıwı kerek. Sonlıqtan, túsiniwshiliktiń aldın alıw ushın elementtiń QIDi bul kombinaciya menen baylanıstırılǵan. === Bas bólimleri === [[File:Wikidata layout Phase I.png|alt=Wikidata screenshot|center|700px|thumb|<br /><br />Wikimaǵlıwmat betiniń birinshi fazasındaǵı tórt tiykarǵı komponenti: ataması, túsindirmesi, laqapları hám tiller aralıq siltemeler]] Tiykarınan, bir element tómendegilerden ibarat boladı: * [[Identifikator]] (QID), ataması hám túsindirmesine baylanıslı. * Qaǵıyda boyınsha, birneshe laqaplar hám birqansha málimlemeler (hám olardıń qásiyetleri menen mánileri). == Eskertiwler == {{notelist}} == Derekler == {{Derekler}} {{Wikimedia Foundation}} 2fnjoptd2zj5ggny0tc4srxn9e3yoy7 230044 230042 2026-06-01T08:38:12Z Kvazimodo 10433 qáte dúzetildi 230044 wikitext text/x-wiki '''Wikimaǵlıwmat''' — «Wikimedia Foundation» tárepinen xosting etilgen, birgelikte redaktorlanatuǵın kóp tillerdegi [[bilimler grafigi]] bolıp tabıladı<ref>{{Cite news|last=Chalabi|first=Mona|date=April 26, 2013|title=Welcome to Wikidata! Now what?|url=https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|access-date=October 2, 2021|archive-date=2 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002152920/https://www.theguardian.com/news/datablog/2013/apr/26/wikidata-launch|url-status=live}}</ref>. Ol [[Creative Commons]] CC0 [[jámiyetlik múlk]] astında shıǵarılǵan [[ashıq derekli maǵlıwmatlar]] deregi esaplanadı. Bul hám «Wikimedia», hám sırtqı joybarlardıń paydalanıwı ushın mólsherlengen<ref name="Wikidata"/><ref>{{cite web |url=http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |title=Data Revolution for Wikipedia |date=March 30, 2012 |publisher=Wikimedia Deutschland |access-date=September 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023170149/http://www.wikimedia.de/wiki/Pressemitteilungen/PM_3_12_Wikidata_EN |archive-date=October 23, 2012 |url-status=live}}</ref>. Wikimaǵlıwmat — [[MediaWiki]] baǵdarlaması menen isleytuǵın, sonıń ishinde [[yarım strukturalı maǵlıwmatlar]] ushın keńeytpesi bolǵan [[Wikibase]]ni qamtıytuǵın wiki. 2025-jıldıń baslarında Wikimaǵlıwmat 1,65 milliard elementli málimlemelerge ([[semantikalıq úshlikler]]) iye edi<ref>{{Cite web |title=Grafana |url=https://grafana.wikimedia.org/d/000000175/wikidata-datamodel-statements?orgId=1&refresh=30m |url-status=dead |access-date=2024-03-21 |website=grafana.wikimedia.org}}</ref>. == Koncepciya == [[File:Datamodel in Wikidata.svg|thumb|upright=2.74|center|{{center|Bul diagramma Wikimaǵlıwmatta qollanılatuǵın eń zárúrli terminlerdi kórsetedi.}}]] Wikimaǵlıwmat — bul hár qıylı temalardı, túsiniklerdi yamasa obyektlerdi ańlatatuǵın «elementlerge» qaratılǵan [[hújjetke baǵdarlanǵan baza]]. Hár bir elementke «QID» dep atalatuǵın birdey [[turaqlı identifikator]] ajıratıladı, ol «Q» bas háribi menen baslanatuǵın oń pútin san bolıp tabıladı{{efn|Q — Wikimaǵlıwmatqa tiykar salıwshı [[Denny Vrandečić]]ke turmısqa shıqqan ózbek vikimediawshısı [[:wikidata:Q61768970|Qamarniso Vrandečić]]tiń (tuwılǵanda Ismoilova) atınıń birinshi háribi<ref>{{cite book |last1=Vrandečić |first1=Denny |last2=Pintscher |first2=Lydia |last3=Krötzsch |first3=Markus |title=Companion Proceedings of the ACM Web Conference 2023 |chapter=Wikidata: The Making of |date=30 April 2023 |pages=615–624 |chapter-url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/3543873.3585579 |doi=10.1145/3543873.3585579|isbn=9781450394192 |s2cid=258377705 }}</ref>}}. Bul hesh qanday tildi tańlamastan, hár bir element óz ishine alǵan temanı súwretlewshi tiykarǵı maǵlıwmatlardıń awdarmaların usınıw imkaniyatın beredi. Elementler hám olardıń QIDlerine ayırım mıسالlar: {{Wikidata entity link|Q8470}}, {{Wikidata entity link|Q316}}, {{Wikidata entity link|Q42775}}, {{Wikidata entity link|Q303}} hám {{Wikidata entity link|Q36611}}. Element «atamaları» birdey bolıwı shárt emes. Mısalı, «Elvis Presley» atamalı eki element bar: {{Wikidata entity link|Q303}} — [[Elvis Presley|amerikalı qosıqshı hám aktyordı]] ańlatadı, ал {{Wikidata entity link|Q610926}} bolsa onıń [[Elvis Presley (albom)|óz atı menen atalǵan albomın]] ańlatadı. Degen menen, atama menen onıń «túsindirmesiniń» kombinaciyası birdey bolıwı kerek. Sonlıqtan, túsiniwshiliktiń aldın alıw ushın elementtiń QIDi bul kombinaciya menen baylanıstırılǵan. === Bas bólimleri === [[File:Wikidata layout Phase I.png|alt=Wikidata screenshot|center|700px|thumb|<br /><br />Wikimaǵlıwmat betiniń birinshi fazasındaǵı tórt tiykarǵı komponenti: ataması, túsindirmesi, laqapları hám tiller aralıq siltemeler]] Tiykarınan, bir element tómendegilerden ibarat boladı: * [[Identifikator]] (QID), ataması hám túsindirmesine baylanıslı. * Qaǵıyda boyınsha, birneshe laqaplar hám birqansha málimlemeler (hám olardıń qásiyetleri menen mánileri). == Eskertiwler == {{notelist}} == Derekler == {{Derekler}} {{Wikimedia Foundation}} 2gppkou2iwzv4yncdwkd8hzx0935hze 0 41500 230043 2026-06-01T08:36:49Z Kvazimodo 10433 Kvazimodo atlı paydalanıwshı [[Wikidata]] betin [[Wikimaǵlıwmat]] betine kóshirdi 230043 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wikimaǵlıwmat]] g1wcaxqqbwqvjhzjtdpr9ie959vou81 8 41501 230045 2026-06-01T08:42:15Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «[[Arnawlı:Taza betler|Ja<u>ń</u>a betler]]» 230045 wikitext text/x-wiki [[Arnawlı:Taza betler|Ja<u>ń</u>a betler]] nhozad3d1b404z4tq510y4iw4mmqvta 8 41502 230046 2026-06-01T08:43:38Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «[[:mw:Special:MyLanguage/ORES review tool|O<u>R</u>ES]] belgilegen redaktorlaw» 230046 wikitext text/x-wiki [[:mw:Special:MyLanguage/ORES review tool|O<u>R</u>ES]] belgilegen redaktorlaw tqjtp5wf0slys2wmq0zlrk765n7wbop 0 41503 230047 2026-06-01T09:59:18Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Gianni Francesco Mattioli | negizgi atı = Gianni Francesco Mattioli | súwret = Gianni Francesco Mattioli (XIII).jpg | lawazım = Italiya Evropa awqamı isleri boyınsha ministri | premyer = [[Giuliano Amato]] | lawazımǵa kirisiw sánesi = 1998-jıl 21-oktyabr | lawazımnan ketiw sánesi = 1999-jıl 22-dekabr | aldınǵısı = [[Patrizia Toia]]...» 230047 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Gianni Francesco Mattioli | negizgi atı = Gianni Francesco Mattioli | súwret = Gianni Francesco Mattioli (XIII).jpg | lawazım = Italiya Evropa awqamı isleri boyınsha ministri | premyer = [[Giuliano Amato]] | lawazımǵa kirisiw sánesi = 1998-jıl 21-oktyabr | lawazımnan ketiw sánesi = 1999-jıl 22-dekabr | aldınǵısı = [[Patrizia Toia]] | keyingisi = [[Rocco Buttiglione]] | lawazım_2 = [[Italiya]] Deputatlar palatası aǵzası | lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = 1987-jıl 2-iyul | lawazımnan ketiw sánesi_2 = 2001-jıl 29-may | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Genuya]], [[Italiya]] | puqaralıǵı = [[Italiya]] | partiya = [[Jasıllar federaciyası (Italiya)|Jasıllar federaciyası]], [[Demokratiyalıq awqam (Italiya)|Demokratiyalıq awqam]], [[Shep, ekologiya hám erkinlik|SEL]] | bilim alǵan jeri = [[Rim Sapienza universiteti]] | kásibi = [[siyasatshı]], [[universitet professorı]] }} '''Jianni Franchesko Mattioli''' ([[1940|1940-jıl]] [[29-yanvar]], [[Genuya]] — [[2026|2026-jıl]] [[1-iyun]]<ref>https://www.mondoreale.it/2026/06/addio-a-gianni-mattioli-storico-leader-ambientalista-e-fondatore-delle-liste-verdi/</ref>) — italiyalı siyasatshı hám universitet professorı. == Ómirbayanı == Mattioli 1964-jılı joqarı energiyalı bólsheklerdiń diffuziyası boyınsha dissertaciya qorǵap, fizika qánigeligi boyınsha oqıwdı tamamlaǵan. 1973-jılı ol [[Rim «La Sapienza» universiteti]]nde sol pán boyınsha professor bolıp, kvant mexanikası hám racional mexanika tarawında izertlewler alıp barǵan<ref>Gianluca Senatore, ''[https://books.google.com/books?id=_2miDAAAQBAJ&dq=gianni+francesco+mattioli+laureato+universit%C3%A0&pg=PA123 Modernità e sostenibilità in Russia: Alle origini dell'ambientalismo scientifico]'', 123-bet.</ref>. 1978-jılı Mattioli [[Massimo Skaliya]] menen birge «Energiya tańlawların qadaǵalaw komiteti»n shólkemlestirdi. Ol óziniń yadroǵa qarsı háreketin Rimdegi [[Xalıqaralıq tatıwlıq doslıǵı]] shólkeminde basladı. 1981-jılı ol altı jıl dawamında direktorı bolǵan «Quale energia?» jurnalın shólkemlestirdi. 1987-jılı Mattioli 1988–1992-jılları prezidenti bolǵan [[Jasıllar federaciyası]] qatarında deputat etip saylandı. Ol 1992, 1994 hám 1996-jılları da deputat etip qayta saylandı. 1996-jılı ol [[Prodi I húkimeti]]nde jámiyetlik jumıslar boyınsha ministr orınbasarı etip tayınlandı; sol jılları ol [[Legambiente]] atqarıw komitetine qosıldı. 2000–2001-jılları partiyalas dostı [[Edo Ronki]] bul lawazımdan bas tartqannan keyin, ol [[Amato II húkimeti]]nde Jámiyetlik siyasat ministri bolıp isledi. 2009-jıl 20-dekabrde Mattioli [[Shep ekologiyalıq azatlıq]] milliy koordinaciyasına qosıldı hám keyinirek ekologiyalıq siyasatqa juwapker boldı. == Sıylıqlar hám ataqlary == * {{ITA}}: [[Italiya Respublikasınıń «Miynetleri ushın» ordeni]]niń laureatı (2001)<ref>[https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/45293 MATTIOLI Prof. Gianni Francesco Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana]</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * [https://www.legambiente.it/glossary/mattioli-gianni/ Legambiente saytındaǵı jeke beti] {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Mattioli, Gianni Francesco}} [[Kategoriya:1940-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Jasıllar federaciyası siyasatshıları]] [[Kategoriya:Demokratiyalıq alyans (Italiya) siyasatshıları]] [[Kategoriya:Shep ekologiyalıq azatlıq siyasatshıları]] [[Kategoriya:Italiya X shaqırıq deputatları]] [[Kategoriya:Italiya XI shaqırıq deputatları]] [[Kategoriya:Italiya XII shaqırıq deputatları]] [[Kategoriya:Italiya XIII shaqırıq deputatları]] [[Kategoriya:Genuyalı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Italiyalı siyasatshılar]] llu3p5jqa5049a2eixwo3pmp4za4pln