ქართული ენა

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ka">
  <siteinfo>
    <sitename>ვიკიპედია</sitename>
    <dbname>kawiki</dbname>
    <base>https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">მედია</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">სპეციალური</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">განხილვა</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">მომხმარებელი</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">მომხმარებლის განხილვა</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ვიკიპედია</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ვიკიპედია განხილვა</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ფაილი</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ფაილის განხილვა</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">მედიავიკი</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">მედიავიკის განხილვა</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">თარგი</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">თარგის განხილვა</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">დახმარება</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">დახმარების განხილვა</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">კატეგორია</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">კატეგორიის განხილვა</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">პორტალი</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">პორტალი განხილვა</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">მოდული</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">მოდულის განხილვა</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ქართული ენა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1890</id>
    <revision>
      <id>5407292</id>
      <parentid>4855053</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ჯეო</username>
        <id>96107</id>
      </contributor>
      <comment>მე მგონია რომ ეს სექცია მთლიანად გადასახედია, მათ შორის ჩემი ცვლილებებიც, რასაც საჭიროდ ჩათვლით დატოვეთ, ზოგიერთი ბმული აშკარად ზედმეტია.</comment>
      <origin>5407292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60760" sha1="3jzajhk0zut6bsncvsb7jp0vufzdezf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ენა
| სახელი = ქართული ენა
| თვითდასახელება = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt; 
| რაოდენობა = 5 მლნ.-ზე მეტი
| ქვეყნები = [[საქართველო]], [[ირანი]], [[რუსეთი]], [[აზერბაიჯანი]], [[თურქეთი]]
| კლასიფიკაცია = [[ქართველური ენები]]
*[[ქართ-ზანური ენები]]
**[[ქართული ენა]]
| დამწერლობა = [[ქართული დამწერლობა]]
| სტატუსი = {{დროშა|საქართველო}}
|რუკა=Kartvelian languages.svg
| კოდები = ISO 639-1:  ka  &lt;br /&gt;ISO 639-2:  geo (B)   kat (T) &lt;br /&gt; ISO/FDIS 639-3:  kat 
| კოდი=ka
}}
'''ქართული ენა''' — [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] ოჯახის ენა. [[ქართველი|ქართველების]] მშობლიური ენა, [[საქართველო|საქართველოს]] სახელმწიფო ენა ([[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში]], მასთან ერთად სახელმწიფო ენად აღიარებულია [[აფხაზური ენა]]). ქართულ ენაზე 5 მილიონზე მეტი ადამიანი ლაპარაკობს.

==ქართული ენა მსოფლიო ენების კლასიფიკაციაში==
ქართული ენა [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] ოჯახს მიეკუთვნება. მეცნიერები ამავე ჯგუფს აკუთვნებენ ქართულის მონათესავე [[მეგრული ენა|მეგრულ]], [[ლაზური ენა|ლაზურსა]] და [[სვანური ენა|სვანურ]] ენებს, რომლებსაც შენარჩუნებული აქვთ არქაული ქართული ენის ნიშნები. მათი ზედმიწევნით შესწავლა შესაძლებელს ხდის ქართული ენის განვითარების კანონზომიერებათა დადგენასა და საერთოდ, — ქართული ენის ისტორიის შესწავლას.

მეცნიერთა ერთ ნაწილს მიაჩნია, რომ იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახში ერთ-ერთ ჯგუფს ქმნის ერთიანი ქართველური (ქართული) სამწიგნობრო ენა (ზანური, სვანური, მესხური, ჰერული… დიალექტური ჯგუფების ჩათვლით).

==ქართული ენის გავრცელების არეალი==
[[თეიმურაზ ბატონიშვილი]]ს აზრით ქართული ენა კავკასიაში თავიდანვე წარმოადგენდა მთავარ ენას. ქართული ენის გავრცელების არეალი ისტორიულად იცვლებოდა. [[გვიანი შუა საუკუნეები]]ს დროს მისი არეალი შემცირდა, რაც უშუალოდ დაკავშირებულია ისტორიულ ქართულ ტერიტორიებზე ქართველთა დეეთნიზაციასთან. ასეთ ტერიტორიებს შორისაა [[ჰერეთი]] და ჭოროხის აუზი.

==ისტორია==
===ქართული ენის წარმოშობის თეორიები===
ქართული ენის წარმოშობის პრობლემით დაინტერესებული იყვნენ ევროპელი მეცნიერები ჯერ კიდევ XVII-XVIII საუკუნეებში. ადრე კაცობრიობის ენების [[ფუძეენა|ფუძეენად]] აღიარებული იყო ძველებრაული, თუმცა აზიის ენებისადმი ინტერესი მაღალი იყო, რადგან მათში ხედავდნენ ენის განვითარების უფრო ძველ საფეხურებს. მალე უარყვეს ძველებრაული ენისგან მსოფლიო ენების წარმომავლობის იდეა და ამოტივტივდა გეოგრაფიული პრინციპი ენათა კლასიფიკაციაში. მაგალითად ადელუნგმა ქართული ენა აზიის ენათა ჯგუფს მიაკუთვნა.&lt;ref name=&quot;შძ&quot;&gt;''შოთა ძიძიგური,'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/400772/1/Sityvis_Cxovreba_1988.pdf „სიტყვის ცხოვრება“], თბ.: „მერანი“, 1988, გვ. 143.&lt;/ref&gt;

რამდენიმე ავტორი ძველი კოლხეთის ენას, როგორც უძველეს ქართულ ენას, გენეტიკურად უკავშირებდა [[ეგვიპტური ენა|ეგვიპტურ ენას]]. ეს თეორია დაფუძნებული იყო ანტიკურ ხანაში შემუშავებულ თვალსაზრისზე კოლხებისა და ეგვიპტელების ნათესაობის შესახებ.

[[ჰეროდოტე]], მაგალითად, ამბობდა, ორივე ხალხის ცხოვრების წესები და ენა ერთნაირიაო. ბერძენი ისტორიკოსის ეს შეხედულება უნდა გავიგოთ, როგორც შედეგი მისი საერთო - ეგვიპტოფილური კონცეფციისა. რაკი კოლხები ითვლებიან დღევანდელი ქართველების წინაპრად, ამიტომ ქართული ენა, როგორც გაგრძელება ძველი კოლხური ენისა, დაკავშირებული იყო ეგვიპტურთან. ცნობილი აღმოსავლეთმცოდნე ბაიერი ძველ ქართულ შრიფტს ადარებდა ეგვიპტურ დამწერლობას და მათ შორის საერთო მოხაზულობასაც პოულობდა. თუმცა, გერმანელ ფილოსოფოს  [[ლაიბნიცი]]სთვის ეს მსგავსება ეჭვს იწვევდა.&lt;ref name=&quot;შძ&quot; /&gt;

ქართულ ენას უკავშირებდნენ მკვდარ ენებს (ხურიტული, ხეთური, შუმერული). იყო მცდელობა ქართული ენის ინდოევროპულ და ურალურ-ალთაურ (თურქულ) ენებთან დაკავშირებისა. მიმდევრები ჰყავს ბასკური და ქართული ენების მონათესავეობას. [[ივანე ჯავახიშვილი|ივანე ჯავახიშვილმა]] და [[არნოლდ ჩიქობავა|არნოლდ ჩიქობავამ]] საფუძველი ჩაუყარეს იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის თეორიას, რომლის მიხედვით ქართული ენა ამ ოჯახის ქართველურ (იბერიულ) ჯგუფს მიეკუთვნება, მაგრამ XXI საუკუნის ლიტერატურაში ქართულ ენას კავკასიურ ენათა ჯგუფთან აღარ აერთიანებენ. ბევრი მეცნიერისთვის ქართული განცალკევებით დგას. ქართველურ ენათა ჯგუფში ქართულთან ერთად შეჰყავთ სვანური და ზანური (მეგრულ-ჭანური).

სხვადასხვა შეხედულება არსებობს საერთოქართველური ენის შესახებ. ზოგიერთი მოსაზრებით ის უკვე მოქმედებდა ძვ. წ. V-IV ათასწლეულებში, სხვები კი ასეთ დროდ ძვ. წ. II-I ათასწლეულებს ასახელებენ. საკამათოა ქართველური ენიდან ქართული, სვანური და ზანური ენების გამოყოფის საკითხი. ზოგიერთი შეხედულებით სვანურის გამოყოფა ძვ. წ. II ათასწლეულით თარიღდება, ზანურისა კი ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისით. არსებობს მოსაზრება სვანური ენის ძვ. წ. X საუკუნეში გამოყოფის შესახებ, ხოლო ზანურის გამოყოფის პერიოდად ძველი და ახალი წელთაღრიცხვების მიჯნა მიაჩნიათ. უკანასკნელ დროს გამოითქვა მოსაზრება, რომ საერთოქართველური ენის დაშლა წელთაღრიცხვათა მიჯნაზე მოხდა.

===ქართული ენის განვითარების საფეხურები===
ქართული ენის განვითარებაში გამოიყოფა ძველი და ახალი ქართული. ძველი ქართული ენა არქაული ხანიდან მეთერთმეტე საუკუნის დამლევამდე არსებობს და ამ ხნის მანძილზე იგი არაერთფეროვანია, მასში განარჩევენ [[ხანმეტობა|ხანმეტობასა]] და [[ჰაემეტობა|ჰაემეტობას]]. ისინი მთელი რიგი თავისებურებით ხასიათდება ლექსიკური, მორფოლოგიური, ფონეტიკური თვალსაზრისით; მიუხედავად ამისა, ძველი ქართული ენა მკვეთრად ჩამოყალიბებული ნორმების სისტემაა. ძველი ქართულის უძველეს ძეგლებად ითვლება დავათის სტელაზე აღმოჩენილი ასომთავრული წარწერა (ახ. წ. IV საუკუნე), იუდას უდაბნოს წარწერები (430) და წარწერები [[ბოლნისის სიონი|ბოლნისის სიონზე]], რომელიც V საუკუნის ბოლო მეოთხედისა. პირველი თარიღიანი ხელნაწერია „სინური მრავალთავი“ (864), თარიღიან ოთხთავთა შორის ყველაზე ძველია [[ადიშის ოთხთავი]] (897), რომელიც დღეს მესტიის მუზეუმშია დაცული. V საუკუნიდან იქმნება ქართული ორიგინალური ლიტერატურა. პირველი ლიტერატურული ძეგლი [[იაკობ ხუცესი]]ს „[[შუშანიკის წამება]]ა“.

ახალი ქართული სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბებას იწყებს მეთორმეტე საუკუნეში. გავრცელებული იყო მოსაზრება, რომ მას საფუძვლად აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის [[კილო|კილოები]] — [[ქართლური კილო|ქართლური]] და [[კახური კილო|კახური]] დაედო. არის მოსაზრება, რომ ქართული ენის საფუძველი გახდა ზედიალექტური კოინე — დედაქალაქის (მცხეთის) მეტყველება.  XI-XII საუკუნეებში ქართული ენა იმდენად განვითარებული იყო, რომ [[ფილოსოფია|ფილოსოფიურ]] თხზულებათა ქართულად თარგმნა და ინტერპრეტაცია დაუბრკოლებლად ხდებოდა (ეფრემ მცირე, იოანე პეტრიწი). ახალ ქართულ ენაზე შეიქმნა XII საუკუნის საერო ლიტერატურა (ვეფხისტყაოსანი, მეხოტბეთა პოეზია, საისტორიო ორიგინალური ნაწარმოებები, ნათარგმნი პოეზია). XVIII საუკუნეში ახალი ქართული ენის ჩამოყალიბების პროცესი დასრულებულია (დავით გურამიშვილი, სულხან-საბა ორბელიანი). XVIII საუკუნის 60-იანი წლებიდან შეწყდა ქართული ენის ბუნებრივი განვითარების ხაზი, რაც დაკავშირებულია [[ანტონ I]]-ის მოღვაწეობასთან. ერთი საუკუნის შემდეგ, XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქართული ენის განვითარების ჩვეულებრივ ჩარჩოებში მოქცევასა და  თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენაში ფასდაუდებელია [[ჭავჭავაძე, ილია|ილია ჭავჭავაძის]], [[წერეთელი, აკაკი|აკაკი წერეთლის]], [[გოგებაშვილი, იაკობ|იაკობ გოგებაშვილის]], [[ხუნდაძე, სილოვან|სილოვან ხუნდაძისა]] და სხვა სახელოვან მოღვაწეთა დამსახურება.

=== 1978 წლის 14 აპრილი ===

{{მთავარი|თბილისის დემონსტრაციები 1978}}

[[1978]] წელს [[საბჭოთა კავშირი]]ს  ხელისუფლებამ გადაწყვიტა მოკავშირე რესპუბლიკებში ადგილობრივი ენებისთვის სახელმწიფო ენის სტატუსის ჩამორთმევა. [[სსრკ]]-ის სახელმწიფო ენად რჩებოდა მხოლოდ [[რუსული ენა]]. ამ განზრახვის შესრულებას წინ აღუდგა მთელი საქართველოს მოსახლეობა. [[თბილისი|თბილისში]] მოეწყო მასობრივი გამოსვლები და მსვლელობა [[თსუ]]-დან უმაღლესი საბჭოს შენობისაკენ. ვითარება ხელისუფლებისათვის უმართავი ხდებოდა, [[საქართველოს სსრ]]-ის კომუნისტური პარტიის იმჟამინდელი პირველი მდივანი, [[ედუარდ შევარდნაძე]] ხალხთან გამოვიდა უმაღლესი საბჭოს შენობის წინ ვითარების განსამუხტად და მათ დასაშოშმინებლად.

[[საბჭოთა კავშირი]]ს ხელისუფლებამ გააცნობიერა, რომ მხოლოდ ორი გამოსავალი იყო — სისხლისღვრა ან დათმობა და მოსკოვი იძულებული შეიქმნა დაეთმო. ამ მოვლენების გამო 14 აპრილი არაოფიციალურად [[დედაენის დღე]]დ გამოცხადდა. მსგავსი მოვლენები მოხდა 1978 წლის 25 მაისს ბათუმშიც, როდესაც უნდა დაემტკიცებინათ აჭარის ასსრ-ის კონსტიტუცია, რომლიდანაც ასევე „გამქრალი იყო მუხლი ქართული ენის შესახებ.“

თანამედროვე სალიტერატურო ქართული ენისთვის დამახასიათებელია ყველა ფუნქცია, რაც პოლივალენტოვან სამწერლო ენას შეიძლება ჰქონდეს. ამ ენაზე შექმნილია მდიდარი მხარტვრული, ორიგინალური, თარგმნითი,  სამეცნიერო და პოლიტიკური ლიტერატურა. ქართულ ენაზე შედგენილია მრავალი ლექსიკონი როგორც ორენოვანი (თარგმნითი), ასევე ტერმინოლოგიურ-განმარტებითი. ქართული ენა მსოფლიოში ერთ-ერთ უმდიდრეს ენად მიიჩნევა, მისი ლექსიკის ზრდა განუწტყვეტლივ მიმდინარეობს. დიდი ქართული ლექსიკონის შესადგენად შექმნილია სადოკუმენტაციო ფონდი, რომლის საცავში 1982 წელს 3 მილიონზე მეტი ბარათი (ლექსიკური ერთეული) ინახებოდა.

==სალიტერატურო ენის ნორმათა ჩამოყალიბების ისტორიიდან==
===მთავრულები ქართულში===
ზოგიერთ უცხო ენაში (რუსული, ინგლისური, სომხური...) წინადადების პირველი წევრი და კერძო სახელები მთავრულით იწერება. XIX საუკუნეში იყო შემოთავაზება ამ წესის შემოღებისა ქართული ენისთვისაც. დიმიტრი ყიფიანი ამბობდა:
{{ციტატა|რატომ ასომთავრულებს აღარა ვხმარობთ? ევროპული ქრისტიანული მართლწერა გეთაკილებათ, თუ უფრო თათრულსა და არაბულს ამჯობინებთ?|ჟურნალი „ივერია“, 1880, N#1; გვ. 103}}

მთავრულებს განსაკუთრებით იცავდა [[სილოვან ხუნდაძე]]. „სალიტერატურო ქართულში“ მან ჩამოაყალიბა თავისი აზრი. იგი ამბობს, რომ მხედრულში მთავრულებად გამოყენებული იყო ხუცური.&lt;ref&gt;იგულისხმება ასომთავრული&lt;/ref&gt; ძველად ხშირად წითლური იხმარებოდა, ე.ი. წითელი მელნით ან კინოვარით წერდნენ ხოლმე სათაურებს და „რომელიმე ტექსტის ინიციალებს“. მთავრულები ძალიან უადვილებს მკითხველს კითხვას. მათი შემოღება პრაქტიკული თვალსაზრისით გამართლებულიაო.&lt;ref name=&quot;შძ&quot; /&gt;

===ჰაე და სანი ზმნაში===
'''ჰ''' და '''ს''' პრეფიქსები ყოველთვის დაუსრულებელ დავას იწვევდა. ზოგიერთი გრამატიკოსი ამ ნიშნებს ზმნაში ზედმეტად მიიჩნევდა, ზოგიერთი ხელშეუხებლად მიიჩნევდა. საინტერესოა ის, რომ როდესაც მსჯელობდნენ ჰ და ს  ნიშნების თაობაზე, ყურადღებას არ აქცევდნენ მათი გამოყენების მორფოლოგიურ წესს,  — საკითხი განიხილებოდა მხოლოდ და მხოლოდ ფონეტიკის თვალსაზრისით და გამოდიოდა, რომ ან ყველა ზმნასთან უნდა ეხმარათ ნიშნები, ან არც ერთთან.&lt;ref name=&quot;შძ&quot; /&gt;

==გრამატიკა==
თანამედროვე ქართულ ენაში არის შვიდი [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვა]], მრავალპირიანი [[უღლება]].

==ლექსიკა==
ისევე, როგორც ყველა სხვა ენა, ქართული ენაც საუკუნეების განმავლობაში განიცდიდა სხვა ენების გავლენას. ქართული ენის სხვა ენებთან კონტაქტების შედეგად მრავალი ლექსიკური ერთეული შემოვიდა [[ირანული ენები|ირანული ენებიდან]], [[ბერძნული ენა|ბერძნულიდან]], [[არაბული ენა|არაბულიდან]], [[თურქული ენა|თურქულიდან]], [[რუსული ენა|რუსულიდან]]. შედარებით იშვიათია [[ებრაული ენა|ებრაული]], [[სირიული ენა|სირიული]] და [[სომხური ენა|სომხური]] ენებიდან ნასესხები სიტყვები. ამ სიტყვათა ერთი ნაწილი შემოსულია ლიტერატურული კონტაქტების შედეგად. ქართული მწერლობა ამდიდრებდა ენას დიალექტური ლექსიკური ერთეულებითაც.

== კილოები ==
{{მთავარი|ქართული დიალექტები}}
სამეცნიერო ლიტერატურაში წინააღმდეგობრივია საკუთრივ ქართული (სალიტერატურო) ენის დიალექტებად მიჩნეულ ერთეულთა კლასიფიკაცია; კერძოდ: გასული საუკუნის სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ კილოთა დაჯგუფების რამდენიმე ვარიანტი არსებობს. კლასიფიკაციებს საფუძვლად უდევს გეოგრაფიული, ეთნოგრაფიული და სხვა პრინციპები.

[[აკაკი შანიძე]] გამოყოფს ექვს დიალექტურ ჯგუფს: 1. ფხოური: ხევსურული, მოხეური, თუშური (მათ შემონახული აქვთ მრავალი არქაული მოვლენა); 2. მთიულურ-ფშაური (ორივეს ბევრი საერთო აქვს ფხოურ დიალექტებთან — მოხეურთან, ფშაურთან, ხევსურულთან); 3.ქართლურ-კახური (ორივე ახლოს არის სალიტერატურო ქართულთან); 4. დასავლური ჯგუფი: იმერული (ზემო-, შუა- და ქვემოიმერული), გურული და რაჭული; 5. სამხრეთ-დასავლური ჯგუფი: აჭარული და იმერხეული; 6. ინგილოური.

[[შოთა ძიძიგური]] ასახელებს 5 დიალექტურ ჯგუფს: 1. ინგილოური, ფერეიდნული; 2. თუშური, ფშაური, ხევსურული, მთიულური, მთარაჭული; 3. კახური, ქართლური, მესხური; 4. ზემოიმერული, ქვემორაჭული, ქვემოიმერული; 5. გურული, აჭარული, იმერხეული.

[[არნოლდ ჩიქობავა]] ქართულ ცოცხალ მეტყველებას მთისა და ბარის მეტყველებებად ყოფს; მთის კილოებია: ხევსურული, თუშური, ფშაური, მთიულური (გუდამაყრული), მოხეური, რაჭული. მთისა და ნაწილობრივ ბარის კილოებს უკავშირდება მოზდოკისა და ყიზლარის ქართველთა მეტყველება; ბარის კილოებია: ქართლური (მესხურ-ჯავახურით), კახური (ქიზიყურით, ინგილოურითა და ფერეიდნულით), იმერული (ლეჩხუმურითურთ), გურული, აჭარული, იმერხეული.

[[გივი ნებიერიძე]] ხმოვანთკომპლექსთა ცვლილების ხასიათის მიხედვით 6 დიალექტურ ჯგუფს გამოყოფს: 1. გლოლური, მთარაჭული; 2. ქართლური, კახური, ქიზიყური, თიანური, ზ. აჭარული; 3. ხევსურული, მოხეური, მთიულურ-გუდამაყრული, ფშაური, ინგილოური, ფერეიდნული; 4. ზემო და შუაიმერული, ლეჩხუმური, ქვემორაჭული და იმერხეული; 5. ქვემო იმერული და თუშური; 6. გურული და აჭარული.

[[ბესარიონ ჯორბენაძე|ბესარიონ ჯორბენაძის]] მიერ ქართული ენის კილოები დაყოფილია აღმოსავლეთ საქართველოსა და დასავლეთ საქართველოს კილოებად. აღმოსავლეთ საქართველოს დიალექტებში სამი ქვეჯგუფი გამოიყოფა: ა) მთის დიალექტები: ხევსურული, ფშაური, თუშური, მოხეური, მთიულურ-გუდამაყრული, ბ) ბარის დიალექტები: ქართლური, კახური, ინგილოური, ფერეიდნული, გ) სამხრეთ-დასავლური დიალექტი — მესხურ-ჯავახური; დასავლეთ საქართველოს კილოები სამ ზონად იყოფა: ა) ზემო ზონის დიალექტი — რაჭული, ბ) შუა ზონის დიალექტები — იმერული და ლეჩხუმური, გ) ქვემო ზონის დიალექტები — გურული და აჭარული. 

[[ტარიელ ფუტკარაძე]] თვლის, რომ სამწიგნობრო ქართულსა და კილოებს შორის სხვაობა მატულობს დედაქალაქთან (სასულიერო-კულტურულ და მმართველობით ცენტრთან) კილოს დაშორების პროპორციულად. სამწიგნობრო ქართულის გავლენის კლების შესაბამისად, ქართველთა თანამედროვე საშინაო-სამეტყველო ერთეულებს იგი ჰყოფს ცენტრალურ, განაპირა და საქართველოს ისტორიული ტერიტორიის გარეთ არსებულ დიალექტებად;

* ცენტრალური კილოები: [[ქართლური კილო|ქართლური]], [[კახური კილო|კახური]], [[ქიზიყური კილო|ქიზიყური]], [[იმერული კილო|იმერული]], [[ლეჩხუმური კილო|ლეჩხუმური]], [[გურული კილო|გურული]].
* განაპირა კილოები: მესხური კილოები: [[აჭარული კილო|აჭარული]], [[ლივანური კილო|ლივანური]], [[მაჭახლური კილო|მაჭახლური]], [[იმერხეული კილო|იმერხეული]], [[ტაოური კილო|ტაოური]], [[სამცხური კილო|სამცხური]], [[ჯავახური კილო|ჯავახური]];
* ჰერული კილოები: [[კაკური კილო|კაკური]], [[ალიაბათური კილო|ალიაბათური]];
* ფხოვური კილოები: [[ჩაღმათუშური კილო|ჩაღმათუშური]], [[ფშაური კილო|ფშაური]], [[ხევსურული კილო|ხევსურული]], [[მოხევური კილო|მოხევური]], [[მთიულურ-გუდამაყრული კილო|მთიულურ-გუდამაყრული]]; აქვე „ასოცირებულ“ დიალექტად განიხილავს წოვათუშურსაც, რომელიც შეიცავს როგორც ჩეჩნურ-ინგუშურის, ასევე ქართულის მსგავს ფენებს; რაჭული კოლები: ბარისრაჭული, მთარაჭული;
* [[სვანური ენა|სვანური]]  კილოები: ლაშხური, ლენტეხური, ჩოლურული, ბალსქვემოური, ბალსზემოური;
* [[ზანური ენა|ზანური]] კილოები: მეგრული, ლაზური (ხოფური, ვიწურ-არქაბული, ათინური).

ქართულ ენას გააჩნია გარდამავალი, ანუ ნარევი დიალექტები, მაგ. [[ლიხის ქედი]]ს მიმდებარე სოფლებში ქართლურ და ზემოიმერულ კილოთა ნარევი მეტყველებაა გავრცელებული, იგივე შეიძლება ითქვას ცხენიწყლის ხეობაში ქვემოიმერულ და ლეჩხუმურ დიალექტებზე. იმერულისა და ქართლურის ნარევია ბორჯომის ხეობის მცხოვრებთა მეტყველება.

საქართველოს ისტორიული ტერიტორიის გარეთ არსებული ქართველთა კილოები: [[ფერეიდნული კილო|ფერეიდნული]], „[[ჩვენებურების ქართული]]“ (ბურსა-ინეგოლში, ადაფაზარ-იზმითში, გონენსა და კაიზერში გადასახლებულ ქართველ მუჰაჯირთა მეტყველება) და [[ყიზლარ-მოზდოკურ-პლასტუნკური]] ქართული.

==ქართული დამწერლობა==
{{მთავარი|ქართული დამწერლობა}}
ქართულ ენას აქვს თვითმყოფადი [[ანბანი]] ([[მხედრული (დამწერლობა)|მხედრული]]), რომელიც არის [[ნუსხური|ნუსხურის]] განვითარების შედეგი, ხოლო [[ნუსხური]] კი, თავის მხრივ, მიღებულია [[ასომთავრული|ასომთავრულისაგან]] (იგივე [[ასომთავრული|მრგლოვანი]]). თანამედროვე მხედრული შეიცავს 33 [[ასო (ნიშანი)|ასოს]], რაც სრულყოფილად ასახავს თანამედროვე ქართული ენის [[ბგერა|ბგერით]] (ქართული ენაში 28 [[თანხმოვანი]] და 5 [[ხმოვანი|ხმოვანია]]) შედგენილობას. ქართულ ენაში როგორც იწერება, ისე იკითხება, მას დიფთონგები არ აქვს.

== ციტატები ==
{{ციტატა|დამარხულ არს ენაი ქართული დღემდე მეორედ მოსვლისა მისისა საწამებლად, რაითა ყოველსა ენასა ღმერთმა ამხილოს ამით ენითა და ესე ენაი მძინარე არს დღესამომდე და სახარებასა შინა ამას ენასა ლაზარე ჰრქვიან… და ესე ენაი შემკული და კურთხეული სახელითა უფლისაითა, მდაბალი და დაწუნებული, მოელის დღესა მას მეორედ მოსვლისა უფლისასა…|იოანე ზოსიმე}}

{{ციტირება|
4. საუწყებელ არს ესეცა, რომელ დასაბამსავე შინა ივერიისა ერნი სრულიად ყოველსა შინა ივერიასა ზრახვიდეს ქართულსა, ვინაიდგან წერილიცა სრულიად ივერიელთა საზოგადოდ მხოლოდ ქართული აქვსთ და უძველესთაცა შინა დროთა ყოველნივე ივერიელნი ხმარობდენვე ამას, ვითარცა იხილვების ისტორიაცა შინა სხვათა და სხვათა ივერიისა მემატეანეთაგან. მეტეანე ძველი [[მაეჟან სპასპეტი]]სა თქმულთაგან გვაუწყებს ამას: „კნინღა ჩვენთა ამათ მთიურთა ერთა კავკასიურთა მრავალთა ერთა და პირთა სხვათა და სხვათა ნათესავთაგან კნინღა და განირყვნეს ენაი ქართლოსიანთა, რომლითაცა თვით პირველი იგი მამაი ქართლოს, ძმანი მისნი და ყოველნი შთამომავლობანი მისნი დამტკბარ იყვნეს, აწ გადმოსახლებულნი მათ შორის სხვანი იგი უცხოსა მხრისანი აღსპოლვად მათგან სათანადო არიან“. კვალად მოთხრობისაგან [[ჯუანშერ სპასპეტი|ჯუვანშირ სპასპეტისა]] „თუმცა მეფესა ჩვენსა წინაშე მოაჯებენ უცხო მხრელნი, რომელნიცა ყმად ივერიისა სამეფოსა შეწყნარებულ იქმნეს წინაპართა მეფეთა და მმართებლობათგან ზოგი ძველთა; მაგრამ აწინდელმან ამან ბრძანებითა მეფისა, სრულმფლობელისა ჩვენისა საგანზრახომან სარკედ ყოველთა ივერიელთა წინა დაუდვეს განდევნაი მათი; ამის მიზეზისა გამო, ვინადგან მათ მიერ კნინღა და განირყვნას ქართლოსიანთა ენაი უმშვენიერესი ყოვლიტა სახითა თვისითა, რომელიცა ქართლოსით ვიდრე აქამომდე იზრახების“.

წმიდისა მამის ჩვენ ქართველთა მნათობისა ათონის ივერიის მამისა და წინამძღვრის [[გიორგი მთაწმინდელი|გიორგის]] მიერ მოთხრობილთა, შეკრებულთა სამოთხრობოთა მატიანისაგან: ივერია ვინაიდგან ქვეყანისა სახელისდებაი არს, ხოლო ქართველობა ივერიის ერისა, მე ვიხილე ანტიოხიისა სვიმეონ წმიდისა მონასტერსა შინა წიგნის საცავსა ჩვენ ივერიელთასა წერილი ძველი ფრიად, ძველთა წინაპართა ჩვენთაგან, რომელსა შინა იყო წერილი ესრეთ: „ქართლოს, რომელიცა წინაპართა ჩვენთა იქმნა ნათესავთ-მთავარ, იგი თვით და ყოველნი ძენი, ძმანი, შთამომავალნი და ერნი მისნი მომზრახ იყვნეს ივერიულად, ესე იგი ქართულად, ზრახვითავე ამ გვარითა, რომლითაცა ვმეტყველებთ აწ.“

...

8. პირველ სრულიად აფხაზნი მომზრახ იყვნეს ქართულსა და მერმე სხვათა და სხვათა ერთა მიერ მათ შორის აღრეულთა, ესე იგი უძველესთავე შინა დროთა ხაზართა, უნთა, ალანთა და სხვათა და სხვათა ნათესავთა მათ შორის აღრევამან შერივნეს ენანი მათნი და ქართულისაცა ენისა მოლაპარაკნე იყვნეს და წიგნსა ქართულსა ხმარობდეს. ხოლო შემდგომად დაივიწყეს ქართული, და მცირედთაღა მათთგანთა უწყიან ქართული და მათ შორის მყოფთა წარჩინებულთა და თავადთა სახლთა ეგრეთვე დაუვიწყებელი აქვსთ ენაი და ქართულადვე ლაპარაკობენ და იციან აფხაზთაცა ენაი.

9. ხოლო სვანნი, რომელნიცა კავკასიისა მთათა შინა მოსახლენი არიან უწყიან მათ და ლაპარაკობენ ქართულსა, არამედ აქვსცა მათცა საკუთარი ენა რაიმე სხვაცა. ეგრეთვე ჯიქთა და ალანთა შორისცა იპოების ქართული, მაგრამ მათ შორის უფრო მცირედნი არიან მოლაპარაკენი ქართულისანი ჟამსა ამას.

10. ოვსნი, რომელნიცა არიან კავკასოს ქართლოსისა ძმისა მონათესავენი პირველად იგინიცა ქართულისა ენისა იყვნეს მოლაპარაკენი, მერმე ამათცა უძველესთავე ჟამთა შინა შეერივათ ენა ხაზართაგან, მერე სპარსთაგან და იტყვიან მათ შორის ძველადგან გერმანიელთა ერთა გადმოსახლებასაცა; მაგრამ უფრო უადრეს აფხაზთა და ოსთა შორის ეგვიპტითცა გარდამოსახლებასაცა ერისასა და ამათ ყოველთაგან სხვათა და სხვათა ნათესავთა შეერიათ ენაი; თუმცა ერთ-მეფობითსა მპყრობელობასა შინა მომზრახ იყვნეს იგინი ქართულისა ენისა და ქრისტიანობაცა სრულიად ოსთა ეპყრათ; მაგრამ აწ ჟამთა არიან არა სრულიადისა წესთა ქრისტიანებრთა მპყრობნი, თუმცაღა ოსეთისა ქვეყანათა მრავალნი არიან ქრისტეანენიცა ბერძენ ქართველთა წესითა და უწყიანცა მრავალთა ქართული ენა, რომლითაცა მომზრახეობენ.

11. კვალად კავკასიისა მთათა შინა მცხოვრებელნი მრავალნი არიან, რომელთაცა აქვსთ საკუთრად ენაი ქართული და სარწმუნოებაცა ქართველთავე, ესე იგი მთიულთა მოხევეთა არაგვისა საერისთოსათა, ფშაველ-ფხოველთა, ხევსურთა და თუშთა, რომელნიცა კახეთისა ნაწილსა შინა კავკასიისა მთისათა მცხოვრებ არიან. ზრახვენ ესენი ენასა ქართულსა ფრიად შვენიერად და განურყვნელად. სარწმუნოებითცა არიან ქართველთავე წესითა. ხოლო ქისტნი, რომელნიცა არიან კავკასიასა მთასავე შინა მცხოვრებნი და ღლიღვნი, რომელთაცა უწოდებენ (ანგუშტთა), ესენი არიან მესაზღვრენი ფშავთა, ხევსურთა და თუშთა არიან; მესაზღვრენი ქისტნი, ღლიღვნი და ძურძუკნი პირველ იყვნეს ენითა ქართულითა მომზრახნი, შემდგომად აღერივნეს რა მათ შორის ხაზარნი და სხვა და სხვა ნათესავნი ენაი მათი განირყვნა, ქისტნი თუმცა პირველ იყვნეს ქრისტეანენი და მრავალნი ძველნი ნაშენნი ეკკლესიანი არაინ მათ შორის, მაგრამ შემდგომად გარდაიქცეს იგინი და იქმნნეს, ვითარცა ოვსნი, არა თუ იქმნესს სხვისა სარწმუნოებისა; არამედ შერიეს მათ და დაივიწყეს წესი ქრისტეანობისა, დაივიწყეს ენაცა ქართული, თუმცა მცირედთაღა უწყიან და აქვსთ ენაი აღრეული, ვითარცა სხვათაცა აწინდელთა ერთა კავკასიურთა; ხოლო ძურძუკთა და ღლიღვთა უმეტესთა ნაწილთა მათთა აქვსთ მიღებულ სჯული მოჰმედისა ჩერქეზთა მახლობლობისაგამო; ხოლო ქისტეთიცა და ღლიღვნი, ძურძუკნი არიან ნაწილსა შინა კახეთისასა კავკასიისა მთასა შინა მცხოვრებელნი.

12. ლეკნი ლეკოსისა ნათესაობანი, იგინიცა ქართულისა ენისა მომზრახ იყვნეს ყოველნივე; თუმცა ძველად უწინარესვე ქრისტეს მოსვლისა იყვნეს მათ შორის სკვითთა, ხაზართა და სხვათა და სხვათა ნათესაობათაგან შემოსულნი ერნი; მაგრამ იგინი, დამტევებელნი ველთა და ვაკეთა ადგილთანი შეივლტოდეს მთათა შინა კავკასიისათა, ხევთა შეუვალთა და სიმაგრეთა და ამითი მოირიდეს უცხონი, რომელ სიმაგრეთა მათთა გამო ვერრარა ერეოდეს მათ მტერნი; მათ შორის იყო ქრისტიანობაცა, რომელიცა ეპყრათ სარწმუნოებითა ბერძენ ქართველთათა და წესითა მათითა, სცვიდენ ენასა ქართულსა, ვიდრე თემურლანგადმდე, რომელმანცა დაიპყრა იგინი, მიაქცივნა მრავლითა ტანჯვითა და სხვანი ლიქნითა და წყალობითა მრავლითა, დაუდგინნა არაბნი მოლანი, განუწესა მათ, რათა ასწავებდენ ყრმათა მათთა წერილსა არაბულსა ენისასა, მისცა მათ ბრძანება ფიცხნი არღარა კითხვად და არცაღა სწავლად ქართულისა წიგნისა და რათა არცაღა ენა ქართული იზრახებოდეს მათ შორის; მხოლოდ დაშთა ენა ქართული ლეკთა შორის ანწუხელთა, რომელნიცა დღეინდელად დღედმდე ზრახვენ ქართულსა ენასა და უწყიანცა ენა ლეკთა, გარნა განსხვავებულებს ენა მათი სხვა ლეკთაგან...|||„დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გეორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“, გვ. 33-36}}

{{ციტატა|სამი ღვთაებრივი საუნჯე დაგვრჩა ჩვენ მამა-პაპათაგან: მამული, ენა, სარწმუნოება. თუ ამათ არ ვუპატრონეთ, რა კაცები ვიქნებით, რა პასუხს გავსვემთ შთამომავლობას? .....სხვისა არ ვიცით და ჩვენ კი მშობელ მამასაც არ დავუთმობდით ჩვენ მშობლიურ ენის მიწასთან გასწორებას.... ენა საღმრთო რამ არის, საზოგადო საკუთრებაა, მაგას კაცი ცოდვილის ხელით არ უნდა შეეხოს…|ილია ჭავჭავაძე}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქართული ზმნის პარადიგმა]]
* [[ქართული დამწერლობა]]
* [[ქართველური ენები]]
* [[პროტო-ქართველური ენა]]
* [[სვანური ენა]]
* [[ზანური ენა]]

== ლიტერატურა==
* [[ქართული ენა (ენციკლოპედია)]] გვ. 509. 2008 წ.
{{ქსე|6|475}}
*''თოფჩიშვილი რ''. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 90-95 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://logos.org.ge/files/files/book_mikheil%20qurdiani_axali.pdf მიხეილ ქურდიანი „ქართული ენა და დამწერლობა“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201012080036/http://logos.org.ge/files/files/book_mikheil%20qurdiani_axali.pdf |date=2020-10-12 }}. თბილისი, საქართველო, 2008. ეძღვნება უწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია II-ის აღსაყდრებიდან 30 და დაბადებიდან 75 წლისთავს.
*[http://www.georoyal.ge/?MTID=5&amp;TID=40&amp;id=514 ,,ქართული ენა მსოფლიოს მერვე საოცრებაა...'']
*[http://ena.ge/georgian-grammar-electronic-book ქართული ენის გრამატიკის ელექტრონული სახელმძღვანელო]
*[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&amp;d=5&amp;t=15447 ქართული ენა]
*[http://legion.ge/index.php?/topic/1489-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/ ქართული ენის საიდუმლოებები]
*[http://gutani.ge/category/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/3-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 საქართველოს ხერხემალი » 3. ქართული ენა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160407032809/http://gutani.ge/category/%e1%83%a1%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%97%e1%83%95%e1%83%94%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%a1-%e1%83%ae%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%ae%e1%83%94%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%98/3-%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%97%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%90 |date=2016-04-07 }}
*[https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 ძველი ქართული ენა — ბიბლიოვიკი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქართველური ენები}}

[[კატეგორია:ქართული ენა| ]]
[[კატეგორია:ენები ოცობითი თვლის სიტემით]]</text>
      <sha1>3jzajhk0zut6bsncvsb7jp0vufzdezf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407294</id>
      <parentid>5407292</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ჯეო</username>
        <id>96107</id>
      </contributor>
      <comment>სქოლიოები აკლია. მისახედია ეს სტატია.</comment>
      <origin>5407294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60780" sha1="ko7qu4wy9dvfz0e8hlaq470y4i4csko" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ენა
| სახელი = ქართული ენა
| თვითდასახელება = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt; 
| რაოდენობა = 5 მლნ.-ზე მეტი
| ქვეყნები = [[საქართველო]], [[ირანი]], [[რუსეთი]], [[აზერბაიჯანი]], [[თურქეთი]]
| კლასიფიკაცია = [[ქართველური ენები]]
*[[ქართ-ზანური ენები]]
**[[ქართული ენა]]
| დამწერლობა = [[ქართული დამწერლობა]]
| სტატუსი = {{დროშა|საქართველო}}
|რუკა=Kartvelian languages.svg
| კოდები = ISO 639-1:  ka  &lt;br /&gt;ISO 639-2:  geo (B)   kat (T) &lt;br /&gt; ISO/FDIS 639-3:  kat 
| კოდი=ka
}}
'''ქართული ენა''' — [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] ოჯახის ენა. [[ქართველი|ქართველების]] მშობლიური ენა, [[საქართველო|საქართველოს]] სახელმწიფო ენა ([[აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში]], მასთან ერთად სახელმწიფო ენად აღიარებულია [[აფხაზური ენა]]). ქართულ ენაზე 5 მილიონზე მეტი ადამიანი ლაპარაკობს.

==ქართული ენა მსოფლიო ენების კლასიფიკაციაში==
ქართული ენა [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] ოჯახს მიეკუთვნება. მეცნიერები ამავე ჯგუფს აკუთვნებენ ქართულის მონათესავე [[მეგრული ენა|მეგრულ]], [[ლაზური ენა|ლაზურსა]] და [[სვანური ენა|სვანურ]] ენებს, რომლებსაც შენარჩუნებული აქვთ არქაული ქართული ენის ნიშნები. მათი ზედმიწევნით შესწავლა შესაძლებელს ხდის ქართული ენის განვითარების კანონზომიერებათა დადგენასა და საერთოდ, — ქართული ენის ისტორიის შესწავლას.

მეცნიერთა ერთ ნაწილს მიაჩნია, რომ იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახში ერთ-ერთ ჯგუფს ქმნის ერთიანი ქართველური (ქართული) სამწიგნობრო ენა (ზანური, სვანური, მესხური, ჰერული… დიალექტური ჯგუფების ჩათვლით).

==ქართული ენის გავრცელების არეალი==
[[თეიმურაზ ბატონიშვილი]]ს აზრით ქართული ენა კავკასიაში თავიდანვე წარმოადგენდა მთავარ ენას. ქართული ენის გავრცელების არეალი ისტორიულად იცვლებოდა. [[გვიანი შუა საუკუნეები]]ს დროს მისი არეალი შემცირდა, რაც უშუალოდ დაკავშირებულია ისტორიულ ქართულ ტერიტორიებზე ქართველთა დეეთნიზაციასთან. ასეთ ტერიტორიებს შორისაა [[ჰერეთი]] და ჭოროხის აუზი.

==ისტორია==
{{წყარო}}
===ქართული ენის წარმოშობის თეორიები===
ქართული ენის წარმოშობის პრობლემით დაინტერესებული იყვნენ ევროპელი მეცნიერები ჯერ კიდევ XVII-XVIII საუკუნეებში. ადრე კაცობრიობის ენების [[ფუძეენა|ფუძეენად]] აღიარებული იყო ძველებრაული, თუმცა აზიის ენებისადმი ინტერესი მაღალი იყო, რადგან მათში ხედავდნენ ენის განვითარების უფრო ძველ საფეხურებს. მალე უარყვეს ძველებრაული ენისგან მსოფლიო ენების წარმომავლობის იდეა და ამოტივტივდა გეოგრაფიული პრინციპი ენათა კლასიფიკაციაში. მაგალითად ადელუნგმა ქართული ენა აზიის ენათა ჯგუფს მიაკუთვნა.&lt;ref name=&quot;შძ&quot;&gt;''შოთა ძიძიგური,'' [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/400772/1/Sityvis_Cxovreba_1988.pdf „სიტყვის ცხოვრება“], თბ.: „მერანი“, 1988, გვ. 143.&lt;/ref&gt;

რამდენიმე ავტორი ძველი კოლხეთის ენას, როგორც უძველეს ქართულ ენას, გენეტიკურად უკავშირებდა [[ეგვიპტური ენა|ეგვიპტურ ენას]]. ეს თეორია დაფუძნებული იყო ანტიკურ ხანაში შემუშავებულ თვალსაზრისზე კოლხებისა და ეგვიპტელების ნათესაობის შესახებ.

[[ჰეროდოტე]], მაგალითად, ამბობდა, ორივე ხალხის ცხოვრების წესები და ენა ერთნაირიაო. ბერძენი ისტორიკოსის ეს შეხედულება უნდა გავიგოთ, როგორც შედეგი მისი საერთო - ეგვიპტოფილური კონცეფციისა. რაკი კოლხები ითვლებიან დღევანდელი ქართველების წინაპრად, ამიტომ ქართული ენა, როგორც გაგრძელება ძველი კოლხური ენისა, დაკავშირებული იყო ეგვიპტურთან. ცნობილი აღმოსავლეთმცოდნე ბაიერი ძველ ქართულ შრიფტს ადარებდა ეგვიპტურ დამწერლობას და მათ შორის საერთო მოხაზულობასაც პოულობდა. თუმცა, გერმანელ ფილოსოფოს  [[ლაიბნიცი]]სთვის ეს მსგავსება ეჭვს იწვევდა.&lt;ref name=&quot;შძ&quot; /&gt;

ქართულ ენას უკავშირებდნენ მკვდარ ენებს (ხურიტული, ხეთური, შუმერული). იყო მცდელობა ქართული ენის ინდოევროპულ და ურალურ-ალთაურ (თურქულ) ენებთან დაკავშირებისა. მიმდევრები ჰყავს ბასკური და ქართული ენების მონათესავეობას. [[ივანე ჯავახიშვილი|ივანე ჯავახიშვილმა]] და [[არნოლდ ჩიქობავა|არნოლდ ჩიქობავამ]] საფუძველი ჩაუყარეს იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის თეორიას, რომლის მიხედვით ქართული ენა ამ ოჯახის ქართველურ (იბერიულ) ჯგუფს მიეკუთვნება, მაგრამ XXI საუკუნის ლიტერატურაში ქართულ ენას კავკასიურ ენათა ჯგუფთან აღარ აერთიანებენ. ბევრი მეცნიერისთვის ქართული განცალკევებით დგას. ქართველურ ენათა ჯგუფში ქართულთან ერთად შეჰყავთ სვანური და ზანური (მეგრულ-ჭანური).

სხვადასხვა შეხედულება არსებობს საერთოქართველური ენის შესახებ. ზოგიერთი მოსაზრებით ის უკვე მოქმედებდა ძვ. წ. V-IV ათასწლეულებში, სხვები კი ასეთ დროდ ძვ. წ. II-I ათასწლეულებს ასახელებენ. საკამათოა ქართველური ენიდან ქართული, სვანური და ზანური ენების გამოყოფის საკითხი. ზოგიერთი შეხედულებით სვანურის გამოყოფა ძვ. წ. II ათასწლეულით თარიღდება, ზანურისა კი ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისით. არსებობს მოსაზრება სვანური ენის ძვ. წ. X საუკუნეში გამოყოფის შესახებ, ხოლო ზანურის გამოყოფის პერიოდად ძველი და ახალი წელთაღრიცხვების მიჯნა მიაჩნიათ. უკანასკნელ დროს გამოითქვა მოსაზრება, რომ საერთოქართველური ენის დაშლა წელთაღრიცხვათა მიჯნაზე მოხდა.

===ქართული ენის განვითარების საფეხურები===
ქართული ენის განვითარებაში გამოიყოფა ძველი და ახალი ქართული. ძველი ქართული ენა არქაული ხანიდან მეთერთმეტე საუკუნის დამლევამდე არსებობს და ამ ხნის მანძილზე იგი არაერთფეროვანია, მასში განარჩევენ [[ხანმეტობა|ხანმეტობასა]] და [[ჰაემეტობა|ჰაემეტობას]]. ისინი მთელი რიგი თავისებურებით ხასიათდება ლექსიკური, მორფოლოგიური, ფონეტიკური თვალსაზრისით; მიუხედავად ამისა, ძველი ქართული ენა მკვეთრად ჩამოყალიბებული ნორმების სისტემაა. ძველი ქართულის უძველეს ძეგლებად ითვლება დავათის სტელაზე აღმოჩენილი ასომთავრული წარწერა (ახ. წ. IV საუკუნე), იუდას უდაბნოს წარწერები (430) და წარწერები [[ბოლნისის სიონი|ბოლნისის სიონზე]], რომელიც V საუკუნის ბოლო მეოთხედისა. პირველი თარიღიანი ხელნაწერია „სინური მრავალთავი“ (864), თარიღიან ოთხთავთა შორის ყველაზე ძველია [[ადიშის ოთხთავი]] (897), რომელიც დღეს მესტიის მუზეუმშია დაცული. V საუკუნიდან იქმნება ქართული ორიგინალური ლიტერატურა. პირველი ლიტერატურული ძეგლი [[იაკობ ხუცესი]]ს „[[შუშანიკის წამება]]ა“.

ახალი ქართული სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბებას იწყებს მეთორმეტე საუკუნეში. გავრცელებული იყო მოსაზრება, რომ მას საფუძვლად აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის [[კილო|კილოები]] — [[ქართლური კილო|ქართლური]] და [[კახური კილო|კახური]] დაედო. არის მოსაზრება, რომ ქართული ენის საფუძველი გახდა ზედიალექტური კოინე — დედაქალაქის (მცხეთის) მეტყველება.  XI-XII საუკუნეებში ქართული ენა იმდენად განვითარებული იყო, რომ [[ფილოსოფია|ფილოსოფიურ]] თხზულებათა ქართულად თარგმნა და ინტერპრეტაცია დაუბრკოლებლად ხდებოდა (ეფრემ მცირე, იოანე პეტრიწი). ახალ ქართულ ენაზე შეიქმნა XII საუკუნის საერო ლიტერატურა (ვეფხისტყაოსანი, მეხოტბეთა პოეზია, საისტორიო ორიგინალური ნაწარმოებები, ნათარგმნი პოეზია). XVIII საუკუნეში ახალი ქართული ენის ჩამოყალიბების პროცესი დასრულებულია (დავით გურამიშვილი, სულხან-საბა ორბელიანი). XVIII საუკუნის 60-იანი წლებიდან შეწყდა ქართული ენის ბუნებრივი განვითარების ხაზი, რაც დაკავშირებულია [[ანტონ I]]-ის მოღვაწეობასთან. ერთი საუკუნის შემდეგ, XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქართული ენის განვითარების ჩვეულებრივ ჩარჩოებში მოქცევასა და  თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დადგენაში ფასდაუდებელია [[ჭავჭავაძე, ილია|ილია ჭავჭავაძის]], [[წერეთელი, აკაკი|აკაკი წერეთლის]], [[გოგებაშვილი, იაკობ|იაკობ გოგებაშვილის]], [[ხუნდაძე, სილოვან|სილოვან ხუნდაძისა]] და სხვა სახელოვან მოღვაწეთა დამსახურება.

=== 1978 წლის 14 აპრილი ===

{{მთავარი|თბილისის დემონსტრაციები 1978}}

[[1978]] წელს [[საბჭოთა კავშირი]]ს  ხელისუფლებამ გადაწყვიტა მოკავშირე რესპუბლიკებში ადგილობრივი ენებისთვის სახელმწიფო ენის სტატუსის ჩამორთმევა. [[სსრკ]]-ის სახელმწიფო ენად რჩებოდა მხოლოდ [[რუსული ენა]]. ამ განზრახვის შესრულებას წინ აღუდგა მთელი საქართველოს მოსახლეობა. [[თბილისი|თბილისში]] მოეწყო მასობრივი გამოსვლები და მსვლელობა [[თსუ]]-დან უმაღლესი საბჭოს შენობისაკენ. ვითარება ხელისუფლებისათვის უმართავი ხდებოდა, [[საქართველოს სსრ]]-ის კომუნისტური პარტიის იმჟამინდელი პირველი მდივანი, [[ედუარდ შევარდნაძე]] ხალხთან გამოვიდა უმაღლესი საბჭოს შენობის წინ ვითარების განსამუხტად და მათ დასაშოშმინებლად.

[[საბჭოთა კავშირი]]ს ხელისუფლებამ გააცნობიერა, რომ მხოლოდ ორი გამოსავალი იყო — სისხლისღვრა ან დათმობა და მოსკოვი იძულებული შეიქმნა დაეთმო. ამ მოვლენების გამო 14 აპრილი არაოფიციალურად [[დედაენის დღე]]დ გამოცხადდა. მსგავსი მოვლენები მოხდა 1978 წლის 25 მაისს ბათუმშიც, როდესაც უნდა დაემტკიცებინათ აჭარის ასსრ-ის კონსტიტუცია, რომლიდანაც ასევე „გამქრალი იყო მუხლი ქართული ენის შესახებ.“

თანამედროვე სალიტერატურო ქართული ენისთვის დამახასიათებელია ყველა ფუნქცია, რაც პოლივალენტოვან სამწერლო ენას შეიძლება ჰქონდეს. ამ ენაზე შექმნილია მდიდარი მხარტვრული, ორიგინალური, თარგმნითი,  სამეცნიერო და პოლიტიკური ლიტერატურა. ქართულ ენაზე შედგენილია მრავალი ლექსიკონი როგორც ორენოვანი (თარგმნითი), ასევე ტერმინოლოგიურ-განმარტებითი. ქართული ენა მსოფლიოში ერთ-ერთ უმდიდრეს ენად მიიჩნევა, მისი ლექსიკის ზრდა განუწტყვეტლივ მიმდინარეობს. დიდი ქართული ლექსიკონის შესადგენად შექმნილია სადოკუმენტაციო ფონდი, რომლის საცავში 1982 წელს 3 მილიონზე მეტი ბარათი (ლექსიკური ერთეული) ინახებოდა.

==სალიტერატურო ენის ნორმათა ჩამოყალიბების ისტორიიდან==
===მთავრულები ქართულში===
ზოგიერთ უცხო ენაში (რუსული, ინგლისური, სომხური...) წინადადების პირველი წევრი და კერძო სახელები მთავრულით იწერება. XIX საუკუნეში იყო შემოთავაზება ამ წესის შემოღებისა ქართული ენისთვისაც. დიმიტრი ყიფიანი ამბობდა:
{{ციტატა|რატომ ასომთავრულებს აღარა ვხმარობთ? ევროპული ქრისტიანული მართლწერა გეთაკილებათ, თუ უფრო თათრულსა და არაბულს ამჯობინებთ?|ჟურნალი „ივერია“, 1880, N#1; გვ. 103}}

მთავრულებს განსაკუთრებით იცავდა [[სილოვან ხუნდაძე]]. „სალიტერატურო ქართულში“ მან ჩამოაყალიბა თავისი აზრი. იგი ამბობს, რომ მხედრულში მთავრულებად გამოყენებული იყო ხუცური.&lt;ref&gt;იგულისხმება ასომთავრული&lt;/ref&gt; ძველად ხშირად წითლური იხმარებოდა, ე.ი. წითელი მელნით ან კინოვარით წერდნენ ხოლმე სათაურებს და „რომელიმე ტექსტის ინიციალებს“. მთავრულები ძალიან უადვილებს მკითხველს კითხვას. მათი შემოღება პრაქტიკული თვალსაზრისით გამართლებულიაო.&lt;ref name=&quot;შძ&quot; /&gt;

===ჰაე და სანი ზმნაში===
'''ჰ''' და '''ს''' პრეფიქსები ყოველთვის დაუსრულებელ დავას იწვევდა. ზოგიერთი გრამატიკოსი ამ ნიშნებს ზმნაში ზედმეტად მიიჩნევდა, ზოგიერთი ხელშეუხებლად მიიჩნევდა. საინტერესოა ის, რომ როდესაც მსჯელობდნენ ჰ და ს  ნიშნების თაობაზე, ყურადღებას არ აქცევდნენ მათი გამოყენების მორფოლოგიურ წესს,  — საკითხი განიხილებოდა მხოლოდ და მხოლოდ ფონეტიკის თვალსაზრისით და გამოდიოდა, რომ ან ყველა ზმნასთან უნდა ეხმარათ ნიშნები, ან არც ერთთან.&lt;ref name=&quot;შძ&quot; /&gt;

==გრამატიკა==
თანამედროვე ქართულ ენაში არის შვიდი [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვა]], მრავალპირიანი [[უღლება]].

==ლექსიკა==
ისევე, როგორც ყველა სხვა ენა, ქართული ენაც საუკუნეების განმავლობაში განიცდიდა სხვა ენების გავლენას. ქართული ენის სხვა ენებთან კონტაქტების შედეგად მრავალი ლექსიკური ერთეული შემოვიდა [[ირანული ენები|ირანული ენებიდან]], [[ბერძნული ენა|ბერძნულიდან]], [[არაბული ენა|არაბულიდან]], [[თურქული ენა|თურქულიდან]], [[რუსული ენა|რუსულიდან]]. შედარებით იშვიათია [[ებრაული ენა|ებრაული]], [[სირიული ენა|სირიული]] და [[სომხური ენა|სომხური]] ენებიდან ნასესხები სიტყვები. ამ სიტყვათა ერთი ნაწილი შემოსულია ლიტერატურული კონტაქტების შედეგად. ქართული მწერლობა ამდიდრებდა ენას დიალექტური ლექსიკური ერთეულებითაც.

== კილოები ==
{{მთავარი|ქართული დიალექტები}}
სამეცნიერო ლიტერატურაში წინააღმდეგობრივია საკუთრივ ქართული (სალიტერატურო) ენის დიალექტებად მიჩნეულ ერთეულთა კლასიფიკაცია; კერძოდ: გასული საუკუნის სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ კილოთა დაჯგუფების რამდენიმე ვარიანტი არსებობს. კლასიფიკაციებს საფუძვლად უდევს გეოგრაფიული, ეთნოგრაფიული და სხვა პრინციპები.

[[აკაკი შანიძე]] გამოყოფს ექვს დიალექტურ ჯგუფს: 1. ფხოური: ხევსურული, მოხეური, თუშური (მათ შემონახული აქვთ მრავალი არქაული მოვლენა); 2. მთიულურ-ფშაური (ორივეს ბევრი საერთო აქვს ფხოურ დიალექტებთან — მოხეურთან, ფშაურთან, ხევსურულთან); 3.ქართლურ-კახური (ორივე ახლოს არის სალიტერატურო ქართულთან); 4. დასავლური ჯგუფი: იმერული (ზემო-, შუა- და ქვემოიმერული), გურული და რაჭული; 5. სამხრეთ-დასავლური ჯგუფი: აჭარული და იმერხეული; 6. ინგილოური.

[[შოთა ძიძიგური]] ასახელებს 5 დიალექტურ ჯგუფს: 1. ინგილოური, ფერეიდნული; 2. თუშური, ფშაური, ხევსურული, მთიულური, მთარაჭული; 3. კახური, ქართლური, მესხური; 4. ზემოიმერული, ქვემორაჭული, ქვემოიმერული; 5. გურული, აჭარული, იმერხეული.

[[არნოლდ ჩიქობავა]] ქართულ ცოცხალ მეტყველებას მთისა და ბარის მეტყველებებად ყოფს; მთის კილოებია: ხევსურული, თუშური, ფშაური, მთიულური (გუდამაყრული), მოხეური, რაჭული. მთისა და ნაწილობრივ ბარის კილოებს უკავშირდება მოზდოკისა და ყიზლარის ქართველთა მეტყველება; ბარის კილოებია: ქართლური (მესხურ-ჯავახურით), კახური (ქიზიყურით, ინგილოურითა და ფერეიდნულით), იმერული (ლეჩხუმურითურთ), გურული, აჭარული, იმერხეული.

[[გივი ნებიერიძე]] ხმოვანთკომპლექსთა ცვლილების ხასიათის მიხედვით 6 დიალექტურ ჯგუფს გამოყოფს: 1. გლოლური, მთარაჭული; 2. ქართლური, კახური, ქიზიყური, თიანური, ზ. აჭარული; 3. ხევსურული, მოხეური, მთიულურ-გუდამაყრული, ფშაური, ინგილოური, ფერეიდნული; 4. ზემო და შუაიმერული, ლეჩხუმური, ქვემორაჭული და იმერხეული; 5. ქვემო იმერული და თუშური; 6. გურული და აჭარული.

[[ბესარიონ ჯორბენაძე|ბესარიონ ჯორბენაძის]] მიერ ქართული ენის კილოები დაყოფილია აღმოსავლეთ საქართველოსა და დასავლეთ საქართველოს კილოებად. აღმოსავლეთ საქართველოს დიალექტებში სამი ქვეჯგუფი გამოიყოფა: ა) მთის დიალექტები: ხევსურული, ფშაური, თუშური, მოხეური, მთიულურ-გუდამაყრული, ბ) ბარის დიალექტები: ქართლური, კახური, ინგილოური, ფერეიდნული, გ) სამხრეთ-დასავლური დიალექტი — მესხურ-ჯავახური; დასავლეთ საქართველოს კილოები სამ ზონად იყოფა: ა) ზემო ზონის დიალექტი — რაჭული, ბ) შუა ზონის დიალექტები — იმერული და ლეჩხუმური, გ) ქვემო ზონის დიალექტები — გურული და აჭარული. 

[[ტარიელ ფუტკარაძე]] თვლის, რომ სამწიგნობრო ქართულსა და კილოებს შორის სხვაობა მატულობს დედაქალაქთან (სასულიერო-კულტურულ და მმართველობით ცენტრთან) კილოს დაშორების პროპორციულად. სამწიგნობრო ქართულის გავლენის კლების შესაბამისად, ქართველთა თანამედროვე საშინაო-სამეტყველო ერთეულებს იგი ჰყოფს ცენტრალურ, განაპირა და საქართველოს ისტორიული ტერიტორიის გარეთ არსებულ დიალექტებად;

* ცენტრალური კილოები: [[ქართლური კილო|ქართლური]], [[კახური კილო|კახური]], [[ქიზიყური კილო|ქიზიყური]], [[იმერული კილო|იმერული]], [[ლეჩხუმური კილო|ლეჩხუმური]], [[გურული კილო|გურული]].
* განაპირა კილოები: მესხური კილოები: [[აჭარული კილო|აჭარული]], [[ლივანური კილო|ლივანური]], [[მაჭახლური კილო|მაჭახლური]], [[იმერხეული კილო|იმერხეული]], [[ტაოური კილო|ტაოური]], [[სამცხური კილო|სამცხური]], [[ჯავახური კილო|ჯავახური]];
* ჰერული კილოები: [[კაკური კილო|კაკური]], [[ალიაბათური კილო|ალიაბათური]];
* ფხოვური კილოები: [[ჩაღმათუშური კილო|ჩაღმათუშური]], [[ფშაური კილო|ფშაური]], [[ხევსურული კილო|ხევსურული]], [[მოხევური კილო|მოხევური]], [[მთიულურ-გუდამაყრული კილო|მთიულურ-გუდამაყრული]]; აქვე „ასოცირებულ“ დიალექტად განიხილავს წოვათუშურსაც, რომელიც შეიცავს როგორც ჩეჩნურ-ინგუშურის, ასევე ქართულის მსგავს ფენებს; რაჭული კოლები: ბარისრაჭული, მთარაჭული;
* [[სვანური ენა|სვანური]]  კილოები: ლაშხური, ლენტეხური, ჩოლურული, ბალსქვემოური, ბალსზემოური;
* [[ზანური ენა|ზანური]] კილოები: მეგრული, ლაზური (ხოფური, ვიწურ-არქაბული, ათინური).

ქართულ ენას გააჩნია გარდამავალი, ანუ ნარევი დიალექტები, მაგ. [[ლიხის ქედი]]ს მიმდებარე სოფლებში ქართლურ და ზემოიმერულ კილოთა ნარევი მეტყველებაა გავრცელებული, იგივე შეიძლება ითქვას ცხენიწყლის ხეობაში ქვემოიმერულ და ლეჩხუმურ დიალექტებზე. იმერულისა და ქართლურის ნარევია ბორჯომის ხეობის მცხოვრებთა მეტყველება.

საქართველოს ისტორიული ტერიტორიის გარეთ არსებული ქართველთა კილოები: [[ფერეიდნული კილო|ფერეიდნული]], „[[ჩვენებურების ქართული]]“ (ბურსა-ინეგოლში, ადაფაზარ-იზმითში, გონენსა და კაიზერში გადასახლებულ ქართველ მუჰაჯირთა მეტყველება) და [[ყიზლარ-მოზდოკურ-პლასტუნკური]] ქართული.

==ქართული დამწერლობა==
{{მთავარი|ქართული დამწერლობა}}
ქართულ ენას აქვს თვითმყოფადი [[ანბანი]] ([[მხედრული (დამწერლობა)|მხედრული]]), რომელიც არის [[ნუსხური|ნუსხურის]] განვითარების შედეგი, ხოლო [[ნუსხური]] კი, თავის მხრივ, მიღებულია [[ასომთავრული|ასომთავრულისაგან]] (იგივე [[ასომთავრული|მრგლოვანი]]). თანამედროვე მხედრული შეიცავს 33 [[ასო (ნიშანი)|ასოს]], რაც სრულყოფილად ასახავს თანამედროვე ქართული ენის [[ბგერა|ბგერით]] (ქართული ენაში 28 [[თანხმოვანი]] და 5 [[ხმოვანი|ხმოვანია]]) შედგენილობას. ქართულ ენაში როგორც იწერება, ისე იკითხება, მას დიფთონგები არ აქვს.

== ციტატები ==
{{ციტატა|დამარხულ არს ენაი ქართული დღემდე მეორედ მოსვლისა მისისა საწამებლად, რაითა ყოველსა ენასა ღმერთმა ამხილოს ამით ენითა და ესე ენაი მძინარე არს დღესამომდე და სახარებასა შინა ამას ენასა ლაზარე ჰრქვიან… და ესე ენაი შემკული და კურთხეული სახელითა უფლისაითა, მდაბალი და დაწუნებული, მოელის დღესა მას მეორედ მოსვლისა უფლისასა…|იოანე ზოსიმე}}

{{ციტირება|
4. საუწყებელ არს ესეცა, რომელ დასაბამსავე შინა ივერიისა ერნი სრულიად ყოველსა შინა ივერიასა ზრახვიდეს ქართულსა, ვინაიდგან წერილიცა სრულიად ივერიელთა საზოგადოდ მხოლოდ ქართული აქვსთ და უძველესთაცა შინა დროთა ყოველნივე ივერიელნი ხმარობდენვე ამას, ვითარცა იხილვების ისტორიაცა შინა სხვათა და სხვათა ივერიისა მემატეანეთაგან. მეტეანე ძველი [[მაეჟან სპასპეტი]]სა თქმულთაგან გვაუწყებს ამას: „კნინღა ჩვენთა ამათ მთიურთა ერთა კავკასიურთა მრავალთა ერთა და პირთა სხვათა და სხვათა ნათესავთაგან კნინღა და განირყვნეს ენაი ქართლოსიანთა, რომლითაცა თვით პირველი იგი მამაი ქართლოს, ძმანი მისნი და ყოველნი შთამომავლობანი მისნი დამტკბარ იყვნეს, აწ გადმოსახლებულნი მათ შორის სხვანი იგი უცხოსა მხრისანი აღსპოლვად მათგან სათანადო არიან“. კვალად მოთხრობისაგან [[ჯუანშერ სპასპეტი|ჯუვანშირ სპასპეტისა]] „თუმცა მეფესა ჩვენსა წინაშე მოაჯებენ უცხო მხრელნი, რომელნიცა ყმად ივერიისა სამეფოსა შეწყნარებულ იქმნეს წინაპართა მეფეთა და მმართებლობათგან ზოგი ძველთა; მაგრამ აწინდელმან ამან ბრძანებითა მეფისა, სრულმფლობელისა ჩვენისა საგანზრახომან სარკედ ყოველთა ივერიელთა წინა დაუდვეს განდევნაი მათი; ამის მიზეზისა გამო, ვინადგან მათ მიერ კნინღა და განირყვნას ქართლოსიანთა ენაი უმშვენიერესი ყოვლიტა სახითა თვისითა, რომელიცა ქართლოსით ვიდრე აქამომდე იზრახების“.

წმიდისა მამის ჩვენ ქართველთა მნათობისა ათონის ივერიის მამისა და წინამძღვრის [[გიორგი მთაწმინდელი|გიორგის]] მიერ მოთხრობილთა, შეკრებულთა სამოთხრობოთა მატიანისაგან: ივერია ვინაიდგან ქვეყანისა სახელისდებაი არს, ხოლო ქართველობა ივერიის ერისა, მე ვიხილე ანტიოხიისა სვიმეონ წმიდისა მონასტერსა შინა წიგნის საცავსა ჩვენ ივერიელთასა წერილი ძველი ფრიად, ძველთა წინაპართა ჩვენთაგან, რომელსა შინა იყო წერილი ესრეთ: „ქართლოს, რომელიცა წინაპართა ჩვენთა იქმნა ნათესავთ-მთავარ, იგი თვით და ყოველნი ძენი, ძმანი, შთამომავალნი და ერნი მისნი მომზრახ იყვნეს ივერიულად, ესე იგი ქართულად, ზრახვითავე ამ გვარითა, რომლითაცა ვმეტყველებთ აწ.“

...

8. პირველ სრულიად აფხაზნი მომზრახ იყვნეს ქართულსა და მერმე სხვათა და სხვათა ერთა მიერ მათ შორის აღრეულთა, ესე იგი უძველესთავე შინა დროთა ხაზართა, უნთა, ალანთა და სხვათა და სხვათა ნათესავთა მათ შორის აღრევამან შერივნეს ენანი მათნი და ქართულისაცა ენისა მოლაპარაკნე იყვნეს და წიგნსა ქართულსა ხმარობდეს. ხოლო შემდგომად დაივიწყეს ქართული, და მცირედთაღა მათთგანთა უწყიან ქართული და მათ შორის მყოფთა წარჩინებულთა და თავადთა სახლთა ეგრეთვე დაუვიწყებელი აქვსთ ენაი და ქართულადვე ლაპარაკობენ და იციან აფხაზთაცა ენაი.

9. ხოლო სვანნი, რომელნიცა კავკასიისა მთათა შინა მოსახლენი არიან უწყიან მათ და ლაპარაკობენ ქართულსა, არამედ აქვსცა მათცა საკუთარი ენა რაიმე სხვაცა. ეგრეთვე ჯიქთა და ალანთა შორისცა იპოების ქართული, მაგრამ მათ შორის უფრო მცირედნი არიან მოლაპარაკენი ქართულისანი ჟამსა ამას.

10. ოვსნი, რომელნიცა არიან კავკასოს ქართლოსისა ძმისა მონათესავენი პირველად იგინიცა ქართულისა ენისა იყვნეს მოლაპარაკენი, მერმე ამათცა უძველესთავე ჟამთა შინა შეერივათ ენა ხაზართაგან, მერე სპარსთაგან და იტყვიან მათ შორის ძველადგან გერმანიელთა ერთა გადმოსახლებასაცა; მაგრამ უფრო უადრეს აფხაზთა და ოსთა შორის ეგვიპტითცა გარდამოსახლებასაცა ერისასა და ამათ ყოველთაგან სხვათა და სხვათა ნათესავთა შეერიათ ენაი; თუმცა ერთ-მეფობითსა მპყრობელობასა შინა მომზრახ იყვნეს იგინი ქართულისა ენისა და ქრისტიანობაცა სრულიად ოსთა ეპყრათ; მაგრამ აწ ჟამთა არიან არა სრულიადისა წესთა ქრისტიანებრთა მპყრობნი, თუმცაღა ოსეთისა ქვეყანათა მრავალნი არიან ქრისტეანენიცა ბერძენ ქართველთა წესითა და უწყიანცა მრავალთა ქართული ენა, რომლითაცა მომზრახეობენ.

11. კვალად კავკასიისა მთათა შინა მცხოვრებელნი მრავალნი არიან, რომელთაცა აქვსთ საკუთრად ენაი ქართული და სარწმუნოებაცა ქართველთავე, ესე იგი მთიულთა მოხევეთა არაგვისა საერისთოსათა, ფშაველ-ფხოველთა, ხევსურთა და თუშთა, რომელნიცა კახეთისა ნაწილსა შინა კავკასიისა მთისათა მცხოვრებ არიან. ზრახვენ ესენი ენასა ქართულსა ფრიად შვენიერად და განურყვნელად. სარწმუნოებითცა არიან ქართველთავე წესითა. ხოლო ქისტნი, რომელნიცა არიან კავკასიასა მთასავე შინა მცხოვრებნი და ღლიღვნი, რომელთაცა უწოდებენ (ანგუშტთა), ესენი არიან მესაზღვრენი ფშავთა, ხევსურთა და თუშთა არიან; მესაზღვრენი ქისტნი, ღლიღვნი და ძურძუკნი პირველ იყვნეს ენითა ქართულითა მომზრახნი, შემდგომად აღერივნეს რა მათ შორის ხაზარნი და სხვა და სხვა ნათესავნი ენაი მათი განირყვნა, ქისტნი თუმცა პირველ იყვნეს ქრისტეანენი და მრავალნი ძველნი ნაშენნი ეკკლესიანი არაინ მათ შორის, მაგრამ შემდგომად გარდაიქცეს იგინი და იქმნნეს, ვითარცა ოვსნი, არა თუ იქმნესს სხვისა სარწმუნოებისა; არამედ შერიეს მათ და დაივიწყეს წესი ქრისტეანობისა, დაივიწყეს ენაცა ქართული, თუმცა მცირედთაღა უწყიან და აქვსთ ენაი აღრეული, ვითარცა სხვათაცა აწინდელთა ერთა კავკასიურთა; ხოლო ძურძუკთა და ღლიღვთა უმეტესთა ნაწილთა მათთა აქვსთ მიღებულ სჯული მოჰმედისა ჩერქეზთა მახლობლობისაგამო; ხოლო ქისტეთიცა და ღლიღვნი, ძურძუკნი არიან ნაწილსა შინა კახეთისასა კავკასიისა მთასა შინა მცხოვრებელნი.

12. ლეკნი ლეკოსისა ნათესაობანი, იგინიცა ქართულისა ენისა მომზრახ იყვნეს ყოველნივე; თუმცა ძველად უწინარესვე ქრისტეს მოსვლისა იყვნეს მათ შორის სკვითთა, ხაზართა და სხვათა და სხვათა ნათესაობათაგან შემოსულნი ერნი; მაგრამ იგინი, დამტევებელნი ველთა და ვაკეთა ადგილთანი შეივლტოდეს მთათა შინა კავკასიისათა, ხევთა შეუვალთა და სიმაგრეთა და ამითი მოირიდეს უცხონი, რომელ სიმაგრეთა მათთა გამო ვერრარა ერეოდეს მათ მტერნი; მათ შორის იყო ქრისტიანობაცა, რომელიცა ეპყრათ სარწმუნოებითა ბერძენ ქართველთათა და წესითა მათითა, სცვიდენ ენასა ქართულსა, ვიდრე თემურლანგადმდე, რომელმანცა დაიპყრა იგინი, მიაქცივნა მრავლითა ტანჯვითა და სხვანი ლიქნითა და წყალობითა მრავლითა, დაუდგინნა არაბნი მოლანი, განუწესა მათ, რათა ასწავებდენ ყრმათა მათთა წერილსა არაბულსა ენისასა, მისცა მათ ბრძანება ფიცხნი არღარა კითხვად და არცაღა სწავლად ქართულისა წიგნისა და რათა არცაღა ენა ქართული იზრახებოდეს მათ შორის; მხოლოდ დაშთა ენა ქართული ლეკთა შორის ანწუხელთა, რომელნიცა დღეინდელად დღედმდე ზრახვენ ქართულსა ენასა და უწყიანცა ენა ლეკთა, გარნა განსხვავებულებს ენა მათი სხვა ლეკთაგან...|||„დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გეორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“, გვ. 33-36}}

{{ციტატა|სამი ღვთაებრივი საუნჯე დაგვრჩა ჩვენ მამა-პაპათაგან: მამული, ენა, სარწმუნოება. თუ ამათ არ ვუპატრონეთ, რა კაცები ვიქნებით, რა პასუხს გავსვემთ შთამომავლობას? .....სხვისა არ ვიცით და ჩვენ კი მშობელ მამასაც არ დავუთმობდით ჩვენ მშობლიურ ენის მიწასთან გასწორებას.... ენა საღმრთო რამ არის, საზოგადო საკუთრებაა, მაგას კაცი ცოდვილის ხელით არ უნდა შეეხოს…|ილია ჭავჭავაძე}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[ქართული ზმნის პარადიგმა]]
* [[ქართული დამწერლობა]]
* [[ქართველური ენები]]
* [[პროტო-ქართველური ენა]]
* [[სვანური ენა]]
* [[ზანური ენა]]

== ლიტერატურა==
* [[ქართული ენა (ენციკლოპედია)]] გვ. 509. 2008 წ.
{{ქსე|6|475}}
*''თოფჩიშვილი რ''. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 90-95 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://logos.org.ge/files/files/book_mikheil%20qurdiani_axali.pdf მიხეილ ქურდიანი „ქართული ენა და დამწერლობა“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201012080036/http://logos.org.ge/files/files/book_mikheil%20qurdiani_axali.pdf |date=2020-10-12 }}. თბილისი, საქართველო, 2008. ეძღვნება უწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია II-ის აღსაყდრებიდან 30 და დაბადებიდან 75 წლისთავს.
*[http://www.georoyal.ge/?MTID=5&amp;TID=40&amp;id=514 ,,ქართული ენა მსოფლიოს მერვე საოცრებაა...'']
*[http://ena.ge/georgian-grammar-electronic-book ქართული ენის გრამატიკის ელექტრონული სახელმძღვანელო]
*[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&amp;d=5&amp;t=15447 ქართული ენა]
*[http://legion.ge/index.php?/topic/1489-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/ ქართული ენის საიდუმლოებები]
*[http://gutani.ge/category/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98/3-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 საქართველოს ხერხემალი » 3. ქართული ენა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160407032809/http://gutani.ge/category/%e1%83%a1%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%97%e1%83%95%e1%83%94%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%a1-%e1%83%ae%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%ae%e1%83%94%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%98/3-%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%97%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%94%e1%83%9c%e1%83%90 |date=2016-04-07 }}
*[https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 ძველი ქართული ენა — ბიბლიოვიკი]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ქართველური ენები}}

[[კატეგორია:ქართული ენა| ]]
[[კატეგორია:ენები ოცობითი თვლის სიტემით]]</text>
      <sha1>ko7qu4wy9dvfz0e8hlaq470y4i4csko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ზესტაფონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1975</id>
    <revision>
      <id>5407211</id>
      <parentid>5382395</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33399-65</username>
        <id>183839</id>
      </contributor>
      <comment>ტიპოგრაფიული შესწორება</comment>
      <origin>5407211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27916" sha1="ag8qjvvwvj40td3qnkfqn5th3159lxg" xml:space="preserve">{{მმ*|ზესტაფონი (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = ქალაქი
 |ქართული სახელი = ზესტაფონი
 |მშობლიური სახელი = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
 |ქვეყანა = საქართველო
 |დაქვემდებარება = 
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 300px
 |წარწერა = ზესტაფონის ცენტრალური მოედანი&lt;br /&gt;&lt;center&gt;&lt;small&gt;ზვიად ავალიანის ფოტო&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
 |დროშა = 
 |გერბის სიგანე = 
 |დროშის სიგანე = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 06 |lat_sec = 30
  |lon_dir = E |lon_deg = 43 |lon_min = 02 |lon_sec = 30
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 295
 |რეგიონის რუკის ზომა = 295
 |რაიონის რუკის ზომა = 295
 |რეგიონის ტიპი = რეგიონი
 |რეგიონი = იმერეთის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |შიდა დაყოფა = 
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსდა = 
 |პირველი ხსენება = XVI საუკუნე
 |წინა სახელები = ყვირილა, ჯუღელი
 |სტატუსი-დან = 1926
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი = ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 160
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 20 814&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{სახელმწიფო აღწერა 2014}}&lt;/ref&gt;
  |აღწერის წელი = 2014
  |სიმჭიდროვე = 
  |აგლომერაცია = 
  |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 99,2 %
 |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებლები]]
 |ეთნოქორონიმი = 
 |სასაათო სარტყელი = +4
 |DST = 
|სატელეფონო კოდი = +995 492
 |საფოსტო ინდექსი = 2000
|საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''ზესტაფონი''' — ქალაქი დასავლეთ საქართველოში ([[იმერეთის მხარე]]), [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის]] ადმინისტრაციული ცენტრი, ქვეყნის სარკინიგზო და საავტომობილო გზების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კვანძი. ქალაქში მოქმედებს შავი მეტალურგიის დიდი საწარმო — [[ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა]]. 

