Wikipedia
kabwiki
https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Media
Uslig
Mmeslay
Amseqdac
Amyannan umsqedac
Wikipedia
Amyannan n Wikipedia
Tugna
Amyannan n tugna
MediaWiki
Amyannan n MediaWiki
Talɣa
Amyannan n talɣa
Tallat
Amyannan n tallat
Taggayt
Amyannan n taggayt
Awwur
Amyannan uwwur
Asenfaṛ
Amyannan usenfaṛ
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
Ticidiyin
0
18910
116088
114756
2026-04-22T15:59:10Z
Abillardoo
16203
116088
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Ticidiyin''' ([[isem ussnan]]: '''Upupidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[aylal|yigḍaḍ]] igebren seg yiwet kan n [[tawsit (tudersent)|tewsit]]. Dɣa tawsit-a llan degs snat n [[talmest|telmas]] n icidiyen d yiwet n talmest tenger.
== Tilmas ==
S unect n tsartut n umnir n [[Aswir amsaylal agraɣlan|uswir amsaylal agraɣlan]] (alqem (15.1, 2025), Tawacult n tcidiyin tettugenses s 3 n telmas yeṭṭafaren tawsit tamyiwent (''[[icidi (tawsit)|icidi]]''):
* [[Icidi|Icidi Urasyan]] – (''Upupa epops'').
* [[Icidi n Madagaskar]] – (''Upupa marginata'').
* † [[Icidi acafcal]] – (''Upupa antaios'').
== Asru ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:tiwaculin n igṭaṭ]]
sljnhamkz6ab33xw4oyoahrvqnk83rp
116089
116088
2026-04-22T15:59:26Z
Abillardoo
16203
116089
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Ticidiyin''' ([[isem ussnan]]: '''Upupidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[aylal|yigḍaḍ]] igebren seg yiwet kan n [[tawsit (tudersent)|tewsit]]. Dɣa tawsit-a llan degs snat n [[talmest|telmas]] n icidiyen d yiwet n talmest tenger.
== Tilmas ==
S unect n tsartut n umnir n [[Aswir amsaylal agraɣlan|uswir amsaylal agraɣlan]] (alqem (15.1, 2025), Tawacult n tcidiyin tettugenses s 3 n telmas yeṭṭafaren tawsit tamyiwent (''[[icidi (tawsit)|icidi]]''):
* [[Icidi|Icidi Urasyan]] – (''Upupa epops'').
* [[Icidi n Madagaskar]] – (''Upupa marginata'').
* † [[Icidi acafcal]] – (''Upupa antaios'').
== Asru ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:tiwaculin n yigḍaḍ]]
5s4jp4etdhrz7ukbi2vy8vyftn8bpb2
116090
116089
2026-04-22T15:59:48Z
Abillardoo
16203
116090
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Ticidiyin''' ([[isem ussnan]]: '''Upupidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[aylal|yigḍaḍ]] igebren seg yiwet kan n [[tawsit (tudersent)|tewsit]]. Dɣa tawsit-a llan degs snat n [[talmest|telmas]] n icidiyen d yiwet n talmest tenger.
== Tilmas ==
S unect n tsartut n umnir n [[Aswir amsaylal agraɣlan|uswir amsaylal agraɣlan]] (alqem (15.1, 2025), Tawacult n tcidiyin tettugenses s 3 n telmas yeṭṭafaren tawsit tamyiwent (''[[icidi (tawsit)|icidi]]''):
* [[Icidi|Icidi Urasyan]] – (''Upupa epops'').
* [[Icidi n Madagaskar]] – (''Upupa marginata'').
* † [[Icidi acafcal]] – (''Upupa antaios'').
