Wikipedia
kabwiki
https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan
MediaWiki 1.46.0-wmf.23
first-letter
Media
Uslig
Mmeslay
Amseqdac
Amyannan umsqedac
Wikipedia
Amyannan n Wikipedia
Tugna
Amyannan n tugna
MediaWiki
Amyannan n MediaWiki
Talɣa
Amyannan n talɣa
Tallat
Amyannan n tallat
Taggayt
Amyannan n taggayt
Awwur
Amyannan uwwur
Asenfaṛ
Amyannan usenfaṛ
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
Humer
0
1598
115854
114439
2026-04-10T16:12:52Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
115854
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Homer British Museum.jpg|vignette|tasṛeɣta tarumanit n Humer.]]
'''Homerus''' s tegrigit taqburt. Humer d amedyaz agrigi. Af akken ttɛawaden d netta i yuran ilyad d Udisa.
Humer d yiwen seg yimedyazen imeqqranen i d-yefɣen deg umezruy n yedles amaḍlan. D netta i yuran sin n yidlisen imazwaren n tsekla tagrigit, Ilyad akked Udisa, i yeqqimen d tussna ɣef tsekla n yimensayen n Turuft. Amek i d-nnan imusnawen, tigawt-ines tesɛa tazrirt meqqren ɣef tɣerma tagrigit, ɣef tfelsuft, ɣef tsekla, ɣef tmussni n yedles deg yal tama n umaḍal.
Isem-ines s tegrigit taqdimt d Ὅμηρος (Homēros), anamek-ines d "inaw" neɣ "win yettɛawaden". Amezruy-ines yeččur s tuttra akked wugur, acku ur nessin ara s tidet ayen yerzan tudert-ines. Aṭas n yemsenfal gar yimusnawen ɣef lweqt ideg yedder, ɣef wadeg ideg ilul, ula ɣef tamsalt ma yella d yiwen n umdan neɣ d aṭas n yimedyazen. Ahat akka i d-teqqim tuttra n Humer (la question homérique) d yiwet seg tuttratin timeqqranin n umezruy n tsekla.
== Tudert akked Wasatal Amezruyan ==
Amek i d-ssawalen yimira isallen-nni i d-yeggran, Humer yedder gar lqern wis 8 d wis 7 send talalit n Ɛisa. Aṭas n tɣiwanin tigrigiyin qqarent d akken nettat seg tamurt-a ideg ilul, ama d Izmir (Smyrne), ama d Xiyus, ama d Kulufun, ama d tiyaḍ. Llan wid i d-yeqqaren d akken netta d aderɣal seg temzi-s, neɣ d akken yedrɣel deg tudert-ines imi yelḥa di leɛmar.
Deg wakud-nni, Tamurt n lagrig teffeɣ-d deg lqern aberkan (les siècles obscurs) i d-yeḍfaren tawaɣit n tɣerma n Misinas. Imdanen bdan ttawin-d awal ɣef yimenziwen-nsen, ttawin-d imyiten akked tqessidin ɣef igelliden-nni i yellan send ass-nni. Humer yekcem deg umennuɣ-agi n tmedyazt s tmuɣli tamaynut, yessemgerred gar usefru d waddayen n umezruy(tilawt).
Deg leɛwayed tiglizyin, llan "''aoidoi''" (iɛeṭṭaren) i yettawin timedyazin deg tzeqqa n yigelliden, ttwaxelṣen akken ad awin-d tigawt n yineḍruyen d tmaɣriwin timeqqranen n ugellid. Humer, s wudem ufrir neɣ s wudem n tgrumma n yimedyazen, yura-d sin n yidlisen yeččuren s tidet, s tmussni ɣef wamek i ttidiren yimdanen, ɣef wamek i ttnaɣen, ɣef wamek i d-ttwalin iṭij akked wakal.
== Ilyad: Asefru n Imenɣi d Tmanegt ==
Ilyad d asefru ameqqran, yegber 15.693 n yiḍrisen, yebḍa ɣef 24 n yikabaren. Isem-ines yekka-d seg "''Ilion''", isem nniḍen n temdint n Ṭruwada. Awal-ines d amenɣi gar Yigrigiyin akked Yiṭruwadiyen i yeṭṭfen 10 n yiseggasen.
Maca, asefru-yagi ur d-yettawi ara amenɣi meṛṛa. Humer yefren kan 51 wussan seg useggas wis 10, yessers-d tidmi-s ɣef umenɣi n Axil (Achilles) d Agamemnun. Seg tazwara, yenna-d: "Awi-d awal, a tayawalt n Musa, ɣef urured n Axil..."
Axil d asaḍ ameqqran, mmi-s n Pilus d Tetis, yesɛa tanezmart ur nettwassen ara gar yimdanen. Agamemnun d agellid n Misinas, d netta i d uqerruy n yiɣallen igrigiyin. Amenɣi-nsen yebda mi ara yekkes Agamemnun i Axil tayawalt-ines, Brizis. Axil yugi ad yekcem deg yimenɣiyen, yeqqim kan s iman-is.
Seg wass-nni, tigawt tesɛedda-d tilufa meqqren: tawaɣit n Yigrigiyin, tiyita n yiṭruwadiyen, tamettat n Patruklus, tuɣalin n Axil ɣer yimenɣi, tamettat n Hektur. Yal agatu deg usefru-yagi yesɛa anamek d amenzay i yeṭṭfen deg-s.
Humer yessekned-d deg Ilyad amek i tettidir taɣdemt, amek i tettuɣal tmanegt d lmut, amek i yezmer urgazt ad yili d asaḍ ula ma yesɛa ifassen n walugen n yimdanen. Axil yessen d akken ad yemmet zik, maca yefren tmanegt ɣef tudert.
== Udisa: Asefru n Tuɣalin d Tizelgi ==
Udisa d asefru wis sin, yegber 12.109 n yiḍrisen, yebḍa ula d netta ɣef 24 n yikabaren. Isem-ines yekka-d seg Udisyus (Odysseus neɣ Ulysses), agellid n Itak, win iɛeddan 10 n yiseggasen deg ubrid n tuɣalin ɣer tmurt-is.
Ma d Ilyad yella-d d asefru n yimenɣi, Udisa d asefru n tizelgi, n tussaft, n turda. Udisyus, s tugdi-s d tmussni-s, yekcem deg waṭas n wuguren: ɣer Kiklupen, ɣer Kirke, ɣer Kalipsu, ɣer yixxujaḍ n Sila d Xaribdis, alamma d asmi i d-yewweḍ ɣer tmurt-is.
Deg tmurt-ines, tawaɣit nniḍen tettaṛǧu-t. Aṭas n yirgazen bɣan ad awin tameṭṭut-is, Penelup, imi tugi ad teqqel d akken Udisyus yemmut. Mmi-s, Telemak, yettnaɣ akken ad iseddu taxxamt n baba-s.
Humer yessekned-d deg Udisa tugdi tameɣradt. Udisyus ur yelli ara d asaḍ n tanezmart am Axil, maca d asaḍ n tmussni, n tfekka, n usebded deg wudem n wuguren. Penelup ula d nettat d tutlayt n uzbu, tettaṛǧu argaz-is 20 n yiseggasen.
Asefru-yagi yesɛa tamuɣli tamaynut ɣef yimdanen: ulac win yezgellun, ulac win ur nesɛi ara tugdi-s neɣ tawaɣit-is. Ula d iṭij yesɛa-t-id d abrid iwumi qqaren, d amussu deg tallunt n wakud.
== Aɣanib Aseklan n Humer ==
Humer yesseqdac aɣanib imezgi deg tira-s i yettusemman "''epitheton ornans''" (asefru iseɛɛan). Yal asaḍ neɣ tiṭij yesɛa azwel-is: Axil d "azdar n yiḍarren", Udisyus d "ameksa n waṭas n wuguren", Hera d "tin yesɛan allen am tit n tafunast", ilel d "awraɣ am zzit n wudi".
Tasekla-yagi tessexdam daɣen tutlayt tasnillest i d-yettaken talɣa n yimeslayen n leɛwayed. Humer yettawi-d imyiten i d-yessawalen tirmitin n yimenziwen, s wawal i yettwaḥeṛṛen deg waṭas n lqern. Ayen i d-yettaken i tmedyazt-is tanezmart n wakud, acku tettuɣal d tamsawit n tmetti meṛṛa.
Deg tama nniḍen, Humer yessen ad yessexdem tikkas (les comparaisons épiques). Mi ara yebɣu ad d-yessefhem ayen meqqren, yettawi-d tikkas seg tudert n yal ass: seg igelliwen, seg yizurar, seg ilel, seg tegrest d unebdu. S wudem-agi, yessawaḍ tidmi tameɣradt ɣer yiwellihen n yimdanen ifessasen.
== Tazrirt ɣef Tɣerma n Yigrigiyin ==
Ilyad akked Udisa d nnutni i d tussna n ussegmi deg Tegrigt taqdimt. Yal aqcic agrigiri yesselmed-iten, yessen-iten s wul. D seg-sen i d-yekker usqamu n timlilɣi, n tuẓult, n tɣara n urgaz amegdez.