ზესტაფონი ქალაქის ტიპის დასახლებად XIX საუკუნის 60-იანი წლებიდან გადაიქცა. 1937 წლამდე, სხვადასხვა დროს, მას ოფიციალურად ერქვა ასევე ყვირილა და ჯუღელი, თუმცა ადგილობრივი მოსახლეობა ტრადიციულად ზესტაფონს უწოდებდა. ქალაქის სტატუსი 1917 წელს, საბოლოოდ კი 1926 წელს მიიღო.

== გეოგრაფია ==
მდებარეობს [[კოლხეთის დაბლობი|კოლხეთის დაბლობის]] უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე [[ყვირილა|ყვირილის]] ორივე ნაპირზე, იქ, სადაც დაბლობი გორაკ-ბორცვებში გადადის, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 160 მ სიმაღლეზე. [[თბილისი|თბილისიდან]] დაშორებულია 180 კმ-ით.

ზესტაფონში ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი [[ზამთარი]] და შედარებით ცხელი [[ზაფხული]]. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 13,9°C. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 3,7°C, აგვისტოსი — 23,9°C; აბსოლუტური მინიმუმი — –20°C, აბსოლუტური მაქსიმუმი — 42°C. ნალექები 1300 მმ წელიწადში.

ზესტაფონი რამდენიმე უბნად იყოფა. ლეგენდის თანახმად ზესტაფონის მიდამოები [[ტყე]]ებითა და [[ჭაობი|ჭაობებით]] იყო დაფარული. მოსახლეობა სახლების მშენებლობისას სახურავისთვის [[ყავარი|ყავარს]] აკეთებდა, შესაბამისად ერთ-ერთ უბანს „საყავრია“ შეარქვეს. ქალაქში რამდენიმე სარეკრეაციო ადგილია, მათ შორის ვარინკა მაჭავარიანი-წერეთლის სახელობის სკვერი, „ირინეს პარკი“ და სხვ.

== ისტორია ==
ზესტაფონი წერილობით წყაროებში პირველად მოხსენიებულია ვახუშტ აბაშიძის შეწირულობის წიგნში, რომელიც 1550–1570 წლების პერიოდით თარიღდება.&lt;ref&gt;[[სარგის კაკაბაძე|კაკაბაძე ს.]], [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/104126/5/Dasavlet_Saqartvelos_Saeklesio_Sabutebi_Wigni_I_1921_Gateqstebuli.pdf დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო საბუთები, წიგნი I], ტფ., 1921. — გვ. 24–26.&lt;/ref&gt; სახელწოდება „ზესტაფონი“, გადმოცემის თანახმად, მომდინარეობს მდ. ყვირილაზე არსებული ზედა ფონისაგან (არსებობდა ასევე „ქვედა ფონი“). XIX საუკუნის შუა წლებში აქ იყო რუსეთის არმიის კაზაკთა პოსტი, რომელსაც მდინარის სახელწოდების მიხედვით ყვირილის პოსტი უწოდეს და დასახლებასაც ოფიციალურად ყვირილა (რუსულენოვან წყაროებში — Квирилы) დაერქვა, თუმცა ადგილობრივი მოსახლეობა მას კვლავ ზესტაფონს უწოდებდა.&lt;ref name=&quot;СМОМПК&quot;&gt;[[თეოფილე ხუსკივაძე|Хускивадзе Ф.]], Местечко Квирилы, Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа. 1894. [https://www.google.ge/books/edition/%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B4%D0%BB/vkoEAAAAYAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22%D0%9A%D0%B2%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%85%D1%8A%22&amp;pg=PA180&amp;printsec=frontcover Вып. 19]. — с. 160-180.&lt;/ref&gt; 

1872 წელს [[ფოთი-თბილისის რკინიგზა|ფოთი-თბილისის რკინიგზის]] გაყვანის შემდეგ დაბა ყვირილაში სადგური ააშენეს, იმატა მოსახლეობამ (1886 წლის „ოჯახური სიებით“ სოფელში იყო 659 მცხოვრები), გაჩნდა ახალი სავაჭრო და სახელოსნო ობიექტები, 1877 წელს გაიხსნა პირველი საგანმანათლებლო დაწესებულება — ორკლასიანი დაწყებითი სასწავლებელი. [[ჭიათურა|ჭიათურაში]] მანგანუმის მადნის მოპოვების დაწყების შემდეგ ყვირილა მისი მთავარი სატრანსპორტო კვანძი გახდა. ამავე პერიოდში ყვირილაში [[შორაპანი|შორაპნიდან]] გადმოიტანეს [[შორაპნის მაზრა|შორაპნის მაზრის]] ადმინისტრაცია.&lt;ref name=&quot;СМОМПК&quot;/&gt; 1887–1910 წლებში დაბაში დეკანოზი [[დავითი (ღამბაშიძე)|დავით ღამბაშიძე]] გამოსცემდა სასულიერო შინაარსის ჟურნალ „[[მწყემსი (ჟურნალი)|მწყემსს]]“. 1896 წელს მრეწველმა გედევან ჩუბინიძემ ყვირილაში წმ. დავითისა და კონსტანტინეს სახელზე ააგო ქვის ეკლესია. 1898 წელს ალ. არაბიძის კუთვნილ შენობაში მოეწყო მუდმივი თეატრი. 

1892 წელს მოსახლეობამ ხელისუფლებას სთხოვა ყვირილისთვის სამაზრო ქალაქის სტატუსი მიეცა, მაგრამ უშედეგოდ.&lt;ref name=&quot;СМОМПК&quot;/&gt; ამავე წელს აქ, [[ილია კაკაბაძე|ილია კაკაბაძის]] ბინაში გაიმართა ქართული სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის (შემდგომში „[[მესამე დასი]]“) [[ზესტაფონის კრება|დამფუძნებელი არალეგალური კრება]].&lt;ref name=&quot;ქე&quot;&gt;{{ქე|3|357|ბერაძე თ., ჯაოშვილი ვ.|არა}}&lt;/ref&gt;

[[რუსეთის რევოლუცია (1905)|რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის]] დროს ყვირილა ბრძოლის ასპარეზად იქცა. 1905 წლის დეკემბერში შორაპნის მაზრაც შეუერთდა საყოველთაო გაფიცვას. 30 დეკემბერს 500-კაციანი „წითელი რაზმი“ თავს დაესხა ყვირილაში განთავსებულ ტენგინის ქვეითი პოლკის ასეულს, ჯარისკაცები განაიარაღა და დაატყვევა (შეტაკებისას დაიღუპა ასეულის მეთაური დავიდოვი). იმავე დღეს რევოლუციონერებმა ყვირილის ხაზინიდან წაიღეს 201 ათას მანეთზე მეტი ოდენობის თანხა. დაბაში დამყარდა ფაქტობრივი სახალხო მმართველობა — ე. წ. „ყვირილის რესპუბლიკა“. 1906 წლის 6 იანვარს ქუთაისის გუბერნატორ [[ვლადიმირ სტაროსელსკი|სტაროსელსკის]] შუამდგომლობით დატყვევებული ჯარისკაცები გაათავისუფლეს და გაფიცვა შეწყდა. მიუხედავად ამისა, გენერალ [[მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკი|ალიხანოვ-ავარსკის]] ბრძანებით 7 იანვარს ჯარი ყვირილაში შევიდა და დაბის ცენტრალური ნაწილი (საცხოვრებელი სახლები, ბაზარი, ბანკი, თეატრი, სამკითხველო, სკოლა) გადაწვა. ტერორი გაგრძელდა მანამ, სანამ დაბის დეპუტაციამ ალიხანოვს მორჩილება არ გამოუცხადა და შორაპნის მაზრის მოსახლეობამ ყვირილის ხაზინის ექსპროპრიაციის დროს გატაცებული თანხა არ აანაზღაურა.&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/19635/1/CnobisFurceli_1906_N2979.pdf გაზ. „ცნობის ფურცელი“ №2979], 14 იანვ. 1906. — გვ. 2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/19654/1/CnobisFurceli_1906_N2997.pdf გაზ. „ცნობის ფურცელი“ №2997], 7 თებ. 1906. — გვ. 2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/19652/1/CnobisFurceli_1906_N2995.pdf გაზ. „ცნობის ფურცელი“ №2995], 4 თებ. 1906. — გვ. 2.&lt;/ref&gt;

[[თებერვლის რევოლუცია|1917 წლის თებერვლის რევოლუციის]] შემდეგ, 1917 წლის ივლისში ყვირილა (ზესტაფონი) ქალაქად გამოცხადდა.&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/302027/5/Chveni_Qveyana_1917_N79.pdf გაზ. „ჩვენი ქვეყანა“ №79], 15 ივლისი, 1917. — გვ. 3.&lt;/ref&gt; საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების (1918 წლის 26 მაისი) შემდეგ, 1919 წლის იანვარში ყვირილაში ჩატარდა ქალაქის საბჭოს არჩევნები: 20 მანდატიდან 13 მიიღო [[საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია|სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ]], 5 — [[ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია (ისტორიული)|ეროვნულ-დემოკრატიულმა პარტიამ]], თითო ხმა — [[საქართველოს ეროვნული პარტია|ეროვნულმა (ნაციონალისტურმა)]] და [[საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა მაშვრალთა პარტია|სოციალისტ-ფედერალისტთა]] პარტიებმა.&lt;ref&gt;ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, თბ., 2019. — გვ. 304.&lt;/ref&gt;

საბჭოთა მთავრობამ ზესტაფონს ქალაქის სტატუსი 1926 წელს დაუმტკიცა. 1930 წელს ქალაქი გახდა ახალშექმნილი ზესტაფონის რაიონის ცენტრი. 1933 წელს ამოქმედდა [[ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა]], რამაც ქალაქი აქცია საქართველოს ერთ-ერთ ინდუსტრიულ ცენტრად. 1935 წლის აპრილში ზესტაფონს გარდაცვლილი ბოლშევიკი მოღვაწის [[სიმონ ჯუღელი|სიმონ ჯუღელის]] საპატივსაცემოდ ჯუღელი ეწოდა, 1937 წლის რეპრესიების დროს მისი დაგმობის შემდეგ კი ქალაქს დაუბრუნდა ძველი სახელი. 1955 წელს შედგა ქალაქის დაგეგმარებისა და რეკონსტრუქციის (არქიტ. ე. ბაგრატიონი, თანაავტორი ვ. გოგიჩაიშვილი), 70-იან წლებში — განაშენიანების (არქიტ. ვ. გოგიჩაიშვილი) პროექტები, შემდგომ მდ. ყვირილის ნაპირზე გაკეთდა ჯებირები, აშენდა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლები, კეთილმოეწყო ქუჩები (ე. ბაგრატიონი).&lt;ref name=&quot;ქე&quot;/&gt;

==დემოგრაფია==
მოსახლეობა 20 814 ადამიანი ([[2014]] წ.).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 1897 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot;&gt;[http://pop-stat.mashke.org/georgia-cities.htm Cities and towns of Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122080216/http://pop-stat.mashke.org/georgia-cities.htm |date=2021-11-22 }} pop-stat.mashke.org&lt;/ref&gt;|| 2010|| || 
|-
| 1922 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 4902|| || 
|-
| 1926 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 5363|| || 
|-
| 1939 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}}13 728|| || 
|-
| 1959 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 17 213|| || 
|-
| 1970 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 21 701|| || 
|-
| 1979 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; ||{{კლება}} 21 101|| ||
|-
| 1989 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; ||{{ზრდა}} 26 098|| ||
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; ||{{კლება}} 24 158|| || 
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; || {{კლება}} 20 814|| || 
|}

=== რელიგია ===
ზესტაფონში არის [[მარგვეთისა და უბისის ეპარქია|მარგვეთისა და უბისის ეპარქიის]] კათედრა და რეზიდენცია. ქალაქში არის 4 [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]] ტაძარი: წმინდა გიორგის, წმინდა ნინოს, წმინდა იოანესა და ღვთისმშობლის სახელობის.

== ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Zestaponi S 1.JPG|thumb|ზესტაფონის რუკა]]
ზესტაფონში მოქმედებს ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, სააქციო საზოგადოება „საქკაბელი“, ღვინის, ხორცპროდუქტებისა და პურის საწარმოები. ქალაქში გადის [[საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1]] და გომი-საჩხერე-ჭიათურის საავტომობილო გზა. ზესტაფონში არის რკინიგზის სადგური; აქ გადის [[საქართველოს რკინიგზა|საქართველოს რკინიგზის]] მაგისტრალი და ჭიათურა-საჩხერის განშტოება. მდინარე [[ყვირილა]]ზე აგებულია [[კაშხალი]].

== საზოგადოებრივი სფერო ==
[[ფაილი:Zestaponi. View from Shorapani fortress (Photo A. Muhranoff).jpg|thumb|ქალაქის ხედი [[შორაპნის ციხე|შორაპნის ციხიდან]]]]
ქალაქში არის ჯანდაცვის დაწესებულებები, მათ შორის რამდენიმე [[სტომატოლოგია|სტომატოლოგიური]] კაბინეტი, 4 საავადმყოფო, ბავშვთა [[პოლიკლინიკა]], სამშობიარო სახლი, ფსიქონევროლოგიური, დერმატო-ვენეროლოგიური და ტუბდისპანსერები, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რაიონული ცენტრი, სადეზინფექციო განყოფილება, 2 თერაპიული კაბინეტი.

ზესტაფონში არის [[ზესტაფონის რაიონული სასამართლო]], რომლის იურისდიქცია ვრცელდება [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]], [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლისა]] და [[ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი|ხარაგაულის]] მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებზე.

=== განათლება ===
ქალაქში არის სოხუმის პროფესორ აკაკი ჩხარტიშვილის სახელობის ეკონომიკურ-ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტი, 7 საჯარო სკოლა, 4 კერძო სკოლა და 8 საჯარო ბაღი.

=== კულტურა ===
ქალაქში მოქმედებს უ. ჩხეიძის სახელობის [[ზესტაფონის სახელმწიფო დრამატული თეატრი]], [[ზესტაფონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი]] და ზესტაფონის სურათების გალერეა.

=== სპორტი ===
ქალაქს ჰყავს საფეხბურთო კლუბი [[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|ზესტაფონი]], მისი საშინაო არენაა [[ცენტრალური სტადიონი (ზესტაფონი)|დავით აბაშიძის სტადიონი]]. „ზესტაფონი“ რეგულარულად ასპარეზობდა საქართველოს საფეხბურთო ჩემპიონატის [[უმაღლესი ლიგა|უმაღლეს ლიგაში]] არის საქართველოს ორგზის ჩემპიონი 2011 და 2012 წლებში და მოპოვებული აქვს [[საქართველოს თასი]].

== ცნობილი ადამიანები ==
ქალაქში დაიბადნენ:
* [[ვახტანგ ღამბაშიძე]] — ექიმი
* [[ვასილ არაბიძე]] — მსახიობი
* [[თამარ აბაშიძე]] – მსახიობი
* [[შალვა დადიანი]] — მწერალი
* [[ბორის აკუნინი]] — მწერალი
* [[გურამ ნიშნიანიძე]] — ფეხბურთელი
* [[რუსუდან სებისკვერაძე]] — კომპოზიტორი
* [[ნუკრი კაპანაძე]] — მუსიკოსი

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|357|ბერაძე თ., ჯაოშვილი ვ.}}
{{ქსე|4|515|ჯაოშვილი ვ.}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commons|Category:Zestafoni|ზესტაფონი}}
*[http://zestafoni.ge ზესტაფონის პორტალი]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{-}}
{{ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი}}
{{საქართველოს ქალაქები}}

[[კატეგორია:ზესტაფონი]]</text>
      <sha1>ag8qjvvwvj40td3qnkfqn5th3159lxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407278</id>
      <parentid>5407211</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-33399-65|~2026-33399-65]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Jaba1977|Jaba1977]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>5376431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27916" sha1="on1l80xg3z9e9a9g6ctimbvbgw1iyzq" xml:space="preserve">{{მმ*|ზესტაფონი (მრავალმნიშვნელოვანი)}}
{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = ქალაქი
 |ქართული სახელი = ზესტაფონი
 |მშობლიური სახელი = &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
 |ქვეყანა = საქართველო
 |დაქვემდებარება = 
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 300px
 |წარწერა = ზესტაფონის ცენტრალური მოედანი&lt;br /&gt;&lt;center&gt;&lt;small&gt;ზვიად ავალიანის ფოტო&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
 |დროშა = 
 |გერბის სიგანე = 
 |დროშის სიგანე = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 42 |lat_min = 06 |lat_sec = 30
  |lon_dir = E |lon_deg = 43 |lon_min = 02 |lon_sec = 30
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 295
 |რეგიონის რუკის ზომა = 295
 |რაიონის რუკის ზომა = 295
 |რეგიონის ტიპი = რეგიონი
 |რეგიონი = იმერეთის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = 
 |შიდა დაყოფა = 
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი
 |მმართველის ტიპი = 
 |მმართველი = 
 |დაარსდა = 
 |პირველი ხსენება = XVI საუკუნე
 |წინა სახელები = ყვირილა, ჯუღელი
 |სტატუსი-დან = 1926
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი = ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 160
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 20 814&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{სახელმწიფო აღწერა 2014}}&lt;/ref&gt;
  |აღწერის წელი = 2014
  |სიმჭიდროვე = 
  |აგლომერაცია = 
  |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 99,2 %
 |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებლები]]
 |ეთნოქორონიმი = 
 |სასაათო სარტყელი = +4
 |DST = 
|სატელეფონო კოდი = +995 492
 |საფოსტო ინდექსი = 2000
|საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''ზესტაფონი''' — ქალაქი დასავლეთ საქართველოში ([[იმერეთის მხარე]]), [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის]] ადმინისტრაციული ცენტრი, ქვეყნის სარკინიგზო და საავტომობილო გზების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კვანძი. ქალაქში მოქმედებს შავი მეტალურგიის დიდი საწარმო — [[ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა]]. 

ზესტაფონი ქალაქის ტიპის დასახლებად XIX საუკუნის 60-იანი წლებიდან გადაიქცა. 1937 წლამდე, სხვადასხვა დროს, მას ოფიციალურად ერქვა ასევე ყვირილა და ჯუღელი, თუმცა ადგილობრივი მოსახლეობა ტრადიციულად ზესტაფონს უწოდებდა. ქალაქის სტატუსი 1917 წელს, საბოლოოდ კი 1926 წელს მიიღო.

== გეოგრაფია ==
მდებარეობს [[კოლხეთის დაბლობი|კოლხეთის დაბლობის]] უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე [[ყვირილა|ყვირილის]] ორივე ნაპირზე, იქ, სადაც დაბლობი გორაკ-ბორცვებში გადადის, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 160 მ სიმაღლეზე. [[თბილისი|თბილისიდან]] დაშორებულია 197 კმ-ით.

ზესტაფონში ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი [[ზამთარი]] და შედარებით ცხელი [[ზაფხული]]. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 13,9°C. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 3,7°C, აგვისტოსი — 23,9°C; აბსოლუტური მინიმუმი — –20°C, აბსოლუტური მაქსიმუმი — 42°C. ნალექები 1300 მმ წელიწადში.

ზესტაფონი რამდენიმე უბნად იყოფა. ლეგენდის თანახმად ზესტაფონის მიდამოები [[ტყე]]ებითა და [[ჭაობი|ჭაობებით]] იყო დაფარული. მოსახლეობა სახლების მშენებლობისას სახურავისთვის [[ყავარი|ყავარს]] აკეთებდა, შესაბამისად ერთ-ერთ უბანს „საყავრია“ შეარქვეს. ქალაქში რამდენიმე სარეკრეაციო ადგილია, მათ შორის ვარინკა მაჭავარიანი-წერეთლის სახელობის სკვერი, „ირინეს პარკი“ და სხვ.

== ისტორია ==
ზესტაფონი წერილობით წყაროებში პირველად მოხსენიებულია ვახუშტ აბაშიძის შეწირულობის წიგნში, რომელიც 1550–1570 წლების პერიოდით თარიღდება.&lt;ref&gt;[[სარგის კაკაბაძე|კაკაბაძე ს.]], [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/104126/5/Dasavlet_Saqartvelos_Saeklesio_Sabutebi_Wigni_I_1921_Gateqstebuli.pdf დასავლეთ საქართველოს საეკლესიო საბუთები, წიგნი I], ტფ., 1921. — გვ. 24–26.&lt;/ref&gt; სახელწოდება „ზესტაფონი“, გადმოცემის თანახმად, მომდინარეობს მდ. ყვირილაზე არსებული ზედა ფონისაგან (არსებობდა ასევე „ქვედა ფონი“). XIX საუკუნის შუა წლებში აქ იყო რუსეთის არმიის კაზაკთა პოსტი, რომელსაც მდინარის სახელწოდების მიხედვით ყვირილის პოსტი უწოდეს და დასახლებასაც ოფიციალურად ყვირილა (რუსულენოვან წყაროებში — Квирилы) დაერქვა, თუმცა ადგილობრივი მოსახლეობა მას კვლავ ზესტაფონს უწოდებდა.&lt;ref name=&quot;СМОМПК&quot;&gt;[[თეოფილე ხუსკივაძე|Хускивадзе Ф.]], Местечко Квирилы, Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа. 1894. [https://www.google.ge/books/edition/%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B4%D0%BB/vkoEAAAAYAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=%22%D0%9A%D0%B2%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%85%D1%8A%22&amp;pg=PA180&amp;printsec=frontcover Вып. 19]. — с. 160-180.&lt;/ref&gt; 

1872 წელს [[ფოთი-თბილისის რკინიგზა|ფოთი-თბილისის რკინიგზის]] გაყვანის შემდეგ დაბა ყვირილაში სადგური ააშენეს, იმატა მოსახლეობამ (1886 წლის „ოჯახური სიებით“ სოფელში იყო 659 მცხოვრები), გაჩნდა ახალი სავაჭრო და სახელოსნო ობიექტები, 1877 წელს გაიხსნა პირველი საგანმანათლებლო დაწესებულება — ორკლასიანი დაწყებითი სასწავლებელი. [[ჭიათურა|ჭიათურაში]] მანგანუმის მადნის მოპოვების დაწყების შემდეგ ყვირილა მისი მთავარი სატრანსპორტო კვანძი გახდა. ამავე პერიოდში ყვირილაში [[შორაპანი|შორაპნიდან]] გადმოიტანეს [[შორაპნის მაზრა|შორაპნის მაზრის]] ადმინისტრაცია.&lt;ref name=&quot;СМОМПК&quot;/&gt; 1887–1910 წლებში დაბაში დეკანოზი [[დავითი (ღამბაშიძე)|დავით ღამბაშიძე]] გამოსცემდა სასულიერო შინაარსის ჟურნალ „[[მწყემსი (ჟურნალი)|მწყემსს]]“. 1896 წელს მრეწველმა გედევან ჩუბინიძემ ყვირილაში წმ. დავითისა და კონსტანტინეს სახელზე ააგო ქვის ეკლესია. 1898 წელს ალ. არაბიძის კუთვნილ შენობაში მოეწყო მუდმივი თეატრი. 

1892 წელს მოსახლეობამ ხელისუფლებას სთხოვა ყვირილისთვის სამაზრო ქალაქის სტატუსი მიეცა, მაგრამ უშედეგოდ.&lt;ref name=&quot;СМОМПК&quot;/&gt; ამავე წელს აქ, [[ილია კაკაბაძე|ილია კაკაბაძის]] ბინაში გაიმართა ქართული სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის (შემდგომში „[[მესამე დასი]]“) [[ზესტაფონის კრება|დამფუძნებელი არალეგალური კრება]].&lt;ref name=&quot;ქე&quot;&gt;{{ქე|3|357|ბერაძე თ., ჯაოშვილი ვ.|არა}}&lt;/ref&gt;

[[რუსეთის რევოლუცია (1905)|რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის]] დროს ყვირილა ბრძოლის ასპარეზად იქცა. 1905 წლის დეკემბერში შორაპნის მაზრაც შეუერთდა საყოველთაო გაფიცვას. 30 დეკემბერს 500-კაციანი „წითელი რაზმი“ თავს დაესხა ყვირილაში განთავსებულ ტენგინის ქვეითი პოლკის ასეულს, ჯარისკაცები განაიარაღა და დაატყვევა (შეტაკებისას დაიღუპა ასეულის მეთაური დავიდოვი). იმავე დღეს რევოლუციონერებმა ყვირილის ხაზინიდან წაიღეს 201 ათას მანეთზე მეტი ოდენობის თანხა. დაბაში დამყარდა ფაქტობრივი სახალხო მმართველობა — ე. წ. „ყვირილის რესპუბლიკა“. 1906 წლის 6 იანვარს ქუთაისის გუბერნატორ [[ვლადიმირ სტაროსელსკი|სტაროსელსკის]] შუამდგომლობით დატყვევებული ჯარისკაცები გაათავისუფლეს და გაფიცვა შეწყდა. მიუხედავად ამისა, გენერალ [[მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკი|ალიხანოვ-ავარსკის]] ბრძანებით 7 იანვარს ჯარი ყვირილაში შევიდა და დაბის ცენტრალური ნაწილი (საცხოვრებელი სახლები, ბაზარი, ბანკი, თეატრი, სამკითხველო, სკოლა) გადაწვა. ტერორი გაგრძელდა მანამ, სანამ დაბის დეპუტაციამ ალიხანოვს მორჩილება არ გამოუცხადა და შორაპნის მაზრის მოსახლეობამ ყვირილის ხაზინის ექსპროპრიაციის დროს გატაცებული თანხა არ აანაზღაურა.&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/19635/1/CnobisFurceli_1906_N2979.pdf გაზ. „ცნობის ფურცელი“ №2979], 14 იანვ. 1906. — გვ. 2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/19654/1/CnobisFurceli_1906_N2997.pdf გაზ. „ცნობის ფურცელი“ №2997], 7 თებ. 1906. — გვ. 2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/19652/1/CnobisFurceli_1906_N2995.pdf გაზ. „ცნობის ფურცელი“ №2995], 4 თებ. 1906. — გვ. 2.&lt;/ref&gt;

[[თებერვლის რევოლუცია|1917 წლის თებერვლის რევოლუციის]] შემდეგ, 1917 წლის ივლისში ყვირილა (ზესტაფონი) ქალაქად გამოცხადდა.&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/302027/5/Chveni_Qveyana_1917_N79.pdf გაზ. „ჩვენი ქვეყანა“ №79], 15 ივლისი, 1917. — გვ. 3.&lt;/ref&gt; საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების (1918 წლის 26 მაისი) შემდეგ, 1919 წლის იანვარში ყვირილაში ჩატარდა ქალაქის საბჭოს არჩევნები: 20 მანდატიდან 13 მიიღო [[საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია|სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ]], 5 — [[ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია (ისტორიული)|ეროვნულ-დემოკრატიულმა პარტიამ]], თითო ხმა — [[საქართველოს ეროვნული პარტია|ეროვნულმა (ნაციონალისტურმა)]] და [[საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა მაშვრალთა პარტია|სოციალისტ-ფედერალისტთა]] პარტიებმა.&lt;ref&gt;ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, თბ., 2019. — გვ. 304.&lt;/ref&gt;

საბჭოთა მთავრობამ ზესტაფონს ქალაქის სტატუსი 1926 წელს დაუმტკიცა. 1930 წელს ქალაქი გახდა ახალშექმნილი ზესტაფონის რაიონის ცენტრი. 1933 წელს ამოქმედდა [[ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა]], რამაც ქალაქი აქცია საქართველოს ერთ-ერთ ინდუსტრიულ ცენტრად. 1935 წლის აპრილში ზესტაფონს გარდაცვლილი ბოლშევიკი მოღვაწის [[სიმონ ჯუღელი|სიმონ ჯუღელის]] საპატივსაცემოდ ჯუღელი ეწოდა, 1937 წლის რეპრესიების დროს მისი დაგმობის შემდეგ კი ქალაქს დაუბრუნდა ძველი სახელი. 1955 წელს შედგა ქალაქის დაგეგმარებისა და რეკონსტრუქციის (არქიტ. ე. ბაგრატიონი, თანაავტორი ვ. გოგიჩაიშვილი), 70-იან წლებში — განაშენიანების (არქიტ. ვ. გოგიჩაიშვილი) პროექტები, შემდგომ მდ. ყვირილის ნაპირზე გაკეთდა ჯებირები, აშენდა მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლები, კეთილმოეწყო ქუჩები (ე. ბაგრატიონი).&lt;ref name=&quot;ქე&quot;/&gt;

==დემოგრაფია==
მოსახლეობა 20 814 ადამიანი ([[2014]] წ.).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 1897 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot;&gt;[http://pop-stat.mashke.org/georgia-cities.htm Cities and towns of Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211122080216/http://pop-stat.mashke.org/georgia-cities.htm |date=2021-11-22 }} pop-stat.mashke.org&lt;/ref&gt;|| 2010|| || 
|-
| 1922 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 4902|| || 
|-
| 1926 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 5363|| || 
|-
| 1939 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}}13 728|| || 
|-
| 1959 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 17 213|| || 
|-
| 1970 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt;|| {{ზრდა}} 21 701|| || 
|-
| 1979 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; ||{{კლება}} 21 101|| ||
|-
| 1989 &lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; ||{{ზრდა}} 26 098|| ||
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; ||{{კლება}} 24 158|| || 
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;pop-stat.mashke.org&quot; /&gt; || {{კლება}} 20 814|| || 
|}

=== რელიგია ===
ზესტაფონში არის [[მარგვეთისა და უბისის ეპარქია|მარგვეთისა და უბისის ეპარქიის]] კათედრა და რეზიდენცია. ქალაქში არის 4 [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]] ტაძარი: წმინდა გიორგის, წმინდა ნინოს, წმინდა იოანესა და ღვთისმშობლის სახელობის.

== ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Zestaponi S 1.JPG|thumb|ზესტაფონის რუკა]]
ზესტაფონში მოქმედებს ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, სააქციო საზოგადოება „საქკაბელი“, ღვინის, ხორცპროდუქტებისა და პურის საწარმოები. ქალაქში გადის [[საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1]] და გომი-საჩხერე-ჭიათურის საავტომობილო გზა. ზესტაფონში არის რკინიგზის სადგური; აქ გადის [[საქართველოს რკინიგზა|საქართველოს რკინიგზის]] მაგისტრალი და ჭიათურა-საჩხერის განშტოება. მდინარე [[ყვირილა]]ზე აგებულია [[კაშხალი]].

== საზოგადოებრივი სფერო ==
[[ფაილი:Zestaponi. View from Shorapani fortress (Photo A. Muhranoff).jpg|thumb|ქალაქის ხედი [[შორაპნის ციხე|შორაპნის ციხიდან]]]]
ქალაქში არის ჯანდაცვის დაწესებულებები, მათ შორის რამდენიმე [[სტომატოლოგია|სტომატოლოგიური]] კაბინეტი, 4 საავადმყოფო, ბავშვთა [[პოლიკლინიკა]], სამშობიარო სახლი, ფსიქონევროლოგიური, დერმატო-ვენეროლოგიური და ტუბდისპანსერები, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რაიონული ცენტრი, სადეზინფექციო განყოფილება, 2 თერაპიული კაბინეტი.

ზესტაფონში არის [[ზესტაფონის რაიონული სასამართლო]], რომლის იურისდიქცია ვრცელდება [[ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი|ზესტაფონის]], [[თერჯოლის მუნიციპალიტეტი|თერჯოლისა]] და [[ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი|ხარაგაულის]] მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებზე.

=== განათლება ===
ქალაქში არის სოხუმის პროფესორ აკაკი ჩხარტიშვილის სახელობის ეკონომიკურ-ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტი, 7 საჯარო სკოლა, 4 კერძო სკოლა და 8 საჯარო ბაღი.

=== კულტურა ===
ქალაქში მოქმედებს უ. ჩხეიძის სახელობის [[ზესტაფონის სახელმწიფო დრამატული თეატრი]], [[ზესტაფონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი]] და ზესტაფონის სურათების გალერეა.

=== სპორტი ===
ქალაქს ჰყავს საფეხბურთო კლუბი [[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|ზესტაფონი]], მისი საშინაო არენაა [[ცენტრალური სტადიონი (ზესტაფონი)|დავით აბაშიძის სტადიონი]]. „ზესტაფონი“ რეგულარულად ასპარეზობდა საქართველოს საფეხბურთო ჩემპიონატის [[უმაღლესი ლიგა|უმაღლეს ლიგაში]] არის საქართველოს ორგზის ჩემპიონი 2011 და 2012 წლებში და მოპოვებული აქვს [[საქართველოს თასი]].

== ცნობილი ადამიანები ==
ქალაქში დაიბადნენ:
* [[ვახტანგ ღამბაშიძე]] — ექიმი
* [[ვასილ არაბიძე]] — მსახიობი
* [[თამარ აბაშიძე]] – მსახიობი
* [[შალვა დადიანი]] — მწერალი
* [[ბორის აკუნინი]] — მწერალი
* [[გურამ ნიშნიანიძე]] — ფეხბურთელი
* [[რუსუდან სებისკვერაძე]] — კომპოზიტორი
* [[ნუკრი კაპანაძე]] — მუსიკოსი

==ლიტერატურა==
{{ქე|3|357|ბერაძე თ., ჯაოშვილი ვ.}}
{{ქსე|4|515|ჯაოშვილი ვ.}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commons|Category:Zestafoni|ზესტაფონი}}
*[http://zestafoni.ge ზესტაფონის პორტალი]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{-}}
{{ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი}}
{{საქართველოს ქალაქები}}

[[კატეგორია:ზესტაფონი]]</text>
      <sha1>on1l80xg3z9e9a9g6ctimbvbgw1iyzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1 ივნისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2338</id>
    <revision>
      <id>5407053</id>
      <parentid>4862572</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5407053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12918" sha1="4owd8lqrfh2wxv71bdyymurop5rr5fy" xml:space="preserve">{{კალ|{{CURRENTYEAR}}|6}}
'''1 ივნისი''' — [[გრიგორიანული კალენდარი|გრიგორიანული კალენდრის]] 152-ე დღე ([[ნაკიანი წელი|ნაკიან წლებში]] - 153-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 213 დღე.

== დღის მოვლენები ==
* [[193]] : [[რომის იმპერია|რომის]] იმპერატორი [[დიდიუს იულიანუსი]] მოკლეს.
* [[987]] : [[ჰუგო კაპეტი]] საფრანგეთის მეფე გახდა.
* [[1479]] : კოპენჰაგენში გაიხსნა დანიის პირველი უნივერსიტეტი.
* [[1495]] : შოტლანდიური ვისკი პირველად მოიხსენიეს წერილობით წყაროებში, კერძოდ სახაზინო წერილებში.
* [[1792]] : [[კენტუკი]] გახდა [[აშშ|აშშ-ს]] მე-15 შტატი.
* [[1796]] : [[ტენესი]] გახდა [[აშშ|აშშ-ს]] მე-16 შტატი.
* [[1831]] : ჯეიმზ კლარკ როსმა ჩრდილოეთის მაგნიტური პოლუსი აღმოაჩინა
* [[1838]] : ხელოვნების მოღვაწეებმა ბატონყმობიდან გამოისყიდეს უკრაინელი პოეტი ტარას შევჩენკო.
* [[1862]] : აშშ-ს მთელ ტერიტორიაზე აიკრძალა მონობა.
* [[1880]] : აშშ-ის შტატ  კონეკტიკუტის ქალაქ ნიუ ჰეივენის ბანკის შენობაში ამოქმედდა პირველი ფასიანი ტელეფონი.
* [[1920]] : ამერიკის სენატმა უარყო აშშ-ს პრეზიდენტის, ვუდრო ვილსონის, წინადადება სომხეთისთვის ამერიკის პროტექტორატის შესახებ.
* [[1925]] : შეიქმნა ამერიკული საავტომობილო კომპანია კრაისლერი. 
* [[1935]]: ინგლისში სავალდებულო გახდა ავტომობილის მართვის მოწმობისთვის გამოცდების ჩაბარება და სანომრე ნიშნები.
* [[1962]] : [[ადოლფ აიხმანი]] ჩამოახრჩვეს ისრაელში.
* [[1967]] : [[The Beatles]]-მა გამოსცა ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'', მიჩნეული ყველა დროის საუკეთესო ალბომად. 
* [[1980]] : მუშაობა დაიწყო ტედ ტერნერის  24 საათიანმა საინფორმაციო ტელეარხმა [[CNN]]-მა 
* [[1990]] : [[ჯორჯ ჰერბერტ უოლკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]] და [[მიხეილ გორბაჩოვი]] ხელს აწერენ ხელშეკრულებას ქიმიური იარაღის წარმოების შეწყვეტაზე.
* [[1990]] : [[თბილისი|თბილისში]], [[მთაწმინდის საბაგიროს ტრაგედია (1990)|მთაწმინდის საბაგირო გზაზე ავარიამ]] 19 ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა.
*[[2001]] : [[თელ-ავივი]]ს [[დელფინარიუმი |დელფინარიუმთან]] განხორციელებულ [[ტერორისტული აქტი|ტერორისტულ აქტს]] 21 ადამიანი ემსხვერპლა. დაღუპულთა უმრავლესობას ყოფილი [[სსრკ]]-ს ქვეყნებიდან [[რეპატრირებული]] ახალგაზრდები შეადგენდნენ.
* [[2003]] : ბელგიაში დაშვებულ იქნა ჰომოსექსუალთა ქორწინება.
* [[2005]] : ნიდერლანდელებმა რეფერენდუმში უარყვეს ევროპის კონსტიტუცია.
* [[2009]] : [[რიო-დე-ჟანეირო (ქალაქი)|რიო-დე-ჟანეიროდან]] [[პარიზი|პარიზში]] მიმავალი [[ეარ ფრანსი]]ს [[ეარ ფრანსის რეისი 447|რეისი 447]]-ის თვითმფრინავი 228 მგზავრით ბორტზე, [[ატლანტის ოკეანე]]ში ჩამოვარდა.
* [[2009]] :  [[ჯენერალ მოტორსი|'''ჯენერალ მოტორსმა''']], სიდიდით მეორე [[მსოფლიო]] [[ავტომრეწველობა|ავტომწარმოებელმა]], [[გაკოტრება|გაკოტრების]] პროცედურა დაიწყო.
* [[2018]] : [[იტალია|იტალიის]] 58-ე [[იტალიის პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] [[ჯუზეპე კონტე]] გახდა.
* [[2019]] : საფეხბურთო კლუბმა '''[[ლივერპული (საფეხბურთო კლუბი)|ლივერპულმა]]''' [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|უეფას ჩემპიონთა ლიგის]] ფინალში [[ტოტენჰემ ჰოტსპური (საფეხბურთო კლუბი)|ტოტენჰემ ჰოტსპური]] დაამარცხა და ევროპის ყველაზე პრესტიჟულ ჯილდოს მეექვსედ დაეუფლა.
* [[2024]] : 
**[[ჰალა ტომასდოტირი]] [[ისლანდია|ისლანდიის]] [[ისლანდიის პრეზიდენტი|პრეზიდენტად]] აირჩიეს. 
**[[მადრიდი|მადრიდის]] [[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეალმა“]] [[უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა|ჩემპიონთა ლიგა]] მეთხუთმეტედ მოიგო.
* [[2025]] : [[კაროლ ნავროცკი]] [[პოლონეთი]]ს [[პოლონეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტად]] აირჩიეს.

== ამ დღეს დაბადებულნი ==
* [[1771]] : [[ფერდინანდო პაერი]] — იტალიელი კომპოზიტორი და პედაგოგი
* [[1804]] : [[მიხეილ გლინკა]] — რუსი კომპოზიტორი (გ.[[1857]])
* [[1906]] : [[ანდრია ბალანჩივაძე]] — ქართველი კომპოზიტორი, პედაგოგი,საზოგადო მოღვაწე
* [[1913]] : [[ბუხუტი ზაქარიაძე]] — ქართველი მსახიობი (გ.[[1988]])
* [[1926]] : [[მერლინ მონრო]] — ამერიკელი მსახიობი (გ.[[1962]])
* [[1935]] : [[ნორმან ფოსტერი]] — ბრიტანელი არქიტექტორი
* [[1937]] : [[მორგან ფრიმენი]] — ამერიკელი მსახიობი
* [[1974]] : [[მორისეტი, ალანის]] — კანადელი მომღერალი

== ამ დღეს გარდაცვლილნი ==
* [[1823]] : [[ლუი ნიკოლა დავუ]] — [[საფრანგეთის მარშალი]]
* [[1846]] : [[გრიგოლ XVI]] — რომის პაპი 1831–1846 წლებში
* [[1868]] : [[ბიუკენენი, ჯეიმზ]] — [[აშშ|აშშ-ს]] მე-15 პრეზიდენტი (დ.[[1791]])
* [[1916]] : [[გივიშვილი, დავით]] — ძველი თბილისის ქალაქური პოეზიის წარმომადგენელი
* [[1943]] : [[ლესლი ჰოვარდი (მსახიობი)|ლესლი ჰოვარდი]] — ინგლისელი კინოსა და თეატრის მსახიობი
* [[1962]] : [[აიხმანი, ადოლფ]]   — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე
* [[1968]] : [[ჰელენ კელერი]] — ამერიკელი ჰუმანისტი (დ.[[1880]])
* [[1984]] : [[რევაზ მარგიანი]] — ქართველი პოეტი
* [[2008]] : 
**[[ზურაბ კიკალეიშვილი]] — ქართველი ბალეტმაისტერი, ლიბრეტისტი, კინომსახიობი
**[[ნოდარ ჯორჯიკია]] — ქართველი კალათბურთელი
* [[2008]] : [[მარი აბრამიშვილი]] — ქართველი პოეტი
* [[2019]] : [[ხოსე ანტონიო რეიესი]] — ესპანელი ფეხბურთელი

== მსოფლიო მნიშვნელობის თარიღი ==
* [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერო]]- ბავშვთა დაცვის საერთაშორისო დღე
* [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერო]] - რძის საერთაშორისო დღე

== მსოფლიოს ქვეყნების დღესასწაულები ==
* [[ბაჰამის კუნძულები]] - შრომის დღე.
* [[კამბოჯა]] - ხის დარგვის დღე.
* [[კენია]] - მადარაკა, კენიისგან  თავისუფლების დღე.
* [[ჩინეთი]] - ბავშვის დღე.
* [[მონღოლეთი]] - დედის და შვილის დღე.
* [[პალაუ]] - პრეზიდენტის დღე.
* [[რუსეთი]] - ჩრდილოეთ ფლოტის დღე.
* [[სამოა]] - დამოუკიდებლობის დღე. 
* [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]], [[ტენესი]] - სახელმწიფოებრიობის დღე.
* [[ტუნისი]] - კონსტიტუციის დღე.

== საეკლესიო დღესასწაულები ==

* [[მართლმადიდებელი ეკლესია]] აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** '''[[წმინდა ნინო]]''' – ნინოობა
** [[იოანე გუთელი]]
** [[პატრიკ პრუსელი]] და მასთან სამი ხუცესი: აკაკი, მინანდრი და პოლიენი 
** [[კალუთა ეგვიპტელი]]
** [[დიმიტრი I (დონელი)|დიმიტრი დონელი]]

== იხილეთ აგრეთვე ==

'''სხვა თვეები'''

* {{თვეები}}

[[კატეგორია:დღეები|0601]]</text>
      <sha1>4owd8lqrfh2wxv71bdyymurop5rr5fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>4 ივნისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2341</id>
    <revision>
      <id>5406995</id>
      <parentid>4168259</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5406995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12208" sha1="6zx287qy2llsv8dcxhlqvervxx9pedw" xml:space="preserve">{{კალ|{{CURRENTYEAR}}|6}}
'''4 ივნისი''' — [[გრიგორიანული კალენდარი|გრიგორიანული კალენდრის]] 155-ე დღე ([[ნაკიანი წელი|ნაკიან წლებში]] – 156-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 210 დღე.

== დღის მოვლენები ==
* [[ძვ. წ. 780]] : ისტორიაში პირველი მზის დაბნელება დაფიქსირდა ჩინეთში.
* [[1039]] : ჰენრი III საღვთო რომის იმპერატორი გახდა.
* [[1098]] : თურქმა სელჩუკებმა ჯვაროსნების მიერ ახლად აღებულ ანტიოქიას ალყა შემოარტყეს.
* [[1615]] : სიოგუნი ტოკუგავა ოსაკას ციხეს იღებს.
* [[1716]] : ლუიზიანაში პირველად ჩაიყვანეს აფრიკელი მონები.
* [[1783]] : ძმები მონგოლფიეეები საჰაერო ბურთის დემონსტრაციას ახდენენ.
* [[1794]] : ბრიტანეთის ძალებმა პორტ-ო-პრენსი აიღეს ჰაიტიზე.
* [[1800]] : ვაშინგტონში დასრულდა თეთრი სახლის მშენებლობა. მისი პირველი ბინადრები იყვნენ პრეზიდენტი ჯონ ადამსი და მისი მეუღლე.
* [[1817]] : მთავრობის განკარგულებით ოდესას თავისუფალი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.
* [[1856]] : მოსკოვში დაარსდა ტრეტიაკოვის გალერეა.
* [[1878]] : კვიპროსის შეთანხმება: ოსმალეთმა კვიპროსი დიდ ბრიტანეთს დაუთმო.
* [[1912]] : მასაჩუსეტსი აშშ-ის პირველი შტატი გახდა, სადაც მინიმალური ხელფასის ზღვარი დაწესდა.
* [[1917]] 
** ნიუ-იორკში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში პირველად პულიცერის პირველი პრემიები გაიცა: ლორა რიჩარდსი, მოდ ელიოტი და ფლორენსე ჰოლი გახდნენ პირველი ლაურეატები ბიოგრაფიისთვის, ჟენ ჟულს ჟუსერანი - ისტორიისთვის, ჰერბერტ სვუპი - ჟურნალიზმისთვის.
** დაარსდა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი.
* [[1918]] : [[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა]] და [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიას]] შორის ხელი მოეწერა [[ბათუმის საზავო ხელშეკრულება]]ს.
* [[1919]] : ქალთა უფლებები: აშშ-ის კონგრესმა მიიღო მე-19 ჩასწორება აშშ-ის კონსტიტუციაში, რომლის მიხედვით ქალებს ხმის უფლება მიეცათ.
* [[1928]] : იაპონელმა აგენტებმა ჩინეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ჟან ჟულინი მოკლეს.
* [[1936]] : ლეონ ბლუმი საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა.
* [[1943]] : ხუნტამ არგენტინაში რამონ კასტიოს მთავრობა ჩამოაგდო.
* [[1944]] : [[მეორე მსოფლიო ომი]] - მოკავშირეებმა რომი აიღეს.
* [[1969]] : [[ისრაელი|ისრაელში]] მიიღეს კანონი რომლის მიხედვით ეროვნულ ვალუტას შეკელი ეწოდა.
* [[1970]] : [[ტონგა|ტონგამ]] დამოუკიდებლობა გამოაცხადა [[დიდი ბრიტანეთი|დიდი ბრიტანეთისაგან]].
* [[1975]]:  „[[როლინგ სტოუნზი]]&lt;nowiki/&gt;“ გახდა პირველი დაავლური როკ ჯგუფი რომელმაც საბჭოთა კავშირის  ტერიტორიაზე გამოცემული ფირფიტებისთვის ჰონორარი მიიღო.
* [[1989]] : [[ჩინეთი]]ს მთავრობამ [[პეკინი|პეკინში]] [[ტიანანმენის მოედანი|ტიანანმენის მოედანზე]] გამოსული მომიტინგეები დაარბია ტანკებითა და ჯარისკაცებით.
* [[1989]] : ომის შემდეგ პოლონეთში ჩატარებულ პირველ თავისუფალ საპარლამენტო არჩევნებში სოლიდარობის პარტიის გამარჯვებამ ანტი-კომუნისტური რევოლუციების ტალღა ააგორა აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში.
* [[2000]]: შრი-ლანკის მთავრობამ გააუქმა ქვეყანაში დემონსტრაციების გამართვის შეზღუდვა.
* [[2010]] : [[იუკიო ჰატოიამა]]ს გადადგომის შემდეგ, [[იაპონიის პრემიერ-მინისტრი]]  დემოკრატი '''[[ნაოტო კანი]]'''  გახდა.

== ამ დღეს დაბადებულნი ==
* [[1102]] : [[ნერსეს IV შნორალი]] – სომეხი პოეტი და სასულიერო მოღვაწე, კათალიკოსი (1166)
* [[1738]] : [[ჯორჯ III]] — [[ დიდი ბრიტანეთი]]ს მეფე (გ.[[1820]])
* [[1895]] : [[ანა ჟღენტი]] — ქართველი თერაპევტი (გ.[[1976]])
* [[1903]] : [[ევგენი მრავინსკი]] – რუსი საბჭოთა დირიჟორი, პიანისტი და მუსიკალური პედაგოგი
* [[1975]] : [[ჯოლი, ანჯელინა]] — ამერიკელი მსახიობი

== ამ დღეს გარდაცვლილნი ==
* [[1039]] : [[კონრად II (სრი)|კონრად II]] — გერმანელთა მეფე (1024 წლიდან), იტალიის მეფე (1026 წლიდან), საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (1027 წლიდან) და ბურგუნდიის მეფე (1033 წლიდან)
* [[1246]] : [[იზაბელა ანჟულიმელი]] — ინგლისის დედოფალი 1200-1216 წლებში 
* [[1798]] : [[ჯაკომო კაზანოვა]] — იტალიელი მწერალი, ავანტიურისტი
* [[1832]] : [[ანა (იმერეთის დედოფალი)]] — იმერეთის სამეფოს დედოფალი, მეფე [[დავით II (იმერეთის მეფე)|დავით II-ის]] მეუღლე
* [[1941]] : [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|ვილჰელმ II]] — [[გერმანია|გერმანიის]] უკანასკნელი იმპერატორი (დ.[[1859]])
* [[1942]] : [[ჰაიდრიხი, რაინჰარდ]] — გერმანიის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე (დ.[[1904]])
* [[1958]] : [[ალექსანდრე ინაშვილი]] — ქართველი საოპერო მომღერალი (დ.[[1887]])
* [[1983]] : [[ფირცხალავა, გიორგი]] — ქართველი გრაფიკოსი, მოქანდაკე, კარიკატურისტი
* [[2001]] : [[დიპენდრა]] — [[ნეპალი|ნეპალის]] მეფე (დ.[[1971]])
* [[2026]] : [[მარჯან სატრაპი]] ― ირანული წარმოშობის ფრანგი მწერალი, ილუსტრატორი და კინორეჟისორი

== მსოფლიო მნიშვნელობის თარიღი ==
* [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერო]]: აგრესიის მსხვერპილი უმანკო ბავშვების დღეა

== მსოფლიოს ქვეყნების დღესასწაულები ==
* [[ბოტსვანა]]: თანამეგობრობის დღე
* [[ინგუშეთი]]: რესპუბლიკის შექმნის დღე
* [[ყაზახეთი]]: სახელმწიფო სიმბოლოების დღე
* [[ყირგიზეთი]]: ხსოვნის დღე
* [[მოლდოვა]]: ბანკის თანამშრომლის დღე
* [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]: ოჯახის დღე
* [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]], [[ალაბამა]]: ჯეფერსონ დევისის დღე
* [[ტონგა]]: დამოუკიდებლობის დღე
* [[ფინეთი]]: თავდაცვის ძალების დღე
* [[ესტონეთი]]: დროშის დღე

== საეკლესიო დღესასწაულები ==

* [[მართლმადიდებელი ეკლესია]] აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** [[იოანე ვლადიმირი|ვლადიმირი – სერბეთის მთავარი]]
** [[კონსტანტინეპოლის პირველი საეკლესიო კრება|II მსოფლიო საელესიო კრების]] ხსენება 

== იხილეთ აგრეთვე ==

'''სხვა თვეები'''

* {{თვეები}}

[[კატეგორია:დღეები|0604]]</text>
      <sha1>6zx287qy2llsv8dcxhlqvervxx9pedw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>5 ივნისი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2342</id>
    <revision>
      <id>5407013</id>
      <parentid>4895172</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5407013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12389" sha1="azcdubft2susgpagdltug1pxa18cbku" xml:space="preserve">{{კალ|{{CURRENTYEAR}}|6}}
'''5 ივნისი''' — [[გრიგორიანული კალენდარი|გრიგორიანული კალენდრის]] 156-ე დღე ([[ნაკიანი წელი|ნაკიან წლებში]] – 157-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 209 დღე.

== დღის მოვლენები ==
* [[70]] : ტიტუსმა და მისმა ლეგიონერებმა იერუსალიმის შუა კედელი გაარღვიეს.
* [[1783]] : ძმებმა მონგოლფიერებმა მშობლიურ ქალაქ ანონეში (საფრანგეთი) 500 მეტრის სიმაღლეზე გაუშვეს პირველი საჰაერო ბურთი.
* [[1806]] : ლუი ბონაპარტმა გამოაცხადა ჰოლანდიის სამეფოს შექმნა.
* [[1832]] : პარიზის სტუდენტების აჯანყება დაიწყო.
* [[1837]] : [[ტეხასის რესპუბლიკა]]ში ქალაქი [[ჰიუსტონი]] დაარსდა.
* [[1849]] : დანია კონსტიტუციური მონარქია გახდა.
* [[1873]] : ინგლისის დაჟინებული მოთხოვნით გაუქმდა მსოფლიოში ყველაზე დიდი მონათა ბაზარი ზანზიბარში.
* [[1900]] : ბოერთა მეორე ომი: ბრიტანეთმა პრეტორია აიღო.
* [[1915]] : დანიაში ქალებს ხმის უფლება მისცეს.
* [[1944]] : [[მეორე მსოფლიო ომი]] - ისტორიაში უდიდესო ორი მოიერიშე ფლოტილია კვეთს მსოფლიოს ორ მოპირდაპირე მხარეს. ხომალდების უმრავლესობა აშშ-ს ეკუთვნოდა.
* [[1944]] : [[მეორე მსოფლიო ომი]] - ათასზე მეტმა ბრიტანულმა ბომბდამშენმა გერმანულ ყუმბართმშენებს 5000 ტონიანი ბომბები დაუშინა ნორმანდიის სანაპიროსთან.
* [[1945]] : მოკავშირეთა კონტროლის საბჭო ფორმალურად ხდება გერმანიის სამხედრო ოკუპაციის მმართველობითი ორგანო.
* [[1947]] : [[მარშალის გეგმა]]: [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტში]] წარმოთქმულ სიტყვაში აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი [[ჯორჯ მარშალი]] მოუწოდებს მთავრობას ომით დანგრეული ევროპისთვის ეკონომიკური დახმარების გაწევას.
* [[1953]] : აშშ-ს სენატმა უარყო ჩინეთის წევრობა გაეროში.
* [[1959]] : სინგაპურის სახელმწიფოს პირველი მთავრობის ინაუგურაცია მოხდა.
* [[1967]] : [[ექვსდღიანი ომი]] დაიწყო: ისრაელის საჰაერო ძალები ერთბაშად იერიშს იღებს ეგვიპტის, იორდანიისა და სირიის საჰაერო ძალებზე.
* [[1968]] : კალიფორნიაში, [[ლოს-ანჟელესი|ლოს-ანჟელესში]]  წინასწარ საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ მძიმედ დაჭრეს და მომდევნო დღეს გარდაიცვალა სენატორი რობერტ კენედი. მკვლელი სერხან ბიშარა სერხანი პოლიციამ ადგილზე დააკავა.
* [[1969]] : საერთაშორისო კომუნისტური კონფერენცია ჩატარდა მოსკოვში.
* [[1975]] : [[სუეცის არხი]] გაიხსნა პირველად ექვსდღიანი ომის შემდეგ.
* [[1975]] : დიდ ბრიტანეთში პირველად (დღემდე ერთადერთხელ) ჩატარდა რეფერენდუმი ევროპის ეკონომიკურ თანამეგობრობაში დარჩენის თაობაზე.
* [[1977]] : [[სეიშელის კუნძულები|სეიშელის კუნძულებზე]] მთავრობის გადატრიალება მოხდა.
* [[1977]] : გაყიდვაში გამოვიდა პირველი პერსონალური კომპიუტერი ეიფლ II „[[Apple II]]&lt;nowiki/&gt;“.
* [[1981]] : აშშ-ს დაავადებათა კონტროლის მეცნიერებმა პირველად იქნა აღმოჩენილი და აღწერილი ადამიანის იმუნოდეფიციტის სინდრომის ვირუსი ([[შიდსი]]).
* [[2000]] : მიწისძვრამ კუნძულ [[სუმატრა]]ზე 100-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა.
* [[2002]] : მოზილა 1.0, პირველი ოფიციალური ვერსია, გამოვიდა.
* [[2006]] : სერბეთი დამოუკიდებლობას აცხადებს სერბეთ-მონტენეგროს კავშირიდან.
* [[2012]] : XXI საუკუნეში უკანასკნელად განხორციელდა [[პლანეტა]] [[ვენერას ტრანზიტი]].
* [[2017]] : 
**რამდენიმე ქვეყანამ, მათ შორის [[საუდის არაბეთი|საუდის არაბეთმა]], [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები|აგს-მა]], [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინმა]] და [[ეგვიპტე]]მ, [[კატარი|კატართან]] დიპლომატიური ურთიერთობები [[კატარის დიპლომატიური კრიზისი (2017)|გაწყვიტა]].
** [[მონტენეგრო]] [[ნატო]]ს 29-ე წევრი გახდა.
* [[2019]] : [[დანია|დანიის]] საპარლამენტო არჩევნებში მემარცხენე-ცენტრისტული პარტიები [[მეტე ფრედერიკსენი]]ს ხელმძღვანელობით იმარჯვებენ.

== ამ დღეს დაბადებულნი ==
* [[1723]] : [[სმითი, ადამ]] — შოტლანდელი ეკონომისტი (გ. [[1790]])
* [[1883]] : [[კეინსი, ჯონ მეინარდ]] — ინგლისელი ეკონომისტი (გ. [[1946]])
* [[1898]] : [[გარსია ლორკა, ფედერიკო]] — ესპანელი პოეტი და დრამატურგი
* [[1933]] : [[თენგიზ ჩანტლაძე]] — ქართველი მსახიობი (გ. [[1988]])
* [[1935]] : [[კახი კავსაძე]] — ქართველი კინომსახიობი
* [[1941]] : [[მარტა არხერიჩი]] — არგენტინელი პიანისტი
* [[1946]] : [[სტეფანია სანდრელი]] — იტალიელი კინომსახიობი
* [[1958]] : [[სოსო ჯაჭვლიანი]] — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, სპორტსმენი (გ. [[2024]])
* [[1958]] : [[ლიანა ცოტაძე]] — ქართველი წყალში მხტომელი, ორგზის სსრკ ჩემპიონი (1979, 1980)

== ამ დღეს გარდაცვლილნი ==
* [[1017]] : [[სანჯო]] — [[იაპონია|იაპონიის]] 67-ე იმპერატორი (დ.[[976]])
* [[1316]] : [[ლუი X]] — საფრანგეთის მეფე (დ.[[1289]])
* [[1906]] : [[ჰარტმანი, ედუარდ]] — გერმანელი ფილოსოფოს-იდეალისტი 
* [[1910]] : [[ო. ჰენრი]] — ამერიკელი მწერალი (დ.[[1862]])
* [[1975]] : [[ასტვაცატუროვი, არკადი]] — საბჭოთა ეპოქის მეცნიერი
* [[2004]] : [[რეიგანი, რონალდ]] — [[აშშ|აშშ-ის]] მე-40 პრეზიდენტი (დ.[[1911]])
* [[2012]] : [[რეი ბრედბერი]] — ამერიკელი მწერალი (დ.[[1920]])
* [[2022]] : [[თემურ ჩხეიძე]] — ქართველი რეჟისორი (დ.[[1943]])

== მსოფლიო მნიშვნელობის თარიღი ==
* [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაერო]]: გარემოს საერთაშორისო დღე.

== მსოფლიოს ქვეყნების დღესასწაულები ==
* [[აზერბაიჯანი]]: მელიორატორის დღე.
* [[დანია]]: კონსტიტუციის დღე (ნაციონალური დღე)
* [[დანია]]: მამის დღე.
* [[ირლანდია]]: ივნისის დღესასწაული.
* [[ყაზახეთი]]: ეკოლოგის დღე.
* [[კოლუმბია]]: მადლიერების დღე
* [[რუსეთი]]: ეკოლოგის დღე.
* [[სეიშელის კუნძულები]]: განთავისუფლების დღე
* [[ბელარუსი]]: ეფროსინია პოლოცკაიას ხსოვნის დღე

== საეკლესიო დღესასწაულები ==
* [[მართლმადიდებელი ეკლესია]] აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** '''[[დემეტრე I|დამიანე – დემეტრეყოფილი]]'''
** [[მარიამ კლეოპასი]]
** [[მიქაელ აღმსარებელი]]
** [[ღირსმოწამე მიქაელი]]

== იხილეთ აგრეთვე ==

'''სხვა თვეები'''

* {{თვეები}}

[[კატეგორია:დღეები|0605]]</text>
      <sha1>azcdubft2susgpagdltug1pxa18cbku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როსტომ აბაშიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3838</id>
    <revision>
      <id>5407171</id>
      <parentid>4913726</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23344" sha1="9f1ra0qpbrmuqlvk8yywlyywa1df43w" xml:space="preserve">{{მმ*|აბაშიძე}}
{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი = 
| სახელი = როსტომ აბაშიძე
| სურათი = Rostom Abashidze — Greco-Roman wrestler from Georgia.png
| სურათისზომა = 
| წარწერა = 
| დაბადების სახელი = 
| სრული სახელი = 
| მეტსახელი = 
| ეროვნება = [[ქართველები|ქართველი]]
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1935|2|23}}
| დაბადების ადგილი = [[ბათუმი]], [[აჭარის ასსრ]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]]
| გარდაცვალების თარიღი = 
| გარდაცვალების ადგილი = 
| სიმაღლე = 188
| წონა = 97
| ვებსაიტი = 
| ქვეყანა = {{დროშანიშანი|სსრკ}} [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]]&lt;br /&gt;{{დროშა|საქართველო}}
| სპორტი = ჭიდაობა
| სახეობა = [[ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა]]
| კლუბი = „ბურევესტნიკი“ (თბილისი)
| გუნდი = 
| მწვრთნელი = აკაკი მიმინოშვილი&lt;br&gt;გიორგი როსტიაშვილი&lt;br&gt;პეტრე იორდანიშვილი
| მედლისთარგები = {{მედალიშეჯიბრი |მსოფლიო ჩემპიონატი}}
{{ოქროს მედალი |[[მსოფლიო ჩემპიონატი ჭიდაობაში 1958|ბუდაპეშტი 1958]] | -87 კგ}}
{{ოქროს მედალი |[[მსოფლიო ჩემპიონატი ჭიდაობაში 1962|ტოლიდო 1962]] | -97 კგ}}
{{ოქროს მედალი |[[მსოფლიო ჩემპიონატი ჭიდაობაში 1963|ჰელსინგბორგი 1963]] | -97 კგ}}
|}
| მედლები = 
| ჯილდოები = {{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{საპატიო ნიშნის ორდენი|02.04.1966}}{{!!}}{{ღირსების ორდენი}}
{{!}}}
{{{!}} style=&quot;background:transparent&quot;
{{!}}{{სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი|1962}}
{{!}}}
}}
'''როსტომ ომერის ძე აბაშიძე''' (დ. [[23 თებერვალი]], [[1935]], [[ბათუმი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრ კავშირი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] და [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[სპორტი|სპორტსმენი]], [[ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა|ბერძნულ-რომაული სტილის]] მოჭიდავე. [[საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი]] (1962).&lt;ref name=&quot;როსტომ აბაშიძე-116&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;змс-1962&quot; /&gt; [[საპატიო ნიშანი|საპატიო ნიშნის ორდენისა]] (1966) და [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენის]] კავალერი.&lt;ref name=&quot;როსტომ აბაშიძე-116&quot; /&gt; 

== ბიოგრაფია ==
დაიბადა 1935 წლის 23 თებერვალს ბათუმში. ადრეული ასაკიდანვე გამოირჩეოდა კარგი სპორტული მონაცემებით ცურვასა და ფეხბურთში, თუმცა 1950 წლიდან მწვრთნელების აკაკი მიმინოშვილისა და გიორგი როსტიაშვილის ხელმძღვანელობით კლასიკურ ჭიდაობაში დაიწყო ვარჯიში. მოგვიანებით პეტრე იორდანიშვილის ხელმღვანელობით განაგრძო ოსტატობის ამაღლება.&lt;ref name=&quot;ვაჟა დანელია&quot;&gt;{{cite news
 |url         = http://lelo.ge/article/%E1%83%AD%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90-%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9B-%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98-%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98-24625/
 |title       = როსტომ აბაშიძე — რეკორდსმენი ფალავანი
 |last        = დანელია
 |first       = ვაჟა
 |date        = 10 ოქტომბერი, 2020
 |publisher   = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]]
 |work        = lelo.ge
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20220126045558/http://lelo.ge/article/%E1%83%AD%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90-%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9B-%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%A1%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98-%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98-24625/
 |archivedate = 2022-01-26
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Арсен Еремян&quot;&gt;{{cite news
 |url         = http://russianclub.ge/components/com_jooget/file/n98(12)_patara.pdf
 |title       = Вот пришёл великан
 |last        = Еремян
 |first       = Арсен
 |date        = დეკემბერი, 2013
 |publisher   = &quot;Русский клуб&quot;, № 12, გვ. 20–23.
 |work        = russianclub.ge
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20220808081842/http://russianclub.ge/components/com_jooget/file/n98(12)_patara.pdf
 |archivedate = 2022-08-08
}}&lt;/ref&gt; 

მსოფლიოს სამგზის (1958, 1962, 1963),&lt;ref name=&quot;თამაზ ჩიქვანაია&quot;&gt;{{cite news
 |url         = https://sputnik-georgia.com/20151015/228784988.html
 |title       = საავადმყოფოში მიღებული ოქროს მედალი
 |last        = ჩიქვანაია
 |first       = თამაზ
 |date        = 15 ოქტომბერი, 2015
 |publisher   = Sputnik საქართველო
 |work        = sputnik-georgia.com
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl  = https://archive.today/20220126071546/https://sputnik-georgia.com/20151015/228784988.html
 |archivedate = 2022-01-26
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;змс-1962&quot;&gt;{{cite web
 |url         = http://xn--6-8sbyho.xn--p1ai/chempiony-i-prizery-che-chm-oi-i-vedushchie-trenery-po-klassicheskoy-borbe/abashidze-rostom-omarovich/
 |title         = Ростом Абашидзе — заслуженный мастер спорта (1962).
 |access-date         = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl         = https://archive.today/20140525195259/http://xn--6-8sbyho.xn--p1ai/chempiony-i-prizery-che-chm-oi-i-vedushchie-trenery-po-klassicheskoy-borbe/abashidze-rostom-omarovich/
 |archivedate         = 2014-05-25
 }}&lt;/ref&gt; საბჭოთა კავშირის სამგზის (1957, 1960, 1962)&lt;ref name=&quot;змс-1962&quot; /&gt; და ახალგაზრდობის მესამე საერთაშორისო მეგობრულ სპორტულ თამაშობათა (1957) ჩემპიონი.&lt;ref name=&quot;თამაზ ჩიქვანაია&quot; /&gt; საბჭოთა კავშირის ხალხთა I სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი (1956). ივან პოდუბნის სახელობის საერთაშორისო ტურნირში გამარჯვებული (1964), XVIII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1964, ტოკიო, V ადგილი).&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = https://geonoc.org.ge/index.php?lang_id=&amp;sec_id=55
 |title       = XVIII ოლიმპიური თამაშები 1964, 10-24 ოქტომბერი. ტოკიო, იაპონია.
 |publisher   = [[საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი]]
 |work        = geonoc.org.ge
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
}}&lt;/ref&gt; 

საერთაშორისო სარბიელზე ჩატარებული 90 ორთაბრძოლიდან არც ერთი არ წაუგია — მხოლოდ ხუთი შეხვედრა დაასრულა ფრედ.&lt;ref name=&quot;ვაჟა დანელია&quot; /&gt;

წარჩინებით დაამთავრა ჯერ სამშენებლო ფაკულტეტი, (1959) შემდეგ კი [[საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი|საქართველოს სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის]] ასპირანტურა.

ოლიმპიადის შემდეგ სპორტული კარიერა დაასრულა და სამწვრთნელო სამუშაოზე გადაერთო. იყო საქართველოს სსრ ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში. მისი ხელმძღვანელობით გუნდმა არაერთ მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია.

წლების განმავლობაში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე მუშაობდა. იყო ქარხნის დირექტორი, ხელმძღვანელობდა რესპუბლიკის სასოფლო-სამეურნეო წყალმომარაგების მთავარ სამმართველოს. ოთხი წელიწადი აჭარის ჭიდაობის ფედერაციას ხელმძღვანელობდა. აქაურმა ფალავნებმა სწორედ მის დროს მიაღწიეს მნიშვნელოვან წარმატებას.&lt;ref name=&quot;ვაჟა დანელია&quot; /&gt;

2001 წელს ჭიდაობის მსოფლიო საერთაშორისო ფედერაციის მიერ დასახელდა მსოფლიოს ყველა დროის 5 საუკეთესო ფალავანს შორის.&lt;ref name=&quot;Арсен Еремян&quot; /&gt;  დაჯილდოებულია ჭიდაობის მსოფლიო საერთაშორისო ფედერაციის ოქროს ორდენითა და საპატიო დიპლომით.&lt;ref name=&quot;ნინი მოდრეკილი&quot;&gt;{{cite news
 |url         = https://reportiori.ge/old/?menuid=75&amp;id=55331&amp;lang=1
 |title       = ჭიდაობის ფედერაციის წინ როსტომ აბაშიძისა და ზარბეგ ბერიაშვილის ვარსკვლავი გაიხსნა
 |last        = მოდრეკილი
 |first       = ნინი
 |publisher   = რეპორტიორი
 |work        = Reportiori.ge
 |date        = 20 თებერვალი, 2015
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl  = https://archive.today/20220126040419/https://reportiori.ge/old/?menuid=75&amp;id=55331&amp;lang=1
 |archivedate = 2022-01-26
}}&lt;/ref&gt;

2015 წელს [[საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო]]ს გადაწყვეტილებით, მას საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.&lt;ref name=&quot;როსტომ აბაშიძე-116&quot;&gt;{{cite web
 |url         = http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&amp;sid=116
 |title       = როსტომ აბაშიძე
 |publisher   = ქართული სპორტი
 |work        = sport.gov.ge
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ნინი მოდრეკილი&quot; /&gt;

2015 წლის 20 თებერვალს საქართველოს ჭიდაობის ეროვნული ფედერაციის გადაწყვეტილებით, ფალავანთა კლუბთან როსტომ აბაშიძის ვარსკვლავი გაიხსნა ([[ზარბეგ ბერიაშვილი]]ს ვარსკვლავთან ერთად).&lt;ref name=&quot;როსტომ აბაშიძე-116&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ნინი მოდრეკილი&quot; /&gt;

== მიღწევები ==
; მსოფლიოს ჩემპიონი
* {{Gold1}} 1958 (87 კგ; [[ბუდაპეშტი]], [[უნგრეთი]])&lt;ref&gt;ფინალურ შეხვედრაში უნგრელი გეორგ გურიჩი ({{lang-hu|Gurics György}}) სამი ქულით დაამარცხა.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=K94bAAAAIAAJ&amp;q=чемпионат+классической+борьбе Международная спортивная жизнь: Чемпионат мира по классической борьбе. Будапешт (Венгрия). 24—27 июля]. // ''Ежегодник Большой Советской Энциклопедии''. — М.: Советская энциклопедия, 1959. — С. 627.&lt;/ref&gt;
* {{Gold1}} 1962 (97 კგ; ტოლიდო, [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]])&lt;ref&gt;ფინალურ შეხვედრაში რომის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი თურქი ფალავანი ისმეთ ათლი ({{lang-tr|İsmet Atlı}}) დაამარცხა.&lt;/ref&gt; 
* {{Gold1}} 1963 (97 კგ; [[ჰელსინგბორგი]], [[შვედეთი]])&lt;ref&gt;ფინალურ შეხვედრაში რუმინელი ფალავანი ნიკოლაე მარტინესკუ ({{lang-ro|Nicolae Martinescu}}) 5–2 დაამარცხა.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/77473
 |title       = ფინალური შეხვედრა რუმინელ მოჭიდავესთან ნიკოლაი მარტინესკუსთან მსოფლიო ჩემპიონატზე ჰელსინგბორგში 
 |publisher   = მარცხნივ — გამარჯვებული ფალავანი როსტომ აბაშიძე, მარჯვნივ — ნიკოლაი მარტინესკუ. ფოტომატიანე „ივერიელი“
 |work        = dspace.nplg.gov.ge
 |access-date = 26 იანვარი, 2022
}}&lt;/ref&gt;
; საბჭოთა კავშირის ხალხთა I სპარტაკიადის ბრინჯაოს პრიზიორი
* {{Bronze3}} 1956 (87 კგ; [[მოსკოვი]])
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი
* {{Gold1}} 1957 (87 კგ; [[სანქტ-პეტერბურგი|ლენინგრადი]])&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://lachi1.narod.ru/1-sssr-klassikil.1957g.html
 |title         = 26-Чемпионат СССР по греко-римской борьбе
 |work         = Sport Club Lachi
 |access-date         = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl         = https://web.archive.org/web/20181014010254/http://lachi1.narod.ru/1-sssr-klassikil.1957g.html
 |archivedate         = 2018-10-14
 }}&lt;/ref&gt;
* {{Gold1}} 1960 (97 კგ; [[თბილისი]])
* {{Gold1}} 1962 (97 კგ; [[კაუნასი]])&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://lachi1.narod.ru/1-sssr-klassikil.1962g.html
 |title         = 31-Чемпионат СССР по греко-римской борьбе
 |work         = Sport Club Lachi
 |access-date         = 26 იანვარი, 2022
 |archiveurl         = https://web.archive.org/web/20181214133825/http://lachi1.narod.ru/1-sssr-klassikil.1962g.html
 |archivedate         = 2018-12-14
 }}&lt;/ref&gt;
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
* {{Bronze3}} 1956 (87 კგ; [[მოსკოვი]])
* {{Bronze3}} 1958 (87 კგ; [[ლვოვი]])

==ლიტერატურა==
{{Refbegin}} 
{{ქსე|1|21|}}
{{ქე|1|24|გუგუშვილი ნ.}}
* Всё о спорте: Справочник Т. 1, 2-е издание / Сост. А. А. Добров. — М.: Физкультура и спорт, 1978.
* Спортивный ежегодник 1951-1959 / Сост. Г. М. Михайлова — М.: Физкультура и спорт, 1961.
* Классическая и вольная борьба. Справочник / Сост. Н. И. Мягченков — М.: Физкультура и спорт, 1984.
{{refend}}

==ბიბლიოგრაფია==
{{Refbegin}}
* {{წიგნი
|ავტორი = დიმოვი, იან
|ნაწილი =
|სათაური =  საქართველოს ფალავნები
|ბმული = https://iverieli.nplg.gov.ge/bitstream/1234/432460/1/Saqartvelos_Falavnebi_1987.pdf
|ადგილი = თბ.
|გამომცემლობა = საბჭ. საქართველო
|წელი = 1987
|ტომი =
|გვერდები = 163–171
|გვერდნი = 268
|isbn =
|ტირაჟი = 
|ref = }}
{{Refend}}

==პერიოდიკა==
{{Refbegin}}
* {{სტატია
 |ავტორი = ჯაფარიძე, ზ.
 |სათაური = როსტომ აბაშიძე
 |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/193784/1/Lelo_1957_N149.pdf
 |ენა = 
 |გამოცემა = [[ლელო (გაზეთი)|„ლელო“]] 
 |სახეობა = 
 |წელი = 15 დეკემბერი, 1957
 |ტომი = 
 |ნომერი = 149 (1163)
 |გვერდები = 3
 |doi = 
 |issn = 
}}
{{refend}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Refbegin}}
{{nplg ბიოგრაფია|4867}}{{nplg სპორტსმენი|00001670}}
* [http://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?location=%2F&amp;query=როსტომ+აბაშიძე როსტომ აბაშიძე] — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“
* [http://sport.gov.ge/?pg=sportsman&amp;sid=116 როსტომ აბაშიძე] — ქართული სპორტი
* [http://wrestling.ge/Pages/p/14 როსტომ აბაშიძე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021091013/http://wrestling.ge/Pages/p/14 |date=2021-10-21 }} — საქართველოს ჭიდაობის ფედერაცია
* [https://web.archive.org/web/20220112214159/http://www.sok.ge/ge/%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94-%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9B/ როსტომ აბაშიძე] — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
* [http://mematiane.ge/product-details.php?id=4751&amp;&amp;lang=ge როსტომ აბაშიძე] — მემატიანე
* [https://web.archive.org/web/20121215080808/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ab/rostom-abashidze-1.html როსტომ აბაშიძე] — Sports-Reference.com
{{refend}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო|2}}

{{DEFAULTSORT:აბაშიძე, როსტომ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1935]]
[[კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:აბაშიძეები|რ]]
[[კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები]]
[[კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>9f1ra0qpbrmuqlvk8yywlyywa1df43w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სომხეთის პრეზიდენტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4704</id>
    <revision>
      <id>5407268</id>
      <parentid>4551535</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>/* სომხეთის პრეზიდენტების სია */</comment>
      <origin>5407268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3055" sha1="25t3lgnfgm8lfhoj7ypd9u3cct2d2tx" xml:space="preserve">'''სომხეთის პრეზიდენტი''' — [[სომხეთი|სომხეთის რესპუბლიკის]] სახელმწიფო მეთაური, აირჩევა პირდაპირი და საყოველთაო არჩევნების გზით 5 წლის ვადით. 

რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ვაკანსიის არსებობის შემთხვევაში პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებს ეროვნული კრების თავმჯდომარე, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია — პრემიერ-მინისტრი.