== Asru ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:tiwaculin n iɣersiwen]]
[[Taggayt:tiwaculin n yigḍaḍ]]
prpt5hr9hokldwp4yqfih9ffdvrrq1f
Taggayt:Tiwaculin n igṭaṭ
14
18911
116085
93362
2026-04-22T15:54:19Z
Abillardoo
16203
116085
wikitext
text/x-wiki
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
kn6snd19tgh3apwhyellwyfcme34byh
Iberdeɣyal
0
18933
116095
114870
2026-04-22T16:05:47Z
Abillardoo
16203
116095
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tberdeɣyal''' ([[isem ussnan]]: '''Pycnonotidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[ijqiwen|yijqiwen]] yebṭan ɣef 27 n [[tawsit (tudersent)|tewsitin]] d ugar n 150 n [[talmest|telmas]]. Tilmas n uberdeɣyul d tid yettidiren deg [[Tafriqt|Tferka]] d usamer alemmas d [[Asya]].
== Tasnudert ==
== Tareygama ==
== Umuɣ ugmiy n tewsitin ==
S unect n usismel n umnir n [[Aswir amsaylal agraɣlan|uswir amsaylal agraɣlan]] (Alqem 8.2, 2018):
* [[Asuddir uwṛiɣ n timmi|Acritillas]] (1 n telmest)
* [[Asuddir uṛɣan|Alophoixus]] (7 n telmas)
* [[Asuddir amansay|Andropadus]] (1 n telmest)
* [[Arizelocichla]] (12 n telmas).
* [[Asuddir bugerjum azedyan|Atimastillas]] (1 n telmest).
* [[Baeopogon]] (2 n telmas)
* [[Aberdeɣyul (tawsit)|Aberdeɣyul]] – (''Pycnonotus'').
== Umuɣ n telmas ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:Tiwaculin n igṭaṭ]]
[[Taggayt:Ijqiwen]]
[[Taggayt:Iɣersiwen]]
[[Taggayt:Igṭaṭ]]
58tybvansmhdveig63xnpxlavmpmwfv
116096
116095
2026-04-22T16:06:02Z
Abillardoo
16203
116096
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tberdeɣyal''' ([[isem ussnan]]: '''Pycnonotidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[ijqiwen|yijqiwen]] yebṭan ɣef 27 n [[tawsit (tudersent)|tewsitin]] d ugar n 150 n [[talmest|telmas]]. Tilmas n uberdeɣyul d tid yettidiren deg [[Tafriqt|Tferka]] d usamer alemmas d [[Asya]].
== Tasnudert ==
== Tareygama ==
== Umuɣ ugmiy n tewsitin ==
S unect n usismel n umnir n [[Aswir amsaylal agraɣlan|uswir amsaylal agraɣlan]] (Alqem 8.2, 2018):
* [[Asuddir uwṛiɣ n timmi|Acritillas]] (1 n telmest)
* [[Asuddir uṛɣan|Alophoixus]] (7 n telmas)
* [[Asuddir amansay|Andropadus]] (1 n telmest)
* [[Arizelocichla]] (12 n telmas).
* [[Asuddir bugerjum azedyan|Atimastillas]] (1 n telmest).
* [[Baeopogon]] (2 n telmas)
* [[Aberdeɣyul (tawsit)|Aberdeɣyul]] – (''Pycnonotus'').
== Umuɣ n telmas ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:Tiwaculin n yigḍaḍ]]
[[Taggayt:Ijqiwen]]
[[Taggayt:Iɣersiwen]]
[[Taggayt:Igṭaṭ]]
tn0s2rorl4dir6ti649j9m4tesioi5w
Taggayt:Tiwaculin n temsuṭaṭ
14
19718
116084
95695
2026-04-22T15:54:04Z
Abillardoo
16203
116084
wikitext
text/x-wiki
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
kn6snd19tgh3apwhyellwyfcme34byh
Taggayt:Tiwaculin n yigḍaḍ
14
20412
116083
114703
2026-04-22T15:52:09Z
Abillardoo
16203
116083
wikitext
text/x-wiki
[[Taggayt:Timwadin]]
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
ifrkcibkulhaurk83d3l94kpj5fsg6a
116086
116083
2026-04-22T15:56:55Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Taggayt:Tiwaculin n yigṭaṭ]] ar [[Taggayt:Tiwaculin n yigḍaḍ]]
116083
wikitext
text/x-wiki
[[Taggayt:Timwadin]]
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
ifrkcibkulhaurk83d3l94kpj5fsg6a
Agmumes (agṭiṭ)
0
20763
116092
114693
2026-04-22T16:00:54Z
Abillardoo
16203
116092
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Agmumes''' ([[isem ussnan]]: '''Emberiza calandra''') d [[talmest]] n [[agṭiṭ|yigṭaṭ]] yeṭṭafaren [[tawsit (tudersent)|tawsit]] n [[Aqelqul azegzaw (tawsit)|uqelqul azegzaw]] deg [[tawacult (tasnudert)|twacult]] n [[Tiqelzegawin|tqelzegzawin]]. Zik-nni, talmest-a d tin yellan tufet deg yigran d tuddar, maca tura drusent (neqsent) s waṭas s usrag (s ssebba) n tegmart.