Ifelsufen igrigiyin, am [[Flaṭun|Aflutun]] d [[Aristot|Aristu]], sawlen-d ɣef Humer deg yiktaben-nsen. Aflutun yenna-d, s wudem n uzɣan, d akken imedyazen ttawin-d tigawt n yimyiten, yesɛa ugur ɣef tɣerma. Maca ula d netta yessen tanezmart n Humer, yessexdam-it deg waṭas n yimukan.
Aristu, deg udlis-is Tazrawt n Tmedyazt (Poétique), yessbed Humer d aqerru n tmedyazt tamegdazt. Yenna-d d akken Humer yessen ad yefren seg umezruy ayen i d-yettagin ɣer usefru, yessen ad yeg seg-s tadumṣukt i yesɛan azwara, alemmas, d tagara.
Deg yiseggasen imaynuten, tasekla n Humer tesɛa tazrirt ɣef yimyura imeqqranen n Turuft: Virgil deg tlatinit yura Iniyad s uɣanib n Humer, Dante deg tṭalyant yesɛa-t d ameskay deg Tamdyazt Taɣlayt, ula d yiktaben imaynuten am Ulysses n James Joyce d tikti ɣef Udisa.
== Tuttra n Humer ==
Seg lqern wis 18, imusnawen bdan ttseqsayen ɣef tidet n Humer. Ma yella d yiwen n umdan i d-yuran Ilyad d Udisa? Ma d tiyaḍ n leɛwayed n wemɣiwen i d-ttwajemɛent deg yiwen n wass?
Amaswaḍ ameqqran deg tuttra-yagi d ''Friedrich August Wolf'', i d-yefɣen deg 1795 s udlis "''Prolegomena ad Homerum"''. Netta yenna-d d akken sin n yisefra d tagrumma n tmedyazin yemgaraden, i d-ttwaseddun s yimi aṭas n lqern, qbel ma d-ttwakellsen deg ussan n Pizistrat deg Atina.
Imusnawen nniḍen, am ''Milman Parry'' d ''Albert Lord'' deg lqern wis 20, gufsen-d d akken tasekla n Humer d tasekla n yimi, ur telli ara d tira. Tinfaliyin i d-nenna am ''epitheton'' ''ornans'' d allalen i sseqdacen yimedyazen n yimi akken ad walin ayen ad d-inin. Ayen i d-yessefhamen amek i zemren yisefra imeqqranen akka ad d-ttwaseddun s yimi seg tasut ɣer tayeḍ.
Ass-a, aṭas n yimusnawen ttawin-d tamuɣli talemmast: Humer ahat d yiwen n umedyaz neɣ d tigrumma meẓẓiyen n yimedyazen, maca tasekla i d-yeggran d tayeffust tameqqrant i d-yessersen ilugan n tmedyazt deg umaḍal meṛṛa.
== Tagara ==
Humer, ula ma ur nessin ara tidet n tudert-is, yeqqim d tutlayt n tiɣri tameqqrant deg umezruy n yedles. Ilyad d Udisa d sin n yiɣerbazen i yesseknen tiẓri n yimenziwen ɣef tudert, ɣef lmut, ɣef tmanegt, ɣef tayri, ɣef tugdi, ɣef uzbu. D imdanen yecban nutni i d-yesseknen d akken tasekla tezmer ad tessiweḍ ɣer tmuɣli n yimdanen meṛṛa, ama d imaziɣen, ama d igrigiyin, ama d wiyaḍ, acku tidmi n umdan d yiwet deg yal amkan.
S yisefra-yagi, Humer yefka-d i yigrigiyin tussna n yiman-nsen, yessers-d ilugan n tsekla i yeqqimen alamma d ass-a. Ula ma yewwi-d awal ɣef yigrigiyin, anamek n wawal-is yezger iẓuran n tmura, yewweḍ-d ɣer yal tɣerma i d-yesɛan tamuɣli ɣef yimdanen d wamek i ttidiren.
[[Taggayt:Amaru]]
[[Taggayt:Tameddurt]]
k8hbi797u9i1pwaq008pwilguugbotv
Izi n wexxam
0
3144
115861
103073
2026-04-10T21:38:45Z
Abillardoo
16203
115861
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''izi''' ([[Asget]]: '''izan'''), ([[isem usnan]]: '''Musca domestica''') d [[talmest]] n [[aburɣas|yibureɣsen]] yeṭṭafaren [[tawsit (tudersent)|tawsit]] n [[izi (tawsit)|yizan]] deg [[tawacult (tasnudert)|twacult]] [[tizaniyt]].
== Anerni ==
== Učči ==
== Ifurkawen ==
{{Columns-list|
* ''[[Aedeomyia]]
* ''[[Aedes]]
* ''[[Anopheles]]
* ''[[Armigeres]]
* ''[[Ayurakitia]]
* ''[[Bironella]]
* ''[[Borichinda]]
* ''[[Chagasia]]
* ''[[Coquillettidia]]
* ''[[Culex]]
* ''[[Culiseta]]
* ''[[Deinocerites]]
* ''[[Eretmapodites]]
* ''[[Ficalbia]]
* ''[[Galindomyia]]
* ''[[Haemagogus]]
* ''[[Heizmannia]]
* ''[[Hodgesia]]
* ''[[Isostomyia]]
* ''[[Johnbelkinia]]
* ''[[Kimia]]
* ''[[Limatus]]
* ''[[Lutzia]]
* ''[[Malaya]]
* ''[[Mansonia]]
* ''[[Maorigoeldia]]
* ''[[Mimomyia]]
* ''[[Nyctomyia]]
* ''[[Onirion]]
* ''[[Opifex]]
* ''[[Orthopodomyia]]
* ''[[Psorophora]]
* ''[[Runchomyia]]
* ''[[Sabethes]]
* ''[[Shannoniana]]
* ''[[Topomyia]]
* ''[[Toxorhynchites]]
* ''[[Trichoprosopon]]
* ''[[Tripteroides]]
* ''[[Udaya]]
* ''[[Uranotaenia]]
* ''[[Verrallina]]
* ''[[Wyeomyia]]
* ''[[Zeugnomyia]]
* †''[[Aetheapnomyia]]
*†''[[Eoaedes]]
}}
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Izi umaɣus]]
[[Category:iburɣas]]
qmxvfvdgkgolty5435755ynb1p7p841
115862
115861
2026-04-10T21:39:26Z
Abillardoo
16203
115862
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''izi''' ([[Asget]]: '''izan'''), ([[isem usnan]]: '''Musca domestica''') d [[talmest]] n [[aburɣas|yibureɣsen]] yeṭṭafaren [[tawsit (tudersent)|tawsit]] n [[izi (tawsit)|yizan]] deg [[tawacult (tasnudert)|twacult]] [[tizanin|tzanin]].
== Anerni ==
== Učči ==
== Ifurkawen ==
{{Columns-list|
* ''[[Aedeomyia]]
* ''[[Aedes]]
* ''[[Anopheles]]
* ''[[Armigeres]]
* ''[[Ayurakitia]]
* ''[[Bironella]]
* ''[[Borichinda]]
* ''[[Chagasia]]
* ''[[Coquillettidia]]
* ''[[Culex]]
* ''[[Culiseta]]
* ''[[Deinocerites]]
* ''[[Eretmapodites]]
* ''[[Ficalbia]]
* ''[[Galindomyia]]
* ''[[Haemagogus]]
* ''[[Heizmannia]]
* ''[[Hodgesia]]
* ''[[Isostomyia]]
* ''[[Johnbelkinia]]
* ''[[Kimia]]
* ''[[Limatus]]
* ''[[Lutzia]]
* ''[[Malaya]]
* ''[[Mansonia]]
* ''[[Maorigoeldia]]
* ''[[Mimomyia]]
* ''[[Nyctomyia]]
* ''[[Onirion]]
* ''[[Opifex]]
* ''[[Orthopodomyia]]
* ''[[Psorophora]]
* ''[[Runchomyia]]
* ''[[Sabethes]]
* ''[[Shannoniana]]
* ''[[Topomyia]]
* ''[[Toxorhynchites]]
* ''[[Trichoprosopon]]
* ''[[Tripteroides]]
* ''[[Udaya]]
* ''[[Uranotaenia]]
* ''[[Verrallina]]
* ''[[Wyeomyia]]
* ''[[Zeugnomyia]]
* †''[[Aetheapnomyia]]
*†''[[Eoaedes]]
}}
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Izi umaɣus]]
[[Category:iburɣas]]
cdxs1urx7t5mnveir598uow98jtgptz
Injil s Tmaziɣt
0
7004
115855
110763
2026-04-10T17:03:13Z
InternetArchiveBot
10734
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
115855
wikitext
text/x-wiki
Ttwagent aṭas n tsuqilin n Yinjil (adlis uɣris n [[Tamasiḥit|Tmasiḥit]]) s tutlayt [[Tamaziɣt]], s tintaliwin am [[Tamaziɣt]] [[Tarifit]], [[Tamaziɣt]] [[Tacelḥit]], d [[Tamaziɣt]] [[Taqbaylit]].
