Wikipedia
kabwiki
https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Uslig
Mmeslay
Amseqdac
Amyannan umsqedac
Wikipedia
Amyannan n Wikipedia
Tugna
Amyannan n tugna
MediaWiki
Amyannan n MediaWiki
Talɣa
Amyannan n talɣa
Tallat
Amyannan n tallat
Taggayt
Amyannan n taggayt
Awwur
Amyannan uwwur
Asenfaṛ
Amyannan usenfaṛ
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
Buεfif
0
12446
116470
69406
2026-05-14T07:56:31Z
EmausBot
1720
تصليح تحويلة مزدوجة إلى [[Tameryust]]
116470
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Tameryust]]
cn0mqpmg0vzvhxy5rjeggmd4far46la
Umuɣ azeggaɣ n IUCN
0
15257
116466
80209
2026-05-13T18:53:25Z
Abillardoo
16203
/* */
116466
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Status iucn3.1.svg|thumb]]
[[Image:Status TNC.svg|thumb]]
'''Umuɣ azeggaɣ n telmas yettwaggzen s ungar''' d umuɣ id yessufuɣ [[tiddukla tagreɣlant i waray n tgama]] yessismilen u yeɣɣaren [[addad n taggaẓt|addad n uray]] n telmas n [[imɣan|yemɣan]] d [[aɣersiw|iɣersiwen]] tennulfa-d deg useggas n 1963.
== Asismel d tsartut n telmas ==
* [[Angar|Tilmas inegren]] (EX)
* [[Tenger deg wezɣar|Tilmas inegren deg wezɣar]] (EW) d tilmas yellan kan deg [[tarayt tagamant|tarayin tigmawin]] akked [[talmat n iɣersiwen|tilmayin n iɣersiwen]] acku negren deg wezɣar
* [[Talmas deg umihi uzɣin]]: (CR) d tilmas yudsen s waṭas ar [[angar|wengar]] deg [[agama|ugama]]
* [[Tilmas deg umihi|Tilmas yettwaggzen s umihi wengar]]: (EN) d tilmas yettwaggzen s waṭas deg ugama
* [[Talmest ur tettwageẓ]]: (VU) d tilmas yettwaggzen ar umihi ɣas mači s waṭas
* [[Talmest tudes ar umihi]]: (NT)
* [[Talmest ur tettwaggez]] (LC)
* [[Talmest s isefka idrusen]] (DD)
* [[Ur yessazel]] (NE)
kjck5i4q6sncs98fes3sq9piduzdmzm
116467
116466
2026-05-13T18:53:35Z
Abillardoo
16203
116467
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Status iucn3.1.svg|thumb]]
[[Image:Status TNC.svg|thumb]]
'''Umuɣ azeggaɣ n telmas yettwaggzen s ungar''' d umuɣ id yessufuɣ [[tiddukla tagreɣlant i waray n tgama]] yessismilen u yeɣɣaren [[addad n taggaẓt|addad n uray]] n telmas n [[imɣan|yemɣan]] d [[aɣersiw|iɣersiwen]] tennulfa-d deg useggas n 1963.
== Asismel d tsartut n telmas ==
* [[Angar|Tilmas inegren]] (EX)
* [[Tenger deg wezɣar|Tilmas inegren deg wezɣar]] (EW) d tilmas yellan kan deg [[tarayt tagamant|tarayin tigmawin]] akked [[talmat n iɣersiwen|tilmayin n iɣersiwen]] acku negren deg wezɣar
* [[Talmas deg umihi uzɣin]]: (CR) d tilmas yudsen s waṭas ar [[angar|wengar]] deg [[agama|ugama]]
* [[Tilmas deg umihi|Tilmas yettwaggzen s umihi wengar]]: (EN) d tilmas yettwaggzen s waṭas deg ugama
* [[Talmest ur tettwageẓ]]: (VU) d tilmas yettwaggzen ar umihi ɣas mači s waṭas
* [[Talmest tudes ar umihi]]: (NT)
* [[Talmest ur tettwaggez]] (LC)
* [[Talmest s isefka idrusen]] (DD)
* [[Ur yessazel]] (NE)
== Imniren ==
239ojav66sr7dllzv5k2xpf0dh0gg73
116468
116467
2026-05-13T18:55:02Z
Abillardoo
16203
/* */
116468
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Status iucn3.1.svg|thumb]]
[[Image:Status TNC.svg|thumb]]
'''Umuɣ azeggaɣ n telmas yettwaggzen s ungar''' d yiwen n wumuɣ id tessufuɣ [[tiddukla tagreɣlant i waray n tgama]] iy ssismilen, iy yeɣɣaren [[addad n taggaẓt|addad n uray]] n [[talmest|telmas]] n [[imɣan|yemɣan]] d [[aɣersiw|iɣersiwen]]. Tuddsa ayi tennulfa-d deg useggas n 1963.