Agmumes itett [[aburɣes|ibureɣsen]] mi ara ad yili d afrux meẓẓiyen. Mi ara ad yimɣur itett [[ifes|ifsan]] am yirden.
== Aglam ==
Tiddi-ines tla gar 17 ar 18 cm, ma d azarug n wafriwen-is seg 26 alamma d 32 cm. Talmest-a ur d-tteskanay ara [[tasnalɣiwt tamazzuft]].
== Tasensartut ==
== Učči ==
== Amyaraw ==
== Tuggziwin d taggaẓt ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:Igṭaṭ]]
[[Taggayt:Aqelqul azegzaw]]
[[Taggayt:Igṭaṭ iminigen]]
[[Taggayt:Iɣersiwen]]
[[Taggayt:Timwadin]]
megb5t2i3iuysw0pqnuwz2ichrpkq7k
116093
116092
2026-04-22T16:01:23Z
Abillardoo
16203
116093
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Agmumes''' ([[isem ussnan]]: '''Emberiza calandra''') d [[talmest]] n [[agṭiṭ|yigṭaṭ]] yeṭṭafaren [[tawsit (tudersent)|tawsit]] n [[Aqelqul azegzaw (tawsit)|uqelqul azegzaw]] deg [[tawacult (tasnudert)|twacult]] n [[timwadin]]. Zik-nni, talmest-a d tin yellan tufet deg yigran d tuddar, maca tura drusent (neqsent) s waṭas s usrag (s ssebba) n tegmart.
Agmumes itett [[aburɣes|ibureɣsen]] mi ara ad yili d afrux meẓẓiyen. Mi ara ad yimɣur itett [[ifes|ifsan]] am yirden.
== Aglam ==
Tiddi-ines tla gar 17 ar 18 cm, ma d azarug n wafriwen-is seg 26 alamma d 32 cm. Talmest-a ur d-tteskanay ara [[tasnalɣiwt tamazzuft]].
== Tasensartut ==
== Učči ==
== Amyaraw ==
== Tuggziwin d taggaẓt ==
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:Igṭaṭ]]
[[Taggayt:Aqelqul azegzaw]]
[[Taggayt:Igṭaṭ iminigen]]
[[Taggayt:Iɣersiwen]]
[[Taggayt:Timwadin]]
i99yic7hekwxcbvzypvg1x1ms4eupt0
Aqelqul azegzaw (tawsit)
0
20776
116081
115465
2026-04-22T15:40:05Z
Abillardoo
16203
116081
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aqelqul azegzaw''' neɣ '''Amwad''' ([[Assaɣ ussnan]]: '''Emberiza''') d [[tawsit (tudersent)|tawsit]] n [[ijqiwen|yijqiwen]] yeṭṭafaren [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[timwadin]]. Tawsit-a tegber seg wazal n 44 n [[talmest|telmas]].