Tasuqilt n Yinjil s Tmaziɣt [[Taqbaylit]] tella da:
[https://web.archive.org/web/20231011000654/https://www.freemorocco.com/tamkardit-library/injil_arkawal_amaynu_tamazight_taqbaylit_new_testament_berber.pdf Injil s Tefṛansist - Tamaziɣt Taqbaylit].
Llant tsuqilin Timaziɣin n:
- Arkawal Azayku (''Ancien Testament'').
- Arkawal Amaynu (''Nouveau Testament'').
- Izlan n Dawud (Psalms)...
==Umuɣ n tsuqilin Timaziɣin n Yinjil: Arkawal Amziki d Warkawal Amaynut==
* [https://web.archive.org/web/20231011000654/https://www.freemorocco.com/tamkardit-library/injil_arkawal_amaynu_tamazight_taqbaylit_new_testament_berber.pdf Arkawal Amaynu (Nouveau Testament) s Tmaziɣt Taqbaylit]
* [http://www.freemorocco.com/tamkardit-library/ameqqun_azayku_amettumsan_uday_tamazight_tarifit_old_testament.pdf Arkawal Azayku (Ancien Testament) s Tmaziɣt Tarifit], neɣ [http://www.tarifit.info/pdfbible/lat/rl-ot-marraidlisen.pdf da] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313153652/http://www.tarifit.info/pdfbible/lat/rl-ot-marraidlisen.pdf |date=2014-03-13 }}
* [http://www.freemorocco.com/tamkardit-library/Injil_Ameqqun_Amaynu_Tamazight_Latin.pdf Arkawal Amaynu (Nouveau Testament), s usekkil Alatin] neɣ [http://www.tarifit.info/pdfbible/lat/rl-nt-marraidlisen.pdf da] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313152524/http://www.tarifit.info/pdfbible/lat/rl-nt-marraidlisen.pdf |date=2014-03-13 }}, d s usekkil n [http://www.freemorocco.com/tamkardit-library/Injil_Ameqqun_Amaynu_Tamazight_Tifinagh.pdf Tifinaɣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140809040222/http://www.freemorocco.com/tamkardit-library/Injil_Ameqqun_Amaynu_Tamazight_Tifinagh.pdf |date=2014-08-09 }}, d s usekkil [https://web.archive.org/web/20231011000656/https://www.freemorocco.com/tamkardit-library/Injil_Ameqqun_Amaynu_Tamazight_Arabic_alphabet.pdf Aɛrab]
* [https://web.archive.org/web/20231011043645/http://www.freemorocco.com/tamkardit-library/injil_tamazight_tacelhit_latin.pdf Arkawal Amaynu (Nouveau Testament) s Tmaziɣt Tacelḥit s usekkil Alatin] neɣ [http://www.tachelhit.info/pdf/tch-nt-lat.pdf da], d s usekkil n [https://web.archive.org/web/20210713091705/https://www.freemorocco.com/tamkardit-library/injil_tamazight_tacelhit_tifinagh.pdf Tifinaɣ], d s usekkil [https://web.archive.org/web/20180831160054/http://www.tachelhit.info/pdf/tch-nt-ar.pdf Aɛrab]
* [http://www.tamazight.info/sites/default/files/texts/Evangile%20selon%20Luc%20et%20Actes%20des%20Apotres%20en%20Tamazight%20version%202012.pdf Injil n Lukas s Tmaziɣt n Waṭlas Alemmas - Murakuc / Meṛṛuk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313172025/http://www.tamazight.info/sites/default/files/texts/Evangile%20selon%20Luc%20et%20Actes%20des%20Apotres%20en%20Tamazight%20version%202012.pdf |date=2014-03-13 }}
* [https://web.archive.org/web/20210711122336/https://www.freemorocco.com/tamkardit-library/Injil_Tamazight_Tamajeq_Tuareg_Agadez_Niger.pdf Arkawal Amaynu (Nouveau Testament) S Tmaziɣt Tamajaq n Itargiyen n Ayer di Agadez, Ennijer]
* [https://www.tarifit.info/rif/se%C5%99-%C9%A3er-online Seř - ɣer Online]
* http://www.tachelhit.info/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200519162934/http://www.tachelhit.info/ |date=2020-05-19 }}
[[Taggayt:Ajjed]]
09bk7bupb6mcikgfwdashz2hu6c5dkk
Timejjiwin
0
14954
115859
76429
2026-04-10T21:36:52Z
Abillardoo
16203
115859
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Insect antennae.jpg|thumb|50px]]
'''Timejjiwin''' neɣ '''Timijjatin''' neɣ '''Tisekwa''' d [[tayuga]] n tmerna yettilin deg [[aɣersiw|iɣersiwen]] d [[abexxuc|ibexxac]] deg tama tazdat n [[Tiɣilefdarin|tɣilefdarin]], Timejjiwin ttaken-t tilɣa i yɣersiwen-a ɣef ayen id sent-id-yezzin deg umadal azaɣran s [[Asekdu|usekdu]].
== Imniren==
[[Taggayt:asemmili n iɣersiwen]]
fvz3g2hc9609gxbzv096mvf32gyaoih
Timeddiwin
0
16708
115853
88446
2026-04-10T13:08:12Z
Abillardoo
16203
115853
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tiberniyin''' ([[isem ussnan]]: '''Accipitridae''') d yiwet gar n kuẓ (4) n [[tawacult (tasnudert)|twaculin]] yeṭṭafaren [[tafesna (tasnudert)|tafesna]] n [[tisekliwin|tsekliwin]]. Igmamen n twacult-a tettent seg waṭas n [[talmest|telmas]] n [[tagemra|tgemriwin]] yemgaraden deg ubleɣ, seg tmeẓẓyanin annect n [[Aburɣas|yiburɣsen]] ɣer tmeqranin seg kra n [[talmest|telmas]] n [[Timsiffatin|temsuḍad]]. Tilmas n twacult-a ttidiren-t yakk deg [[amenẓaw|imenẓawen]] n [[tagnit|tegnit]] anagar [[antraktika]].
Tawacult-a tla (tesɛa) aṭas n [[adu-twacult|tdu-twaculin]] am [[Aberni|iberniyen]] d [[ijider|ijudar]] d [[Tasiwant|tsiwanin]] d [[takermedda|tkermeddiwin]].
== [[tasartut n tesnudert|Asismel]] usnan ==
Imusnawen gezzmen tawacult n tberniyin deg 5 ar 10 n tdu-twaculin zdint yakk deg yiwet n [[tasnasileɣt]] (morphology), Maca aṭas deg-sent lant [[tamsartut|timsurta]] yemgaraden s talɣa ney s tayeṭṭ ɣef tiyyad yettusisemlen deg tidu-twaculin nni
== [[Tawsit (tudersent)|Tiwsitin]] ==
* [[Isɣi]]
* [[Aẓiẓ]]
* [[Ijider]]
* [[Aberni]]
* [[Tijudar]] (''Aquila'')
[[Tugna:Maceiramphus_alcinus-2.jpg|thumb|250px|[[Aberni amseylel]] (Macheiramphus alcinus)]]
[[Tugna:Harpia_harpyja_001_800.jpg|thumb|250px|[[ijider amkerras]] (Harpia harpyja)]]
g6jo7tkwwb3taent819k2e836155w9s
115873
115853
2026-04-11T08:22:06Z
Abillardoo
16203
115873
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timeddiwin''' ([[isem ussnan]]: '''Accipitridae''') d yiwet gar n kuẓ (4) n [[tawacult (tasnudert)|twaculin]] yeṭṭafaren [[tafesna (tasnudert)|tafesna]] n [[tisekliwin|tsekliwin]]. Igmamen n twacult-a tettent seg waṭas n [[talmest|telmas]] n [[tagemra|tgemriwin]] yemgaraden deg ubleɣ, seg tmeẓẓyanin annect n [[Aburɣas|yiburɣsen]] ɣer tmeqranin seg kra n [[talmest|telmas]] n [[Timsiffatin|temsuḍad]]. Tilmas n twacult-a ttidiren-t yakk deg [[amenẓaw|imenẓawen]] n [[tagnit|tegnit]] anagar [[antraktika]].
Tawacult-a tla (tesɛa) aṭas n [[adu-twacult|tdu-twaculin]] am [[Aberni|iberniyen]] d [[ijider|ijudar]] d [[Tasiwant|tsiwanin]] d [[takermedda|tkermeddiwin]].