== Asismel d tsartut n telmas ==
* [[Angar|Tilmas inegren]] (EX)
* [[Tenger deg wezɣar|Tilmas inegren deg wezɣar]] (EW) d tilmas yellan kan deg [[tarayt tagamant|tarayin tigmawin]] akked [[talmat n iɣersiwen|tilmayin n iɣersiwen]] acku negren deg wezɣar
* [[Talmas deg umihi uzɣin]]: (CR) d tilmas yudsen s waṭas ar [[angar|wengar]] deg [[agama|ugama]]
* [[Tilmas deg umihi|Tilmas yettwaggzen s umihi wengar]]: (EN) d tilmas yettwaggzen s waṭas deg ugama
* [[Talmest ur tettwageẓ]]: (VU) d tilmas yettwaggzen ar umihi ɣas mači s waṭas
* [[Talmest tudes ar umihi]]: (NT)
* [[Talmest ur tettwaggez]] (LC)
* [[Talmest s isefka idrusen]] (DD)
* [[Ur yessazel]] (NE)
== Imniren ==
5igej3168267isyawgh4r1r6z6io9ui
Tikelmanin
0
15258
116464
92070
2026-05-13T18:47:59Z
Abillardoo
16203
/* */
116464
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tikelmanin''' ([[isem ussnan]]: '''Amphibia''') d [[aɣersiw|iɣersiwen]] ilan (isɛan) [[aglim]] war [[Tinesnest|tikbert]] anagar drus kan n telmas gar-asent, Tessegraw tudert gar n [[aman|waman]] d wakal, Llan-t wazal n 3200 n telmas n tmankalin id yesskanayen yiwet [[tafesna (tasnudert)|tfesna]] n [[timtegzitin]] am: [[amqerqur|imqerqar]], [[agru|igra]] d [[Taydest|tiydsin]]
== Tasartut d usismel n tmankalin ==
== Tifekkiwin n tmankalin ==
== Tudert d tmeddurt ==
== Amezruy n tmankalin ==
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Agru]]
* [[Amqerqur]]
[[Category:iɣersiwen]]
cgkkfwj36dk8h1gffn5hshluhrjvw5s
116465
116464
2026-05-13T18:48:29Z
Abillardoo
16203
/* */
116465
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tikelmanin''' ([[isem ussnan]]: '''Amphibia''') d [[asmil (tasnudert)|asmil]] [[aɣersiw|iɣersiwen]] ilan (isɛan) [[aglim]] war [[Tinesnest|tikbert]] anagar drus kan n telmas gar-asent, Tessegraw tudert gar n [[aman|waman]] d wakal, Llan-t wazal n 3200 n telmas n tmankalin id yesskanayen yiwet [[tafesna (tasnudert)|tfesna]] n [[timtegzitin]] am: [[amqerqur|imqerqar]], [[agru|igra]] d [[Taydest|tiydsin]]
== Tasartut d usismel n tmankalin ==
== Tifekkiwin n tmankalin ==
== Tudert d tmeddurt ==
== Amezruy n tmankalin ==
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Agru]]
* [[Amqerqur]]
[[Category:iɣersiwen]]
tk11xh9c5x9v3p8fzo7dohd97uxrmms
116469
116465
2026-05-13T18:57:20Z
Abillardoo
16203
/* */
116469
wikitext
text/x-wiki
{{Automatic taxobox}}
'''Tikelmanin''' ([[isem ussnan]]: '''Amphibia''') d [[asmil (tasnudert)|asmil]] i d-issiliɣen tagrawt n [[aɣersiw|iɣersiwen]] [[timsuṭad|isuḍaḍ]] [[tikuẓdarin|ikuẓḍaren]] ilan (isɛan) [[aglim]] war [[Tiferkekt|tikbert]] (anagar drus kan n telmas gar-asent). [[talmest|Tilmas ]] n usmil-a d tid yessegrawen tudert gar n [[aman|waman]] d wakal. Ɣef tikti n [[Umuɣ azeggaɣ n IUCN|wumuɣ azeggaɣ n IUCN]], azal n 40% seg 8100 n telmas yellan n tkelmanin ttwaggzent s yimizi n ungar.