== Tilmas ==
* [[Aqelqul bucentuf]] — (''Emberiza lathami'')
* [[Agmumes azegzaw]] — (''Emberiza siemsseni'')
* [[Agmumes (agṭiṭ)|Agmumes]] — (''Emberiza calandra'')
* [[Aqelqul awraɣ]] — (''Emberiza citrinella'')
* [[Tisɣit|Busemmun]] — (''Emberiza cia'')
* [[Iẓiwec yigran]] — (''Emberiza cirlus '')
* [[Tinebgiwt (agṭiṭ)|Tinebgiwt]] — (''Emberiza sahari'')
* [[Tibiqqect]] — (''Emberiza striolata'')
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Ayzerrin (tawsit)|Ayzerrin]]
[[Taggayt:Igṭaṭ]]
[[Taggayt:Tiwsitin n yigṭaṭ]]
[[Taggayt:Iɣersiwen]]
[[Taggayt:Tiqelzegawin]]
[[Taggayt:Aqelqul azegzaw]]
b0r7by670c5q7p3zv1olyr6on7cyzu3
116091
116081
2026-04-22T16:00:20Z
Abillardoo
16203
116091
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aqelqul azegzaw''' neɣ '''Amwad''' ([[isem ussnan]]: '''Emberiza''') d [[tawsit (tudersent)|tawsit]] n [[ijqiwen|yijqiwen]] yeṭṭafaren [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[timwadin]]. Tawsit-a tegber seg wazal n 44 n [[talmest|telmas]].
== Tilmas ==
* [[Aqelqul bucentuf]] — (''Emberiza lathami'')
* [[Agmumes azegzaw]] — (''Emberiza siemsseni'')
* [[Agmumes (agṭiṭ)|Agmumes]] — (''Emberiza calandra'')
* [[Aqelqul awraɣ]] — (''Emberiza citrinella'')
* [[Tisɣit|Busemmun]] — (''Emberiza cia'')
* [[Iẓiwec yigran]] — (''Emberiza cirlus '')
* [[Tinebgiwt (agṭiṭ)|Tinebgiwt]] — (''Emberiza sahari'')
* [[Tibiqqect]] — (''Emberiza striolata'')
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Ayzerrin (tawsit)|Ayzerrin]]
[[Taggayt:Igṭaṭ]]
[[Taggayt:Tiwsitin n yigṭaṭ]]
[[Taggayt:Iɣersiwen]]
[[Taggayt:Tiqelzegawin]]
[[Taggayt:Aqelqul azegzaw]]
e3ky4w4a0je19jnfcks2bm2rxk6uczq
Ixef n usirem agerram
0
22384
116098
114047
2026-04-22T19:27:50Z
Abillardoo
16203
116098
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ixef n Usirem Agerram''' (s [[Tafrikant|tutlayt tafrikant]]: '' Kaap die Goeie Hoop'') d yiwen n [[ixef (tarakalt)|yixef]] n wakal iwulan i [[agaraw anaṭlas|Ugaraw Anaṭlas]], yezga-d deg unẓul n [[Tafriqt|Tferka]] zdat n temdint n [[Cape Town]]. Talɣa-ines tettemcabi ixef afensu.<ref>{{Cite Web|Akala=https://www.capetown.gov.za/en/EnvironmentalResourceManagement/publications/Documents/Biodiv_fact_sheet_2_PenSandFyn_2010-03.pdf |Akala n ufaylu=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20111212124021/https://www.capetown.gov.za/en/EnvironmentalResourceManagement/publications/Documents/Biodiv_fact_sheet_2_PenSandFyn_2010-03.pdf |Assaɣ yerrẓen=yes |Azemz n ufaylu=2011-12-12 |Azwel=Peninsula Sandstone Fynbos. Cape Town Biodiversity Factsheets }}</ref> Zik-nni llan tekken-d fellas iɣerruba imsenziyen i teddun ɣer neɣ seg [[Asya]].
== Tarakalt ==
== Amezruy ==
== Tiwlafin ==
[[Tugna:Cape Town MKL Bd. 9 1890 (130810452).jpg|thumb|Tagertilt n yixef n usirem agerram (n useggas n [[1890]]).]]
[[Tugna:Cape of Good Hope.jpg|thumb|Tawlaft n yixef n usirem agerram.]]