== [[tasartut n tesnudert|Asismel]] usnan ==
Imusnawen gezzmen tawacult n tberniyin deg 5 ar 10 n tdu-twaculin zdint yakk deg yiwet n [[tasnasileɣt]] (morphology), Maca aṭas deg-sent lant [[tamsartut|timsurta]] yemgaraden s talɣa ney s tayeṭṭ ɣef tiyyad yettusisemlen deg tidu-twaculin nni
== [[Tawsit (tudersent)|Tiwsitin]] ==
* [[Isɣi]]
* [[Aẓiẓ]]
* [[Ijider]]
* [[Aberni]]
* [[Tijudar]] (''Aquila'')
[[Tugna:Maceiramphus_alcinus-2.jpg|thumb|250px|[[Aberni amseylel]] (Macheiramphus alcinus)]]
[[Tugna:Harpia_harpyja_001_800.jpg|thumb|250px|[[ijider amkerras]] (Harpia harpyja)]]
6gcpetv07rs6bbhnjo7jzgs4p0mbme7
115874
115873
2026-04-11T08:22:49Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Iberniyen]] ar [[Timeddiwin]]
115873
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timeddiwin''' ([[isem ussnan]]: '''Accipitridae''') d yiwet gar n kuẓ (4) n [[tawacult (tasnudert)|twaculin]] yeṭṭafaren [[tafesna (tasnudert)|tafesna]] n [[tisekliwin|tsekliwin]]. Igmamen n twacult-a tettent seg waṭas n [[talmest|telmas]] n [[tagemra|tgemriwin]] yemgaraden deg ubleɣ, seg tmeẓẓyanin annect n [[Aburɣas|yiburɣsen]] ɣer tmeqranin seg kra n [[talmest|telmas]] n [[Timsiffatin|temsuḍad]]. Tilmas n twacult-a ttidiren-t yakk deg [[amenẓaw|imenẓawen]] n [[tagnit|tegnit]] anagar [[antraktika]].
Tawacult-a tla (tesɛa) aṭas n [[adu-twacult|tdu-twaculin]] am [[Aberni|iberniyen]] d [[ijider|ijudar]] d [[Tasiwant|tsiwanin]] d [[takermedda|tkermeddiwin]].
== [[tasartut n tesnudert|Asismel]] usnan ==
Imusnawen gezzmen tawacult n tberniyin deg 5 ar 10 n tdu-twaculin zdint yakk deg yiwet n [[tasnasileɣt]] (morphology), Maca aṭas deg-sent lant [[tamsartut|timsurta]] yemgaraden s talɣa ney s tayeṭṭ ɣef tiyyad yettusisemlen deg tidu-twaculin nni
== [[Tawsit (tudersent)|Tiwsitin]] ==
* [[Isɣi]]
* [[Aẓiẓ]]
* [[Ijider]]
* [[Aberni]]
* [[Tijudar]] (''Aquila'')
[[Tugna:Maceiramphus_alcinus-2.jpg|thumb|250px|[[Aberni amseylel]] (Macheiramphus alcinus)]]
[[Tugna:Harpia_harpyja_001_800.jpg|thumb|250px|[[ijider amkerras]] (Harpia harpyja)]]
6gcpetv07rs6bbhnjo7jzgs4p0mbme7
Timeddawin
0
16709
115869
93262
2026-04-11T08:10:47Z
Abillardoo
16203
115869
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timeddawin''' ([[isem ussnan]]: '''Accipitriformes''') d [[tafesna (tasnudert)|tafesna]] n [[agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] anda yella wazal ameqran n yigḍaḍ [[tagemra|inegmaren]] iy tetten tigmrawin am [[Aberni|uberni]] d [[ijider]] d [[aẓiẓ|uẓiẓ]], ttgin-t-d Azal n 225 n [[talmest|telmas]], Akken id yella deg tazwara usismel n [[aseflay|iseflayen]] deg tfesna ayyi maca sin akin tettwikkes tuɣal ar [[tafesna|tfesna]] n [[tiseflay]].
== [[Tasartut n tesnudert|Asismel]] ==
[[Tawacult (tasnudert)|tiwaculin]] yeṭṭafaren tafesna ayyi:
* [[Iberniyen]]
* [[Igermalen n Marikan]]
*
[[Category:iɣersiwen]]
[[Category:Iylalen]]
[[Category:Timseksumin]]
hluv13pwic746z669k8op8ms0iw4dz7
115870
115869
2026-04-11T08:11:20Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Tisekliwin]] ar [[Timeddawin]]
115869
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timeddawin''' ([[isem ussnan]]: '''Accipitriformes''') d [[tafesna (tasnudert)|tafesna]] n [[agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] anda yella wazal ameqran n yigḍaḍ [[tagemra|inegmaren]] iy tetten tigmrawin am [[Aberni|uberni]] d [[ijider]] d [[aẓiẓ|uẓiẓ]], ttgin-t-d Azal n 225 n [[talmest|telmas]], Akken id yella deg tazwara usismel n [[aseflay|iseflayen]] deg tfesna ayyi maca sin akin tettwikkes tuɣal ar [[tafesna|tfesna]] n [[tiseflay]].
== [[Tasartut n tesnudert|Asismel]] ==
[[Tawacult (tasnudert)|tiwaculin]] yeṭṭafaren tafesna ayyi:
* [[Iberniyen]]
* [[Igermalen n Marikan]]
*
[[Category:iɣersiwen]]
[[Category:Iylalen]]
[[Category:Timseksumin]]
hluv13pwic746z669k8op8ms0iw4dz7
115872
115870
2026-04-11T08:12:24Z
Abillardoo
16203
115872
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timeddawin''' ([[isem ussnan]]: '''Accipitriformes''') d [[tafesna (tasnudert)|tafesna]] n [[agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] anda yella wazal ameqran n yigḍaḍ [[tagemra|inegmaren]] iy tetten tigmrawin am [[Aberni|uberni]] d [[ijider]] d [[aẓiẓ|uẓiẓ]], ttgin-t-d Azal n 225 n [[talmest|telmas]], Akken id yella deg tazwara usismel n [[aseflay|iseflayen]] deg tfesna ayyi maca sin akin tettwikkes tuɣal ar tfesna n [[tibernawin]].
== [[Tasartut n tesnudert|Asismel]] ==
[[Tawacult (tasnudert)|tiwaculin]] yeṭṭafaren tafesna ayyi:
* [[Iberniyen]]
* [[Igermalen n Marikan]]
*
[[Category:iɣersiwen]]
[[Category:Iylalen]]
[[Category:Timseksumin]]
aahs2v773pyz3cjfh127to0y5sud1uw
Ijider awraɣ
0
16713
115850
93097
2026-04-10T13:04:07Z
Abillardoo
16203
115850
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
[[File:Aquila chrysaetos MHNT.ZOO.2010.11.88.3.jpg|thumb| ''Aquila chrysaetos'']]
'''Ijider awraɣ''' neɣ '''Ijider ageldun''' ([[isem ussnan]]: '''Aquila chrysaetos''') d [[talmest]] n [[tisekliwin|isekliwen]] yettwassenen yakk deg wezgen n agafan n umaḍal, akken iga daɣen d talmest meqqren yakk deg [[tawsit (tudersent)|tewsit]] n [[ijider|ijudar]]. Talmest-a d tin yeṭṭafaren [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[iberniyen]] am telmas niḍen deg [[tawsit (tudersent)|tewsit-is]]. Zik nni, yella yettidir deg yakk ideggan n ugafa n [[tagnit|tegnit]], maca tura [[angar|inger]] deg waṭas n yideggan, igra-d kan deg [[iger|igran]] d [[tagant|tẓegwa]] yaggugen (ibeɛden) ɣef yinsawen d wammasen ittwazdaɣen sɣur [[afgan|yimdanen]]. Ɣas yella-d wannect-a, maca mazal-it yettidir deg waṭas n tamiwin d yideggan seg [[Asya]] ɣer [[Turuft|Uṛuppa]] d [[Tafriqt|Tefriqt]] yakk d [[Tamrikt n Ugafa]] (aladɣa di [[Kalifurnya]]).