== Tasartut d usismel n tmankalin ==
== Tifekkiwin n tmankalin ==
== Tudert d tmeddurt ==
== Amezruy n tmankalin ==
== Ẓeṛ daɣen ==
* [[Agru]]
* [[Amqerqur]]
[[Category:iɣersiwen]]
f7relua3or9m7jfxduov7ppkjs4qxwl
Timessferranin
0
19126
116472
94051
2026-05-14T07:56:51Z
EmausBot
1720
تصليح تحويلة مزدوجة إلى [[Timesfrarawin]]
116472
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Timesfrarawin]]
rzsfvq29fh7mh0stv6e3lxld9z63o4c
Timcenfar
0
19127
116471
94048
2026-05-14T07:56:41Z
EmausBot
1720
تصليح تحويلة مزدوجة إلى [[Timesfrarawin]]
116471
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECTION [[Timesfrarawin]]
rzsfvq29fh7mh0stv6e3lxld9z63o4c
Atiliskup James Webb
0
25474
116473
116462
2026-05-14T10:35:26Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116473
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:JWST spacecraft model 3.png|vignette|Tugna tumḍint tummidt n utiliskup James Webb yettwaḍleq deg tallunt.]]
Atiliskup James Webb (s teglizit: James Webb Space Telescope - JWST) d yiwen n wallal n tussna ameqqran akk i d-yettwaxedmen i tmuɣli d unadi deg tallunt. Yettwaḍleq deg 25 Dujember 2021. D asenfar i d-xedmen lwaḥid Tuddsa Tamirikanit n Tallunt (NASA), Tuddsa n Tallunt n Turuft (ESA), akked Tuddsa n Tallunt n Kanada (CSA).
== Iswiyen-is igejdanen: ==
=== '''Amezruy n umeɣraḍ:''' ===
Atiliskup James Webb yettwaqeddec iwakken ad yili am tmacint n wakud i yettarran imassanen ɣer yizri lqayen n umeɣraḍ-nneɣ. Imi tafat tettawi akud iwakken ad d-taweḍ ɣur-nneɣ seg yimukan ibeɛden, ayen i nettwali ass-a deg tallunt d ayen yeḍran zik. Ɣef waya, ma nmuqel ɣer yimukan yebɛeden ugar, nettwali tugniwin tiqburin n umeɣraḍ, ayen yettaǧǧan atiliskup-a ad iẓer tikkelt tamenzut i d-nnulfan yitran d yimazellawen kra n lweqt kan deffir n "Big Bang".
Ayen i t-yettajjan ad yessewti iswi-ya d tamusni-ines deg tmuɣli s teẓririyt n uzeggaɣ-adda. Imi ameɣraḍ-nneɣ yettimɣur yerna yettkemmil deg uwsay-is, tafat i d-yeffɣen seg yimazellawen imenza akk deg umezruy tetteɣzif teɣzi n temdeswalin-is am "kawiču"(plastik) akken tettaweḍ-d ɣur-nneɣ, almi tkeččem srid deg wannar n uzeggaɣ-adda. Atiliskup James Webb yewjed s wallalen ussnanen ilqayen iwakken ad d-yeṭṭef tafat-a tabadut i ur yezmir ara ad tt-iwali wallen n wemdan neɣ yitiliskupen n tmuɣli tagnawt (am uqbur-nni Hubble).