==სომხეთის პრეზიდენტების სია==
{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=2 cellspacing=2
|- bgcolor=&quot;#D3D3D3&quot; !!
! !!  სურათი!! სახელი !! უფლებამოსილების &lt;br /&gt; დაწყება!!  უფლებამოსილების &lt;br /&gt; დამთავრება 
|-
|1. ||  [[ფაილი:Levon Ter Petrossian.jpg|50px]] || [[ლევონ ტერ-პეტროსიანი]] || [[11 ნოემბერი]]  [[1991]] || [[3 თებერვალი]] [[1998]]   
|-
|2. || [[ფაილი:Robert Kocharyan.jpg|50პქ]] || [[რობერტ ქოჩარიანი]] || [[4 თებერვალი]] [[1998]]|| [[9 აპრილი]] [[2008]]      
|-
|3. || [[ფაილი:Serzh Sargsyan cropped.jpg|50px]] || [[სერჟ სარქისიანი]]  ||[[9 აპრილი]] [[2008]] || [[9 აპრილი]] [[2018]]
|-
|4. || [[ფაილი:Sarkissian armen profile.jpg|50px]] || [[არმენ სარქისიანი]]  ||[[9 აპრილი]] [[2018]] || [[1 თებერვალი]], [[2022]]
|-
|5. || [[ფაილი:Ален Симонян (13-01-2022).jpg|50px]] || [[ალენ სიმონიანი]]  ||[[1 თებერვალი]], [[2022]] ||  [[13 მარტი]], [[2022]]
|-
|6. || [[ფაილი:Vahagn Khachaturyan 2021.jpg|50px]] || [[ვაჰაგნ ხაჩატურიანი]]  ||[[13 მარტი]], [[2022]] || დღემდე
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.worldstatesmen.org/Armenia.html სომხეთის ისტორიის ქრონოლოგია]
* [https://archive.today/20130106163852/www.terra.es/personal2/monolith/armenia.htm სომხეთის პრეზიდენტები]


{{აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები}}

[[კატეგორია:სომხეთის პრეზიდენტები| ]]
[[კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები]]</text>
      <sha1>25t3lgnfgm8lfhoj7ypd9u3cct2d2tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5378</id>
    <revision>
      <id>5407215</id>
      <parentid>5385232</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T03:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65112" sha1="n073d8ylbztv0r3fylke8khn23g1dek" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული
|სახელი = საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი
|სურათი = KM-Sagarejo-ka.svg
|ქვეყანა = საქართველო
|რეგიონის ტიპი = მხარე
|რეგიონი = კახეთის მხარე
|მმართველის ტიპი = მერი
|მმართველი = ვახტანგ კაკუტაშვილი {{Tooltip|{{colorbox|{{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}}}}|ქართული ოცნება}}
|მოსახლეობა = {{კლება}} 51 761&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title=მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=27 ივლისი 2016}}&lt;/ref&gt;
|აღწერის წელი = [[2014]]
|სიმჭიდროვე = 34,7
|საიტი=http://www.sagarejo.gov.ge/ge
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 66,09 %&lt;br /&gt;[[აზერბაიჯანელები]] 33,16 %&lt;br /&gt;[[რუსები]] 0,33 %&lt;br /&gt;[[სომხები]] 0,18 %&lt;br /&gt;[[ეზიდები]] 0,06 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm |title=Ethnic composition of Georgia 2014 |access-date=2019-04-13 |archive-date=2018-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181104125931/http://pop-stat.mashke.org/georgia-ethnic-loc2014.htm }}&lt;/ref&gt;
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|მართლმადიდებლები]] 66,15 %&lt;br /&gt;[[მუსლიმები]] 30,53 %&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm |title=georgia-religion2014 |access-date=2021-02-17 |archive-date=2022-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220321204823/http://pop-stat.mashke.org/georgia-religion2014b.htm }}&lt;/ref&gt;
|რუკა = Sagarejo Municipality in Georgia.svg
}}
'''საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი''' (ყოფ. ''საგარეჯოს რაიონი'', 1933 წლამდე ''გარეკახეთის რაიონი'') — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული [[აღმოსავლეთი საქართველო|აღმოსავლეთ საქართველოში]], [[კახეთის მხარე]]ში. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტს დასავლეთით ესაზღვრება [[გარდაბნის მუნიციპალიტეტი|გარდაბნისა]] და [[მცხეთის მუნიციპალიტეტი|მცხეთის მუნიციპალიტეტები]], აღმოსავლეთით — [[სიღნაღის მუნიციპალიტეტი|სიღნაღისა]] და [[გურჯაანის მუნიციპალიტეტი|გურჯაანის მუნიციპალიტეტები]], ჩრდილოეთით — [[თელავის მუნიციპალიტეტი|თელავის]], [[თიანეთის მუნიციპალიტეტი|თიანეთისა]] და [[ახმეტის მუნიციპალიტეტი|ახმეტის მუნიციპალიტეტები]], სამხრეთით კი — [[აზერბაიჯანი]]. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი [[საგარეჯო]].

==ისტორია==
{{მთავარი|გარეკახეთი}}
[[1917]] წლამდე ახლანდელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია შედიოდა [[თბილისის გუბერნია|თბილისის გუბერნიის]] [[თბილისის მაზრა]]ში, [[1921]] წლის [[საქართველოს სსრ]] ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ისევ [[თბილისის მაზრა]]ში იყო, 1929 წელს გარეკახეთის რაიონის სახელწოდებით შედის [[თბილისის ოლქი|თბილისის ოლქში]]. [[1930]] წლიდან დამოუკიდებელი [[რაიონი]]ა. 1933 წლის 27 ოქტომბრის დადგენილებით გარე-კახეთის რაიონს საგარეჯოს რაიონი ეწოდა. [[2006]] წლიდან – მუნიციპალიტეტი.

== გეოგრაფია ==
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ფართობია 1491 კმ². აქედან სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს 94 371 ჰა უკავია, 42 065 ჰა კი ტყეებს.&lt;ref name=&quot;usaid&quot; /&gt;

მუნიციპალიტეტის რელიეფი ზღვის დონიდან 460 მ-იდან 1800 მ-ის ფარგლებში იცვლება. კლიმატი ზონალობის მიხედვით იცვლება. დაბალ ზონაში ზომიერად თბილი სტეპური ჰავაა გაბატონებული, ხოლო შედარებით მაღალ ზონაში ზომიერად ნოტიო. ჰაერის საშუალო წლიური [[ტემპერატურა]]ა 11&amp;nbsp;°C-12&amp;nbsp;°C, ნალექების საშუალო წლიური მოცულობა კი 700-860 მმ. ნალექების მაქსიმუმი მოდის [[გაზაფხული|გაზაფხულზე]] და [[ზაფხული]]ს დასაწყისში.&lt;ref name=&quot;usaid&quot; /&gt;

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მთავარ ჰიდროგრაფიულ ქსელს ქმნის [[მდინარე]] [[იორი]], რომელიც მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას ორ ნაწილად ყოფს. მდინარე ივრიდან გამოყვანილია [[სამგორის სარწყავი სისტემის ზემო მაგისტრალური არხი]], რომლითაც „[[თბილისის ზღვა]]“ საზრდოობს. აღსანიშნავია [[უჯარმა]]სთან არსებული ტბების ჯგუფი.&lt;ref name=&quot;usaid&quot; /&gt;

=== რელიეფი ===
[[გეომორფოლოგია|გეომორფოლოგიური]] თვალსაზრისით მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მრავალფეროვანია.

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილი გაშლილია ვაკე-ბორცვიან [[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანზე]], რომელიც აგებულია [[ნეოგენი|ნეოგენური]] და მეოთხეული ნალექი წყებებით. [[გეოლოგია|გეოლოგიურად]] იგი შედგება მონოკლინურ ანტიკლინური მაღლობებისა და სინკლინური ვაკეფსკერიანი ტაფობებისაგან. ზეგნის რელიფზე დაშენებულია მშრალი [[ხეობა|ხეობები]], [[ხევი (ხეობა)|ხევები]], [[ხრამი|ხრამები]] და ასევე ტერასები.

[[რელიეფი]]ს უარყოფითი ფორმებიდან აღსანიშნავია ''კაჭრეთისა'' და ''წიწმატიანის'' აკუმულაციური ვაკეები, რომლებიც ტექტონიკურ დეპრესიებს წარმოადგენენ. [[საყარაულოს მთა]] (594 მ) ვაკეებს ერთმანეთს აცალკევებს. აქვეა ''უდაბნოს ვაკე'' (ზომები 8X5 [[კმ]]), რომელიც ამოვსებულია ფხვიერი ნაფენებით.

[[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანზე]] აღმართული დაბალი სერებიდან გამოსაყოფია: ''საქარის'', ''ნატახტარის'', ''თეთრი-უდაბნოსა'' და ''იაილა-ჯიხის'' ანტიკლინური სერები.

მთა ნატახტართან იწყება გარეჯის დაბალი სერი, რომელიც თავის მხრივ, აგებულია ნეოგენური კირქვებით, თიხებით, ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. გარეჯის სერი მუნიციპალიტეტის ფარგლებში [[მდინარე]] [[იორი|ივრის]] მარჯვენა სანაპიროსთან მთავრდება. გარეჯის სერზე არის მთა [[უდაბნო (მთა)|უდაბნო]] (878 მ [[საქართველო]]ს-[[აზერბაიჯანი]]ს საზღვარი), რომლის ჩრდილო კალთაზე მდებარეობს სამონასტრო კომპლექსი [[დავითგარეჯა]].

საკუთრივ ივრის ზეგანზე აღმართულია შემდეგი [[მთა|მთები]]: [[თეთელი]] (769 მ), [[დემურდაღი]] (991 მ), [[დათვისსერი]] (583 მ), ნატახტარი (966 მ), [[ნაომარი]] (972 მ), [[აქლემისგორა]] (946 მ).
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154px&quot;&gt;
File:უჯარმა - იორი 0012.JPG|ალტ=|მდინარე [[იორი]], ხედი [[უჯარმის ციხე|უჯარმის ციხიდან]]
File:Georgia from Davit Garedja.jpg|ალტ=|[[გარეჯის სერი]]ს მიდამოების ხედი [[დავითგარეჯა]]დან
File:Lakes Kapatadze and Sakhare 1.jpg|ალტ=|[[სახარე ტბა]] და [[კაპატაძის ტბა]] 
File:View from Gombori pass - panoramio.jpg|ალტ=|ხედი [[გომბორის უღელტეხილი]]დან
&lt;/gallery&gt;
მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ ნაწილი უჭირავს [[გომბორის ქედი]]ს სამხრეთ-დასავლეთ კალთას. აგებულია კონგლომერატებით, ქვიშაქვებითა და თიხებით. გამოსაყოფია მთა [[მანავისცივი]] (1682 მ). გომბორის ქედის თხემი მოგლუვებულია და მისი კალთები დასერილია ივრის აუზის მდინარეების ეროზიული ხევ-ხეობების ქსელით.

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა [[ბედლენდი|ბედლენდური]] და [[კარსტი|კარსტული]] ფორმებიც, სახელდობრ: ბედლენდური რელიეფი გვხვდება ცივის წყების ადვილადშლად [[ქანი (გეოლოგია)|ქანებზე]], ხოლო კარსტული ძაბრები ფიქსირდება გომბორის მთის მიდამოებში.

=== შიგა წყლები ===
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მთავარ ჰიდროგრაფიულ ქსელს ქმნის [[მდინარე]] [[იორი]], რომელიც [[მუნიციპალიტეტი]]ს ტერიტორიას ორ ნაწილად ყოფს. მდინარე ივრიდან გამოყვანილია [[სამგორის სარწყავი სისტემის ზემო მაგისტრალური არხი|სამგორის ზემო მაგისტრალური არხი]], რომლითაც არსებობს „[[თბილისის ზღვა]]“.

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გაედინება მდინარე [[ჩაილური]] (სიგრძე 30 კმ), რომელიც იწყება [[გომბორის ქედი]]ს სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ალაგ-ალაგ იტოტება.

აღსანიშნავია ასევე მდინარე [[ლაფიანხევი]], რომელსაც ღვარცოფული თვისებები გააჩნია. მცირეწყლიანი და მომცრო მდინარეა (სიგრძე 11,5 კმ). შემოდგომაზე ახასიათებს წყალმოვარდნა.

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება ასევე მდინარე [[გომბორი]] (სიგრძე 12,4 კმ), რომელიც გომბორის მთებში იღებს სათავეს და გამოირჩევა სუფთა წყლითა და ლამაზი ნაპირებით. [[მდინარე]] გომბორს ერთი მიმართულება აქვს და გაედინება მხოლოდ დასავლეთისაკენ (თუ არ ჩავთვლით მდინარის შუა მონაკვეთს). მნიშვნელოვან მანძილზე გაედინება [[ტყე|ტყით]] შემოსილ უბნებში.

მუნიციპალიტეტში არის [[ტბა|ტბებიც]], მ.შ. გამოსარჩევია უჯარმასთან არსებული ტბების ჯგუფი, რომელიც მდიდარია [[თევზები|თევზით]] და პოპულარულია მეთევზეებისათვის.

=== ჰავა ===
[[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანზე]] ზომიერად თბილი [[სტეპი|სტეპურიდან]] ზომიერად ნოტიოზე გარდამავალი ჰავაა, იცის ცხელი [[ზაფხული]] ნალექების ორი მინიმუმით წელიწადში. [[ჰაერი]]ს საშუალო წლიური [[ტემპერატურა]]ა 11 °C-12 °C, [[იანვარი|იანვრის]] -1,1 °C-იდან 0,1 °C მდე. აბსოლუტური მინიმუმი -26 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 39 °C. ნალექები 700-860 მმ წელიდადში.

ნალექების მაქსიმუმი მოდის [[გაზაფხული|გაზაფხულსა]] და [[ზაფხული]]ს დასაწყისში.

[[გომბორის ქედი]]ს მთისწინეთში და ქვემო კალთებზე [[ჰავა]] ზომიერად ნოტიოა, იცის ზომიერად ცივი [[ზამთარი]] და ხანგრძლივი თბილი [[ზაფხული]]. გომბორის ქედის თხემზე ჩამოყალიბებულია ზომიერად ნოტიო [[ჰავა]], იცის ცივი [[ზამთარი]] და ხანგრძლივი გრილი [[ზაფხული]].

=== ნიადაგები ===
[[გომბორის ქედი]]ს მთისწინეთსა და ქვემო კალთებზე ჩამოყალიბებულია [[ტყე|ტყის]] ყავისფერი [[ნიადაგი]]. მთისწინეთსა და ივრის მარცხენანაპირეთის ვაკეზე განვითარებულია კორდიან-კარბონატული ძლიერ ხირხატიანი [[ნიადაგი]].

[[გომბორის ქედი]]ს ზემო კალთებზე არის გაეწრებული [[ტყე|ტყის]] ყომრალი [[ნიადაგი]]. [[ქედი]]ს ყველაზე მაღალ ადგილებში გვხვდება კორდიან-ტორფიანი [[მთა|მთის]] მდელოს [[ნიადაგი]].

[[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანზე]] ფართოდაა განვითარებული მცირე და საშუალო სისქის შავმიწები, გვხვდება აგრეთვე წაბლა ნიადაგები. [[მდინარე]] [[იორი|ივრის]] გასწვრივ განვითარებულია ალუვიური ნიადაგები. დიდი ფართობი უჭირავს სუსტად განვითარებულ სხვადასხვა ტიპის ნიადაგებს.

&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154px&quot;&gt;
File:Mount Gombori.jpg|ალტ=|[[გომბორის მთა]], ხედი სამხრეთიდან
File:Celnice na gruzínsko-ázerdbajdžánské hranici - panoramio.jpg|ალტ=|[[უდაბნო (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|უდაბნო]], 9 აგვისტო, 2015 
File:Lake Jikurebi 3.jpg|ალტ=|[[ჯიქურების ტბა]]
File:Stripes of clay, Udabno, Georgia.jpg|ალტ=|[[უდაბნო (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|უდაბნო]], 17 სექტემბერი, 2006 
&lt;/gallery&gt;

=== ლანდშაფტები ===
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია [[ლანდშაფტი]]ს შემდეგი სახეები:
# ყომრალი ნიადაგები წიფლნარით;
# ყავისფერი ნიადაგები მუხნარ-რცხილნარითა და ჯაგ-ეკლიანი [[ველი|სტეპებით]];
# [[ტყე|ტყის]] ყომრალი ნიადაგები რცხილნარ-მუხნარით;
# მეორეული სუბალპური მდელოები კორდიან-ტორფიან ნიადაგებზე;
# ყავისფერი, შავმიწები და ალუვიური ნიადაგები სტეპური [[მცენარეები|მცენარეულობით]];
# სტეპური წვრილმთიანეთი წაბლა ნიადაგებითა და შავმიწებით;
# ვაკე ტაფობები სტეპის მცენარეულობით შავმიწა და წაბლა ნიადაგებით;
# ივრისპირა [[ჭალის ტყე|ჭალის ტყის]] [[ლანდშაფტი]].

=== ფლორა და ფაუნა ===

==== ფაუნა ====
[[გომბორის ქედი]]ს [[ტყე]]ებში ბინადრობენ [[შველი]] და [[მურა დათვი]]. თითქმის ყველგან გვხვდება [[კურდღელი]], [[მგელი]], [[მაჩვი]], [[კვერნა]], [[მელა]], [[ტურა]], [[დედოფალა]]; მცირე რაოდენობით არის [[ლელიანის კატა]] და [[ზოლებიანი აფთარი]].

ორნითოფაუნას ქმნიან [[ხოხობი]], გარეული [[მტრედი]], [[მწყერი]], [[კაჭკაჭი]], [[კვირიონი]], [[ყვავი]] და სხვ. [[მდინარე]] [[იორი|იორში]] მოიპოვება [[ქაშაპი]], [[მტკვრის ტობი]], [[გველანა]], [[ფრიტა]], [[ხრამული]], [[მურწა]] და სხვა სახეობის [[თევზები|თევზი]].

==== ფლორა ====
აქაურ მიწებზე ხარობს [[სოსნოვსკის ფიჭვი]], რომლის სიმაღლე 35 მ-ს აღწევს. სოსნოვსკის ფიჭვი გავრცელებულია [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 800-1800 მ-ზე. იგი ქმნის ხევნარებს ფიჭვნარ-რცხილნარს, ფიჭვნარ-არყნარს, ფიჭვნარ-წიფლნარსა და სხვ. აქვეა [[ნეკერჩხალი]], [[რცხილა]], [[წიფელი]] და [[მუხა]].

[[ივრის ზეგანი|ივრის ზეგანზე]] გაბატონებულია [[უროიანი]] და ვაციწვერიანი სტეპები. ჯაგეკლიანებიდან მთავარია [[ძეძვი]]. ივრისპირას გვხვდება [[თელა]], [[წნორი (მცენარე)|წნორი]], [[ჭალის ვერხვი]] და სხვ. [[გომბორის ქედი]]ს მთისწინეთში არის მუხნარ-ჯაგრცხილნარი და ჯაგეკლიანი [[სტეპი]], [[მთა|მთის]] ზემო კალთები შემოსილია წიფლნარით; ქვემო კალთები კი მუხნარითა და რცხილნარით. გომბორის ყველაზე მაღალ ადგილებში გაბატონებულია სუბალპური მდელოები.

== ადგილობრივი თვითმმართველობა ==

=== ადმინისტრაციული მოწყობა ===
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი არის დასახლებათა ერთობლიობა, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი - ქალაქი საგარეჯო. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი (საკრებულო) და აღმასრულებელი ორგანო (მერია), რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია.&lt;ref&gt;[https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2244429?publication=57 ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი]&lt;/ref&gt; საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის საკრებულო და მერი 4 წლის ვადით ირჩევა. ბოლო არჩევნები ჩატარდა [[2021]] წელს.&lt;ref&gt;[https://mtavari.tv/news/60499-telavis-sakrebulo-otsnebis-22-enm-s-13-gakharias თელავის საკრებულო &quot;ოცნების&quot; 22, ენმ-ს 13 და გახარიას 1 დეპუტატით დაკომპლექტდება]&lt;/ref&gt;

მუნიციპალიტეტში გაერთიანებულია 25 ადმინისტრაციული ერთეული. ქალაქ საგარეჯოს გარდა, მუნიციპალიტეტში 48 დასახლებული პუნქტია:
# ქალაქ საგარეჯოს ადმინისტრაციული ერთეული - ქალაქი [[საგარეჯო]].
# გომბორის ადმინისტრაციული ერთეული - [[გომბორი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|გომბორი]], [[რუსიანი]], [[ვერონა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|ვერონა]], [[ვაშლიანი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|ვაშლიანი]], [[ასკილაური]].
# უჯარმის ადმინისტრაციული ერთეული - [[უჯარმა]], [[პალდო (უჯარმის თემი)|პალდო]], [[მუხროვანი]], [[მეფეთკარი]].
# კოჭბაანის ადმინისტრაციული ერთეული - [[კოჭბაანი]], [[ოთარაანი]],  [[სასადილო (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|სასადილო]], [[გორანა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|გორანა]], [[ბოტკო]], [[ხინჭები (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|ხინჭები]], [[იკვლივგორანა]].
# [[ხაშმი]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[პატარძეული]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[წყაროსთავი]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[ნინოწმინდა|ნინოწმინდის]] ადმინისტრაციული ერთეული.
# გიორგიწმინდის ადმინისტრაციული ერთეული - [[გიორგიწმინდა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|გიორგიწმინდა]], [[ანთოკი]], [[მარიამჯვარი]], [[ქვემო სამგორი]].
# [[თოხლიაური]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[სათაფლე]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# მანავის ადმინისტრაციული ერთეული - [[მანავი]], [[ბურდიანი|ზემო ბურდიანი]].
# [[დიდი ჩაილური]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[პატარა ჩაილური]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[კაკაბეთი]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[ვერხვიანი]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# ყანდაურის ადმინისტრაციული ერთეული - [[ქვემო ყანდაურა]], [[ზემო ყანდაურა]].
# [[ბადიაური]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# [[მზისგული]]ს ადმინისტრაციული ერთეული. 
# [[შიბლიანი]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.
# იორმუღანლოს ადმინისტრაციული ერთეული - [[მუღანლო]], [[ქეშალო]].
# დუზაგრამის ადმინისტრაციული ერთეული - [[პალდო (დუზაგრამის თემი)|პალდო]], [[წიწმატიანი]], [[დუზაგრამა]].
# ლამბალოს ადმინისტრაციული ერთეული - [[ზემო ლამბალო]], [[ქვემო ლამბალო]].
# თულარის ადმინისტრაციული ერთეული - [[კაზლარი]], [[თულარი]].
# [[უდაბნო]]ს ადმინისტრაციული ერთეული.

=== საკრებულო ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccc&quot; | პარტია
! style=&quot;background:#ccc&quot; | 2021 
! style=&quot;background:#ccc&quot; | 2025 
! colspan=&quot;40&quot; style=&quot;background:#ccc&quot; | ამჟამინდელი საკრებულო
|-
| style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ქართული ოცნება]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''29'''
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''36'''
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|style=&quot;background-color: {{ქართული ოცნება/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|-
| style=&quot;background-color: {{ლელო საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ლელო საქართველოსთვის|ლელო]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''1'''
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''1'''
| style=&quot;background-color: {{ლელო საქართველოსთვის/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა/მეტა/ფერი}} |&amp;nbsp;
|[[ნაციონალური მოძრაობა]]
| style=&quot;text-align: right&quot; |'''9'''
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; |სულ
! align=&quot;right&quot; |39
! align=&quot;right&quot; |37
! colspan=&quot;40&quot; |&amp;nbsp;
|}

== დემოგრაფია ==
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის რიცხოვნობა 2021 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით შეადგენს 52,3 ათას ადამიანს. აქედან საქალაქო დასახლებაში ცხოვრობს 10,5 ათასი, ხოლო სასოფლო დასახლებაში 41,8 ათასი ადამიანი.

მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ცხოვრობს [[მდინარე]] ივრის ხეობასა და [[გომბორის ქედი]]ს მთისწინეთში. განსახლების ძირითადი ზონა ვრცელდება [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 400-800 მ ფარგლებში. უდიდესი ნაწილი სოფლად ცხოვრობს. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე უმთავრესად [[ქართველები]] ცხოვრობენ, არიან ასევე [[აზერბაიჯანელები]], [[რუსები]] და [[სომხები]].

აზერბაიჯანელები დასახლებულები არიან სოფელ [[მუღანლო (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)|მუღანლოში]], [[დუზაგრამა]]ში, [[პალდო (დუზაგრამის თემი)|პალდოში]] და ა.შ.&lt;ref&gt; საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, წერილი N9-1847, 06/09/2021&lt;/ref&gt;

===აღწერის მონაცემები===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა
|-
| 1989 || 60 348
|-
| 2002 || 59 428 {{კლება}}
|-
| [[საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014|2014]] || 51 761 {{კლება}}
|-
| 2021&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მოსახლეობის რიცხოვნობა რეგიონების და თვითმმართველი ერთეულების მიხედვით|publisher= [[საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური]]|format=XLS|accessdate=2021-11-11|date=1 იანვარი, 2021}}&lt;/ref&gt; || 52 300 {{ზრდა}} 
|}

== ეკონომიკა ==
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგია [[მევენახეობა]] და ღვინის წარმოება. მუნიციპალიტეტში არის მიკროზონები, სადაც ტრადიციულად იწარმოება წარმოშობის ადგილის დასახელების ისეთი ცნობილი ღვინოები, როგორებიცაა: მანავის მწვანე და ხაშმის საფერავი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sagarejo.gov.ge/sites/default/files/2017-2020_clebis_prioritetebi.pdf |title=ეკონომიკა |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211102135659/http://sagarejo.gov.ge/sites/default/files/2017-2020_clebis_prioritetebi.pdf |archivedate=2021-11-02 }}&lt;/ref&gt;

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში ასევე ეკონომიკის წამყვანი დარგებია: ხორბლის ფქვილის, ღვინის, ქათმის/კვერცხის, [[თამბაქო]]ს და [[აგური]]ს წარმოება.

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ეკონომიკური განვითარების გეგმის მიხედვით, ეკონომიკის უპირატესი დარგია [[სოფლის მეურნეობა]]. ამას გარდა, სატყეო მეურნეობის ბაზაზე შესაძლებელია [[ტურიზმი]]ს განვითარება.&lt;ref name=&quot;usaid&quot;&gt;{{Cite web |url=http://nala.ge/uploads/sagarejo.pdf |title=პროგრამა — საქართველოს რეგიონებში კლიმატის ცვლილებისა და ზემოქმედების შერბილების ზომების ინსტიტუციონალიზაცია |accessdate=2014-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114110333/http://nala.ge/uploads/sagarejo.pdf |archivedate=2013-11-14 }}&lt;/ref&gt;

==განათლება==
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს 26 საჯარო სკოლა, აღნიშნული სკოლებიდან 4 მდებარეობს ქალაქ საგარეჯოს ტერიტორიაზე.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sagarejo.gov.ge/ge/mdebareoba-ganlageba-municipaluri-centri |title=განათლება |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211103084306/http://www.sagarejo.gov.ge/ge/mdebareoba-ganlageba-municipaluri-centri |archivedate=2021-11-03 }}&lt;/ref&gt;

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს 3 არასახელმწიფო (კერძო) საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელთაგან შპს „თამარი გარეჯელი“ და სპს „პატარძეულის ქართულ-ფრანგული სკოლა-ლიცეუმი“ ახორციელებს სწავლებას ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის დაწყებითი-საბაზო-საშუალო საფეხურზე, შპს „ილია“, ილია ჭავჭავაძის სახელობის ქალაქ საგარეჯოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება – ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის საშუალო საფეხურზე და პროფესიულ საგანმანათლებლო პროგრამებზე.

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ასევე ფუნქციონირებს 26 სკოლამდელი (საბავშვო ბაღი და ბაგა-ბაღი) სასწავლო-სააღმზრდელო დაწესებულება, 2  სკოლისგარეშე დაწესებულება: საგარეჯოს მოსწავლე-ახალგაზრდობის სახლი და სოფელ დუზაგრამის ქართული ენის შემსწავლელი ცენტრი. საგარეჯოში ფუნქციონირებს ა(ა)იპ „ჯემალ ბურჯანაძის სახელობის სამუსიკო სკოლა“.

== კულტურა ==
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში ფუნქციონრებს თოჯინების სახალხო [[თეატრი]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sagarejo.gov.ge/ge/xelovneba-da-kultura |title=ხელოვნება და კულტურა |accessdate=2021-11-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211103062430/http://sagarejo.gov.ge/ge/xelovneba-da-kultura |archivedate=2021-11-03 }}&lt;/ref&gt;

საგარეჯოს [[თოჯინების თეატრი]] [[1996]], [[1998]], [[1999]], [[2001]] და [[2014]] წლებში გახდა საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის მიერ ორგანიზებული ფესტივალების ლაურეატი, გამარჯვებულია სხვადასხვა ნომინაციებში. 1999 წელს მიენიჭა „სახალხო თეატრის“ საპატიო წოდება.
საგარეჯოში წარმოდგენილია რამდენიმე კულტურის ცენტრი. ასევე  „ჯემალ ბურჯანაძის სახელობის სამუსიკო სკოლა“.

===ფესტივალები და სახალხო დღესასწაულები===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის მნიშვნელოვანი ტრადიციული ღონისძიებები
|-
! დასახელება !! თარიღი !! აღწერა
|-
| გარეჯობა || [[მაისი]] || დღესასწაულის გამართვის ადგილია სოფელი უდაბნო, დავით-გარეჯის სამონასტრო კომპლექსთან ახლოს მდებარე ჩიჩხიტურის კოშკის მიმდებარე ტერიტორია.
|-
| გოგლაობა || [[მაისი ]] || დღესასწაული ქართველი პოეტისა და მწერლის, [[გიორგი ლეონიძე|გიორგი ლეონიძის]] ხსოვნას ეძღვნება და მის მშობლიურ სოფელში, პატარძეულში ეწყობა. იმართება პოეზიის საღამო და კონცერტი.
|-
| [[ბერიკაობა]] ||ყველიერის წინა კვირა || ბერიკაობა გაზაფხულზე, დიდმარხვის დასაწყისში იმართება და ნაყოფიერებასა და ბუნების გამოცოცხლებას ეძღვნება. წარმართული დროის რიტუალში მამაკაცები მონაწილეობენ, რომლებიც შემოსილნი არიან ცხვრის ტყავით, სხვადასხვა ცხოველების ნიღბებითა და ფერადი ქსოვილების ნაჭრებით გაწყობილი სამოსით. ბერიკები შოლტის ტკაცუნითა და ყიჟინით დადიან სოფელში.
|-
| რეზოობა || [[ივნისი]]|| რეზოობა, ქართველი მწერლის [[რევაზ ინანიშვილი]]ს ხსოვნას ეძღვნება. იმართება ყოველი წლის ივნისში, მწერლის მშობლიურ სოფელ ხაშმში. დღესასწაულზე იმართება თეატრალიზებული წარმოდგენები მწერლის მოთხრობებიდან.
|}

== ღირსშესანიშნაობები ==
===მარიამჯვრის სახელმწიფო ნაკრძალი===
{{მთავარი|მარიამჯვრის სახელმწიფო ნაკრძალი}}
სახელმწიფო ნაკრძალი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, [[გომბორის ქედი]]ს სამხრეთ კალთებზე. ფართობი 1040 ჰა. დაარსდა [[1935]] წელს რელიქტური სოსნოვსკის ფიჭვის იშვიათი მასივის შემონახვის მიზნით. ნაკრძალის ფართობის დიდი ნაწილი ტყითაა დაფარული.

===დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი===
{{მთავარი|დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსი}}
ფეოდალური ხანის საქართველოს ერთ-ერთი  რელიგიურ-კულტურულიცენტრი, სამონასტრო გამოქვაბულთა კომპლექსი. მდებარეობს საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, თბილისიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 60-70 კმ-ში, გარეჯის სერზე.

===ნინოწმინდის მონასტერი===
{{მთავარი|ნინოწმინდის მონასტერი}}
გალავანშემოვლებული სამონასტრო კომპლექსი - ტაძარი, აგურის ოთხსართულიანი სამრეკლო (XVI ს.), მიტროპოლიტ [[საბა (ტუსისშვილი)|საბა ტუსისშვილის]] ორსართულიანი სასახლე ([[1774]]-[[1777]]) დ ასხვანაგებობათა ნანგრევები, რომელიც შემორჩენილია კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფ. ნინოწმინდაში.

===მანავის ციხე===
{{მთავარი|მანავის ციხე}}
ციხესიმაგრე გარე კახეთში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავის ახლოს, მაღალმთაზე. აქ იყო ფეოდალური კახეთის უკანასკნელი პერიოდის ერთ-ერთი ცენტრი.
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;154px&quot;&gt;
File:St. Ninos monastery in ninotsminda 1.jpg|ალტ=|[[ნინოწმინდის მონასტერი]]
File:Ujarma from road site.JPG|ალტ=|[[უჯარმის ციხე]]
File:Manavi fortress.jpg|ალტ=|[[მანავის ციხე]]
File:David Gareja monastery complex.jpg|ალტ=|[[დავითგარეჯა]] 
&lt;/gallery&gt;
===პატარა ჩაილურის ციხე-კოშკი===
{{მთავარი|პატარა ჩაილურის ციხე-კოშკი}}
არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის სამხრეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, ტრიალ მინდორზე. განეკუთვნება XVll საუკუნის შუა წლებს.

===ნიახურის ციხე===
{{მთავარი|ნიახურის ციხე}}
ციხესიმაგრე სოფელ პატარა ჩაილურისა და დიდი ჩაილურის სამხრეთით, საგარეჯო-გურჯაანის გზატკეცილის მარჯვენამხარეს, გორაკზე. განეკუთვნება XVII-XVIII საუკუნეებს.

===უჯარმის ციხე===
{{მთავარი|უჯარმის ციხე }}
ისტორიული ციხე-ქალაქი საქართველოში. მდებარეობს საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის ჩრდილოეთით 4 კმ-ის დაშორებით, გომბორის უღელტეხილის მახლობლად.

===საგარეჯოს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი===
{{მთავარი|საგარეჯოს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი}}
ისტორიული მუზეუმი დაარსდა [[1958]] წელს. მუზეუმში განთავსებულია 7050 ექსპონატი. მუზეუმში დაცულია კახეთის რეგიონის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად და შემთხვევით აღმოჩენილი მასალა გვიანი ბრინჯაოს ხანიდან მოყოლებული [[შუა საუკუნეები]]ს ჩათვლით, ადგილობრივი ყოფისთვის დამახასიათებელი საყოფაცხოვრებო და ეთნოგრაფიული ტიპის მასალები, გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sagarejo.gov.ge/ge/kulturuli-obiektebi-muzeumebi-da-girsshesanishnavi-istoriuli-adgilebi |title=მუზეუმები და ღირსშესანიშნავი ადგილები |access-date=2021-11-03 |archive-date=2021-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211103030500/http://www.sagarejo.gov.ge/ge/kulturuli-obiektebi-muzeumebi-da-girsshesanishnavi-istoriuli-adgilebi }}&lt;/ref&gt;

===გიორგი (გოგლა) ლეონიძის სახლ-მუზეუმი===
{{მთავარი|გიორგი ლეონიძის სახლ-მუზეუმი}}
ქართველი პოეტის, მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის, გიორგი ლეონიძის სახლ-მუზეუმი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში.

===ქეთევან დოხტურაშვილის სახელობის მუზეუმი===
{{მთავარი|ქეთევან დოხტურაშვილის სახელობის მუზეუმი}}
ისტორიული მუზეუმი მდებარეობს საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში. მუზეუმი ფუნქციონირებს 2007 წლიდან. მუზეუმში დაცულია არქეოლოგიური, ეთნოგრაფიული ნიმუშები, ნუმიზმატიკა, ბონისტიკა, ფოტო და კვლევითი მასალები.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sagarejo.gov.ge/ge/kulturuli-obiektebi-muzeumebi-da-girsshesanishnavi-istoriuli-adgilebi |title=მუზეუმები და ღირსშესანიშნავი ადგილები |accessdate=2021-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211103030500/http://www.sagarejo.gov.ge/ge/kulturuli-obiektebi-muzeumebi-da-girsshesanishnavi-istoriuli-adgilebi |archivedate=2021-11-03 }}&lt;/ref&gt;

==სპორტი==
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში ფუნქციონირებს სამი სასპორტო სკოლა, სადაც მოზარდები ვარჯიშობენ სპორტის 9 სახეობაში: [[ქართული ჭიდაობა]], [[სამბო]], [[ძიუდო]], [[თავისუფალი ჭიდაობა]], [[კრივი]], [[კარატე]], [[ტაეკვანდო]], [[კალათბურთი]], [[ფეხბურთი]], [[რაგბი]], [[ჭადრაკი]], [[მძლეოსნობა]], [[ცურვა]]. ამჟამად საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში არის 10 საჭიდაო დარბაზი, 10 მინი და ერთი სტანდარტული ტიპის სპორტული მოედანი. მოწყობილია სამი რეკრეაციული ზონა, არის აუზი და ჩოგბურთის კორტები.

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში ფუნქციონირებს საფეხბურთო კლუბი [[გარეჯი საგარეჯო (საფეხბურთო კლუბი)|„გარეჯი“]], რომელიც დაარსდა 1960 წელს. 2025 წლიდან ასპარეზობს [[ეროვნული ლიგა|ეროვნულ ლიგაში]].

==გამოჩენილი ადამიანები==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის გამოჩენილი ადამიანები
|-
! ფოტო !! სახელი და გვარი !! წლები !! აღწერა
|-
| [[ფაილი:Dimitri Bakradze, a Georgian scholar.jpg|100px]] || [[დიმიტრი ბაქრაძე]] || [[1826]]-[[1890]] || ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, არქეოლოგი
|-
| [[ფაილი:ვარლამ ჩერქეზიშვილი2.jpg|100px]] || [[ვარლამ ჩერქეზიშვილი]] || [[1846]]-[[1925]] || პოლიტიკოსი, რევოლუციონერი 
|-
| [[ფაილი:Solomon Qurdiani.jpg|100px]] || [[სოლომონ ქურდიანი]] || [[1867]]-[[1939]] || მეტყევე, სელექციონერი 
|-
| [[ფაილი:Elizbar Gulisashvili.jpg|100px]] || [[ელიზბარ გულისაშვილი]] || [[1890]]-[[1923]] || სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი, საქართველოს ეროვნული გმირი 
|-
| [[ფაილი:Giorgi leonidze statue 2020.jpg|100px]] || [[გიორგი ლეონიძე]] || [[1900]]-[[1966]] || მწერალი, პოეტი
|-
| [[ფაილი:არსენ მეკოკიშვილი.jpg|100px]] || [[არსენ მეკოკიშვილი]] || [[1912]]-[[1972]] || მოჭიდავე, ოლიმპიური ჩემპიონი.
|-
| [[ფაილი:Revaz Inanishvili.jpg|100px]] || [[რევაზ ინანიშვილი]] || [[1926]]-[[1991]] || მწერალი
|-
| [[ფაილი:Გივი ყანდარელი.jpg|100px]] || [[გივი ყანდარელი]] || [[1933]]-[[2006]] || მხატვარი, კერამიკოსი, გობელენის ოსტატი
|-
| [[ფაილი:Levan Tediashvili (born 15 March 1948) — Georgian wrestler.jpg|100px]] || [[ლევან თედიაშვილი]] || [[1948]]–[[2024]] || მოჭიდავე, ოლიმპიური თამაშების ორგზის ჩემპიონი.
|}

== დაძმობილებული ქალაქები ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ქალაქი !! სახელმწიფო !! რეგიონი/რაიონი/ოლქი!! ფართობი !! მაცხოვრებელი !! საფოსტო კოდი !! ვებ-გვერდი 
|-
| [[შირვინტოსი]] ||{{დროშა|ლიეტუვა }}||[[ ვილნიუსის მაზრა]] ||-||5 513 || LT-19001||[https://www.sirvintos.lt/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220116191835/https://www.sirvintos.lt/en |date=2022-01-16 }}
|}

== ლიტერატურა ==
* ''უკლება დ., ჯაოშვილი ვ.,'' ქსე, ტ. 8, გვ. 612-613, თბ., 1984;
* მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964;
* საბაშვილი მ., საქართველოს სსრ ნიადაგები, თბ., 1965;
* უკლება დ., აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანი მხარეების ლანდშაფტები და ფიზიკურ-გეოგრაფიული რაიონები, თბ., 1974.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commonscat|Sagarejo Municipality}}
* [http://www.kakheti.gov.ge/index.php?cat=60&amp;par=6 კახეთის რეგიონის ოფიციალური საიტი]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://sagarejo.gov.ge/ საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ვებ გვერდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211103031755/http://sagarejo.gov.ge/ |date=2021-11-03 }}
* [https://dspace.nplg.gov.ge/simple-search?query=გარეჯის+მაცნე „გარეჯის მაცნე“] — საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის საინფორმაციო გაზეთი

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{კახეთი}}
{{საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი|*]]</text>
      <sha1>n073d8ylbztv0r3fylke8khn23g1dek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხედრო-საჰაერო ძალები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6538</id>
    <revision>
      <id>5407300</id>
      <parentid>4538986</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13490" sha1="anrq2qn9m1sa8bh6v5uti9pdoiuheyt" xml:space="preserve">'''სამხედრო-საჰაერო ძალები''' (უმრავლეს ქვეყნებში ეწოდება საჰაერო ძალები) — [[შეიარაღებული ძალები]]ს ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია [[მოწინააღმდეგე|მოწინააღმდეგის]] მიწისზედა, საჰაერო და საზღვაო სამიზნეების (ობიექტების) გასანადგურებლად როგორც დამოუკიდებლად, აგრეთვე შეიარაღებული ძალების სხვა სახეობებთან ურთიერთქმედებით. იგი ასევე გამოიყენება [[სახმელეთო ჯარები|სახმელეთო ჯარების]] შეტევის მხარდასაჭერად, [[საჰაერო დესანტი|საჰაერო დესანტის]] გადასასროლად (გადასასხმელად), საჰაერო გადაზიდვების საწარმოებლად და [[საჰაერო დაზვერვა|საჰაერო დაზვერვის]] საწარმოებლად. რიგ ქვეყნებში სამხედრო-საჰაერო ძალებში შედიან [[საჰაერო თავდაცვა|საჰაერო თავდაცვის]] ნაწილები და შენაერთები. საჰაერო ძალებში შედიან [[ავიაცია|ავიაციის]] შემდეგი გვაროვნებები: [[ბომბდამშენი ავიაცია]], [[გამანადგურებელ-ბომბდამშენი ავიაცია]], [[გამანადგურებელი ავიაცია]], [[მოიერიშე ავიაცია]], [[სადაზვერვო ავიაცია]], [[სამხედრო-სატრანსპორტო ავიაცია]].

== სამხედრო-საჰაერო ძალების სია ==

{| class=&quot;prettytable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
! [[კოკარდა]] ||  გერბი/ემბლემა|| ქვეყანა || სახელწოდება
|-
| [[ფაილი:Roundel of Albania.svg|20px]] || || [[ალბანეთი]]|| [[ალბანეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Forcave Ajrore Shqiptare'']]
|-
| [[ფაილი:Roundel of Australia - Low Visibility.svg‎|20px]] || || [[ავსტრალია]]|| ''[[ავსტრალიის სამეფო საჰაერო ძალები|Royal Australian Air Force]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Belgium.svg|20px]] || [[ფაილი:Air Force Ensign of Belgium.svg|20px]] || [[ბელგია]]|| ''[[ბელგიის სამხედრო-საჰაერო ძალები]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Brazil.svg|20px]] || [[ფაილი:COA of Brazilian Air Force.svg|20px]] || [[ბრაზილია]]|| ''[[ბულგარეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Força Aérea Brasileira]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Bulgaria.svg|20px]] || || [[ბულგარეთი]]|| [[ბულგარეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Bulgarski Voenno Vzdushni Sili'']]
|-
| [[ფაილი:Roundel of China.svg|40px]] || || [[ჩინეთი]]|| ''[[ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Kōngjūn]]'' 
|-
| [[ფაილი:Roundel of Denmark.svg|20px]] ||  || [[დანია]]|| ''[[დანიის საჰაერო ძალები|Flyvevåbnet]]'' 
|- 
| [[ფაილი:Roundel of Germany – Type 1 – Border.svg|20px]] || [[ფაილი:Bundeswehr Kreuz.svg|20px]] || [[გერმანია]]|| ''[[გერმანიის საჰაერო ძალები|Luftwaffe]]''
|- 
| [[ფაილი:Roundel of Estonia.svg|20px]] || || [[ესტონეთი]]|| ''[[ესტონეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Eesti Õhuvägi]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Finland.svg|20px]] || [[ფაილი:Suomen Ilmavoimien tunnus.svg|20px]] || [[ფინეთი]]|| ''[[ფინეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Suomen ilmavoimat/Finlands flygvapen]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of France.svg|20px]] || || [[საფრანგეთი]]|| ''[[საფრანგეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Armée de l’air]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Greece.svg|20px]] || || [[საბერძნეთი]]|| ''[[საბერძნეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Polemikí Aeroporía]]''
|-
| [[ფაილი:RAF roundel.svg|20px]] || [[ფაილი:Ensign_of_the_Royal_Air_Force.svg|20px]] || [[გაერთიანებული სამეფო|დიდი ბრიტანეთი]]|| ''[[სამეფო საჰაერო ძალები|Royal Air Force]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Ireland.svg|20px]] || || [[ირლანდია]]|| ''[[ირლანდიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Aer Chór na hÉireann]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Israel.svg|20px]] || || [[ისრაელი]]|| '' [[ისრაელის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Cheil haAwir]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of the Italian Air Force.svg|20px]] || [[ფაილი:Coat_of_arms_of_the_Italian_Air_Force.svg|20px]] || [[იტალია]]|| ''[[იტალიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Aeronautica Militare]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Japan.svg|20px]] || [[ფაილი:Flag of the Japan Air Self-Defense Force.svg|20px]] || [[იაპონია]]|| ''[[Kōkū Jieitai]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Canada.svg|20px]] || || [[კანადა]]|| ''[[კანადის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Canadian Forces Air Command]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Croatia.svg|20px]] || [[ფაილი:Coat_of_arms_of_Croatia.svg|20px]] ||[[ხორვატია]]|| ''[[ხორვატიის სამხედრო-საჰაერო ძალები და თავდაცვა|Hrvatsko Ratno Zrakoplovstvo i Protuzrakoplovna Obrana]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Latvia.svg|20px]] || || [[ლატვია]]|| ''[[ლატვიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Latvijas Gaiaspeki]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of New Zealand.svg|20px]] || || [[ახალი ზელანდია]]|| ''[[ახალი ზელანდიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Royal New Zealand Air Force]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of the Netherlands.svg|20px]] || || [[ნიდერლანდები]]|| ''[[ნიდერლანდების სამხედრო-საჰაერო ძალები|Koninklijke Luchtmacht]]'' (KLu)
|-
| [[ფაილი:Roundel of Norway.svg|20px]] ||[[ფაილი:Royal Norwegian Air Force logo.svg|20px]] || [[ნორვეგია]]|| ''[[ნორვეგიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Luftforsvaret]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Austria.svg|20px]] || || [[ავსტრია]]|| [[ავსტრიის სამხედრო-საჰაერო ძალები]]
|-
| [[ფაილი:Roundel_of_Poland.svg|20px]] || || [[პოლონეთი]]|| ''[[პოლონეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Siły Powietrzne Rzeczypospolitej Polskiej]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Portugal.svg|20px]] || [[ფაილი:Coat of arms of Portugal.svg|20px]] || [[პორტუგალია]]|| ''[[პორტუგალიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Força Aérea Portuguesa]]''
|-
| [[ფაილი: Roundel of Romania.svg|20px]] ||  || [[რუმინეთი]]|| ''[[რუმინეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Forţele Aeriene Române]]''
|-
|  [[ფაილი:Roundel of Russia.svg|20px]] || || [[რუსეთი]]|| ''[[რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Военно-воздушные силы Российской Федерации]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Sweden.svg|20px]] || || [[შვედეთი]]|| ''[[შვედეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Flygvapnet]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Switzerland.svg|20px]] || || [[შვეიცარია]]|| [[შვეიცარიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Forces Aériennes Suisses, Forze Aeree Svizzere'']] 
|-
| [[ფაილი:Roundel of Serbia.svg|20px]] || || [[სერბეთი]]|| [[სერბეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Ratno Vazduhoplovstvo i Protiv Vazdusna Odbrana'']]
|-
| [[ფაილი:Roundel of Georgia.svg|20px]] || || [[საქართველო]] || [[საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალები]]
|-
| [[ფაილი:Coat of Arms of Slovakia.svg|20px]] || || [[სლოვაკეთი]]|| [[სლოვაკეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Veliteľstvo Vzdušných Síl'']]
|-
| [[ფაილი:Roundel of Slovenia.svg|20px]] || || [[სლოვენია]]|| [[სლოვენიის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Vojaško Letalstvo in Zracna Obramba Slovenske Vojske'']]
|-
| [[ფაილი:Roundel of the Spanish Air Force.svg|20px]] || [[ფაილი:Emblem of the Spanish Air Force.svg|40px]] || [[ესპანეთი]]|| ''[[ესპანეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Ejército del Aire]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of South Korea.svg|40px]] || || [[სამხრეთი კორეა]]|| ''[[სამხრეთ კორეის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Republic of Korea Air Force]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of the Czech Republic.svg|20px]] || || [[ჩეხეთი]]|| [[ჩეხეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|''Vzdušné síly AČR'']]
|-
| [[ფაილი: Roundel of Thailand.svg|20px]] || || [[ტაილანდი]]|| ''[[ტაილანდის სამეფო საჰაერო ძალები|Kong Thab Akat Thai]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Turkey.svg|20px]] || || [[თურქეთი]]|| ''[[თურქეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Türk Hava Kuvvetleri]]''
|-
| [[ფაილი:Roundel of Ukraine.svg|20px]] || [[ფაილი:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|20px]] || [[უკრაინა]]|| ''[[უკრაინის სამხედრო-საჰაერო ძალები|Повітряні сили України]]'' 
|- 
| [[ფაილი:Roundel of Hungary.svg|20px]] || || [[უნგრეთი]]|| [[უნგრეთის საჰაერო ძალები|''Magyar Légierö'']]
|-
| [[ფაილი:Roundel_of_the_USAF.svg|40px]] || || [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]|| ''[[აშშ-ს საჰაერო ძალები|United States Air Force]]'' (USAF)
|-
| [[ფაილი:Roundel of the United Arab Emirates.svg|20px]] || || [[არაბთა გაერთიანებული საამიროები|არაბეთის გაერთიანებული საამიროები]]|| [[არაბეთის გაერთიანებული საემიროების საჰაერო ძალები|''United Arab Emirates Air Force'']] (UAEAF) 
|-
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://fas.org/man/dod-101/sys/ac/ec-130e.htm Informationen über die EC-130] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190328122301/https://fas.org/man/dod-101/sys/ac/ec-130e.htm |date=2019-03-28 }}

[[კატეგორია:შეიარაღებული ძალები]]
[[კატეგორია:ავიაცია]]</text>
      <sha1>anrq2qn9m1sa8bh6v5uti9pdoiuheyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მანგუსტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21238</id>
    <revision>
      <id>5407164</id>
      <parentid>4877425</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <comment>// რედაქტირება [[:en:User:镜音铃/Wikiplus|Wikiplus]]-ით</comment>
      <origin>5407164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3212" sha1="80aulyd1hhldaa18jwoepor2fv71dt4" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =  მანგუსტი
| სურათის ფაილი = Herpestes_ichneumon_Египетский_мангуст,_или_фараонова_крыса,_или_ихневмо́н.jpg
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =    
| სამეფო = ცხოველები
| ტიპი =  		[[ქორდიანები]]
| ქვეტიპი =  
| კლასი =  [[ძუძუმწოვრები]]
| რიგი =   [[მტაცებლები]]
| ქვერიგი =  
| ოჯახი = [[მანგუსტისებრნი]]
| ქვეოჯახი= 
| გვარი = [[მანგუსტები]]
| სახეობა = [[მანგუსტი]]
| ლათ = {{Btname|Herpestes ichneumon|([[Linnaeus]], [[1758]])}}
| ვიკისახეობები = Herpestes ichneumon
| itis = 621893
| არეალის რუკა =  
| არეალის ლეგენდა =
| ncbi = 9700
| დაცვის სტატუსი = LC
| iucn = 41613
| commons = Category:Herpestes ichneumon
}}
'''მანგუსტი''' ({{lang-la|Herpestes ichneumon}}) — [[მტაცებლები|მტაცებელი]] [[ძუძუმწოვრები|ძუძუმწოვარი]] [[მანგუსტისებრნი|მანგუსტისებრთა]] [[ოჯახი (ბიოლოგია)|ოჯახისა]].&lt;ref&gt;[http://www.iucnredlist.org/details/41613/0 IUCN-ის ოფიციალური საიტი]&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;კ&quot;&gt;ადრე მას აერთიანებდნენ [[ვივერისებრნი|ვივერისებრთა]] ოჯახში.&lt;/ref&gt; მისი მურა-ნაცრისფერი სხეულის სიგრძე 65 [[სმ]] აღწევს, აქვს გრძელი ბეწვით დაფარული მსხვილი კუდი. 

გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, მცირე აზიასა და სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში (პირენეს ნახევარკუნძული). იკვებება წვრილი [[მღრღნელები]]თ. აქტიურია ღამით. [[გველები]]ს განადგურებით სარგებლობა მოაქვს. ზოგჯერ ზიანს აყენებს საფრინველეებს. აკლიმატიზებულია იუგოსლავიაში, იტალიასა და კუნძულ მადაგასკარზე.

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|6|405|}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

== კომენტარები ==
&lt;references group=&quot;კ&quot;/&gt;

[[კატეგორია:მანგუსტები]]
[[კატეგორია:ანგოლის ძუძუმწოვრები]]</text>
      <sha1>80aulyd1hhldaa18jwoepor2fv71dt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როჯერ უოტერსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37354</id>
    <revision>
      <id>5407188</id>
      <parentid>5384974</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 3 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161149" sha1="5tzfcenzso6idj6wcfjh0zzi9oi9ti3" xml:space="preserve">{{რჩეული/2.0}}{{ინფოდაფა მუსიკოსი
|სახელი = როჯერ უოტერსი
|სურათი =  
|სათაური =  როჯერ უოტერსი 2015 წელს
|ფონი = solo_singer
|ნამდვილისახელი  = ჯორჯ როჯერ უოტერსი
|დაიბადა = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1943|9|6|}}
|დაბადების ადგილი =  [[დიდი ბუკჰემი]], [[სარის საგრაფო]], [[ინგლისი]]
|ინსტრუმენტი = {{hlist|[[ვოკალი]]|[[ბას-გიტარა]]|გიტარა}}
|ჟანრი = {{hlist|[[პროგრესული როკი]]|[[ფსიქოდელიური როკი]]|[[არტ-როკი]]|[[ბლუზ-როკი]]}}
|საქმიანობა = {{hlist|[[მომღერალი]]|[[სიმღერების ავტორი]]|[[კომპოზიტორი]]|[[მუსიკალური პროდიუსერი|პროდიუსერი]]}}
|აქტიურობის წლები    = [[1964]]–დღემდე
|ლეიბლი = {{hlist|[[Capitol Records|Capitol]]|[[Columbia Records|Columbia]]|[[Sony Music Entertainment|Sony]]|[[Harvest Records|Harvest]]}}
|ასოციაციები = {{hlist|[[Pink Floyd]]|[[The Bleeding Heart Band]]}}
|საიტი = {{URL|roger-waters.com}}
|აღსანიშნავი ინსტრუმენტები = {{unbulleted list|[[Fender Precision Bass]]|[[Rickenbacker 4001]]}}
|მოდული              = {{მოსმენა |embed= yes |filename= Roger_Waters_BBC_Radio4_Desert_Island_Discs_29_May_2011_b011j39v.flac |title= როჯერ უოტერსის ხმა |type= speech |description= BBC-ის გადაცემიდან ''[[Desert Island Discs]]'', 29 მაისი 2011.&lt;ref name=&quot;DID&quot; /&gt; }}
}}
'''ჯორჯ როჯერ უოტერსი'''  ({{lang-en|George Roger Waters}}; დ. [[6 სექტემბერი]], [[1943]], [[დიდი ბუკჰემი]], [[ინგლისი]], [[გაერთიანებული სამეფო]]) — [[ინგლისი|ინგლისელი]] [[როკ-მუსიკა|როკ-მუსიკოსი]], [[ვოკალისტი]], [[ბას-გიტარა|ბას-გიტარისტი]], [[სიმღერების ავტორი]] და [[კომპოზიტორი]]. იგი უფრო მეტად ცნობილია, როგორც [[პროგრესული როკი|პროგრესული როკ]]-ჯგუფ [[პინკ ფლოიდი]]ს წევრი და ლიდერი [[1968]]–[[1985]] წლებში.

[[1968]] წელს პინკ ფლოიდი დატოვა სიმღერების ავტორმა, ვოკალისტმა და გიტარისტმა [[სიდ ბარეტი|სიდ ბარეტმა]] და უოტერსი დროთა განმავლობაში იქცა ჯგუფის ტექსტების და მუსიკის, აგრეთვე კონცეპტუალური იდეების ძირითად ავტორად. მსოფლიო წარმატება მისი მონაწილეობით კოლექტივმა მოიპოვა [[1970-იანები|1970-იანი]] წლების ალბომებით ''[[The Dark Side of the Moon]]'', ''[[Wish You Were Here (პინკ ფლოიდის ალბომი)|Wish You Were Here]]'', ''[[Animals (პინკ ფლოიდის ალბომი)|Animals]]'' და ''[[The Wall]]''. მიუხედავად იმისა, რომ უოტერსი ძირითადად ბას-გიტარაზე უკრავდა, იგი აგრეთვე ატარებდა ცდებს სინთეზატორებთან და ფირებთან, კონცერტებსა და სტუდიურ ჩანაწერებზე კი რიტმულ გიტარასაც იყენებდა. [[1985]] წელს, კოლექტივის სხვა წევრებთან აზრთა სხვადასხვაობის გამო მან დატოვა პინკ ფლოიდი და ყოფილ კოლეგებთან სასამართლო დავით ეცადა, შეენარჩუნებინა უფლება ჯგუფის სახელწოდებასა და მასალაზე. [[1987]] წელს ეს დავა დასრულდა საავტორო უფლებების გადანაწილებით. [[2010]] წლის მონაცემებით პინკ ფლოიდს მსოფლიო მასშტაბით გაყიდული ჰქონდა 250 მილიონი დისკი, მათ შორის 74,5 მილიონი — მხოლოდ [[აშშ]]-ში.

უოტერსის სოლო-კარიერა მოიცავს ოთხ სტუდიურ ალბომს — ''[[The Pros and Cons of Hitch Hiking]]'' (1984), ''[[Radio K.A.O.S.]]'' (1987) და ''[[Amused to Death]]'' (1992) და ''[[Is This the Life We Really Want?]]'' (2017). მას აგრეთვე ეკუთვნის [[რონ გისინი|რონ გისინთან]] ერთად 1970 წლის ფილმისთვის „[[სხეული (1970 წლის ფილმი)|სხეული]]“ დაწერილი მუსიკა და სიმღერები [[1986]] წლის ანიმაციური ფილმისთვის „[[როდესაც ქარი ქრის (ფილმი)|როდესაც ქარი ქრის]]“ (რომელიც ეფუძნება [[რეიმონდ ბრიგზი]]ს [[როდესაც ქარი ქრის (კომიქსი)|ამავე სახელწოდების]] გრაფიკულ რომანს). [[1990]] წელს როჯერმა დადგა მსოფლიო მუსიკის ისტორიაში ერთ-ერთი მასშტაბური როკ-შოუ, ''[[The Wall – Live in Berlin]]'', რომელსაც დაახლოებით 200 000 მაყურებელი დაესწრო. [[1996]] წელს იგი, პინკ ფლოიდთან ერთად, შეიყვანეს [[აშშ]]-ის [[როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზი|როკ-ენ-როლის დიდების]], ხოლო 2005 წელს – [[ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზი|ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზში]]. [[1999]] წლიდან უოტერსი აქტიურად მოგზაურობს საკონცერტო ტურნეებით, რომელთა შორის პირველი იყო [[In the Flesh (როჯერ უოტერსის ტურნე)|In the Flesh]] (1999-2002). [[2006]]-[[2008]] წლებში გაიმართა მასშტაბური ტურნე ''[[The Dark Side of the Moon Live]]''. [[2005]] წელს უოტერსმა გამოსცა სამმოქმედებიანი ოპერა ''[[Ça Ira]]'', რომელიც ეძღვნება [[საფრანგეთის რევოლუცია|საფრანგეთის რევოლუციის]] იუბილეს. [[2005]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]] იგი პინკ ფლოიდის წევრებთან, [[ნიკ მეისონი|ნიკ მეისონთან]], [[რიჩარდ რაიტი|რიჩარდ რაიტთან]] და [[დეივიდ გილმორი|დეივიდ გილმორთან]], გაერთიანდა საქველმოქმედო მარათონზე [[Live 8]] ერთადერთი გამოსვლისთვის.

[[2010]] წელს დაიწყო მუსიკოსის ტურნე [[The Wall Live (ტურნე)|The Wall Live]], რომელზეც ალბომის ''The Wall'' მთლიანი მასალა პირველად შესრულდა მასშტაბური სოლო-ტურნეს ფარგლებში. ამ ტურნეს მსვლელობისას, [[2011]] წლის [[12 მაისი|12 მაისს]], [[ლონდონი]]ს დარბაზში O2 მასთან ერთად სიმღერის „[[Comfortably Numb]]“ შესასრულებლად პინკ ფლოიდის ვოკალისტი, სიმღერების ავტორი და გიტარისტი [[დეივიდ გილმორი]] გამოვიდა, ხოლო საბოლოო სიმღერაში „[[Outside the Wall]]“ სცენაზე ავიდა როგორც გილმორი, ასევე [[ნიკ მეისონი]], ჯგუფის დრამერი. 2017 წელს დაიწყო მუსიკოსის კიდევ ერთი ტურნე, [[Us + Them]].

=== ადრეული წლები ===

ჯორჯ როჯერ უოტერსი დაიბადა [[1943]] წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბერს]], მერი (ქორწინებამდე '''უაიტის'''; 1913–2009) და ერიკ ფლეტჩერ უოტერსის ოჯახში, [[დიდი ბუკჰემი|დიდ ბუკჰემში]], [[სარის საგრაფო]]ში{{sfn|თომპსონი|2013|p=7}}. იგი იყო ორ ვაჟს შორის უმცროსი.{{sfn|ფიტჩი|2005|p=335}} მისი მამა ქვანახშირის საბადოს მუშაკის შვილი და [[ბრიტანეთის ლეიბორისტული პარტია|ლეიბორისტული პარტიის]] აქტივისტი, იყო სკოლის მასწავლებული, მოკრძალებული ქრისტიანი და ასევე [[ბრიტანეთის კომუნისტური პარტია|ბრიტანეთის კომუნისტური პარტიის]] წევრი.{{sfn|ბლეიკი|2008|p=13}} [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს პირველ პერიოდში ერიკმა პირადი მოსაზრებების გამო უარი თქვა აქტიურ სამხედრო სამსახურზე და საბრძოლო პირობებში, სასწრაფო დახმარების მანქანის მძღოლად მუშაობდა{{sfn|ბლეიკი|2008|p=13}}.

პაციფისტური მოსაზრებები ერიკმა მოგვიანებით შეცვალა და შეუერთდა ბრიტანეთის სამხედრო ძალებს, [[სამეფო ფუზილერები]]ს მერვე ლეგიონს.&lt;ref name=&quot;DID&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b011j39v|title=Desert Island Discs, როჯერ უოტერსი|date=29 მაისი 2011|publisher=BBC Radio 4|accessdate=29 მაისი 2011}}&lt;/ref&gt; იგი დაიღუპა [[1944]] წლის [[18 თებერვალი|18 თებერვალს]], [[ანციო]]ს ხიდთან სამხედრო ოპერაციის დროს&lt;ref&gt;[http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2099066 CWGC დეტალები]&lt;/ref&gt;, როდესაც როჯერი მხოლოდ ხუთი თვის ასაკის იყო.{{sfn|ბლეიკი|2008|p=14}} ერიკ ფლეტჩერ უოტერსის მემორიალი ამჟამად აღმართულია [[იტალია]]ში, [[კასინო]]ს პროვინციაში.&lt;ref&gt;{{cite web |title=უოტერსი, ერიკ ფლეტჩერი |publisher=Commonwealth War Graves Commission |url=http://www.cwgc.org/find-war-dead/casualty/2099066/WATERS,%20ERIC%20FLETCHER |accessdate=1 მარტი 2013}}&lt;/ref&gt; 2014 წლის 18 თებერვალს როჯერი თავად დაესწრო ამ და სხვა დაღუპული პიროვნებების ხსოვნისადმი მიძღვნილი ძეგლის გახსნას. საზეიმო ვითარებაში მუსიკოსს მიენიჭა ანციოს საპატიო მოქალაქის წოდებაც.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wanted in Rome |url=http://www.wantedinrome.com/news/roger-waters-made-honorary-citizen-of-anzio/ |date=18 თებერვალი 2014}}&lt;/ref&gt;

მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ მერი, რომელიც ასევე მასწავლებლად მუშაობდა, ორ შვილთან ერთად საცხოვრებლად [[კემბრიჯი|კემბრიჯში]] გადავიდა.{{sfn|მენინგი|2006|pp=5–6}} კემბრიჯში როჯერი დადიოდა მორლის სკოლაში, მოგვიანებით კი კემბრიჯშირის უფროსკლასელთა სკოლაში გადავიდა, სადაც გაიცნო [[სიდ ბარეტი|როჯერ ბარეტი]], შემდგომში ცნობილი, როგორც სიდი.{{sfn|უოტკინსონი|ანდერსონი|1991|p=15}} უოტერსის მომავალი მუსიკალური კოლეგა, [[დეივიდ გილმორი]], ცხოვრობდა ახლოს, მილ-როუდზე და პერსის სახელობის სკოლაში დადიოდა.{{sfn|უოტკინსონი|ანდერსონი|1991|p=18}} 15 წლის ასაკში უოტერსი აირჩიეს კემბრიჯის ბირთვული განიარაღების კამპანიის ახალგაზრდული ფრთის თავმჯდომარედ{{sfn|მეისონი|2005|pp= 12–13}}. როჯერმა შექმნა ორგანიზაციის საჯარო პოსტერი და ორგანიზაციის საქმიანობაში აქტიურად მონაწილეობდა.{{sfn|პოვი|2008|p=13}} მიუხედავად იმისა, რომ იგი წარმატებული იყო სპორტში (განსაკუთრებით, კრიკეტისა და [[რაგბი]]ს განხრით){{sfn|უოტკინსონი|ანდერსონი|1991|p=23}}, სასკოლო წარმატებები უმნიშვნელო იყო. როგორც თავად უოტერსი იხსენებდა: „ამ პროცესის ყოველი წამი მეზიზღებოდა, გარდა თამაშებისა. რეჟიმი სკოლაში იყო მეტად დესპოტური; ბავშვები, რომლებიც მიჩვეულები არიან სხვა ბავშვების მხრიდან დაშინებას, ასევე მიჩვეულები არიან დაშინებას მასწავლებლების მხრიდან“.{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 14–19}}

1962 წელს, სკოლის დასრულების შემდეგ, როჯერმა სწავლისგან ერთი წლით დაისვენა და იმოგზაურა [[ევროპა]]სა და [[შუა აღმოსავლეთი|შუა აღმოსავლეთში]]. როგორც შემდგომში ამბობდა, ამან მასზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა. ბეირუთში იგი მიიწვიეს მოხუცმა ხეიბარმა ცოლ-ქმარმა. „დაუჯერებლად სტუმართმოყვარეები იყვნენ“, იხსენებდა უოტერსი. „სწორედ ასეთი შემთხვევითი გაცნობით ხდება, რომ შეგვიძლია სხვა ადამიანის ადგილზე ვიგრძნოთ თავი...ასეთი წამები ქმნიან ჩვენს ცხოვრებას.“{{sfn|მენინგი|p=8}}

მიუხედავად იმისა, რომ ბარეტს და გილმორს უკვე იცნობდა კემბრიჯიდან, პინკ ფლოიდის პირველი წევრები, [[ნიკ მეისონი]] და [[რიჩარდ რაიტი]] მან გაიცნო ლონდონში, რიჯენტ სტრიტის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში, არქიტექტურის ფაკულტეტზე სწავლის პერიოდში, სადაც [[1962]] წელს ჩაირიცხა{{sfn|პოვი|2008|p=320}} (უნარების გამოცდების შედეგად გამოჩნდა, რომ ამ განხრისთვის მზად იყო).{{sfn|ბლეიკი|2008|p=36}} თუმცა, თავდაპირველად დაგეგმილი ჰქონდა მექანიკურ ინჟინერიაში განათლების მიღება.{{sfn|ბლეიკი|2008|p=36}}

==1965–1985: პინკ ფლოიდი==
{{მთავარი|პინკ ფლოიდი}}
===შექმნა და ბარეტის ლიდერობის პერიოდი===

[[ფაილი:Roger waters leeds 1970.jpg|მინი|260პქ|მარცხნივ|უოტერსის გამოსვლა პინკ ფლოიდთან, ლიდსის უნივერსიტეტი, 1970.]]

[[1963]] წლის სექტემბრისთვის როჯერმა და ნიკ მეისონმა დაკარგეს სწავლისადმი ინტერესი{{sfn|ბლეიკი|2008|p=40}} და გადასახლდნენ სტენჰოუპ-გარდენის ტერიტორიაზე, მაიკ ლეონარდის, რიჯენტ-სტრიტის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში ნახევარ განაკვეთზე მომუშავე ლექტორის კუთვნილ სახლში.{{sfn|მეისონი|2005|p=20}} პირველად უოტერსმა, მეისონმა და [[რიჩარდ რაიტი|რიჩარდ რაიტმა]] ერთად დაუკრეს [[1963]] წლის შემოდგომაზე{{sfn|მეისონი|2005|p=17}}, ჯგუფში, რომელიც ვოკალისტ კით ნობლისა და ბას-გიტარისტ კლაივ მეტკალფის მიერ ჩამოყალიბდა{{sfn|მენინგი|2006|p=13}}. როგორც წესი, ეს კოლექტივი საკუთარ თავს Sigma&amp;nbsp;6-ს უწოდებდა, მაგრამ აგრეთვე სახელით Meggadeaths გამოდიოდა.{{sfn|პოვი|2008|p=13}} ამ კოლექტივში უოტერსი უკრავდა რიტმულ გიტარაზე, ხოლო მეისონი – დასარტყმელ საკრავებზე. რაიტი უკრავდა ნებისმიერ კლავიშებიან საკრავებზე {{sfn|მეისონი|2005|pp=17–18}}, ხოლო ნობლის და, შეილა, მღეროდა. თავდაპირველად ჯგუფი ძირითადად უნივერსიტეტის სარდაფში დახურულ წვეულებებზე გამოდიოდა.{{sfn|მეისონი|2005|pp= 13–18}}

[[1963]] წლის სექტემბერში, როდესაც მეტკალფმა და ნობლმა კოლექტივი საკუთარი ჯგუფის ჩამოყალიბების მიზნით დატოვეს, დარჩენილმა წევრებმა [[სიდ ბარეტი|სიდ ბარეტსა]] და [[ბობ კლოუზი|ბობ კლოუზს]] დახმარება სთხოვეს&lt;ref&gt;{{harvnb|მეისონი|2005|p=18}}: (ძირითადი წყარო); {{harvnb|პოვი|2008|p=14}}: (მეორე წყარო).&lt;/ref&gt;. [[1964]] წლის იანვრისთვის მათ იცნობდნენ სახელწოდებით The Abdabs (ან The Screaming Abdabs){{sfn|პოვი|2008|p=14}}. 1964 წლის შემოდგომაზე სახელწოდებები იყო Leonard's Lodgers, The Spectrum Five და, საბოლოოდ, Tea Set.{{sfn|პოვი|2007|pp= 18, 28}}  მას შემდეგ, რაც ნობლმა და მეტკალფმა დატოვეს ჯგუფი და მან დაკარგა კარგი ვოკალისტები, კლოუზმა მოიყვანა [[კრის დენისი]]{{sfn|მეისონი|2005|p=21}}, სამეფო საჰაერო ძალების კბილის ექიმი{{sfn|უოტკინსონი|ანდერსონი|1991|p=34}}. 1964 წლის სექტემბრისთვის მეისონი გადავიდა ლეონარდის სახლიდან, მას კი კლოუზი ჩაენაცვლა. მოგვიანებით, 1964 წლის ზამთარში ლეონარდის სახლში ბარეტიც{{sfn|მეისონი|2005|p=24}}, უოტერსის ბავშვობის დროის ნაცნობი გამოჩნდა.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 13}}.

მეისონის თქმით, ჯგუფის პირველი ხმისჩამწერი სესია გაიმართა [[1964]] წლის დეკემბერში{{sfn|მეისონი|2005|p= 26}}. ამ დროისთვის მასში გიტარაზე კლოუზი უკრავდა, კოლექტივის სახელწოდება კი Tea Set იყო. რაიტის მეგობრის დახმარებით მათ უფასოდ იქირავეს Decca-ს სტუდია და ჩაწერეს რამდენიმე სიმღერა. მათ შორის იყო [[სლიმ ჰარპო]]ს „[[I'm a King Bee]]“-ს ვერსია, ბარეტის ორი ორიგინალური კომპოზიცია („Butterfly“ და „[[Lucy Leave]]“) და ჯგუფის ერთობლივი ნამუშევარი „Double O Bo“ - მეისონის თქმით, ეს იყო [[ბო დიდლი]]სა და [[ჯეიმზ ბონდი]]ს მელოდიების შეხამება. წლების შემდეგ ეს ჩანაწერები პირველად გამოიცა ჯგუფის კომპილაციური ბოქს-სეტ ''[[The Early Years 1965–1972]]''-ის შემადგენლობაში.

კლოუზმა შემადგენლობა [[1965]] წლის ზაფხულში დატოვა{{sfn|პოვი|2008|p=20}}, მეისონის თქმით, მამისა და მასწავლებლების მოთხოვნით.{{sfn|მეისონი|2005|p=27}} დენისი კვლავაც ჯგუფში რჩებოდა და სწორედ მაშინ ბარეტმა მოიფიქრა ახალი სახელწოდება, Pink Floyd Sound{{sfn|მეისონი|2005|p= 30}} — ამის მთავარი მიზეზი იყო ის, რომ Tea Set-ის სახელწოდებით კიდევ ერთი ჯგუფი არსებობდა, რომელიც მათთან ერთად უნდა გამოსულიყო.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 43}} დენისი [[1965]] წლის იანვარში გაემგზავრა [[ბაჰრეინი|ბაჰრეინში]], ბარეტის იმიჯი კი ჯგუფში უფრო გამყარდა 1965 წლის შემოდგომაზე. Pink Floyd Sound იქცა ჯგუფის მუდმივ სახელწოდებად. მოგვიანებით იგი შეიცვალა და გახდა The Pink Floyd Sound, ხოლო [[1966]] წლის პირველ თვეებში — უბრალოდ Pink Floyd.&lt;ref&gt;{{harvnb|მეისონი|2005|pp=30–37}}: (ძირითადი წყარო); {{harvnb|პოვი|2008|p=32}}: (მეორე წყარო).&lt;/ref&gt;

[[1966]] წლისთვის ბარეტი იყო ჯგუფის ლიდერი, გიტარისტი და სიმღერების ავტორი{{sfn|მეისონი|2005|p=87}}. მან დაწერა პინკ ფლოიდის სადებიუტო ალბომის ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'' თითქმის ყველა სიმღერა.{{sfn|მეისონი|2005|pp= 87–107}} ამ ალბომში აგრეთვე შეიტანეს უოტერსის პირველი საავტორო ნამუშევარი „[[Take Up Thy Stethoscope and Walk]]“.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 91}} თუმცა, [[1967]] წლის ბოლოს ბარეტის ცვალებადი ფსიქიკური მდგომარეობა არასტაბილური იყო, რამაც იგი ჯგუფის განვითარებისთვის არახელსაყრელ პიროვნებად აქცია. ვინაიდან ბარეტთან მუშაობა რთული იყო, [[1968]] წლის მარტში პინკ ფლოიდი შეხვდა თავის მენეჯერებს, რათა განეხილა კოლექტივის მომავალი. სიდი დათანხმდა ჯგუფიდან წასვლაზე{{sfn|მეისონი|2005|p=105}}. 1968 წლის აპრილში ჯგუფში მოვიდა [[დეივიდ გილმორი]], რასაც ახლდა ახალი მენეჯერის, [[სტივ ო’რურკი]]ს განცხადება ბარეტის წასვლისა და ახალი გიტარისტის მოსვლის შესახებ{{sfn|მეისონი|2005|p=106}}.

===უოტერსის ლიდერობის პერიოდი===

[[ფაილი:DarkSideOfTheMoon1973.jpg|მინი|მარჯვნივ|300პქ| ალბომის ''The Dark Side of the Moon'' შესრულება [[ერლს კორტის საგამოფენო ცენტრი]]ს სცენაზე, [[1973]] წელს]]

ბარეტის წასვლის შემდეგ უოტერსი დროთა განმავლობაში ჯგუფის მუსიკალური მიმართულების ხელმძღვანელი გახდა. იგი იქცა სიმღერების ძირითად და ტექსტების ავტორად, თანავოკალისტად და [[1985]] წელს წასვლამდე რჩებოდა პინკ ფლოიდის დომინირებად ფიგურად.{{sfn|მეისონი|2005|pp= 106–107, 160–161, 265, 278}} მას ეკუთვნის ჯგუფის ხუთი ალბომის მთლიანი ტექსტები, დაწყებული ''[[The Dark Side of the Moon]]''-ით ([[1973]]) და დამთავრებული ალბომით ''[[The Final Cut]]''-ით ([[1983]]) და ამ წლების განმავლობაში იგი თანდათან სულ უფრო მეტად აკონტროლებდა ჯგუფსა და მის მუსიკას.{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 3, 9, 113, 156, 242, 279, 320, 398}} უოტერსის მიერ დაწერილი ტექსტებით ''The Dark Side of the Moon'' იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ წარმატებულ როკ-ალბომად. [[2004]] წლისთვის მან „[[ბილბორდი (ჟურნალი)|ბილბორდის]]“ ჩარტში 723 კვირა დაჰყო და გაიყიდა 35 მილიონზე მეტი ასლის ოდენობით. [[2005]] წლისთვის იგი აგრეთვე ყოველ კვირას 8000-ზე მეტი ასლის ოდენობით იყიდებოდა&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.billboard.com/articles/news/58524/floyds-dark-side-celebrates-chart-milestone|title= ფლოიდის  'Dark Side' აღნიშნავს ჩარტში მნიშვნელოვან ეტაპს|last1=ტაიტუსი|first1=კრისტა|last2=უოდელი|first2=რეი|work=[[ბილბორდი (ჟურნალი)|ბილბორდი]]|year=2005|accessdate=24 ოქტომბერი 2011}}&lt;/ref&gt;. ჯგუფის ბიოგრაფ გლენ პოვის მიხედვით, ეს არის მსოფლიოს რიგით მეორე ყველაზე გაყიდვადი და [[აშშ]]-ის ტერიტორიაზე რიგით 21-ე ყველაზე გაყიდვადი ალბომი{{sfn|პოვი|2008|p= 345}}.

უოტერსს ეკუთვნის ალბომების ''The Dark Side of the Moon'' ([[1973]]), ''[[Wish You Were Here (პინკ ფლოიდის ალბომი)|Wish You Were Here]]'' ([[1975]]), ''[[Animals (პინკ ფლოიდის ალბომი)|Animals]]'' ([[1977]]), ''[[The Wall]]'' ([[1979]]) და ''The Final Cut'' ([[1983]]) თემატური იდეები.{{sfn|მეისონი|2005|pp= 265–269}} ამ ნამუშევრებში სხვადასხვა სახით არის ნახსენები ომისა და უოტერსის მამის დაღუპვის თემა (რაც დაიწყო სიმღერით „[[Corporal Clegg]]“ (''[[A Saucerful Of Secrets]]'', [[1968]]), გაგრძელდა „[[Free Four]]“-ით (''[[Obscured By Clouds]]'', [[1972]]) და კულმინაცია იქონია მითითებულ ალბომებში. ''The Final Cut'' მთლიანად მიეძღვნა მისი მამის, ერიკ ფლეტჩერ უოტერსის ხსოვნას.{{sfn|ბლეიკი|2008|p=294}} ''The Wall''-ის თემა და ჩამოყალიბება შთაგონებულია როჯერის ინგლისურ საზოგადოებაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ არსებული მამაკაცების ნაკლებობის პირობებში აღზრდით{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 294–295, 351}}.