== [[Tagemra|Agmar]] ==
Ijider awraɣ igemmer s ugani ɣef [[Akacbar|ikacbaren-is]] imesden d tazla-ynes yeflalen, Umuɣ n tgemrawin-is meqqer acku dges [[awtul|iwtal]], [[Yuzaṭ]], [[Anẓid|inẓiden]] ula d [[abareɣ|iburaɣ]] akk d [[Amcic|yemcac]]
== [[Amyaraw]] ==
Ijider awraɣ d [[aɣersiw]] ayentyuga, ixeddem-d yiwen n unarag (acrik) kan deg teɣzi n tudert-is, yal tayuga tettaṭaf tajumma yettawaṭen ar 155 km anda iy ferren ideg yeflalen i tmuska (lebni) n [[agdef|ugdef]] i wakken ad issers dges [[tamellalt|timellalin-is]], Deg yal tikkelt ssrusayen yiwet n tmellalt neɣ kuẓ (4)
== Aglam ==
Ijider awraɣ d [[tisekliwin|aselkiw]] yuddsen s waṭas, [[afraw|afraw-is]] d aras, [[afriw|Afriwen-is]] hraw-it, Teɣzi ynes tettili gar n 70 ar 85 cm ma d afriwen-is seg yiri ar yiri mara ad ldin ttilin seg 185 ar 220 cm, [[azuk|Azuk-is]] yettili gar n 3,8 ar 6,7 kg i [[Tawtemt|tewtemt]] yugaren [[awtem]] (seg 2,8 ar 4,6 kg i [[Awtem|wewtem]])
== Asismel ==
[[Tasnaɣersiwt|Amusnaw n iɣersiwen]] n [[Swid]] [[Carl con Linné]] igelm-d iylalen-a s tugna tusnant i tikkelt tamenzut deg uskar-is ''[[anagraw agaman]]'' deg useggas n [[1758]] dgi is-yefka isem n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ''Falco'' anda iy ɣil de akken-it n [[aseflay|iseflayen]], send ma ad s-yales (ad s-iɛawed) umusnaw [[Fransa|afṛensis]] ([[Mathurin Jacques Brisson]]) [[tasartut n tesnudert|asismel]] w ad s-yefk isem n tewsit ''Aquila'' deg useggas n 1760
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Category:Iɣersiwen]]
[[Category:Iylalen]]
[[Category:Tisekliwin]]
[[Category:Iberniyen]]
[[Category:Timseksumin]]
fhs8m8tmrb90mqmijd9fxhs2pp6xv1h
115851
115850
2026-04-10T13:04:36Z
Abillardoo
16203
115851
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
[[File:Aquila chrysaetos MHNT.ZOO.2010.11.88.3.jpg|thumb| ''Aquila chrysaetos'']]
'''Ijider awraɣ''' neɣ '''Ijider ageldun''' ([[isem ussnan]]: '''Aquila chrysaetos''') d [[talmest]] n [[tisekliwin|isekliwen]] yettwassenen yakk deg wezgen n agafan n umaḍal, akken iga daɣen d talmest meqqren yakk deg [[tawsit (tudersent)|tewsit]] n [[ijider|ijudar]]. Talmest-a d tin yeṭṭafaren [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[iberniyen]] am telmas niḍen deg [[tawsit (tudersent)|tewsit-is]]. Zik nni, yella yettidir deg yakk ideggan n ugafa n [[tagnit|tegnit]], maca tura [[angar|inger]] deg waṭas n yideggan, igra-d kan deg [[iger|igran]] d [[tagant|tẓegwa]] yaggugen (ibeɛden) ɣef yinsawen d wammasen ittwazdaɣen sɣur [[afgan|yimdanen]]. Ɣas yella-d wannect-a, maca mazal-it yettidir deg waṭas n tamiwin d yideggan seg [[Asya]] ɣer [[Turuft|Uṛuppa]] d [[Tafriqt|Tefriqt]] yakk d [[Tamrikt n Ugafa]] (aladɣa di [[Kalifurnya]]).
== [[Tagemra|Agmar]] ==
Ijider awraɣ igemmer s ugani ɣef [[Akacbar|ikacbaren-is]] imesden d tazla-ynes yeflalen, Umuɣ n tgemrawin-is meqqer acku dges [[awtul|iwtal]], [[Yuzaṭ]], [[Anẓid|inẓiden]] ula d [[abareɣ|iburaɣ]] akk d [[Amcic|yemcac]]
== [[Amyaraw]] ==
Ijider awraɣ d [[aɣersiw]] ayentyuga, ixeddem-d yiwen n unarag (acrik) kan deg teɣzi n tudert-is, yal tayuga tettaṭaf tajumma yettawaṭen ar 155 km anda iy ferren ideg yeflalen i tmuska (lebni) n [[agdef|ugdef]] i wakken ad issers dges [[tamellalt|timellalin-is]], Deg yal tikkelt ssrusayen yiwet n tmellalt neɣ kuẓ (4)
== Aglam ==
Ijider awraɣ d [[tisekliwin|aselkiw]] yuddsen s waṭas, [[afraw|afraw-is]] d aras, [[afriw|Afriwen-is]] hraw-it, Teɣzi ynes tettili gar n 70 ar 85 cm ma d afriwen-is seg yiri ar yiri mara ad ldin ttilin seg 185 ar 220 cm, [[azuk|Azuk-is]] yettili gar n 3,8 ar 6,7 kg i [[Tawtemt|tewtemt]] yugaren [[awtem]] (seg 2,8 ar 4,6 kg i [[Awtem|wewtem]])
== Asismel ==
[[Tasnaɣersiwt|Amusnaw n iɣersiwen]] n [[Swid]] [[Carl con Linné]] igelm-d iylalen-a s tugna tusnant i tikkelt tamenzut deg uskar-is ''[[anagraw agaman]]'' deg useggas n [[1758]] dgi is-yefka isem n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ''Falco'' anda iy ɣil de akken-it n [[aseflay|iseflayen]], send ma ad s-yales (ad s-iɛawed) umusnaw [[Fransa|afṛensis]] ([[Mathurin Jacques Brisson]]) [[tasartut n tesnudert|asismel]] w ad s-yefk isem n tewsit ''Aquila'' deg useggas n 1760
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Category:Iɣersiwen]]
[[Category:Igṭaṭ]]
[[Category:Tisekliwin]]
[[Category:Iberniyen]]
[[Category:Timseksumin]]
ab176oxigeb8gf6y9bbkkcyovf1q8b7
115852
115851
2026-04-10T13:05:10Z
Abillardoo
16203
115852
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
[[File:Aquila chrysaetos MHNT.ZOO.2010.11.88.3.jpg|thumb| ''Aquila chrysaetos'']]
'''Ijider awraɣ''' neɣ '''Ijider ageldun''' ([[isem ussnan]]: '''Aquila chrysaetos''') d [[talmest]] n [[tisekliwin|isekliwen]] yettwassenen yakk deg wezgen n agafan n umaḍal, akken iga daɣen d talmest meqqren yakk deg [[tawsit (tudersent)|tewsit]] n [[ijider|ijudar]]. Talmest-a d tin yeṭṭafaren [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[iberniyen]] am telmas niḍen deg [[tawsit (tudersent)|tewsit-is]]. Zik nni, yella yettidir deg yakk ideggan n ugafa n [[tagnit|tegnit]], maca tura [[angar|inger]] deg waṭas n yideggan, igra-d kan deg yigran d [[tagant|tẓegwa]] yaggugen (ibeɛden) ɣef yinsawen d wammasen ittwazdaɣen sɣur [[afgan|yimdanen]]. Ɣas yella-d wannect-a, maca mazal-it yettidir deg waṭas n tamiwin d yideggan seg [[Asya]] ɣer [[Turuft|Uṛuppa]] d [[Tafriqt|Tefriqt]] yakk d [[Tamrikt n Ugafa]] (aladɣa di [[Kalifurnya]]).
== [[Tagemra|Agmar]] ==
Ijider awraɣ igemmer s ugani ɣef [[Akacbar|ikacbaren-is]] imesden d tazla-ynes yeflalen, Umuɣ n tgemrawin-is meqqer acku dges [[awtul|iwtal]], [[Yuzaṭ]], [[Anẓid|inẓiden]] ula d [[abareɣ|iburaɣ]] akk d [[Amcic|yemcac]]
== [[Amyaraw]] ==
Ijider awraɣ d [[aɣersiw]] ayentyuga, ixeddem-d yiwen n unarag (acrik) kan deg teɣzi n tudert-is, yal tayuga tettaṭaf tajumma yettawaṭen ar 155 km anda iy ferren ideg yeflalen i tmuska (lebni) n [[agdef|ugdef]] i wakken ad issers dges [[tamellalt|timellalin-is]], Deg yal tikkelt ssrusayen yiwet n tmellalt neɣ kuẓ (4)
== Aglam ==
Ijider awraɣ d [[tisekliwin|aselkiw]] yuddsen s waṭas, [[afraw|afraw-is]] d aras, [[afriw|Afriwen-is]] hraw-it, Teɣzi ynes tettili gar n 70 ar 85 cm ma d afriwen-is seg yiri ar yiri mara ad ldin ttilin seg 185 ar 220 cm, [[azuk|Azuk-is]] yettili gar n 3,8 ar 6,7 kg i [[Tawtemt|tewtemt]] yugaren [[awtem]] (seg 2,8 ar 4,6 kg i [[Awtem|wewtem]])
== Asismel ==
[[Tasnaɣersiwt|Amusnaw n iɣersiwen]] n [[Swid]] [[Carl con Linné]] igelm-d iylalen-a s tugna tusnant i tikkelt tamenzut deg uskar-is ''[[anagraw agaman]]'' deg useggas n [[1758]] dgi is-yefka isem n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ''Falco'' anda iy ɣil de akken-it n [[aseflay|iseflayen]], send ma ad s-yales (ad s-iɛawed) umusnaw [[Fransa|afṛensis]] ([[Mathurin Jacques Brisson]]) [[tasartut n tesnudert|asismel]] w ad s-yefk isem n tewsit ''Aquila'' deg useggas n 1760
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Category:Iɣersiwen]]
[[Category:Igṭaṭ]]
[[Category:Tisekliwin]]
[[Category:Iberniyen]]
[[Category:Timseksumin]]
n74s3jvs11dh7lm6z3k7u6mxyfxklao
Tiberniyin
0
16719
115863
106636
2026-04-11T08:03:48Z
Abillardoo
16203
115863
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tifalkuyin''' neɣ '''Tiberniyin''' ([[isem usnan]]: '''Falconidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[Agḍaḍ asekliw|tsekliwin]] yeṭṭafaren [[tafesna]] n [[tibernawin|tbernawin]]. Tawacult-a tegber seg 60 n [[talmest|telmas]].