S usnirem-a, atiliskup James Webb yettnadi ad yefhem tamhazt n umeɣraḍ seg wussan-is imezwura. Yebɣa ad d-iwali amek i d-yennulfa uɣebbar d lgaz deg tallunt i d-yefkan iferdisen imenza, d wamek i ttnejmaɛen yiferdisen-a s tezmert n taẓayt iwakken ad d-fken imazellawen yemgaraden i nettwali ass-a. Akka, allal-a isewseɛ tamusni-nneɣ, yettarra-d ɣef yisteqsiyen lqayen i yesseɣbalen talsawt ɣef dduḥ n wamaḍal, yerna yettak-aɣ-d tagnit ad negzu amek i d-bennun yimtiwgen i izemren ad awin tudert.
bkx8zl2cl1yz05cnc34tcalidrq3qzt
116474
116473
2026-05-14T11:23:07Z
Gurzil90x
14292
seɣtiɣ kra n tucdiwin
116474
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:JWST spacecraft model 3.png|vignette|Tugna tumḍint tummidt n utiliskup James Webb yettwaḍleq deg tallunt.]]
Atiliskup James Webb (s teglizit: James Webb Space Telescope - JWST) d yiwen n wallal n tussna ameqqran akk i d-yettwaxedmen i tmuɣli d unadi deg tallunt. Yettwaḍleq deg 25 Dujember 2021. D asenfar i d-xedmen lwaḥid Tuddsa Tamirikanit n Tallunt (NASA), Tuddsa n Tallunt n Turuft (ESA), akked Tuddsa n Tallunt n Kanada (CSA).
== Iswiyen-is igejdanen: ==
=== '''Amezruy n umeɣraḍ:''' ===
Atiliskup James Webb yettwaqeddec iwakken ad yili am tmacint n wakud i yettarran imassanen ɣer yizri lqayen n umeɣraḍ-nneɣ. Imi tafat tettawi akud iwakken ad d-taweḍ ɣur-nneɣ seg yimukan ibeɛden, ayen i nettwali ass-a deg tallunt d ayen yeḍran zik. Ɣef waya, ma nmuqel ɣer yimukan yebɛeden ugar, nettwali tugniwin tiqburin n umeɣraḍ, ayen yettaǧǧan atiliskup-a ad iẓer tikkelt tamenzut i d-nnulfan yitran d yimazellawen kra n lweqt kan deffir n "Big Bang".
Ayen i t-yettajjan ad yessewti iswi-ya d tamusni-ines deg tmuɣli s teẓririyt n uzeggaɣ-adda. Imi ameɣraḍ-nneɣ yettimɣur yerna yettkemmil deg uwsay-is, tafat i d-yeffɣen seg yimazellawen imenza akk deg umezruy tetteɣzif teɣzi n temdeswalin-is am "kawiču" akken tettaweḍ-d ɣur-nneɣ, almi tkeččem srid deg wannar n uzeggaɣ-adda. Atiliskup James Webb yewjed s wallalen ussnanen ilqayen iwakken ad d-yeṭṭef tafat-a tabadut i ur yezmir ara ad tt-iwali wallen n wemdan neɣ yitiliskupen n tmuɣli tagnawt (am uqbur-nni Hubble).
S usnirem-a, atiliskup James Webb yettnadi ad yefhem tamhazt n umeɣraḍ seg wussan-is imezwura. Yebɣa ad d-iwali amek i d-yennulfa uɣebbar d lgaz deg tallunt i d-yefkan iferdisen imenza, d wamek i ttnejmaɛen yiferdisen-a s tezmert n '''Taẓeyt'''(neɣ n teldayt) iwakken ad d-fken imazellawen yemgaraden i nettwali ass-a. Akka, allal-a isewseɛ tamusni-nneɣ, yettarra-d ɣef yisteqsiyen lqayen i yesseɣbalen talsawt ɣef dduḥ n wamaḍal, yerna yettak-aɣ-d tagnit ad negzu amek i d-bennun yimtiwgen i izemren ad awin tudert.
azhas0ejmcprur7wk4ho6eekmdup15n