{{ციტატა|ვფიქრობ, „[[Comfortably Numb]]“ იყო ჩემი და როჯერის ერთად თანამშრომლობის შესაძლებლობის უკანასკნელი ნაცარი.|დეივიდ გილმორი{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 275}}}}

ორმაგი ალბომი ''[[The Wall]]'' თითქმის მთლიანად უოტერსის მიერ არის დაწერილი და ძირითადად მისი ცხოვრების ისტორიას ეფუძნება{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 260}}. [[აშშ]]-ში იგი [[2010]] წლისთვის 23 მილიონზე მეტი ასლის ოდენობით გაიყიდა და, [[RIAA]]-ს თანახმად, წარმოადგენს ამ ქვეყანაში ერთ-ერთს ყველა დროის სამი ყველაზე გაყიდვადი ალბომიდან&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTop100 |publisher=RIAA |title=RIAA-ს ოქროს და პლატინის ალბომები |accessdate=17 ოქტომბერი 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mqv3Gpco?url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTop100 |archivedate=2010-01-17 }}&lt;/ref&gt;. მის თანაპროდიუსერად პინკ ფლოიდმა აიყვანა [[ბობ ეზრინი]], ხოლო მხატვარ [[ჯერალდ სკარფი]]ს მიერ შემუშავდა დისკის ვიზუალური კონცეფცია{{sfn|ბლეიკი|2008|pp=260–261}} და შემდგომში, საკონცერტო გამოსვლების ვიზუალური გაფორმება და ფილმის „[[პინკ ფლოიდი: კედელი]]“ (1982) ანიმაციური ეპიზოდები. [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]], [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]], [[ლონდონი|ლონდონსა]] და [[დორტმუნდი|დორტმუნდში]], ტურნეს [[The Wall (ტურნე)|The Wall]] ფარგლებში კოლექტივმა ჩაატარა რამდენიმე კონცერტი. პინკ ფლოიდის მიერ ''The Wall'' უკანასკნელად [[1981]] წლის [[16 ივნისი|16 ივნისს]] შესრულდა, [[ერლს კორტის საგამოფენო ცენტრი]]ს სცენაზე. აღნიშნული კონცერტი იყო უკანასკნელი უოტერსის ყოფილ კოლეგებთან [[2005]] წლის [[2 ივლისი|2 ივლისს]], კონცერტზე [[Live 8]] 24 წლის შემდეგ გამოსვლამდე.{{sfn|პოვი|რასელი|1997|p= 185}}

[[1983]] წელს გამოვიდა ჯგუფის უკანასკნელი სტუდიური ალბომი უოტერსის მონაწილეობით, ''The Final Cut''. ალბომის ქვესათაური იყო „პოსტ-საომარი ოცნების რეკვიემი, დაწერილი როჯერ უოტერსის და შესრულებული პინკ ფლოიდის მიერ“{{sfn|პოვი|2008|p=230}}. უოტერსი არის მისი ყველა სიმღერის ტექსტისა და მუსიკალური კომპოზიციის ავტორი. ტექსტებში შეიმჩნევა [[მარგარეტ ტეტჩერი]]ს, ისევე როგორც [[კონსერვატიული პარტია (გაერთიანებული სამეფო)|კონსერვატიული პარტიის]] კრიტიკა.{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 294–299}} ვინაიდან იმ პერიოდში დეივიდ გილმორს არ ჰქონდა მზად ახალი სიმღერები მომავალი ალბომისთვის, მან სთხოვა უოტერსს, ოდნავ შეეფერხებინა დისკის გამოცემა, რაზეც როჯერმა უარი უთხრა.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 295}} ნიკ მეისონის თანახმად, კამათის შედეგად, გილმორის სახელი ამოიშალა ალბომის თანაავტორებიდან, თუმცა მას კვლავ უხდიდნენ ანაზღაურებას შესრულებული სამუშაოსთვის{{sfn|მეისონი|2005|pp= 264–270}}. ''[[Rolling Stone]]''-ის მიერ დისკს ხუთი ვარსკვლავი მიენიჭა, ხოლო მიმომხილველი [[კურტ ლოდერი]] წერდა, რომ ეს იყო „უმაღლესი მიღწევა“{{sfn|შეფნერი|1991|p= 262}} და „არტ-როკის დაგვირგვინება“.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 300}} იგი დისკს განიხილავდა, როგორც უოტერსის რჩეულ სოლო-ალბომს.&lt;ref&gt;{{cite web |last=ლოდერი |first=კურტ |title=Pink Floyd: The Final Cut (Toshiba) |url=https://www.rollingstone.com/music/albumreviews/the-final-cut-19830414 |work=Rolling Stone |date=14 აპრილი 1983 |accessdate=6 მაისი 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622041133/http://www.rollingstone.com/artists/pinkfloyd/albums/album/107472/review/5943392/the_final_cut |archivedate=22 ივნისი 2008 }}&lt;/ref&gt;

===ჯგუფიდან წასვლა და სარჩელი გილმორის და მეისონის წინააღმდეგ===

ჯგუფში შემოქმედებითი სხვადასხვაობების გამო, უოტერსმა პინკ ფლოიდი [[1985]] წელს დატოვა და ყოფილ კოლეგებთან იურიდიული დავა კოლექტივის სახელწოდებისა და მუსიკალური მასალის გამოყენების თაობაზე გამართა.{{sfn|პოვი|2008|pp=240–241}} [[1985]] წლის დეკემბერში მან წარადგინა განცხადება, სადაც კომპანიებს [[EMI]] და [[CBS]] ჯგუფთან კონტრაქტის დასრულებაზე აუწყებდა. [[1986]] წლის ოქტომბერში მან შეიტანა სარჩელი უმაღლეს სასამართლოში, რათა პინკ ფლოიდი ფორმალურად დაეშალა. თავის გადაწყვეტილებას როჯერი ასაბუთებდა იმით, რომ „ჯგუფი ამოწურულ ძალას წარმოადგენდა“.{{sfn|პოვი|2008|pp= 221, 237, 240–241, 246}} გილმორი და მეისონი ამ გადაწყვეტილებას შეეწინააღმდეგნენ და განაცხადეს, რომ პინკ ფლოიდის სახელით არსებობას განაგრძობდნენ. უოტერსი ამტკიცებდა, რომ მას აიძულეს ჯგუფის დატოვება, ისევე, როგორც თავის დროზე [[რიჩარდ რაიტი|რიჩარდ რაიტს]]. მან გადაწყვიტა, იურიდიულად დაეტოვებინა პინკ ფლოიდი: „ასე რომ არ მოვქცეულიყავი, ფინანსური პრობლემები სრულად გამანადგურებდნენ“{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 312–313}}. 1987 წლის დეკემბერში როჯერმა და პინკ ფლოიდმა შეთანხმებას მიაღწიეს.{{sfn|პოვი|2008|pp=240–241}} მეისონის თანახმად:

{{ციტატა|საბოლოოდ როჯერთან ფორმალური შეხვედრის შესახებ შევთანხმდით. მან [[1987]] წლის შობის წინ [[Astoria (ხმისჩამწერი სტუდია)|Astoria]]-ში ჯერომ უოლტონის, დეივიდის ბუღალტერის მონაწილეობით ჩაიარა. ჯერომი დეტალებში ბეჭდავდა შეთანხმების დედააზრს. სინამდვილეში, იქ უფრო რთული დეტალები იყო. შეთანხმების თანახმად, როჯერს ეძლეოდა უფლება, შეენარჩუნებინა სტივი [ო’რურკი], ხოლო მე და დეივიდს შეგვეძლო კვლავ გაგრძელება პინკ ფლოიდის სახელით. საბოლოოდ, დოკუმენტი გადაეცა ჩვენს ადვოკატებს, რათა იგი იურიდიულად ეთარგმნათ. საოცარია, რომ ამას ვერაფრით მიაღწიეს, მაგრამ საბოლოოდ სასამართლომ ჯერომის ვერსია მიიღო როგორც ერთადერთი და აუცილებელი დოკუმენტი, რის შემდეგაც დაადასტურა ბეჭდებით.{{sfn|მეისონი|2005|pp=293–294}}}}

უოტერსი საბოლოოდ გათავისუფლდა ო’რურკთან კონტრაქტით გათვალისწინებული პირობებისგან და შეინარჩუნა საავტორო უფლებები ''The Wall''-ის კონცეფციასა და ჯგუფის გასაბერ მფრინავ ღორზე.{{sfn|მენინგი|2006|pp= 139}} გილმორის ლიდერობით პინკ ფლოიდმა გამოსცა სამი სტუდიური ალბომი - ''[[A Momentary Lapse of Reason]]'' (1987), ''[[The Division Bell]]'' (1994) და ''[[The Endless River]]'' (2014). 2013 წლისთვის მას მსოფლიოში გაყიდული ჰქონდა 250 მილიონზე მეტი ალბომი, აქედან, RIAA-ს აღრიცხვით – 74.5 მილიონი ერთეული მხოლოდ აშშ-ში.&lt;ref&gt;პინკ ფლოიდის ალბომების მსოფლიო გაყიდვები: {{cite news |title=პინკ ფლოიდის გაერთიანების სურვილი პირველ ადგილზეა მუსიკის მსმენელთა გამოკითხვაში |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aOmothQgn6l4&amp;refer=muse |publisher=Bloomberg |date=26 სექტემბერი 2007 |accessdate=25 მაისი 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812212513/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aOmothQgn6l4&amp;refer=muse |archivedate=12 აგვისტო 2013 |df=dmy-all }}; {{cite web |title=პინკ ფლოიდი ოცნებაა, ზეპელინი – რეალობა |url=http://www.timesdispatch.com/entertainment-life/pink-floyd-s-a-dream-zeppelin-s-a-reality/article_6c81c2a2-ae83-501d-b792-cc9904a9bf16.html |work=Richmond Times-Dispatch |date=28 სექტემბერი 2007 |accessdate=25 მაისი 2012 }}; {{cite web |title=პინკ ფლოიდის ბიოგრაფია |url=http://www.pinkfloyd.com/history/biography.php |publisher=ოფიციალური საიტი |accessdate=4 ივნისი 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120815052558/http://www.pinkfloyd.com/history/biography.php |archivedate=15 აგვისტო 2012 }}; პინკ ფლოიდის აშშ-ის გაყიდვები: {{cite web |url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTopArt |title=ყველაზე გაყიდვადი შემსრულებლები |publisher=Recording Industry Association of America |accessdate=17 ოქტომბერი 2010  |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701163039/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTopArt |archivedate=1 ივლისი 2007 |df= }}&lt;/ref&gt; 2013 წელს უოტერსმა აღიარა, რომ ნანობდა ამ სარჩელის შესახებ: „ვცდებოდი. რა თქმა უნდა, ვცდებოდი“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-24160584|title= პინკ ფლოიდის ვარსკვლავი როჯერ უოტერსი ნანობს ჯგუფის წინააღმდეგ სარჩელის შეტანაზე|date=19 სექტემბერი 2013|publisher=BBC News|accessdate=10 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;

==1984–დღემდე: სოლო-კარიერა==

===1984–1989: ''The Pros and Cons of Hitch Hiking'' და ''Radio K.A.O.S.''===

[[ფაილი:The wall 1990 schoolmaster puppet.jpg|მინი|როჯერ უოტერსის ''The Wall – Live in Berlin'', გერმანია, 1990 წლის 21 ივლისი, მასწავლებლის ვეებერთელა მარიონეტი.]]

როჯერს ჯერ კიდევ [[1970]] წელს, [[რონ გისინი]]ს თანაავტორობით, ჩაწერილი ჰქონდა ალბომი ''[[Music from The Body]]'', რომელშიც შეტანილია კომპოზიციები, უფრო ადრე დაწერილი ფილმისთვის „[[სხეული (1970 წლის ფილმი)|სხეული]]“. ალბომის ''The Final Cut'' გამოცემის შემდეგ დაიწყო მუსიკოსის სოლო-კარიერის ძირითადი ეტაპი. ამ კარიერის ფარგლებში მან გამოსცა ოთხი [[კონცეპტუალური ალბომი|კონცეპტუალური სტუდიური ალბომი]] და [[საუნდტრეკი]].

[[1984]] წელს გამოვიდა პირველი ალბომი, ''[[The Pros and Cons of Hitch Hiking]]'' – პროექტი მამაკაცის სიზმრებზე, რომელზეც გავლენა იქონია უოტერსის ჯუდი ტრიმთან ქორწინების დასასრულმა. ალბომის თემებს შორის არის [[სექსი]] და [[მონოგამია|მონოგამიის]] / ოჯახური ცხოვრების „ველურ პირობებში“ ცხოვრებასთან დაპირისპირება. ალბომის ბოლოს პერსონაჟი, რეჯი, ირჩევს სიყვარულსა და ცოლ-ქმრობის ჩვეულ სტილს და უარს ამბობს უწესრიგო ურთიერთობებზე. ალბომი ჩაიწერა გიტარისტ [[ერიკ კლეპტონი]]სა და საქსოფონისტ [[დეივიდ სენბორნი]]ს მონაწილეობით. იგი გაფორმებულია [[ჯერალდ სკარფი]]ს მიერ.{{sfn|შეფნერი|1991|pp= 272–273}} ამჯერად კრიტიკოსმა კურტ ლოდერმა ალბომს უწოდა „საოცრად სტატიკური, საზიზღარი ჩანაწერი“{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 305–306}}. ჟურნალ „[[Rolling Stone]]“-ის მიერ ალბომს ყველაზე დაბალი შეფასება, ერთი ვარსკვლავი მიენიჭა.{{sfn|შეფნერი|1991|pp= 272–273}} წლების შემდეგ [[AllMusic]]-ის მაიკ დეგეინი აღნიშნავდა ალბომის „გონებამახვილ სიმბოლიზმს“ და „ქვეცნობიერ რეალობაში ცნობიერების შესანიშნავი გამოყენებით“ და ალბომს ხუთიდან ხუთ ვარსკვლავს ანიჭებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url= {{Allmusic|class=album|id=r21602|pure_url=yes}} |title= The Pros and Cons of Hitch Hiking |first= მაიკ|last= დეგეინი|work= AllMusic |accessdate=17 ოქტომბერი 2010 }}&lt;/ref&gt;

როჯერმა ''The Pros and Cons of Hitch Hiking''-ის გამოსვლას თან დაურთო საკონცერტო ტურნე, რომელშიც შედიოდა როგორც მუსიკოსების ახალი შემადგენლობა (კლეპტონთან ერთად), ასევე ახალი მუსიკალური მასალა და პინკ ფლოიდის რამდენიმე სიმღერა. [[The Pros and Cons of Hitch Hiking (ტურნე)|ტურნე]] დაიწყო [[სტოკჰოლმი|სტოკჰოლმში]], [[1984]] წლის [[16 ივნისი|16 ივნისს]]. ბილეთები შოუებზე არც თუ წარმატებით იყიდებოდა {{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 332–333}} და დიდ დარბაზებში დაგეგმილი გამოსვლები გაუქმებული იქნა. როჯერის გამოთვლებით, ამ ტურნემ მას 400 000 [[გირვანქა სტერლინგი]] დააკარგვინა {{sfn|ბლეიკი|2008|p= 309}}. [[1985]] წლის მარტში მან თითქმის იგივე საკონცერტო პროგრამა აშშ-ში წარადგინა. ამან ოდნავ შეუწყო ხელი მისი ალბომის პოპულარობას და შტატებში ოქროს სტატუსი მოუპოვა.&lt;ref name=&quot;RIAAGPC&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&amp;table=SEARCH_RESULTS&amp;action=&amp;title=&amp;artist=Roger%20Waters&amp;format=&amp;debutLP=&amp;category=&amp;sex=&amp;releaseDate=&amp;requestNo=&amp;type=&amp;level=&amp;label=&amp;company=&amp;certificationDate=&amp;awardDescription=&amp;catalogNo=&amp;aSex=&amp;rec_id=&amp;charField=&amp;gold=&amp;platinum=&amp;multiPlat=&amp;level2=&amp;certDate=&amp;album=&amp;id=&amp;after=&amp;before=&amp;startMonth=1&amp;endMonth=1&amp;startYear=1958&amp;endYear=2010&amp;sort=Artist&amp;perPage=25| title=RIAA-ს სერტიფიცირებები| publisher=Recording Industry Association of America| accessdate=17 ნოემბერი 2010 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724172824/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&amp;table=SEARCH_RESULTS&amp;action=&amp;title=&amp;artist=Roger%20Waters&amp;format=&amp;debutLP=&amp;category=&amp;sex=&amp;releaseDate=&amp;requestNo=&amp;type=&amp;level=&amp;label=&amp;company=&amp;certificationDate=&amp;awardDescription=&amp;catalogNo=&amp;aSex=&amp;rec_id=&amp;charField=&amp;gold=&amp;platinum=&amp;multiPlat=&amp;level2=&amp;certDate=&amp;album=&amp;id=&amp;after=&amp;before=&amp;startMonth=1&amp;endMonth=1&amp;startYear=1958&amp;endYear=2010&amp;sort=Artist&amp;perPage=25| archivedate=24 ივლისი 2013| df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[1986]] წელს უოტერსმა ჩაწერა სიმღერები ანიმაციურ ფილმში „[[როდესაც ქარი ქრის (ფილმი)|როდესაც ქარი ქრის]]“ გამოსაყენებლად. ამ პერიოდიდან მის დამხმარე მუსიკოსების კოლექტივს ([[პოლ კერაკი]]ს თანამონაწილეობით) ეწოდებოდა [[The Bleeding Heart Band]].{{sfn|ფიტჩი|2005|p=36}} ამავე შემადგენლობით უოტერსმა [[1987]] წელს ჩაწერა ''[[Radio K.A.O.S.]]'' – [[კონცეპტუალური ალბომი]], რომელიც ეფუძნება შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბილის გამოგონილ ამბავს: იგი მიჯაჭვულია ეტლზე და ეუფლება დიდ მანძილზე ელექტრომოწყობილობების გონებრივად მართვის უნარს, შეუძლია რადიოტალღებზე მომართვაც. მთელი ალბომის მსვლელობისას იგი ესაუბრება გამოგონილ სადგურ K. A. O. S.-ის წამყვან [[ჯიმ ლედი|ჯიმ ლედს]]. გულნატკენია რა სამყაროში არსებული მდგომარეობით, იგი შეეცდება ბირთვული ომის მდგომარეობის განსახიერებას. [[1987]] წელს ალბომს მოჰყვა მასშტაბური [[Radio K.A.O.S. (ტურნე)|საკონცერტო ტურნეც]]{{sfn|მენინგი|2006|p= 131}}.

===1989–1999: ''The Wall – Live in Berlin'' და ''Amused to Death''===

[[1989]] წელს [[ბერლინის კედელი|ბერლინის კედლის]] დაშლის შემდეგ, [[1990]] წლის ივლისში უოტერსმა გამართა სპეციალური წარმოდგენა ალბომის ''[[The Wall]]'' მიხედვით – ''[[The Wall – Live in Berlin]]''. მას 200 000 ადამიანი დაესწრო.{{sfn|ბლეიკი|2008|p=346}} ღონისძიები გაიმართა ომის ვეტერან [[ლეონარდ ჩეშირი]]ს თხოვნით, რომელსაც თანხა სჭირდებოდა საქველმოქმედო ფონდისთვის. უოტერსის ჯგუფს შეუერთდნენ [[უტე ლემპერი]], [[The Hooters]], [[ვენ მორისონი]], [[შინეიდ ო’კონორი]], [[სინდი ლოუპერი]], [[მერიან ფეითფული]], [[სკორპიონსი]], [[ჯონი მიტჩელი]], მსახიობი [[ჯერი ჰოლი]], [[პოლ კერაკი]], [[ტიმ კარი]], [[თომას დოლბი]] და [[ბრაიან ადამსი]]. კონცერტში აგრეთვე მონაწილეობდნენ აღმოსავლეთ გერმანიის სიმფონიური ორკესტრი და გუნდი, საბჭოთა არმიის ორკესტრი და აშშ-ს სამხედრო ძალების შვეულმფრენები. [[მარკ ფიშერი (არქიტექტორი)|მარკ ფიშერი]]ს მიერ დადგმული ამ წარმოდგენისას გამოიყენებოდა 25 მეტრის სიმაღლისა და 170 მეტრის სიგრძის მქონე კედელი. აგრეთვე გამოიყენებოდა ჯერალდ სკარფის მიერ პინკ ფლოიდის ტურნესთვის ''[[The Wall (ტურნე)|The Wall]]'' შემუშავებული მარიონეტების უფრო დიდი ვერსიები. კონცერტში მონაწილეობის მიწვევა მიიღო ბევრმა მუსიკოსმა, თუმცა მათ შორის არ იყვნენ [[დეივიდ გილმორი]], [[რიჩარდ რაიტი]] და [[ნიკ მეისონი]].{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 342–347}} აგრეთვე გამოვიდა ღონისძიების ამსახველი [[The Wall Live in Berlin|აუდიო და ვიდეო ჩანაწერი]], რომელიც შტატებში შემდგომში პლატინის სტატუსს ატარებდა.&lt;ref name=&quot;RIAAGPC&quot;/&gt;

{{ხმის ნიმუშის დაფა მარჯვნივ|მუსიკალური ნაწყვეტები:}}
{{მოსმენა|filename=The Ballad Of Bill Hubbard.ogg|title=The Ballad of Bill Hubbard|description=ინსტრუმენტული კომპოზიციის ნაწყვეტი (292 KB). ამ, ალბომის ''Amused to Death'' პირველ კომპოზიციაში, ჟღერს [[ჯეფ ბეკი]]ს სოლო გიტარაზე.|ფორმატი=[[Ogg]]}} 
{{ნიმუშის დაფა დამთავრება}}

[[1990]] წელს უოტერსმა მენეჯერად [[მარკ ფენუიკი]] აიყვანა და დატოვა ლეიბლი [[Columbia Records]]. მესამე სოლო-ალბომი, ''[[Amused to Death]]'' მან [[1992]] წელს გამოსცა. ჩანაწერის შექმნაზე გავლენა იქონიეს იმ პერიოდის მსოფლიო მოვლენებმა, რომელთა შორის იყო ომი [[სპარსეთის ყურის ომი (1990-1991)|სპარსეთის ყურეში]] და მოსახლეობის აზროვნებაზე ტელევიზიის მზარდი გავლენა. ალბომის სათაური მომდინარეობს [[ნილ პოსტმენი]]ს წიგნისგან ''[[Amusing Ourselves to Death]]''. [[პატრიკ ლეონარდი|პატრიკ ლეონარდმა]], რომელიც პინკ ფლოიდთან დისკის ''A Momentary Lapse of Reason'' ჩაწერისას თანამშრომლობდა, უოტერსის ალბომის თანაპროდიუსერად იმუშავა. ათ სხვადასხვა სტუდიაში ჩაწერილი ალბომის სიმღერების დიდ ნაწილში ჟღერს [[ჯეფ ბეკი]]ს მიერ გიტარაზე შესრულებული სოლოები. ჩაწერაში მონაწილეობა სხვა ცნობილმა მუსიკოსებმაც მიიღეს{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 348–349}}. ''Amused to Death'' ითვლება უოტერსის შემოქმედებაში კრიტიკოსთა მიერ ყველაზე აღიარებულ სოლო-ჩანაწერად. ბევრი მას აგრეთვე ადარებს პინკ ფლოიდთან ჩაწერილ ალბომებს.{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 347–352}} უოტერსის მიერ ''Amused to Death'' შეფასდა, როგორც „გამაოგნებელი ნაშრომი“, რომელიც თავისი მნიშვნელობით უტოლდება ''The Dark Side Of The Moon''-ს და ''The Wall''-ს და არის ერთ-ერთი საუკეთესო მის კარიერაში.{{sfn|მენინგი|2006|pp= 141, 252}} წარმატება ამ ალბომიდან მხოლოდ ერთ სინგლს, „[[What God Wants, Part 1|What God Wants, Pt. 1]]“-ს ჰქონდა. ბრიტანეთში, [[1992]] წლის სექტემბერში მან ჩარტის #35, ხოლო შტატებში - #5 პოზიციამდე (მეინსტრიმული როკ-სიმღერების სიაში) მიაღწია.&lt;ref name=&quot;RWAM&quot;&gt;{{Cite web|url={{Allmusic|class=artist|id=roger-waters-p5795/charts-awards/billboard-singles|pure_url=yes}}|title=როჯერ უოტერსი: ბილბორდის სინგლები |publisher= Allmusic|accessdate= 20 ნოემბერი 2010}}&lt;/ref&gt; ''Amused to Death''-ს ბრიტანეთში [[ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია]]მ მიანიჭა ვერცხლის სტატუსი.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx|title=BPI სერტიფიცირება|publisher=[[BPI]]|accessdate=2 ოქტომბერი 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171006162141/https://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx|archivedate=2017-10-06}}&lt;/ref&gt; დისკი მხოლოდ მილიონი ასლის სახით გაიყიდა და ამიტომ გადაწყდა, რომ მას მხარდამჭერი ტურნე არ ექნებოდა. სიმღერები ალბომიდან პირველად შესრულდა ტურნეს ''[[In the Flesh (როჯერ უოტერსის ტურნე)|In the Flesh]]'' მსვლელობისას, [[1999]] წელს.{{sfn|პოვი|2008|pp= 323–324}} [[1996]] წელს უოტერსი, როგორც პინკ ფლოიდის წევრი, შეიყვანეს აშშ-სა და ბრიტანეთის [[როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზი|როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://rockhall.com/inductees/pink-floyd/timeline/ |title= როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზი - პინკ ფლოიდი |publisher= როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზი |accessdate= 2 ოქტომბერი 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20180712215118/https://www.rockhall.com/inductees/pink-floyd/timeline |archivedate= 2018-07-12 }}&lt;/ref&gt;.

===1999–2004: ტურნე In the Flesh და ''The Wall''-ის დადგმა ბროდვეიზე===

[[1999]] წელს, თითქმის 12 წლიანი და მუსიკალური ინდუსტრიიდან გაქრობის შვიდწლიანი პაუზის შემდეგ, უოტერსი დაბრუნდა ტურნეს ''[[In the Flesh (როჯერ უოტერსის ტურნე)|In the Flesh]]'' ფარგლებში, რომელიც მოიცავდა როგორც მის სოლო, ასევე პინკ ფლოიდის მასალას. აშშ-ში ტურნე ფინანსურად წარმატებული აღმოჩნდა და მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად როჯერი პატარა დარბაზებში გამოდიოდა, ბილეთებზე იმდენად დიდი მოთხოვნა იყო, რომ მოხდა საკონცერტო დარბაზების უფრო დიდებით ჩანაცვლება{{sfn|პოვი|2008|pp= 329–334}}. ტურნემ მოგვიანებით მოიცვა მსოფლიო და გაგრძელდა ორ წელიწადს (2000 და 2002 წლებში). საკონცერტო ფილმი და ალბომი ''[[In the Flesh – Live]]'' მოგვიანებით გამოვიდა. სამწლიანი საკონცერტო გრაფიკის ფარგლებში შესრულდა უოტერსის მხოლოდ ორი ახალი სიმღერა - „Flickering Flame“ და „[[Each Small Candle]]“. [[2002]] წლის ივნისში ტურნე დასრულდა 70 000 მსმენელის წინაშე, [[გლასტონბერის ფესტივალი|გლასტონბერის ფესტივალზე]] გამოსვლით, პინკ ფლოიდის თხუთმეტი და როჯერის სოლო-კარიერიდან ხუთი სიმღერის შესრულებით.{{sfn|პოვი|2008|pp=329–334}}

[[2004]] წელს კომპანიისგან [[Miramax]] ცნობილი გახდა, რომ [[ბროდვეი]]ზე იგეგმებოდა ''[[The Wall]]''-ის დადგმა, რაშიც უოტერსიც მონაწილეობდა. ცნობილი გახდა, რომ მიუზიკლში, რომელზეც მუშაობდნენ, გამოყენებული იქნებოდა პინკ ფლოიდის სხვა ალბომების სიმღერებიც, ისევე როგორც ახალი მასალა.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/3539908.stm |title= პინკ ფლოიდის The Wall ბროდვეიზე |publisher= BBC News|date= 5 აგვისტო 2004 |accessdate= 2 ოქტომბერი 2010}}&lt;/ref&gt;  2004 წლის 1 მაისს, [[მალტა]]ზე გაიმართა როჯერ უოტერსის ოპერის ''[[Ça Ira]]'' ნაწყვეტების პრემიერა. [[2004]] წლის ივლისში უოტერსმა გამოსცა სინგლი „[[To Kill the Child/Leaving Beirut]]“ - ორი სიმღერით, რომლებზეც გავლენა იქონია ერაყში [[2003]] წელს აშშ-ს სამხედრო ძალების შესვლამ და მისი სკოლის შემდგომი პერიოდის აღმოსავლეთში მოგზაურობის შესახებ მოგონებებმა. სიმღერაში „Leaving Beirut“ გამოკვეთილია [[ტონი ბლერი]]სა და [[ჯორჯ ბუში უმცროსი|ჯორჯ ბუშ უმცროსის]] პოლიტიკის მკაცრი კრიტიკა{{sfn|ბლეიკი|2008|p=391}}.

===2005–2015: გაერთიანება Live 8-ზე, ''Ça Ira'' და შემდგომი ტურნეები===

[[ფაილი:Pink floyd live 8 london crop.jpg|მინი|300პქ|მარჯვნივ|უოტერსის გამოსვლა [[Live 8]]-ზე პინკ ფლოიდთან ერთად 2005 წლის 2 ივლისს]]

[[2005]] წლის ივლისში უოტერსი, მეისონი, რაიტი და გილმორი გაერთიანდნენ კონცერტისთვის [[Live 8]], რომლის ერთი ნაწილი გაიმართა [[ლონდონი]]ს [[ჰაიდ-პარკი (ლონდონი)|ჰაიდ-პარკი]]ს ტერიტორიაზე. ეს იყო 24 წლიანი ინტერვალით როჯერთან პინკ ფლოიდის ერთადერთი გამოსვლა.{{sfn|პოვი|2008|pp= 237, 266–267}} 23 წუთის განმავლობაში სულ შესრულდა ექვსი კომპოზიცია — „[[Speak to Me]]“/„[[Breathe (პინკ ფლოიდის სიმღერა)|Breathe]]“/„[[Breathe (Reprise)]]“, „[[Money (პინკ ფლოიდის სიმღერა)|Money]]“, „[[Wish You Were Here (პინკ ფლოიდის სიმღერა)|Wish You Were Here]]“ და „[[Comfortably Numb]]“. გამოცემასთან [[Associated Press]] საუბრისას უოტერსი აღნიშნავდა, რომ პინკ ფლოიდთან გამოსვლა მისთვის დადებითი ემოციების მატარებელი იყო, მაგრამ სრული გაერთიანება გამორიცხული იყო მასსა და დეივიდ გილმორს შორის მუსიკალური და იდეოლოგიური სხვაობების გამო.{{sfn|შეფნერი|1991|p= 308}}

მიუხედავად იმისა, რომ უოტერსს და ჯგუფს ჰქონდათ აზრთა სხვადასხვაობა იმ სიმღერების შესახებ, რომლებიც უნდა შეესრულებინათ, იგი დათანხმდა მხოლოდ ერთ გამოსვლაზე{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 382–383}}. იმავე რესურსს გილმორმა უამბო: „რეპეტიციებმა დამარწმუნა, რომ ეს არ იყო ის, რასაც უფრო ხშირად გავაკეთებდი. ბევრი ადამიანის ცხოვრებაში ყოფილა განშორების მომენტი, რომელიც მათ გაუუქმებიათ, მაგრამ სამართლიანად და კატეგორიულად ვიტყვი, რომ არ გაიმართება ტურნე და არ ჩაიწერება ალბომი, რომელშიც მე მივიღებ მონაწილეობას. ეს არ ეხება ანონიმურობას ან რამე მსგავსს. ეს არის უბრალოდ...მე იქ ვიყავი, მე ეს გავაკეთე“.&lt;ref&gt;{{Cite web | title = გილმორი უარს ამბობს პინკ ფლოიდის გაერთიანებაზე | url = http://today.msnbc.msn.com/id/26628516 | publisher = MSNBC | date = 9 სექტემბერი 2008 | accessdate = 6 ოქტომბერი 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101017165149/http://today.msnbc.msn.com/id/26628516 | archivedate = 2010-10-17 }}&lt;/ref&gt; [[2005]] წლის ნოემბერში პინკ ფლოიდი [[პიტ ტაუნსენდი]]ს ([[The Who]]) მიერ სიდ ბარეტთან და როჯერ უოტერსთან ერთად შეიყვანეს [[ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზი|ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზში]]{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 386}}

[[2005]] წლის სექტემბერში გამოვიდა უოტერსის ''[[Ça Ira]]'' – სამმოქმედებიანი ოპერა, შექმნილი [[ეტიენ როდა-ჟილი]]ს თანაავტორობით. მისი სიუჟეტი ეფუძნება [[ფრანგული რევოლუცია|ფრანგული რევოლუციის]] მოვლენებს.&lt;ref&gt;{{cite book |last1= ტსიულკასი |first1= ანასტასია|title= უოტერსის ახალი კონცეფცია |publisher= Billboard |date= 27 აგვისტო 2005 |page=45 |url= http://books.google.com/?id=-BIEAAAAMBAJ&amp;pg=PA45&amp;dq=ca+ira+Nadine+Roda-Gil#v=onepage&amp;q=ca%20ira%20Nadine%20Roda-Gil&amp;f=false |accessdate= 18 ოქტომბერი 2010 }}&lt;/ref&gt; ალბომი გამოვიდა ორმაგი დისკის სახით. ჩანაწერი „ბილბორდის“ [[კლასიკური მუსიკა|კლასიკური მუსიკის]] ჩარტში #5 ადგილზე მოხვდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://www.billboard.com/bbcom/charts#/artist/roger-waters/chart-history/5989?f=900&amp;g=Albums&amp;sort=date |title= როჯერ უოტერსი: Ca Ira |publisher= ბილბორდი |accessdate= 17 ოქტომბერი 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130119225046/http://www.billboard.com/bbcom/charts#/artist/roger-waters/chart-history/5989?f=900&amp;g=Albums&amp;sort=date |archivedate= 2013-01-19 }}&lt;/ref&gt; ვოკალურ პარტიებს მასზე ასრულებენ [[ბრინ ტერფელი]] ([[ბარიტონი (ხმა)|ბარიტონი]]), ინ უანი ([[სოპრანო]]) და პოლ გროვეზი ([[ტენორი]]).{{sfn|პოვი|2008|pp= 324–325}} სიუჟეტით მიმდინარე მოქმედებები აღწერილია ფრანგულ ენაზე როდა-ჟილის და მის მეუღლე ნადინის მიერ. უოტერსმა ოპერის ადაპტირებაზე მუშაობა [[1989]] წელს დაიწყო.{{sfn|მენინგი|2006|p= 256}} მისივე კომენტარი: „ბეთჰოვენის ქორალები, [[ჰექტორ ბერლიოზი|ბერლიოზი]] და [[ალექსანდრე ბოროდინი|ბოროდინი]] ყოველთვის მომწონდა&amp;nbsp;...&amp;nbsp;ეს უსირცხვილოდ რომანტიკულია და მომდინარეობს XIX საუკუნის ტრადიციიდან, სწორედ აქედან გამომდინარეობს ჩემი ინტერესი კლასიკური და ქორალური მუსიკისადმი“.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 392}} უოტერსი ხშირად ჩნდებოდა ტელევიზიის ეთერში ოპერაზე სასაუბროდ, მაგრამ მას მეტწილად კითხვებს უსვამდნენ პინკ ფლოიდთან დამოკიდებულებაზე, რაც მისთვის რთული თემა იყო. პინკ ფლოიდის ბიოგრაფი [[მარკ ბლეიკი (მწერალი)|მარკ ბლეიკი]] წერს, რომ ეს იყო „მისი მშვიდი გვიანდელი ასაკის ან ფსიქოთერაპიაზე დახარჯული ოცი წლის ნარჩენი“.{{sfn|ბლეიკი|2008|p=392}}

[[ფაილი:Roger Waters Milwaukee Wisconsin 2 July 2007 5.jpg|მინი|250პქ|right|ტურნე [[The Dark Side of the Moon Live]], 2007 წელი. უოტერსი სცენაზე იყენებდა პრიზმას ალბომის ''[[The Dark Side of the Moon]]'' გარეკნიდან, რომელიც კონცერტებისთვის იქმნებოდა ლაზერული ეფექტებით.]]

[[2006]] წელს უოტერსმა დაიწყო საკონცერტო ტურნე [[The Dark Side of the Moon Live]], რომელიც სამ წელიწადს გაგრძელდა და მოიცვა [[ჩრდილოეთ ამერიკა]] და [[ევროპა]]. საკონცერტო პროგრამის პირველ ნახევარში სრულდებოდა პინკ ფლოიდისა და უოტერსის მასალა, ხოლო მეორე ნახევრის ძირითადი ნაწილი შედგებოდა ალბომის ''The Dark Side of the Moon'' შესრულებისგან - უოტერსმა იგი სრული სახით სოლო-კარიერაში პირველად შეასრულა. შოუს დასასრულს წარმოდგენილი იყო სიმღერები ალბომიდან ''The Wall''. საკონცერტო გაფორმებისას გამოიყენებოდა [[მარკ ბრიკმენი]]ს მიერ შემუშავებული განათების ეფექტები, ცეცხლის მფრქვევები, ფსიქოდელიური პროექციები, ბოლის მწარმოებელი მოწყობილობები და გასაბერი ფიგურები (ასტრონავტი და ღორი). ამას თან ერთვოდა 360 გრადუსიანი კვადრო-ჟღერადობა. ტურნეს რამდენიმე კონცერტზე უოტერსს ''The Dark Side of the Moon''-ის შესრულებისას ნიკ მეისონიც შეუერთდა.{{sfn|პოვი|2008|pp= 319, 334–338}} [[2007]] წლის იანვარში ტურნე გაგრძელდა [[ავსტრალია|ავსტრალიისა]] და [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიის]] შოუებით, შემდეგ კი აზიის, ევროპის, [[სამხრეთ ამერიკა|სამხრეთ ამერიკისა]] და [[ჩრდილოეთ ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკის]] კონცერტებით დასრულდა.

[[2007]] წლის მარტში სინგლზე გამოიცა უოტერსის ახალი სიმღერა, „[[Hello (I Love You)]]“, ფილმის „[[უკანასკნელი მიმზი]]“ საუნდტრეკიდან. პრესაში აღინიშნა, რომ „სიმღერაში გადმოცემულია ფილმის თემები, კაცობრიობის საუკეთესო და ყველა ცუდ ინსტინქტებს შორის შეჯახება და ის, თუ როგორ იმარჯვებს ბავშვის უწყინარი ბუნება“.&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://findarticles.com/p/articles/mi_pwwi/is_200701/ai_n17103978/ |title= როჯერ უოტერსი იწერს სიმღერას „Hello (I Love You)“, რომელიც შეტანილია New Line Cinema-ს ფილმში „უკანასკნელი მიმზი“ |publisher= Marketwire |date= იანვარი 2007 |accessdate= 17 ოქტომბერი 2010 |archiveurl= https://archive.today/20120629014609/http://findarticles.com/p/articles/mi_pwwi/is_200701/ai_n17103978/ |archivedate= 2012-06-29 }}&lt;/ref&gt; [[2008]] წლის აპრილში უოტერსი გამოვიდა [[კოაჩელას ფესტივალი|კოაჩელას ფესტივალზე]] და აპირებდა მონაწილეობის მიღებას [[2008]] წლის საქველმოქმედო კონცერტში [[Live Earth 2008]] (რომელიც გაუქმდა [[მუმბაი]]ში მომხდარი ტერაქტების გამო).&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.guardian.co.uk/music/2008/dec/01/live-earth-india-cancelled|title= Live Earth India  გაუქმებულია მუმბაის ტერაქტების შემდეგ |first= შონ last= მაიკლზი |date= 1 დეკემბერი 2008|publisher=''[[The Guardian]]''|accessdate= 18 ოქტომბერი 2010}}&lt;/ref&gt;

უოტერსის მიერ დადასტურდა, რომ მის შემდეგ სტუდიურ ალბომს სავარაუდოდ ეწოდებოდა ''Heartland'' და ის, რომ დაწერილი ჰქონდა უამრავი სიმღერა (რომელთა ნაწილი უკვე ჩაწერილი იყო). მათი გამოცემა, მისივე თქმით, დაგეგმილი იყო მხოლოდ მაშინ, როდესაც შედგებოდა მთლიანი ალბომი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://blogs.rockymountainnews.com/rocky_mountain_music/2008/04/read_the_complete_roger_waters.html |title= როჯერ უოტერსის სრული ინტერვიუ |first= მარკ |last= ბრაუნი |publisher= ''Rocky Mountain News'' |date= 25 აპრილი 2008 |accessdate= 17 ოქტომბერი 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20100429170452/http://blogs.rockymountainnews.com/rocky_mountain_music/2008/04/read_the_complete_roger_waters.html |archivedate= 2010-04-29 }}&lt;/ref&gt; [[2010]] წლის ივნისში როჯერმა გამოსცა საპროტესტო სიმღერის „[[We Shall Overcome]]“ საკუთარი ვერსია, გაი კარავანის და [[პიტ სიგერი]]ს არანჟირებით. 2010 წლის დახურულ საქველმოქმედო ღონისძიებაზე, რომელიც გამართა ფონდმა Hoping, მან და დეივიდ გილმორმა ერთად შეასრულეს სიმღერები „[[To Know Him Is to Love Him]]“ (იგი თავის მხრივ, სრულდებოდა პინკ ფლოიდის ადრეულ რეპეტიციებზეც); „Wish You Were Here“, „Comfortably Numb“ და „[[Another Brick in the Wall]] (Part 2)“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/music/news/pink-floyds-gilmour-and-waters-stun-crowd-with-surprise-reunion-20100712|title=პინკ ფლოიდის დეივიდ გილმორი და როჯერ უოტერსი აოცებენ მაყურებელს მოულოდნელი ერთობლივი გამოსვლით |first=დეივიდ |last=კრეპსი |publisher=''როლინგ სტოუნი''|date=12 ივლისი 2010|accessdate= 30 მაისი 2011}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Roger Waters en el Palau Sant Jordi de Barcelona (The Wall Live) - 02.jpg|მინი|მარცხნივ|როჯერ უოტერსის გამოსვლა [[ბარსელონა]]ში, [[2011]] წელს, ტურნე ''[[The Wall Live (ტურნე)|The Wall Live]]''.]]

[[2010]] წლის სექტემბერში უოტერსმა გამოაცხადა მსოფლიო ტურნეს ''[[The Wall Live (ტურნე)|The Wall Live]]'' ჩატარების შესახებ, რომელიც იქნებოდა პინკ ფლოიდის ორიგინალური კონცერტების განახლებული ინტერპრეტაცია&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8707442.stm|title=პინკ ფლოიდის როჯერ უოტერსი უბრუნდება ''The Wall''-ს |first= რებეკა |last=ჯოუნსი |publisher= BBC News |date= 27 მაისი 2010 |accessdate= 19 ოქტომბერი 2010}}&lt;/ref&gt;. რესურსს [[Associated Press]] უოტერსმა უამბო, რომ ეს ტურნე ალბათ მის კარიერაში უკანასკნელი იქნებოდა: „მე აღარ ვარ ისეთი ახალგაზრდა. მე არ ვარ [[ბიბი კინგი]]ს ან [[მადი უოტერსი]]ს მსგავსი. არც დიდი ვოკალისტი ვარ, არც დიდი ინსტრუმენტალისტი ან სხვა ვინმე, მაგრამ ჩემში კვლავ ანთებულია ცეცხლი და სათქმელი მაქვს. ჩემში გედის სიმღერაა და ვფიქრობ, ასეც უნდა იყოს“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.npr.org/blogs/allsongs/2010/04/roger_waters_revisits_the_wall.html|title=როჯერ უოტერსი უბრუნდება The Wall უკანასკნელი საკონცერტო ტურნესთვის|last= ბატლერი |first= უილ |publisher=NPR|date= 12 აპრილი 2010|accessdate= 26 ნოემბერი 2010}}&lt;/ref&gt; ტურნეს მსვლელობისას, ლონდონის დარბაზში O2, 2011 წლის 12 მაისს, გილმორი და მეისონი გამოჩნდნენ უოტერსთან „[[Outside the Wall]]“-ის შესრულებისას, თუმცა სანახაობის მთავარ მომენტად იქცა კედლის თავზე სიმღერაში „[[Comfortably Numb]]“ დეივიდ გილმორის გამოჩენა და კომპოზიციაში ვოკალური და გიტარის პარტიების შესრულება.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viagogo.co.uk/News/Pink-Floyd-bandmates-reunite-at-Roger-Waters-concert/_A-1710|title=პინკ ფლოიდის წევრთა გაერთიანება როჯერ უოტერსის კონცერტზე|date=16 მაისი 2011|publisher=www.viagogo.com|accessdate=16 მაისი 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020033144/http://www.viagogo.co.uk/News/Pink-Floyd-bandmates-reunite-at-Roger-Waters-concert/_A-1710|archivedate=2013-10-20}}&lt;/ref&gt; 2012 წლის პირველ ნახევარში ტურნეს კონცერტებზე დასასწრები ბილეთების გაყიდვებმა 1.4 მილიონი შეადგინეს.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-18826218 როჯერ უოტერსი 2012 წლის ბილეთების გაყიდვების სიის სათავეშია]. BBC News. წაკითხვის თარიღი: 14 ივლისი 2012&lt;/ref&gt; 2013 წლისთვის The Wall Live იყო მუსიკის ისტორიაში სოლო-შემსრულებლის მიერ ჩატარებული ყველაზე შემოსავლიანი ტურნე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.billboard.com/biz/articles/news/5748070/roger-waters-passes-madonna-for-solo-boxscore-record-with-459m-wall-live|title=როჯერ უოტერსი წინ უსწრებს მადონას ბილეთების შემოსავლით, 459 მილიონით, ტურნეთი Wall Live|date=4 ოქტომბერი 2013|accessdate=5 ოქტომბერი 2013|last=ალენი|first=ბობ|publisher=Billboard.biz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170316192449/http://www.billboard.com/biz/articles/news/5748070/roger-waters-passes-madonna-for-solo-boxscore-record-with-459m-wall-live|archivedate=2017-03-16}}&lt;/ref&gt; გამოცემის [[Daily Mail]] მიმომხილველ კოულ მორტონის აზრით, პინკ ფლოიდის ალბომის ახალი საკონცერტო ვერსია იყო „ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური და რთული როკ-შოუ“.&lt;ref name=&quot;CMDM&quot;&gt;{{Cite web|url= http://www.dailymail.co.uk/home/moslive/article-1327045/Roger-Waters-Backstage-prepares-The-Wall-live-show.html?ito=feeds-newsxml|title= შეხვედრა როჯერ უოტერსთან კულისებს მიღმა, 60 მილიონიანი გამაოგნებელი შოუს The Wall მომზადებისას |last=მორტონი |first= კოულ |publisher= ''Daily Mail''|date= 7 ნოემბერი 2010|accessdate= 7 ნოემბერი 2010}}&lt;/ref&gt; ცნობილია, რომ ამ კონცერტების დადგმას დასჭირდა 37 მილიონი [[გირვანქა სტერლინგი]].&lt;ref name=&quot;CMDM&quot;/&gt;

2011 წლის მაისში უოტერსმა მონაწილეობა მიიღო პროგრამაში  [[Desert Island Discs]]. 2012 წლის ოქტომბერში იგი გამოვიდა კონცერტზე [[Love for Levon]], რომელიც [[ლევონ ჰელმი]]ს ხსოვნას ეძღვნებოდა. იგი აგრეთვე გამოჩნდა საქველმოქმედო კონცერტზე [[12-12-12: The Concert for Sandy Relief|The Concert for Sandy Relief]], რომელიც [[სენდი (ქარიშხალი)|ქარიშხალ „სენდისგან“]] დაზარალებულთა დასახმარებლად, [[მედისონ-სკვერ-გარდენი|მედისონ-სკვერ-გარდენზე]], 2012 წლის 12 დეკემბერს გაიმართა&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.time.com/2012/12/13/sprinsteen-jagger-clapton-sandy-concert/|title=12 დაუვიწყარი ფოტოები ეპიკური კონცერტიდან 12–12–12|publisher=TIME|accessdate=15 დეკემბერი 2012|archive-date=14 აგვისტო 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814133024/http://entertainment.time.com/2012/12/13/sprinsteen-jagger-clapton-sandy-concert/}}&lt;/ref&gt;.

2014 წლის 6 და 7 სექტემბერს [[ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალი]]ს ფარგლებში გაიმართა როჯერის და შონ ევანზის ერთობლივი ფილმის ''[[Roger Waters: The Wall]]'' პრემიერა. იგი ეფუძნება 2010-2013 წლების ტურნეს და შეიცავს კადრებს კონცერტებიდან და როჯერ უოტერსის ცხოვრებიდან&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tmakworld.com/2014/09/roger-waters-the-wall-movie-review-video-world-premiere.html|title=როჯერ უოტერსის ფილმის The Wall მიმოხილვა - მსოფლიო პრემიერა|publisher=T Mak World|accessdate=7 სექტემბერი 2014}}&lt;/ref&gt;. 2015 წლის 24 ივლისს როჯერი გამოვიდა ნიუპორტის ფოლკ-ფესტივალზე (ნიუპორტი, [[როდ-აილენდი]]). მასთან ერთად აგრეთვე გამოვიდნენ [[My Morning Jacket]] და ჯგუფ [[Lucius (ჯგუფი)|Lucius]]-ის ორი ვოკალისტი.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=კრეპსი|first1=დენიელ|title=იხილეთ როჯერ უოტერსის გამოსვლა My Morning Jacket-თან ნიუპორტის ფოლკ-ფესტივალზე|url=https://www.rollingstone.com/music/news/watch-roger-waters-perform-with-my-morning-jacket-at-newport-folk-fest-20150725|publisher=Rolling Stone|accessdate=27 ივლისი 2015|date=25 ივლისი 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612144220/https://www.rollingstone.com/music/news/watch-roger-waters-perform-with-my-morning-jacket-at-newport-folk-fest-20150725|archivedate=12 ივნისი 2018}}&lt;/ref&gt; ''Roger Waters: The Wall'' კინოთეატრებში 2015 წლის 29 სექტემბერს, მხოლოდ ერთი დღით გამოვიდა. სპეციალურად კინოთეატრებისთვის გადაღებული [[ლიამ ნისონი]]ს მოკლე წინასიტყვაობის გარდა, პრემიერას აგრეთვე ახლდა დამატებითი ჩანაწერი, რომელშიც უოტერსი და ნიკ მეისონი პასუხობენ მოყვარულთა მიერ გამოგზავნილ კითხვებს. 2015 წლის 20 ნოემბერს ჩანაწერი გამოვიდა ალბომის სახით (ციფრული, CD, გრამფირფიტა) და ვიდეოფორმატებში (DVD, Blu-Ray, ციფრული).

===2016–დღემდე: ''Is This the Life We Really Want?''===

[[ფაილი:Roger Waters in Concert - Rogers Arena - Vancouver - BC - Canada - 01 (24154202118) (2).jpg|მინი|300პქ|ტურნე [[Us + Them]], სიმღერის „[[Time (პინკ ფლოიდის სიმღერა)|Time]]“ შესრულება.]]

2016 წლის 3 მაისს ცნობილი გახდა, რომ უოტერსი გამოვიდოდა ფესტივალზე [[Desert Trip]], 9 და 16 ოქტომბერს.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=გროუ|first1=კორი|title=Stones, McCartney, Dylan, the Who, Waters, Young Confirm Mega-Fest|url=https://www.rollingstone.com/music/news/stones-mccartney-dylan-the-who-waters-young-confirm-mega-fest-20160503|publisher=Rolling Stone|accessdate=4 May 2016|date=3 მაისი 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180111052653/https://www.rollingstone.com/music/news/stones-mccartney-dylan-the-who-waters-young-confirm-mega-fest-20160503|archivedate=11 იანვარი 2018}}&lt;/ref&gt;

2016 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნდა მომავალი ტურნეს [[Us + Them]] ანონსი. „ახალი შოუთი ვიმოგზაურებთ, რომლის შინაარსი გასაიდუმლოებულია. შესრულდება რაღაცები ჩემი მრავალწლიანი კარიერიდან, პინკ ფლოიდთან ერთად დაწერილი და ახალი სიმღერები. ალბათ, 75% შედგება ძველი მასალისგან, ხოლო ახალი იქნება 25%, მაგრამ ყველაფერი დაკავშირებული იქნება საერთო თემით. მაგარი შოუ იქნება, გპირდებით. ისეთივე საუცხოო იქნება, როგორც ყველა წინა.“&lt;ref name=&quot;roger-waters.com Roger Waters Us + Them&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.roger-waters.com/ |title=Roger Waters – Us + Them |date= ოქტომბერი 2016 |website=roger-waters.com |accessdate= 24 ოქტომბერი 2016}}&lt;/ref&gt; ტურნეს ფარგლებში გათვალისწინებულია კონცერტები აშშ-ში და კანადაში. მისი პირველი ეტაპი დაიწყო 2017 წლის 26 მაისს კანზასში და დასრულდა იმავე წლის 29 ოქტომბერს ვანკუვერში. შემდეგი ეტაპი დაგეგმილია 2018 წლისთვის. თავად პროგრამის სახელწოდება აღებულია პინკ ფლოიდის „[[Us and Them (სიმღერა)|Us and Them]]“-ისგან, ალბომიდან ''[[The Dark Side of the Moon]]''.&lt;ref name=&quot;npr.org Roger Waters Us + Them&quot;&gt;{{Citation |last=ჰილტონი |first=რობინი |date= 13 ოქტომბერი 2016 |title=როჯერ უოტერსმა გამოაცხადა ტურნე 'Us And Them'|website=npr.org |url=http://www.npr.org/sections/allsongs/2016/10/13/497692379/roger-waters-announces-us-them-live-tour |accessdate= 23 ოქტომბერი 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;washingtonpost.com Roger Waters Us + Them tour 2017&quot;&gt;{{Citation |last=კოენი |first=სენდი |date=13 ოქტომბერი 2016 |title=როჯერ უოტერსმა გამოაცხადა 2017 წლის ტურნე ჩრდილოეთ ამერიკაში, 'Us + Them' |website=washingtonpost.com |url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/roger-waters-announces-2017-north-american-us--them-tour/2016/10/13/a62ec99c-9146-11e6-bc00-1a9756d4111b_story.html |accessdate=23 ოქტომბერი 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161024151610/https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/roger-waters-announces-2017-north-american-us--them-tour/2016/10/13/a62ec99c-9146-11e6-bc00-1a9756d4111b_story.html |archivedate=2016-10-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024151610/https://www.washingtonpost.com/entertainment/music/roger-waters-announces-2017-north-american-us--them-tour/2016/10/13/a62ec99c-9146-11e6-bc00-1a9756d4111b_story.html |date=2016-10-24 }}&lt;/ref&gt;

2017 წლის 16 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ გამოვიდოდა მუსიკოსის მეოთხე სოლო-ალბომი ''[[Is This the Life We Really Want?]]''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/rogerwaters/videos/1326794944030974/|title=როჯერ უოტერსი – როჯერ უოტერსის ახალი ალბომი, &quot;Is This... {{!}} Facebook|website=www.facebook.com|language=en|access-date=16 თებერვალი 2017}}&lt;/ref&gt; იგი გამოიცა 2017 წლის 2 ივნისს&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{cite news |last=გროუ |first=კორი |date=16 თებერვალი 2017 |title=მოისმინეთ როჯერ უოტერსის ახალი ალბომის 'Is This the Life We Really Want?' ნაწყვეტი |url=https://www.rollingstone.com/music/news/roger-waters-teases-new-lp-is-this-the-life-we-really-want-w467479 |work=[[Rolling Stone]] |access-date=22 მარტი 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317021031/http://www.rollingstone.com/music/news/roger-waters-teases-new-lp-is-this-the-life-we-really-want-w467479 |archivedate=17 მარტი 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/articles/columns/rock/7710092/roger-waters-teases-solo-album-is-this-the-life-we-really-want |title= როჯერ უოტერსმა გამოაქვეყნა 25 წლიანი შესვენების შემდეგ პირველი სოლო როკ-ალბომის 'Is This the Life We Really Want?' ნაწყვეტი |author= ჯილ კაუფმანი |website=[[Billboard.com]] |publisher= billboard.com |access-date=22 მარტი 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;radio&quot;&gt;{{cite news |last=უიკსი |first=ამანდა |date=3 მარტი 2017 |title=როჯერ უოტერსის ახალი ალბომის 'Is This The Life We Really Want?' ნიმუში |url=http://radio.com/2017/03/03/roger-waters-is-this-the-life-we-really-want/ |newspaper=Radio.com |access-date=22 მარტი 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170323053914/http://radio.com/2017/03/03/roger-waters-is-this-the-life-we-really-want/ |archivedate=2017-03-23 }}&lt;/ref&gt; და არის თითქმის 25 წლიანი შუალედით მისი პირველი როკ-ალბომი, ''[[Amused to Death]]''-ის (1992) შემდეგ. შემდგომში გამოვიდა პრომო-ვიდეოები და თანმხლები სინგლები, რომელთაგან პირველი იყო „[[Smell the Roses]]“.

==პირადი ცხოვრება ==

[[1969]] წელს უოტერსმა იქორწინა ბავშვობის მეგობარ და მეზობელ გოგონა ჯუდი ტრიმთან, რომელიც მექოთნე იყო. ჯუდი შემდგომში გამოჩნდა ალბომის ''[[Ummagumma]]'' კონვერტის გაფორმების შიდა მხარეს.{{sfn|მებეტი|2010|p=50}} მათ ბავშვები არ ჰყოლიათ და [[1975]] წელს ერთმანეთს გაეყარნენ.{{sfn|ფიტჩი|2005|p=335}}. ჯუდიმ მოგვიანებით სხვა მამაკაცთან იქორწინა და გარდაიცვალა [[2001]] წლის [[9 იანვარი|9 იანვარს]].{{sfn|ბლეიკი|2008|p=376}}

[[1976]] წელს როჯერმა იქორწინა კეროლაინ კრისტისთან{{sfn|ფიტცი|2005|p=335}}, რომელიც ლოურენს დანდასის, ზეტლენდის მარკიზას დისწული იყო. მათ ეყოლათ ვაჟი, [[ჰარი უოტერსი]] (რომელმაც მომავალში მუსიკოსის კარიერა აირჩია და უოტერსის საკონცერტო შემადგენლობასთან ერთად [[2000-იანები|2000-იანი]] წლებიდან გამოდიოდა) {{sfn|პოვი|2008|pp=335–339}} და ქალიშვილი ინდია &lt;ref&gt;{{harvnb|ბლეიკი|2008|p=258}}: ინდია უოტერსი; {{harvnb|პოვი|2008|pp=335–339}}: ჰარი როჯერთან 2006 წლიდან გამოდის.&lt;/ref&gt;. კრისტი და უოტერსი 1992 წელს დაშორდნენ.{{sfn|ფიტჩი|2005|p=335}}

[[1993]] წელს მან კვლავ იქორწინა - ამჯერად პრისცილა ფილიპსთან, რომელთანაც ერთი შვილი, ჯეკ ფლეტჩერი ეყოლა. ქორწინება [[2001]] წლამდე გაგრძელდა.&lt;ref&gt;{{harvnb|ბლეიკი|2008|p=348}}; {{harvnb|თომპსონი|2013|p=109}}: ჯეკ ფლეტჩერი.&lt;/ref&gt;

[[2004]] წელს როჯერმა გაიცნო მსახიობი და რეჟისორი ლორი დერნინგი (დ. 1963&lt;ref&gt;{{cite web|last=მარში |first=ჯულია |url=http://pagesix.com/2015/12/18/roger-waters-estranged-wife-wants-her-35k-rolex-back/ |title=როჯერ უოტერსის მეუღლის მხოლოდ სურს Rolex-ის საათის დაბრუნება|publisher=Page Six |date=18 დეკემბერი 2015 |accessdate=14 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;).  [[2012]] წლის 14 იანვარს მათ იქორწინეს&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.nme.com/news/pink-floyd/61568 |title=პინკ ფლოიდის როჯერ უოტერსი მეოთხედ ქორწინდება|publisher=[[NME]]|accessdate=6 სექტემბერი 2013|date=21 იანვარი 2013}}&lt;/ref&gt;, მაგრამ 2015 წლის სექტემბერში შეიტანეს განაცხადი განქორწინებაზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.closerweekly.com/posts/pink-floyd-roger-waters-divorce-wife-laurie-durning-report-71953|title=პინკ ფლოიდის როჯერ უოტერსი შორდება ლორი დერნინგს|publisher=Closer Weekly|accessdate=8 ოქტომბერი 2015|date=28 სექტემბერი 2015|archive-date=2 ოქტომბერი 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151002000439/http://www.closerweekly.com/posts/pink-floyd-roger-waters-divorce-wife-laurie-durning-report-71953}}&lt;/ref&gt;

== აქტივიზმი და შეხედულებები==

[[ფაილი:Roger Waters The Wall Live Kansas City 30 October 2010 2.jpeg|მინი|მარჯვნივ|300პქ|როჯერ უოტერსი ასრულებს სიმღერას „[[Comfortably Numb]]“ 2010 წლის 30 ოქტომბერს, [[კანზასი|კანზასში]].]]

[[2004]] წელს [[ინდონეზია]]ში მომხდარი მიწისძვრისა და [[ცუნამი]]ს შემდეგ უოტერსმა ტელეარხ [[NBC]]-ს მიერ მოწყობილ სპეციალურ საქველმოქმედო ტელემარათონზე ერიკ კლეპტონთან ერთად შეასრულა სიმღერა „Wish You Were Here“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://today.msnbc.msn.com/id/6828271|title=ვარსკვლავები ეხმარებიან ცუნამით დაზარალებულებს|publisher=MSNBC|accessdate=2 ოქტომბერი 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101005053237/http://today.msnbc.msn.com/id/6828271|archivedate=2010-10-05}}&lt;/ref&gt; უოტერსი ბრიტანეთის 2004 წლის სანადირო კანონის წინააღმდეგი იყო. მან მიიღო მონაწილეობა სპეციალურ კონცერტში, რომელიც ამ კანონის გაპროტესტებას ეძღვნებოდა და განმარტა:

{{ციტატა|„ინგლისის პოლიტიკურმა და ფილოსოფიურმა ატმოსფერომ გული ამიცრუა. ანტისანადირო კანონი უკვე ზედმეტი აღმოჩნდა და დამატოვებინა ქვეყანა. რაც შემეძლო, გავაკეთე. გავმართე კონცერტი, ერთ-ორი სტატიაც გამოვაქვეყნე. მაგრამ მრცხვენია, რომ ინგლისელი ვარ. მე ვმონაწილეობდი ჰაიდ-პარკში გარეუბნების ალიანსის მიარ გამართულ მსვლელობაში. იქ იმყოფებოდა ასობით და ათასობით ჩვენი თანამოაზრე. კარგი, სამართლიანი ინგლისელი ხალხი. ეს არის კანონმდებლობის შესახებ აზრთა სხვადასხვაობის ერთ-ერთი დიდი შემთხვევა, რაც კი ბრიტანეთში გვქონია. აქ საქმე ის კი არ არის, ვეთანხმები თუ არა მელებზე ნადირობას, მაგრამ ბოლომდე დავიცავ მათ უფლებებს ამ კამპანიაში მონაწილეობისას.{{sfn|ბლეიკი|2008|p= 391}}}}

[[2005]] წლის ოქტომბერში მან განმარტა: „ბრიტანეთში ხშირად ვბრუნდები. მე აქაურობა სანადირო აკრძალვების გამო პროტესტის შედეგად არ დამიტოვებია, გაყრის პერიოდში შვილს გავყევი“.&lt;ref&gt;{{Cite web |url= http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/roger-waters-french-revolution-509524.html |work= [[The Independent]] |title= როჯერ უოტერსი: საფრანგეთის რევოლუცია |date= 4 ოქტომბერი 2005 |accessdate= 17 ოქტომბერი 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20101005013607/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/roger-waters-french-revolution-509524.html |archivedate= 2010-10-05 }}&lt;/ref&gt;

ბრიტანეთის დატოვების შემდეგ როჯერი დასახლდა [[ლონგ-აილენდი]]ს ([[ნიუ-იორკი]]) ტერიტორიაზე, საცოლე, ლორი დერნინგთან ერთად.{{sfn|ბლეიკი|2008|pp= 391–392}} 2007 წლის ივნისში იგი იყო უკიდურეს სიღარიბესთან და მალარიასთან მებრძოლი არასაქველმოქმედო ორგანიზაცია Millennium Promise-ის დელეგატი. ამ თემების შესახებ მან [[CNN]]-ს ღია წერილი მიწერა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2007/WORLD/africa/06/08/waters.commentary/index.html|title=უოტერსი: უკიდურეს სიღარიბეს რამით შეიძლება გავუმკლავდეთ|publisher=CNN|first=როჯერ|last=უოტერსი|date=11 ივნისი 2007|accessdate=18 ოქტომბერი 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224090506/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/africa/06/08/waters.commentary/index.html|archivedate=24 თებერვალი 2021}}&lt;/ref&gt; [[2007]] წლის ივლისში იგი გამოვიდა საქველმოქმედო კონცერტზე [[Live Earth]], რომელიც [[Live 8]]-ის ერთგვარი გაგრძელება იყო და ეხებოდა გლობალური კლიმატის პრობლემებს. კონცერტზე როჯერთან ერთად გამოვიდა ტრენტონის ბავშვთა გუნდი და გამოიყენებოდა მფრინავი ღორი. ჟურნალისტ დეივიდ ფრაიკს უოტერსმა აუხსნა, თუ რატომ არის ''The Wall'' კვლავ აქტუალური:

{{ციტატა|„მამის დაკარგვა არის ალბომის ძირითადი თემა. წლები გადის და ბავშვები კვლავ და კვლავ კარგავენ მამებს, არაფრის გამო. ახლა აშკარაა, რომ ერაყში ეს მამები, კარგი და ნამდვილი ადამიანები, არაფრის გამო დაიღუპნენ. უკანასკნელ კონცერტებზე ვასრულებდი სიმღერას „[[Bring The Boys Back Home]]“. ამჟამად უფრო აღსანიშნავი და გამართლებულია მისი შესრულება, ვიდრე [[1979]] წელს“.{{sfn|ფრაიკი|2009|p=74}}}}

2010 წელს ირანულმა ჯგუფმა Blurred Vision ჩაწერა პინკ ფლოიდის „[[Another Brick in the Wall|Another Brick in the Wall, Part 2]]“-ს საკუთარი ვერსია. ტექსტში საუბარია ირანში არსებული პოლიტიკური რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტზე&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://www.theguardian.com/music/2010/jul/27/pink-floyd-iran-protest-song|last=ტოპინგი|first=ალექსანდრა|title= პინკ ფლოიდის Another Brick in the Wall გადამუშავებულია ირანელების პროტესტის სახით|work=The Guardian|date=27 ივლისი 2010|accessdate=10 იანვარი 2018}}&lt;/ref&gt;. როჯერ უოტერსმა ღიად დაუჭირა მხარი ამ ინიციატივას: „მოხარული ვარ, რომ ეს ბიჭები იყენებენ სიმღერას ირანში რეპრესიული და სისხლიანი რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტისთვის. [[სამხრეთი აფრიკა|სამხრეთ აფრიკელები]] ამას აკეთებდნენ [[აპართეიდი]]ს დროს, ხოლო [[პალესტინელები]] იყენებენ ისრაელის მიერ მათი ქვეყნის ოკუპირებაზე პასუხად. ვამაყობ, რომ ამ წინააღმდეგობის მცირე ნაწილი ვარ.“&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.facebook.com/notes/roger-waters/the-blurred-vision/151697238178068 |title= The Blurred Vision|work=უოტერსი, როჯერ|date= 10 აგვისტო, 2010|accessdate=10 იანვარი, 2018}}&lt;/ref&gt;

2012 წელს როჯერი იყო აშშ-ის ომის ვეტერანთა მხარდასაჭერ კონცერტ Stand Up for Heroes-ის ორგანიზატორი. ომის შედეგად უნარშეზღუდულთა სამხედროების შემადგენლობა MusiCorps-თან ერთად მან შეასრულა მთელი რიგი სიმღერები.&lt;ref&gt;{{cite news|url= http://www.huffingtonpost.com/2012/11/09/roger-waters-veterans-stand-up-for-heroes-benefit_n_2099380.html|last=კარუჩი|first=ჯონ|title= როჯერ უოტერსი და ვეტერანები გამოდიან ერთად საქველმოქმედო საღამოზე Stand Up for Heroes|work=Huffington Post|date=9 ნოემბერი 2012|accessdate=19 მაისი 2013}}&lt;/ref&gt; 2013 წლის ივნისში უოტერსი და სხვა ცნობილი პიროვნებები გამოვიდნენ ჩელსი მენინგის მხარდასაჭერად.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.politico.com/story/2013/06/celebrity-bradley-manning-video-93041.html#ixzz2WgfpNmys|last=გევინი|first=პატრიკ|date=19 ივნისი 2013|title=ცნობილი პიროვნებების ვიდეო: „მე ვარ ბრედლი მენინგი“. |publisher=Politico}}&lt;/ref&gt;

როჯერი აგრეთვე გამოხატავდა საკუთარ პოზიციას აღმოსავლეთში მიმდინარე მოვლენებზე და [[2009]] წლის ივნისში ღიად ისაუბრა [[ისრაელი]]ს კედლის შესახებ, უწოდა რა მას „შეურაცხმყოფელი“ და აღნიშნა, რომ „იგი უნდა დაენგრიათ“&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://www.wired.com/underwire/2009/06/roger-waters-to-israel-tear-down-the-wall/ |title= როჯერ უოტერსი ისრაელს: დაანგრიეთ კედელი |first= სკოტ |last= თილი |publisher=Wired News |date= 2 ივნისი 2009|accessdate= 14 ოქტომბერი 2010}}&lt;/ref&gt;. წლის ბოლოს იგი შეუერთდა [[ღაზა|ღაზის]] თავისუფლების მსვლელობას. 2011 წლის დასაწყისში ცნობილი გახდა, რომ როჯერი გაერთიანდა ისრაელის საწინააღმდეგო ორგანიზაციაში Boycott, Divestment and Sanctions (BDS).&lt;ref&gt;უოტერსის მიერ BDS-ის მხარდაჭერა: {{cite web|url= http://www.haaretz.com/culture/roger-waters-voices-support-for-israel-boycott-1.347411|title= როჯერ უოტერსი მხარს უჭერს ისრაელის ბოიკოტს|work= Haaretz|date= 6 მარტი 2011|accessdate= 6 მარტი 2011|archive-date= 4 მარტი 2016|archiveurl= https://web.archive.org/web/20160304050928/http://www.haaretz.com/culture/roger-waters-voices-support-for-israel-boycott-1.347411}}; უოტერსის მონაწილეობა ღაზის თავისუფლების მსვლელობაში: {{cite web |url=http://www.democracynow.org/2009/12/30/roger_waters |last=გუდმენი |first=ემი |title=ექსკლუზიურად...პინკ ფლოიდის როჯერ უოტერსი საუბრობს ღაზის თავისუფლების მსვლელობის შესახებ და გმობს ისრაელ-ეგვიპტის მიერ ღაზის „ოკუპირებას“. |publisher=Democracy Now! |date=30 დეკემბერი 2009 |accessdate=3 მარტი 2012 }}&lt;/ref&gt; როჯერმა აგრეთვე განაცხადა, რომ გაერთიანებული სამეფოს მხრიდან ისრაელისადმი დამოკიდებულებით უკმაყოფილო იყო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://electronicintifada.net/content/boycotting-israel-way-go-says-pink-floyd-legend-roger-waters/12287 |title= ისრაელის ბოიკოტი გამოსავალია, აცხადებს პინკ ფლოიდის ლეგენდა როჯერ უოტერსი|last1= კრონინი |first1= დეივიდ |date=18 მარტი 2013 |publisher=ElectronicIntifada |accessdate=19 მარტი 2013}}&lt;/ref&gt; 2016 წლის ოქტომბერში ცნობილი გახდა, რომ American Express-მა, მუსიკოსის ასეთი პოლიტიკური შეხედულებების გამო, უარი განაცხადა მისი ტურნეს Us + Them ფინანსურ მხარდაჭერაზე და უოტერსმა ოთხი მილიონი აშშ დოლარით იზარალა&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/world-news/americas/1.749777|title=როჯერ უოტერსი „ანტი-ისრაელური რიტორიკის“ გამო 4 მილიონ აშშ დოლარს კარგავს.|work=Haaretz|date=30 ოქტომბერი 2016|access-date=10 იანვარი 2018|archive-date=13 აგვისტო 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170813153544/http://www.haaretz.com/world-news/americas/1.749777}}&lt;/ref&gt;.

2015 წლის თებერვალში ცნობილი გახდა, რომ უოტერსს და მუსიკოს [[ალან პარსონსი|ალან პარსონსს]] ჰქონდათ პირადი მიმოწერა უკანასკნელის მიერ ისრაელში დაგეგმილი კონცერტის თემაზე. უოტერსი პარსონსს სთხოვდა ამ გამოსვლის გაუქმებას. მას შემდეგ, რაც მან თავად გაასაჯაროვა მიმოწერის დეტალები, უკმაყოფილო ალანმა გამოაქვეყნა საკუთარი ღია წერილიც, ამ მიმოწერის სხვა დეტალებით&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/roger-waters-alan-parsons-spar-over-israel-concerts-20150211|last=გროუ|first=კორი|title=როჯერ უოტერსის და ალან პარსონსის კამათი ისრაელის გამო|work=Rolling Stone|date=11 თებერვალი 2015|accessdate=10 იანვარი 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171207193225/http://www.rollingstone.com/music/news/roger-waters-alan-parsons-spar-over-israel-concerts-20150211|archivedate=7 დეკემბერი 2017}}&lt;/ref&gt;. შემდგომში უოტერსი განაგრძობდა მცდელობებს, გავლენა ჰქონოდა სხვა შემსრულებლების ისრაელში გამოსვლებზე. 2014 წელს მან ასეთი თხოვნით მიმართა [[როლინგ სტოუნზი|როლინგ სტოუნზს]]&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/rolling-stones-to-perform-in-israel-despite-pressure-from-pink-floyd-members-to-cancel/2014/06/04/29f2df78-eb42-11e3-b10e-5090cf3b5958_story.html?utm_term=.3617e6422e41|last1=ბუთი|first1=უილიამ|last2=ეგლაში|first2=რუთ| title= 
როლინგ სტოუნზი გამოვა ისრაელში მიუხედავად პინკ ფლოიდის წევრების მხრიდან არსებული ზეწოლისა |work=The Washington Post|date=4 ივნისი, 2014|accessdate=10 იანვარი 2018}}&lt;/ref&gt;, ხოლო 2017 წელს, როდესაც [[Radiohead]] უნდა გამოსულიყო ისრაელში და მან კვლავ სცადა საკუთარი პოზიციის ჩვენება და კონცერტის გადადების თხოვნით მიმართვა, მასსა და ჯგუფის ლიდერ [[ტომ იორკი|ტომ იორკს]] შორის ცხარე კამათი წამოიჭრა&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://www.billboard.com/articles/columns/rock/7898173/roger-waters-radioheads-israel-show-endorsement-policies|last=ჰოლტერმანი|first=ალექსანდრა|title= როჯერ უოტერსის დარტყმა Radiohead-ის ისრაელის კონცერტზე, რომელსაც იგი უწოდებს სახელმწიფოს პოლიტიკის მხარდაჭერას|work=ბილბორდი|date=8 ნოემბერი, 2017|accessdate=10 იანვარი 2018}}&lt;/ref&gt;. 2018 წლის იანვარში უოტერსმა, [[პიტერ გებრიელი|პიტერ გებრიელმა]], [[ტომ მორელო]]მ და [[ბრაიან ინო]]მ გამოხატეს მომღერალ [[ლორდი (მომღერალი)|ლორდის]] მხარდაჭერა, მას შემდეგ, რაც მან გააუქმა ისრაელში დაგეგმილი კონცერტი. წერილს აგრეთვე ხელს აწერდნენ სხვა ცნობილი პიროვნებები, მათ შორის – [[მარკ რუფალო]], [[ვიგო მორტენსენი]] და [[ჯონ კიუსაკი]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/roger-waters-peter-gabriel-sign-letter-in-support-of-lorde-w515093|last=კრეპსი|first=დენიელ|title=როჯერ უოტერსი, პიტერ გებრიელი ხელს აწერენ წერილს ლორდის ისრაელის შესახებ გადაწყვეტილების მხარდასაჭერად|work=Rolling Stone|date=7 იანვარი 2018|accessdate=10 იანვარი 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107213910/https://www.rollingstone.com/music/news/roger-waters-peter-gabriel-sign-letter-in-support-of-lorde-w515093|archivedate=7 იანვარი 2018}}&lt;/ref&gt;.