== Aglam ==
Tiseflayin d iylalen [[tisekliwin|isekliwen]] meẓẓiyen neɣ imnummsen. Acku [[azuk|azuk-nsent]] yettili gar n 35 g kan am [[useflay aberkan n imseṭ]] (''Microhierax fringillarius'') ar [[isefrek]] yettawaṭen ar 1735 g
Tiseflayin d iylalen ilan [[aqamum|iqamumen]] d [[Akacbar|ikacbaren]] imesden d [[asekkud|usekkud]] yuddsen d [[afraw|wafraw]] aras d umellal d uberkan d uzunɣid akken yella kra n wemgarad gar wefraw n [[Awtem|uwtem]] d win n [[Tawtemt|tewtemt]]
== Idgan n tudert ==
Tiseflayin d iylalen yettidiren deg waṭas n yedgan seg [[Tafriqt talemmast]] d kra n [[Tegzirt|tegzirin]] [[agaraw|tinagrawin]] ar [[tizgelt n ugafa]] d [[tizgelt n wenẓul]]
== Učči ==
Tiseflayin d [[aɣersiw|iɣersiwen]] [[Timseksumin|imseksumen]] tetten [[aylal|iylalen]] [[Timsiffatin|temsuṭad]] timeẓyanin d [[timraradin|temraradin]]
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Aseflay]]
* [[Alullam]]
6nry82tyerhghm6r7r58a7i8rvbsyfe
115864
115863
2026-04-11T08:04:11Z
Abillardoo
16203
115864
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tifalkuyin''' neɣ '''Tiberniyin''' ([[isem usnan]]: '''Falconidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[Agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] yeṭṭafaren [[tafesna]] n [[tibernawin|tbernawin]]. Tawacult-a tegber seg 60 n [[talmest|telmas]].
== Aglam ==
Tiseflayin d iylalen [[tisekliwin|isekliwen]] meẓẓiyen neɣ imnummsen. Acku [[azuk|azuk-nsent]] yettili gar n 35 g kan am [[useflay aberkan n imseṭ]] (''Microhierax fringillarius'') ar [[isefrek]] yettawaṭen ar 1735 g
Tiseflayin d iylalen ilan [[aqamum|iqamumen]] d [[Akacbar|ikacbaren]] imesden d [[asekkud|usekkud]] yuddsen d [[afraw|wafraw]] aras d umellal d uberkan d uzunɣid akken yella kra n wemgarad gar wefraw n [[Awtem|uwtem]] d win n [[Tawtemt|tewtemt]]
== Idgan n tudert ==
Tiseflayin d iylalen yettidiren deg waṭas n yedgan seg [[Tafriqt talemmast]] d kra n [[Tegzirt|tegzirin]] [[agaraw|tinagrawin]] ar [[tizgelt n ugafa]] d [[tizgelt n wenẓul]]
== Učči ==
Tiseflayin d [[aɣersiw|iɣersiwen]] [[Timseksumin|imseksumen]] tetten [[aylal|iylalen]] [[Timsiffatin|temsuṭad]] timeẓyanin d [[timraradin|temraradin]]
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Aseflay]]
* [[Alullam]]
jsrfp7u7rirhdq3wiqv2qt4ln6c3yd5
115865
115864
2026-04-11T08:05:08Z
Abillardoo
16203
115865
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tifalkuyin''' neɣ '''Tiberniyin''' ([[isem usnan]]: '''Falconidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[Agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] yeṭṭafaren [[tafesna]] n [[tibernawin|tbernawin]]. Tawacult-a tegber seg 60 n [[talmest|telmas]].
== Aglam ==
Tiseflayin d iylalen [[tisekliwin|isekliwen]] meẓẓiyen neɣ imnummsen. Acku [[azuk|azuk-nsent]] yettili gar n 35 g kan am [[useflay aberkan n imseṭ]] (''Microhierax fringillarius'') ar [[isefrek]] yettawaṭen ar 1735 g
Tiseflayin d iylalen ilan [[aqamum|iqamumen]] d [[Akacbar|ikacbaren]] imesden d [[asekkud|usekkud]] yuddsen d [[afraw|wafraw]] aras d umellal d uberkan d uzunɣid akken yella kra n wemgarad gar wefraw n [[Awtem|uwtem]] d win n [[Tawtemt|tewtemt]]
== Idgan n tudert ==
Tiseflayin d iylalen yettidiren deg waṭas n yedgan seg [[Tafriqt talemmast]] d kra n [[Tegzirt|tegzirin]] [[agaraw|tinagrawin]] ar [[tizgelt n ugafa]] d [[tizgelt n wenẓul]]
== Učči ==
Tiseflayin d [[aɣersiw|iɣersiwen]] [[Timseksumin|imseksumen]] tetten [[aylal|iylalen]] [[Timsiffatin|temsuṭad]] timeẓyanin d [[timraradin|temraradin]]
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Aseflay]]
* [[Alullam]]
[[Taggayt:Tiwaculin n tsekliwin]]
[[Taggayt:Tiwaculin n yigṭaṭ
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
8jt0efbq0mp2crsl5fqunfkm9r8jrwb
115866
115865
2026-04-11T08:05:17Z
Abillardoo
16203
115866
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tifalkuyin''' neɣ '''Tiberniyin''' ([[isem usnan]]: '''Falconidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[Agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] yeṭṭafaren [[tafesna]] n [[tibernawin|tbernawin]]. Tawacult-a tegber seg 60 n [[talmest|telmas]].
== Aglam ==
Tiseflayin d iylalen [[tisekliwin|isekliwen]] meẓẓiyen neɣ imnummsen. Acku [[azuk|azuk-nsent]] yettili gar n 35 g kan am [[useflay aberkan n imseṭ]] (''Microhierax fringillarius'') ar [[isefrek]] yettawaṭen ar 1735 g
Tiseflayin d iylalen ilan [[aqamum|iqamumen]] d [[Akacbar|ikacbaren]] imesden d [[asekkud|usekkud]] yuddsen d [[afraw|wafraw]] aras d umellal d uberkan d uzunɣid akken yella kra n wemgarad gar wefraw n [[Awtem|uwtem]] d win n [[Tawtemt|tewtemt]]
== Idgan n tudert ==
Tiseflayin d iylalen yettidiren deg waṭas n yedgan seg [[Tafriqt talemmast]] d kra n [[Tegzirt|tegzirin]] [[agaraw|tinagrawin]] ar [[tizgelt n ugafa]] d [[tizgelt n wenẓul]]
== Učči ==
Tiseflayin d [[aɣersiw|iɣersiwen]] [[Timseksumin|imseksumen]] tetten [[aylal|iylalen]] [[Timsiffatin|temsuṭad]] timeẓyanin d [[timraradin|temraradin]]
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Aseflay]]
* [[Alullam]]
[[Taggayt:Tiwaculin n tsekliwin]]
[[Taggayt:Tiwaculin n yigṭaṭ]]
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
5rjt59c0bh2w8uvcb82wnhl2yjq1zxh
115867
115866
2026-04-11T08:06:00Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Tiseflay]] ar [[Tiberniyin]]
115866
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tifalkuyin''' neɣ '''Tiberniyin''' ([[isem usnan]]: '''Falconidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[Agḍiḍ asekliw|tsekliwin]] yeṭṭafaren [[tafesna]] n [[tibernawin|tbernawin]]. Tawacult-a tegber seg 60 n [[talmest|telmas]].
== Aglam ==
Tiseflayin d iylalen [[tisekliwin|isekliwen]] meẓẓiyen neɣ imnummsen. Acku [[azuk|azuk-nsent]] yettili gar n 35 g kan am [[useflay aberkan n imseṭ]] (''Microhierax fringillarius'') ar [[isefrek]] yettawaṭen ar 1735 g
Tiseflayin d iylalen ilan [[aqamum|iqamumen]] d [[Akacbar|ikacbaren]] imesden d [[asekkud|usekkud]] yuddsen d [[afraw|wafraw]] aras d umellal d uberkan d uzunɣid akken yella kra n wemgarad gar wefraw n [[Awtem|uwtem]] d win n [[Tawtemt|tewtemt]]
== Idgan n tudert ==
Tiseflayin d iylalen yettidiren deg waṭas n yedgan seg [[Tafriqt talemmast]] d kra n [[Tegzirt|tegzirin]] [[agaraw|tinagrawin]] ar [[tizgelt n ugafa]] d [[tizgelt n wenẓul]]
== Učči ==
Tiseflayin d [[aɣersiw|iɣersiwen]] [[Timseksumin|imseksumen]] tetten [[aylal|iylalen]] [[Timsiffatin|temsuṭad]] timeẓyanin d [[timraradin|temraradin]]
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Aseflay]]
* [[Alullam]]
[[Taggayt:Tiwaculin n tsekliwin]]
[[Taggayt:Tiwaculin n yigṭaṭ]]
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
5rjt59c0bh2w8uvcb82wnhl2yjq1zxh
Agḍiḍ asekliw
0
16727
115876
114741
2026-04-11T08:40:29Z
Abillardoo
16203
115876
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Agḍiḍ asekliw''' neɣ '''Tisekliwin''' d [[aylal|igḍaḍ]] [[agmar|igemmren]] [[tagemra|tigmrawin]]-nsen i wakken ad seččen iman-nsen am [[ijider]] d [[isɣi]] d [[aberni|uberni]] d [[taninna|tninna]] d [[agermal|ugermal]] s tallelt n [[afriw|wafriwen-is]] ɣezzifen d [[asekkud|usekkud-is]] yuddsen (ijehden) d [[Akacbar|ikacbaren-is]] imesden d [[aqamum|uqamum-is]] inecben i wakken ad tegzem [[aksum]] s tefrer (s ssehala), Akken ittwassnen iylalen-a s tazla meqren mara ad [[aferfer|ttferfiren]].