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:Tarakalt n tferka]]
[[Taggayt:Tarakalt]]
4ssfnbl1nszkbud3aihw2ptfpk5sp4p
116099
116098
2026-04-22T19:31:41Z
Abillardoo
16203
116099
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ixef n Usirem Agerram''' (s [[Tafrikant|tutlayt tafrikant]]: '' Kaap die Goeie Hoop'') d yiwen n [[ixef (tarakalt)|yixef]] n wakal iwulan i [[agaraw anaṭlas|Ugaraw Anaṭlas]]. Ixef-ayi yezga-d deg yijifeṛ n Unẓul n Tefriqt zdat n temdint n [[Cape Town]] yeṭṭafaren tamurt n [[Tafrikt n Wenẓul|Tefriqt n Unẓul]]. Talɣa-ines tettemcabi ixef afensu.<ref>{{Cite Web|Akala=https://www.capetown.gov.za/en/EnvironmentalResourceManagement/publications/Documents/Biodiv_fact_sheet_2_PenSandFyn_2010-03.pdf |Akala n ufaylu=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20111212124021/https://www.capetown.gov.za/en/EnvironmentalResourceManagement/publications/Documents/Biodiv_fact_sheet_2_PenSandFyn_2010-03.pdf |Assaɣ yerrẓen=yes |Azemz n ufaylu=2011-12-12 |Azwel=Peninsula Sandstone Fynbos. Cape Town Biodiversity Factsheets }}</ref> Zik-nni llan tekken-d fellas iɣerruba imsenziyen i teddun ɣer neɣ seg [[Asya]].
== Tarakalt ==
== Amezruy ==
== Tiwlafin ==
[[Tugna:Cape Town MKL Bd. 9 1890 (130810452).jpg|thumb|Tagertilt n yixef n usirem agerram (n useggas n [[1890]]).]]
[[Tugna:Cape of Good Hope.jpg|thumb|Tawlaft n yixef n usirem agerram.]]
== Ẓeṛ daɣen ==
[[Taggayt:Tarakalt n tferka]]
[[Taggayt:Tarakalt]]
rm3z86ko0uswylkdtslf0wgw1bk4yi5
Timwadin
0
25422
116082
2026-04-22T15:50:40Z
Abillardoo
16203
Asebtar amaynut: {{Automatic taxobox}} '''Timwadin''' ([[isem ussnan]]: '''Emberizidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[ijqiwen|yigḍaḍ meẓẓiyen]] igebren seg 44 n [[talmest|telmas]]. Dɣa, tilmas-nni yakk ṭṭafarent yiwet n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ([[aqelqul azegzaw (tawsit)|amwad]]), maca deg [[asismel n tesnudert|usismel]] aqdim, tawacult-a tella tegber seg waṭas n tewsitin. == Tiwsitin == * [[Aqelqul azegzaw (tawsit)|Amwad]] ===Tiwsitin n usismel aqdim===...
116082
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timwadin''' ([[isem ussnan]]: '''Emberizidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[ijqiwen|yigḍaḍ meẓẓiyen]] igebren seg 44 n [[talmest|telmas]]. Dɣa, tilmas-nni yakk ṭṭafarent yiwet n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ([[aqelqul azegzaw (tawsit)|amwad]]), maca deg [[asismel n tesnudert|usismel]] aqdim, tawacult-a tella tegber seg waṭas n tewsitin.
== Tiwsitin ==
* [[Aqelqul azegzaw (tawsit)|Amwad]]
===Tiwsitin n usismel aqdim===
== Imniren==
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
[[Taggayt:Tiwaculin n ijqiwen]]
[[Taggayt:Tiwaculin n igṭaṭ]]
0zay7y8mj0uug1p5sbw4pta320hrqb1
116094
116082
2026-04-22T16:02:21Z
Abillardoo
16203
116094
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timwadin''' ([[isem ussnan]]: '''Emberizidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[ijqiwen|yigḍaḍ meẓẓiyen]] igebren seg 44 n [[talmest|telmas]]. Dɣa, tilmas-nni yakk ṭṭafarent yiwet n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ([[aqelqul azegzaw (tawsit)|amwad]]), maca deg [[asismel n tesnudert|usismel]] aqdim, tawacult-a tella tegber seg waṭas n tewsitin.