2016 წლის ნოემბერში Citibank შეუერთდა American Express-ს და გაწყვიტა ურთიერთობა უოტერსთან. მათი ოფიციალური წარმომადგენლის თქმით, „Citi არ იქნებოდა როჯერ უოტერსის მომავალი ტურნეს სპონსორი“ და „კომპანია თავდაპირველად ერთგულ მომხმარებლებს სთავაზობდა ბილეთების წინასწარ გაყიდვას...წინასწარი გაყიდვა დასრულდა და [უოტერსთან] მომავალში თანამშრომლობას აღარ ვაპირებთ.“&lt;ref&gt;{{cite web|title=ნეტავ აქ არ იყოთ: Citibank უერთდება American Express-ს და როჯერ უოტერსთან ურთიერთობას წყვიტავს|url=http://www.thetower.org/4106-wish-you-werent-here-citibank-joins-american-express-in-cutting-ties-to-roger-waters/|website=The Tower}}&lt;/ref&gt;

ანტიდიფამაციური ლიგის ხელმძღვანელმა აბრაამ ფოქსმანმა როჯერი [[ანტისემიტიზმი|ანტისემიტიზმში]] დაადანაშაულა&lt;ref&gt;{{cite web|title = ადლ მწუხარებით ასკვნის, რომ როჯერ უოტერსი ანტისემიტია|url = http://www.timesofisrael.com/adl-sadly-concludes-that-roger-waters-is-an-anti-semite/|website = The Times of Israel|accessdate = 31 ოქტომბერი 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.adl.org/press-center/press-releases/israel-middle-east/adl-open-letter-to-roger-waters.html?referrer=https://www.google.co.uk/#.VhhpG_lViko|title=ადლ-ის ღია წერილი როჯერ უოტერსს|work=ADL|date=22 აგვისტო 2013|accessdate=18 ოქტომბერი2015}}&lt;/ref&gt;. იგივე პოზიციას იზიარებს რაბი აბრაამ კუპერი, საიმონ ვიზენთალის ცენტრის ასოცირებული დეკანი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&amp;b=8486393&amp;ct=13225101|title=ვიზენთალის ცენტრი: საკუთარ კონცერტზე დავითის ვარსკვლავიანი გასაბერი ღორის გაშვებით როჯერ უოტერსი მოხვდა ანტისემიტთა მოწინავე რიგებში|date=24 ივლისი 2013|publisher=საიმონ ვიზენთალის ცენტრი|accessdate=2018-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806002202/http://www.wiesenthal.com/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=lsKWLbPJLnF&amp;b=8486393&amp;ct=13225101|archivedate=2013-08-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = როჯერ უოტერსის კონცერტზე გასაბერ ღორზე გამოსახულია დავითის ვარსკვლავი; ვიზენთალის ცენტრი მას უწოდებს ებრაელების ღია მოძულეს (ვიდეო)|url = http://www.algemeiner.com/2013/07/24/massive-pig-balloon-at-roger-waters-concert-features-star-of-david-video/|website = Algemeiner.com|accessdate = 31 ოქტომბერი 2015}}&lt;/ref&gt; უოტერსის აზრით, კუპერის განცხადება იყო ფანატიკური.&lt;ref&gt;{{cite web|title = 
პინკ ფლოიდის ყოფილი ლიდერი გაცოფებულია და ისრაელელებს ადარებს ნაცისტებს |url = https://www.theguardian.com/music/2013/dec/14/pink-floyd-frontman-fury-israel-nazis|website = The Guardian|accessdate = 31 ოქტომბერი 2015|first = ვანესა|last = თორპი|first2 = ედვარდ ჰელმორი ნიუ|last2 =-იორკიდან}}&lt;/ref&gt; 2015 წლის 2 ოქტომბერს „[[Salon (საიტი)|Salon]]“-ზე გამოქვეყნდა უოტერსის ღია წერილი, რომელშიც იგი კრიტიკულად მიმართავდა ჯგუფ [[ბონ ჯოვი]]ს თელ-ავივში დაგეგმილი კონცერტის გამო&lt;ref&gt;{{cite web|title = როჯერ უოტერსი ჯონ ბონ ჯოვის: „ამით დადგებით ახალმოსახლესთან, რომელმაც ბავშვი დაწვა“|url = http://www.salon.com/2015/10/02/roger_waters_to_jon_bon_jovi_you_stand_shoulder_to_shoulder_with_the_settler_who_burned_the_baby/|accessdate = 31 ოქტომბერი 2015|first = როჯერ|last = უოტერსი}}&lt;/ref&gt;. [[ჰოვარდ სტერნი|ჰოვარდ სტერნმა]] პასუხად ასეთ განცხადებაზე, მუსიკოსი საკუთარ რადიოგადაცემაში გააკრიტიკა.&lt;ref&gt;{{cite web|title = რა ჯანდაბა გინდა? ჰოვარდ სტერნი ილანძღება ბონ ჯოვისადმი Salon-ში გამოქვეყნებული როჯერ უოტერსის წერილის გამო|url = http://www.salon.com/2015/10/07/howard_stern_slams_roger_waters_for_promoting_israel_boycott_israel_has_a_tiny_little_country_and_it_bugs_the_shit_out_of_roger_waters/|accessdate = 31 ოქტომბერი 2015|first = ანა|last = ზილმანი}}&lt;/ref&gt; 2017 წლის ივნისში გაერთიანებამ, ცნობილმა სახელწოდებით ''We Don't Need No Roger Waters'' დაიწყო უოტერსის ბოიკოტი მიერ მიერ BDS-ის მხარდაჭერის გამო.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=სპაირო|first1=ემი|title= ბრძოლა BDS-ის დამცველ როჯერ უოტერსის წინააღმდეგ|url=http://www.jpost.com/BDS-THREAT/The-battle-against-BDS-proponent-Roger-Waters-496639|work=Jerusalem Post|date=12 ივნისი 2017}}&lt;/ref&gt;

==ტექნიკა და ინსტრუმენტები==

პინკ ფლოიდის წევრობისას უოტერსის ძირითადი ინსტრუმენტი იყო ელექტრონული [[ბას-გიტარა]]. იგი უკრავდა [[Höfner]]-ის ბას გიტარაზე, მაგრამ მოგვიანებით [[Rickenbacker]] RM-1999/4001S-ით შეცვალა. უკანასკნელი 1970 წელს, ჯგუფის სხვა ტექნიკასთან ერთად მოიპარეს{{sfn|პოვი|2008|p=14}}. 1968 წელს, Rickenbacker 4001-ის პარალელურად მან დაიწყო [[Fender Precision Bass]]-ის გამოყენება. 1970 წლის ივლისში, ჰაიდ-პარკში გამართულ კონცერტზე პირველად გამოჩნდა შავი P-Bass, რომელიც იშვიათად ჩნდებოდა 1972 წლის აპრილამდე. ამის შემდეგ იგი მუდმივად გამოიყენებოდა როჯერ უოტერსის ძირითადი სასცენო გიტარის სახით და იქცა სანიმუშო მოდელის პროტოტიპად&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.fender.com/products/search.php?partno=0147000306 |title= Roger Waters Precision Bass |publisher= Fender.com |accessdate= 9 ოქტომბერი 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20101017131120/http://www.fender.com/products/search.php?partno=0147000306 |archivedate= 2010-10-17 }}&lt;/ref&gt;. როჯერი იყენებს [[RotoSound]]-ის მიერ წარმოებულ Jazz Bass 77-ის ტიპის სიმებს&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rotosound.com/endorsees.php|title=Rotosound Endorsees|publisher=Rotosound|accessdate=23 ნოემბერი 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110205210630/http://www.rotosound.com/endorsees.php|archivedate=2011-02-05}}&lt;/ref&gt;. იგი აგრეთვე უპირატესობას ანიჭებს ფირმების Selmer, WEM, Hiwatt და Ashdown გამაძლიერებლებს და სხვადასხვა ეფექტს, რომელთა შორის არის ექო, ტრემოლო, შეფერხება და სხვები.{{sfn|ფიტჩი|2005|pp=416–430, 441–445}}

უოტერსი აგრეთვე ატარებდა ცდებს [[EMS Synthi A]] და [[EMS VCS 3|VCS 3]] ტიპის სინთეზატორებთან. განსაკუთრებით ეს შეიმჩნევა კომპოზიციებში „[[On the Run (პინკ ფლოიდის სიმღერა)|On the Run]]“{{sfn|მეისონი|2005|p= 169}}, „[[Welcome to the Machine]]“{{sfn|ფიტჩი|2005|p= 324}} და „[[In the Flesh?]]“{{sfn|ფიტჩი|მეიონი|2006|p=71}}. პინკ ფლოიდის სიმღერებში იგი უკრავდა აკუსტიკურ გიტარებზე (Fender, Martin, Ovation და Washburn){{sfn|ფიტჩი|2005|pp=416–430, 441–445}}. სიმღერაში „[[Sheep (სიმღერა)|Sheep]]“ ჟღერს მისი ელექტრონული გიტარა {{sfn|ფიტჩი|2005|p=285}}, ხოლო აკუსტიკური გიტარის მოსმენა შესაძლებელია პინკ ფლოიდის არაერთ სიმღერაში, როგორიც არის „[[Pigs on the Wing|Pigs on the Wing 1&amp;nbsp;&amp;&amp;nbsp;2]]“{{sfn|ფიტჩი|2005|pp=241–242}}, „[[Southampton Dock]]“ {{sfn|ფიტჩი|2005|p=295}} და „[[Mother (პინკ ფლოიდის სიმღერა)|Mother]]“. {{sfn|ფიტჩი|2005|p=213}} კომპოზიციაში „[[One of These Days]]“ ბას-გიტარაზე უოტერსის მიერ გამოყენებულია ექოს ეფექტი Binson Echorec 2{{sfn|მებეტი|1995|p=39}}. სიმღერის „[[Outside the Wall]]“ საკონცერტო შესრულებისას უოტერსი უკრავდა საყვირზე.{{sfn|ფიტჩი|2005|p=232}}

საიტის vintagevinylnews.com თანახმად, უოტერსის ვოკალი თავისი დიაპაზონით 150 მომღერალს შორის სიაში მეცხრე ადგილზეა&lt;ref&gt;{{cite web|author=კოლინ ჯოისი|url=http://www.spin.com/2014/05/mike-patton-biggest-vocal-range-octaves-chart-music/|title=მაიკ პეტონს სინამდვილეში პოპ-მუსიკაში ყველაზე დიდი ვოკალური დიაპაზონი აქვს|work=[[Spin (ჟურნალი)|SPIN]]|date=27 მაისი 2014|accessdate=14 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;.

== დისკოგრაფია ==

{{Main|როჯერ უოტერსის დისკოგრაფია}}
{{იხილეთ აგრეთვე|პინკ ფლოიდის დისკოგრაფია}}

* ''[[The Pros and Cons of Hitch Hiking]]'' (1984)
* ''[[Radio K.A.O.S.]]'' (1987)
* ''[[Amused to Death]]'' (1992)
* ''[[Ça Ira]]'' (2005)
* ''[[Is This the Life We Really Want?]]'' (2017)

== ლიტერატურა ==
{{Refbegin}}
*{{cite book|last=ბლეიკი|first=მარკ|title=Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd|year=2008|publisher=Da Capo Press|edition=პირველი აშშ გამოცემა, რბილი ყდა|isbn=978-0-306-81752-6|url=https://www.goodreads.com/book/show/1962086.Comfortably_Numb}}
* {{Cite book
| last = ფიტჩი
| first = ვერნონ
| title = The Pink Floyd Encyclopedia
| edition = მესამე გამოცემა
| year = 2005
| publisher = Collector's Guide Publishing, Inc.
| location = ლონდონი
| isbn = 978-1-894-95924-7
| url = http://books.google.com/books?id=HNkiAQAAIAAJ&amp;q=Pink+floyd+Fitch
}}
*{{Cite book
|last1=ფიტჩი
|first1=ვერნონ
|last2=მეიონი
|first2=რიჩარდ
|title=Comfortably Numb - The Wall-ის ისტორია - პინკ ფლოიდი 1978–1981
|edition=პირველი გამოცემა
|year=2006
|publisher=PFA Publishing, Inc.
|location=სანქტ-პეტერბურგი, ფლორიდა
|isbn=978-0-977-73660-7
|url=http://www.pfapublishing.com/
|access-date=2011-07-29
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208072402/http://pfapublishing.com/
|archive-date=2011-02-08
}}
* {{Cite journal
| last1= ფრაიკი
| first1= დეივიდ
| title= როჯერ უოტერსი: მობრძანდით ჩემს კოშმარში. The Wall-ის მიღმა
| journal= [[Mojo (ჟურნალი)|Mojo]]
| publisher= Emap Metro
| location=ლონდონი
| volume= 193
| date= დეკემბერი 2009
| pages= გვ.68–84
| url=
}}
* {{Cite book
| last= მებეტი
| first= ენდი
| title= პინკ ფლოიდის მუსიკის სრული მეგზური
| year= 1995
| publisher= Omnibus Press
| location= ლონდონი
| edition= პირველი ბრიტანული გამოცემა, რბილი ყდა
| isbn= 978-0-711-94301-8
| url= http://books.google.com/books?id=7Bc1YbCd7eAC&amp;printsec=frontcover
}}
*{{Cite book
| publisher = Omnibus Press
| isbn = 978-1-84938-370-7
| last = მებეტი
| first = ენდი
| title = პინკ ფლოიდი: მუსიკა და იდუმალება
| location = ლონდონი
| edition = პირველი ბრიტანული გამოცემა, რბილი ყდა
| year = 2010
| url = http://books.google.com/books?id=LRBpQwAACAAJ&amp;dq=pink+floyd+the+music+and+the+mystery+the+music+and+the+mystery&amp;hl=en&amp;ei=NOL6TYb2GPHKiAK4tYiYBQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCoQ6AEwAA
}}
* {{Cite book
| last = მენინგი
| first = ტობი
| title = The Rough Guide to Pink Floyd
| year = 2006
| publisher = Rough Guides Ltd
| location = ლონდონი
| edition = პირველი აშშ გამოცემა, რბილი ყდა
| isbn = 978-1-843-53575-1
| url = http://books.google.com/books?id=yHsZAQAAIAAJ&amp;q=Pink+floyd
}}
* {{Cite book
| last = მეისონი
| first = ნიკ
| title = Inside Out: A Personal History of Pink Floyd
| year = 2005
| publisher = Chronicle Books
| location = სან-ფრანცისკო
| edition = პირველი აშშ გამოცემა, რბილი ყდა
| isbn = 978-0-811-84824-4
| url = http://books.google.com/books?id=idOGghPNM6UC&amp;printsec=frontcover
}}
* {{Cite book
| last = პოვი
| first = გლენ
| title = Echoes: პინკ ფლოიდის სრული ისტორია
| year = 2008
| publisher = 3C Publishing Ltd.
| location = ლონდონი
| edition = მეორე ბრიტანული გამოცემა, რბილი ყდა
| isbn = 978-0-955-46241-2
| url = http://books.google.com/books?id=qnnl3FnO-B4C&amp;printsec=frontcover
}}
* {{Cite book
| last = პოვი
| first = გლენ
| last2 = რასელი
| first2 = იენ
| title = პინკ ფლოიდი: In the Flesh, გამოსვლების სრული ისტორია
| year = 1997
| publisher = St. Martin's Press
| location = ნიუ-იორკი
| edition = პირველი აშშ გამოცემა, რბილი ყდა
| isbn = 978-0-955-46240-5
| url = http://books.google.com/books?id=Yqqic3DZhVUC&amp;printsec=frontcover
}}
*{{Cite book
|last=სკარფი
|first=ჯერალდ
|title=პინკ ფლოიდი: კედელი - შექმნა
|year=2010
|publisher=Da Capo Press
|edition=პირველი აშშ გამოცემა, რბილი ყდა
|location=ნიუ-იორკი
|isbn=978-0-306-81997-1
|url=http://www.geraldscarfe.com/news.php
|accessdate=2011-07-29
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110423063746/http://geraldscarfe.com/news.php
|archivedate=2011-04-23
|access-date=2011-07-29
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110129081120/http://www.geraldscarfe.com/news.php
|archive-date=2011-01-29
}} {{Cite web |url=http://geraldscarfe.com/news.php |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2021-01-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110423063746/http://geraldscarfe.com/news.php |archivedate=2011-04-23 }}
* {{Cite book
| last = შეფნერი
| first = ნიკოლას
| title = Saucerful of Secrets: პინკ ფლოიდის ოდისეა
| year = 1991
| publisher = Dell Publishing
| edition = პირველი აშშ გამოცემა, რბილი ყდა
| location = ნიუ-იორკი
| isbn = 978-0-385-30684-3
| url = http://books.google.com/books?id=lOpy2HO-w4IC&amp;q=schaffner
}}
*{{Cite book
| last1= უოტკინსონი
| first1= მაიკ
| last2= ანდერსონი
| first2= პიტ
| title= Crazy Diamond: სიდ ბარეტი და პინკ ფლოიდის გარიჟრაჟი
| year= 1991
| publisher= Omnibus Press
| location= ლონდონი
| edition= პირველი ბრიტანული გამოცემა, რბილი ყდა
| isbn= 978-1-846-09739-3
| url= http://books.google.com/books?id=kPJlLjf4OogC&amp;printsec=frontcover
}}
{{Refend}}

==დამატებითი ლიტერატურა==
{{Refbegin}}
*{{Cite book|last=დი პერნა|first=ალან|title=Guitar World წარმოგიდგენთ პინკ ფლოიდს|url=https://archive.org/details/guitarworldprese0000unse|year=2002|publisher=Hal Leonard Corporation|location=მილუოკი|isbn=978-0-634-03286-8|ref=harv}}
*{{Cite book|last=ფიტჩი|first=ვერნონ|title=პინკ ფლოიდი: პრესის რეპორტაჟები 1966–1983|url=https://archive.org/details/pinkfloydthepres0000vern|year=2001|publisher=Collector's Guide Publishing Inc|location=ონტარიო|isbn= 978-1-896-52272-2 |ref= harv}}
*{{Cite book|last=ჰარისი|first=ჯონ|title=The Dark Side of the Moon: პინკ ფლოიდის შედევრის შექმნა |year=2005|publisher=Da Capo|location=ნიუ-იორკი| isbn=978-0-306-81342-9 |ref=harv}}
*{{Cite journal|last=ჰაიეტი|first=ბრაიან|title=დაბრუნება კედელთან|journal=როლინგ სტოუნი|publisher=როლინგ სტოუნი|location=|volume=1114|date= სექტემბერი 2010|pages= გვ. 50–57|url=|ref=harv}}
* {{Cite book| last = მაკდონალდი| first = ბრუნო| title = პინკ ფლოიდი: ჯგუფის, მოყვარულთა, მეგობრებისა და მტრების თვალით | url = https://archive.org/details/pinkfloydthrough0000unse_i0j1| year= 1997| publisher=Da Capo Press|location=ნიუ-იორკი| isbn= 978-0-306-80780-0| ref= harv}}
*{{Cite book | last1 = მებეტი | first1=ენდი| last2 = მებეტი | first2 = მაილზი | title = პინკ ფლოიდი: ვიზუალური დოკუმენტი | year = 1994 | publisher =Omnibus Press | location= ლონდონი | isbn  = 978-0-711-91444-5 | ref = harv}}
*{{Cite book|last=მაილზი |first=ბარი |title=პინკ ფლოიდი: ბარი მაილზის ვიზუალური დოკუმენტი |year=1982|publisher= Putnam Publishing Group|location= ნიუ-იორკი |isbn=978-0-399-41001-7 |ref= harv}}
* {{Cite journal| last1= სიმონსი| first1=სილვი| title= პინკ ფლოიდი: The Wall-ის შექმნა| journal=Mojo| publisher=Emap Metro| location=ლონდონი| volume= 73| date= დეკემბერი 1999| pages= გვ. 76–95| url= |ref= harv}}
{{Refend}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commonscat-inline|Roger Waters}}
*[http://www.roger-waters.com/ ოფიციალური საიტი]
*{{facebook|rogerwaters}}
*{{twitter|rogerwaters}}
* {{YouTube user|rogerwatersVEVO|როჯერ უოტერსი}}
*{{OpenCorp|Roger Waters}}

== სქოლიო ==
&lt;div style=&quot;height:250px; overflow:auto; padding:3px; border:1px solid #aaa;&quot; class=&quot;scrollbox&quot;&gt;
{{სქოლიოს სია}}
&lt;/div&gt;

{{როჯერ უოტერსი}}
{{პინკ ფლოიდი}}
{{პორტალი მუსიკა}}

{{DEFAULTSORT:უოტერსი, როჯერ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1943]]
[[კატეგორია:როჯერ უოტერსი| ]]
[[კატეგორია:Capitol Records-ის შემსრულებლები]]
[[კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები]]
[[კატეგორია:Harvest Records-ის შემსრულებლები]]
[[კატეგორია:ბრიტანელი ანტისაომარი აქტივისტები]]
[[კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები]]
[[კატეგორია:პინკ ფლოიდის წევრები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი აგნოსტიკოსები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი ექსპერიმენტული მუსიკოსები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი კომპოზიტორები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი მუსიკალური პროდიუსერები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი როკ ბას-გიტარისტები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი როკ-გიტარისტები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები და კომპოზიტორები]]
[[კატეგორია:ინგლისელი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები]]
[[კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები)]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>5tzfcenzso6idj6wcfjh0zzi9oi9ti3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქაიფენგი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47362</id>
    <revision>
      <id>5407245</id>
      <parentid>5355065</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5407245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21566" sha1="4uidp74ftc3kkh4x3ot64cn560kc0dn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ქაიფენგი''' ({{lang-zh|开封}}; [[ფინინი]]: ''Kāifēng'') — პრეფექტურის დონის ქალაქი ჩინეთში, მდებარეობს პროვინცია ხენანში, მდინარე ხუანგხეს სამხრეთ ნაწილში. დასავლეთით ესაზღვრება [[ჯენჯოუ|ჭენგჭოუს]] მუნიციპალიტეტი და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება პროვინცია [[შანდუნი|შანტუნგი]]. ჩინეთის 8 ანტიკური დედაქალაქიდან ერთ-ერთი. ჩინეთის ისტორიის მანძილზე, დედაქალაქის სტატუსი ჰქონდა 8-ჯერ. ცნობილია [[სუნის დინასტია|ჩრდილოეთ სუნგის]] დინასტიის დედაქალაქის სახელით.

[[2020]] წლის საყოველთაო აღწერით, ქაიფენგის პრეფექტურის მოსახლეობა შეადგენს 4,824,016 ადამიანს, რომელთაგან 1,735,581 ცხოვრობდა მეტროპოლიტენის მიმდებარე ტერიტორიაზე, რომელიც შედგება [[სიანგფუ]], [[ლუნგთინგი]], [[შუნხე ხუეი]] და [[იუვანთაი]]ს უბნებისგან.

== ისტორია ==
[[ფაილი:Kaifeng in Northern Song.jpg|300px|thumb|ქალაქი ქაიფენგი (ტონგძინგი, პიენლიანგი) ჩრდილოეთ სუნგის დინასტიის დროს]]
[[ფაილი:Map of Kaifeng, 1950s.jpg|thumb|ქაიფენგის რუკა (K'ai-feng)]]
[[ფაილი:Outer city of Bianjing.JPG|thumb|პიენძინგის (ქაიფენგი) გარე ტერიტორია, იუენის დინასტია. ]]
ქაიფენგი [[ჩინეთის ისტორია|ჩინეთის]] რვა უძველესი დედაქალაქიდან ერთ-ერთია. [[პეკინი]]ს მსგავსად, ისტორიის მანძილზე ქალაქს რეკონსტრუქცია არაერთხელ განხორციელდა. ძვ.წ. 364 წელს, მეომარი სახელმწიფოების პერიოდში ვეის სამეფომ დააარსა ქალაქი, სახელად ტალიანგი {{lang-zh|大梁}}, როგორც ამ მხარის დედაქალაქი. ამავე პერიოდში აშენდა პირველი არხი, რომელიც ადგილობრივ მხარეს ყვითელ მდინარეს აკავშირებდა. როდესაც ცინის სამეფომ ვეის სამეფო დაიპყრო, ქაიფენგი განადგურდა და იქაურობა მოსახლეობამ მიატოვა, გარდა საშუალო ზომის საბაზრო ქალაქისა, რომელიც ადგილზე დარჩა.
ხანის დინასტიის პერიოდში ქალაქს გარკვეული რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. ქაიფენგი გახდა ლიუ ვუს (ხანის იმპერატორ ვენის ვაჟი) დედაქალაქი, როდესაც ის ლიანგის პრინცი გახდა. ლიუ ვუმ აღადგნა და ააშენა მრავალი შენობა და ქალაქის ძველი კედელი. ქაიფენგი გახდა მუსიკის, ხელოვნების, მხატვრების თავშესაფარი და ნათელი ბაღების ცენტრი, მიუხედავად ქალაქის ტრივიალური პოლიტიკური მნიშვნელობისა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=International Dictionary of Historic Places, Volume 5: Asia and Oceania |publisher=Fitzroy Dearborn Publishers |year=1996 |isbn=1-884964-04-4|editor-last=Schellinger|editor-first=Paul |location=Chicago |pages=420|editor-last2=Salkin|editor-first2=Robert}}&lt;/ref&gt;

VII საუკუნის დასაწყისში, ქაიფენგი გადაკეთდა მთავარ კომერციულ ცენტრად, მას შემდეგ რაც იგი დიდ არხს დაუკავშირდა, აგრეთვე დასავლეთ შანტუნგში გამავალი არხის აგებით.
781 წელს, თანგის დინასტიის დროს, ახალი ქალაქი აღადგინეს და დაარქვეს პიენი ({{lang-zh|汴}}. პიენი იყო ხუთი დინასტიისა და ათი სამეფოს პერიოდის, გვიანდელი ლიანგია, გვიანი ძინის (936-946), გვიანი ხანის (947-950) და გვიანი ჭოუს (951-960) პერიოდის დედაქალაქი. სუნგის დინასტიამ 960 წელს, გვიანი ჭოუს დამარცხების შემდეგ (ჩენციაოს ინციდეენტი), პიენი თავის დედაქალაქად აქცია. ცოტა ხნის შემდეგ ქალაქის ტერიტორია გაფართოვდა.

სუნგის დროს, როდესაც ის ცნობილი იყო როგორც ტუნგძინგი ან პიენძინგი, ქაიფენგი, მაშინდელი ჩინეთის უდიდესი და ყველაზე აყვავებული ქალაქი, სადაც 400 000-ზე მეტი მოსახლე ცხოვრობდა როგორც ქალაქის გალავანში, ისე მის გარეთ. ქალაქში მძვინვარებდა ტიფის დაავადება.&lt;ref&gt;Jacques Gernet. ''Daily Life in China on the Eve of the Mongol Invasion, 1250–1276.'' (Stanford, CA: Stanford University Press, 1962). Translated by H. M. Wright. {{ISBN|0804707200}}.&lt;/ref&gt;
1049 წელს, ქაიფენგში აშენდა იოუკუოსის პაგოდა ({{lang-zh|佑國寺塔}}), ასევე ცნობილი, როგორც რკინის პაგოდა. არის 54,7 მ სიმაღლის და წარმოადგენს ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას.

ქაიფენგმა მნიშვნელობის პიკს მე-11 საუკუნეში მიაღწია, როგორც კომერციული და სამრეწველო ცენტრი ოთხი ძირითადი არხის კვეთაზე. ამ დროის განმავლობაში, ქალაქს გარშემორტყმული იყო ქალაქის კედლების სამი წრით და დაახლოებით, 600 000-დან 700 000-მდე მოსახლით, რაც ქალაქს 1013-დან 1127 წლამდე მსოფლიოში უდიდეს ქალაქად აქცევდა.
ეს პერიოდი დასრულდა 1127 წელს, როდესაც ქალაქი ჯურჩენი დამპყრობლების ხელში ჩავარდა ჯინგქანგის ინციდენტის შედეგად.
შემდგომში ქალაქი მოექცა ჯურჩენების ძინის დინასტიის მმართველობის ქვეშ,&lt;ref&gt;{{cite book |first=Peter |last=Lorge |title=War, Politics and Society in Early Modern China, 900–1795 |url=https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg |year=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-96929-8 |pages=[https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg/page/52 52]–54}}&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ იგი დარჩა მნიშვნელოვან ადმინისტრაციულ ცენტრად, მხოლოდ ადრეული სუნგის შიდა ქალაქის კედლის შიგნით დარჩა დასახლებული ტერიტორია და დანარჩენი მიტოვებული იყო.

ეს პერიოდი დასრულდა [[1127]] წელს, როდესაც ქალაქი ძინგქანგის ინციდენტის შედეგად ჯურჩენი დამპყრობლების ხელში ჩავარდა. ქაიფენგი მოექცა ჯურჩენების ძინის დინასტიის მმართველობის ქვეშ, რომლებმაც ძინისა და სუნგის დინასტიებს შორის ომების დროს&lt;ref&gt;{{cite book |first=Peter |last=Lorge |title=War, Politics and Society in Early Modern China, 900–1795 |url=https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg |year=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-96929-8 |pages=[https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg/page/52 52]–54}}&lt;/ref&gt;  დაიპყრეს ჩრდილოეთ ჩინეთის უმეტესი ნაწილი. ქაიფენგმა შეინარჩუნა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული ცენტრის სტატუსი, თუმცა რეალურად ქალაქი შემცირდა ადრეულ სუნგის პერიოდის ქალაქის შიდა კედლის  შიგნით დასახლებულ ტერრიტორიამდე, მიმდებარე ტერიტორია მიტოვებული დარჩა.

როგორც სუნგის იმპერიულ ქალაქს, ქაიფენგს ლოგისტიკური მომარაგებისთვის ხელსაყრელი მდებარეობა ჰქონდა, ყვითელი მდინარის ჭალის მიმდებარე ტერიტორიაზე განაშენიანების გამო. სამხედრო თვალსაზრისით ეს დაუცველს ხდიდა.
ქაიფენგი 1157 წლიდან (ალტერნატიულ წყაროებში მოხსენიებულია 1161 წ.)  ჯურჩენის &quot;სამხრეთ დედაქალაქის&quot; სტატუსით სარგებლობდა და ამავე პერიოდში დაიწყო ქალაქის რეკონსტრუქცია.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.upkorea.net/news/photo/7345-2-7037.pdf|title=The Eastern Manchurian Woodsmen Replacing the Western Manchurian Nomads|access-date=November 6, 2010|archive-date=2007-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070705112718/http://www.upkorea.net/news/photo/7345-2-7037.pdf|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070705112718/http://www.upkorea.net/news/photo/7345-2-7037.pdf|archivedate=2007-07-05}}&lt;/ref&gt; ჯურჩენებმა 1214 წლმდე დედაქალაქი უფრო ჩრდილოეთით შეინარჩუნეს თუმცა მოგვიაებით მონღოლთა თავდასხმების გამო იძულებული გახდნენ ქაიფენგში გამაგრებულიყვნენ. 1232 წელს მონღოლთა და სუნგის დინასტიის გაერთიანებულმა ძალებმა ალყა შემოარტყეს სამხრეთის ქალაქს და დაამხეს ჯურჩენთა სუნგის დინასტია. 1279 წელს მონღოლებმა მთელი ჩინეთი დაიპყრეს და დააარსეს იუენის დინასტია. იუენის დინასტიის დედაქალაქად გამოცხადდა ხენან ძიანგპეის პროვინციის დედაქალაქად პიენლიანგი გამოცხადდა, რომელიც დაარსდა 1277 წელს.

ქაიფენგის ალყის დროს, მონღოლებმა და ხანელმა ჩინელებმა (რომლებიც მონღოლებს შეუერთდნენ) დახოცეს ძინ ჯუუჩენის ვანიენის იმპერიული ოჯახის მამრობითი სქესის წევრები და როგორც ომის ტყვეები მონღოლეთში წაიყვანეს ძინის დინასტიიის სამეფო ხარჭები და პრინცესები, მათს შორის დედოფალი.&lt;ref name=&quot;liezhuan2&quot;&gt;{{cite book |title=金史 |volume=64 |language=zh |trans-title=History of Jin |chapter=列傳第二 后妃下 (Biographies 2, Imperial wives and concubines [lower volume])}}&lt;/ref&gt; მონღოლებმა ქალაქი გაძარცვეს, იმ დროისთის პირველად, ქალაქის მოსახლეობას ვაჭრობის ნება დართეს. ხანელი მოსახლეობა თავიანთ ძვირადღირებულ ნივთებს მონღოლ მეომრებს კრიტიკულად აუცილებელ საკვებში უცვლიდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Carter |first=James |date=2022-04-06 |title=A Mongol siege, the Black Death, and the end of two dynasties |url=https://thechinaproject.com/2022/04/06/a-mongol-siege-the-black-death-and-the-end-of-two-dynasties/ |access-date=2023-09-17 |website=The China Project |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

1260 წელს, მარკო პოლო ჩავიდა ქაიფენგში და თავის დღიურში აღწერა იქ არსებული მდგომარეობა.

XIV საუკუნის შუა ხანებში ქალაქი დაიკავა წითელწითელდოლბადიანთა აჯანყებულებმა, რომლებმაც 10 წლის მანძილზე ქალაქი თავიანთ დედაქალაქად გამოაცხადეს. აჯანყებულები დაამარცხა ახლად დაარსებულმა მინგის დინასტიის სამხედრო შენაერთებმა. 1368 წელს, მინგის დინასტიის დასაწყისში ქაიფენგი გახდა ხენანის პროვინციის დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1642 წეკს მინგის არმიამ ლი წიჩენგის აჯანყების ჩასახშობად ქალაქი დატბორა ყვითელი მდინარის წყლით. ამ კატასტროფის შემდეგ ქალაქი კვლავ მიტოვებული დარჩა. 1662 წელს, ცინგის დინასტიის იმპერატორ ქანგსის მეფობის დროს, ქაიფეგი აღადგინეს. 1841 წლის წყალდიდობის შემდეგ, 1843 წელს დაიწყო ქალაქის ხელახალი რეკონსტრუქცია და ქაიფენგმა მიიღო დღევანდელი იერსახე.

VIII-IX საუკუნეებიდან XIX  საუკუნემდე, ქაიფენგში სახლობდა უძველესი ებრაული საზოგადოება, ქაიფენგის ებრაელები.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ainslie |first=Mary J. |date=March 2021 |title=Chinese Philosemitism and Historical Statecraft: Incorporating Jews and Israel into Contemporary Chinese Civilizationism |journal=[[The China Quarterly]] |language=en |volume=245 |pages=208–226 |doi=10.1017/S0305741020000302 |issn=0305-7410 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=JTA and Stuart Winer |title=5 Chinese women immigrate to Israel, plan conversion |url=http://www.timesofisrael.com/5-chinese-women-immigrate-to-israel-plan-conversion/ |access-date=2022-09-14 |website=www.timesofisrael.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2016 წლის მონაცემებით, ქალაქში შემორჩანილია 20 ებრაელი.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1938 წლის 6 ივნისს ქალაქი იაპონიის იმპერიულმა არმიამ დაიპყრო. ქაიფენგი 1954 წლამდე დარჩა ხენანის პროვინციის დედაქალაქად, სანამ დედაქალაქი ჭენგჭოუში გადავიდა. 1969 წელს, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტი ლიოუ შაოცი ქაიფენგში შინაპატიმროფაში ყოფნისას სამედიცინო უყურადღებობის გამო გარდაიცვალა.

1948 წელს, ქაიფენგში შეტაკებები გაიმართა კომუნისტური პარტიის სამხედრო ძალებსა და ნაციონალისტებს (კუომიტანგს) შორის, რასაც მოჰყვა სახალხო განმანთავისუფლებელი არმიის გამარჯვება და ნაციონალისტური ძალების დაშლა.

== ლიტერატურა ==
* {{cite book | author=Cotterell, Arthur. | title=The Imperial Capitals of China – An Inside View of the Celestial Empire| location=London | publisher=Pimlico | year=2007 | isbn=978-1-84595-009-5 | pages = 304 pages.}}
* ''The Origin of the Kaifeng Jews'', in S. Shaked, ed., ''Irano-Judaica'', Jerusalem, 1982, pp.&amp;nbsp;101–11

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category|Kaifeng}}
*[http://www.kaifeng.gov.cn/ Government website of Kaifeng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721175717/http://www.kaifeng.gov.cn/ |date=2015-07-21 }} (ჩინურად)
*[http://www.iranicaonline.org/articles/kaifeng About Kaifeng's Judaeo-Persian community] (ინგლისურად)
== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
{{ესკიზი-ჩინეთი}}

[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]
[[კატეგორია:ჩინეთის ყოფილი დედაქალაქები]]</text>
      <sha1>4uidp74ftc3kkh4x3ot64cn560kc0dn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407246</id>
      <parentid>5407245</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:ხენანის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21566" sha1="a4qcwdm9bnl2sa0fu7eedyjed4m0gec" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ქაიფენგი''' ({{lang-zh|开封}}; [[ფინინი]]: ''Kāifēng'') — პრეფექტურის დონის ქალაქი ჩინეთში, მდებარეობს პროვინცია ხენანში, მდინარე ხუანგხეს სამხრეთ ნაწილში. დასავლეთით ესაზღვრება [[ჯენჯოუ|ჭენგჭოუს]] მუნიციპალიტეტი და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება პროვინცია [[შანდუნი|შანტუნგი]]. ჩინეთის 8 ანტიკური დედაქალაქიდან ერთ-ერთი. ჩინეთის ისტორიის მანძილზე, დედაქალაქის სტატუსი ჰქონდა 8-ჯერ. ცნობილია [[სუნის დინასტია|ჩრდილოეთ სუნგის]] დინასტიის დედაქალაქის სახელით.

[[2020]] წლის საყოველთაო აღწერით, ქაიფენგის პრეფექტურის მოსახლეობა შეადგენს 4,824,016 ადამიანს, რომელთაგან 1,735,581 ცხოვრობდა მეტროპოლიტენის მიმდებარე ტერიტორიაზე, რომელიც შედგება [[სიანგფუ]], [[ლუნგთინგი]], [[შუნხე ხუეი]] და [[იუვანთაი]]ს უბნებისგან.

== ისტორია ==
[[ფაილი:Kaifeng in Northern Song.jpg|300px|thumb|ქალაქი ქაიფენგი (ტონგძინგი, პიენლიანგი) ჩრდილოეთ სუნგის დინასტიის დროს]]
[[ფაილი:Map of Kaifeng, 1950s.jpg|thumb|ქაიფენგის რუკა (K'ai-feng)]]
[[ფაილი:Outer city of Bianjing.JPG|thumb|პიენძინგის (ქაიფენგი) გარე ტერიტორია, იუენის დინასტია. ]]
ქაიფენგი [[ჩინეთის ისტორია|ჩინეთის]] რვა უძველესი დედაქალაქიდან ერთ-ერთია. [[პეკინი]]ს მსგავსად, ისტორიის მანძილზე ქალაქს რეკონსტრუქცია არაერთხელ განხორციელდა. ძვ.წ. 364 წელს, მეომარი სახელმწიფოების პერიოდში ვეის სამეფომ დააარსა ქალაქი, სახელად ტალიანგი {{lang-zh|大梁}}, როგორც ამ მხარის დედაქალაქი. ამავე პერიოდში აშენდა პირველი არხი, რომელიც ადგილობრივ მხარეს ყვითელ მდინარეს აკავშირებდა. როდესაც ცინის სამეფომ ვეის სამეფო დაიპყრო, ქაიფენგი განადგურდა და იქაურობა მოსახლეობამ მიატოვა, გარდა საშუალო ზომის საბაზრო ქალაქისა, რომელიც ადგილზე დარჩა.
ხანის დინასტიის პერიოდში ქალაქს გარკვეული რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. ქაიფენგი გახდა ლიუ ვუს (ხანის იმპერატორ ვენის ვაჟი) დედაქალაქი, როდესაც ის ლიანგის პრინცი გახდა. ლიუ ვუმ აღადგნა და ააშენა მრავალი შენობა და ქალაქის ძველი კედელი. ქაიფენგი გახდა მუსიკის, ხელოვნების, მხატვრების თავშესაფარი და ნათელი ბაღების ცენტრი, მიუხედავად ქალაქის ტრივიალური პოლიტიკური მნიშვნელობისა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |title=International Dictionary of Historic Places, Volume 5: Asia and Oceania |publisher=Fitzroy Dearborn Publishers |year=1996 |isbn=1-884964-04-4|editor-last=Schellinger|editor-first=Paul |location=Chicago |pages=420|editor-last2=Salkin|editor-first2=Robert}}&lt;/ref&gt;

VII საუკუნის დასაწყისში, ქაიფენგი გადაკეთდა მთავარ კომერციულ ცენტრად, მას შემდეგ რაც იგი დიდ არხს დაუკავშირდა, აგრეთვე დასავლეთ შანტუნგში გამავალი არხის აგებით.
781 წელს, თანგის დინასტიის დროს, ახალი ქალაქი აღადგინეს და დაარქვეს პიენი ({{lang-zh|汴}}. პიენი იყო ხუთი დინასტიისა და ათი სამეფოს პერიოდის, გვიანდელი ლიანგია, გვიანი ძინის (936-946), გვიანი ხანის (947-950) და გვიანი ჭოუს (951-960) პერიოდის დედაქალაქი. სუნგის დინასტიამ 960 წელს, გვიანი ჭოუს დამარცხების შემდეგ (ჩენციაოს ინციდეენტი), პიენი თავის დედაქალაქად აქცია. ცოტა ხნის შემდეგ ქალაქის ტერიტორია გაფართოვდა.

სუნგის დროს, როდესაც ის ცნობილი იყო როგორც ტუნგძინგი ან პიენძინგი, ქაიფენგი, მაშინდელი ჩინეთის უდიდესი და ყველაზე აყვავებული ქალაქი, სადაც 400 000-ზე მეტი მოსახლე ცხოვრობდა როგორც ქალაქის გალავანში, ისე მის გარეთ. ქალაქში მძვინვარებდა ტიფის დაავადება.&lt;ref&gt;Jacques Gernet. ''Daily Life in China on the Eve of the Mongol Invasion, 1250–1276.'' (Stanford, CA: Stanford University Press, 1962). Translated by H. M. Wright. {{ISBN|0804707200}}.&lt;/ref&gt;
1049 წელს, ქაიფენგში აშენდა იოუკუოსის პაგოდა ({{lang-zh|佑國寺塔}}), ასევე ცნობილი, როგორც რკინის პაგოდა. არის 54,7 მ სიმაღლის და წარმოადგენს ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას.

ქაიფენგმა მნიშვნელობის პიკს მე-11 საუკუნეში მიაღწია, როგორც კომერციული და სამრეწველო ცენტრი ოთხი ძირითადი არხის კვეთაზე. ამ დროის განმავლობაში, ქალაქს გარშემორტყმული იყო ქალაქის კედლების სამი წრით და დაახლოებით, 600 000-დან 700 000-მდე მოსახლით, რაც ქალაქს 1013-დან 1127 წლამდე მსოფლიოში უდიდეს ქალაქად აქცევდა.
ეს პერიოდი დასრულდა 1127 წელს, როდესაც ქალაქი ჯურჩენი დამპყრობლების ხელში ჩავარდა ჯინგქანგის ინციდენტის შედეგად.
შემდგომში ქალაქი მოექცა ჯურჩენების ძინის დინასტიის მმართველობის ქვეშ,&lt;ref&gt;{{cite book |first=Peter |last=Lorge |title=War, Politics and Society in Early Modern China, 900–1795 |url=https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg |year=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-96929-8 |pages=[https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg/page/52 52]–54}}&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ იგი დარჩა მნიშვნელოვან ადმინისტრაციულ ცენტრად, მხოლოდ ადრეული სუნგის შიდა ქალაქის კედლის შიგნით დარჩა დასახლებული ტერიტორია და დანარჩენი მიტოვებული იყო.

ეს პერიოდი დასრულდა [[1127]] წელს, როდესაც ქალაქი ძინგქანგის ინციდენტის შედეგად ჯურჩენი დამპყრობლების ხელში ჩავარდა. ქაიფენგი მოექცა ჯურჩენების ძინის დინასტიის მმართველობის ქვეშ, რომლებმაც ძინისა და სუნგის დინასტიებს შორის ომების დროს&lt;ref&gt;{{cite book |first=Peter |last=Lorge |title=War, Politics and Society in Early Modern China, 900–1795 |url=https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg |year=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-96929-8 |pages=[https://archive.org/details/warpoliticssocie0000lorg/page/52 52]–54}}&lt;/ref&gt;  დაიპყრეს ჩრდილოეთ ჩინეთის უმეტესი ნაწილი. ქაიფენგმა შეინარჩუნა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული ცენტრის სტატუსი, თუმცა რეალურად ქალაქი შემცირდა ადრეულ სუნგის პერიოდის ქალაქის შიდა კედლის  შიგნით დასახლებულ ტერრიტორიამდე, მიმდებარე ტერიტორია მიტოვებული დარჩა.

როგორც სუნგის იმპერიულ ქალაქს, ქაიფენგს ლოგისტიკური მომარაგებისთვის ხელსაყრელი მდებარეობა ჰქონდა, ყვითელი მდინარის ჭალის მიმდებარე ტერიტორიაზე განაშენიანების გამო. სამხედრო თვალსაზრისით ეს დაუცველს ხდიდა.
ქაიფენგი 1157 წლიდან (ალტერნატიულ წყაროებში მოხსენიებულია 1161 წ.)  ჯურჩენის &quot;სამხრეთ დედაქალაქის&quot; სტატუსით სარგებლობდა და ამავე პერიოდში დაიწყო ქალაქის რეკონსტრუქცია.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.upkorea.net/news/photo/7345-2-7037.pdf|title=The Eastern Manchurian Woodsmen Replacing the Western Manchurian Nomads|access-date=November 6, 2010|archive-date=2007-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070705112718/http://www.upkorea.net/news/photo/7345-2-7037.pdf|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070705112718/http://www.upkorea.net/news/photo/7345-2-7037.pdf|archivedate=2007-07-05}}&lt;/ref&gt; ჯურჩენებმა 1214 წლმდე დედაქალაქი უფრო ჩრდილოეთით შეინარჩუნეს თუმცა მოგვიაებით მონღოლთა თავდასხმების გამო იძულებული გახდნენ ქაიფენგში გამაგრებულიყვნენ. 1232 წელს მონღოლთა და სუნგის დინასტიის გაერთიანებულმა ძალებმა ალყა შემოარტყეს სამხრეთის ქალაქს და დაამხეს ჯურჩენთა სუნგის დინასტია. 1279 წელს მონღოლებმა მთელი ჩინეთი დაიპყრეს და დააარსეს იუენის დინასტია. იუენის დინასტიის დედაქალაქად გამოცხადდა ხენან ძიანგპეის პროვინციის დედაქალაქად პიენლიანგი გამოცხადდა, რომელიც დაარსდა 1277 წელს.

ქაიფენგის ალყის დროს, მონღოლებმა და ხანელმა ჩინელებმა (რომლებიც მონღოლებს შეუერთდნენ) დახოცეს ძინ ჯუუჩენის ვანიენის იმპერიული ოჯახის მამრობითი სქესის წევრები და როგორც ომის ტყვეები მონღოლეთში წაიყვანეს ძინის დინასტიიის სამეფო ხარჭები და პრინცესები, მათს შორის დედოფალი.&lt;ref name=&quot;liezhuan2&quot;&gt;{{cite book |title=金史 |volume=64 |language=zh |trans-title=History of Jin |chapter=列傳第二 后妃下 (Biographies 2, Imperial wives and concubines [lower volume])}}&lt;/ref&gt; მონღოლებმა ქალაქი გაძარცვეს, იმ დროისთის პირველად, ქალაქის მოსახლეობას ვაჭრობის ნება დართეს. ხანელი მოსახლეობა თავიანთ ძვირადღირებულ ნივთებს მონღოლ მეომრებს კრიტიკულად აუცილებელ საკვებში უცვლიდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Carter |first=James |date=2022-04-06 |title=A Mongol siege, the Black Death, and the end of two dynasties |url=https://thechinaproject.com/2022/04/06/a-mongol-siege-the-black-death-and-the-end-of-two-dynasties/ |access-date=2023-09-17 |website=The China Project |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

1260 წელს, მარკო პოლო ჩავიდა ქაიფენგში და თავის დღიურში აღწერა იქ არსებული მდგომარეობა.

XIV საუკუნის შუა ხანებში ქალაქი დაიკავა წითელწითელდოლბადიანთა აჯანყებულებმა, რომლებმაც 10 წლის მანძილზე ქალაქი თავიანთ დედაქალაქად გამოაცხადეს. აჯანყებულები დაამარცხა ახლად დაარსებულმა მინგის დინასტიის სამხედრო შენაერთებმა. 1368 წელს, მინგის დინასტიის დასაწყისში ქაიფენგი გახდა ხენანის პროვინციის დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

1642 წეკს მინგის არმიამ ლი წიჩენგის აჯანყების ჩასახშობად ქალაქი დატბორა ყვითელი მდინარის წყლით. ამ კატასტროფის შემდეგ ქალაქი კვლავ მიტოვებული დარჩა. 1662 წელს, ცინგის დინასტიის იმპერატორ ქანგსის მეფობის დროს, ქაიფეგი აღადგინეს. 1841 წლის წყალდიდობის შემდეგ, 1843 წელს დაიწყო ქალაქის ხელახალი რეკონსტრუქცია და ქაიფენგმა მიიღო დღევანდელი იერსახე.

VIII-IX საუკუნეებიდან XIX  საუკუნემდე, ქაიფენგში სახლობდა უძველესი ებრაული საზოგადოება, ქაიფენგის ებრაელები.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ainslie |first=Mary J. |date=March 2021 |title=Chinese Philosemitism and Historical Statecraft: Incorporating Jews and Israel into Contemporary Chinese Civilizationism |journal=[[The China Quarterly]] |language=en |volume=245 |pages=208–226 |doi=10.1017/S0305741020000302 |issn=0305-7410 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=JTA and Stuart Winer |title=5 Chinese women immigrate to Israel, plan conversion |url=http://www.timesofisrael.com/5-chinese-women-immigrate-to-israel-plan-conversion/ |access-date=2022-09-14 |website=www.timesofisrael.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2016 წლის მონაცემებით, ქალაქში შემორჩანილია 20 ებრაელი.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1938 წლის 6 ივნისს ქალაქი იაპონიის იმპერიულმა არმიამ დაიპყრო. ქაიფენგი 1954 წლამდე დარჩა ხენანის პროვინციის დედაქალაქად, სანამ დედაქალაქი ჭენგჭოუში გადავიდა. 1969 წელს, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტი ლიოუ შაოცი ქაიფენგში შინაპატიმროფაში ყოფნისას სამედიცინო უყურადღებობის გამო გარდაიცვალა.

1948 წელს, ქაიფენგში შეტაკებები გაიმართა კომუნისტური პარტიის სამხედრო ძალებსა და ნაციონალისტებს (კუომიტანგს) შორის, რასაც მოჰყვა სახალხო განმანთავისუფლებელი არმიის გამარჯვება და ნაციონალისტური ძალების დაშლა.

== ლიტერატურა ==
* {{cite book | author=Cotterell, Arthur. | title=The Imperial Capitals of China – An Inside View of the Celestial Empire| location=London | publisher=Pimlico | year=2007 | isbn=978-1-84595-009-5 | pages = 304 pages.}}
* ''The Origin of the Kaifeng Jews'', in S. Shaked, ed., ''Irano-Judaica'', Jerusalem, 1982, pp.&amp;nbsp;101–11

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category|Kaifeng}}
*[http://www.kaifeng.gov.cn/ Government website of Kaifeng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721175717/http://www.kaifeng.gov.cn/ |date=2015-07-21 }} (ჩინურად)
*[http://www.iranicaonline.org/articles/kaifeng About Kaifeng's Judaeo-Persian community] (ინგლისურად)
== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
{{ესკიზი-ჩინეთი}}

[[კატეგორია:ხენანის ქალაქები]]
[[კატეგორია:ჩინეთის ყოფილი დედაქალაქები]]</text>
      <sha1>a4qcwdm9bnl2sa0fu7eedyjed4m0gec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56365</id>
    <revision>
      <id>5407267</id>
      <parentid>4930852</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33288-88</username>
        <id>183844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ამჟამინდელი შემადგენლობა */</comment>
      <origin>5407267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65235" sha1="tqushbpt4996p1ne63r4jl0b6oaugka" xml:space="preserve">{{ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
| სახელი = ესპანეთი 
| ემბლემა = Flag of Spain.svg
| ემბლემის ზომა = 
| ფიფა-ს ტრიგრამა = ESP
| მეტსახელი =  
| ასოციაცია = [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]]&lt;br /&gt;(''Real Federación Española de Fútbol'') 
| კონფედერაცია = [[უეფა]]
| მწვრთვნელი = {{Flagicon|Spain}} [[ლუის დე ლა ფუენტე]]
| დამხმარე მწვრთვნელი = 
| კაპიტანი = [[ალვარო მორატა]] 
| საუკეთესო თასები =
| საუკეთესო შედეგი =
| შინაური სტადიონი = 
| ყველაზე მეტი კეპი = [[სერხიო რამოსი]] (180) 
| ბომბარდირი = [[დავიდ ვილია]] (59)
| მოდელი_la1=_esp15h|მოდელი_b1=_esp15h|მოდელი_ra1=_esp15h|მოდელი_sh1=_bate1011h
| მარცხენა მკლავი1=FFFFFF|ტანი1=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი1=FFFFFF|შორტები1=FFFFFF|წინდები1=000000
| მოდელი_la2=_espanha1617a|მოდელი_b2=_espanha1617a|მოდელი_ra2=_espanha1617a|მოდელი_sh2=
| მარცხენა მკლავი2=FFFFFF|ტანი2=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი2=FFFFFF|შორტები2=FFFFFF|წინდები2= FFFFFF
| პირველი თამაში = {{fb|ESP|1785}} 1–0 {{fb|DEN}}&lt;br /&gt;([[ბრიუსელი]], [[ბელგია]]; [[28 აგვისტო]], [[1920]])
| უდიდესი გამარჯვება = {{fb|ESP|1931}} 13–0 {{fb|BUL}}&lt;br /&gt;([[მადრიდი]], [[ესპანეთი]]; [[21 მაისი]], [[1933]])   {{fb|ESP}} 10–0 ტაიტი {{flagicon|TAH}} &lt;br&gt; [[რიო დე ჟანეირო]], [[ბრაზილია]]; ივნისი 20, 2013)
| უდიდესი დამარცხება = {{fb|ITA|old}} 7–1 {{fb|ESP|1785}}&lt;br /&gt;([[ამსტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]; [[4 ივნისი]], [[1928]])&lt;br /&gt;{{fb|ENG}} 7–1 {{fb|ESP|1931}}&lt;br /&gt;([[ლონდონი]], [[ინგლისი]]; [[9 დეკემბერი]] [[1931]])
| მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოჩენა = 12
| მსოფლიო ჩემპიონატი პირველად = 1934
| საუკეთესო მსოფლიო ჩემპიონატი = ჩემპიონი, [[ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010|2010]]
| რეგიონული სახელი = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]] 
| რეგიონულ თასზე გამოჩენა =  7
| რეგიონული თასი პირველად = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]] 
| საუკეთესო რეგიონული თასი = გამარჯვებული, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
&lt;!--Home Shirt--&gt;
| pattern_la1              = _esp24h
| pattern_b1               = _esp24h
| pattern_ra1              = _esp24h
| pattern_sh1              = _esp24h
| pattern_so1              = _esp24hl
| leftarm1                 = FF0000
| body1                    = FF0000
| rightarm1                = FF0000
| shorts1                  = 004080
| socks1                   = FF0000
| pattern_la2              = _esp24a
| pattern_b2               = _esp24a
| pattern_ra2              = _esp24a
| pattern_sh2              = _esp24a
| pattern_so2              = _esp24al
| leftarm2                 = F1FF91
| body2                    = F1FF91
| rightarm2                = F1FF91
| shorts2                  = F1FF91
| socks2                   = F1FF91
&lt;!--End of Shirt--&gt;
}}
'''ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები''' ({{lang-es|La selección de fútbol de España}}) — იცავს [[ესპანეთი]]ს ღირსებას სხვადასხვა სანაკრებო, საფეხბურთო ჩემპიონატებში. მას მართავს და აკონტროლებს [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]].

ესპანეთის ნაკრებს 12-ჯერ აქვთ მიღებული მონაწილეობა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატებში]], 1982 წელს კი თვითონ იყო მასპინძელი ნაკრები. ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი ამ ტურნირზე, რაც კი უჩვენებია ესპანეთის ნაკრებს, არის მეოთხე ადგილი ბრაზილიაში ჩატარებულ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო თასზე]]. 2010 წელს კი ესპანელებმა ისტორიაში პირველად მოიპოვეს მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

[[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატებზე]] 8-ჯერ აქვს მონაწილეობა მიღებული, პირველად კი [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964 წლის ევროპის ჩემპიონატზე]] გაიბრწყინა, სადაც მასპინძელმა მოქმედი ჩემპიონი [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის]] ნაკრები ანგარიშით 2–1 დაამარცხა. 1984 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] ჩატარებულ ჩემპიონატზე ესპანეთის ნაკრებმა კონტინენტის ვიცე-ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, რადგანაც დამარცხდა მასპინძელ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან]] — 2–0. [[2008]] წელს ფინალში 1–0 დაამარცხა [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გერმანია]] და მეორედ გახდა ევროპის ჩემპიონი. ამ გამარჯვებამ მას ფიფას მსოფლიო რეიტინგის ლიდერობა მოუტანა.

მისი საუკეთესო გამოსვლა ოლიმპიურ თამაშებზე შედგა 1992 წელს, [[ბარსელონა]]ში, როცა „[[კამპ ნოუ]]ზე“ პოლონეთის 3–2 ძლევით ოქროს მედლებს დაეუფლა. სიდნეის 2000 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე კი ესპანეთის ნაკრებმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა, დამარცხდა რა ფინალში კამერუნის ოლიმპიურ ნაკრებთან. ვერცხლის მედალი აგრეთვე მოგებული აქვს 1920 წლის ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე.

სხვა მხრივ, 1999 წელს ესპანეთმა მოახერხა იაპონიის 4–0 ძლევით ნიგერიაში მოეგო 20-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი. ეს იყო აქამდე ერთადერთი მსოფლიო ტიტული ესპანეთის საფეხბურთო ნაკრებისთვის.

== ისტორია ==
=== პირველი წლები ===
ესპანეთის ნაკრები ჩამოყალიბდა 1920 წელს, რათა გამოსულიყო და წარმოედგინა ესპანეთი ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე. ნაკრებმა პირველი ოფიციალური მატჩი გამართა 1920 წლის 28 აგვისტოს ბრიუსელის სტადიონ „ლა ბუტეზე“ ოლიმპიური თამაშების ეგიდით. ამ მატჩში დაუპირისპირდნენ [[დანიის დანიას]]. მატჩი ესპანეთმა მოიგო პატრისიოს გოლით. ესპანეთის ნაკრებს შეადგენდნენ: ზამოარა, სამიტიერი, სესუმაგა, ოტერო, არატე, ბელაუსტე, პიჩიჩი, ასედო, ეგიასაბალი, პატრისიო და პაგასა. ამ ოლიმპიადაზე ესპანეთმა პირველად მოიპოვა ისტორიაში პირველი ოლიმპიური მედალი, თანაც ვერცხლის. ამ ტურნირს ჰქონდა ერთი თავისებურება: ფინალი ჩეხოსლივაკიამ ბელგიის წინააღმდეგ არ ითამაშა და ვერცხლის და ბრინჯაოს მედალოსნების გამოსავლენად ახალი ტურნირი ჩატარდა. ესპანელებმა პირველი საშინაო თამაში 1921 წელს ჩაატარეს [[ბილბაო]]ში, სადაც ბელგიის ნაკრებს 2–0 სძლიეს.

=== პირველი გამოსვლა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა [[ურუგვაი]]ში 1930 წელს, სადაც ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია გემით გაემგზავრა და უკან იგივე გზით აღარ დაბრუნებულა. წლების შემდეგ, 1933 წლის 21 მაისს ესპანეთმა ისტორიაში უდიდესი გამარჯვება მოიპოვა: მან 13–0 დაამარცხა [[ბულგარეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბულგარეთის ნაკრები]]. შემდეგ წელს ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1934 წლის მუნდიალში, სადაც მერვედფინალში 3–1 დაამარცხა [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]], ხოლო მეოთხედფინალში ფრედ დამთავრებული პირველი მატჩის შემდგომ 1–0 წააგო მასპინძელ [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიასთან]]. ამ ორივე მატჩში შედეგზე გავლენა იქონია მსაჯების მოქმედებებმა, რომლებიც განიციდნენ [[ბენიტო მუსოლინი]]ს რეჟიმის ზეწოლას, ტრიუმფი მოეხდინა იტალიას. შემდეგში უკვე ესპანეთის რესპუბლიკის ნაკრები მომდევნო მუნდიალზე ასეთი შემადგენლობით იყო: ზამორა, სირიაკო, კინკოსეს პირველი, სილაურენი, ფედე, ლუის რეგეირო, მუგერსა, გოროსტისა, ირარაგორი, ლაფუენტე და ლანგარა.

=== ზარას გოლი და 50-იანი წლები ===
[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950|1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]] ესპანეთმა მეოთხე ადგილზე დაასრულა. პირველ ეტაპზე ნაკრებმა მოიპოვა სამი გამარჯვება ჩილესთან (2–0), [[აშშ-ის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|აშშ]]-თან (3–1) და ინგლისთან (1–0). უკანასკნელ შეხვედრაში ტელმო ზარამ გაიტანა ისტორიული გოლი. მოგვიანებით, ოთხი ჯგუფის გამარჯვებულმა გუნდმა — ბრაზილიამ, [[შვედეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შვედეთმა]], ესპანეთმა და [[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაიმ]] ბოლო ეტაპზე ერთ ჯგუფში იასპარეზეს, სადაც ესპანელებმა მხოლოდ ერთი ქულა მოიპოვეს მომავალ გამარჯვებულ ურუგვაისთან და წააგეს ბრაზილიასთან და შვედეთთან. საბოლოოდ „ფურია როხამ“ მეოთხე ადგილი დაიკავა.

ესპანეთი შემდეგ მსოფლიო ჩემპიონატებზე ვერ გავიდა. მადრიდში მოგებული 4–1 და სტამბოლში 1–0 წაგებული მატჩის შემდეგ გადამწყვეტი შეხვედრა გაიმართა რომში, რომლის ძირითადი დრო დამთავრდა ფრედ 2–2 და ვინაიდან იმ დროს გამარჯვებული პენალტების სერიით არ წყდებოდა, იტალიელმა ბიჭუნამ ფრანკო ჯემამ სომბრეროდან თურქეთის წარწერით ქაღალდი ამოიღო და ესპანეთი გამოეთიშა ბრძოლას. ესპანელებმა ვერ გააღწიეს [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რადგანაც ჯგუფში ჩარჩნენ.

1960-იან წლებში ესპანეთის ნაკრებმა დაიწყო ბრძოლა ევროპის ჩემპიონობისთვის. მათი დებიუტი შედგა 1960 წელს, სადაც მერვედფინალში 7–2 წააგეს პოლონეთთან, შემდეგ თამაშში საბჭოთა კავშირთან მონაწილეობაზე უარი თქვეს ესპანეთის მმართველ ფრანსისკო ფრანკოს ბრძანებით.

=== ვილიალონგას ერა და ევრო 1964 ===
ხოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1960 წელს ჩილეში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მეტოქეებად ჰყავდა ბრაზილია, ჩეხოსლოვაკია და მექსიკა და ჩარჩა ამ ჯგუფში.

ორი წლის შემდეგ ესპანელებმა კვლავ ჯოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით 1964 წლის ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს. ესპანეთი ევროპის ჩემიონატზე წავიდა ფავორიტის რანგში, რომელსაც ჰყავდა დიდებული მოთამაშეები: ლუის სუარესი, ფრანსისკო ხენტო, ხოსე მარია ფუსტე, ამანსიო ამარო და ანხელ ირიბარი. გუნდმა ჯგუფში მოიპოვა სამი გამარჯვება რუმინეთთან, ჩრდილოეთ ირლანდიასთან და ირლანდიასთან, ნახევარფინალში 2–1 დაამარცხა უნგრეთი, ხოლო ფინალში სტადიონ სანტიაგო ბერნაბეუზე იმავე ანგარიშით საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრები. ამ მატჩში ხესუს პერედას მეექვსე წუთზე გატანილ გოლს გალიმზიან ხუსეინოვნა უპასუხა თერთმეტმეტრიანით, ხოლო გამარჯვების გოლი მარსელინო მარტინესმა თავურით გაიტანა და ესპანეთს პირველი საერთაშორისო ტიტული მოაგებინა.

ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ხოსე ანხელ ირიბარი]], [[ფელისიანო რივილია]], [[ფერან ოლიველია]], [[ისასიო კალიეხა]], [[იგნასიო სოკო]], [[ხოსე მარია ფუსტე]], [[ამანსიო ამარო]], [[ხესუს პერედა]], [[მარსელინო მარტინესი]], [[ლუის სუარეს მირამონტესი]], [[კარლოს ლაპეტრა]], [[ხოსე ვილიალონგა]] (მწვრთნელი).

ამ გამარჯვების შემდეგ ესპანეთმა პარიზში გადამწყვეტ მატჩში დაამარცხა ირლანდიის ნაკრები და გავიდა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1966|1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], სადაც წააგო გერმანიასთან და არგენტინასთან და მოიგო მხოლოდ შვეიცარიასთან.

=== 1968–1975 ===
ნაკრებიდან ვილიალონგას წასვლის შემდეგ ესპანეთის ნაკრებს დაეწყო კრიზისი. 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში გამარჯვების შემდეგ ფინალურ ეტაპზე მეოთხედფინალში წააგო [[ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ინგლისის ნაკრებთან]].

=== 1976–1980 ===
1976 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში ესპანეთმა გააუმჯობესა შედეგი, ჯგუფში დაამარცხა რუმინეთი, შოტლანდია და დანია, მაგრამ მეოთხედფინალში წააგო გერმანიასთან.

ორი მსოფლიო ჩემპიონატის გამოტოვების შემდეგ ესპანეთის ნაკრები [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის არგენტინაში ჩატარებულ ჩემპიონატზე]] დაბრუნდა. საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოუგეს იუგოსლავიას და წააგეს რუმინეთთან, მაგრამ ოთხ მატჩში სამი გამარჯვებით ფინალურ ეტაპზე გააღწიეს, სადაც ესპანელთა მეტოქეები იყვნენ ბრაზილია, ავსტრია და შვედეთი. ესპანეთმა ფინალური ეტაპი დაიწყო ავსტრიასთან 2–1 უიღბლოდ წაგებული თამაშით, შემდეგ ითამაშა 0–0 ბრაზილიასთან, ხოლო ბოლო მატჩში დაამარცხა შვედეთი, მაგრამ მაინც გამოეთიშა ასპარეზობას და ტურნირი 3 ქულით მეშვიდე ადგილზე დაასრულა.

ამის შემდეგ ესპანეთი გავიდა 1980 წლის ევროპის ჩემიპონატზე, რომელიც იყო პირველი რვა გუნდიანი ჩემიპიონატი, საკვალიფიკაციო ეტაპზე გადალახა [[რუმინეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუმინეთის]], [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსის]] და იუგოსლავიის ბარიერი, მაგრამ ფინალურ ეტაპზე ჯგუფში ძალიან სუსტად გამოიყურებოდა და წააგო ინგლისთან და [[ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბელგიასთან]], ფრედ დაამთავრა იტალიასთან.

=== მუნდიალი 1982 ესპანეთში ===
[[1976]] წელს [[ფიფა]]მ გადაწყვიტა, რომ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის]] ესპანეთს უნდა ემასპინძლა. ამ ჩემპიონატზე პირველად მიიღო მონაწილეობა 24-მა გუნდმა. ესპანეთზე, როგორც ხოსე სანტამარიას მიერ დამოძღვრილ მასპინძელ ქვეყანაზე იყო ძალიან დიდი იმედები. ესპანეთი მოხვდა მე-5 ჯგუფში იუგოსლავიასთან, [[ჩრდილოეთ ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩრდ. ირლანდიასთან]] და ჰონდურასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ შემდეგ თამაშში იუგოსლავიასთან მოიგეს და საქმეს უკეთესობისკენ შემოტრიალების პირი უჩანდა, მესამე მატჩი ესპანელებმა წააგეს ჩრდილოეთ ირლანდიასთან. ამის შემდეგ ესპანეთი გადავიდა შემდეგ ეტაპზე, სადაც მისი მეტოქეები B ჯგუფში იყვნენ დასავლეთ გერმანია და ინგლისი. „ფურია როხამ“ წააგო გერმანიასთან და ნულოვანი ფრე ითამაშა ინგლისთან და გამოეთიშა ასპარეზობას. ამ დიდი იმედგაცრუების შემდეგ მთავარი მწვრთნელი ხოსე სანტამარია თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

=== 1984–1988 ===
მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი იმედგაცრუების შემდეგ ნაკრებში დაბრუნდა მიგელ მუნიოსი, რომელიც 1969 წელს დროებით წვრთნიდა ეროვნულ ნაკრებს. [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1984|1984 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] შესარჩევ ციკლში ესპანეთი მოხვდა მე-7 ჯგუფში [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]], [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ირლანდიასთან]], [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიასთან]] და [[მალტის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|მალტასთან]] ერთად. ბოლო მატჩში სჭირდებოდა მალტის 11 ბურთის სხვაობით დამარცხება, რათა ჯგუფის სათავეში მოქცეულიყო. ეს მატჩი კი ესპანელებმა 12–1 მოიგეს (პირველი ტაიმი 3–1). ოთხი გოლი გაიტანეს სანტილიანამ და პოლი რინკონმა, ორი ანტონიო მასედამ და თითო-თითო სარაბიამ და სენიორმა.

შემდგომ ეტაპზე ესპანეთი მოხვდა B ჯგუფში გერმანიის, [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალიის]] და რუმინეთის ნაკრებებთან ერთად. პირველ ორ მატჩში პორტუგალიასთან და რუმინეთთან ნათამაშები ფრის შემდეგ ესპანელებმა დაამარცხეს გერმანელები და რევანში აიღეს მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი მარცხისთვის. ნახევარფინალში ესპანეთის ეროვნულმა გუნდმა ფრედ 1–1 დასრულებული ძირითადი დროის შემდეგ პენალტების სერიაში სძლია დანიას. ესპანელებმა გადააჭარბეს თავიანთ იმედებს და ითამაშეს ფინალში ტურნირის მასპინძელ და ფავორიტ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ნაკრებთან]], რომელსაც [[მიშელ პლატინი]] კაპიტნობდა. ფრანგებმა 2–0 დაამარცხეს ესპანელები.

მიგელ მუნიოსმა ესპანეთის ნაკრები გაიყვანა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რომლის საკვალიფიკაციო ეტაპზე პირენეელთათვის ძალზე ადვილი გადასალახი იყო [[შოტლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შოტლანდიის]], [[უელსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|უელსის]] და [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიის]] ბარიერი. ამ ჩემპიონატზე ესპანეთს ჰყავდა ძალიან ახალგაზრდული შემადგენლობა. პირველ მატჩში მათ წააგეს 1–0 ბრაზილიასთან. ამ მატჩში ავსტრალიელმა არბიტრმა ჯოზეფ ბემბრიჯმა ესპანელ მიჩელს სამართლიანად გატანილი გოლი არ ჩაუთვალა, რადგანაც მიიჩნია, რომ ბურთს კარის ხაზი არ გადაუკვეთავს. შემდეგ თამაშებში გუნდმა დაამარცხა ირლანდია (2–1) და [[ალჟირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ალჟირი]] (3–0). მერვედფინალში შთამბეჭდავად დაამარცხა [[დანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|დანია]] — 5–1, სადაც ოთხი გოლი გაიტანა [[ემილიო ბუტრაგენიო]]მ. მეოთხედფინალში ესპანელებმა პენალტების სერიით წააგეს ბელგიასთან და გამოეთიშნენ ტურნირს.

მიგელ მუნიოსი ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელად დარჩა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988|1988 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] ციკლშიც, რომლის საკვალიფიკაცი ბარიერი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს. ჩემპიონატზე გუნდი მოხვდა A ჯგუფში დანიასთან, დასავლეთ გერმანიასთან და იტალიასთან. პირველ თამაშში დანიასთან 3–2 მოგების შემდეგ ესპანელთა ბედნიერება დაამთავრეს ჯერ იტალიელებმა (1–0), შემდეგ გერმანელებმა (2–0).

=== 1990–1992 ===
90-იანი წლების დასაწყისში ესპანეთის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ხდება ლუის სუარესი და გუნდის შემადგენლობაში ჩნდება ბევრი ახალი სახე: მანოლო ხიმენესი, ხენარ ანდურინა, მარტინ ვასკესი. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] შესარჩევ ეტაპზე ესპანეთმა აჯობა ირლანდიას, ჩრდილოეთ ირლანდიას, უნგრეთს და მალტას. ყველა საკვალიფიკაციო ეტაპის და ამხანაგური შეხვედრების მოგების (გარდა ირლანდიასთან წაგებისა) შემდეგ ესპანეთი მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე მოხვდა ბელგიასთან, ურუგვაისთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე ურუგვაისთან, შემდეგ კი მოუგეს კორეას (2–1) და ბელგიას (3–1). მერვედფინალში ესპანელებმა იუგისლავიასთან წააგეს და გამოეთიშნენ ასპარეზობას. ესპანეთმა ვერ შეძლო 1986 წლის მიღწევა გაეუმჯობესებინა. 

იმედგაცრუება გაგრძელდა 1992 წლის შესარჩევ ციკლში, სადაც ესპანეთმა ჯგუფში მესამე ადგილი დაიკავა საფრანგეთის და იუგოსლავიის შემდეგ. თუმცა მიუხედავად ამისა მწვრთნელმა ვისენტე მეირამ ესპანეთს 1992 წლის ოლიმპიადა მიაგებინა, სადაც პირენეელებმა კამპ ნოეზე 95 000 გულშემატკივრის თვალწინ 3–2 დაამარცხეს პოლონელები. ოლიმპიური ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ტონი ხიმენესი]], [[სანტიაგო კანისარესი]], [[ალბერტ ფერერი]], [[დავიდ ბილიაბონა]], [[მიკელ რასა]], [[რაფაელ ბერხესი]], [[პაკი ვესა]], [[ხუან მანუელ ლოპესი]], [[რობერტო სოლოსაბალი]] (კაპიტანი), [[ლუის ენრიკე]], [[ჟოზეპ გვარდიოლა]], [[გაბრიელ ვიდალი]], [[ხოსე ემილიო ამავისკა]], [[ალფონსო მუნიოსი]], [[ხავიერ მანხარინი]], [[კიკო ნარვაესი]], [[აბელარდო ფერნანდესი]], [[მიგელ სანჩესი]], [[ანტონიო პინილია]] და [[ფრანსისკო სოლერი]].

=== კლემენტეს ეპოქა ===
ესპანეთის ნაკრებში მწვრთნელად დაინიშნა [[ხავიერ კლემენტე]], რათა რაიმე მნიშვნელოვანისთვის მიეღწია. 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი კარგი სცენარით წარიმართა. ესპანეთის ნაკრებმა საკვალიფიკაციო ეტაპი შთამბეჭდავად დაძლია: 12 მატჩში 19 ქულა. ტურნირზე მოხვდა C ჯგუფში გერმანიასთან, ბოლივიასთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. იყო მოლოდინები, რომ ესპანეთი გერმანიასთან ერთად ადვილად მიოპოვებდა გამარჯვებებს. პირველ მატჩში ესპანელებმა ფრე 2–2 ითამაშეს სამხრეთ კორეასთან, არადა იგებდენენ 2–0. შემდეგ ითამაშა 1–1 გერმანიასთან, მაგრამ მოუგო ბოლივიას 3–1. ესპანეთმა თავისი გამოსვლა გააგრძელა მერვედფინალში შვეიცარიასთან 3–0 მოგებით. გამოსვლა დამთავრდა მეოთხედფინალში იტალიასთან საკამათო დამარცხებით: საჯარიმოში [[მაურო ტასოტიმ]] ცხვირში ხელი ჩაარტყა [[ლუის ენრიკეს]]და პრაქტიკულად გაუტეხა, ეს კი ვერ შეამჩნია მსაჯმა. ამის შემდეგ კი [[რობერტო ბაჯო]]მ მეორე გოლი გაიტანა. 1994 წლის კამპანია მიიჩნეოდა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო მეოთხედფინალიდან გამოთიშვებს შორის.

1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ესპანეთი გავიდა საკვალიფიკაციო ეტაპზე ადვილად პროგნოზირებადი გამარჯვებებით ბელგიასთან, დანიასთან, მაკედონიასთან, სომხეთთან და კვიპროსთან და მოხვდა ჯგუფში საფრანგეთთან, რუმინეთთან და ბულგარეთთან. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე 1–1 ბულგარეთთან მათი მოლოდინებისდა საწინააღმდეგოდ. ბულგარეთის შემდეგ ესპანეთმა ბოლო წუთზე მოიპოვა ერთი ქულა საფრანგეთთან, საბოლოოდ კი გავიდა მეოთხედფინალში რუმინელთა 2–1 ძლევით. აქ კი მასპინძელ ინგლისთან პენალტების სერიით წააგეს.

ხავიერ კლემენტესთვის მეორე მსოფლიო ჩემპიონატზე გუნდში აღმობრწყინენ ახალი ვარსკვლავები, [[რაულ გონსალესი]] და [[ფერნანდო მორიენტესი]]. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს, დაამარცხეს რა [[იუგოსლავია]] და [[ჩეხეთი]]. ესპანეთი იყო ერთ-ერთი 14 ევროპულ გუნდთაგანი, რომელმაც იასპარეზა ისტორიაში პირველ 32 გუნდიან მსოფლიო ჩემპიონატზე. D ჯგუფში მათი მეტოქეები იყვნენ [[ბულგარეთი]], [[პარაგვაი]] და [[ნიგერია]]. ტურნირის ფავირიტად შერაცხულმა ესპანეთმა პირველივე თამაში წააგო ნიგერიასთან. აღსანიშნავია, რომ ესპანელები პირველი ტაიმის შემდეგ იგებდენენ 2–1, მაგრამ აფრიკელებმა შეძლეს თამაშის შემოტრიალება, რაშიც მათ დახმარება ესპანელთა მეკარე [[ანდონი სუბისარეტა]]მაც გაუწია, რომელმაც საკუთარ კარში გაიტანა ბურთი. მეორე მატჩში ესპანეთმა ვერ შეძლო პარაგვაის დამარცხება და ითამაშა ფრე 0–0, მიუხედავად ბოლო მატჩში ბულგარეთთან 6–1 მოგებისა, ესპანელები დამოკიდებულები იყვნენ ნიგერიის მოგებაზე, მაგრამ ნიგერიელებმა წააგეს პარაგვაისთან 3–1 და შესაბამისად ესპანელებმა ვერ მოიპოვეს მერვედფინალის საგზური. ეს იყო ისტორიაში ყველაზე ცუდი მსოფლიო ჩემპიონატი ესპანეთისთვის, რადგანაც მე-17 ადგილზე დაასრულა გამოსვლა.

=== 2000–2008 წლები ===
[[2000]] წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსთან]] დამარცხების შემდეგ [[ხავიერ კლემენტე]] თანამდებობიდან გაათავისუფლეს და დანიშნეს [[ხოსე ანტონიო კამაჩო]]. ამ წაგებისდა მიუხედავად ესპანეთის ნაკრებს პრობლემა არ შექმნია ევროპის ჩემპიონატზე გასასვლელად, გაიბრწყინა [[ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ავტრიასთან]] ვალენსიურ მატჩში, სადაც მეტოქე 9–0 დაამარცხა. ნაკრების საკვანძო ფეხბურთელები იყვნენ [[რაულ გონსალესი]], [[ფერნანდო მორიენტესი]] და [[ხუან კარლოს ვალერონი]]. ფინალურ ეტაპზე ესპანეთმა ითამაშა C ჯგუფში [[ნორვეგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნორვეგიასთან]], [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიასთან]] და [[იუგოსლავიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იუგოსლავიასთან]] ერთად. ესპანელებმა ძალიან ცუდად დაიწყეს — მეკარე მოლინას შეცდომის გამო წააგეს პირველი მატჩი ნორვეგიასთან.

=== დიდების წლები ===
2008 წლის შემდეგ ესპანეთმა ყველა დიდი ტურნირი მოიგო: [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევრო 2008]], [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო თასი 2010]] და [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|ევრო 2012]], რაც რეკორდული მაჩვენებელია — მანამდე არცერთ ნაკრებს სამი დიდი ტურნირი ზედიზედ არ მოუგია.

ნაკრების წარმატებები დაიწყო [[ლუის არაგონესი|ლუის არაგონესთან]] ერთად. არაგონესი გუნდს ჯერ კიდევ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]] წვრთნიდა, მაგრამ მერვედფინალში დამარცხდა [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის]] ნაკრებთან. უკვე [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევროპის 2008 წლის ჩემპიონატზე]] არაგონესის გაწვრთნილმა გუნდმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. ამის შემდეგ ნაკრები [[ვისენტე დელ ბოსკე]]მ ჩაიბარა. დელ ბოსკემ გუნდს ერთი მსოფლიო და კიდევ ერთი ევროპის ჩემპიონატი მოაგებინა. ესპანეთის ნაკრების წარმატების წლები მეტ-ნაკლებად დაემთხვა საკლუბო ფეხბურთში [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|„ბარსელონას“]] წარმატების წლებს.

ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ ესპანეთმა ჩააგდო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014|2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]]. გუნდმა წააგო ჯგუფური ეტაპის პირველი ორი მატჩი და ნაადრევად დაემშვიდობა ჩემპიონატს. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014: ჯგუფი B|B ჯგუფის]] პირველ ტურში ესპანელები [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]] განადგურდნენ 1–5. ესპანეთი მეორე ტურის მატჩში [[ჩილეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩილესთან]] ანგარიშით 0–2 დამარცხდა და შემდეგ ეტაპზე გასვლის შანსი დაკარგა. მსოფლიოს მოქმედ ჩემპიონს გოლები მე-20 წუთზე ედუარდო ვარგასმა, 43-ე წუთზე კი არანგისმა გაუტანეს.