[[Tugna:باغوحش ایروان 01.ogv|vignette|Aylal asekliw]]
Tisekliwin iy remmden deg ass bḍant ɣef 5 n [[tawacult (tasnudert)|Tiwaculin]], tiwaculin-a d tid yeṭṭafaren snat n [[Tafesna (tasnudert)|tfesniwin]] ([[tibernawin]] d [[timeddawin]]) s unect n [[asismel n Linné|usismel amessarti]]:
* [[Tiberniyin]] – (''Falconidae'').
* [[Cathartidae|Isɣi n Umaḍal Amaynu]] – (''Cathartidae'').
* [[Tibuberninin]] – (''Pandionidae'').
* [[Timeddiwin]] – (''Accipitridae'').
* [[Timejjarin]] – (''Sagittariidae'').
Ma d tisekliwin iy remmden deg yiḍ ṭṭafarent tafesna n [[tiwukdtin]] yebḍan ɣef snat n twaculin:
* [[Tiwukin]] – (''Strigidae'')
* [[Timayṛufin]] – (''Tytonidae'').
==[[Tasensartut|Asismel]] ==
Tisekliwin d anaw igebren seg waṭas n [[tafesna (tasnudert)|tfesniwin]] am [[tisekliwin|tsekliwin]] (''Accipitriformes''), d [[Tiseflalɣiwin|Tiseflalɣiwin]] (''Falconiformes''), d [[tiwukin]] (''Strigiformes''), d [[Tigermatrarin]] (''Cathartiformes'') d [[tigermamzikin]] (''Aegypiinae'').
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Category:Iɣersiwen]]
[[Category:Iberniyen]]
[[Category:Tiseflayin]]
[[Category:Tisekliwin]]
[[Category:Timseksumin]]
[[Category:Iylalen]]
2m5279skg5n84qd31qi3r42mhmm5gty
115877
115876
2026-04-11T08:42:11Z
Abillardoo
16203
115877
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Agḍiḍ asekliw''' neɣ '''Tisekliwin''' d [[aylal|igḍaḍ]] [[agmar|igemmren]] [[tagemra|tigmrawin]]-nsen i wakken ad seččen iman-nsen am [[ijider]] d [[isɣi]] d [[aberni|uberni]] d [[taninna|tninna]] d [[agermal|ugermal]] s tallelt n [[afriw|wafriwen-is]] ɣezzifen d [[asekkud|usekkud-is]] yuddsen (ijehden) d [[Akacbar|ikacbaren-is]] imesden d [[aqamum|uqamum-is]] inecben i wakken ad tegzem [[aksum]] s tefrer (s ssehala), Akken ittwassnen iylalen-a s tazla meqren mara ad [[aferfer|ttferfiren]].
[[Tugna:باغوحش ایروان 01.ogv|vignette|Aylal asekliw]]
Tisekliwin iy remmden deg ass bḍant ɣef 5 n [[tawacult (tasnudert)|Tiwaculin]], tiwaculin-a d tid yeṭṭafaren snat n [[Tafesna (tasnudert)|tfesniwin]] ([[tibernawin]] d [[timeddawin]]) s unect n [[asismel n Linné|usismel amessarti]]:
* [[Tiberniyin]] – (''Falconidae'').
* [[Cathartidae|Isɣi n Umaḍal Amaynu]] – (''Cathartidae'').
* [[Tibuberninin]] – (''Pandionidae'').
* [[Timeddiwin]] – (''Accipitridae'').
* [[Timejjarin]] – (''Sagittariidae'').
Ma d tisekliwin iy remmden deg yiḍ ṭṭafarent tafesna n [[tiwukdtin]] yebḍan ɣef snat n twaculin:
* [[Tiwukin]] – (''Strigidae'')
* [[Timayṛufin]] – (''Tytonidae'').
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Category:Iɣersiwen]]
[[Category:Iberniyen]]
[[Category:Tiseflayin]]
[[Category:Tisekliwin]]
[[Category:Timseksumin]]
[[Category:Iylalen]]
gbvudrgl695madupfvtkzh5nyu3n1y2
Tasenfriwin
0
20094
115858
97142
2026-04-10T21:34:59Z
Abillardoo
16203
115858
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tasnafriwin''' ([[isem ussnan]]: '''Diptera''') d [[asmil (tasnudert)|asmil]] n [[aburɣes|ibureɣsen]] yeṭṭafaren [[astirf (tasnudert)|adur]] n [[tiswermin|teswermin]].<br/>
Tafesna ayi d tin igebren seg waṭas n [[talmest|telmas]] n ibureɣsen ilan (isɛan) sin n [[afriw|wafriwen]] deg yidmaren-nsen ilemmasen, yakk d sin n wadfaren n tamneknit i d-izgan deg taggara n yidmaren.
Dɣa, tilin n tyuga n wafriwen d ayen i d-ittizellmen (i d-tittmeyyizen) ɣef yibureɣsen niḍen, yerna kra n telmas n tesnafriwin yuɣal wafriw ɣur-sent d asennaw, aladɣa ɣer kra n telmas n [[izi|yizan]] iherrsen imecdalen (ixxamen) n yibureɣsen niḍen.<br/>
Tasnafriwin d tafesna meqqren s waṭas, anda tegber seg wazal 240.000 n telmas yemgaraden n [[tadast|tadasin]] d [[tizit]] d [[Izi|yizan]] d telmas niḍen. Ɣas akken tasnafriwin d tid ilan azal meqqren i wemdan d twennaṭ, maca anagar azgen neɣ ddaw n wezgen Kan n telmas-is i d-ittusnemlen sɣur n imusnawen ar tura (ayen yegdan 120.000 n telmas).
== Tamuski [[asemmili|tasemmilayt]] d tsnudrant ==
== Amyaraw d gemmu ==
== Asesmel ==
S umata, llant snat n [[adu-tfesna|tdu-tfesniwin]] yettwassnen deg tesnefriwin:
* '''[[Tiɣrecciwin]]''' — (''Nematocera''): ttwassnent seg [[tafekka|tfekkiwin-nsen]] ɣezzifen d [[Timejjiwin|tmejjiwin-nsent]] tinafriwin. Tegber seg 77 n [[tawacult (tasnudert)|twaculin]] gar-asent 35 n twaculin [[angar|negrent]].
* '''[[Tigezlacciwin]] — (''Brachycera''): tga d adu-tfesna Ilan tifekkiwin tizamalin d tmejjiwin meẓẓiyen. Tegber seg 141 n twaculin gar-asent 8 negrent
== Amezruy anamhaz ==
== Ẓeṛ daɣen ==
== Imniren ==
[[Taggayt:Tisenfriwin]]
[[Taggayt:Ibureɣsen deg yidles]]
2c9lscukk2faecw7ibufl9yt07uck3p
115860
115858
2026-04-10T21:37:31Z
Abillardoo
16203
115860
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tasnafriwin''' ([[isem ussnan]]: '''Diptera''') d [[asmil (tasnudert)|asmil]] n [[aburɣes|ibureɣsen]] yeṭṭafaren [[astirf (tasnudert)|adur]] n [[tiswermin|teswermin]].<br/>
Tafesna ayi d tin igebren seg waṭas n [[talmest|telmas]] n ibureɣsen ilan (isɛan) sin n [[afriw|wafriwen]] deg yidmaren-nsen ilemmasen, yakk d sin n wadfaren n tamneknit i d-izgan deg taggara n yidmaren.
Dɣa, tilin n tyuga n wafriwen d ayen i d-ittizellmen (i d-tittmeyyizen) ɣef yibureɣsen niḍen, yerna kra n telmas n tesnafriwin yuɣal wafriw ɣur-sent d asennaw, aladɣa ɣer kra n telmas n [[izi|yizan]] iherrsen imecdalen (ixxamen) n yibureɣsen niḍen.<br/>
Tasnafriwin d tafesna meqqren s waṭas, anda tegber seg wazal 240.000 n telmas yemgaraden n [[tadast|tadasin]] d [[tizit]] d [[Izi|yizan]] d telmas niḍen. Ɣas akken tasnafriwin d tid ilan azal meqqren i wemdan d twennaṭ, maca anagar azgen neɣ ddaw n wezgen Kan n telmas-is i d-ittusnemlen sɣur n imusnawen ar tura (ayen yegdan 120.000 n telmas).
== Tamuski [[asemmili|tasemmilayt]] d tsnudrant ==
== Amyaraw d gemmu ==
== Asesmel ==
S umata, llant snat n [[adu-tfesna|tdu-tfesniwin]] yettwassnen deg tesnefriwin:
* '''[[Tiɣrecciwin]]''' — (''Nematocera''): ttwassnent seg [[tafekka|tfekkiwin-nsen]] ɣezzifen d [[Timejjiwin|tmejjiwin-nsent]] tinafriwin. Tegber seg 77 n [[tawacult (tasnudert)|twaculin]] gar-asent 35 n twaculin [[angar|negrent]].