== Tiwsitin ==
* [[Aqelqul azegzaw (tawsit)|Amwad]] – (''Emberiza'').
===Tiwsitin n usismel aqdim===
== Imniren==
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
[[Taggayt:Tiwaculin n ijqiwen]]
[[Taggayt:Tiwaculin n igṭaṭ]]
s8fjvuh9oacm34csa6vry23zhek1uin
116097
116094
2026-04-22T16:06:34Z
Abillardoo
16203
116097
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Timwadin''' ([[isem ussnan]]: '''Emberizidae''') d [[tawacult (tasnudert)|tawacult]] n [[ijqiwen|yigḍaḍ meẓẓiyen]] igebren seg 44 n [[talmest|telmas]]. Dɣa, tilmas-nni yakk ṭṭafarent yiwet n [[tawsit (tudersent)|tewsit]] ([[aqelqul azegzaw (tawsit)|amwad]]), maca deg [[asismel n tesnudert|usismel]] aqdim, tawacult-a tella tegber seg waṭas n tewsitin.
== Tiwsitin ==
* [[Aqelqul azegzaw (tawsit)|Amwad]] – (''Emberiza'').
===Tiwsitin n usismel aqdim===
== Imniren==
[[Taggayt:Tiwaculin n iɣersiwen]]
[[Taggayt:Tiwaculin n ijqiwen]]
[[Taggayt:Tiwaculin n yigḍaḍ]]
70c7u6pol418l0wcqeoqko5sqmc9bqf
Taggayt:Tiwaculin n yigṭaṭ
14
25423
116087
2026-04-22T15:56:55Z
Abillardoo
16203
Abillardoo yebeddel isem n usebtar seg [[Taggayt:Tiwaculin n yigṭaṭ]] ar [[Taggayt:Tiwaculin n yigḍaḍ]]
116087
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[:Taggayt:Tiwaculin n yigḍaḍ]]
h3p1sy3wmljcdsch5ex2vxtegyoiej4
Bitcoin
0
25424
116100
2026-04-22T20:46:38Z
Gurzil90x
14292
Amagrad amaynut
116100
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Bitcoin.svg|vignette|Alugu n Bitcoin(Bitkuyn)]]
'''Bitcoin('''s teqbaylit: '''Bitkuyn)''' d asuṛdi umḍin i d-yennulfan deg useggas n 2009 sɣur yiwen umdan udrig yewwin isem n '''Satoshi Nakamoto'''. Ur yesɛi ara lbanka talemmast, d anagraw aruslemmes.
== '''1. Ttiknulujit n''' '''Uzrar n Iḥedran''' ==
Iwakken ad yetteddu, Bitcoin yebna ɣef yiwet n ttiknulujit i wumi qqaṛen "Blockchain" neɣ azrar n iḥedran. Ttiknulujit-a d taffa n isefka tawzawazt anda ttusekelsen akk tnigawin yettilin gar yiseqdacen. Taffa-ya tella ɣer yal aseqdac deg uzeṭṭa, d ayen i tt-yettaǧǧan ad tili tesɛa lettkal yerna ur tezmir ara ad tettwasedɣel.
== '''2. Awgelhan d Tɣellist''' ==
Iwakken ad yili umesten d tɣellist, anagraw-a yesseqdac awgelhan. Yal aseqdac yesɛa tayuga n tsura : tasarut tusligt i wuḥraz d wugdal n yedrimen-is d uzmel n tnigawin, akked tsarut tazayezt s wayes i as-d-ttceyyiɛen wiyaḍ idrimen.
== '''3. Aselken d Ufares''' ==
Tinigawin mi ara d-ilint, ttusegrwent deg yiḥedran. Iwakken ad ttwaselknent yerna ad rnunt ɣer uzeṭṭa , iselkimen imzazzalen deg uzeṭṭa ttferrun uguren iwɛeṛen n tusnakt. Aselkim amezwaru ara yafen tifrat ad yernu iḥder ɣer uzrar, yerna ad yawi amur n Bitcoin d arraz. Amahil-a d win i wumi qqaṛen "mining" neɣ afares.