== სტატისტიკა ==
=== მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||2010
|-
|მე-4 ადგილი||1950
|-
|1/4 ფინალი||1934, 1986, 1994, 2002
|-
|1/8 ფინალი||1990, 2006
|-
|1/16 ფინალი||1982, 2018
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1962, 1966, 1978, 1998, 2014
|}

=== ევროპის ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||1964, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
|-
|მე-2 ადგილი||1984
|-
|1/4 ფინალი||1996, 2000
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1988, 2004
|}

== ამჟამინდელი შემადგენლობა ==
{{განახლება}}
{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|no=12|pos=GK|name=[[დავიდ დე ხეა]]|age={{Birth date and age|1990|11|7|df=y}}|caps=25|goals=0|club=[[მანჩესტერ იუნაიტედი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[სერხიო რიკო]]|age={{Birth date and age|1993|1|9|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[დანიელ კარვახალი]]|age={{Birth date and age|1992|11|1|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[ხუან მანუელ მატა]]|age={{Birth date and age|1988|4|28|df=y}}|caps=34|goals=10|club=[[ჩელსი (საფეხბურთო კლუბი)|ჩელსი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[კოკე (ფეხბურთელი)|კოკე]]|age={{Birth date and age|1992|1|8|df=y}}|caps=32|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=4|pos=MF|name=[[ხავი მარტინესი]]|age={{Birth date and age|1988|9|2|df=y}}|caps=18|goals=0|club=[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=22|pos=MF|name=[[ისკო]]|age={{Birth date and age|1992|4|21|df=y}}|caps=6|goals=1|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=21|pos=MF|name=[[ბრუნო სორიანო]]|age={{Birth date and age|1984|6|12|df=y}}|caps=6|goals=0|club=[[ვილიარეალი (საფეხბურთო კლუბი)|ვილიარეალი]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=21|pos=MF|name=[[რაულ გარსია]]|age={{Birth date and age|1986|7|11|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკო]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=21|pos=MF|name=[[ნოლიტო]]|age={{Birth date and age|1986|10|15|df=y}}|caps=1|goals=0|club=[[სელტა ვიგო (საფეხბურთო კლუბი)|სელტა ვიგო]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[ფერნანდო ტორესი]]|age={{Birth date and age|1984|3|20|df=y}}|caps=110|goals=38|club=[[მილანი (საფეხბურთო კლუბი)|მილანი]]|clubnat=ITA}}
{{nat fs g player|no=11|pos=FW|name=[[პედრო როდრიგესი]]|age={{Birth date and age|1987|4|28|df=y}}|caps=44|goals=15|club=[[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|ბარსელონა]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=19|pos=FW|name=[[დიეგო კოსტა]]|age={{Birth date and age|1988|10|7|df=y}}|caps=10|goals=1|club=[[ჩელსი (საფეხბურთო კლუბი)|ჩელსი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[პაკო ალკასერი]]|age={{Birth date and age|1993|8|30|df=y}}|caps=6|goals=4|club=[[ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[ვიტოლო]]|age={{Birth date and age|1989|3|11|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[ალვარო მორატა]]|age={{Birth date and age|1992|10|23|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკო]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=19|pos=FW|name=[[ხოსე კალეხონი]]|age={{Birth date and age|1987|2|11|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]|clubnat=ITA}}
{{nat fs g end|შემადგენლობა=}}

== რეკორდები ==
=== ბომბარდირები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|ფეხბურთელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |გოლები
! width=&quot;50&quot; |მატჩები
! width=&quot;50&quot; |საშუალო მაჩვენებელი
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[დავიდ ვილია]]
|2005–2014
|59
|97
|0.608
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|44
|102
|0.431
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–
|38
|110
|0.345
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო იერო]]
|1989–2002
|29
|89
|0.326
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო მორიენტესი]]
|1998–2007
|27
|47
|0.574
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ემილიო ბუტრაგენიო]]
|1984–1992
|26
|69
|0.377
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ალფრედო დი სტეფანო]]
|1957–1961
|23
|31
|0.742
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[დავიდ სილვა]]'''
|2006–
|23
|91
|0.253
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ხულიო სალინასი]]
|1986–1996
|22
|56
|0.411
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[მიჩელი (ფეხბურთელი)|მიჩელი]]
|1985–1992
|21
|66
|0.318
|}

=== ყველაზე მეტი მატჩი ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|სახელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |მატჩი
! width=&quot;50&quot; |გოლი
|-
|1
|align=&quot;left&quot;|'''[[იკერ კასილიასი]]'''
|2000–
|166
|0
|-
|2
|align=&quot;left&quot;|[[ჩავი ერნანდესი]]
|2000–2014
|133
|12
|-
|3
|align=&quot;left&quot;|[[ანდონი სუბისარეტა]]
|1985–1998
|126
|0
|-
|4
|align=&quot;left&quot;|'''[[სერხიო რამოსი]]'''
|2005–
|126
|10
|-
|5
|align=&quot;left&quot;|[[ჩაბი ალონსო]]
|2003–2014
|114
|16
|-
|6
|align=&quot;left&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–
|110
|38
|-
|7
|align=&quot;left&quot;|'''[[სესკ ფაბრეგასი]]'''
|2006–
|110
|15
|-
|8
|align=&quot;left&quot;|'''[[ანდრეს ინიესტა]]'''
|2006–
|107
|12
|-
|9
|align=&quot;left&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|102
|44
|-
|10
|align=&quot;left&quot;|[[კარლეს პუიოლი]]
|2000–2013
|100
|3
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.sefutbol.com/en Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316041349/http://www.sefutbol.com/en |date=2015-03-16 }} by [[RFEF]]
* {{facebook|SeFutbol|Official page}}
* {{twitter|SeFutbol|Official account}}
* [http://eu-football.info/_matches.php?id=185 Complete list of Results and Line-ups]

{{ფეხბურთი ესპანეთში}}
{{უეფა-ს წევრი ყველა საფეხბურთო ნაკრები}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ფიფას მსოფლიო თასის მფლობელები}}
{{ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები}}

[[კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები]]</text>
      <sha1>tqushbpt4996p1ne63r4jl0b6oaugka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407269</id>
      <parentid>5407267</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33288-88</username>
        <id>183844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ამჟამინდელი შემადგენლობა */</comment>
      <origin>5407269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63688" sha1="184mxsjhxb4nrub3s635cq04qev9vx1" xml:space="preserve">{{ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
| სახელი = ესპანეთი 
| ემბლემა = Flag of Spain.svg
| ემბლემის ზომა = 
| ფიფა-ს ტრიგრამა = ESP
| მეტსახელი =  
| ასოციაცია = [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]]&lt;br /&gt;(''Real Federación Española de Fútbol'') 
| კონფედერაცია = [[უეფა]]
| მწვრთვნელი = {{Flagicon|Spain}} [[ლუის დე ლა ფუენტე]]
| დამხმარე მწვრთვნელი = 
| კაპიტანი = [[ალვარო მორატა]] 
| საუკეთესო თასები =
| საუკეთესო შედეგი =
| შინაური სტადიონი = 
| ყველაზე მეტი კეპი = [[სერხიო რამოსი]] (180) 
| ბომბარდირი = [[დავიდ ვილია]] (59)
| მოდელი_la1=_esp15h|მოდელი_b1=_esp15h|მოდელი_ra1=_esp15h|მოდელი_sh1=_bate1011h
| მარცხენა მკლავი1=FFFFFF|ტანი1=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი1=FFFFFF|შორტები1=FFFFFF|წინდები1=000000
| მოდელი_la2=_espanha1617a|მოდელი_b2=_espanha1617a|მოდელი_ra2=_espanha1617a|მოდელი_sh2=
| მარცხენა მკლავი2=FFFFFF|ტანი2=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი2=FFFFFF|შორტები2=FFFFFF|წინდები2= FFFFFF
| პირველი თამაში = {{fb|ESP|1785}} 1–0 {{fb|DEN}}&lt;br /&gt;([[ბრიუსელი]], [[ბელგია]]; [[28 აგვისტო]], [[1920]])
| უდიდესი გამარჯვება = {{fb|ESP|1931}} 13–0 {{fb|BUL}}&lt;br /&gt;([[მადრიდი]], [[ესპანეთი]]; [[21 მაისი]], [[1933]])   {{fb|ESP}} 10–0 ტაიტი {{flagicon|TAH}} &lt;br&gt; [[რიო დე ჟანეირო]], [[ბრაზილია]]; ივნისი 20, 2013)
| უდიდესი დამარცხება = {{fb|ITA|old}} 7–1 {{fb|ESP|1785}}&lt;br /&gt;([[ამსტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]; [[4 ივნისი]], [[1928]])&lt;br /&gt;{{fb|ENG}} 7–1 {{fb|ESP|1931}}&lt;br /&gt;([[ლონდონი]], [[ინგლისი]]; [[9 დეკემბერი]] [[1931]])
| მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოჩენა = 12
| მსოფლიო ჩემპიონატი პირველად = 1934
| საუკეთესო მსოფლიო ჩემპიონატი = ჩემპიონი, [[ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010|2010]]
| რეგიონული სახელი = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]] 
| რეგიონულ თასზე გამოჩენა =  7
| რეგიონული თასი პირველად = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]] 
| საუკეთესო რეგიონული თასი = გამარჯვებული, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
&lt;!--Home Shirt--&gt;
| pattern_la1              = _esp24h
| pattern_b1               = _esp24h
| pattern_ra1              = _esp24h
| pattern_sh1              = _esp24h
| pattern_so1              = _esp24hl
| leftarm1                 = FF0000
| body1                    = FF0000
| rightarm1                = FF0000
| shorts1                  = 004080
| socks1                   = FF0000
| pattern_la2              = _esp24a
| pattern_b2               = _esp24a
| pattern_ra2              = _esp24a
| pattern_sh2              = _esp24a
| pattern_so2              = _esp24al
| leftarm2                 = F1FF91
| body2                    = F1FF91
| rightarm2                = F1FF91
| shorts2                  = F1FF91
| socks2                   = F1FF91
&lt;!--End of Shirt--&gt;
}}
'''ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები''' ({{lang-es|La selección de fútbol de España}}) — იცავს [[ესპანეთი]]ს ღირსებას სხვადასხვა სანაკრებო, საფეხბურთო ჩემპიონატებში. მას მართავს და აკონტროლებს [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]].

ესპანეთის ნაკრებს 12-ჯერ აქვთ მიღებული მონაწილეობა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატებში]], 1982 წელს კი თვითონ იყო მასპინძელი ნაკრები. ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი ამ ტურნირზე, რაც კი უჩვენებია ესპანეთის ნაკრებს, არის მეოთხე ადგილი ბრაზილიაში ჩატარებულ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო თასზე]]. 2010 წელს კი ესპანელებმა ისტორიაში პირველად მოიპოვეს მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

[[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატებზე]] 8-ჯერ აქვს მონაწილეობა მიღებული, პირველად კი [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964 წლის ევროპის ჩემპიონატზე]] გაიბრწყინა, სადაც მასპინძელმა მოქმედი ჩემპიონი [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის]] ნაკრები ანგარიშით 2–1 დაამარცხა. 1984 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] ჩატარებულ ჩემპიონატზე ესპანეთის ნაკრებმა კონტინენტის ვიცე-ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, რადგანაც დამარცხდა მასპინძელ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან]] — 2–0. [[2008]] წელს ფინალში 1–0 დაამარცხა [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გერმანია]] და მეორედ გახდა ევროპის ჩემპიონი. ამ გამარჯვებამ მას ფიფას მსოფლიო რეიტინგის ლიდერობა მოუტანა.

მისი საუკეთესო გამოსვლა ოლიმპიურ თამაშებზე შედგა 1992 წელს, [[ბარსელონა]]ში, როცა „[[კამპ ნოუ]]ზე“ პოლონეთის 3–2 ძლევით ოქროს მედლებს დაეუფლა. სიდნეის 2000 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე კი ესპანეთის ნაკრებმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა, დამარცხდა რა ფინალში კამერუნის ოლიმპიურ ნაკრებთან. ვერცხლის მედალი აგრეთვე მოგებული აქვს 1920 წლის ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე.

სხვა მხრივ, 1999 წელს ესპანეთმა მოახერხა იაპონიის 4–0 ძლევით ნიგერიაში მოეგო 20-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი. ეს იყო აქამდე ერთადერთი მსოფლიო ტიტული ესპანეთის საფეხბურთო ნაკრებისთვის.

== ისტორია ==
=== პირველი წლები ===
ესპანეთის ნაკრები ჩამოყალიბდა 1920 წელს, რათა გამოსულიყო და წარმოედგინა ესპანეთი ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე. ნაკრებმა პირველი ოფიციალური მატჩი გამართა 1920 წლის 28 აგვისტოს ბრიუსელის სტადიონ „ლა ბუტეზე“ ოლიმპიური თამაშების ეგიდით. ამ მატჩში დაუპირისპირდნენ [[დანიის დანიას]]. მატჩი ესპანეთმა მოიგო პატრისიოს გოლით. ესპანეთის ნაკრებს შეადგენდნენ: ზამოარა, სამიტიერი, სესუმაგა, ოტერო, არატე, ბელაუსტე, პიჩიჩი, ასედო, ეგიასაბალი, პატრისიო და პაგასა. ამ ოლიმპიადაზე ესპანეთმა პირველად მოიპოვა ისტორიაში პირველი ოლიმპიური მედალი, თანაც ვერცხლის. ამ ტურნირს ჰქონდა ერთი თავისებურება: ფინალი ჩეხოსლივაკიამ ბელგიის წინააღმდეგ არ ითამაშა და ვერცხლის და ბრინჯაოს მედალოსნების გამოსავლენად ახალი ტურნირი ჩატარდა. ესპანელებმა პირველი საშინაო თამაში 1921 წელს ჩაატარეს [[ბილბაო]]ში, სადაც ბელგიის ნაკრებს 2–0 სძლიეს.

=== პირველი გამოსვლა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა [[ურუგვაი]]ში 1930 წელს, სადაც ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია გემით გაემგზავრა და უკან იგივე გზით აღარ დაბრუნებულა. წლების შემდეგ, 1933 წლის 21 მაისს ესპანეთმა ისტორიაში უდიდესი გამარჯვება მოიპოვა: მან 13–0 დაამარცხა [[ბულგარეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბულგარეთის ნაკრები]]. შემდეგ წელს ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1934 წლის მუნდიალში, სადაც მერვედფინალში 3–1 დაამარცხა [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]], ხოლო მეოთხედფინალში ფრედ დამთავრებული პირველი მატჩის შემდგომ 1–0 წააგო მასპინძელ [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიასთან]]. ამ ორივე მატჩში შედეგზე გავლენა იქონია მსაჯების მოქმედებებმა, რომლებიც განიციდნენ [[ბენიტო მუსოლინი]]ს რეჟიმის ზეწოლას, ტრიუმფი მოეხდინა იტალიას. შემდეგში უკვე ესპანეთის რესპუბლიკის ნაკრები მომდევნო მუნდიალზე ასეთი შემადგენლობით იყო: ზამორა, სირიაკო, კინკოსეს პირველი, სილაურენი, ფედე, ლუის რეგეირო, მუგერსა, გოროსტისა, ირარაგორი, ლაფუენტე და ლანგარა.

=== ზარას გოლი და 50-იანი წლები ===
[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950|1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]] ესპანეთმა მეოთხე ადგილზე დაასრულა. პირველ ეტაპზე ნაკრებმა მოიპოვა სამი გამარჯვება ჩილესთან (2–0), [[აშშ-ის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|აშშ]]-თან (3–1) და ინგლისთან (1–0). უკანასკნელ შეხვედრაში ტელმო ზარამ გაიტანა ისტორიული გოლი. მოგვიანებით, ოთხი ჯგუფის გამარჯვებულმა გუნდმა — ბრაზილიამ, [[შვედეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შვედეთმა]], ესპანეთმა და [[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაიმ]] ბოლო ეტაპზე ერთ ჯგუფში იასპარეზეს, სადაც ესპანელებმა მხოლოდ ერთი ქულა მოიპოვეს მომავალ გამარჯვებულ ურუგვაისთან და წააგეს ბრაზილიასთან და შვედეთთან. საბოლოოდ „ფურია როხამ“ მეოთხე ადგილი დაიკავა.

ესპანეთი შემდეგ მსოფლიო ჩემპიონატებზე ვერ გავიდა. მადრიდში მოგებული 4–1 და სტამბოლში 1–0 წაგებული მატჩის შემდეგ გადამწყვეტი შეხვედრა გაიმართა რომში, რომლის ძირითადი დრო დამთავრდა ფრედ 2–2 და ვინაიდან იმ დროს გამარჯვებული პენალტების სერიით არ წყდებოდა, იტალიელმა ბიჭუნამ ფრანკო ჯემამ სომბრეროდან თურქეთის წარწერით ქაღალდი ამოიღო და ესპანეთი გამოეთიშა ბრძოლას. ესპანელებმა ვერ გააღწიეს [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რადგანაც ჯგუფში ჩარჩნენ.

1960-იან წლებში ესპანეთის ნაკრებმა დაიწყო ბრძოლა ევროპის ჩემპიონობისთვის. მათი დებიუტი შედგა 1960 წელს, სადაც მერვედფინალში 7–2 წააგეს პოლონეთთან, შემდეგ თამაშში საბჭოთა კავშირთან მონაწილეობაზე უარი თქვეს ესპანეთის მმართველ ფრანსისკო ფრანკოს ბრძანებით.

=== ვილიალონგას ერა და ევრო 1964 ===
ხოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1960 წელს ჩილეში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მეტოქეებად ჰყავდა ბრაზილია, ჩეხოსლოვაკია და მექსიკა და ჩარჩა ამ ჯგუფში.

ორი წლის შემდეგ ესპანელებმა კვლავ ჯოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით 1964 წლის ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს. ესპანეთი ევროპის ჩემიონატზე წავიდა ფავორიტის რანგში, რომელსაც ჰყავდა დიდებული მოთამაშეები: ლუის სუარესი, ფრანსისკო ხენტო, ხოსე მარია ფუსტე, ამანსიო ამარო და ანხელ ირიბარი. გუნდმა ჯგუფში მოიპოვა სამი გამარჯვება რუმინეთთან, ჩრდილოეთ ირლანდიასთან და ირლანდიასთან, ნახევარფინალში 2–1 დაამარცხა უნგრეთი, ხოლო ფინალში სტადიონ სანტიაგო ბერნაბეუზე იმავე ანგარიშით საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრები. ამ მატჩში ხესუს პერედას მეექვსე წუთზე გატანილ გოლს გალიმზიან ხუსეინოვნა უპასუხა თერთმეტმეტრიანით, ხოლო გამარჯვების გოლი მარსელინო მარტინესმა თავურით გაიტანა და ესპანეთს პირველი საერთაშორისო ტიტული მოაგებინა.

ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ხოსე ანხელ ირიბარი]], [[ფელისიანო რივილია]], [[ფერან ოლიველია]], [[ისასიო კალიეხა]], [[იგნასიო სოკო]], [[ხოსე მარია ფუსტე]], [[ამანსიო ამარო]], [[ხესუს პერედა]], [[მარსელინო მარტინესი]], [[ლუის სუარეს მირამონტესი]], [[კარლოს ლაპეტრა]], [[ხოსე ვილიალონგა]] (მწვრთნელი).

ამ გამარჯვების შემდეგ ესპანეთმა პარიზში გადამწყვეტ მატჩში დაამარცხა ირლანდიის ნაკრები და გავიდა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1966|1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], სადაც წააგო გერმანიასთან და არგენტინასთან და მოიგო მხოლოდ შვეიცარიასთან.

=== 1968–1975 ===
ნაკრებიდან ვილიალონგას წასვლის შემდეგ ესპანეთის ნაკრებს დაეწყო კრიზისი. 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში გამარჯვების შემდეგ ფინალურ ეტაპზე მეოთხედფინალში წააგო [[ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ინგლისის ნაკრებთან]].

=== 1976–1980 ===
1976 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში ესპანეთმა გააუმჯობესა შედეგი, ჯგუფში დაამარცხა რუმინეთი, შოტლანდია და დანია, მაგრამ მეოთხედფინალში წააგო გერმანიასთან.

ორი მსოფლიო ჩემპიონატის გამოტოვების შემდეგ ესპანეთის ნაკრები [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის არგენტინაში ჩატარებულ ჩემპიონატზე]] დაბრუნდა. საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოუგეს იუგოსლავიას და წააგეს რუმინეთთან, მაგრამ ოთხ მატჩში სამი გამარჯვებით ფინალურ ეტაპზე გააღწიეს, სადაც ესპანელთა მეტოქეები იყვნენ ბრაზილია, ავსტრია და შვედეთი. ესპანეთმა ფინალური ეტაპი დაიწყო ავსტრიასთან 2–1 უიღბლოდ წაგებული თამაშით, შემდეგ ითამაშა 0–0 ბრაზილიასთან, ხოლო ბოლო მატჩში დაამარცხა შვედეთი, მაგრამ მაინც გამოეთიშა ასპარეზობას და ტურნირი 3 ქულით მეშვიდე ადგილზე დაასრულა.

ამის შემდეგ ესპანეთი გავიდა 1980 წლის ევროპის ჩემიპონატზე, რომელიც იყო პირველი რვა გუნდიანი ჩემიპიონატი, საკვალიფიკაციო ეტაპზე გადალახა [[რუმინეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუმინეთის]], [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსის]] და იუგოსლავიის ბარიერი, მაგრამ ფინალურ ეტაპზე ჯგუფში ძალიან სუსტად გამოიყურებოდა და წააგო ინგლისთან და [[ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბელგიასთან]], ფრედ დაამთავრა იტალიასთან.

=== მუნდიალი 1982 ესპანეთში ===
[[1976]] წელს [[ფიფა]]მ გადაწყვიტა, რომ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის]] ესპანეთს უნდა ემასპინძლა. ამ ჩემპიონატზე პირველად მიიღო მონაწილეობა 24-მა გუნდმა. ესპანეთზე, როგორც ხოსე სანტამარიას მიერ დამოძღვრილ მასპინძელ ქვეყანაზე იყო ძალიან დიდი იმედები. ესპანეთი მოხვდა მე-5 ჯგუფში იუგოსლავიასთან, [[ჩრდილოეთ ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩრდ. ირლანდიასთან]] და ჰონდურასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ შემდეგ თამაშში იუგოსლავიასთან მოიგეს და საქმეს უკეთესობისკენ შემოტრიალების პირი უჩანდა, მესამე მატჩი ესპანელებმა წააგეს ჩრდილოეთ ირლანდიასთან. ამის შემდეგ ესპანეთი გადავიდა შემდეგ ეტაპზე, სადაც მისი მეტოქეები B ჯგუფში იყვნენ დასავლეთ გერმანია და ინგლისი. „ფურია როხამ“ წააგო გერმანიასთან და ნულოვანი ფრე ითამაშა ინგლისთან და გამოეთიშა ასპარეზობას. ამ დიდი იმედგაცრუების შემდეგ მთავარი მწვრთნელი ხოსე სანტამარია თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

=== 1984–1988 ===
მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი იმედგაცრუების შემდეგ ნაკრებში დაბრუნდა მიგელ მუნიოსი, რომელიც 1969 წელს დროებით წვრთნიდა ეროვნულ ნაკრებს. [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1984|1984 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] შესარჩევ ციკლში ესპანეთი მოხვდა მე-7 ჯგუფში [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]], [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ირლანდიასთან]], [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიასთან]] და [[მალტის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|მალტასთან]] ერთად. ბოლო მატჩში სჭირდებოდა მალტის 11 ბურთის სხვაობით დამარცხება, რათა ჯგუფის სათავეში მოქცეულიყო. ეს მატჩი კი ესპანელებმა 12–1 მოიგეს (პირველი ტაიმი 3–1). ოთხი გოლი გაიტანეს სანტილიანამ და პოლი რინკონმა, ორი ანტონიო მასედამ და თითო-თითო სარაბიამ და სენიორმა.

შემდგომ ეტაპზე ესპანეთი მოხვდა B ჯგუფში გერმანიის, [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალიის]] და რუმინეთის ნაკრებებთან ერთად. პირველ ორ მატჩში პორტუგალიასთან და რუმინეთთან ნათამაშები ფრის შემდეგ ესპანელებმა დაამარცხეს გერმანელები და რევანში აიღეს მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი მარცხისთვის. ნახევარფინალში ესპანეთის ეროვნულმა გუნდმა ფრედ 1–1 დასრულებული ძირითადი დროის შემდეგ პენალტების სერიაში სძლია დანიას. ესპანელებმა გადააჭარბეს თავიანთ იმედებს და ითამაშეს ფინალში ტურნირის მასპინძელ და ფავორიტ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ნაკრებთან]], რომელსაც [[მიშელ პლატინი]] კაპიტნობდა. ფრანგებმა 2–0 დაამარცხეს ესპანელები.

მიგელ მუნიოსმა ესპანეთის ნაკრები გაიყვანა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რომლის საკვალიფიკაციო ეტაპზე პირენეელთათვის ძალზე ადვილი გადასალახი იყო [[შოტლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შოტლანდიის]], [[უელსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|უელსის]] და [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიის]] ბარიერი. ამ ჩემპიონატზე ესპანეთს ჰყავდა ძალიან ახალგაზრდული შემადგენლობა. პირველ მატჩში მათ წააგეს 1–0 ბრაზილიასთან. ამ მატჩში ავსტრალიელმა არბიტრმა ჯოზეფ ბემბრიჯმა ესპანელ მიჩელს სამართლიანად გატანილი გოლი არ ჩაუთვალა, რადგანაც მიიჩნია, რომ ბურთს კარის ხაზი არ გადაუკვეთავს. შემდეგ თამაშებში გუნდმა დაამარცხა ირლანდია (2–1) და [[ალჟირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ალჟირი]] (3–0). მერვედფინალში შთამბეჭდავად დაამარცხა [[დანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|დანია]] — 5–1, სადაც ოთხი გოლი გაიტანა [[ემილიო ბუტრაგენიო]]მ. მეოთხედფინალში ესპანელებმა პენალტების სერიით წააგეს ბელგიასთან და გამოეთიშნენ ტურნირს.

მიგელ მუნიოსი ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელად დარჩა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988|1988 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] ციკლშიც, რომლის საკვალიფიკაცი ბარიერი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს. ჩემპიონატზე გუნდი მოხვდა A ჯგუფში დანიასთან, დასავლეთ გერმანიასთან და იტალიასთან. პირველ თამაშში დანიასთან 3–2 მოგების შემდეგ ესპანელთა ბედნიერება დაამთავრეს ჯერ იტალიელებმა (1–0), შემდეგ გერმანელებმა (2–0).

=== 1990–1992 ===
90-იანი წლების დასაწყისში ესპანეთის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ხდება ლუის სუარესი და გუნდის შემადგენლობაში ჩნდება ბევრი ახალი სახე: მანოლო ხიმენესი, ხენარ ანდურინა, მარტინ ვასკესი. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] შესარჩევ ეტაპზე ესპანეთმა აჯობა ირლანდიას, ჩრდილოეთ ირლანდიას, უნგრეთს და მალტას. ყველა საკვალიფიკაციო ეტაპის და ამხანაგური შეხვედრების მოგების (გარდა ირლანდიასთან წაგებისა) შემდეგ ესპანეთი მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე მოხვდა ბელგიასთან, ურუგვაისთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე ურუგვაისთან, შემდეგ კი მოუგეს კორეას (2–1) და ბელგიას (3–1). მერვედფინალში ესპანელებმა იუგისლავიასთან წააგეს და გამოეთიშნენ ასპარეზობას. ესპანეთმა ვერ შეძლო 1986 წლის მიღწევა გაეუმჯობესებინა. 

იმედგაცრუება გაგრძელდა 1992 წლის შესარჩევ ციკლში, სადაც ესპანეთმა ჯგუფში მესამე ადგილი დაიკავა საფრანგეთის და იუგოსლავიის შემდეგ. თუმცა მიუხედავად ამისა მწვრთნელმა ვისენტე მეირამ ესპანეთს 1992 წლის ოლიმპიადა მიაგებინა, სადაც პირენეელებმა კამპ ნოეზე 95 000 გულშემატკივრის თვალწინ 3–2 დაამარცხეს პოლონელები. ოლიმპიური ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ტონი ხიმენესი]], [[სანტიაგო კანისარესი]], [[ალბერტ ფერერი]], [[დავიდ ბილიაბონა]], [[მიკელ რასა]], [[რაფაელ ბერხესი]], [[პაკი ვესა]], [[ხუან მანუელ ლოპესი]], [[რობერტო სოლოსაბალი]] (კაპიტანი), [[ლუის ენრიკე]], [[ჟოზეპ გვარდიოლა]], [[გაბრიელ ვიდალი]], [[ხოსე ემილიო ამავისკა]], [[ალფონსო მუნიოსი]], [[ხავიერ მანხარინი]], [[კიკო ნარვაესი]], [[აბელარდო ფერნანდესი]], [[მიგელ სანჩესი]], [[ანტონიო პინილია]] და [[ფრანსისკო სოლერი]].

=== კლემენტეს ეპოქა ===
ესპანეთის ნაკრებში მწვრთნელად დაინიშნა [[ხავიერ კლემენტე]], რათა რაიმე მნიშვნელოვანისთვის მიეღწია. 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი კარგი სცენარით წარიმართა. ესპანეთის ნაკრებმა საკვალიფიკაციო ეტაპი შთამბეჭდავად დაძლია: 12 მატჩში 19 ქულა. ტურნირზე მოხვდა C ჯგუფში გერმანიასთან, ბოლივიასთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. იყო მოლოდინები, რომ ესპანეთი გერმანიასთან ერთად ადვილად მიოპოვებდა გამარჯვებებს. პირველ მატჩში ესპანელებმა ფრე 2–2 ითამაშეს სამხრეთ კორეასთან, არადა იგებდენენ 2–0. შემდეგ ითამაშა 1–1 გერმანიასთან, მაგრამ მოუგო ბოლივიას 3–1. ესპანეთმა თავისი გამოსვლა გააგრძელა მერვედფინალში შვეიცარიასთან 3–0 მოგებით. გამოსვლა დამთავრდა მეოთხედფინალში იტალიასთან საკამათო დამარცხებით: საჯარიმოში [[მაურო ტასოტიმ]] ცხვირში ხელი ჩაარტყა [[ლუის ენრიკეს]]და პრაქტიკულად გაუტეხა, ეს კი ვერ შეამჩნია მსაჯმა. ამის შემდეგ კი [[რობერტო ბაჯო]]მ მეორე გოლი გაიტანა. 1994 წლის კამპანია მიიჩნეოდა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო მეოთხედფინალიდან გამოთიშვებს შორის.

1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ესპანეთი გავიდა საკვალიფიკაციო ეტაპზე ადვილად პროგნოზირებადი გამარჯვებებით ბელგიასთან, დანიასთან, მაკედონიასთან, სომხეთთან და კვიპროსთან და მოხვდა ჯგუფში საფრანგეთთან, რუმინეთთან და ბულგარეთთან. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე 1–1 ბულგარეთთან მათი მოლოდინებისდა საწინააღმდეგოდ. ბულგარეთის შემდეგ ესპანეთმა ბოლო წუთზე მოიპოვა ერთი ქულა საფრანგეთთან, საბოლოოდ კი გავიდა მეოთხედფინალში რუმინელთა 2–1 ძლევით. აქ კი მასპინძელ ინგლისთან პენალტების სერიით წააგეს.

ხავიერ კლემენტესთვის მეორე მსოფლიო ჩემპიონატზე გუნდში აღმობრწყინენ ახალი ვარსკვლავები, [[რაულ გონსალესი]] და [[ფერნანდო მორიენტესი]]. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს, დაამარცხეს რა [[იუგოსლავია]] და [[ჩეხეთი]]. ესპანეთი იყო ერთ-ერთი 14 ევროპულ გუნდთაგანი, რომელმაც იასპარეზა ისტორიაში პირველ 32 გუნდიან მსოფლიო ჩემპიონატზე. D ჯგუფში მათი მეტოქეები იყვნენ [[ბულგარეთი]], [[პარაგვაი]] და [[ნიგერია]]. ტურნირის ფავირიტად შერაცხულმა ესპანეთმა პირველივე თამაში წააგო ნიგერიასთან. აღსანიშნავია, რომ ესპანელები პირველი ტაიმის შემდეგ იგებდენენ 2–1, მაგრამ აფრიკელებმა შეძლეს თამაშის შემოტრიალება, რაშიც მათ დახმარება ესპანელთა მეკარე [[ანდონი სუბისარეტა]]მაც გაუწია, რომელმაც საკუთარ კარში გაიტანა ბურთი. მეორე მატჩში ესპანეთმა ვერ შეძლო პარაგვაის დამარცხება და ითამაშა ფრე 0–0, მიუხედავად ბოლო მატჩში ბულგარეთთან 6–1 მოგებისა, ესპანელები დამოკიდებულები იყვნენ ნიგერიის მოგებაზე, მაგრამ ნიგერიელებმა წააგეს პარაგვაისთან 3–1 და შესაბამისად ესპანელებმა ვერ მოიპოვეს მერვედფინალის საგზური. ეს იყო ისტორიაში ყველაზე ცუდი მსოფლიო ჩემპიონატი ესპანეთისთვის, რადგანაც მე-17 ადგილზე დაასრულა გამოსვლა.

=== 2000–2008 წლები ===
[[2000]] წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსთან]] დამარცხების შემდეგ [[ხავიერ კლემენტე]] თანამდებობიდან გაათავისუფლეს და დანიშნეს [[ხოსე ანტონიო კამაჩო]]. ამ წაგებისდა მიუხედავად ესპანეთის ნაკრებს პრობლემა არ შექმნია ევროპის ჩემპიონატზე გასასვლელად, გაიბრწყინა [[ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ავტრიასთან]] ვალენსიურ მატჩში, სადაც მეტოქე 9–0 დაამარცხა. ნაკრების საკვანძო ფეხბურთელები იყვნენ [[რაულ გონსალესი]], [[ფერნანდო მორიენტესი]] და [[ხუან კარლოს ვალერონი]]. ფინალურ ეტაპზე ესპანეთმა ითამაშა C ჯგუფში [[ნორვეგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნორვეგიასთან]], [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიასთან]] და [[იუგოსლავიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იუგოსლავიასთან]] ერთად. ესპანელებმა ძალიან ცუდად დაიწყეს — მეკარე მოლინას შეცდომის გამო წააგეს პირველი მატჩი ნორვეგიასთან.

=== დიდების წლები ===
2008 წლის შემდეგ ესპანეთმა ყველა დიდი ტურნირი მოიგო: [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევრო 2008]], [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო თასი 2010]] და [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|ევრო 2012]], რაც რეკორდული მაჩვენებელია — მანამდე არცერთ ნაკრებს სამი დიდი ტურნირი ზედიზედ არ მოუგია.

ნაკრების წარმატებები დაიწყო [[ლუის არაგონესი|ლუის არაგონესთან]] ერთად. არაგონესი გუნდს ჯერ კიდევ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]] წვრთნიდა, მაგრამ მერვედფინალში დამარცხდა [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის]] ნაკრებთან. უკვე [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევროპის 2008 წლის ჩემპიონატზე]] არაგონესის გაწვრთნილმა გუნდმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. ამის შემდეგ ნაკრები [[ვისენტე დელ ბოსკე]]მ ჩაიბარა. დელ ბოსკემ გუნდს ერთი მსოფლიო და კიდევ ერთი ევროპის ჩემპიონატი მოაგებინა. ესპანეთის ნაკრების წარმატების წლები მეტ-ნაკლებად დაემთხვა საკლუბო ფეხბურთში [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|„ბარსელონას“]] წარმატების წლებს.

ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ ესპანეთმა ჩააგდო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014|2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]]. გუნდმა წააგო ჯგუფური ეტაპის პირველი ორი მატჩი და ნაადრევად დაემშვიდობა ჩემპიონატს. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014: ჯგუფი B|B ჯგუფის]] პირველ ტურში ესპანელები [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]] განადგურდნენ 1–5. ესპანეთი მეორე ტურის მატჩში [[ჩილეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩილესთან]] ანგარიშით 0–2 დამარცხდა და შემდეგ ეტაპზე გასვლის შანსი დაკარგა. მსოფლიოს მოქმედ ჩემპიონს გოლები მე-20 წუთზე ედუარდო ვარგასმა, 43-ე წუთზე კი არანგისმა გაუტანეს.

== სტატისტიკა ==
=== მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||2010
|-
|მე-4 ადგილი||1950
|-
|1/4 ფინალი||1934, 1986, 1994, 2002
|-
|1/8 ფინალი||1990, 2006
|-
|1/16 ფინალი||1982, 2018
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1962, 1966, 1978, 1998, 2014
|}

=== ევროპის ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||1964, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
|-
|მე-2 ადგილი||1984
|-
|1/4 ფინალი||1996, 2000
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1988, 2004
|}

== ამჟამინდელი შემადგენლობა ==
{{განახლება}}
{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|no=12|pos=GK|name=[[დავიდ დე ხეა]]|age={{Birth date and age|1990|11|7|df=y}}|caps=25|goals=0|club=[[მანჩესტერ იუნაიტედი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[სერხიო რიკო]]|age={{Birth date and age|1993|1|9|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[დანიელ კარვახალი]]|age={{Birth date and age|1992|11|1|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[ხუან მანუელ მატა]]|age={{Birth date and age|1988|4|28|df=y}}|caps=34|goals=10|club=[[ჩელსი (საფეხბურთო კლუბი)|ჩელსი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[კოკე (ფეხბურთელი)|კოკე]]|age={{Birth date and age|1992|1|8|df=y}}|caps=32|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=4|pos=MF|name=[[ხავი მარტინესი]]|age={{Birth date and age|1988|9|2|df=y}}|caps=18|goals=0|club=[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=22|pos=MF|name=[[ისკო]]|age={{Birth date and age|1992|4|21|df=y}}|caps=6|goals=1|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[პაკო ალკასერი]]|age={{Birth date and age|1993|8|30|df=y}}|caps=6|goals=4|club=[[ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[ვიტოლო]]|age={{Birth date and age|1989|3|11|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[ალვარო მორატა]]|age={{Birth date and age|1992|10|23|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკო]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=19|pos=FW|name=[[ხოსე კალეხონი]]|age={{Birth date and age|1987|2|11|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]|clubnat=ITA}}
{{nat fs g end|შემადგენლობა=}}

== რეკორდები ==
=== ბომბარდირები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|ფეხბურთელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |გოლები
! width=&quot;50&quot; |მატჩები
! width=&quot;50&quot; |საშუალო მაჩვენებელი
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[დავიდ ვილია]]
|2005–2014
|59
|97
|0.608
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|44
|102
|0.431
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–
|38
|110
|0.345
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო იერო]]
|1989–2002
|29
|89
|0.326
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო მორიენტესი]]
|1998–2007
|27
|47
|0.574
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ემილიო ბუტრაგენიო]]
|1984–1992
|26
|69
|0.377
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ალფრედო დი სტეფანო]]
|1957–1961
|23
|31
|0.742
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[დავიდ სილვა]]'''
|2006–
|23
|91
|0.253
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ხულიო სალინასი]]
|1986–1996
|22
|56
|0.411
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[მიჩელი (ფეხბურთელი)|მიჩელი]]
|1985–1992
|21
|66
|0.318
|}

=== ყველაზე მეტი მატჩი ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|სახელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |მატჩი
! width=&quot;50&quot; |გოლი
|-
|1
|align=&quot;left&quot;|'''[[იკერ კასილიასი]]'''
|2000–
|166
|0
|-
|2
|align=&quot;left&quot;|[[ჩავი ერნანდესი]]
|2000–2014
|133
|12
|-
|3
|align=&quot;left&quot;|[[ანდონი სუბისარეტა]]
|1985–1998
|126
|0
|-
|4
|align=&quot;left&quot;|'''[[სერხიო რამოსი]]'''
|2005–
|126
|10
|-
|5
|align=&quot;left&quot;|[[ჩაბი ალონსო]]
|2003–2014
|114
|16
|-
|6
|align=&quot;left&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–
|110
|38
|-
|7
|align=&quot;left&quot;|'''[[სესკ ფაბრეგასი]]'''
|2006–
|110
|15
|-
|8
|align=&quot;left&quot;|'''[[ანდრეს ინიესტა]]'''
|2006–
|107
|12
|-
|9
|align=&quot;left&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|102
|44
|-
|10
|align=&quot;left&quot;|[[კარლეს პუიოლი]]
|2000–2013
|100
|3
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.sefutbol.com/en Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316041349/http://www.sefutbol.com/en |date=2015-03-16 }} by [[RFEF]]
* {{facebook|SeFutbol|Official page}}
* {{twitter|SeFutbol|Official account}}
* [http://eu-football.info/_matches.php?id=185 Complete list of Results and Line-ups]

{{ფეხბურთი ესპანეთში}}
{{უეფა-ს წევრი ყველა საფეხბურთო ნაკრები}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ფიფას მსოფლიო თასის მფლობელები}}
{{ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები}}

[[კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები]]</text>
      <sha1>184mxsjhxb4nrub3s635cq04qev9vx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407270</id>
      <parentid>5407269</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33288-88</username>
        <id>183844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ბომბარდირები */</comment>
      <origin>5407270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63696" sha1="rkwjnmiq9as4jrheifxlkujiup8d97m" xml:space="preserve">{{ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
| სახელი = ესპანეთი 
| ემბლემა = Flag of Spain.svg
| ემბლემის ზომა = 
| ფიფა-ს ტრიგრამა = ESP
| მეტსახელი =  
| ასოციაცია = [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]]&lt;br /&gt;(''Real Federación Española de Fútbol'') 
| კონფედერაცია = [[უეფა]]
| მწვრთვნელი = {{Flagicon|Spain}} [[ლუის დე ლა ფუენტე]]
| დამხმარე მწვრთვნელი = 
| კაპიტანი = [[ალვარო მორატა]] 
| საუკეთესო თასები =
| საუკეთესო შედეგი =
| შინაური სტადიონი = 
| ყველაზე მეტი კეპი = [[სერხიო რამოსი]] (180) 
| ბომბარდირი = [[დავიდ ვილია]] (59)
| მოდელი_la1=_esp15h|მოდელი_b1=_esp15h|მოდელი_ra1=_esp15h|მოდელი_sh1=_bate1011h
| მარცხენა მკლავი1=FFFFFF|ტანი1=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი1=FFFFFF|შორტები1=FFFFFF|წინდები1=000000
| მოდელი_la2=_espanha1617a|მოდელი_b2=_espanha1617a|მოდელი_ra2=_espanha1617a|მოდელი_sh2=
| მარცხენა მკლავი2=FFFFFF|ტანი2=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი2=FFFFFF|შორტები2=FFFFFF|წინდები2= FFFFFF
| პირველი თამაში = {{fb|ESP|1785}} 1–0 {{fb|DEN}}&lt;br /&gt;([[ბრიუსელი]], [[ბელგია]]; [[28 აგვისტო]], [[1920]])
| უდიდესი გამარჯვება = {{fb|ESP|1931}} 13–0 {{fb|BUL}}&lt;br /&gt;([[მადრიდი]], [[ესპანეთი]]; [[21 მაისი]], [[1933]])   {{fb|ESP}} 10–0 ტაიტი {{flagicon|TAH}} &lt;br&gt; [[რიო დე ჟანეირო]], [[ბრაზილია]]; ივნისი 20, 2013)
| უდიდესი დამარცხება = {{fb|ITA|old}} 7–1 {{fb|ESP|1785}}&lt;br /&gt;([[ამსტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]; [[4 ივნისი]], [[1928]])&lt;br /&gt;{{fb|ENG}} 7–1 {{fb|ESP|1931}}&lt;br /&gt;([[ლონდონი]], [[ინგლისი]]; [[9 დეკემბერი]] [[1931]])
| მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოჩენა = 12
| მსოფლიო ჩემპიონატი პირველად = 1934
| საუკეთესო მსოფლიო ჩემპიონატი = ჩემპიონი, [[ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010|2010]]
| რეგიონული სახელი = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]] 
| რეგიონულ თასზე გამოჩენა =  7
| რეგიონული თასი პირველად = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]] 
| საუკეთესო რეგიონული თასი = გამარჯვებული, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
&lt;!--Home Shirt--&gt;
| pattern_la1              = _esp24h
| pattern_b1               = _esp24h
| pattern_ra1              = _esp24h
| pattern_sh1              = _esp24h
| pattern_so1              = _esp24hl
| leftarm1                 = FF0000
| body1                    = FF0000
| rightarm1                = FF0000
| shorts1                  = 004080
| socks1                   = FF0000
| pattern_la2              = _esp24a
| pattern_b2               = _esp24a
| pattern_ra2              = _esp24a
| pattern_sh2              = _esp24a
| pattern_so2              = _esp24al
| leftarm2                 = F1FF91
| body2                    = F1FF91
| rightarm2                = F1FF91
| shorts2                  = F1FF91
| socks2                   = F1FF91
&lt;!--End of Shirt--&gt;
}}
'''ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები''' ({{lang-es|La selección de fútbol de España}}) — იცავს [[ესპანეთი]]ს ღირსებას სხვადასხვა სანაკრებო, საფეხბურთო ჩემპიონატებში. მას მართავს და აკონტროლებს [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]].

ესპანეთის ნაკრებს 12-ჯერ აქვთ მიღებული მონაწილეობა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატებში]], 1982 წელს კი თვითონ იყო მასპინძელი ნაკრები. ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი ამ ტურნირზე, რაც კი უჩვენებია ესპანეთის ნაკრებს, არის მეოთხე ადგილი ბრაზილიაში ჩატარებულ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო თასზე]]. 2010 წელს კი ესპანელებმა ისტორიაში პირველად მოიპოვეს მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

[[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატებზე]] 8-ჯერ აქვს მონაწილეობა მიღებული, პირველად კი [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964 წლის ევროპის ჩემპიონატზე]] გაიბრწყინა, სადაც მასპინძელმა მოქმედი ჩემპიონი [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის]] ნაკრები ანგარიშით 2–1 დაამარცხა. 1984 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] ჩატარებულ ჩემპიონატზე ესპანეთის ნაკრებმა კონტინენტის ვიცე-ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, რადგანაც დამარცხდა მასპინძელ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან]] — 2–0. [[2008]] წელს ფინალში 1–0 დაამარცხა [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გერმანია]] და მეორედ გახდა ევროპის ჩემპიონი. ამ გამარჯვებამ მას ფიფას მსოფლიო რეიტინგის ლიდერობა მოუტანა.

მისი საუკეთესო გამოსვლა ოლიმპიურ თამაშებზე შედგა 1992 წელს, [[ბარსელონა]]ში, როცა „[[კამპ ნოუ]]ზე“ პოლონეთის 3–2 ძლევით ოქროს მედლებს დაეუფლა. სიდნეის 2000 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე კი ესპანეთის ნაკრებმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა, დამარცხდა რა ფინალში კამერუნის ოლიმპიურ ნაკრებთან. ვერცხლის მედალი აგრეთვე მოგებული აქვს 1920 წლის ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე.

სხვა მხრივ, 1999 წელს ესპანეთმა მოახერხა იაპონიის 4–0 ძლევით ნიგერიაში მოეგო 20-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი. ეს იყო აქამდე ერთადერთი მსოფლიო ტიტული ესპანეთის საფეხბურთო ნაკრებისთვის.

== ისტორია ==
=== პირველი წლები ===
ესპანეთის ნაკრები ჩამოყალიბდა 1920 წელს, რათა გამოსულიყო და წარმოედგინა ესპანეთი ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე. ნაკრებმა პირველი ოფიციალური მატჩი გამართა 1920 წლის 28 აგვისტოს ბრიუსელის სტადიონ „ლა ბუტეზე“ ოლიმპიური თამაშების ეგიდით. ამ მატჩში დაუპირისპირდნენ [[დანიის დანიას]]. მატჩი ესპანეთმა მოიგო პატრისიოს გოლით. ესპანეთის ნაკრებს შეადგენდნენ: ზამოარა, სამიტიერი, სესუმაგა, ოტერო, არატე, ბელაუსტე, პიჩიჩი, ასედო, ეგიასაბალი, პატრისიო და პაგასა. ამ ოლიმპიადაზე ესპანეთმა პირველად მოიპოვა ისტორიაში პირველი ოლიმპიური მედალი, თანაც ვერცხლის. ამ ტურნირს ჰქონდა ერთი თავისებურება: ფინალი ჩეხოსლივაკიამ ბელგიის წინააღმდეგ არ ითამაშა და ვერცხლის და ბრინჯაოს მედალოსნების გამოსავლენად ახალი ტურნირი ჩატარდა. ესპანელებმა პირველი საშინაო თამაში 1921 წელს ჩაატარეს [[ბილბაო]]ში, სადაც ბელგიის ნაკრებს 2–0 სძლიეს.

=== პირველი გამოსვლა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა [[ურუგვაი]]ში 1930 წელს, სადაც ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია გემით გაემგზავრა და უკან იგივე გზით აღარ დაბრუნებულა. წლების შემდეგ, 1933 წლის 21 მაისს ესპანეთმა ისტორიაში უდიდესი გამარჯვება მოიპოვა: მან 13–0 დაამარცხა [[ბულგარეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბულგარეთის ნაკრები]]. შემდეგ წელს ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1934 წლის მუნდიალში, სადაც მერვედფინალში 3–1 დაამარცხა [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]], ხოლო მეოთხედფინალში ფრედ დამთავრებული პირველი მატჩის შემდგომ 1–0 წააგო მასპინძელ [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიასთან]]. ამ ორივე მატჩში შედეგზე გავლენა იქონია მსაჯების მოქმედებებმა, რომლებიც განიციდნენ [[ბენიტო მუსოლინი]]ს რეჟიმის ზეწოლას, ტრიუმფი მოეხდინა იტალიას. შემდეგში უკვე ესპანეთის რესპუბლიკის ნაკრები მომდევნო მუნდიალზე ასეთი შემადგენლობით იყო: ზამორა, სირიაკო, კინკოსეს პირველი, სილაურენი, ფედე, ლუის რეგეირო, მუგერსა, გოროსტისა, ირარაგორი, ლაფუენტე და ლანგარა.

=== ზარას გოლი და 50-იანი წლები ===
[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950|1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]] ესპანეთმა მეოთხე ადგილზე დაასრულა. პირველ ეტაპზე ნაკრებმა მოიპოვა სამი გამარჯვება ჩილესთან (2–0), [[აშშ-ის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|აშშ]]-თან (3–1) და ინგლისთან (1–0). უკანასკნელ შეხვედრაში ტელმო ზარამ გაიტანა ისტორიული გოლი. მოგვიანებით, ოთხი ჯგუფის გამარჯვებულმა გუნდმა — ბრაზილიამ, [[შვედეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შვედეთმა]], ესპანეთმა და [[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაიმ]] ბოლო ეტაპზე ერთ ჯგუფში იასპარეზეს, სადაც ესპანელებმა მხოლოდ ერთი ქულა მოიპოვეს მომავალ გამარჯვებულ ურუგვაისთან და წააგეს ბრაზილიასთან და შვედეთთან. საბოლოოდ „ფურია როხამ“ მეოთხე ადგილი დაიკავა.

ესპანეთი შემდეგ მსოფლიო ჩემპიონატებზე ვერ გავიდა. მადრიდში მოგებული 4–1 და სტამბოლში 1–0 წაგებული მატჩის შემდეგ გადამწყვეტი შეხვედრა გაიმართა რომში, რომლის ძირითადი დრო დამთავრდა ფრედ 2–2 და ვინაიდან იმ დროს გამარჯვებული პენალტების სერიით არ წყდებოდა, იტალიელმა ბიჭუნამ ფრანკო ჯემამ სომბრეროდან თურქეთის წარწერით ქაღალდი ამოიღო და ესპანეთი გამოეთიშა ბრძოლას. ესპანელებმა ვერ გააღწიეს [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რადგანაც ჯგუფში ჩარჩნენ.

1960-იან წლებში ესპანეთის ნაკრებმა დაიწყო ბრძოლა ევროპის ჩემპიონობისთვის. მათი დებიუტი შედგა 1960 წელს, სადაც მერვედფინალში 7–2 წააგეს პოლონეთთან, შემდეგ თამაშში საბჭოთა კავშირთან მონაწილეობაზე უარი თქვეს ესპანეთის მმართველ ფრანსისკო ფრანკოს ბრძანებით.

=== ვილიალონგას ერა და ევრო 1964 ===
ხოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1960 წელს ჩილეში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მეტოქეებად ჰყავდა ბრაზილია, ჩეხოსლოვაკია და მექსიკა და ჩარჩა ამ ჯგუფში.

ორი წლის შემდეგ ესპანელებმა კვლავ ჯოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით 1964 წლის ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს. ესპანეთი ევროპის ჩემიონატზე წავიდა ფავორიტის რანგში, რომელსაც ჰყავდა დიდებული მოთამაშეები: ლუის სუარესი, ფრანსისკო ხენტო, ხოსე მარია ფუსტე, ამანსიო ამარო და ანხელ ირიბარი. გუნდმა ჯგუფში მოიპოვა სამი გამარჯვება რუმინეთთან, ჩრდილოეთ ირლანდიასთან და ირლანდიასთან, ნახევარფინალში 2–1 დაამარცხა უნგრეთი, ხოლო ფინალში სტადიონ სანტიაგო ბერნაბეუზე იმავე ანგარიშით საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრები. ამ მატჩში ხესუს პერედას მეექვსე წუთზე გატანილ გოლს გალიმზიან ხუსეინოვნა უპასუხა თერთმეტმეტრიანით, ხოლო გამარჯვების გოლი მარსელინო მარტინესმა თავურით გაიტანა და ესპანეთს პირველი საერთაშორისო ტიტული მოაგებინა.

ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ხოსე ანხელ ირიბარი]], [[ფელისიანო რივილია]], [[ფერან ოლიველია]], [[ისასიო კალიეხა]], [[იგნასიო სოკო]], [[ხოსე მარია ფუსტე]], [[ამანსიო ამარო]], [[ხესუს პერედა]], [[მარსელინო მარტინესი]], [[ლუის სუარეს მირამონტესი]], [[კარლოს ლაპეტრა]], [[ხოსე ვილიალონგა]] (მწვრთნელი).

ამ გამარჯვების შემდეგ ესპანეთმა პარიზში გადამწყვეტ მატჩში დაამარცხა ირლანდიის ნაკრები და გავიდა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1966|1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], სადაც წააგო გერმანიასთან და არგენტინასთან და მოიგო მხოლოდ შვეიცარიასთან.

=== 1968–1975 ===
ნაკრებიდან ვილიალონგას წასვლის შემდეგ ესპანეთის ნაკრებს დაეწყო კრიზისი. 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში გამარჯვების შემდეგ ფინალურ ეტაპზე მეოთხედფინალში წააგო [[ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ინგლისის ნაკრებთან]].

=== 1976–1980 ===
1976 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში ესპანეთმა გააუმჯობესა შედეგი, ჯგუფში დაამარცხა რუმინეთი, შოტლანდია და დანია, მაგრამ მეოთხედფინალში წააგო გერმანიასთან.

ორი მსოფლიო ჩემპიონატის გამოტოვების შემდეგ ესპანეთის ნაკრები [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის არგენტინაში ჩატარებულ ჩემპიონატზე]] დაბრუნდა. საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოუგეს იუგოსლავიას და წააგეს რუმინეთთან, მაგრამ ოთხ მატჩში სამი გამარჯვებით ფინალურ ეტაპზე გააღწიეს, სადაც ესპანელთა მეტოქეები იყვნენ ბრაზილია, ავსტრია და შვედეთი. ესპანეთმა ფინალური ეტაპი დაიწყო ავსტრიასთან 2–1 უიღბლოდ წაგებული თამაშით, შემდეგ ითამაშა 0–0 ბრაზილიასთან, ხოლო ბოლო მატჩში დაამარცხა შვედეთი, მაგრამ მაინც გამოეთიშა ასპარეზობას და ტურნირი 3 ქულით მეშვიდე ადგილზე დაასრულა.

ამის შემდეგ ესპანეთი გავიდა 1980 წლის ევროპის ჩემიპონატზე, რომელიც იყო პირველი რვა გუნდიანი ჩემიპიონატი, საკვალიფიკაციო ეტაპზე გადალახა [[რუმინეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუმინეთის]], [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსის]] და იუგოსლავიის ბარიერი, მაგრამ ფინალურ ეტაპზე ჯგუფში ძალიან სუსტად გამოიყურებოდა და წააგო ინგლისთან და [[ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბელგიასთან]], ფრედ დაამთავრა იტალიასთან.

=== მუნდიალი 1982 ესპანეთში ===
[[1976]] წელს [[ფიფა]]მ გადაწყვიტა, რომ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის]] ესპანეთს უნდა ემასპინძლა. ამ ჩემპიონატზე პირველად მიიღო მონაწილეობა 24-მა გუნდმა. ესპანეთზე, როგორც ხოსე სანტამარიას მიერ დამოძღვრილ მასპინძელ ქვეყანაზე იყო ძალიან დიდი იმედები. ესპანეთი მოხვდა მე-5 ჯგუფში იუგოსლავიასთან, [[ჩრდილოეთ ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩრდ. ირლანდიასთან]] და ჰონდურასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ შემდეგ თამაშში იუგოსლავიასთან მოიგეს და საქმეს უკეთესობისკენ შემოტრიალების პირი უჩანდა, მესამე მატჩი ესპანელებმა წააგეს ჩრდილოეთ ირლანდიასთან. ამის შემდეგ ესპანეთი გადავიდა შემდეგ ეტაპზე, სადაც მისი მეტოქეები B ჯგუფში იყვნენ დასავლეთ გერმანია და ინგლისი. „ფურია როხამ“ წააგო გერმანიასთან და ნულოვანი ფრე ითამაშა ინგლისთან და გამოეთიშა ასპარეზობას. ამ დიდი იმედგაცრუების შემდეგ მთავარი მწვრთნელი ხოსე სანტამარია თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

=== 1984–1988 ===
მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი იმედგაცრუების შემდეგ ნაკრებში დაბრუნდა მიგელ მუნიოსი, რომელიც 1969 წელს დროებით წვრთნიდა ეროვნულ ნაკრებს. [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1984|1984 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] შესარჩევ ციკლში ესპანეთი მოხვდა მე-7 ჯგუფში [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]], [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ირლანდიასთან]], [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიასთან]] და [[მალტის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|მალტასთან]] ერთად. ბოლო მატჩში სჭირდებოდა მალტის 11 ბურთის სხვაობით დამარცხება, რათა ჯგუფის სათავეში მოქცეულიყო. ეს მატჩი კი ესპანელებმა 12–1 მოიგეს (პირველი ტაიმი 3–1). ოთხი გოლი გაიტანეს სანტილიანამ და პოლი რინკონმა, ორი ანტონიო მასედამ და თითო-თითო სარაბიამ და სენიორმა.

შემდგომ ეტაპზე ესპანეთი მოხვდა B ჯგუფში გერმანიის, [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალიის]] და რუმინეთის ნაკრებებთან ერთად. პირველ ორ მატჩში პორტუგალიასთან და რუმინეთთან ნათამაშები ფრის შემდეგ ესპანელებმა დაამარცხეს გერმანელები და რევანში აიღეს მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი მარცხისთვის. ნახევარფინალში ესპანეთის ეროვნულმა გუნდმა ფრედ 1–1 დასრულებული ძირითადი დროის შემდეგ პენალტების სერიაში სძლია დანიას. ესპანელებმა გადააჭარბეს თავიანთ იმედებს და ითამაშეს ფინალში ტურნირის მასპინძელ და ფავორიტ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ნაკრებთან]], რომელსაც [[მიშელ პლატინი]] კაპიტნობდა. ფრანგებმა 2–0 დაამარცხეს ესპანელები.

მიგელ მუნიოსმა ესპანეთის ნაკრები გაიყვანა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რომლის საკვალიფიკაციო ეტაპზე პირენეელთათვის ძალზე ადვილი გადასალახი იყო [[შოტლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შოტლანდიის]], [[უელსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|უელსის]] და [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიის]] ბარიერი. ამ ჩემპიონატზე ესპანეთს ჰყავდა ძალიან ახალგაზრდული შემადგენლობა. პირველ მატჩში მათ წააგეს 1–0 ბრაზილიასთან. ამ მატჩში ავსტრალიელმა არბიტრმა ჯოზეფ ბემბრიჯმა ესპანელ მიჩელს სამართლიანად გატანილი გოლი არ ჩაუთვალა, რადგანაც მიიჩნია, რომ ბურთს კარის ხაზი არ გადაუკვეთავს. შემდეგ თამაშებში გუნდმა დაამარცხა ირლანდია (2–1) და [[ალჟირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ალჟირი]] (3–0). მერვედფინალში შთამბეჭდავად დაამარცხა [[დანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|დანია]] — 5–1, სადაც ოთხი გოლი გაიტანა [[ემილიო ბუტრაგენიო]]მ. მეოთხედფინალში ესპანელებმა პენალტების სერიით წააგეს ბელგიასთან და გამოეთიშნენ ტურნირს.

მიგელ მუნიოსი ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელად დარჩა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988|1988 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] ციკლშიც, რომლის საკვალიფიკაცი ბარიერი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს. ჩემპიონატზე გუნდი მოხვდა A ჯგუფში დანიასთან, დასავლეთ გერმანიასთან და იტალიასთან. პირველ თამაშში დანიასთან 3–2 მოგების შემდეგ ესპანელთა ბედნიერება დაამთავრეს ჯერ იტალიელებმა (1–0), შემდეგ გერმანელებმა (2–0).

=== 1990–1992 ===
90-იანი წლების დასაწყისში ესპანეთის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ხდება ლუის სუარესი და გუნდის შემადგენლობაში ჩნდება ბევრი ახალი სახე: მანოლო ხიმენესი, ხენარ ანდურინა, მარტინ ვასკესი. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] შესარჩევ ეტაპზე ესპანეთმა აჯობა ირლანდიას, ჩრდილოეთ ირლანდიას, უნგრეთს და მალტას. ყველა საკვალიფიკაციო ეტაპის და ამხანაგური შეხვედრების მოგების (გარდა ირლანდიასთან წაგებისა) შემდეგ ესპანეთი მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე მოხვდა ბელგიასთან, ურუგვაისთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე ურუგვაისთან, შემდეგ კი მოუგეს კორეას (2–1) და ბელგიას (3–1). მერვედფინალში ესპანელებმა იუგისლავიასთან წააგეს და გამოეთიშნენ ასპარეზობას. ესპანეთმა ვერ შეძლო 1986 წლის მიღწევა გაეუმჯობესებინა. 

იმედგაცრუება გაგრძელდა 1992 წლის შესარჩევ ციკლში, სადაც ესპანეთმა ჯგუფში მესამე ადგილი დაიკავა საფრანგეთის და იუგოსლავიის შემდეგ. თუმცა მიუხედავად ამისა მწვრთნელმა ვისენტე მეირამ ესპანეთს 1992 წლის ოლიმპიადა მიაგებინა, სადაც პირენეელებმა კამპ ნოეზე 95 000 გულშემატკივრის თვალწინ 3–2 დაამარცხეს პოლონელები. ოლიმპიური ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ტონი ხიმენესი]], [[სანტიაგო კანისარესი]], [[ალბერტ ფერერი]], [[დავიდ ბილიაბონა]], [[მიკელ რასა]], [[რაფაელ ბერხესი]], [[პაკი ვესა]], [[ხუან მანუელ ლოპესი]], [[რობერტო სოლოსაბალი]] (კაპიტანი), [[ლუის ენრიკე]], [[ჟოზეპ გვარდიოლა]], [[გაბრიელ ვიდალი]], [[ხოსე ემილიო ამავისკა]], [[ალფონსო მუნიოსი]], [[ხავიერ მანხარინი]], [[კიკო ნარვაესი]], [[აბელარდო ფერნანდესი]], [[მიგელ სანჩესი]], [[ანტონიო პინილია]] და [[ფრანსისკო სოლერი]].

=== კლემენტეს ეპოქა ===
ესპანეთის ნაკრებში მწვრთნელად დაინიშნა [[ხავიერ კლემენტე]], რათა რაიმე მნიშვნელოვანისთვის მიეღწია. 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი კარგი სცენარით წარიმართა. ესპანეთის ნაკრებმა საკვალიფიკაციო ეტაპი შთამბეჭდავად დაძლია: 12 მატჩში 19 ქულა. ტურნირზე მოხვდა C ჯგუფში გერმანიასთან, ბოლივიასთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. იყო მოლოდინები, რომ ესპანეთი გერმანიასთან ერთად ადვილად მიოპოვებდა გამარჯვებებს. პირველ მატჩში ესპანელებმა ფრე 2–2 ითამაშეს სამხრეთ კორეასთან, არადა იგებდენენ 2–0. შემდეგ ითამაშა 1–1 გერმანიასთან, მაგრამ მოუგო ბოლივიას 3–1. ესპანეთმა თავისი გამოსვლა გააგრძელა მერვედფინალში შვეიცარიასთან 3–0 მოგებით. გამოსვლა დამთავრდა მეოთხედფინალში იტალიასთან საკამათო დამარცხებით: საჯარიმოში [[მაურო ტასოტიმ]] ცხვირში ხელი ჩაარტყა [[ლუის ენრიკეს]]და პრაქტიკულად გაუტეხა, ეს კი ვერ შეამჩნია მსაჯმა. ამის შემდეგ კი [[რობერტო ბაჯო]]მ მეორე გოლი გაიტანა. 1994 წლის კამპანია მიიჩნეოდა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო მეოთხედფინალიდან გამოთიშვებს შორის.

1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ესპანეთი გავიდა საკვალიფიკაციო ეტაპზე ადვილად პროგნოზირებადი გამარჯვებებით ბელგიასთან, დანიასთან, მაკედონიასთან, სომხეთთან და კვიპროსთან და მოხვდა ჯგუფში საფრანგეთთან, რუმინეთთან და ბულგარეთთან. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე 1–1 ბულგარეთთან მათი მოლოდინებისდა საწინააღმდეგოდ. ბულგარეთის შემდეგ ესპანეთმა ბოლო წუთზე მოიპოვა ერთი ქულა საფრანგეთთან, საბოლოოდ კი გავიდა მეოთხედფინალში რუმინელთა 2–1 ძლევით. აქ კი მასპინძელ ინგლისთან პენალტების სერიით წააგეს.

ხავიერ კლემენტესთვის მეორე მსოფლიო ჩემპიონატზე გუნდში აღმობრწყინენ ახალი ვარსკვლავები, [[რაულ გონსალესი]] და [[ფერნანდო მორიენტესი]]. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს, დაამარცხეს რა [[იუგოსლავია]] და [[ჩეხეთი]]. ესპანეთი იყო ერთ-ერთი 14 ევროპულ გუნდთაგანი, რომელმაც იასპარეზა ისტორიაში პირველ 32 გუნდიან მსოფლიო ჩემპიონატზე. D ჯგუფში მათი მეტოქეები იყვნენ [[ბულგარეთი]], [[პარაგვაი]] და [[ნიგერია]]. ტურნირის ფავირიტად შერაცხულმა ესპანეთმა პირველივე თამაში წააგო ნიგერიასთან. აღსანიშნავია, რომ ესპანელები პირველი ტაიმის შემდეგ იგებდენენ 2–1, მაგრამ აფრიკელებმა შეძლეს თამაშის შემოტრიალება, რაშიც მათ დახმარება ესპანელთა მეკარე [[ანდონი სუბისარეტა]]მაც გაუწია, რომელმაც საკუთარ კარში გაიტანა ბურთი. მეორე მატჩში ესპანეთმა ვერ შეძლო პარაგვაის დამარცხება და ითამაშა ფრე 0–0, მიუხედავად ბოლო მატჩში ბულგარეთთან 6–1 მოგებისა, ესპანელები დამოკიდებულები იყვნენ ნიგერიის მოგებაზე, მაგრამ ნიგერიელებმა წააგეს პარაგვაისთან 3–1 და შესაბამისად ესპანელებმა ვერ მოიპოვეს მერვედფინალის საგზური. ეს იყო ისტორიაში ყველაზე ცუდი მსოფლიო ჩემპიონატი ესპანეთისთვის, რადგანაც მე-17 ადგილზე დაასრულა გამოსვლა.

=== 2000–2008 წლები ===
[[2000]] წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსთან]] დამარცხების შემდეგ [[ხავიერ კლემენტე]] თანამდებობიდან გაათავისუფლეს და დანიშნეს [[ხოსე ანტონიო კამაჩო]]. ამ წაგებისდა მიუხედავად ესპანეთის ნაკრებს პრობლემა არ შექმნია ევროპის ჩემპიონატზე გასასვლელად, გაიბრწყინა [[ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ავტრიასთან]] ვალენსიურ მატჩში, სადაც მეტოქე 9–0 დაამარცხა. ნაკრების საკვანძო ფეხბურთელები იყვნენ [[რაულ გონსალესი]], [[ფერნანდო მორიენტესი]] და [[ხუან კარლოს ვალერონი]]. ფინალურ ეტაპზე ესპანეთმა ითამაშა C ჯგუფში [[ნორვეგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნორვეგიასთან]], [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიასთან]] და [[იუგოსლავიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იუგოსლავიასთან]] ერთად. ესპანელებმა ძალიან ცუდად დაიწყეს — მეკარე მოლინას შეცდომის გამო წააგეს პირველი მატჩი ნორვეგიასთან.

=== დიდების წლები ===
2008 წლის შემდეგ ესპანეთმა ყველა დიდი ტურნირი მოიგო: [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევრო 2008]], [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო თასი 2010]] და [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|ევრო 2012]], რაც რეკორდული მაჩვენებელია — მანამდე არცერთ ნაკრებს სამი დიდი ტურნირი ზედიზედ არ მოუგია.

ნაკრების წარმატებები დაიწყო [[ლუის არაგონესი|ლუის არაგონესთან]] ერთად. არაგონესი გუნდს ჯერ კიდევ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]] წვრთნიდა, მაგრამ მერვედფინალში დამარცხდა [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის]] ნაკრებთან. უკვე [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევროპის 2008 წლის ჩემპიონატზე]] არაგონესის გაწვრთნილმა გუნდმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. ამის შემდეგ ნაკრები [[ვისენტე დელ ბოსკე]]მ ჩაიბარა. დელ ბოსკემ გუნდს ერთი მსოფლიო და კიდევ ერთი ევროპის ჩემპიონატი მოაგებინა. ესპანეთის ნაკრების წარმატების წლები მეტ-ნაკლებად დაემთხვა საკლუბო ფეხბურთში [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|„ბარსელონას“]] წარმატების წლებს.

ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ ესპანეთმა ჩააგდო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014|2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]]. გუნდმა წააგო ჯგუფური ეტაპის პირველი ორი მატჩი და ნაადრევად დაემშვიდობა ჩემპიონატს. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014: ჯგუფი B|B ჯგუფის]] პირველ ტურში ესპანელები [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]] განადგურდნენ 1–5. ესპანეთი მეორე ტურის მატჩში [[ჩილეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩილესთან]] ანგარიშით 0–2 დამარცხდა და შემდეგ ეტაპზე გასვლის შანსი დაკარგა. მსოფლიოს მოქმედ ჩემპიონს გოლები მე-20 წუთზე ედუარდო ვარგასმა, 43-ე წუთზე კი არანგისმა გაუტანეს.

== სტატისტიკა ==
=== მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||2010
|-
|მე-4 ადგილი||1950
|-
|1/4 ფინალი||1934, 1986, 1994, 2002
|-
|1/8 ფინალი||1990, 2006
|-
|1/16 ფინალი||1982, 2018
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1962, 1966, 1978, 1998, 2014
|}

=== ევროპის ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||1964, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
|-
|მე-2 ადგილი||1984
|-
|1/4 ფინალი||1996, 2000
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1988, 2004
|}

== ამჟამინდელი შემადგენლობა ==
{{განახლება}}
{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|no=12|pos=GK|name=[[დავიდ დე ხეა]]|age={{Birth date and age|1990|11|7|df=y}}|caps=25|goals=0|club=[[მანჩესტერ იუნაიტედი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[სერხიო რიკო]]|age={{Birth date and age|1993|1|9|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[დანიელ კარვახალი]]|age={{Birth date and age|1992|11|1|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[ხუან მანუელ მატა]]|age={{Birth date and age|1988|4|28|df=y}}|caps=34|goals=10|club=[[ჩელსი (საფეხბურთო კლუბი)|ჩელსი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[კოკე (ფეხბურთელი)|კოკე]]|age={{Birth date and age|1992|1|8|df=y}}|caps=32|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=4|pos=MF|name=[[ხავი მარტინესი]]|age={{Birth date and age|1988|9|2|df=y}}|caps=18|goals=0|club=[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=22|pos=MF|name=[[ისკო]]|age={{Birth date and age|1992|4|21|df=y}}|caps=6|goals=1|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[პაკო ალკასერი]]|age={{Birth date and age|1993|8|30|df=y}}|caps=6|goals=4|club=[[ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[ვიტოლო]]|age={{Birth date and age|1989|3|11|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[ალვარო მორატა]]|age={{Birth date and age|1992|10|23|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკო]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=19|pos=FW|name=[[ხოსე კალეხონი]]|age={{Birth date and age|1987|2|11|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]|clubnat=ITA}}
{{nat fs g end|შემადგენლობა=}}

== რეკორდები ==
=== ბომბარდირები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|ფეხბურთელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |გოლები
! width=&quot;50&quot; |მატჩები
! width=&quot;50&quot; |საშუალო მაჩვენებელი
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[დავიდ ვილია]]
|2005–2014
|59
|97
|0.608
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|44
|102
|0.431
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–2026
|38
|110
|0.345
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო იერო]]
|1989–2002
|29
|89
|0.326
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო მორიენტესი]]
|1998–2007
|27
|47
|0.574
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ემილიო ბუტრაგენიო]]
|1984–1992
|26
|69
|0.377
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ალფრედო დი სტეფანო]]
|1957–1961
|23
|31
|0.742
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[დავიდ სილვა]]'''
|2006–2026
|23
|91
|0.253
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ხულიო სალინასი]]
|1986–1996
|22
|56
|0.411
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[მიჩელი (ფეხბურთელი)|მიჩელი]]
|1985–1992
|21
|66
|0.318
|}

=== ყველაზე მეტი მატჩი ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|სახელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |მატჩი
! width=&quot;50&quot; |გოლი
|-
|1
|align=&quot;left&quot;|'''[[იკერ კასილიასი]]'''
|2000–
|166
|0
|-
|2
|align=&quot;left&quot;|[[ჩავი ერნანდესი]]
|2000–2014
|133
|12
|-
|3
|align=&quot;left&quot;|[[ანდონი სუბისარეტა]]
|1985–1998
|126
|0
|-
|4
|align=&quot;left&quot;|'''[[სერხიო რამოსი]]'''
|2005–
|126
|10
|-
|5
|align=&quot;left&quot;|[[ჩაბი ალონსო]]
|2003–2014
|114
|16
|-
|6
|align=&quot;left&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–
|110
|38
|-
|7
|align=&quot;left&quot;|'''[[სესკ ფაბრეგასი]]'''
|2006–
|110
|15
|-
|8
|align=&quot;left&quot;|'''[[ანდრეს ინიესტა]]'''
|2006–
|107
|12
|-
|9
|align=&quot;left&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|102
|44
|-
|10
|align=&quot;left&quot;|[[კარლეს პუიოლი]]
|2000–2013
|100
|3
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.sefutbol.com/en Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316041349/http://www.sefutbol.com/en |date=2015-03-16 }} by [[RFEF]]
* {{facebook|SeFutbol|Official page}}
* {{twitter|SeFutbol|Official account}}
* [http://eu-football.info/_matches.php?id=185 Complete list of Results and Line-ups]

{{ფეხბურთი ესპანეთში}}
{{უეფა-ს წევრი ყველა საფეხბურთო ნაკრები}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ფიფას მსოფლიო თასის მფლობელები}}
{{ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები}}

[[კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები]]</text>
      <sha1>rkwjnmiq9as4jrheifxlkujiup8d97m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407271</id>
      <parentid>5407270</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33288-88</username>
        <id>183844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ყველაზე მეტი მატჩი */</comment>
      <origin>5407271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63716" sha1="t316kev7eba3av5miuswmqmyo7e0jmc" xml:space="preserve">{{ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
| სახელი = ესპანეთი 
| ემბლემა = Flag of Spain.svg
| ემბლემის ზომა = 
| ფიფა-ს ტრიგრამა = ESP
| მეტსახელი =  
| ასოციაცია = [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]]&lt;br /&gt;(''Real Federación Española de Fútbol'') 
| კონფედერაცია = [[უეფა]]
| მწვრთვნელი = {{Flagicon|Spain}} [[ლუის დე ლა ფუენტე]]
| დამხმარე მწვრთვნელი = 
| კაპიტანი = [[ალვარო მორატა]] 
| საუკეთესო თასები =
| საუკეთესო შედეგი =
| შინაური სტადიონი = 
| ყველაზე მეტი კეპი = [[სერხიო რამოსი]] (180) 
| ბომბარდირი = [[დავიდ ვილია]] (59)
| მოდელი_la1=_esp15h|მოდელი_b1=_esp15h|მოდელი_ra1=_esp15h|მოდელი_sh1=_bate1011h
| მარცხენა მკლავი1=FFFFFF|ტანი1=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი1=FFFFFF|შორტები1=FFFFFF|წინდები1=000000
| მოდელი_la2=_espanha1617a|მოდელი_b2=_espanha1617a|მოდელი_ra2=_espanha1617a|მოდელი_sh2=
| მარცხენა მკლავი2=FFFFFF|ტანი2=FFFFFF|მარჯვენა მკლავი2=FFFFFF|შორტები2=FFFFFF|წინდები2= FFFFFF
| პირველი თამაში = {{fb|ESP|1785}} 1–0 {{fb|DEN}}&lt;br /&gt;([[ბრიუსელი]], [[ბელგია]]; [[28 აგვისტო]], [[1920]])
| უდიდესი გამარჯვება = {{fb|ESP|1931}} 13–0 {{fb|BUL}}&lt;br /&gt;([[მადრიდი]], [[ესპანეთი]]; [[21 მაისი]], [[1933]])   {{fb|ESP}} 10–0 ტაიტი {{flagicon|TAH}} &lt;br&gt; [[რიო დე ჟანეირო]], [[ბრაზილია]]; ივნისი 20, 2013)
| უდიდესი დამარცხება = {{fb|ITA|old}} 7–1 {{fb|ESP|1785}}&lt;br /&gt;([[ამსტერდამი]], [[ნიდერლანდები]]; [[4 ივნისი]], [[1928]])&lt;br /&gt;{{fb|ENG}} 7–1 {{fb|ESP|1931}}&lt;br /&gt;([[ლონდონი]], [[ინგლისი]]; [[9 დეკემბერი]] [[1931]])
| მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოჩენა = 12
| მსოფლიო ჩემპიონატი პირველად = 1934
| საუკეთესო მსოფლიო ჩემპიონატი = ჩემპიონი, [[ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010|2010]]
| რეგიონული სახელი = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატი]] 
| რეგიონულ თასზე გამოჩენა =  7
| რეგიონული თასი პირველად = [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]] 
| საუკეთესო რეგიონული თასი = გამარჯვებული, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
&lt;!--Home Shirt--&gt;
| pattern_la1              = _esp24h
| pattern_b1               = _esp24h
| pattern_ra1              = _esp24h
| pattern_sh1              = _esp24h
| pattern_so1              = _esp24hl
| leftarm1                 = FF0000
| body1                    = FF0000
| rightarm1                = FF0000
| shorts1                  = 004080
| socks1                   = FF0000
| pattern_la2              = _esp24a
| pattern_b2               = _esp24a
| pattern_ra2              = _esp24a
| pattern_sh2              = _esp24a
| pattern_so2              = _esp24al
| leftarm2                 = F1FF91
| body2                    = F1FF91
| rightarm2                = F1FF91
| shorts2                  = F1FF91
| socks2                   = F1FF91
&lt;!--End of Shirt--&gt;
}}
'''ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები''' ({{lang-es|La selección de fútbol de España}}) — იცავს [[ესპანეთი]]ს ღირსებას სხვადასხვა სანაკრებო, საფეხბურთო ჩემპიონატებში. მას მართავს და აკონტროლებს [[ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია]].

ესპანეთის ნაკრებს 12-ჯერ აქვთ მიღებული მონაწილეობა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატებში]], 1982 წელს კი თვითონ იყო მასპინძელი ნაკრები. ერთ-ერთი საუკეთესო შედეგი ამ ტურნირზე, რაც კი უჩვენებია ესპანეთის ნაკრებს, არის მეოთხე ადგილი ბრაზილიაში ჩატარებულ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო თასზე]]. 2010 წელს კი ესპანელებმა ისტორიაში პირველად მოიპოვეს მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

[[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი|ევროპის ჩემპიონატებზე]] 8-ჯერ აქვს მონაწილეობა მიღებული, პირველად კი [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964|1964 წლის ევროპის ჩემპიონატზე]] გაიბრწყინა, სადაც მასპინძელმა მოქმედი ჩემპიონი [[საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საბჭოთა კავშირის]] ნაკრები ანგარიშით 2–1 დაამარცხა. 1984 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] ჩატარებულ ჩემპიონატზე ესპანეთის ნაკრებმა კონტინენტის ვიცე-ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, რადგანაც დამარცხდა მასპინძელ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან]] — 2–0. [[2008]] წელს ფინალში 1–0 დაამარცხა [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გერმანია]] და მეორედ გახდა ევროპის ჩემპიონი. ამ გამარჯვებამ მას ფიფას მსოფლიო რეიტინგის ლიდერობა მოუტანა.

მისი საუკეთესო გამოსვლა ოლიმპიურ თამაშებზე შედგა 1992 წელს, [[ბარსელონა]]ში, როცა „[[კამპ ნოუ]]ზე“ პოლონეთის 3–2 ძლევით ოქროს მედლებს დაეუფლა. სიდნეის 2000 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე კი ესპანეთის ნაკრებმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა, დამარცხდა რა ფინალში კამერუნის ოლიმპიურ ნაკრებთან. ვერცხლის მედალი აგრეთვე მოგებული აქვს 1920 წლის ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე.