* '''[[Tigezlacciwin]]''' — (''Brachycera''): tga d adu-tfesna ilan tifekkiwin tizamalin d [[Timejjiwin|tmejjiwin]] meẓẓiyen. Tegber seg 141 n [[tawacult (tasnudert)|twaculin]], gar-asent 8 negrent.
== Amezruy anamhaz ==
== Ẓeṛ daɣen ==
== Imniren ==
[[Taggayt:Tisenfriwin]]
[[Taggayt:Ibureɣsen deg yidles]]
790df1yxufnin4hnkvbafb3l1axke0p
Mona Al Tamimi
0
25115
115856
114569
2026-04-10T17:38:11Z
InternetArchiveBot
10734
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
115856
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox biography}}
'''Mona Al Tamimi''' d [[taruḥt]] timmurit i yesuffeɣ-d ddeqs n yiznan d yidlis. Seg yiznan-is yettwasnen ttwalin: ''حارس التوت'' (''Hâris al-Tout''), ''رسائل صوفية'', ''قلم أحمر'' d ''شاهد من إشبيلية'', aneggaru i yessemmeslay-d tmezruy n yimeddukal di [[Sevilla]] di ccwaḥ n wakud yezrin.<ref>https://www.neelwafurat.com/locate.aspx?mode=1&search=author1&entry=منى+التميمي</ref>
== Tameddurt d isentalen n tira ==
Deg yidlis-is, Al Tamimi tezɣaray-d tamesgil gar snat tigezmiwin: yiwet tella d tettwaggad (iddigen n tudert), tayeḍ tella d tettbeddil. Di yiznan amezwaru ''حارس التوت'' (''Hâris al-Tout''), tessawel ɣef umecṭu n umdan akked tmeqqran n ddunit tamatut am umennuḍ mgal udiɣ n tudert. Di ''رسائل صوفية'' (''Rasā’il ṣūfiyya'') tessekneḍ tiɣri n umdan d tameṭṭut s yifecka n tazemmurt n tssewwiṭ (tasawuft).<ref>https://www.alittihad.ae/article/59940/2019/منى-التميمي:-«الصورة»-توثيق-لحياة-وثقافات-الشعوب</ref> Sakin, di ''قلم أحمر'' (''Qalam aḥmar'' / ''Stylo rouge''), tessken asireg n wawalen ɣer ubrid n udrus, u di ''شاهد من إشبيلية'' (''Chāhid min Išbiliyya'' / ''Témoin de Séville'') tessekne tafellayt n umdan ɣer yimeẓẓuyan n tmeḍra i yemgarraden.<ref>https://www.noor-book.com/كتب-مني-التميمي-pdf</ref>
== Abrid n tira ==
Yidlis amezwaru n Al Tamimi, ''حارس التوت'' (''Hâris al-Tout''), yufa-d sɣur **Arab Scientific Publishers** (الدار العربية للعلوم ناشرون) deg 2017 (azzal ~271 asebter). Imceggaren i d-ɣrinnen ɣef yiznan-agi rnan d imedran ifazen s umsudar d yini, anida taḥmict n umazray tesseflay tḥuzzi n yiman, timeskinin d tkatut n tkatut n tmemkert.<ref>https://altibrah.ae/author/13756</ref><ref>https://alziadiq8.com/296810.html</ref>
''رسائل صوفية'' (''Lettres soufies'') teffɣa-d daɣen sɣur Arab Scientific Publishers (255 asebter). Tameḍras n yiẓer isegzi tneflit, aẓawan d tifranin n tsura; snat tixxamin — « Nada » d « Mughith » — tettili-d deg umaḍal yessɛi, s usesten ɣef tmeẓri n umdan d tameṭṭut deg ''tʿarrya n uεqel'' d tḥissist.<ref>{{Cite Web |title=Archive copy |url=https://roayahnews.com/news/%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA/2017/11/05/106560/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%AA/ |access-date=2025-09-06 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628162733/https://roayahnews.com/news/%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9%D8%A7%D8%AA/2017/11/05/106560/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%AA/ |url-status=dead }}</ref>
''قلم أحمر'' (''Qalam aḥmar'' / ''Stylo rouge'') — roman n teẓribt d umserwes — yufa-d di 2019 sɣur yiwen ugdud-nni yiman (azzal ~231 asebter). Yidlis-is isɛa-d tneflit ɣef yiḥlal n ccṛaṛ s snat wmawlan, Ḥamad (i yettḥelleq ad yili am aneggar n ufran, sakin yessuder ula d ubrid-is) d Rašid (amecči yettmeḥrez s usmiwen n iḥekman n yimawlan). Tettsemli Al Tamimi isɣalen n ''twacult n yiznan'' d tnekkit n ''Oedipe'' deg tririt mma-s, baba-s d mmi-s.<ref>{{Cite Web |title=Archive copy |url=http://www.asp.com.lb/books/bookpage.aspx?id=346034-339642 |access-date=2025-09-06 |archive-date=2021-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305044626/http://www.asp.com.lb/books/bookpage.aspx?id=346034-339642 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.thebookhome.com/product/index/37732/قلم-أحمر</ref><ref>{{Cite Web |title=Archive copy |url=https://alsaffarst.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%82%D9%84%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%B1-%D9%85%D9%86%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%85%D9%8A%D9%85%D9%8A/p660867207 |access-date=2025-09-06 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628153846/https://alsaffarst.com/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%82%D9%84%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%B1-%D9%85%D9%86%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%85%D9%8A%D9%85%D9%8A/p660867207 |url-status=dead }}</ref>
Di ''شاهد من إشبيلية'' (''Témoin de Séville'') — yettusuffeɣt sɣur Arab Scientific Publishers — tessawel ɣef anadi n ''Mālik ibn Ghadîr al-Išbîlî'' d ameddakkel-is ''Najm ad-Dîn'' deg usertig n yiɣerwen (XIᵉ) ddaw n l-''Abbâdiyin''. Ɣas akken azwel n yimir yettwaged, ''Mālik'' d useqdec yettwasnulfa (fictif). Ubrid n yiwen useggas, seg Lmeqḍa ɣer Kordoba, issaddad tamdinin nniḍen n l-εrab, s ddeqs n tneɣrufin n yidurar d yillulen (igugaren n uḥḍi, tgraḍ, taxuṇṭ n waman, tɣallit n yillin, tnefra, tasergagt n yalɣu), u s tsuffɣa n timɣawla n wemdan ddaw n tmesli d tedrimt.<ref>https://www.dostor.org/3279593</ref><ref>https://www.akhbarelbalad.net/ar/1/11/5638/</ref>
== Tagrumma ttuferkent ==
* ''حارس التوت'' (''Hâris al-Tout'').<ref>{{Cite Web |title=Archive copy |url=https://www.albawabhnews.com/2788488 |access-date=2025-09-06 |archive-date=2017-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171104234506/http://www.albawabhnews.com/2788488 |url-status=dead }}</ref>
* ''رسائل صوفية'' (''Lettres soufies'').<ref>https://www.goodreads.com/book/show/49007210</ref>
* ''قلم أحمر'' (''Stylo rouge'').<ref>https://www.neelwafurat.com/itempage.aspx?id=lbb328876-320552&search=books</ref>
* ''شاهد من إشبيلية'' (''Témoin de Séville'').<ref>{{Cite Web |title=Archive copy |url=https://nuomnews.com/n-45516494 |access-date=2025-09-06 |archive-date=2021-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628161626/https://nuomnews.com/n-45516494 |url-status=dead }}</ref>
== Asnifel ==
* Askari n Uktab n Timmura — tagezmi ''Yiznan'' deg ''Salon n Uktab Ameggaz n Charjah 2021''.
== Tiwelhiwin ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Al Tamimi, Mona}}
[[Taggayt:Ameskar n tira timmuri]]
[[Taggayt:Tameṭṭut timmurit]]
l8xqqgyymxv37flfye93p7ft8gnbntk
Taggayt:Tizermawin
14
25383
115857
115827
2026-04-10T19:04:02Z
EmausBot
1720
تصليح تحويلة مزدوجة إلى [[Taggayt:Tilefsawin]]
115857
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[:Taggayt:Tilefsawin]]
pjdqf3y6o486bubyman09tbajzt4n6b
Tiseflay
0
25388
115868
2026-04-11T08:06:00Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Tiseflay]] ar [[Tiberniyin]]
115868
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Tiberniyin]]
sw7xqye0n9cm0z16si8c3abcigeytl7
Tisekliwin
0
25389
115871
2026-04-11T08:11:20Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Tisekliwin]] ar [[Timeddawin]]
115871
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Timeddawin]]
qk5tt9p5tsj2333j8jfcyigkc5ymcxd
Iberniyen
0
25390
115875
2026-04-11T08:22:49Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Iberniyen]] ar [[Timeddiwin]]
115875
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Timeddiwin]]
nd58t2nrsj03mmeo4i3pw6d7qgax9az