== '''4. Talast n Wammud''' ==
Abaɣur ameqqran n Bitcoin d akken ammud-is yesɛa talast. Ur yezmir ara ad yili ugar n 21 n yimelyunen n Bitcoin deg umaḍal. Aya yettak-as azal, imi ur yezmir ara wadabu ad t-yessufeɣ akken is-yehwa neɣ ad isenqes seg wazal-is.
S umata, Bitcoin ibeddel tamuɣli-nneɣ ɣef teɣwalt tadamsant, imi yefka-d tagnit i wemdan ad yazen asuṛdi umḍin srid i wayeḍ mebla ma yeḥwaǧ lbanka neɣ awanek.
hv68juuczxauu0zzkwa82ivi3y1lz5d
116101
116100
2026-04-23T10:55:36Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116101
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Bitcoin.svg|vignette|Alugu n Bitcoin(Bitkuyn)]]
'''Bitcoin('''s teqbaylit: '''Bitkuyn)''' d asuṛdi umḍin i d-yennulfan deg useggas n 2009 sɣur yiwen umdan udrig yewwin isem n '''Satoshi Nakamoto'''. Ur yesɛi ara lbanka talemmast, d anagraw aruslemmes.
== '''1. Ttiknulujit n''' '''Uzrar n Iḥedran''' ==
Iwakken ad yetteddu, Bitcoin yebna ɣef yiwet n ttiknulujit i wumi qqaṛen "Blockchain" neɣ azrar n iḥedran. Ttiknulujit-a d taffa n isefka tawzawazt anda ttusekelsen akk tnigawin yettilin gar yiseqdacen. Taffa-ya tella ɣer yal aseqdac deg uzeṭṭa, d ayen i tt-yettaǧǧan ad tili tesɛa lettkal yerna ur tezmir ara ad tettwasedɣel.
== '''2. Awgelhan d Tɣellist''' ==
Iwakken ad yili umesten d tɣellist, anagraw-a yesseqdac awgelhan. Yal aseqdac yesɛa tayuga n tsura : tasarut tusligt i wuḥraz d wugdal n yedrimen-is d uzmel n tnigawin, akked tsarut tazayezt s wayes i as-d-ttceyyiɛen wiyaḍ idrimen.
== '''3. Aselken d Ufares''' ==
Tinigawin mi ara d-ilint, ttusegrwent deg yiḥedran. Iwakken ad ttwaselknent yerna ad rnunt ɣer uzeṭṭa , iselkimen imzazzalen deg uzeṭṭa ttferrun uguren iwɛeṛen n tusnakt. Aselkim amezwaru ara yafen tifrat ad yernu iḥder ɣer uzrar, yerna ad yawi amur n Bitcoin d arraz. Amahil-a d win i wumi qqaṛen "mining" neɣ afares.
== '''4. Talast n Wammud''' ==
Abaɣur ameqqran n Bitcoin d akken ammud-is yesɛa talast. Ur yezmir ara ad yili ugar n 21 n yimelyunen n Bitcoin deg umaḍal. Aya yettak-as azal, imi ur yezmir ara wadabu ad t-yessufeɣ akken is-yehwa neɣ ad isenqes seg wazal-is.
S umata, Bitcoin ibeddel tamuɣli-nneɣ ɣef teɣwalt tadamsant, imi yefka-d tagnit i wemdan ad yazen asuṛdi umḍin srid i wayeḍ mebla ma yeḥwaǧ lbanka neɣ awanek.