სხვა მხრივ, 1999 წელს ესპანეთმა მოახერხა იაპონიის 4–0 ძლევით ნიგერიაში მოეგო 20-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი. ეს იყო აქამდე ერთადერთი მსოფლიო ტიტული ესპანეთის საფეხბურთო ნაკრებისთვის.

== ისტორია ==
=== პირველი წლები ===
ესპანეთის ნაკრები ჩამოყალიბდა 1920 წელს, რათა გამოსულიყო და წარმოედგინა ესპანეთი ანტვერპენის ოლიმპიურ თამაშებზე. ნაკრებმა პირველი ოფიციალური მატჩი გამართა 1920 წლის 28 აგვისტოს ბრიუსელის სტადიონ „ლა ბუტეზე“ ოლიმპიური თამაშების ეგიდით. ამ მატჩში დაუპირისპირდნენ [[დანიის დანიას]]. მატჩი ესპანეთმა მოიგო პატრისიოს გოლით. ესპანეთის ნაკრებს შეადგენდნენ: ზამოარა, სამიტიერი, სესუმაგა, ოტერო, არატე, ბელაუსტე, პიჩიჩი, ასედო, ეგიასაბალი, პატრისიო და პაგასა. ამ ოლიმპიადაზე ესპანეთმა პირველად მოიპოვა ისტორიაში პირველი ოლიმპიური მედალი, თანაც ვერცხლის. ამ ტურნირს ჰქონდა ერთი თავისებურება: ფინალი ჩეხოსლივაკიამ ბელგიის წინააღმდეგ არ ითამაშა და ვერცხლის და ბრინჯაოს მედალოსნების გამოსავლენად ახალი ტურნირი ჩატარდა. ესპანელებმა პირველი საშინაო თამაში 1921 წელს ჩაატარეს [[ბილბაო]]ში, სადაც ბელგიის ნაკრებს 2–0 სძლიეს.

=== პირველი გამოსვლა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა [[ურუგვაი]]ში 1930 წელს, სადაც ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია გემით გაემგზავრა და უკან იგივე გზით აღარ დაბრუნებულა. წლების შემდეგ, 1933 წლის 21 მაისს ესპანეთმა ისტორიაში უდიდესი გამარჯვება მოიპოვა: მან 13–0 დაამარცხა [[ბულგარეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბულგარეთის ნაკრები]]. შემდეგ წელს ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1934 წლის მუნდიალში, სადაც მერვედფინალში 3–1 დაამარცხა [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილია]], ხოლო მეოთხედფინალში ფრედ დამთავრებული პირველი მატჩის შემდგომ 1–0 წააგო მასპინძელ [[იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იტალიასთან]]. ამ ორივე მატჩში შედეგზე გავლენა იქონია მსაჯების მოქმედებებმა, რომლებიც განიციდნენ [[ბენიტო მუსოლინი]]ს რეჟიმის ზეწოლას, ტრიუმფი მოეხდინა იტალიას. შემდეგში უკვე ესპანეთის რესპუბლიკის ნაკრები მომდევნო მუნდიალზე ასეთი შემადგენლობით იყო: ზამორა, სირიაკო, კინკოსეს პირველი, სილაურენი, ფედე, ლუის რეგეირო, მუგერსა, გოროსტისა, ირარაგორი, ლაფუენტე და ლანგარა.

=== ზარას გოლი და 50-იანი წლები ===
[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950|1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]] ესპანეთმა მეოთხე ადგილზე დაასრულა. პირველ ეტაპზე ნაკრებმა მოიპოვა სამი გამარჯვება ჩილესთან (2–0), [[აშშ-ის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|აშშ]]-თან (3–1) და ინგლისთან (1–0). უკანასკნელ შეხვედრაში ტელმო ზარამ გაიტანა ისტორიული გოლი. მოგვიანებით, ოთხი ჯგუფის გამარჯვებულმა გუნდმა — ბრაზილიამ, [[შვედეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შვედეთმა]], ესპანეთმა და [[ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ურუგვაიმ]] ბოლო ეტაპზე ერთ ჯგუფში იასპარეზეს, სადაც ესპანელებმა მხოლოდ ერთი ქულა მოიპოვეს მომავალ გამარჯვებულ ურუგვაისთან და წააგეს ბრაზილიასთან და შვედეთთან. საბოლოოდ „ფურია როხამ“ მეოთხე ადგილი დაიკავა.

ესპანეთი შემდეგ მსოფლიო ჩემპიონატებზე ვერ გავიდა. მადრიდში მოგებული 4–1 და სტამბოლში 1–0 წაგებული მატჩის შემდეგ გადამწყვეტი შეხვედრა გაიმართა რომში, რომლის ძირითადი დრო დამთავრდა ფრედ 2–2 და ვინაიდან იმ დროს გამარჯვებული პენალტების სერიით არ წყდებოდა, იტალიელმა ბიჭუნამ ფრანკო ჯემამ სომბრეროდან თურქეთის წარწერით ქაღალდი ამოიღო და ესპანეთი გამოეთიშა ბრძოლას. ესპანელებმა ვერ გააღწიეს [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958|1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რადგანაც ჯგუფში ჩარჩნენ.

1960-იან წლებში ესპანეთის ნაკრებმა დაიწყო ბრძოლა ევროპის ჩემპიონობისთვის. მათი დებიუტი შედგა 1960 წელს, სადაც მერვედფინალში 7–2 წააგეს პოლონეთთან, შემდეგ თამაშში საბჭოთა კავშირთან მონაწილეობაზე უარი თქვეს ესპანეთის მმართველ ფრანსისკო ფრანკოს ბრძანებით.

=== ვილიალონგას ერა და ევრო 1964 ===
ხოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით ესპანეთის ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო 1960 წელს ჩილეში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მეტოქეებად ჰყავდა ბრაზილია, ჩეხოსლოვაკია და მექსიკა და ჩარჩა ამ ჯგუფში.

ორი წლის შემდეგ ესპანელებმა კვლავ ჯოსე ვილიალონგას ხელმძღვანელობით 1964 წლის ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს. ესპანეთი ევროპის ჩემიონატზე წავიდა ფავორიტის რანგში, რომელსაც ჰყავდა დიდებული მოთამაშეები: ლუის სუარესი, ფრანსისკო ხენტო, ხოსე მარია ფუსტე, ამანსიო ამარო და ანხელ ირიბარი. გუნდმა ჯგუფში მოიპოვა სამი გამარჯვება რუმინეთთან, ჩრდილოეთ ირლანდიასთან და ირლანდიასთან, ნახევარფინალში 2–1 დაამარცხა უნგრეთი, ხოლო ფინალში სტადიონ სანტიაგო ბერნაბეუზე იმავე ანგარიშით საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრები. ამ მატჩში ხესუს პერედას მეექვსე წუთზე გატანილ გოლს გალიმზიან ხუსეინოვნა უპასუხა თერთმეტმეტრიანით, ხოლო გამარჯვების გოლი მარსელინო მარტინესმა თავურით გაიტანა და ესპანეთს პირველი საერთაშორისო ტიტული მოაგებინა.

ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ხოსე ანხელ ირიბარი]], [[ფელისიანო რივილია]], [[ფერან ოლიველია]], [[ისასიო კალიეხა]], [[იგნასიო სოკო]], [[ხოსე მარია ფუსტე]], [[ამანსიო ამარო]], [[ხესუს პერედა]], [[მარსელინო მარტინესი]], [[ლუის სუარეს მირამონტესი]], [[კარლოს ლაპეტრა]], [[ხოსე ვილიალონგა]] (მწვრთნელი).

ამ გამარჯვების შემდეგ ესპანეთმა პარიზში გადამწყვეტ მატჩში დაამარცხა ირლანდიის ნაკრები და გავიდა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1966|1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], სადაც წააგო გერმანიასთან და არგენტინასთან და მოიგო მხოლოდ შვეიცარიასთან.

=== 1968–1975 ===
ნაკრებიდან ვილიალონგას წასვლის შემდეგ ესპანეთის ნაკრებს დაეწყო კრიზისი. 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში გამარჯვების შემდეგ ფინალურ ეტაპზე მეოთხედფინალში წააგო [[ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ინგლისის ნაკრებთან]].

=== 1976–1980 ===
1976 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში ესპანეთმა გააუმჯობესა შედეგი, ჯგუფში დაამარცხა რუმინეთი, შოტლანდია და დანია, მაგრამ მეოთხედფინალში წააგო გერმანიასთან.

ორი მსოფლიო ჩემპიონატის გამოტოვების შემდეგ ესპანეთის ნაკრები [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის არგენტინაში ჩატარებულ ჩემპიონატზე]] დაბრუნდა. საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოუგეს იუგოსლავიას და წააგეს რუმინეთთან, მაგრამ ოთხ მატჩში სამი გამარჯვებით ფინალურ ეტაპზე გააღწიეს, სადაც ესპანელთა მეტოქეები იყვნენ ბრაზილია, ავსტრია და შვედეთი. ესპანეთმა ფინალური ეტაპი დაიწყო ავსტრიასთან 2–1 უიღბლოდ წაგებული თამაშით, შემდეგ ითამაშა 0–0 ბრაზილიასთან, ხოლო ბოლო მატჩში დაამარცხა შვედეთი, მაგრამ მაინც გამოეთიშა ასპარეზობას და ტურნირი 3 ქულით მეშვიდე ადგილზე დაასრულა.

ამის შემდეგ ესპანეთი გავიდა 1980 წლის ევროპის ჩემიპონატზე, რომელიც იყო პირველი რვა გუნდიანი ჩემიპიონატი, საკვალიფიკაციო ეტაპზე გადალახა [[რუმინეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუმინეთის]], [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსის]] და იუგოსლავიის ბარიერი, მაგრამ ფინალურ ეტაპზე ჯგუფში ძალიან სუსტად გამოიყურებოდა და წააგო ინგლისთან და [[ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბელგიასთან]], ფრედ დაამთავრა იტალიასთან.

=== მუნდიალი 1982 ესპანეთში ===
[[1976]] წელს [[ფიფა]]მ გადაწყვიტა, რომ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის]] ესპანეთს უნდა ემასპინძლა. ამ ჩემპიონატზე პირველად მიიღო მონაწილეობა 24-მა გუნდმა. ესპანეთზე, როგორც ხოსე სანტამარიას მიერ დამოძღვრილ მასპინძელ ქვეყანაზე იყო ძალიან დიდი იმედები. ესპანეთი მოხვდა მე-5 ჯგუფში იუგოსლავიასთან, [[ჩრდილოეთ ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩრდ. ირლანდიასთან]] და ჰონდურასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ შემდეგ თამაშში იუგოსლავიასთან მოიგეს და საქმეს უკეთესობისკენ შემოტრიალების პირი უჩანდა, მესამე მატჩი ესპანელებმა წააგეს ჩრდილოეთ ირლანდიასთან. ამის შემდეგ ესპანეთი გადავიდა შემდეგ ეტაპზე, სადაც მისი მეტოქეები B ჯგუფში იყვნენ დასავლეთ გერმანია და ინგლისი. „ფურია როხამ“ წააგო გერმანიასთან და ნულოვანი ფრე ითამაშა ინგლისთან და გამოეთიშა ასპარეზობას. ამ დიდი იმედგაცრუების შემდეგ მთავარი მწვრთნელი ხოსე სანტამარია თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

=== 1984–1988 ===
მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი იმედგაცრუების შემდეგ ნაკრებში დაბრუნდა მიგელ მუნიოსი, რომელიც 1969 წელს დროებით წვრთნიდა ეროვნულ ნაკრებს. [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1984|1984 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] შესარჩევ ციკლში ესპანეთი მოხვდა მე-7 ჯგუფში [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]], [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ირლანდიასთან]], [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიასთან]] და [[მალტის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|მალტასთან]] ერთად. ბოლო მატჩში სჭირდებოდა მალტის 11 ბურთის სხვაობით დამარცხება, რათა ჯგუფის სათავეში მოქცეულიყო. ეს მატჩი კი ესპანელებმა 12–1 მოიგეს (პირველი ტაიმი 3–1). ოთხი გოლი გაიტანეს სანტილიანამ და პოლი რინკონმა, ორი ანტონიო მასედამ და თითო-თითო სარაბიამ და სენიორმა.

შემდგომ ეტაპზე ესპანეთი მოხვდა B ჯგუფში გერმანიის, [[პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|პორტუგალიის]] და რუმინეთის ნაკრებებთან ერთად. პირველ ორ მატჩში პორტუგალიასთან და რუმინეთთან ნათამაშები ფრის შემდეგ ესპანელებმა დაამარცხეს გერმანელები და რევანში აიღეს მსოფლიო ჩემპიონატზე განცდილი მარცხისთვის. ნახევარფინალში ესპანეთის ეროვნულმა გუნდმა ფრედ 1–1 დასრულებული ძირითადი დროის შემდეგ პენალტების სერიაში სძლია დანიას. ესპანელებმა გადააჭარბეს თავიანთ იმედებს და ითამაშეს ფინალში ტურნირის მასპინძელ და ფავორიტ [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის ნაკრებთან]], რომელსაც [[მიშელ პლატინი]] კაპიტნობდა. ფრანგებმა 2–0 დაამარცხეს ესპანელები.

მიგელ მუნიოსმა ესპანეთის ნაკრები გაიყვანა [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986|1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატზე]], რომლის საკვალიფიკაციო ეტაპზე პირენეელთათვის ძალზე ადვილი გადასალახი იყო [[შოტლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|შოტლანდიის]], [[უელსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|უელსის]] და [[ისლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ისლანდიის]] ბარიერი. ამ ჩემპიონატზე ესპანეთს ჰყავდა ძალიან ახალგაზრდული შემადგენლობა. პირველ მატჩში მათ წააგეს 1–0 ბრაზილიასთან. ამ მატჩში ავსტრალიელმა არბიტრმა ჯოზეფ ბემბრიჯმა ესპანელ მიჩელს სამართლიანად გატანილი გოლი არ ჩაუთვალა, რადგანაც მიიჩნია, რომ ბურთს კარის ხაზი არ გადაუკვეთავს. შემდეგ თამაშებში გუნდმა დაამარცხა ირლანდია (2–1) და [[ალჟირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ალჟირი]] (3–0). მერვედფინალში შთამბეჭდავად დაამარცხა [[დანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|დანია]] — 5–1, სადაც ოთხი გოლი გაიტანა [[ემილიო ბუტრაგენიო]]მ. მეოთხედფინალში ესპანელებმა პენალტების სერიით წააგეს ბელგიასთან და გამოეთიშნენ ტურნირს.

მიგელ მუნიოსი ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელად დარჩა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988|1988 წლის ევროპის ჩემპიონატის]] ციკლშიც, რომლის საკვალიფიკაცი ბარიერი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს. ჩემპიონატზე გუნდი მოხვდა A ჯგუფში დანიასთან, დასავლეთ გერმანიასთან და იტალიასთან. პირველ თამაშში დანიასთან 3–2 მოგების შემდეგ ესპანელთა ბედნიერება დაამთავრეს ჯერ იტალიელებმა (1–0), შემდეგ გერმანელებმა (2–0).

=== 1990–1992 ===
90-იანი წლების დასაწყისში ესპანეთის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ხდება ლუის სუარესი და გუნდის შემადგენლობაში ჩნდება ბევრი ახალი სახე: მანოლო ხიმენესი, ხენარ ანდურინა, მარტინ ვასკესი. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1990|1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის]] შესარჩევ ეტაპზე ესპანეთმა აჯობა ირლანდიას, ჩრდილოეთ ირლანდიას, უნგრეთს და მალტას. ყველა საკვალიფიკაციო ეტაპის და ამხანაგური შეხვედრების მოგების (გარდა ირლანდიასთან წაგებისა) შემდეგ ესპანეთი მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე მოხვდა ბელგიასთან, ურუგვაისთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე ურუგვაისთან, შემდეგ კი მოუგეს კორეას (2–1) და ბელგიას (3–1). მერვედფინალში ესპანელებმა იუგისლავიასთან წააგეს და გამოეთიშნენ ასპარეზობას. ესპანეთმა ვერ შეძლო 1986 წლის მიღწევა გაეუმჯობესებინა. 

იმედგაცრუება გაგრძელდა 1992 წლის შესარჩევ ციკლში, სადაც ესპანეთმა ჯგუფში მესამე ადგილი დაიკავა საფრანგეთის და იუგოსლავიის შემდეგ. თუმცა მიუხედავად ამისა მწვრთნელმა ვისენტე მეირამ ესპანეთს 1992 წლის ოლიმპიადა მიაგებინა, სადაც პირენეელებმა კამპ ნოეზე 95 000 გულშემატკივრის თვალწინ 3–2 დაამარცხეს პოლონელები. ოლიმპიური ჩემპიონების შემადგენლობა ასეთი იყო: [[ტონი ხიმენესი]], [[სანტიაგო კანისარესი]], [[ალბერტ ფერერი]], [[დავიდ ბილიაბონა]], [[მიკელ რასა]], [[რაფაელ ბერხესი]], [[პაკი ვესა]], [[ხუან მანუელ ლოპესი]], [[რობერტო სოლოსაბალი]] (კაპიტანი), [[ლუის ენრიკე]], [[ჟოზეპ გვარდიოლა]], [[გაბრიელ ვიდალი]], [[ხოსე ემილიო ამავისკა]], [[ალფონსო მუნიოსი]], [[ხავიერ მანხარინი]], [[კიკო ნარვაესი]], [[აბელარდო ფერნანდესი]], [[მიგელ სანჩესი]], [[ანტონიო პინილია]] და [[ფრანსისკო სოლერი]].

=== კლემენტეს ეპოქა ===
ესპანეთის ნაკრებში მწვრთნელად დაინიშნა [[ხავიერ კლემენტე]], რათა რაიმე მნიშვნელოვანისთვის მიეღწია. 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი კარგი სცენარით წარიმართა. ესპანეთის ნაკრებმა საკვალიფიკაციო ეტაპი შთამბეჭდავად დაძლია: 12 მატჩში 19 ქულა. ტურნირზე მოხვდა C ჯგუფში გერმანიასთან, ბოლივიასთან და სამხრეთ კორეასთან ერთად. იყო მოლოდინები, რომ ესპანეთი გერმანიასთან ერთად ადვილად მიოპოვებდა გამარჯვებებს. პირველ მატჩში ესპანელებმა ფრე 2–2 ითამაშეს სამხრეთ კორეასთან, არადა იგებდენენ 2–0. შემდეგ ითამაშა 1–1 გერმანიასთან, მაგრამ მოუგო ბოლივიას 3–1. ესპანეთმა თავისი გამოსვლა გააგრძელა მერვედფინალში შვეიცარიასთან 3–0 მოგებით. გამოსვლა დამთავრდა მეოთხედფინალში იტალიასთან საკამათო დამარცხებით: საჯარიმოში [[მაურო ტასოტიმ]] ცხვირში ხელი ჩაარტყა [[ლუის ენრიკეს]]და პრაქტიკულად გაუტეხა, ეს კი ვერ შეამჩნია მსაჯმა. ამის შემდეგ კი [[რობერტო ბაჯო]]მ მეორე გოლი გაიტანა. 1994 წლის კამპანია მიიჩნეოდა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო მეოთხედფინალიდან გამოთიშვებს შორის.

1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ესპანეთი გავიდა საკვალიფიკაციო ეტაპზე ადვილად პროგნოზირებადი გამარჯვებებით ბელგიასთან, დანიასთან, მაკედონიასთან, სომხეთთან და კვიპროსთან და მოხვდა ჯგუფში საფრანგეთთან, რუმინეთთან და ბულგარეთთან. პირველ მატჩში ითამაშეს ფრე 1–1 ბულგარეთთან მათი მოლოდინებისდა საწინააღმდეგოდ. ბულგარეთის შემდეგ ესპანეთმა ბოლო წუთზე მოიპოვა ერთი ქულა საფრანგეთთან, საბოლოოდ კი გავიდა მეოთხედფინალში რუმინელთა 2–1 ძლევით. აქ კი მასპინძელ ინგლისთან პენალტების სერიით წააგეს.

ხავიერ კლემენტესთვის მეორე მსოფლიო ჩემპიონატზე გუნდში აღმობრწყინენ ახალი ვარსკვლავები, [[რაულ გონსალესი]] და [[ფერნანდო მორიენტესი]]. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპი ესპანელებმა ადვილად გადალახეს, დაამარცხეს რა [[იუგოსლავია]] და [[ჩეხეთი]]. ესპანეთი იყო ერთ-ერთი 14 ევროპულ გუნდთაგანი, რომელმაც იასპარეზა ისტორიაში პირველ 32 გუნდიან მსოფლიო ჩემპიონატზე. D ჯგუფში მათი მეტოქეები იყვნენ [[ბულგარეთი]], [[პარაგვაი]] და [[ნიგერია]]. ტურნირის ფავირიტად შერაცხულმა ესპანეთმა პირველივე თამაში წააგო ნიგერიასთან. აღსანიშნავია, რომ ესპანელები პირველი ტაიმის შემდეგ იგებდენენ 2–1, მაგრამ აფრიკელებმა შეძლეს თამაშის შემოტრიალება, რაშიც მათ დახმარება ესპანელთა მეკარე [[ანდონი სუბისარეტა]]მაც გაუწია, რომელმაც საკუთარ კარში გაიტანა ბურთი. მეორე მატჩში ესპანეთმა ვერ შეძლო პარაგვაის დამარცხება და ითამაშა ფრე 0–0, მიუხედავად ბოლო მატჩში ბულგარეთთან 6–1 მოგებისა, ესპანელები დამოკიდებულები იყვნენ ნიგერიის მოგებაზე, მაგრამ ნიგერიელებმა წააგეს პარაგვაისთან 3–1 და შესაბამისად ესპანელებმა ვერ მოიპოვეს მერვედფინალის საგზური. ეს იყო ისტორიაში ყველაზე ცუდი მსოფლიო ჩემპიონატი ესპანეთისთვის, რადგანაც მე-17 ადგილზე დაასრულა გამოსვლა.

=== 2000–2008 წლები ===
[[2000]] წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში [[კვიპროსის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|კვიპროსთან]] დამარცხების შემდეგ [[ხავიერ კლემენტე]] თანამდებობიდან გაათავისუფლეს და დანიშნეს [[ხოსე ანტონიო კამაჩო]]. ამ წაგებისდა მიუხედავად ესპანეთის ნაკრებს პრობლემა არ შექმნია ევროპის ჩემპიონატზე გასასვლელად, გაიბრწყინა [[ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ავტრიასთან]] ვალენსიურ მატჩში, სადაც მეტოქე 9–0 დაამარცხა. ნაკრების საკვანძო ფეხბურთელები იყვნენ [[რაულ გონსალესი]], [[ფერნანდო მორიენტესი]] და [[ხუან კარლოს ვალერონი]]. ფინალურ ეტაპზე ესპანეთმა ითამაშა C ჯგუფში [[ნორვეგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნორვეგიასთან]], [[სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სლოვენიასთან]] და [[იუგოსლავიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|იუგოსლავიასთან]] ერთად. ესპანელებმა ძალიან ცუდად დაიწყეს — მეკარე მოლინას შეცდომის გამო წააგეს პირველი მატჩი ნორვეგიასთან.

=== დიდების წლები ===
2008 წლის შემდეგ ესპანეთმა ყველა დიდი ტურნირი მოიგო: [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევრო 2008]], [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010|მსოფლიო თასი 2010]] და [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|ევრო 2012]], რაც რეკორდული მაჩვენებელია — მანამდე არცერთ ნაკრებს სამი დიდი ტურნირი ზედიზედ არ მოუგია.

ნაკრების წარმატებები დაიწყო [[ლუის არაგონესი|ლუის არაგონესთან]] ერთად. არაგონესი გუნდს ჯერ კიდევ [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006|2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე]] წვრთნიდა, მაგრამ მერვედფინალში დამარცხდა [[საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საფრანგეთის]] ნაკრებთან. უკვე [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|ევროპის 2008 წლის ჩემპიონატზე]] არაგონესის გაწვრთნილმა გუნდმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. ამის შემდეგ ნაკრები [[ვისენტე დელ ბოსკე]]მ ჩაიბარა. დელ ბოსკემ გუნდს ერთი მსოფლიო და კიდევ ერთი ევროპის ჩემპიონატი მოაგებინა. ესპანეთის ნაკრების წარმატების წლები მეტ-ნაკლებად დაემთხვა საკლუბო ფეხბურთში [[ბარსელონა (საფეხბურთო კლუბი)|„ბარსელონას“]] წარმატების წლებს.

ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ ესპანეთმა ჩააგდო [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014|2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი]]. გუნდმა წააგო ჯგუფური ეტაპის პირველი ორი მატჩი და ნაადრევად დაემშვიდობა ჩემპიონატს. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2014: ჯგუფი B|B ჯგუფის]] პირველ ტურში ესპანელები [[ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ნიდერლანდებთან]] განადგურდნენ 1–5. ესპანეთი მეორე ტურის მატჩში [[ჩილეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩილესთან]] ანგარიშით 0–2 დამარცხდა და შემდეგ ეტაპზე გასვლის შანსი დაკარგა. მსოფლიოს მოქმედ ჩემპიონს გოლები მე-20 წუთზე ედუარდო ვარგასმა, 43-ე წუთზე კი არანგისმა გაუტანეს.

== სტატისტიკა ==
=== მსოფლიოს ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||2010
|-
|მე-4 ადგილი||1950
|-
|1/4 ფინალი||1934, 1986, 1994, 2002
|-
|1/8 ფინალი||1990, 2006
|-
|1/16 ფინალი||1982, 2018
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1962, 1966, 1978, 1998, 2014
|}

=== ევროპის ჩემპიონატზე ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|გამარჯვებული||1964, [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008|2008]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012|2012]], [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024|2024]]
|-
|მე-2 ადგილი||1984
|-
|1/4 ფინალი||1996, 2000
|-
|ჯგუფური ეტაპი||1988, 2004
|}

== ამჟამინდელი შემადგენლობა ==
{{განახლება}}
{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|no=12|pos=GK|name=[[დავიდ დე ხეა]]|age={{Birth date and age|1990|11|7|df=y}}|caps=25|goals=0|club=[[მანჩესტერ იუნაიტედი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=|pos=GK|name=[[სერხიო რიკო]]|age={{Birth date and age|1993|1|9|df=y}}|caps=0|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=DF|name=[[დანიელ კარვახალი]]|age={{Birth date and age|1992|11|1|df=y}}|caps=4|goals=0|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[ხუან მანუელ მატა]]|age={{Birth date and age|1988|4|28|df=y}}|caps=34|goals=10|club=[[ჩელსი (საფეხბურთო კლუბი)|ჩელსი]]|clubnat=ENG}}
{{nat fs g player|no=17|pos=MF|name=[[კოკე (ფეხბურთელი)|კოკე]]|age={{Birth date and age|1992|1|8|df=y}}|caps=32|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=4|pos=MF|name=[[ხავი მარტინესი]]|age={{Birth date and age|1988|9|2|df=y}}|caps=18|goals=0|club=[[ბაიერნი (საფეხბურთო კლუბი)|ბაიერნი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=22|pos=MF|name=[[ისკო]]|age={{Birth date and age|1992|4|21|df=y}}|caps=6|goals=1|club=[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალ მადრიდი]]|clubnat=ESP}}
|-----
! colspan=&quot;9&quot; bgcolor=&quot;#B0D3FB&quot; align=&quot;left&quot; |
|----- bgcolor=&quot;#DFEDFD&quot;
{{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[პაკო ალკასერი]]|age={{Birth date and age|1993|8|30|df=y}}|caps=6|goals=4|club=[[ბორუსია დორტმუნდი (საფეხბურთო კლუბი)|დორტმუნდი]]|clubnat=GER}}
{{nat fs g player|no=|pos=FW|name=[[ვიტოლო]]|age={{Birth date and age|1989|3|11|df=y}}|caps=3|goals=0|club=[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[ალვარო მორატა]]|age={{Birth date and age|1992|10|23|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ატლეტიკო მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|ატლეტიკო]]|clubnat=ESP}}
{{nat fs g player|no=19|pos=FW|name=[[ხოსე კალეხონი]]|age={{Birth date and age|1987|2|11|df=y}}|caps=2|goals=0|club=[[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]|clubnat=ITA}}
{{nat fs g end|შემადგენლობა=}}

== რეკორდები ==
=== ბომბარდირები ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|ფეხბურთელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |გოლები
! width=&quot;50&quot; |მატჩები
! width=&quot;50&quot; |საშუალო მაჩვენებელი
|-
|1
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[დავიდ ვილია]]
|2005–2014
|59
|97
|0.608
|-
|2
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|44
|102
|0.431
|-
|3
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–2026
|38
|110
|0.345
|-
|4
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო იერო]]
|1989–2002
|29
|89
|0.326
|-
|5
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ფერნანდო მორიენტესი]]
|1998–2007
|27
|47
|0.574
|-
|6
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ემილიო ბუტრაგენიო]]
|1984–1992
|26
|69
|0.377
|-
|7
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ალფრედო დი სტეფანო]]
|1957–1961
|23
|31
|0.742
|-
|8
|style=&quot;text-align:left;&quot;|'''[[დავიდ სილვა]]'''
|2006–2026
|23
|91
|0.253
|-
|9
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[ხულიო სალინასი]]
|1986–1996
|22
|56
|0.411
|-
|10
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[[მიჩელი (ფეხბურთელი)|მიჩელი]]
|1985–1992
|21
|66
|0.318
|}

=== ყველაზე მეტი მატჩი ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! width=&quot;50&quot; |#
! style=&quot;width:150px;&quot;|სახელი
! style=&quot;width:100px;&quot;|კარიერა
! width=&quot;50&quot; |მატჩი
! width=&quot;50&quot; |გოლი
|-
|1
|align=&quot;left&quot;|'''[[იკერ კასილიასი]]'''
|2000–2026
|166
|0
|-
|2
|align=&quot;left&quot;|[[ჩავი ერნანდესი]]
|2000–2014
|133
|12
|-
|3
|align=&quot;left&quot;|[[ანდონი სუბისარეტა]]
|1985–1998
|126
|0
|-
|4
|align=&quot;left&quot;|'''[[სერხიო რამოსი]]'''
|2005–2026
|126
|10
|-
|5
|align=&quot;left&quot;|[[ჩაბი ალონსო]]
|2003–2014
|114
|16
|-
|6
|align=&quot;left&quot;|'''[[ფერნანდო ტორესი]]'''
|2003–2026
|110
|38
|-
|7
|align=&quot;left&quot;|'''[[სესკ ფაბრეგასი]]'''
|2006–2026
|110
|15
|-
|8
|align=&quot;left&quot;|'''[[ანდრეს ინიესტა]]'''
|2006–2026
|107
|12
|-
|9
|align=&quot;left&quot;|[[რაულ გონსალესი]]
|1996–2006
|102
|44
|-
|10
|align=&quot;left&quot;|[[კარლეს პუიოლი]]
|2000–2013
|100
|3
|}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.sefutbol.com/en Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316041349/http://www.sefutbol.com/en |date=2015-03-16 }} by [[RFEF]]
* {{facebook|SeFutbol|Official page}}
* {{twitter|SeFutbol|Official account}}
* [http://eu-football.info/_matches.php?id=185 Complete list of Results and Line-ups]

{{ფეხბურთი ესპანეთში}}
{{უეფა-ს წევრი ყველა საფეხბურთო ნაკრები}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ესპანეთის შემადგენლობა 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ფიფას მსოფლიო თასის მფლობელები}}
{{ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები}}

[[კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებულები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი]]
[[კატეგორია:ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები]]</text>
      <sha1>t316kev7eba3av5miuswmqmyo7e0jmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საკრებულო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63846</id>
    <revision>
      <id>5407254</id>
      <parentid>4955782</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:15:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="34ycq89scp9r0xuh5mokja0mqnamjn5" xml:space="preserve">[[ფაილი:Tbscityhall.jpg|thumb|300 px|[[თბილისი]]ს საკრებულოს შენობა]]
'''საკრებულო''' — მუნიციპალიტეტის (თვითმმართველი ქალაქი ან თვითმმართველი თემი) წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელსაც ირჩევს შესაბამისი ტერიტორიის მოსახლეობა პირდაპირი, საყოველთაო და თანასწორი საარჩევნო უფლების საფუძველზე [[ფარული კენჭისყრა|ფარული კენჭისყრით,]] 4 წლის ვადით.

საკრებულოს თანამდებობის პირებია: საკრებულოს თავმჯდომარე, საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე, საკრებულოს კომისიებისა და ფრაქციების თავმჯომარეები.

==დამატებითი რესურსები==
*[https://tbsakrebulo.gov.ge თბილისის საკრებულოს საიტი]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

[[კატეგორია:სახელმწიფო აპარატი]]</text>
      <sha1>34ycq89scp9r0xuh5mokja0mqnamjn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალონიკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66398</id>
    <revision>
      <id>5407277</id>
      <parentid>5385665</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320883" sha1="ars9l04b6bvbzlnajcjyuragetkka9h" xml:space="preserve">{{რჩეული}}
{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  =ქალაქი
 |ქართული სახელი        = სალონიკი
 |მშობლიური სახელი   =Θεσσαλονίκη
 |ქვეყანა                  = საბერძნეთი
 |პანორამა = Thessalonica_Montage_L.png
|პანორამის სიგანე = 300px
|წარწერა = სალონიკის პანორამა
 |დროშა  = Flag of Thessaloniki.svg{{!}}border
 |გერბი = 
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            =
 |lat_dir = N|lat_deg= 40|lat_min= 38|lat_sec=
 |lon_dir = E|lon_deg= 22|lon_min= 57|lon_sec=
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 250
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = 
 |რეგიონი                  = 
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი=პერიფერია
 |რაიონი                   =ცენტრალური მაკედონია
 |მმართველის ტიპი        = ქალაქის მერი
 |მმართველი                   =
 |დაარსების თარიღი          = 
 |პირველი ხსენება       = ძვ. წ. IV საუკუნე
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 = 17.8    
|სიმაღლის ტიპი=სიმაღლე ზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 0 - 20  
 |მოსახლეობა              = 363 987
  |აღწერის წელი           = 2001
  |სიმჭიდროვე              =20 449 
  |აგლომერაცია            = 1 057 825
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = +2
 |DST                     = 3
 |სატელეფონო კოდი          =2310
 |საფოსტო ინდექსი         = 53x xx, 54x xx, 55x xx, 56x xx
 |საიტი                    = http://www.thessalonikicity.gr
|კატეგორია ვიკისაწყობში = Thessaloniki
}}
'''სალონიკი''' ({{lang-el|Θεσσαλονίκη}}) ასევე ცნობილია როგორც '''თესალონიკი'''  —  [[საბერძნეთი]]ს სიდიდით მეორე [[ქალაქი]]. [[მაკედონია (საბერძნეთი)|მაკედონიის]] [[საბერძნეთის რეგიონები|გეოგრაფიული რეგიონის]], [[ცენტრალური მაკედონია|ცენტრალური მაკედონიის]] [[საბერძნეთის პერიფერიები|ადმინისტრაციული რეგიონის]] და [[მაკედონიისა და თრაკიის დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია|მაკედონიისა და თრაკიის დეცენტრალიზებული ადმინისტრაციის]] დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;Kallikratis Kentriki Makedonia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.eetaa.gr/kallikratis/nomosxedio/Systash_Dhmwn_Perifereiwn.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100702124802/http://www.eetaa.gr/kallikratis/nomosxedio/Systash_Dhmwn_Perifereiwn.pdf|url-status=dead|archive-date=2 July 2010|title=Πρόγραμμα Καλλικράτης|trans-title=Kallikratis Programme|year=2011|access-date=6 August 2011|quote=Έδρα της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας είναι η Θεσσαλονίκη. (The capital of the region of Central Macedonia is Thessaloniki.)|page=22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kallikratis Makedonia-Thraki&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.eetaa.gr/kallikratis/nomosxedio/Systash_Dhmwn_Perifereiwn.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20100702124802/http://www.eetaa.gr/kallikratis/nomosxedio/Systash_Dhmwn_Perifereiwn.pdf|url-status=dead|archive-date=2 July 2010|title=Πρόγραμμα Καλλικράτης|trans-title=Kallikratis Programme|year=2011|access-date=6 August 2011|quote=Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης, η οποία εκτείνεται στα όρια της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης και Κεντρικής Μακεδονίας, με έδρα την Θεσσαλονίκη. ([The creation of the] Decentralized Administration of Macedonia-Thrace, which includes the modern regions of East Macedonia-Thrace and Central Macedonia, with Thessaloniki as capital.)|page=25}}&lt;/ref&gt; იგი ასევე ცნობილია, როგორც η Συμπρωτεύουσα (i Symprotévousa), სიტყვასიტყვით „თანა-დედაქალაქი“.&lt;ref name=&quot;Greek Experience&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=x9TG0Q0xKJYC&amp;q=Thessaloniki+co-capital&amp;pg=PA19|title=Regional analysis and policy: the Greek experience|author1=Harry Coccossis |author2=Yannis Psycharis |year=2008|access-date=19 August 2011|isbn=9783790820867}}&lt;/ref&gt;

სალონიკი მდებარეობს [[თერმაიკოსის ყურე]]ში, [[ეგეოსის ზღვა|ეგეოსის ზღვის]] ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, მდინარე [[ვარდარი]]ს შესართავთან. სალონიკის დიმში, ქალაქის ისტორიულ ცენტრში [[2021]] წელს ცხოვრობდა 317 778,&lt;ref name=&quot;2021census&quot;&gt;{{cite press release |title=Census 2021 GR|url=https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|publisher=[[Hellenic Statistical Authority]]|date=2022-07-19|access-date=2022-09-12}}&lt;/ref&gt; ხოლო ქალაქის აგლომერაციაში  1 091 424 ადამიანი.&lt;ref name=census11&gt;{{cite web | url = http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls | title = Απογραφή Πληθυσμού – Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός | publisher = Hellenic Statistical Authority | language = el | accessdate = 2023-04-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160418171842/http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident_population_census2011rev.xls | archivedate = 2016-04-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urban metro&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.et.gr/idocs-nph/search/pdfViewerForm.html?args=5C7QrtC22wHO1H1f3wMBQHdtvSoClrL8xsqFXEcDVXt5MXD0LzQTLWPU9yLzB8V68knBzLCmTXKaO6fpVZ6Lx9hLslJUqeiQYnJ0rXgB9l_ZIK4zLb8ji7AGLfboDNaz61qOy2y3UGw. |title=Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας |date=6 September 1985 |publisher=National Printing House |location=Athens |page=2332 |language=el |access-date=10 February 2019}}&lt;/ref&gt; ქალაქი არის საბერძნეთის მეორე ძირითადი ეკონომიკური, ინდუსტრიული, კომერციული და პოლიტიკური ცენტრი და მთავარი სატრანსპორტო კერა საბერძნეთსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, რაც განაპირობა სალონიკის პორტმა.&lt;ref name=&quot;Development&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=YIvtcyGA890C&amp;q=port+of+Thessaloniki&amp;pg=PA43|title=Regional development in Greece|author1=Nicholas Konsolas |author2=Athanassios Papadaskalopoulos |author3=Ilias Plaskovitis |year=2002|access-date=16 August 2011|isbn=9783540423959}}&lt;/ref&gt; ქალაქი ცნობილია თავისი ფესტივალებით, ღონისძიებებით და აქტიური კულტურული ცხოვრებით,&lt;ref name=&quot;Lonely Planet Thessaloniki&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/greece/northern-greece/thessaloniki|title=Introducing Thessaloniki|publisher=[[Lonely Planet]] travel guides|access-date=19 August 2011}}&lt;/ref&gt; ითვლება საბერძნეთის კულტურულ დედაქალაქად.&lt;ref name=&quot;Lonely Planet Thessaloniki&quot;/&gt; ისეთი ღონისძიებები, როგორიცაა [[სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა]] და [[სალონიკის საერთაშორისო კინოფესტივალი]] ტარდება ყოველწლიურად, ხოლო ქალაქი ორ წელიწადში ერთხელ მასპინძლობს ბერძნული დიასპორის შეხვედრას.&lt;ref&gt;{{cite web|author=AIGES oHG, http://www.aiges.net|url=http://en.sae.gr/?id=12401&amp;tag=Conventions|title=SAE – Conventions|publisher=En.sae.gr|access-date=5 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090314121329/http://en.sae.gr/?id=12401&amp;tag=Conventions|archive-date=14 March 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314121329/http://en.sae.gr/?id=12401&amp;tag=Conventions|archivedate=14 მარტი 2009}}&lt;/ref&gt; სალონიკი იყო 2014 წლის [[ევროპის ახალგაზრდული დედაქალაქი]].&lt;ref name=&quot;Thessaloniki EYC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/YpiresiesEkpaideusisNeolaiasAthlitismou/DnsiNeolaiasAthlitismou/Neol/Anakoinoseis/youth2014|title=Η Θεσσαλονίκη Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας 2014|trans-title=Thessaloniki the European Youth Capital 2014|publisher=Municipality of Thessaloniki|access-date=23 November 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113201234/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/YpiresiesEkpaideusisNeolaiasAthlitismou/DnsiNeolaiasAthlitismou/Neol/Anakoinoseis/youth2014|archive-date=13 January 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ქალაქის მთავარი, [[არისტოტელეს უნივერსიტეტი]] ყველაზე დიდია [[ბალკანეთი|ბალკანეთში]].&lt;ref name=&quot;AUTH&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.auth.gr/home/index_en.html|title=ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI|publisher=www.auth.gr|access-date=19 August 2011}}&lt;/ref&gt;

ქალაქი [[ძვ. წ. 315]] წელს დააარსა მაკედონიის მეფე [[კასანდროსი|კასანდროსმა]], რომელმაც მას თავისი მეუღლის [[თესალონიკე მაკედონელი|თესალონიკეს]], [[ფილიპე II მაკედონელი|ფილიპე II მაკედონელის]] ქალიშვილისა და [[ალექსანდრე მაკედონელი]]ს დის სახელი უწოდა. რომაული პერიოდის მნიშვნელოვანი მეტროპოლია, სალონიკი იყო [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიის]] სიდიდით მეორე და უმდიდრესი ქალაქი. იგი ოსმალებმა დაიპყრეს [[1430]] წელს და მნიშვნელოვანი საზღვაო პორტი და მრავალეთნიკური მეტროპოლია თურქეთის მმართველობის ქვეშ დარჩა თითქმის ხუთი საუკუნის განმავლობაში, ხოლო [[XVI საუკუნე|XVI]]-[[XX საუკუნე]]ებში იყო ერთადერთი ქალაქი [[ევროპა]]ში, სადაც ებრაელები ცხოვრობდნენ. ოსმალეთის შემადგენლობიდან გავიდა 1912 წლის 8 ნოემბერს [[საბერძნეთის სამეფო]]ს შექმნის შემდეგ. თესალონიკში წარმოდგენილია ბიზანტიური არქიტექტურა, მათ შორის მრავალი ადრექრისტიანული და ბიზანტიური ძეგლი, მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, ასევე რამდენიმე რომაული, ოსმალური და  ებრაული ნაგებობები.

სალონიკი საბერძნეთში პოპულარული ტურისტული ადგილია. [[2013]] წელს ჟურნალმა [[National Geographic (ჟურნალი)|„National Geographic“]] სალონიკი შეიყვანა მსოფლიოს საუკეთესო ტურისტულ მიმართულებებში,&lt;ref name=&quot;best trips 2013&quot;&gt;{{cite web|url=http://travel.nationalgeographic.com/travel/best-trips-2013/#/white-tower-thessaloniki-greece_61109_600x450.jpg|title=Best Trips 2013 – Thessaloniki|date=December 2012|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|access-date=6 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130171317/http://travel.nationalgeographic.com/travel/best-trips-2013#/white-tower-thessaloniki-greece_61109_600x450.jpg|archivedate=30 ნოემბერი 2012}}&lt;/ref&gt; ხოლო [[2014]] წელს ჟურნალმა „[[Financial Times]]“ სალონიკი გამოაცხადა, როგორც მომავლის საუკეთესო საშუალო ზომის ევროპული ქალაქი ადამიანური კაპიტალისა და ცხოვრებისათვის.&lt;ref name=&quot;Η Θεσσαλονίκη αναδείχθηκε σε ευρωπαϊκή πόλη του μέλλοντος για το 2014 Best Mid- Sized city for human capital &amp; lifestyle&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lifo.gr/now/greece/42471|title=Η Θεσσαλονίκη αναδείχθηκε σε ευρωπαϊκή πόλη του μέλλοντος για το 2014 &amp;#124; ΕΛΛΑΔΑ &amp;#124; ΕΙΔΗΣΕΙΣ &amp;#124; LiFO|date=17 February 2014|publisher=lifo.gr|access-date=7 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;European Cities and Regions of the Future 2014/15&quot;&gt;{{cite web|url=http://static.tijd.be/upload/European_Cities_and_Regions_of_the_Future_201415_4687454-10313872.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://static.tijd.be/upload/European_Cities_and_Regions_of_the_Future_201415_4687454-10313872.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|date=17 February 2014|title=European Cities and Regions of the Future 2014/15|access-date=7 December 2014}}&lt;/ref&gt;

== ეტიმოლოგია ==
[[File:Thessaloniki-ancient inscription.png|thumb|წარწერა ასე იკითხება: „დედოფალი თესალონიკე,  (შვილი) [[ფილიპე II მაკედონელი|ფილიპესი]]&quot;, [[თესალონიკის არქეოლოგიური მუზეუმი]]]]
ქალაქის თავდაპირველი სახელი იყო Θεσσαλονίκη Thessaloníkē. ეს სახელი ეწოდა მაკედონიის პრინცესა [[თესალონიკე მაკედონელი|თესალონიკეს]], ალექსანდრე მაკედონელის ნახევარდის პატივსაცემად, რომლის სახელი ნიშნავს „თესალიის გამარჯვებას“,  Θεσσαλός (თესალია) და Νίκη (გამარჯვება), რომელიც დაარქვეს [[კროკუსის ველზე ბრძოლა]]ში (ძვ. წ. 353/352 წწ) მაკედონიის გამარჯვების შემდეგ. 

გვხვდება სხვა ვარიანტებიც, მათ შორის: {{lang|el|Θετταλονίκη}} {{Lang|el-Latn|Thettaloníkē}},&lt;ref&gt;''[[Inscriptiones Graecae]]'', X 2. 1 ''Thessalonica et vicinia'', p. 19&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Πολυβίου Ιστοριών τα σωζόμενα, Editore Ambrosio Firmin Didot, Parisiis, MDCCCXXXIX σελ. 679&lt;/ref&gt; {{lang|el|Θεσσαλονίκεια}} {{Lang|el-Latn|Thessaloníkeia}},&lt;ref&gt;{{cite book|last=[[სტრაბონი|Strabo]] |chapter-url= https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0198:book=7:chapter=7 |title=Geographica |volume=7|chapter=7}}&lt;/ref&gt; {{lang|el|Θεσσαλονείκη}} {{Lang|el-Latn|Thessaloníkē}}, და {{lang|el|Θεσσαλονικέων}} {{Lang|el-Latn|Thessalonikéon}}.&lt;ref&gt;''[[Inscriptiones Graecae]]'', Χ 2.1 Thessalonica et vicinia – 19, 24, 150, 162, 165, 167, 177–179, 181, 199, 200, 207, 231–233, 283, 838, 1021, 1026, 1028, 1031, 1034, 1035&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author= Ioannis Touratsoglou|title=Die Münzstätte von Thessaloniki in der römischen Kaiserzeit|url= https://archive.org/details/diemnzstttevonth00tour|language=de|location=Berlin|year=1988|pages= [https://archive.org/details/diemnzstttevonth00tour/page/115 115]–16}}&lt;/ref&gt;

სახელი Σαλονίκη Saloníki კი პირველად გვხვდება ბერძნულ მორეულ ქრონიკაში (მე-14 საუკუნე) და გავრცელებულია ხალხურ სიმღერებში, მაგრამ ის უფრო ადრე უნდა იყოს წარმოშობილი, რადგან [[ალ-იდრისი]] მას სალუნიკს უწოდებდა ჯერ კიდევ [[XII საუკუნე]]ში, რაც გამოდგა სხვა ენებზე ქალაქის სახელწოდების ბაზისი: {{lang|cu|Солѹнъ}} (''Solunŭ'') [[ძველი საეკლესიო სლავური ენა|ძველი საეკლესიო სლავურ ენაზე]], {{lang|lad|סאלוניקו}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cover |url=https://digitalcollections.lib.washington.edu/digital/collection/p16786coll3/id/3595/rec/5 |access-date=2022-03-08 |website= Digital collections | publisher = U. Washington}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Details – Kima |url=https://geo-kima.org/Places/Details?id=103 |access-date=2023-01-25 |website=geo-kima.org |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230125082924/https://geo-kima.org/Places/Details?id=103 |archivedate=2023-01-25 }}&lt;/ref&gt; ({{Lang|lad-Latn|Saloniko}}) [[ლადინო]]ზე (שאלוניקי prior to the 19th century&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;) {{lang|he|סלוניקי}} ({{Lang|lad-Latn|Saloniki}}) [[ივრითი|ივრითზე]], (''Selenik'')  [[ალბანური ენა|ალბანურ ენაზე]], {{lang|ota|سلانیك}} (''Selânik'') [[ოსმალური ენა|ოსმალურ ენაზე]] და {{Lang|tr|Selanik}} [[თურქული ენა|თურქულ ენაზე]], {{lang|it|Salonicco}} [[იტალიური ენა|იტალიურად]], ''Solun'' ან {{lang|mk|Солун}} საბერძნეთის სლავებში  და მეზობელ სამხრეთ სლავურ ენებზე, {{lang|ru|Салоники}} (''Saloníki'') [[რუსული ენა|რუსულად]], {{lang|rup|Sãrunã}} [[არომანიული ენა|არომანიულად]]&lt;ref&gt;Α.Ι. Θαβώρης (Antonios Thavoris), &quot;Θεσσαλονίκη – Σαλονίκη. Η ιστορία του ονόματος της πόλης&quot; (Thessaloniki-Saloniki: The history of the name of the city), &quot;Η Θεσσαλονίκη&quot; (''Thessaloniki''), Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (Centre for the History of Thessaloniki), Δήμος Θεσσαλονίκης (City of Thessaloniki), 1985, p. 5-21.&lt;/ref&gt; და  {{lang|ruq|Săruna}} [[მეგლენო-რომანული ენა|მეგლენო-რომანულ ენაზე]].&lt;ref&gt;[https://www.oeaw.ac.at/fileadmin/kommissionen/vanishinglanguages/Collections/Meglen_Vlach/Bibliography_pdfs/Lozovanu_Dorin_2012_-_Meglenoromanii.pdf MEGLENOROMÂNII–ASPECTE ISTORICE, GEOGRAFICE, ETNOIDENTITARE ȘI ETNODEMOGRAFICE]. p. 328.&lt;/ref&gt;

ქალაქის ოფიციალური სახელი თესალონიკი აღდგა [[1912]] წელს, როდესაც იგი შეუერთდა [[საბერძნეთის სამეფო]]ს [[ბალკანეთის ომები]]ს დროს.&lt;ref&gt;Mark Mazower, ''Salonica, City of Ghosts: Christians, Muslims and Jews, 1430–1950'', 2004, {{ISBN|0-375-41298-0}}, p. 18&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===კლასიკური ანტიკურობიდან რომის იმპერიამდე===
[[ფაილი:Kassander316BC.jpg|მარცხნივ|მინი|ძველი მონეტა ქალაქის დამაარსებლის, [[კასანდროსი]]ს გამოსახულებით]]
ქალაქი [[ძვ. წ. 315]] წელს დააარსა მაკედონიის მეფემ კასანდროსმა უძველესი ქალაქ თერმასა და 26 სხვა ადგილობრივი სოფლის ადგილზე ან მის მახლობლად.&lt;ref&gt;[[სტრაბონი]] VIII Fr. 21,24&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Paul's early period, [[Rainer Riesner]], Doug Scott, p. 338, {{ISBN|0-8028-4166-X}}&lt;/ref&gt; ქალაქს თესალონიკე,  მეუღლის [[თესალონიკე მაკედონელი|თესალონიკეს]],&lt;ref name=&quot;Paul of Tarsus&quot;&gt;{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=qLdRFMbHfGIC&amp;pg=PA209 |title=The three worlds of Paul of Tarsus| first1=Richard | last1 = Wallace |first2= Wynne | last2 = Williams |year= 1998|access-date=13 August 2011|isbn= 978-0-20306973-8}}&lt;/ref&gt; [[ფილიპე II მაკედონელი|ფილიპე II მაკედონელის]] ქალიშვილისა და [[ალექსანდრე მაკედონელი]]ს დის სახელი უწოდა. მაკედონიის სამეფოს შემადგენლობაში ქალაქმა შეინარჩუნა საკუთარი ავტონომია და პარლამენტი.&lt;ref name= &quot;Thessalonica parliament&quot;&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=TD0D0zYQcJYC&amp;pg=PA171 |title=E-Learning Methodologies and Computer Applications in Archaeology| first =Dionysios | last = Politis|year= 2008|access-date=18 June 2012|isbn= 978-1-59904761-4}}&lt;/ref&gt; და იქცა მაკედონიის ყველაზე მნიშვნელოვან ქალაქად.&lt;ref name=&quot;Paul of Tarsus&quot;/&gt;

[[ძვ. წ. 148]] წელს, მაკედონიის სამეფოს დაცემიდან (ძვ. წ. 168 წ.) 20 წლის შემდეგ სალონიკი რომის იმპერიის მაკედონიის პროვინციის ცენტრად იქცა.&lt;ref&gt;[https://www.worldhistory.org/Thessalonica/ &quot;Thessalonica&quot; — Ancient History Encyclopedia]&lt;/ref&gt; [[ძვ. წ. 41]] წელს თესალონიკი რომის რესპუბლიკის თავისუფალი ქალაქი გახდა [[მარკუს ანტონიუსი]]ს მეთაურობით.&lt;ref name= &quot;Paul of Tarsus&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sacra Pagina&quot;&gt;{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=LDf2iZfPCL0C |title=First and Second Thessalonians| first =Earl J. | last = Richard |year= 2007 |access-date=24 June 2012|isbn= 978-0-81465974-8}}&lt;/ref&gt; იგი გახდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი, რომელიც მდებარეობდა [[Via Egnatia]]-ზე,&lt;ref name= &quot;LPTH&quot;&gt;[http://www.lpth.org/en/ White Tower Museum – A Timeline of Thessaloniki] {{webarchive |url= https://web.archive.org/web/20110126180435/http://www.lpth.org/en/ |date=26 January 2011}}&lt;/ref&gt;  გზაზე რომელიც აკავშირებდა [[დურესი|დირაქიუმს]] [[ბიზანტიონი|ბიზანტიონთან]],&lt;ref name=&quot;Via Egnatia&quot;&gt;{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=W-L1DA1ptKQC&amp;pg=PA409 |title=The Book of Acts in Its Graeco-Roman Setting | first1=David W. J. | last1 = Gill | first2=Conrad | last2 = Gempf |year=1994|access-date=13 August 2011|isbn= 978-0-80284847-5}}&lt;/ref&gt; რამაც ხელი შეუწყო ვაჭრობას თესალონიკსა და დიდ სავაჭრო ცენტრებს [[რომი|რომსა]] და ბიზანტიონს შორის.&lt;ref name=&quot;Urban history&quot;&gt;{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&amp;pg=PA188 |title=Urban world history: an economic and geographical perspective| first = Luc-Normand | last = Tellier |year= 2009|access-date=13 August 2011 |isbn= 978-276052209-1}}&lt;/ref&gt;

სალონიკი ასევე მდებარეობს ჩრდილოეთ-სამხრეთის სავჭრო გზის სამხრეთ დაბლოებაში, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს ბალკანეთს დანარჩენ საბერძნეთთან.&lt;ref&gt;{{cite book |title= The Early Medieval Balkans |last= V. A. Fine, Jr. |first=John|author-link= John V. A. Fine, Jr. |year=1991 |publisher= University of Michigan Press |isbn= 978-0-472-08149-3 |page= 336}}&lt;/ref&gt; ქალაქი მაკედონიის ოთხი რომაული ოლქიდან ერთ-ერთის დედაქალაქი გახდა.&lt;ref name= &quot;LPTH&quot; /&gt;

[[რომის იმპერია|რომის იმპერიის]] პერიოდში, დაახლოებით [[ძვ. წ. 50]] წელს სალონიკი გახდა ქრისტიანობის ერთ-ერთი ადრეული ცენტრი; მეორე მისიონერული მოგზაურობის დროს, [[პავლე მოციქული]] ეწვია ამ ქალაქის მთავარ სინაგოგას და საფუძველი ჩაუყარა სალონიკის პირველ ქრისტიანული ეკლესიას. მოგვიანებით, პავლემ ორი წერილი დაწერა თესალონიკის ახალი ეკლესიისათვის, რომელიც ბიბლიაშია შეტანილი, როგორც პავლე მოციქულის [[პირველი თესალონიკელთა მიმართ|პირველი]] და [[მეორე თესალონიკელთა მიმართ|მეორე]] წერილი თესალონიკელთა მიმართ. ზოგიერთი მკვლევარი თვლის, რომ თესალონიკელთა მიმართ პირველი ეპისტოლე არის [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] პირველი დაწერილი წიგნი.&lt;ref name=&quot;Jewish Annotated&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DZRJ5zXUI2QC|title=The Jewish Annotated New Testament|author1=Amy-Jill Levine |author2=Marc Z. Brettler |year=2011|access-date=24 June 2012|isbn=9780195297706}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Ac.galerius2.jpg|thumb|IV საუკუნის [[გალერიუსის თაღი]], ქალაქში არსებული რამდენიმე რომაული ძეგლიდან ერთ-ერთი და [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლი]]

[[306]] წელს თესალონიკში გადავიდა [[დიმიტრი თესალონიკელი|წმინდა დიმიტრი]], ქრისტიანი, რომელიც, როგორც ამბობენ, [[გალერიუსი|გალერიუსმა]] მოკლა. მეცნიერთა უმეტესობა ეთანხმება [[იპოლიტე დელე]]ს თეორიას, რომ დემეტრე არ იყო სალონიკის მკვიდრი, მაგრამ გადავიდა სალონიკში სირმიუმის შემდეგ.&lt;ref&gt;{{cite journal|first=David|last=Woods|title= Thessalonica's Patron: Saint Demetrius or Emeterius?|year=2000|journal=Harvard Theological Review|volume=93|issue=3|pages=221–234|jstor=1510028|doi=10.1017/S001781600002530X|s2cid=162463136 |issn=0017-8160 }}&lt;/ref&gt; [[სალონიკის წმინდა დიმიტრის ბაზილიკა|წმინდა დიმიტრის ბაზილიკური ეკლესია]], პირველად ააგეს [[V საუკუნე]]ში და ახლა [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლია.

რომის იმპერიის [[ტეტრარქია|ტეტრარქიებად]] დაყოფის შემდეგ, სალონიკი გახდა იმპერიის ოთხი ნაწილიდან ერთ-ერთის ადმინისტრაციული დედაქალაქი [[გალერიუსი|გალერიუს მაქსიმიანუსის]] მეთაურობით,&lt;ref name=&quot;Roman Empire&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DWiyzw91atgC&amp;q=Thessalonika&amp;pg=PA400|title=The Roman Empire from Severus to Constantine|author=Pat Southern|year=2001|access-date=13 August 2011|isbn=9780415239431}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roman Empire 2&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/meaninggeography0000lago|url-access=registration |page= [https://archive.org/details/meaninggeography0000lago/page/52 52]|quote= Roman Empire tetrarchy Thessaloniki. |title=Meaning and geography: the social conception of the region in northern Greece|publisher= Walter de Gruyter| first1=Alexandros Ph | last1 = Lagopoulos | first2= Karin | last2= Boklund-Lagopoulou |year=1992 |access-date= 13 August 2011|isbn= 978-311012956-4}}&lt;/ref&gt; სადაც გალერიუსმა სხვა ნაგებობებთან ერთად ააგო საიმპერატორო სასახლე, ახალი იპოდრომი, ტრიუმფალური თაღი და მავზოლეუმი.&lt;ref name= &quot;Roman Empire 2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Roman Art&quot;&gt;{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=r-r0S-z-UxkC&amp;pg=PA289 |title=A History of Roman Art | edition = Enhanced | first = Fred S. | last = Kleiner|year=2010|access-date= 13 August 2011|isbn= 978-0-49590987-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;Canepa&quot;&gt;{{cite book|url= https://books.google.com/books?id=57szORf0_B0C&amp;pg=PA84 |title= The two eyes of the Earth: art and ritual of kingship between Rome and Sasanian Iran| first =Matthew P. | last = Canepa|year=2009|access-date=13 August 2011 |isbn= 978-0-52025727-6}}&lt;/ref&gt; 

[[379]] წელს ილირიკუმის რომის პრეფექტურა გაიყო რომის იმპერიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებს შორის, სალონიკი გახდა აღმოსავლეთ რომის იმპერიის პროვინცია ახალი ილირიკუმის პრეფექტურის დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;LPTH&quot;/&gt; მომდევნო [[380]] წელს მიღებული [[თესალონიკის ედიქტი]]თ [[ქრისტიანობა]] რომის იმპერიის ოფიციალური რელიგია გახდა.&lt;ref name=Ehler65&gt;{{cite book |pages = 6–7 |url = https://books.google.com/books?id=2WuMyEzani8C&amp;pg=PA6 |title = Church and State Through the Centuries: A Collection of Historic Documents with Commentaries |last1 = Ehler |first1 = Sidney Zdeneck |last2 = Morrall |first2 = John B |year = 1967 |access-date = 2019-02-28 |quote = Edict of the Emperors Gratian, Valentinian II and Theodosius I establishing Catholicism as the State Religion, February 27, 380. […] Given on the 3rd Kalends of March at Thessalonica. |isbn = 978-0-81960189-6}}&lt;/ref&gt; [[390]] წელს რომაულმა ჯარებმა [[თეოდოსიუს I|თეოდოსიუს I-ის]] მეთაურობით თესალონიკში [[თესალონიკის ხოცვა-ჟლეტა|ხოცვა-ჟლეტა]] მოაწყო. [[476]] წელს [[დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემა|დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის]] დროისთვის სალონიკი იყო სიდიდით მეორე ქალაქი [[აღმოსავლეთ რომის იმპერია]]ში.&lt;ref name= &quot;Urban history&quot; /&gt;

===ბიზანტიური პერიოდი და შუა საუკუნეები===
[[ფაილი:Thessaloniki, Nördliche Stadtmauer (Τείχη της Θεσσαλονίκης) (4. Jhdt.) (47052790724).jpg|მინი|[[სალონიკის კედლები]]ს ნაწილი]]
[[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიის]] არსებობის პირველივე წლებიდან სალონიკი [[კონსტანტინოპოლი]]ს შემდეგ მეორე ქალაქად ითვლებოდა იმპერიაში,&lt;ref name=&quot;DCCXVI&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7D3PAAAAMAAJ&amp;q=Thessalonica+second+city+Byzantine+Empire&amp;pg=PA316|title=History of the Byzantine empire from DCCXVI to MLVII.|author=George Finlay|year=1856|access-date=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Browing&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/byzantineempire0000brow|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/byzantineempire0000brow/page/73 73]|quote=Thessalonica.|title=The Byzantine Empire|publisher=CUA Press|author=Robert Browning|year=1992|access-date=14 August 2011|isbn=9780813207544}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Last Centuries&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=y2d6OHLqwEsC&amp;q=Second+city&amp;pg=PA20|title=The last centuries of Byzantium, 1261–1453|author=Donald MacGillivray Nicol|year=1993|access-date=14 August 2011|isbn=9780521439916}}&lt;/ref&gt; როგორც მნიშვნელობის ასევე მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით.&lt;ref name=&quot;DCCXVI&quot;/&gt; [[XII საუკუნე|XII საუკუნის]] შუა წლებში ქალაქში 150 000 ადამიანი ცხოვრობდა.&lt;ref name=&quot;google&quot;&gt;{{cite book|title=A History of the Byzantine State and Society|author=Treadgold, W.T.|date=1997|publisher=Stanford University Press|isbn=9780804726306|url=https://books.google.com/books?id=nYbnr5XVbzUC|page=702|access-date=7 December 2014}}&lt;/ref&gt; ქალაქი ამ სტატუსს ატარებდა ვენეციის კონტროლქვეშ გადასვლამდე, ანუ [[1423]] წლამდე. [[XIV საუკუნე]]ში ქალაქის მოსახლეობამ გადააჭარბა 100 000-ს და მერყეობდა 150 000-ის ფარგლებში,&lt;ref name=&quot;google2&quot;&gt;{{cite book|title=The Balkans and the Near East: Introduction to a Shared History|author=Karl Kaser|date=2011|publisher=Lit|isbn=9783643501905|url=https://books.google.com/books?id=j3i8muwLf8AC|page=196|access-date=7 December 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LOS1c0w91AcC&amp;q=Thessaloniki+population+1300s&amp;pg=PA811|title=The New Cambridge Medieval History: c. 1300 – c. 1415|author=Michael Jones|year=1995|access-date=14 August 2011|isbn=9780521362900}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Balkans&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=j3i8muwLf8AC&amp;q=150%2C000&amp;pg=PA196|title=The Balkans and the Near East: Introduction to a Shared History|author=Karl Kaser|year=2011|access-date=5 August 2011|isbn=9783643501905}}&lt;/ref&gt; ამ მაჩვენებლით იგი მაშინდელ [[ლონდონი|ლონდონზე]] დიდი გახდა.&lt;ref name=&quot;Progress&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QkcQAgIFffUC&amp;q=Population+of+London+1300&amp;pg=PA96|title=Progress and Problems in Medieval England: Essays in Honour of Edward Miller|author1=Richard Britnell |author2=John Hatcher |year=2002|access-date=14 August 2011|isbn=9780521522731}}&lt;/ref&gt;

VI-VII საუკუნეებში სალონიკის ტერიტორიაზე შეიჭრნენ ავარები და სლავები, რომლებმაც რამდენჯერმე ალყა შემოარტყეს ქალაქს. აღნიშნულის შესახებ საუბარია [[წმინდა დიმიტრის სასწაულები|წმინდა დიმიტრის სასწაულებში]].&lt;ref&gt;{{cite book|last=Skedros|first=James C.|title=Saint Demetrios of Thessaloniki : civic patron and divine protector, 4th–7th centuries CE|year=1999|publisher=Trinity Press International|location=Harrisburg, Pa|isbn=978-1-56338-281-9|page=105|url=https://books.google.com/books?id=zWvYAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; ტრადიციული ისტორიოგრაფია ადგენს, რომ ამ პერიოდში ბევრი სლავი დასახლდა სალონიკის მიდამოებში,&lt;ref name=&quot;google61&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1Z9ItAtbJ5AC&amp;pg=PA61|title=The early Slavs: culture and society in early medieval Eastern Europe|author=Paul M. Barford|access-date=18 February 2012|page=61|isbn=0801439779|year=2001}}&lt;/ref&gt; თუმცა ეს მიგრაცია გაცილებით მცირე მასშტაბით იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.&lt;ref name=&quot;google61&quot;/&gt;&lt;ref&gt;T E Gregory, ''A History of Byzantium''. Wiley- Blackwell, 2010. Pg 169. ''&quot;It is now generally agreed that the people who lived in the Balkans after the Slavic &quot;invasions&quot; were probably for the most part the same as those who had lived there earlier, although the creation of new political groups and arrival of small immigrants caused people to look at themselves as distinct from their neighbors, including the Byzantines&quot;.''&lt;/ref&gt; [[IX საუკუნე]]ში ბიზანტიელმა მისიონერებმა [[კირილე და მეთოდე|კირილემ და მეთოდემ]], რომლებიც წარმოშობით სალონიკელები იყვნენ, შექმნეს სლავების პირველი სალიტერატურო ენა, [[ძველი საეკლესიო სლავური ენა|ძველი საეკლესიო სლავური]], რომელიც სავარაუდოდ დაფუძნებული იყო იმ  სლავურ დიალექტზე, რომელიც გამოიყენებოდა მათ მშობლიურ ქალაქში.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Curta|first=Florin|title=Southeastern Europe in the Middle Ages : 500 – 1250|year=2006|publisher=Cambridge Univ. Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-81539-0|page=[https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt/page/125 125]|url=https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt|url-access=registration|quote=At the emperor's request, Constantine and his brother started the translation of religious texts into Old Church Slavonic, a literary language most likely based on the Macedonian dialect allegedly used in the hinterland of their hometown, Thessalonica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250|url=https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt|url-access=registration|publisher=Cambridge University Press|year=2006|author1=Florin Curta |author2=Paul Stephenson |name-list-style=amp |page=[https://archive.org/details/southeasterneuro0000curt/page/214 214]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Apostolos Euangelou Vakalopoulos|title=A History of Thessaloniki|url=https://books.google.com/books?id=nk9oAAAAMAAJ|year=1993|publisher=Institute for Balkan Studies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Charles Moser|title=The Cambridge History of Russian Literature|url=https://books.google.com/books?id=6FQ7ALNZXdUC|year=1992|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-42567-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dixon-Kennedy|first=Mike|title=Encyclopedia of Russian and Slavic myth and legend.|year=1999|publisher=ABC-Clio|location=Oxford|isbn=978-1-57607-130-4|page=56|url=https://books.google.com/books?id=eD5AkdM83iIC&amp;pg=PA56|edition=2nd printing}}&lt;/ref&gt;

904 წლის საზღვაო თავდასხმის დროს, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ისლამზე მოქცეული ბიზანტიელები ქალაქის გაძარცვეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=V. A. Fine, Jr.|first=John|author-link=John V. A. Fine, Jr.|title=The early medieval Balkans : a critical survey from the sixth to the late twelfth century|year=2000|publisher=Univ. of Michigan Press|location=Ann Arbor|isbn=978-0-472-08149-3|page=140|url=https://books.google.com/books?id=YbS9QmwDC58C&amp;pg=PA140|edition=1. paperback ed., 10.[Dr.]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Mazower |first=Mark |title=Salonica, City of Ghosts|year=2004|publisher=URandom House|location=New York|isbn=978-0-307-42757-1}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:ΑΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟΣ 1.jpg|alt=|მინი|მარცხნივ|V საუკუნის [[ახეიროპოიტოსის ეკლესია]] ქალაქის ცენტრში]]
ქალაქის ეკონომიკური გაძლიერება [[XII საუკუნე]]მდე გაგრძელდა. სალონიკი ბიზანტიის ხელში გადავიდა [[1204]] წელს,&lt;ref name=&quot;Byzantium and the Crusades&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=PXizk1RZ88wC&amp;q=Fourth+Crusade+Thessalonica+1204&amp;pg=PA152|title=Byzantium and the Crusades|author=Jonathan Harris|year=2006|access-date=14 August 2011|isbn=9781852855017}}&lt;/ref&gt; როდესაც კონსტანტინოპოლი აიღეს [[მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა|მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის]] ძალებმა და ქალაქი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები [[თესალონიკის სამეფო]]ში შეიყანეს&lt;ref name=&quot;A History&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eDTaOZxvkqAC&amp;q=kingdom+of+Thessalonica+vassal&amp;pg=PA218|title=The Crusades: A History|author=Jonathan Riley-Smith|year=2005|access-date=14 August 2011|isbn=9780826472694}}&lt;/ref&gt; და გახდა [[ლათინთა იმპერია|ლათინთა იმპერიის]] ყველაზე დიდი ვასალი. 1224 წელს თესალონიკის სამეფო დაიპყრო [[ეპირის დესპოტატი|ეპირის დესპოტატმა]] თეოდორე კომნენოს დუკასის მეთაურობით, რომელმაც თავი იმპერატორად გამოაცხადა&lt;ref name=&quot;Coinage&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EXJ3gSLOTtAC&amp;q=Empire+of+Thessalonica&amp;pg=PR69|title=Catalogue of the Coins of the Vandals, Ostrogoths and Lombards: And of the Empires of Thessalonica, Nicaea and Trebizond in the British Museum|author=Warwick William Wroth|year=1911|access-date=14 August 2011|isbn=9781402189678}}&lt;/ref&gt; და ქალაქი გახდა თესალონიკის ხანმოკლე იმპერიის დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;Coinage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Theodore&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=j6y0E6YO-oEC&amp;q=Thessaloniki+co-capital+Byzantine+Empire&amp;pg=PA97|title=Routledge Companion to Medieval Warfare|author=Jim Bradbury|year=2004|access-date=14 August 2011|isbn=9780415221269}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Late Byzantine&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rUs-hHd89xAC&amp;q=Empire+of+Thessaloniki&amp;pg=PA23|title=The late Byzantine army: arms and society, 1204–1453|author=Mark C. Bartusis|year=1997|access-date=14 August 2011|isbn=0812216202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;History of Greece&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historygreecefr00finlgoog|page=[https://archive.org/details/historygreecefr00finlgoog/page/n164 144]|quote=Empire of Thessalonica.|title=The History of Greece from Its Conquest by the Crusaders to Its Conquest by the Turks, and of the Empire of Trebizond, 1204–1461|publisher=Blackwood|author=George Finlay|year=1851|access-date=14 August 2011}}&lt;/ref&gt; [[1230]] წელს [[კლოკოტნიცა|კლოკოტნიცაში]] მისი დამარცხების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;Coinage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Late Byzantine2&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Dh6jydKXikoC&amp;q=Klokotnitsa&amp;pg=PA535|title=Dictionary of Battles and Sieges: F-O|author=Tony Jaques|year=2007|access-date=14 August 2011|isbn=9780313335389}}&lt;/ref&gt; თესალონიკის იმპერია გახდა [[ბულგარეთის მეორე იმპერია|ბულგარეთის მეორე იმპერიის]] ვასალური სახელმწიფო, სანამ იგი კვლავ არ აღდგა [[1246]] წელს.&lt;ref name=&quot;Coinage&quot;/&gt;

[[1342]] წელს&lt;ref name=&quot;Zealots 2&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LvVbRrH1QBgC&amp;q=Zealots+of+Thessaloniki&amp;pg=PA309|title=The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest|first=John|last=V. A. Fine, Jr.|year=1994|access-date=14 August 2011|isbn=0472082604}}&lt;/ref&gt; ქალაქში აღზევდა ზილოტების კომუნა, ანტიარისტოკრატიული პარტია, რომელიც ჩამოყალიბდა მეზღვაურებისა და ღარიბებისგან.&lt;ref name=&quot;Zealots&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gXCl9P0vKS4C&amp;q=Zealots+of+Thessaloniki&amp;pg=PA358|title=A History of Byzantium|author=Timothy E. Gregory|year=2010|access-date=14 August 2011|isbn=9781405184717}}&lt;/ref&gt; ქალაქი პრაქტიკულად დამოუკიდებელი იყო დანარჩენი იმპერიისგან,&lt;ref name=&quot;Zealots 2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Zealots&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Byzantine State and Society&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nYbnr5XVbzUC&amp;q=Zealots+of+Thessalonica&amp;pg=PA770|title=A history of the Byzantine state and society|author=Warren T. Treadgold|year=1997|access-date=14 August 2011|isbn=9780804726306}}&lt;/ref&gt; რადგან მას ჰქონდა რესპუბლიკური მმართველობის საკუთარი მთავრობა.&lt;ref name=&quot;Zealots 2&quot;/&gt; ზილოტების მოძრაობა [[1350]] წელს დაემხო და ქალაქი კვლავ გაერთიანდა დანარჩენ იმპერიასთან.&lt;ref name=&quot;Zealots 2&quot;/&gt;
[[ფაილი:Meister der Demetrius-Kirche in Saloniki 001.jpg|180px|მინი|[[წმინდა გიორგი]]ს მოზაიკა წმინდა დემტრეს ბაზილიკაში]]
[[1354]] წელს ოსმალების მიერ [[გელიბოლუს ნახევარკუნძული|გალიპოლის]] აღებით დაიწყო ოსმალეთის სწრაფი ექსპანსია სამხრეთ ბალკანეთში, რომელსაც აწარმოებდნენ როგორც თავად ოსმალები, ასევე ნახევრად დამოუკიდებელი ღაზის მეომრები. [[1369]] წლისთვის ოსმალებმა შეძლეს ადრიანოპოლის (თანამედროვე [[ედირნე]]) დაპყრობა, რომელიც მათი ახალი დედაქალაქი გახდა [[1453]] წლამდე.&lt;ref name=&quot;Zealots 2&quot;/&gt; სალონიკი, რომელსაც მართავდა [[მანუელ II პალეოლოგოსი]] (1391–1425 წწ.) [[1383]]–[[1387]] წლების ხანგრძლივი ალყის შემდეგ, აღმოსავლეთ და ცენტრალურ მაკედონიის უმეტეს ნაწილთან ერთად, სულთან [[მურად I|მურად I-ის]] ძალებს დანებდა. თავდაპირველად, დანებებულ ქალაქებს მიეცათ სრული ავტონომია [[ხარაჯა|ხარაჯის]] გადახდის სანაცვლოდ. იმპერატორ [[იოანე V პალეოლოგოსი]]ს გარდაცვალების შემდეგ [[1391]] წელს მანუელ II-მ თავი დააღწია ოსმალეთის პატიმრობას და გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში, სადაც იგი იმპერატორად აკურთხეს მამის ნაცვლად. ამან გააბრაზა სულთანი [[ბაიაზიდ I |ბაიაზიდ I]], რომელმაც გაანადგურა ბიზანტიის დარჩენილი ტერიტორიები.

სალონიკი ოსმალეთის ხელში დარჩა [[1403]] წლამდე. [[1402]] წელს [[ანგორის ბრძოლა]]ში თემურლენგმა დაამარცხა და ტყვედ ჩაიგდო სულთანი ბაიაზიდი და ოსმალეთში დაიწყო ტახტის მემკვიდრეობისათვის ბრძოლა. მანუელ II-მ მხარი დაუჭირა ბაიაზიდის უფროს შვილ სულეიმანს. მხარდაჭერის სანაცვლოდ, გალიპოლის ხელშეკრულებით ბიზანტიის იმპერატორმა უზრუნველყო სალონიკის, ქალკიდიკის ნახევარკუნძულისა და მდინარეების სტრიმონსა და პინეოსს შორის არსებული სანაპირო რეგიონის დაბრუნება. სალონიკი [[1403]] წლის შემდეგ შედარებით მშვიდობიანად ვითარდებობდა, რადგან ოსმალები დაკავებული იყვნენ საკუთარი სამოქალაქო ომით. მას შემდეგ, რაც ოსმალეთის სამოქალაქო ომი დასრულდა, თურქების ზეწოლა ქალაქზე კვლავ გაიზარდა. საბოლოოდ, [[1430]] წლის 29 მარტს ოსმალეთის სულთანმა [[მურად II|მურად II-მ]] დაიპყრო სალონიკი.