== Amezruy n Bitcoin: Seg Tikti ɣer Tilawt ==
Amezruy n Bitcoin yebda-d s yiwet n tikti icudden ɣer tezɣent tadamsant taweɛrant n useggas 2008. Atah wamek i d-teḍra temsalt seg tazwara, s yisurifen d yiseggasen imeqqranen:
=== '''1. 2008: Tazɣent Tadamsant d Usnulfu n Tikti''' ===
Deg taggara n 2008, amaḍal yedder yiwet n tezɣent tadamsant meqqren, anda lbankat timeqqranin xeṣrent aṭas n yedrimen. Deg 31 Tuber 2008, yiwen umdan neɣ agraw n yimdanen s yisem udrig n '''Satoshi Nakamoto''' yessufeɣ-d yiwen weḍris ussnan (Whitepaper) iwumi yefka azwel: ''"Bitcoin: Anagraw n Usuṛdi Alikṭruni gar Yemdanen (Ayugan ɣer Wayugan)"''. Aḍris-a yessegza-d amek i yezmer ad yili usuṛdi yettwassen s tɣellist war ma tella lbanka talemmast ara t-iḍemnen.
=== 2. 2009: Tlalit n Uzeṭṭa d Yiḥder Amezwaru ===
* '''Iḥder n Tlalit:''' Ass n 3 Yennayer 2009, yebda uzeṭṭa n Bitcoin yetteddu s tidet. Satoshi yefres-d iḥder amezwaru deg uzrar n yiḥedran (Blockchain), i wumi semman "Iḥder n Tlalit" neɣ "''Genesis Block"''. Iḥder-a yella deg-s yiwen yizen yeffren, d taseddart seg uɣmis abriṭani ''The Times'' ("''The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks''"), i d-yemmalen akken lbankat qrib ad ɣlint, d ayen i d-yeskanayen iswi amenzay n Bitcoin: abeddel n unagraw n lbankat aqbur.
* '''Tinigawt Tamezwarut:''' Teḍra-d deg 12 Yennayer 2009, mi d-yuzen Satoshi 10 BTC i Hal Finney, yiwen n umesnulfu ameqqran n tɣellist d uwgelhan.
=== '''3. 2010: Tamesɣiwt Tamezwarut (Timesɣiwt n Pizzatin)''' ===
Azal n Bitcoin deg tazwara yella ur yeswi ara ula d yiwen centime. Ass n 22 Mayyu 2010, teḍra-d tinigawt tamezwarut n tidet s temesɣiwt tilawt. Yiwen umeskar isem-is Laszlo Hanyecz yeseɣ-d snat n tpizzatin s '''10,000 n yibitcoinen''' (ayen yeswan imelyaren n dulaṛen ass-a). Ass-a, asfugel n wass-nni yettwassen s yisem n "Bitcoin Pizza Day", acku d ass i d-yesbanen belli Bitcoin yezmer ad yili d asuṛdi n tidet.
=== '''4. 2011: Tuɣalin n Satoshi ɣer Deffir''' ===
Deg useggas n 2011, Satoshi Nakamoto yefka tisura n usenfar i kra n yineflayen nniḍen, am Gavin Andresen, yerna yeḥbes akk asiwel neɣ taywalt. Seg wass-nni, yiwen ur yeẓri anwa i d amesnulfu n tidet n Bitcoin. Anwa yellan deffir tmagit-is yeqqim d adrug ameqqran ar ass-a.
=== '''5. 2012 ar Ass-a: Tamhazt d Usefti''' ===
* Seg 2012 d asawen, Bitcoin yebda yettwassen ugar. Deg tazwara, ettwaseqdac sɣur waṭas deg uzeṭṭa uffir (Dark Web) am deg wulzuz n ''Silk Road'', acku yella yettak tagnit i yimdanen ad xedmen tinigawin war isem.
* D acu kan, s wakud, bdan yimdanen, tikebbaniyin timeqqranin, sseftayen deg-s.
* Ass-a, Bitcoin yeqqel d asuṛdi umḍin amezwaru deg umaḍal. Kra n tmura, am ''El Salvador'', rrant-t d asuṛdi unṣib deg tmurt-nsent, yerna yewweḍ wazal-is ɣer yiswiren ɛlayen aṭas.
S umata, amezruy n Bitcoin d amedya ɣef wamek yiwet n tikti n unagraw aruslemmes tezmer ad tbeddel tamuɣli n wamaḍal ɣef tedrimt, idrimen, d tbankiwin deg lqern wis 21.
ahkqucpyu85415c7d6rbm9yryngveap