===ოსმალების პერიოდი===
[[ფაილი:THES-Bey Hamam hot chamber 1.jpg|მინი|მამაკაცის აბანოების ცხელი პალატა (1444)]]
[[1430]] წელს სულთანმა [[მურად II]]-ის მიერ სალონიკის აღებისა და დარბევის შემდეგ&lt;ref name=&quot;history siege&quot; /&gt; თანამედროვეთა ცნობებით დასტურდება, რომ სულთანმ ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით ერთი მეხუთედი დაიმონა.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Nicol, Donald M.|title=Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations|publisher=Cambridge University Press|year=1992|page=371|isbn=0-521-42894-7|quote=The capture and sack of Thessalonica is vividly described by an eye-witness, John Anagnostes&amp;nbsp;... He reckoned that 7000 citizens, perhaps one-fifth of the population, were carried off to slavery.}}&lt;/ref&gt; ქალაქის აღებისას გამოიყენეს ოსმალეთის არტილერია, რათა თავიდან აეცილებინათ ბრძოლა ქალაქის ორმაგ გალავანთან.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Harris, Jonathan|title=Greek emigres in the West 1400–1520|publisher=Porphyrogenitus|year=1995|page=12|isbn=1-871328-11-X|quote=Many of the inhabitants of Thessalonica fled to the Venetian colonies in the early 15th century, in the face of sporadic attacks which culminated in the city's capture by Murad II in the 1430s.}}&lt;/ref&gt; სალონიკის დაპყრობის შემდეგ, მისი ზოგიერთი მცხოვრები ქალაქიდან გაიქცა [95], მათ შორის ისეთი ინტელექტუალები, როგორიცაა [[თეოდორე ღაზა]] და [[ანდრონიკე კალისტოსი]].&lt;ref&gt;{{cite book|author1-link=Henry Milner (political scientist)|author=Milner, Henry|title=The Turkish Empire: The Sultans, the Territory, and the People|publisher=BiblioBazaar|year=2009|page=87|isbn=978-1-113-22399-9|quote=Theodore Gaza, one of these exiles, escaped from Saloniki, his native city, upon its capture by Amurath.}}&lt;/ref&gt; ოსმალეთის იმპერიის ხელში გადასვლამ ვერ იმოქმედა ქალაქის პრესიტიჟზე და იგი კვლავ დარჩა, როგორც მთავარი იმპერიული ქალაქი და სავაჭრო კერა.&lt;ref name=&quot;Economic History&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OtW2axOSn10C&amp;q=Thessaloniki&amp;pg=PA39|title=Balkan economic history, 1550–1950: from imperial borderlands to developing nations|author1=John R. Lampe |author2=Marvin R. Jackson |year=1982|access-date=14 August 2011|isbn=0253303680}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ottoman Encyclopedia&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&amp;q=Thessalonica+economy+Ottoman+Empire&amp;pg=PA502|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|author1=Gábor Ágoston |author2=Bruce Alan Masters |year=2009|access-date=14 August 2011|isbn=9781438110257}}&lt;/ref&gt; სალონიკი და [[იზმირი|სმირნა]], რჩებოდნენ ოსმალეთის იმპერიის ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრებად.&lt;ref name=&quot;Economic History&quot;/&gt; სალონიკი განვითარდა როგორც პორტი, ხოლო ვაჭრობას მთლიანად [[ებრაელები]] აკონტროლობდნენ.&lt;ref name=&quot;Economic History&quot;/&gt;

[[ფაილი:Saloniki population graph.png|300px|მარცხნივ|მინი|სალონიკის დემოგრაფია 1500-1950 წლებში&lt;ref&gt;After {{cite book|last=Darques|first=Regis|title=Salonique au XXe siècle: De la cité ottomane à la métropole grecque|publisher=CNRS Éditions|year=2002|page=53}}&lt;/ref&gt;]]

ოსმალეთის პერიოდში ქალაქის ოსმალური მოსახლეობა (მათ შორის თურქული წარმოშობის, ასევე ალბანელი მუსლიმი, ბულგარელი მუსლიმი, განსაკუთრებით პომაკები და ბერძენი მუსლიმები) მნიშვნელოვნად გაიზარდა. [[1478]] წლის აღწერის მიხედვით, სელანიკში ({{lang-ota|سلانیك}}) 6094 ქრისტიანი მართლმადიდებელი კომლი, 4320 მუსლიმი და რამდენიმე კათოლიკე ცხოვრობდა. აღწერის დროს არცერთი ებრაელი არ დაფიქსირებულა, რომელიც მიუთითებს იმაზე, რომ ებრაული მოსახლეობის შემოდინება ამის შემდეგ დაიწყო.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Jews of the Ottoman Empire|last=Lowry|first=Heath W.|publisher=Darwin Press|year=1994|isbn=0878500901|pages=207|chapter=When Did the Sephardim Arrive in Salonica? The Testimony of the Ottoman Tax-Registers, 1478-1613}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A History of Thessaloniki|last=Vacalopoulos|first=Apostolos E.|publisher=Institute for Balkan Studies|year=1963|pages=79}}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ, რაც 1492 წელს ალჰამბრის ბრძანებულებით ესპანეთიდან ებრაელები განდევნეს, თითქმის 20 000 სეფარდი ებრაელი ემიგრაციაში წავიდა საბერძნეთში. [[1500]] წლისათვის კომლთა რაოდენობა გაიზარდა 7986 ქრისტიანამდე, 8575 მუსლიმამდე და 3770 ებრაელამდე. [[1519]] წლისთვის სეფარდული ებრაული ოჯახი შეადგენდა 15 715 კომლს, ანუ ქალაქის მოსახლეობის 54 %-ს. ზოგიერთი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ ოსმალეთის რეჟიმის მიერ ებრაელების მოწვევა იყო სტრატეგია, რათა თავიდან აეცილებინათ ქრისტიანი მოსახლეობის გაბატონება ქალაქში.&lt;ref&gt;Rosamond McKitterick, Christopher Allmand, ''The New Cambridge Medieval History'', p. 779&lt;/ref&gt; [[XVI საუკუნე]]ში ქალაქი გახდა უდიდესი ებრაული ქალაქი მსოფლიოში და ერთადერთიქალაქი ებრაული. შედეგად, სალონიკში დაიძრნენ დევნილი ებრაელები მთელი მსოფლიოდან.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Mikhail |first1=Alan |title=God's Shadow: Sultan Selim, His Ottoman Empire, and the Making of the Modern World |url=https://archive.org/details/godsshadowsultan0000mikh |date=2020 |publisher=Liveright |isbn=978-1631492396}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:White Tower - panoramio (5).jpg|thumb|[[სალონიკის თეთრი კოშკი]], ააგეს 1430 წელს და გადააკეთეს 1535 წელს,&lt;ref name=&quot;history siege&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=WaEaIsb1Y6gC&amp;q=white%2520tower%2520thessaloniki%25201430%2520murat&amp;pg=PA244 |title=A History of the Late Medieval Siege, 1200–1500 |last=Purton |first=Peter Fraser |date=2009 |publisher=Boydell &amp; Brewer |isbn=9781843834496 |language=en}}&lt;/ref&gt; წარმოადგენს ქალაქის სიმბოლოს]]

[[1826]] წლამდე სალონიკი იყო [[სალონიკის სანჯაყი]]ს დედაქალაქი და შედიოდა ზედა დონის რუმელიის ეიალეთში (ბალკანეთი),&lt;ref name=&quot;Society&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=khnnAAAAMAAJ&amp;q=Selanik&amp;pg=PA392|title=The Penny cyclopædia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge|author=Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Great Britain)|year=1843|access-date=14 August 2011}}&lt;/ref&gt; შემდეგ სალონიკის ეიალეთის დედაქალაქი (1867 წლის შემდეგ ეწოდა [[სალონიკის ვილაეთი]]).&lt;ref name=&quot;Studies&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=082osLxyBDgC&amp;q=Selanik&amp;pg=PA201|title=Studies on Ottoman Social and Political History: Selected Articles and Essays|author=Kemal H. Karpat|year=2002|access-date=14 August 2011|isbn=9004121013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;History and progress&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gLFJAAAAMAAJ&amp;q=Selanik+Eyaleti&amp;pg=PA292|title=Turkey: Its History and Progress: From the Journals and Correspondence of Sir James Porter Continued to the Present Time, with a Memoir of Sir James Porter, Volume 2|author= James Porter, George Gerard de Hochepied Larpent|year=1854|access-date=14 August 2011}}&lt;/ref&gt; [[1912]] წლამდე შედგებოდა სალონიკის, სერისა და დრამის სანჯაყებისგან.&lt;ref name=&quot;La Turquie&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=pvgPAAAAQAAJ&amp;q=Selanik+Eyaleti&amp;pg=PA177|title=La Turquie à l'exposition universelle de 1867|trans-title=Turkey at the Universal Exposition of 1867|author=Salaheddin Bey|year=1867|access-date=14 August 2011}}&lt;/ref&gt;

[[1821]] წლის გაზაფხულზე [[საბერძნეთის დამოუკიდებლობის ომი]]ს დაწყებისთანავე, გუბერნატორმა იუსუფ ბეიმ თავის შტაბში დაატყვევა 400-ზე მეტი მძევალი. 18 მაისს, როდესაც იუსუფმა შეიტყო [[ქალკედონის ნახევარკუნძული|ქალკედონის]] სოფლების აჯანყების შესახებ, მან ბრძანა, რომ მისი მძევლების ნახევარი მის თვალწინ დაეხოცათ. სალონიკის მოლა ჰაირიულა ასე აღწერს ამ მოვლენებს: {{ციტატა|ყოველ დღე და ღამე თესალონიკის ქუჩებში არაფერი გესმის, გარდა ყვირილისა და კვნესისა. როგორც ჩანს, იუსუფ ბეი გაგიჟდა&lt;ref&gt;Vacalopoulos, ''History of Macedonia'', pp.&amp;nbsp;595–596&lt;/ref&gt;}} ქალაქის ბერძნული თემის აღდგენა მხოლოდ საუკუნის ბოლოს მოხერხდა.&lt;ref&gt;Mazower, ''Salonica, City of Ghosts'', pp. 132–139&lt;/ref&gt; 

სალონიკი ასევე იყო იანიჩართა დასაყრდენი, სადაც ახალბედა იანიჩარებს წვრთნიდნენ. [[1826]] წლის ივნისში რეგულარულმა ოსმალმა ჯარისკაცებმა შეუტიეს და გაანადგურეს იანიჩართა ბაზა სალონიკში, ასევე მოკლეს 10 000-ზე მეტი იანიჩარი. ეს მოვლენა ისტორიაში ცნობილია როგორც „[[იღბლიანი მოვლენა]]“.&lt;ref name=&quot;Janissary&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jBBYD2J2oE4C&amp;q=The+Auspicious+Incident&amp;pg=PA149|title=Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia|author=ABC-CLIO|year=2011|access-date=14 August 2011|isbn=9781598843378}}&lt;/ref&gt; [[1870]]–[[1917]] წლებში, ეკონომიკური ზრდის შედეგად, ქალაქის მოსახლეობა გაიზარდა 70 %-ით და [[1917]] წელს 135 000 ათასს მიაღწია.&lt;ref name=Gerolympos&gt;Gerolympos, Alexandra Karadimou. ''The Redesign of Thessaloniki after the Fire of 1917''. University Studio Press, Thessaloniki, 1995&lt;/ref&gt;

ქალაქზე ოსმალეთის კონტროლის ბოლო რამდენიმე ათწლეული იყო აღორძინების ეპოქა, განსაკუთრებით ქალაქის ინფრასტრუქტურის თვალსაზრისით. სწორედ ამ დროს შეიძინა ქალაქმა და ოსმალეთის იმპერიამაც ევროპული სახე.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Kanaki&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-231-1|volume=A|page=91}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Eklektismos&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-231-1|volume=A|page=95}}&lt;/ref&gt; ქალაქის კედლები ჩამოინგრა [[1869]]-[[1889]] წლებში&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Toixi&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-231-1|volume=A|pages=82–83}}&lt;/ref&gt; 1879 წლიდან იწყება ქალაქის აღორძინება,&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Sidirodromos&quot;/&gt; პირველი ტრამვაი ქალაქში დაინიშნა [[1888]] წელს,&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Tram&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-231-1|volume=A|page=86}}&lt;/ref&gt; ხოლო ქალაქის ქუჩები განათდა ელექტრო ნათურების ბოძებით 1908 წელს.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Ilektrismos&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-231-1|volume=A|page=87}}&lt;/ref&gt; 1888 წელს აღმოსავლურმა რკინიგზამ დააკავშირა სალონიკი ცენტრალურ ევროპას ბელგრადის გავლით, ხოლო 1893 წელს [[ბიტოლა|მონასტირთან]], ხოლო [[1896]] წელს ასევე რკინიგზით დაუკავშირდა სტამბოლს.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Sidirodromos&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-231-1|volume=A|page=85}}&lt;/ref&gt;

===XX-XXI საუკუნეები ===
[[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში სალონიკი სხვადასხვა ჯგუფის რადიკალური საქმიანობის ცენტრი იყო; აქ მოქმედებდა [[1897]] წელს დაარსებული [[შიდა მაკედონიის რევოლუციური ორგანიზაცია]]&lt;ref name=&quot;IMRO&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Rp0l0lWCbb0C|title=Nontraditional Warfare|author=William R. Schilling|year=2002|access-date=27 June 2012|isbn=9781612344416}}&lt;/ref&gt; და [[1903]] წელს დაარსებული ბერძნული [[ბრძოლა მაკედონიისათვის]].&lt;ref name=&quot;Macedonian Committee&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/greekstruggleinm0000daki|url-access=registration|title=The Greek struggle in Macedonia, 1897–1913|publisher=Museum of the Macedonian Struggle|first=Douglas|last=Dakin|author-link=Douglas Dakin|year=1966|access-date=27 June 2012|isbn=9789607387004}}&lt;/ref&gt; [[1903]] წელს ანარქისტულმა ჯგუფმა, რომელიც ცნობილია [[სალონიკელი მენავეები]]ს სახელით, ბომბები ააფეთქა სალონიკის რამდენიმე შენობაში, მათ შორის ოსმალეთის ბანკში. საბერძნეთის საკონსულო ოსმალურ სალონიკში (ახლანდელი [[მაკედონიის ბრძოლის მუზეუმი]]) ბერძენი პარტიზანების ოპერაციების ცენტრი იყო.

[[XVI საუკუნე|XVI საუკუნიდან]] მოყოლებული, სალონიკის ებრაული მოსახლეობა იყო ქალაქის უმრავლესობა; ეს იყო ერთადერთი ქალაქი [[ევროპა]]ში, სადაც ებრაელები მთლიანი მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენდნენ.&lt;ref name=&quot;executive summary&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.holocausteducenter.gr/executive-summary/ |title=EXECUTIVE SUMMARY |website=www.holocausteducenter.gr |language=en |access-date=2018-09-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170624055040/http://www.holocausteducenter.gr/executive-summary/ |archivedate=2017-06-24 }}&lt;/ref&gt; ქალაქი იყო ეთნიკურად მრავალფეროვანი და კოსმოპოლიტური. [[1890]] წელს მისი მოსახლეობა 118 000-მდე გაიზარდა, რომელთაგან 47 % [[ებრაელები]] იყვნენ, შემდეგ მოდიან [[თურქები]] (22 %), [[ბერძნები]] (14 %),[[ ბულგარელები]] (8 %), [[ბოშები]] (2 %) და სხვები (7 %).&lt;ref name=20thcen&gt;{{cite book|author=Συλλογικο εργο|title=&quot;Ιστορια του Ελληνικου Εθνους&quot;, History of Greek Nation Том ΙΔ |publisher=ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ|location=ATHENS|year=1973|page=g. 340|language=el, en}}&lt;/ref&gt; [[1913]] წლისთვის ქალაქის ეთნიკური შემადგენლობა შეიცვალა ისე, რომ მოსახლეობა შეადგენდა 157 889 ადამიანს, ებრაელები — 39 %, შემდეგ ისევ თურქები (29 %), ბერძნები (25 %), ბულგარელები (4 %), ბოშები (2 %) და სხვები (1 %).&lt;ref name=19thcen&gt;{{cite book|author=Васил Кънчов|title=&quot;Избрани произведения&quot;, Том II, &quot;Македония. Етнография и статистика&quot;|url=http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_01.htm|publisher=Издателство &quot;Наука и изкуство&quot;|location=София|year=1970|page=g. 440|language=bg|access-date=19 October 2007}}&lt;/ref&gt; სალონიკში მრავალი რელიგიის ადამიანი ცხოვრობდა და ბევრ ენაზე ლაპარაკობდნენ, მათ შორის [[ლადინო|იუდეო-ესპანური]], ესპანური ენის ამ დიალექტზე ქალაქის ებრაელები საუბრობდნენ.

სალონიკი ასევე იყო [[ახალგაზრდა თურქები]]ს პოლიტიკური რეფორმების მოძრაობის ცენტრი, რომლის მიზანი იყო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] აბსოლუტური მონარქიის შეცვლა კონსტიტუციური მმართველობით. ახალგაზრდა თურქებმა აწარმოებდნენ მიწისქვეშა მოძრაობას, სანამ საბოლოოდ 1908 წელს მათ არ დაიწყეს [[ახალგაზრდა თურქების რევოლუცია]] ქალაქ სალონიკიდან, რამაც გამოიწვია მათ კონტროლის დამყარება [[ოსმალეთის იმპერია]]ზე და ბოლო მოუღეს ოსმალეთის სულთნების ძალაუფლებას.&lt;ref name=&quot;Young Turk&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZHRxKz0xQJIC|title=Italo-Turkish Diplomacy and the War Over Libya, 1911–1912|author=Timothy Winston Childs|year=1990|access-date=27 June 2012|isbn=9004090258}}&lt;/ref&gt; [[სალონიკის თავისუფლების მოედანი|თავისუფლების მოედანს]], სადაც რევოლუციის დაწყებისას ახალგაზრდა თურქები შეიკრიბნენ, სწორედ ამიტომ ეწოდა ეს სახელი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thessaloniki.gr/locations/%CF%80%CE%BB%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%82/ |title=Πλατεία Ελευθερίας |website=www.thessaloniki.gr |publisher=Municipality of Thessaloniki |trans-title=Eleftherias Square |access-date=2018-09-13 |archive-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809094845/https://thessaloniki.gr/locations/%CF%80%CE%BB%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%82/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809094845/https://thessaloniki.gr/locations/%CF%80%CE%BB%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%82/ |archivedate=2020-08-09 }}&lt;/ref&gt; [[თურქეთი]]ს პირველი [[თურქეთის პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] [[მუსტაფა ქემალ ათათურქი]], რომელიც დაიბადა და გაიზარდა სალონიკში, ჯარისკაცობს დროს იყო ახალგაზრდა თურქების წევრი და ასევე მონაწილეობდა ახალგაზრდა თურქების რევოლუციაში.

[[ბალკანეთის პირველი ომი]]ს დაწყებისთანავე [[საბერძნეთი|საბერძნეთმა]] ომი გამოუცხადა [[ოსმალეთის იმპერია]]ს და გააფართოვა საზღვრები. როდესაც საბერძNეთის იმდროინდელ პრემიერ-მინისტრს, [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი|ელეფთერიოს ვენიზელოსს]] ჰკითხეს, უნდა გადასულიყო თუ არა ბერძნული არმია სალონიკისა თუ მონასტირისკენ (ახლანდელი [[ბიტოლა]], [[ჩრდილოეთი მაკედონია]]), ვენიზელოსმა უპასუხა: &quot;Θεσσαλονίκη με κάθε κόστος!&quot; („სალონიკი, ყველაფრის ფასად!“).&lt;ref name=&quot;Chester&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/lifeofvenizelosw00chesuoft|title=Life of Venizelos|author=S. B. Chester|year=1921|access-date=7 December 2011|page=[https://archive.org/details/lifeofvenizelosw00chesuoft/page/159 159]}}&lt;/ref&gt; რადგან საბერძნეთიც და ბულგარეთიც სალონიკზე პრეტენზიას აცხადებდნენ, ქალაქის ოსმალურმა გარნიზონმა ორივე არმიასთან მოლაპარაკება დაიწყო.&lt;ref name=&quot;Prelude&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZSllgZ-1D4YC&amp;q=thessaloniki&amp;pg=PA150|title=The Balkan Wars, 1912–1913: prelude to the First World War|author=Richard C. Hall|year=2000|access-date=7 December 2011|isbn=9780415229463}}&lt;/ref&gt; [[1912]] წლის 8 ნოემბერს (ძვ. სტ. 26 ოქტომბერი), ქალაქის მფარველი წმინდანის, [[დიმიტრი თესალონიკელი|წმინდა დიმიტრის]] დღესასწაულზე, ბერძნულმა არმიამ სალონიკის ოსმალური გარნიზონის ჩაიბარა.&lt;ref name=&quot;26 October&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ObCX9iXMp5kC&amp;q=Balkan+Wars+thessaloniki+26+October&amp;pg=PA131|title=St Demetrius of Thessalonica – Cult and Devotion in the Middle Ages|author=Eugenia Russell|year=2010|access-date=10 August 2011|isbn=9783034301817}}&lt;/ref&gt;  ბულგარეთის არმია ქალაქის საბერძნეთისთვის ჩაბარებიდან ერთი დღის შემდეგ მივიდა და ქალაქის მმართველმა თაჰსინ ფაშამ ბულგარელ მოხელეებს უთხრა, {{ციტატა|მე მაქვს მხოლოდ ერთი თესალონიკი, რომელიც ჩავაბარე.&lt;ref name=&quot;Prelude&quot;/&gt;}} [[ბალკანეთის მეორე ომი]]ს შემდეგ სალონიკი და მაკედონიის დანარჩენი ბერძნული ნაწილი ოფიციალურად საბერძნეთმა მიიერთა 1913 წლის [[ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება (1913)|ბუქარესტის ხელშეკრულებით]].&lt;ref name=&quot;Traty of Bucharest&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iuo8AAAAIAAJ&amp;q=treaty+of+bucharest+1913&amp;pg=PA103|title=A Short History of Modern Greece|publisher=Cambridge University Press|year=1979|access-date=10 August 2011|isbn=9781001303413}}&lt;/ref&gt; [[1913]] წლის 18 მარტს სალონიკში [[ალექსანდროს სხინასი|ალექსანდროს სხინასმა]] საბერძნეთის მეფე [[გეორგიოს I]] მოკლა.&lt;ref name=&quot;Assassination&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4zxQ5dr61X8C|title=The Riverside Dictionary of Biography|author=Houghton Mifflin Harcourt|year=2004|access-date=27 June 2012|isbn=0618493379}}&lt;/ref&gt;

[[1915]] წელს, [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს, მოკავშირეთა  ძალებმა პროგერმანული ბულგარეთის წინააღმდეგ ოპერაციების განსახორციელებლად სალონიკში დააარსეს ბაზა,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mourelos |first=Ioannis |date=2015 |title=The Salonica theatre of operations and its part in the outcome of the First World War |url=https://ojs.aims.edu.au/index.php/msj/article/view/2 |journal=Macedonian Studies Journal |language=en |volume=2 |issue=1 |issn=2204-3128}}&lt;/ref&gt; რაც დასრულდა [[სალონიკის ფრონტი|მაკედონიის (იგივე სალონიკის) ფრონტის]] დაარსებით.&lt;ref name=&quot;Salonika front&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2YqjfHLyyj8C&amp;q=Salonika+Front&amp;pg=PA1044|title=World War I: encyclopedia, Volume 1|author1=Spencer Tucker |author2=Priscilla Mary Roberts |year=2005|access-date=13 August 2011|isbn=9781851094202}}&lt;/ref&gt; [[1916]] წელს ვენიზელოსის მომხრე ბერძნული არმიის ოფიცრებმა და სამოქალაქო პირებმა, მოკავშირეების მხარდაჭერით, წამოიწყეს აჯანყება,&lt;ref name=&quot;Mavrogordatos&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MbSifRqxM1EC&amp;q=Movement+of+National+Defence+greece&amp;pg=PA284|title=Stillborn republic: social coalitions and party strategies in Greece, 1922–1936|author=George Th Mavrogordatos|year=1983|access-date=13 August 2011|isbn=9780520043589}}&lt;/ref&gt; შექმნეს პირველი მსოფლიო ომის მოკავშირეებისადმი ლოიალურად განწყობილი&lt;ref name=&quot;Minorities&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=lAWKstorJAEC&amp;q=Salonica&amp;pg=PA51|title=The Balkan exchange of minorities and its impact on Greece|author=Dimitri Pentzopoulos|year=2002|access-date=10 August 2011|isbn=9781850656746}}&lt;/ref&gt;დროებითი მთავრობა სახელწოდებით „ეროვნული თავდაცვის დროებითი მთავრობა“,&lt;ref name=&quot;Mavrogordatos&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venizelos&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=KQEH4vvG0KwC&amp;q=State+of+Thessaloniki&amp;pg=PA367|title=Eleftherios Venizelos: The Trials of Statesmanship|author=Paschalis M. Kitromilides|year=2008|access-date=13 August 2011|isbn=9780748633647}}&lt;/ref&gt; რომელიც აკონტროლებდა ე. წ. „ახალ მიწებს“ (ტერიტორია, რომელიც დაიკავა  საბერძნეთმა ბალკანეთის ომებში: ჩრდილოეთ საბერძნეთის უმეტესი ნაწილი, მათ შორის ბერძნული მაკედონია, ჩრდილოეთ ეგეოსი და ასევე კუნძული [[კრეტა]]).&lt;ref name=&quot;Mavrogordatos&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venizelos&quot;/&gt; მეფის მთავრობა მდებარეობდა ათენში&lt;ref name=&quot;Mavrogordatos&quot;/&gt; და აკონტროლებდა ე. წ. ძველ საბერძნეთს,&lt;ref name=&quot;Mavrogordatos&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Venizelos&quot;/&gt; რომელიც ტრადიციულად იყო მონარქიული. სალონიკის სახელმწიფო დაიშალა [[1917]] წელა ვენიზელოსის მეთაურობით ორი ბერძნული მთავრობის გაერთიანებისა და მეფე [[კონსტანტინოს I|კონსტანტინოს I-ის]] გადადგომის შემდეგ.&lt;ref&gt;David Nicolle; Raffaele Ruggeri (2003). The Italian Army of World War I. ISBN 9781841763989.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Venizelos&quot;/&gt;

[[1915]] წლის 30 დეკემბერს სალონიკზე [[ავსტრია|ავსტრიის]] საჰაერო თავდასხმის შედეგად  დაიღუპა სულ მცირე ერთი მშვიდობიანი მოქალაქე, საპასუხოდ მოკავშირეთა ჯარებმა დააპატიმრეს გერმანიის, ავსტრიის, ბულგარეთისა და თურქეთის ვიცე-კონსულები და მათი ოჯახის წევრები.&lt;ref&gt;''[[Daily Telegraph]]'' Saturday 1 January 1916, reprinted on page 28 ''[[Daily Telegraph]]'' Friday 1 January 1916&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Thessaloniki-Aerialfire1.png|მინი|მარცხნივ|[[სალონიკის დიდი ხანძარი (1917)|სალონიკის ხანძრის]] საჰაერო ფოტო]]

ქალაქის ისტორიული ცენტრის უმეტესი ნაწილი გაანადგურა [[1917]] წლის [[სალონიკის დიდი ხანძარი (1917)|სალონიკის ხანძარმა]], რომელიც შემთხვევით გაჩნდა [[1917]] წლის 18 აგვისტოს, ერთ-ერთი მაცხოვრებლის სამზარეულოში, დაუდევრობის შედეგად.&lt;ref name=&quot;Redesign&quot;&gt;{{cite book|title=The Redesign of Thessaloniki after the Fire of 1917|last=Yerolympos|first=Alexandra Karadimou|year=1995|publisher=University Studio Press|location=Thessaloniki}}&lt;/ref&gt; ხანძარმა ქალაქის ცენტრი მოიცვა და 72 000 ადამიანი უსახლკაროდ დარჩა; Pallis Report-ის მიხედვით, მათი უმეტესობა ებრაელი იყო (50 000). უამრავი სამსახურებრივი ნაგებობა განადგურდა, რის შედეგადაც მოსახლეობის 70 % უმუშევარი დარჩა.&lt;ref name=&quot;Redesign&quot;/&gt; განადგურდა ორი ეკლესია და მრავალი სინაგოგა თუ მეჩეთი. დაახლოებით 271 157 ადამიანი,  მთლიანი მოსახლეობის  მეოთხედზე მეტი უსახლკაროდ დარჩა.&lt;ref name=&quot;Redesign&quot;/&gt;

[[თურქეთ-საბერძნეთის ომი (1919–1922)|საბერძნეთ-თურქეთის ომში]] საბერძნეთის დამარცხებისა და ოსმალეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ, საბერძნეთსა და თურქეთს შორის მოხდა მოსახლეობის გაცვლა.&lt;ref name=&quot;Minorities&quot;/&gt; 160 000-ზე მეტი ეთნიკური ბერძენი გააძევეს ყოფილი ოსმალეთის იმპერიიდან — განსაკუთრებით მცირე აზიიდან და აღმოსავლეთ თრაკიიდან და ბერძნები დასახლდნენ ქალაქში,&lt;ref name=&quot;Minorities&quot;/&gt; რამაც შეცვალა მისი დემოგრაფია. შესაბამისად, ქალაქის მუსლიმი მაცხოვრებლები, მათ შორის ოსმალეთის ბერძენი მუსლიმები, გააძევეს თურქეთში, ჯამში დაახლოებით 20 000 ადამიანი.&lt;ref name=&quot;Exchange&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RRwZmWUmkPsC&amp;q=exchange+of+populations+Thessaloniki&amp;pg=PA198|title=Population Exchange in Greek Macedonia: The Rural Settlement of Refugees 1922–1930|author=Elisabeth Kontogiorgi|year=2006|access-date=10 August 2011|isbn=9780199278961}}&lt;/ref&gt; ამან გამოიწვია მოსახლეობაში ბერძნული წილის ზრდა,&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=xHOUBAAAQBAJ&amp;q=thessaloniki%2520greek%2520refugees&amp;pg=PA91 |title=Walking in the European City: Quotidian Mobility and Urban Ethnography |last1=Brown |first1=Evrick |last2=Shortell |first2=Timothy |date=2014-05-28 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |isbn=9781472416162 |language=en}}&lt;/ref&gt; ხოლო ებრაული მოსახლეობა [[XIV საუკუნე|XIV საუკუნის]] შემდეგ პირველად შემცირდა და გადავიდა უმცირესობაში.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.sup.org/books/title/?id=25672|title=Jewish Salonica: Between the Ottoman Empire and Modern Greece |last=Naar |first=Devin E. |date=2016-09-07 |publisher=Stanford University Press |isbn=9781503600096 |language=en }}&lt;/ref&gt;

[[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს სალონიკი დაბომბა ფაშისტურმა იტალიამ (მხოლოდ 1940 წლის ნოემბერში 232 ადამიანი დაიღუპა, 871 დაიჭრა და 800-ზე მეტი შენობა დაზიანდა ან განადგურდა),&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Italia&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-239-7|volume=B|pages=723–724}}&lt;/ref&gt; [[1941]] წლის 8 აპრილს&lt;ref name=&quot;Chronology&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wCkXWI5p5XcC&amp;q=Salonika&amp;pg=PA402|title=Chronology and index of the Second World War, 1938–1945|author=Royal Institute of International Affairs|year=1975|access-date=10 August 2011|isbn=9780887365683}}&lt;/ref&gt; გადავიდა გერმანელი ოკუპანტების ხელში. ნაცისტებმა მალევე აიძულეს ებრაელი მაცხოვრებლები რკინიგზის მახლობლად გეტოში გადასულიყვნენ და [[1943]] წლის 15 მარტს დაიწყეს ქალაქის ებრაელების დეპორტაცია [[ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი|ოსვენციმის]] და [[ბერგენ-ბელსენის საკონცენტრაციო ბანაკი|ბერგენ-ბელსენის]] საკონცენტრაციო ბანაკებში.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=YAszKv6JfQUC&amp;q=thessaloniki%2520population%2520exchange%2520greek%2520majority&amp;pg=PA247 |title=After the War was Over: Reconstructing the Family, Nation, and State in Greece, 1943–1960 |last=Mazower |first=Mark |date=2000 |publisher=Princeton University Press |isbn=0691058423 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Holocaust&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=pYs5OSnsrHwC&amp;q=Salonica&amp;pg=PA152|title=The Routledge atlas of the Holocaust|author=Martin Gilbert|year=1982|access-date=10 August 2011|isbn=9780415281454}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Exodus&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/expulsionofjews00stro|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/expulsionofjews00stro/page/102 102]|quote=jews of thessaloniki.|title=The Expulsion of the Jews: Five Hundred Years of Exodus|publisher=SP Books|author=Yale Strom|year=1992|access-date=10 August 2011|isbn=9781561710812}}&lt;/ref&gt; უმეტესობა მაშინვე გაზის კამერებში დახოცეს. ოსვენციმში დეპორტირებული 45 000 ებრაელიდან მხოლოდ 4 % გადარჩა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Salonika |url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/salonika |publisher=[[United States Holocaust Memorial Museum]] |access-date=16 September 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Christides |first1=Giorgos |title=Thessaloniki Strives to Revive Its Jewish Past, but Encounters a New Form of anti-Semitism |url=https://www.haaretz.com/jewish/.premium-jerusalem-of-the-balkans-strives-to-revive-jewish-past-1.5328833 |access-date=16 September 2018 |work=Haaretz |date=16 November 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[რაიხსტაგის შენობა|რაიხსტაგში]] სიტყვით გამოსვლისას [[ადოლფ ჰიტლერი|ჰიტლერმა]] თქვა, რომ მისი [[ბალკანეთის კამპანია|ბალკანეთის კამპანიის]] მიზანი იყო მოკავშირეებისთვის „ახალი მაკედონიური ფრონტის“ დამყარების თავიდან აცილება, როგორც მათ შეძლეს [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს. სალონიკი რომ ჰიტლერისათვის მნიშვნელოვანი იყო დასტურდება იმით, რომ ჰიტლერი გეგმავდა მის შეერთებას უშუალოდ ნაცისტური გერმანიისათვის, ისე, რომ არ გაეკონტროლებინა მარიონეტულ [[ბერძნული სახელმწიფო (1941-1944)|ბერძნულ სახელმწიფოს]] (სალონიკი იუგოსლავიას დაპირდა, როგორც ჯილდო 1941 წლის 25 მარტს [[ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო|ღერძთან]] შეერთებისთვის).&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Yugoslavia&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-239-7|volume=B|page=738}}&lt;/ref&gt;

ვინაიდან ეს იყო [[საბერძნეთი]]ს პირველი დიდი ქალაქი, რომელიც დაეცა საოკუპაციო ძალებთან ბრძოლისას, პირველი ბერძნული წინააღმდეგობის ჯგუფი ჩამოყალიბდა სალონიკში (სახელით Ελευθερία, Elefthería, „თავისუფლება“).&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Eleftheria&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-239-7|volume=B|page=763}}&lt;/ref&gt; ასევე სალონიკშიდაარსდა პირველი ანტი-ნაცისტური გაზეთი ამავე სახელწოდებით („თავისუფლება“).&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Eleftheria 2&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-239-7|volume=B|pages=765–766}}&lt;/ref&gt; სალონიკში ასევე განთავსებული იყო სამხედრო ბანაკი, რომელიც გერმანულად ცნობილია როგორც „Konzentrationslager Pavlo Mela“ (პავლოს მელასის საკონცენტრაციო ბანაკი),&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Pavlos Melas&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-239-7|volume=B|pages=766–768}}&lt;/ref&gt; სადაც განთავსებული იყვნენ წინააღმდეგობის წევრები და სხვა ანტიფაშისტები&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Pavlos Melas&quot;/&gt; საკონცენტრაციო ბანაკებში ექსტრადიციისათვის.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Pavlos Melas&quot;/&gt; [[1944]] წლის 30 ოქტომბერს [[საბერძნეთის სახალხო განმათავისუფლებელი არმია]] [[მარკოს ვაფიადისი]]ს მეთაურობით ქალაქში შევიდა და გაათავისუფლა ნაცისტებისაგან.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://m.tvxs.gr/mo/i/162949/f/news/egrapsan-eipan/i-parapetameni-apeleytherosi-tis-thessalonikis.html| title = Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crossroads&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Vv1t3D_3vjkC&amp;q=30+October+1944+Salonica&amp;pg=PA288|title=Greece at the crossroads: the Civil War and its legacy|author=John O. Iatrídês, Linda Wrigley, Lehrman Institute|year=1995|access-date=10 August 2011|isbn=9780271043302}}&lt;/ref&gt; [[1946]] წელს რეფერენდუმზე ადგილობრივების უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა რესპუბლიკას, დანარჩენი საბერძნეთისაგან განსხვავებით.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki En Thermo Referendum&quot;&gt;{{cite book|last=Panagiotopoulos|first=Apostolos|title=Θεσσαλονίκη&amp;nbsp;... εν Θερμώ – Ο συγκλονιστικός 20ός αιώνας της πόλης|trans-title=Thessaloniki&amp;nbsp;... on Fire – The City's Sensational 20th Century|publisher=Maliaris Paideia|year=2009|isbn=978-960-457-239-7|volume=B|pages=942–943}}&lt;/ref&gt;

ომის შემდეგ სალონიკში 1950-იან, 1960-იან და 1970-იან წლებში აღადგინეს ინფრასტრუქტურა და განვითარდა ინდუსტრია. მისი მრავალი არქიტექტურული საგანძური ჯერ კიდევ შემორჩენილია, რაც ქალაქს ტურისტულ დანიშნულებას მატებს. სალონიკის რამდენიმე ადრეული ქრისტიანული და ბიზანტიური ძეგლი [[1988]] წელს [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში შევიდა.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/456|title=Paleochristian and Byzantine Monuments of Thessalonika|publisher=whc.unesco.org|access-date=16 August 2011}}&lt;/ref&gt; 1997 წელს სალონიკი შეარჩიეს [[ევროპის კულტურული დედაქალაქი|ევროპის კულტურულ დედაქალაქად]],&lt;ref name=&quot;Capital of Culture&quot;&gt;{{cite web|url=http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc2485_en.htm|title=Past European Capitals of Culture|publisher=ec.europa.eu|access-date=16 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111019061617/http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/doc2485_en.htm|archive-date=19 October 2011|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[2004]] წელს ქალაქმა უმასპინძლა რამდენიმე საფეხბურთო ღონისძიებას, რომელიც გაიმართა 2004 წლის [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2004|ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების]] ფარგლებში.&lt;ref name=&quot;Athens 2004&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.olympic.org/Documents/Reports/FR/fr_report_900.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.olympic.org/Documents/Reports/FR/fr_report_900.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=Athens 2004 Olympic Games Tickets|publisher=www.olympic.org|access-date=16 August 2011}}&lt;/ref&gt;

დღესდღეობით სალონიკი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო და ბიზნეს კერა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. სალონიკის პორტი ერთ-ერთი უდიდესია [[ეგეოსის ზღვა]]ში და ხელს უწყობს ვაჭრობას მთელს ბალკანეთში.&lt;ref name=&quot;Development&quot;/&gt; 2012 წლის 26 ოქტომბერს ქალაქმა აღნიშნა საბერძნეთთან შეერთების 100 წლის იუბილე.&lt;ref name=&quot;100 years&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/PolitistikesYpiresies/DnsiPolitismou/Thessaloniki-2012|title=Το 2012 συμπληρώνονται 100 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ!|trans-title=2012 marks 100 YEARS OF FREE THESSALONIKI!|publisher=www.thessaloniki.gr|access-date=16 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113201219/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/PolitistikesYpiresies/DnsiPolitismou/Thessaloniki-2012|archive-date=13 January 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ქალაქი ასევე არის ერთ-ერთი უდიდესი სტუდენტური ცენტრი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. [[2014]] წელს იყო ევროპის ახალგაზრდული დედაქალაქი.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki EYC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Thessaloniki 2014&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki2014.eu/info.html|title=Thessaloniki Candidate City European Youth Capital 2014|publisher=www.thessaloniki2014.eu|access-date=20 May 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110409170710/http://www.thessaloniki2014.eu/info.html|archive-date=9 April 2011|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110409170710/http://www.thessaloniki2014.eu/info.html|archivedate=9 აპრილი 2011}}&lt;/ref&gt;

==გეოგრაფია==
სალონიკი მდებარეობს [[ათენი]]ს ჩრდილოეთით 502 კილომეტრში. სალონიკის ურბანული ტერიტორია ვრცელდება 30 კილომეტრზე ჩრდილოეთით [[ორაიოკასტრო]]დან სამხრეთით [[ქალკედონის ნახევარკუნძული|ქალკედონის]] მიმართულებით [[თერმი (სალონიკი)|თერმიმდე]].

===გეოლოგია===
სალონიკი მდებარეობს თერმაიკოსის ყურის ჩრდილოეთი სანაპიროს აღმოსავლეთ ნაწილში და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება [[ხორტიატისი]]ს მთა. სალონიკი ახლოს მდებარეობს რღვევის ხაზებთან, რაც იწვევს ქალაქის გეოლოგიურ ცვლილებას. შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული, სალონიკი დაზარალდა ძლიერი მიწისძვრებით, განსაკუთრებით 1759, 1902, 1978 და 1995 წლებში.&lt;ref name=&quot;Thessaloniki earthquakes&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?bt_0=&amp;st_0=&amp;type_17=EXACT&amp;query_17=None+Selected&amp;op_12=eq&amp;v_12=&amp;type_12=Or&amp;query_14=None+Selected&amp;type_3=Like&amp;query_3=Thessaloniki&amp;st_1=&amp;bt_2=&amp;st_2=&amp;bt_1=&amp;bt_4=&amp;st_4=&amp;bt_5=&amp;st_5=&amp;bt_6=&amp;st_6=&amp;bt_7=&amp;st_7=&amp;bt_8=&amp;st_8=&amp;bt_9=&amp;st_9=&amp;bt_10=&amp;st_10=&amp;type_11=Exact&amp;query_11=&amp;type_16=Exact&amp;query_16=&amp;display_look=1&amp;t=101650&amp;s=1&amp;submit_all=Search+Database|title=5 Significant Earthquakes where Location Name includes Thessaloniki|work=United States Department of Interior, US Geological Survey|access-date=18 August 2011}}&lt;/ref&gt; 1978 წლის 19–20 ივნისს ქალაქში მოხდა ძლიერი მიწისძვრების სერია, რომლის ძალამაც [[რიხტერის შკალა|რიხტერის შკალით]] შეადგინა 5,5 და 6,5 ბალი.&lt;ref name=&quot;USGS&quot;&gt;{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/significant/sig_1978.php|title=Significant earthquakes of the world – 1978|work=United States Department of Interior, US Geological Survey|access-date=18 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123173040/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/significant/sig_1978.php|archive-date=23 January 2010|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maniateas&quot;&gt;{{cite book|title=100+1 Χρόνια Ελλάδα|trans-title=100+1 Years of Greece|publisher=Maniateas Publishings|year=1999|volume=II|pages=210–211}}&lt;/ref&gt; მიწისძვრებმა მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა მთელ რიგ შენობებსა და უძველეს ძეგლებს.&lt;ref name=&quot;USGS&quot;/&gt; მეორე მიწისძვრის დროს სალონიკის ცენტრში საცხოვრებელი კორპუსი ჩამოინგრა, რის შედეგადაც დაიღუპა 51 ადამიანი.&lt;ref name=&quot;USGS&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Maniateas&quot;/&gt;

{{wide image|Thessaloniki view.jpg|1500px|align-cap=center|ქალაქის პანორამული ხედი [[ოლიმპი|ოლიმპის მთის]] ფონზე}}

===კლიმატი===
სალონიკის კლიმატზე პირდაპირ გავლენას ახდენს [[ეგეოსის ზღვა]], რომლის ნაპირებზეც მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;Energy and Climate&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8XyBZEZFtiUC&amp;q=Thessaloniki+climate&amp;pg=PA315|title=Energy and climate in the urban built environment, Volume 1|year=2001|author1=Matheos Santamouris |author2=Demosthenes N. Asimakopoulos |access-date=21 August 2011|isbn=9781873936900}}&lt;/ref&gt; ქალაქი მდებარეობს გარდამავალ კლიმატურ ზონაში, რის გამოც მისი კლიმატს ახასიათებს რამდენიმე ზონის მახასიათებლები. [[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის]] მიხედვით, ქალაქს აქვს [[ხმელთაშუა ზღვის ჰავა]] (Csa), რომელიც ესაზღვრება [[ნახევრად უდაბნოს ზონები]] (BSk), რომელიც შეინიშნება რეგიონის პერიფერიაზე. ქალაქის საშუალო წლიური ნალექი 450 მმ.  აღნიშნული მაჩვენებელი ზაფხულში 20-დან 30 მმ-მდე მერყეობს, რომელიც თანდათან იზრდება ჩრდილოეთისა და დასავლეთისკენ და ქალაქის ზოგიერთი ნაწილი ხვდება ნოტიო სუბტროპიკულ ზონაში (Cfa).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thessaloniki climate: Average Temperature, weather by month, Thessaloniki water temperature - Climate-Data.org|url=https://en.climate-data.org/europe/greece/thessaloniki/thessaloniki-1001/|access-date=2021-02-28|website=en.climate-data.org}}&lt;/ref&gt;

ზამთარი გარკვეულწილად მშრალია, დილის ჩვეულებრივი ყინვებით. ყოველ ზამთარს, მეტ-ნაკლებად, სპორადულად თოვს, მაგრამ თოვლის საფარი რამდენიმე დღეზე მეტ ხანს არ გრძელდება. ხშირია ნისლი, წელიწადში საშუალოდ 193 ნისლიანი დღეა.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=22661&amp;refer=&amp;units=metric&amp;cityname=Thessaloniki-Kentriki-Makedonia-Greece|title=Thessaloniki, Greece|publisher=www.weatherbase.com|access-date=21 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120106204939/http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=22661&amp;refer=&amp;units=metric&amp;cityname=Thessaloniki-Kentriki-Makedonia-Greece|archivedate=6 იანვარი 2012}}&lt;/ref&gt; ყველაზე ცივ ზამთარში ტემპერატურა შეიძლება დაეცეს -10 °C-მდე.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt; სალონიკში რეკორდული მინიმალური ტემპერატურა იყო -14 °C.&lt;ref name=&quot;HNMS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hnms.gr/hnms/english/climatology/climatology_region_diagrams_html?dr_city=Thessaloniki_Mikra|title=Thessaloniki Mikra|publisher=Hellenic National Meteorological Service – Greek Ministry of Defence|access-date=21 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110816212836/http://www.hnms.gr/hnms/english/climatology/climatology_region_diagrams_html?dr_city=Thessaloniki_Mikra|archive-date=16 August 2011|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816212836/http://www.hnms.gr/hnms/english/climatology/climatology_region_diagrams_html?dr_city=Thessaloniki_Mikra|archivedate=16 აგვისტო 2011}}&lt;/ref&gt; სალონიკში წელიწადში 32 დღე ფიქსირდება ყინვა.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt; წელიწადის ყველაზე ცივი თვე სალონიკის ცენტრში არის იანვარი, საშუალო  ტემპერატურა 8 °C.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mail.meteothes.gr/wxtempdetail.php|title=meteothes.gr Live! - Temperature Detail|website=mail.meteothes.gr|accessdate=7 April 2023}}&lt;/ref&gt; ქარი ჩვეულებრივია ზამთრის თვეებში, დეკემბერსა და იანვარში ქარის საშუალო სიჩქარეა 26 კმ/სთ.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt;

სალონიკის ზაფხული ცხელი და საკმაოდ მშრალია.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt; მაქსიმალური ტემპერატურა ჩვეულებრივად 30 °C-ზე მეტია,&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt; მაგრამ იგი იშვიათად უახლოვდება ან აღემატება 40 °C.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt; დღეების საშუალო რაოდენობა, როდესაც ტემპერატურა 32 °C-ზე მეტია არის 32.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt; ქალაქში დაფიქსირებული მაქსიმალური ტემპერატურა 44 °C იყო.&lt;ref name=&quot;Weatherbase&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HNMS&quot;/&gt; ზაფხულში წვიმა იშვიათად მოდის, ძირითადად ჭექა-ქუხილის დროს.&lt;ref name=&quot;Climate, change and risk&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UbtG3vFfNtoC&amp;q=Thessaloniki&amp;pg=RA1-PA294|year=1999|title=Climate, change and risk|author1=Thomas E. Downing |author2=Alexander A. Olsthoorn |author3=Richard S. J. Tol |access-date=21 August 2011|isbn=9780415170314}}&lt;/ref&gt;  წელიწადის ყველაზე ცხელი თვეები სალონიკის ცენტრში არის ივლისი და აგვისტო, საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 28 °C.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

[[2021]] წელს საბერძნეთს ევროკომისიამ დააკისრა ჯარიმა იმის გამო, რომ ვერ შეძლო სალონიკში ჰაერის დაბინძურების მუდმივად მაღალი დონის შეკავება.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lialios |first=Giorgos |date=2021-04-28 |title=Greece taken to court over Thessaloniki air pollution {{!}} eKathimerini.com |url=https://www.ekathimerini.com/news/1160120/greece-taken-to-court-over-thessaloniki-air-pollution/ |access-date=2022-04-01 |website=www.ekathimerini.com |language=English}}&lt;/ref&gt;

{{Weather box
|width = 100%
|location=Thessaloniki Airport HNMS 1959–2010 Elevation: 2m (extremes 1963–2019)
|metric first=yes
|single line=yes
|Jan record high C = 23.0
|Feb record high C = 24.0
|Mar record high C = 32.0
|Apr record high C = 31.0
|May record high C = 36.0
|Jun record high C = 41.4
|Jul record high C = 44.0
|Aug record high C = 40.5
|Sep record high C = 37.3
|Oct record high C = 32.2
|Nov record high C = 27.0
|Dec record high C = 25.1
|year record high C = 44.0
|Jan high C=9.3
|Feb high C=11.0
|Mar high C=14.3
|Apr high C=19.1
|May high C=24.6
|Jun high C=29.4
|Jul high C=31.7
|Aug high C=31.4
|Sep high C=27.1
|Oct high C=21.2
|Nov high C=15.5
|Dec high C=10.9
|year high C=
|Jan mean C=5.4
|Feb mean C=6.8
|Mar mean C=9.8
|Apr mean C=14.3
|May mean C=19.9
|Jun mean C=24.7
|Jul mean C=26.9
|Aug mean C=26.4
|Sep mean C=21.9
|Oct mean C=16.5
|Nov mean C=11.3
|Dec mean C=7
|year mean C=
|Jan low C=1.5
|Feb low C=2.3
|Mar low C=4.7
|Apr low C=7.9
|May low C=12.6
|Jun low C=17.0
|Jul low C=19.3
|Aug low C=19.1
|Sep low C=15.4
|Oct low C=11.3
|Nov low C=7.1
|Dec low C=3.2
|year low C=
|Jan record low C = -14.2
|Feb record low C = -10.0
|Mar record low C = -7.0
|Apr record low C = -2.0
|May record low C = 2.8
|Jun record low C = 6.0
|Jul record low C = 10.0
|Aug record low C = 7.8
|Sep record low C = 3.0
|Oct record low C = -1.0
|Nov record low C = -6.2
|Dec record low C = -9.8
|year record low C = -14.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm=37.7
|Feb precipitation mm=35
|Mar precipitation mm=37.9
|Apr precipitation mm=36.1
|May precipitation mm=44.2
|Jun precipitation mm=29.8
|Jul precipitation mm=23.8
|Aug precipitation mm=19.3
|Sep precipitation mm=29.8
|Oct precipitation mm=43.0
|Nov precipitation mm=52.8
|Dec precipitation mm=55.1
|Jan precipitation days=11.5
|Feb precipitation days=10.7
|Mar precipitation days=12.1
|Apr precipitation days=11.1
|May precipitation days=11.0
|Jun precipitation days=7.9
|Jul precipitation days=6.7
|Aug precipitation days=5.1
|Sep precipitation days=7.0
|Oct precipitation days=9.3
|Nov precipitation days=11.0
|Dec precipitation days=12.7
|unit precipitation days=
|Jan humidity = 75.7
|Feb humidity = 72.0
|Mar humidity = 71
|Apr humidity = 67.3
|May humidity = 63.0
|Jun humidity = 55.4
|Jul humidity = 52.7
|Aug humidity = 55.0
|Sep humidity = 61.9
|Oct humidity = 70.4
|Nov humidity = 76.3
|Dec humidity = 77.9
|Jan sun=98.7
|Feb sun=102.6
|Mar sun=147.2
|Apr sun=202.6
|May sun=252.7
|Jun sun=296.4
|Jul sun=325.7
|Aug sun=295.8
|Sep sun=229.9
|Oct sun=165.5
|Nov sun=117.8
|Dec sun=102.6
|source 1=[https://www.weatheronline.gr/weather/maps/city?LANG=gr&amp;CEL=C&amp;SI=kph&amp;MAPS=over&amp;CONT=grgr&amp;LAND=GR&amp;REGION=0005&amp;WMO=16622&amp;UP=0&amp;R=0&amp;LEVEL=160&amp;NOREGION=1] [http://www.hnms.gr/emy/el/climatology/climatology_city?perifereia=Central%20Macedonia&amp;poli=Thessaloniki_Mikra] Sunshine Hours WMO [http://data.un.org/Data.aspx?d=CLINO&amp;f=ElementCode%3A15]}}

{{Weather box
|width=100%
|location=Downtown Thessaloniki (Mar 2005– Jan 2023)
|metric first=yes
|single line=yes
|Jan high C=10.9
|Feb high C=12.9
|Mar high C=15.3
|Apr high C=19.3
|May high C=24.4
|Jun high C=28.9
|Jul high C=31.4
|Aug high C=31.4
|Sep high C=26.9
|Oct high C=21.3
|Nov high C=16.9
|Dec high C=12.5
|Jan mean C=8.2
|Feb mean C=9.9
|Mar mean C=12.1
|Apr mean C=15.9
|May mean C=20.9
|Jun mean C=25.2
|Jul mean C=27.8
|Aug mean C=27.8
|Sep mean C=23.6
|Oct mean C=18.4
|Nov mean C=14.2
|Dec mean C=9.9
|year high C=
|Jan low C=5.4
|Feb low C=6.9
|Mar low C=8.9
|Apr low C=12.5
|May low C=17.3
|Jun low C=21.5
|Jul low C=24.1
|Aug low C=24.2
|Sep low C=20.2
|Oct low C=15.5
|Nov low C=11.5
|Dec low C=7.2
|year low C=
|precipitation colour=green
|Jan precipitation mm=39.8
|Feb precipitation mm=29.3
|Mar precipitation mm=39.1
|Apr precipitation mm=31.9
|May precipitation mm=27.1
|Jun precipitation mm=40.1
|Jul precipitation mm=28.4
|Aug precipitation mm=41
|Sep precipitation mm=40.8
|Oct precipitation mm=22.9
|Nov precipitation mm=22.5
|Dec precipitation mm=37.5
|Jan sun=131.6
|Feb sun=125.6
|Mar sun=179.2
|Apr sun=226.4
|May sun=277.6
|Jun sun=311.2
|Jul sun=359.2
|Aug sun=334.3
|Sep sun=249.7
|Oct sun=184.7
|Nov sun=129.5
|Dec sun=122.7
|source 1=[https://mail.meteothes.gr/wxtempdetail.php Historical Centre Station]
}}

{{Weather box
|width = 100%
|collapsed=yes
|location= Kalamaria 2009–2019
|metric first=yes
|single line=yes
|Jan high C=9.7
|Feb high C=12.6
|Mar high C=15.5
|Apr high C=20.4
|May high C=25.7
|Jun high C=30.2
|Jul high C=32.3
|Aug high C=32.3
|Sep high C=27.7
|Oct high C=21.9
|Nov high C=16.9
|Dec high C=11.3
|Jan mean C=6.5
|Feb mean C=9.1
|Mar mean C=11.3
|Apr mean C=15.4
|May mean C=20.4
|Jun mean C=24.9
|Jul mean C=27.2
|Aug mean C=27.3
|Sep mean C=23.0
|Oct mean C=17.8
|Nov mean C=13.6
|Dec mean C=8.1
|year high C=
|Jan low C=3.8
|Feb low C=6.2
|Mar low C=8.0
|Apr low C=11.3
|May low C=16.1
|Jun low C=20.5
|Jul low C=22.8
|Aug low C=22.9
|Sep low C=19.1
|Oct low C=14.6
|Nov low C=11.0
|Dec low C=5.3
|year low C=
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm=30
|Feb precipitation mm=39
|Mar precipitation mm=49
|Apr precipitation mm=28
|May precipitation mm=32
|Jun precipitation mm=36
|Jul precipitation mm=32
|Aug precipitation mm=17
|Sep precipitation mm=37
|Oct precipitation mm=33
|Nov precipitation mm=38
|Dec precipitation mm=37
||source=[[National Observatory of Athens]]&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://www.meteo.gr/climate/|date=7 March 2023|title= Climate|publisher = [[National Observatory of Athens]]|language = el}}&lt;/ref&gt;}}

==მთავრობა==
[[ფაილი:Thessaloniki urban and metropolitan areas map.svg|მინი|სალონიკი და მისი აგლომერაცია 2011 წელს]]
[[კალიკრატისის რეფორმა|კალიკრატისის რეფორმის]] მიხედვით, [[2011]] წლის 1 იანვრიდან სალონიკის ურბანული ტერიტორია ({{lang-grc|Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης}}), რომელიც შეადგენს „ქალაქ თესალონიკს“, შედგება ექვსი თვითმმართველი მუნიციპალიტეტისა ({{lang-grc|Δήμοι}}) და ერთი მუნიციპალური ერთეულისაგან. ({{lang-grc|Δημοτική ενότητα}}). სალონიკის ურბანული ტერიტორიის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი მუნიციპალიტეტები: სალონიკი (ქალაქის ცენტრი), [[კალამარია]], [[ნეაპოლი-სიკიესი]], [[პავლოს-მელასი]], [[კორდელიო-ევოსმოსი]], [[ამპელიკოპიო-მენემენი]] და მუნიციპალური ერთეულები: [[პილაია]] და [[პანორამა (სალონიკი)|პანორამა]], მუნიციპალიტეტის ნაწილი [[პილაია-ხორტიატისი]].&lt;ref name=&quot;urban metro&quot; /&gt; კალიკრატისის რეფორმამდე, სალონიკის ურბანული ტერიტორია შედგებოდა ორჯერ მეტი,  საგრძნობლად მცირე ზომის მუნიციპალიტეტისგან, რამაც შექმნა ბიუროკრატიული პრობლემები.&lt;ref&gt;[http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&amp;ct=1&amp;artid=36593 The Metropolitan Governance of Thessaloniki!] {{webarchive|url=https://archive.today/20120716140044/http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&amp;ct=1&amp;artid=36593 |date=16 July 2012 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; 

===სალონიკის მუნიციპალიტეტი===
[[File:Konstantinos-Zervas-2019-10-27.jpg|thumb|200px|მერი [[კონსტანტინოს ზერვასი]]]]
სალონიკის მუნიციპალიტეტი ({{lang-grc|Δήμος Θεσαλονίκης}}) მეორე ყველაზე დასახლებული ერთეულია საბერძნეთში [[ათენი]]ს შემდეგ, მოსახლეობა 317 778 (2021 წ.)&lt;ref name=&quot;2021census&quot;/&gt; და ფართობი 19 307 კმ². მუნიციპალიტეტი ქმნის სალონიკის ურბანული ტერიტორიის ბირთვს და არის მისი ცენტრალური უბანი (ქალაქის ცენტრი), რომელსაც მოიხსენიებენ როგორც კენტრო, რაც ნიშნავს „ცენტრს“.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kentro in English with contextual examples – MyMemory|url=https://mymemory.translated.net/en/Greek/English/kentro|access-date=2020-06-04|website=mymemory.translated.net}}&lt;/ref&gt;

ქალაქის პირველი მერი ოსმან საით ბეი დაინიშნა [[1912]] წელს, როდესაც [[ოსმალეთის იმპერია]]ში მერის ინსტიტუტი შემოიღეს. ამჟამინდელი მერია [[კონსტანტინოს ზერვასი]]. 2011 წელს სალონიკის მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტი იყო 464,33 მილიონი ევრო,&lt;ref name=&quot;Budget 2011&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/OikonomikesYpiresies/DnsiOikonomikYpiresiwn/TmimaProypologismouLogistikis/Sinoptiki%20katastasi.pdf|title=Σύντομη Οικονομική Κατάσταση Προϋπολογισμού|trans-title=Short Economic Situation of the Budget|publisher=Municipality of Thessaloniki|access-date=27 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141209154023/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/OikonomikesYpiresies/DnsiOikonomikYpiresiwn/TmimaProypologismouLogistikis/Sinoptiki%20katastasi.pdf|archive-date=9 December 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ხოლო 2012 წლის ბიუჯეტი 409,00 მილიონ ევრომდე შემცირდა.&lt;ref name=&quot;Budget 2012&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/OikonomikesYpiresies/DnsiOikonomikYpiresiwn/TmimaProypologismouLogistikis/synoptikh%20katastasi%20etoys%202012.pdf|title=Σύντομη Οικονομική Κατάσταση Προϋπολογισμού|trans-title=Short Economic Situation of the Budget|publisher=Municipality of Thessaloniki|access-date=27 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529022646/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/OikonomikesYpiresies/DnsiOikonomikYpiresiwn/TmimaProypologismouLogistikis/synoptikh%20katastasi%20etoys%202012.pdf|archive-date=29 May 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

===სხვა===
[[File:Ministry-Salonika.jpg|thumb|სალონიკის მერია, ამჟამად მაკედონიისა და თრაკიის სამინისტრო, აგებულია 1891 წელს]]
სალონიკი [[საბერძნეთი]]ს სიდიდით მეორე ქალაქია. იგი გავლენიანი ქალაქია ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილისათვის და ასევე არის მაკედონიის რეგიონის ცენტრი. ქალაქში მოქმედებს მაკედონიისა და თრაკიის სამინისტრო, რადგან ქალაქი [[მაკედონია (საბერძნეთი)|საბერძნეთის მაკედონიის რეგიონის]] დე-ფაქტო დედაქალაქია.

[[საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი]] ჩვეულებრივ ყოველწლიურად [[სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა|სალონიკის საერთაშორისო გამოფენის]] გახსნის ღამეს აცხადებს თავისი ადმინისტრაციის პოლიტიკას ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა ეკონომიკა. [[2010]] წლის ეკონომიკური კრიზისის პირველ თვეებში, საბერძნეთის მთელი კაბინეტი შეიკრიბა სალონიკში, რათა განეხილათ ქვეყნის მომავალი.&lt;ref&gt;{{cite web|last=ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ|title=Πρεμιέρα Υπουργικού με τρία νομοσχέδια|date=9 September 2010|url=http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=353414|publisher=Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε.|access-date=9 April 2011}}&lt;/ref&gt;

[[საბერძნეთის პარლამენტი|საბერძნეთის პარლამენტში]] სალონიკის ურბანული ტერიტორია წარმოადგენს 16 ადგილიან საარჩევნო ოლქს. 2019 წლის საბერძნეთის საპარლამენტო არჩევნების მონაცემებით, სალონიკში ყველაზე დიდი პარტია არის [[ახალი დემოკრატია]] ხმების 35,55 %-ით, შემდეგ მოჰყვება [[სირიზა|რადიკალური მემარცხენეების კოალიცია]] (31,29 %) და [[მოძრაობა ცვლილებისათვის]] (6,05 %).&lt;ref name=&quot;Elections September 2019&quot;&gt;{{cite web|url=https://ekloges.ypes.gr/current/v/home/en/districts/6/ |title=National elections – July 2019 |publisher=Ministry of Interior |access-date=4 August 2019}}&lt;/ref&gt;

==ქალაქის იერსახე==
===არქიტექტურა===
სალონიკის არქიტექტურა ასახავს ქალაქის ისტორიული განვითარების ყველა პერიოდს. გარდა კომერციული მნიშვნელობისა, სალონიკი მრავალი საუკუნის განმავლობაში იყო რეგიონის სამხედრო და ადმინისტრაციული ცენტრი და სატრანსპორტო რგოლი [[ევროპა]]სა და [[ლევანტი|ლევანტს]] შორის. ქალაქში დასახლდნენ ვაჭრები და ლტოლვილები მთელი ევროპიდან. კომერციული და საზოგადოებრივი შენობების საჭიროებამ აყვავების ამ ახალ ეპოქაში განაპირობა დიდი შენობების აშენება ქალაქის ცენტრში. ამ პერიოდში ქალაქში შენდებოდა ბანკები, დიდი სასტუმროები, თეატრები, საწყობები და ქარხნები. [[XIX საუკუნე|XIX  საუკუნის]] ბოლოს და [[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისში ქალაქის დაპროექტებაზე მუშაობდნენ არქიტექტორები: [[ვიტალიანო პოსელი]], [[პიეტრო არიგონი]], [[ქსენოფონ პაიონიდისი]], [[სალვატორ პოსელი]], [[ლეონარდო ჯენარი]], [[ელი მოდიანო]], [[მოშე ჟაკი]], [[ჯოზეფ პლეიბერი]], [[ფრედერიკ ჩარნო]], [[ერნსტ ზილერი]], [[მაქს რუბენსი]], [[ფილიმონ პაიონიდისი]], [[დიმიტრის ანდრონიკოსი]], [[ლევი ერნსტი]], [[ანჯელოს სიაგასი]], [[ალექსანდროს ცონისი]] და სხვა. შენდებოდა ძირითადად [[ეკლექტიკა|ეკლექციზმი]]ს, [[არტ-ნუვო]]სა და [[ნეობაროკო]]ს სტილების გამოყენებით.

ქალაქის განლაგება შეიცვალა [[1870]] წლის შემდეგ, როდესაც ზღვისპირა ციხესიმაგრეებმა ადგილი დაუთმო ვრცელ ბურჯებს და დაანგრიეს ქალაქის მრავალი უძველესი კედელი, მათ შორის ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობის, თეთრი კოშკის მიმდებარე კედელი. დაინგრა ასევე ბიზანტიური კედელიც, რამაც ქალაქს საშუალება მისცა გაფართოვებულიყო აღმოსავლეთით და დასავლეთით სანაპიროს გასწვრივ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/PolitistikesYpiresies/DnsiBibliothikwn/TmimaKentrIstorias/PeripatoiKlironomiassthThessaloniki/Thessaloniki.pdf|title=thessaloniki.gr|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113204658/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/PolitistikesYpiresies/DnsiBibliothikwn/TmimaKentrIstorias/PeripatoiKlironomiassthThessaloniki/Thessaloniki.pdf|archive-date=13 January 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

თავისუფლების მოედნის ზღვისკენ გაფართოებამ დაასრულა ქალაქის ახალი კომერციული ცენტრი და იმ დროისათვის ითვლებოდა ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ მოედნად. ქალაქი გაიზარდა, მუშები გადავიდნენ დასავლეთ რაიონებში, ქარხნებთან სიახლოვისა და სამრეწველო საქმიანობის გამო; ხოლო საშუალო და მაღალი ფენები თანდათან გადავიდნენ ქალაქის ცენტრიდან აღმოსავლეთ გარეუბანში. [[1917]] წელს სალონიკი გამანადგურებელმა ხანძარმა მოიცვა და ქალაქი 32 საათის განმავლობაში უკონტროლოდ იწვა.&lt;ref name=Gerolympos&gt;Gerolympos, Alexandra Karadimou. ''The Redesign of Thessaloniki after the Fire of 1917''. University Studio Press, Thessaloniki, 1995&lt;/ref&gt; მან გაანადგურა ქალაქის ისტორიული ცენტრი და მისი არქიტექტურული მემკვიდრეობის დიდი ნაწილი, მაგრამ გზა გაუხსნა თანამედროვე განვითარებისათვის უფრო ფართო გამზირებით და მონუმენტური მოედნებით.&lt;ref name=Gerolympos/&gt;&lt;ref name=Gerolympos2&gt;{{cite book|last=Karadimou-Gerolympou|first=Alexandra|title=Urban transformation in the Balkans (1820–1920): Aspects of Balkan town planning and the remaking of Thessaloniki|publisher=University Studio Press|year=1996|isbn=960-12-0553-5}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Thessaloniki-Aristotelous360.png|900px|align-cap=center|სალონიკის ყველაზე ცნობილი ადგილის, [[არისტოტელეს სკვერი]]ს პანორამული ხედი.}}

===ქალაქის ცენტრი===
[[File:Θεσσαλονίκη 2014 - panoramio (2).jpg|thumb|ძველი სასტუმრო ასტორია, ხანძრის შემდეგი არქიტექტურის ნიმუში]]
[[File:Thessalonikki, Macedonia, Greece 777.jpg|thumb|ქუჩა ლადადიკის რაიონში]]
[[1917]] წლის სალონიკის დიდი ხანძრის შემდეგ, არქიტექტორთა და ურბანული დამგეგმარების სპეციალისტების ჯგუფმა, [[თომას მაუსონი|თომას მაუსონმა]] და [[ერნესტ ჰებრარი|ერნესტ ჰებრარმა]] ქალაქის ცენტრის აღსადგენად აირჩიეს ბიზანტიური ეპოქის სტილი. ახალი ქალაქის გეგმა მოიცავდა დიაგონალურ ქუჩებს და მონუმენტურ მოედნებს, რომელიც შეუფერხებლად გაატარებდა ტრანსპორტს. [[1917]] წლის გეგმაში გათვალისწინებული იყო ქალაქის მოსახლეობის მომავალში ზრდა და გაფართოება, რომელიც დღესაც საკმარისია.&lt;ref name=Gerolympos/&gt; გეგმა მოიცავდა ადგილებს საზოგადოებრივი შენობებისთვის და ითვალისწინებდა ბიზანტიური ეკლესიებისა და ოსმალეთის მეჩეთების აღდგენას.

ისტორიული ცენტრი დაყოფილია რამდენიმე რაიონად, მათ შორისაა: [[დემოკრატიის მოედანი]], რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ვარდარისი, [[ლადადიკა]] (სადაც მრავალი გასართობი ადგილი და ტავერნაა განთავსებული), კაპანი (სადაც მდებარეობს ქალაქის ცენტრალური ბაზარი მოდიანო), დიაგონიოსი, ნავარინოუ, როტონდა, აგია-სოფია და იპოდრომიო, რომლებიც განლაგებულია სალონიკის ყველაზე ცენტრალურ წერტილში, არისტოტელოს მოედანზე.

ქალაქის ცენტრის დასავლეთ ნაწილში განთავსებულია სალონიკის სასამართლოები, მისი ცენტრალური საერთაშორისო რკინიგზის სადგური და პორტი, ხოლო აღმოსავლეთ მხარეში მდებარეობს ქალაქის ორი უნივერსიტეტი, [[სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა|სალონიკის საერთაშორისო საგამოფენო]] ცენტრი, ქალაქის მთავარი [[კაფტანზოგლიოს სტადიონი|სტადიონი]],  [[თესალონიკის არქეოლოგიური მუზეუმი|არქეოლოგიური]] და [[სალონიკის ბიზანტიური მუზეუმი|ბიზანტიური]] მუზეუმები, ახალი მერია, ცენტრალური პარკები და ბაღები.

===ანო-პოლი===
ანო-პოლი (ასევე ეძახიან „ძველ ქალაქს“ და სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „ზემო ქალაქი“) კულტურული მემკვიდრეობის მემკვიდრეობის ძეგლია, რომელიც მდებარეობს ქალაქის ცენტრის ჩრდილოეთით. მას [[1917]] წლის დიდი ხანძარი არ შეხებია და არის [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლი. იგი მოიცავს სალონიკის ყველაზე ტრადიციული ნაწილს, ჯერ კიდევ შემორჩენილია პატარა ქვით მოკირწყლული ქუჩები, ძველი მოედნები და ძველი ბერძნული და ოსმალეთის არქიტექტურით გაფორმებული სახლები. ანო-პოლი სალონიკის პოეტებისა და ინტელექტუალების საყვარელი ადგილია.

{{wide image|GR-thessalon-pano-1.jpg|700px|align-cap=center|ქალაქის პანორამა ანო-პოლიდან}}

ანოპოლი ასევე არის სალონიკის უმაღლესი წერტილი სადაც ოსმალეთური და ბიზანტიური არქიტექტურის მრავალი ძეგლია შემორჩენილი. [[1422]]-[[1430]] წლებში ხანგრძლივი ალყის შემდეგ [[1430]] წელს ანო-პოლი ოსმალებმა ჩაიგდეს ხელში.

დღეს ანო-პოლიდან შესაძლებელია გადაადგილება [[სეიხ-სუ]]ს ტყის ეროვნული პარკისკენ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seihsou.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=32|title=Σεϊχ Σου (Seich-Sou)|work=Seich Sou Forest National Park Web site (in Greek)|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101113050610/http://www.seihsou.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=32|archive-date=13 November 2010|df=dmy-all|accessdate=14 აპრილი 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113050610/http://www.seihsou.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=32|archivedate=13 ნოემბერი 2010}}&lt;/ref&gt; აქედან იშლება ულამაზესი პანორამული ხედები მთელ ქალაქზე და [[თერმაიკოსის ყურე]]ზე. ნათელ დღეებში ჰორიზონტზე მოსჩანს [[ოლიმპი]]ს მთა, რომელიც ყურის გასწვრივ დაახლოებით 100 კმ-ითაა დაშორებული.

===სხვა რაიონები===
[[File:Ξηροκρήνη Θεσσαλονίκη.jpg|thumb|ხიროკრინის უბანი]]
სალონიკის მუნიციპალიტეტში, გარდა ისტორიული ცენტრისა და ზემო ქალაქისა, შედის შემდეგი უბნები: ხიროკრინი, დიკასტირია (სასამართლოები), იქთიოსკალა, პალაიოს-სტათმოსი, ლაჩანოკიპოი, ბეჰცინარი, პანაგია-ფანერომენი, დოქსა, სარანტა-ეკლისიესი, ევანგელისტრია, ტრიანდრია, აგია-ტრიადა-ფალირო, იპოკრატეიო, ხარილაუ, ანალიპსი, დეპოტი და ტოუმბა.

ძველი რკინიგზის სადგურის ტერიტორიაზე (პალაიოს-სტათმოსი) დაიწყო [[საბერძნეთის ჰოლოკოსტის მუზეუმი]]ს მშენებლობა.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=30 January 2018|title=Θεσσαλονίκη: Όλα όσα έγιναν στο Μουσείο Ολοκαυτώματος – Η γυναίκα που συγκίνησε τον Τσίπρα|work=NewsIT|url=https://www.newsit.gr/politikh/thessaloniki-ola-osa-eginan-sto-mouseio-olokaytomatos-gynaika-pou-sygkinise-ton-tsipra/2400540/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;efsyn.gr&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.efsyn.gr/arthro/moyseio-olokaytomatos-mnimeio-stin-istoria |title=Mουσείο Ολοκαυτώματος, μνημείο στην Ιστορία |date=2018-01-31 |website=Η Εφημερίδα των Συντακτών |language=el |access-date=2018-09-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180206130448/https://www.efsyn.gr/arthro/moyseio-olokaytomatos-mnimeio-stin-istoria |archivedate=2018-02-06 }}&lt;/ref&gt; ამ ტერიტორიაზე მდებარეობს [[სალონიკის რკინიგზის მუზეუმი]], [[წყალმომარაგების მუზეუმი]] და ქალაქის დიდი გასართობი ადგილები, როგორიცაა მილოსი, ფიქსი, ვილკა (რომლებიც განთავსებულია გადაკეთებულ ძველ ქარხნებში). ახალი სალონიკის რკინიგზის სადგური მდებარეობს მონასტირიუს ქუჩაზე.

სხვა ფართო და მჭიდროდ აშენებული საცხოვრებელი ადგილებია ხარილაუ და ტუმბა, რომელიც იყოფა „ანო ტუმპად“ და „კატო ტუმპად“. ტუმბას სახელი ეწოდა ტუმბის ბორცვის მიხედვით, სადაც არქეოლოგიური კვლევა მიმდინარეობს. იგი შეიქმნა ლტოლვილების მიერ [[1922]] წელს მცირე აზიის მოსახლეობის გაცვლის (1923–1924) შემდეგ. ეხოქონის გამზირზე, 1920-იან წლებამდე იყო ქალაქის ყველაზე მდიდარი მაცხოვრებლების სახლები და იმ დროისთვის სალონიკის გარეუბანს წარმოადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.mathra-sights.gr/hotspot.php?id=7&amp;lan=el |title = Municipal Art Gallery (Thessaloniki) – Official Website |archive-url = https://web.archive.org/web/20120518093710/http://www.mathra-sights.gr/hotspot.php?id=7&amp;lan=el |archive-date = 18 May 2012 |url-status = dead |accessdate = 14 აპრილი 2023 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120518093710/http://www.mathra-sights.gr/hotspot.php?id=7&amp;lan=el |archivedate = 18 მაისი 2012 }}&lt;/ref&gt;

===სალონიკის ურბანული ტერიტორია===
[[File:Εξωτερική-άποψη-της-Μονής-Λαζαριστών.jpg|thumb|კულტურული ცენტრი მონი-ლაზარისტონი]]
სალონიკის უფრო ფართო ურბანული ტერიტორიის სხვა რაიონებია ამპელოკიპი, ელეფთერიო-კორდელიო, მენემენი, ევოსმოსი, ილიუპოლი, სტავრუპოლი, ნიკოპოლი, ნეაპოლი, პოლიხნი, პაეგლოსი, მეტეორა, აგიოს-პავლოსი, კალამარია, პილაია და სიკიესი. ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი მონი-ლაზარისტონი, სადაც მდებარეობს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის კოსტაკისის კოლექცია და ჩრდილოეთ საბერძნეთის ეროვნული თეატრის ორი თეატრი.&lt;ref&gt;[Official website|http://www.greekstatemuseum.com/ MOMus–Museum of Modern Art–Costakis Collection]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monilazariston.gr/B0E2D3E8.en.aspx|title=Profile|publisher=Monilazariston.gr|date=15 November 2011|access-date=11 March 2012|archive-date=15 დეკემბერი 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081215161236/http://www.monilazariston.gr/B0E2D3E8.en.aspx}}&lt;/ref&gt;

სალონიკის ჩრდილო-დასავლეთით განთავსებულია მრავალი კულტურული შენობა, როგორიცაა მანოს კატრაკისის ღია ცის ქვეშ თეატრი სიკიესში, ლტოლვილთა ელინიზმის მუზეუმი ნეაპოლისში, მუნიციპალური თეატრი და ღია ცის ქვეშ თეატრი ნეაპოლში, მენემენის ახალი კულტურული ცენტრი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nikiforidis-cuomo.com/work/buildings/45 |title=Πολιτιστικό Κέντρο, Θέατρο και υπαίθριος Κινηματογράφος Μενεμένης – Αρχιτεκτονικό Γραφείο Πρόδρομου Νικηφορίδη και Bernard Cuomo |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609223319/http://www.nikiforidis-cuomo.com/work/buildings/45 |archive-date=2016-06-09 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; პერიკლეუსის ქუჩაზე მდებარე სტავრუპოლისის ბოტანიკური ბაღი მოიცავს 1000 სახეობის მცენარეს და გაშენებულია 2 ჰა-ზე. გარემოსდაცვითი განათლების ცენტრი კორდელიოში შეიქმნა 1997 წელს და არის სალონიკში ბიოკლიმატური დიზაინის რამდენიმე საჯარო შენობათაგან ერთ-ერთი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kpe-thess.gr/el/ |title=Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου-Κορδελιού και Βερτίσκου |access-date=2018-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180118153342/http://www.kpe-thess.gr/el/ |archive-date=2018-01-18 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს [[მაკედონიის საქალაქთაშორისო ავტობუსების ტერმინალი]] (KTEL), სალონიკის ახალი რკინიგზის სადგური, ზეიტენლიკის მოკავშირეთა მემორიალური სამხედრო სასაფლაო. 

ძეგლებიდან აღსანიშნავია ბერძნული ეროვნული წინააღმდეგობის ძეგლი სიკიესში, ბერძნული ეროვნული წინააღმდეგობის ძეგლი სტავრუპოლისში, მებრძოლი დედის ქანდაკება ეპტალოფოსის მოედანზე და [[1944]] წლის 11 მაისს ნაცისტების მიერ დახოცილი ახალგაზრდების ძეგლი ხიროკრინში. ეპტალოფოსში, [[1941]] წლის 15 მაისს, ქვეყნის ოკუპაციიდან ერთი თვის შემდეგ, დაარსდა საბერძნეთში პირველი წინააღმდეგობის ორგანიზაცია „ელეფთერია“, თავისი გაზეთით და პირველი არალეგალური სტამბით ქალაქ სალონიკში.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.alterthess.gr/content/ekdilosi-afieroma-stin-efimerida-eleytheria-tin-proti-efimerida-tis-antistasis |title=Εκδήλωση-αφιέρωμα στην εφημερίδα &quot;ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ&quot;, την πρώτη εφημερίδα της Αντίστασης |date=2 April 2016 |access-date=2016-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404073425/http://www.alterthess.gr/content/ekdilosi-afieroma-stin-efimerida-eleytheria-tin-proti-efimerida-tis-antistasis |archive-date=2016-04-04 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;καζάνας1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.efsyn.gr/nisides/241619_i-xirokrini-tis-antistasis|title=Η Ξηροκρήνη της Αντίστασης|last=Καζάνας|first=Γιώργος|date=2020-05-02|website=Εφημερίδα των Συντακτών|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

სალონიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთი გარკვეულწილად მოხდა ქალაქის ცენტრის გაფართოება. ამ მიმართლებით მდებარეობს მეგალუ ალექსანდრუსის, გეორგიო პაპანდრეუსის, ვასილეოს გეორგიუსის, ვასილისის ოლგასის, დელფონის, კონსტანტინუ კარამანლისის და პაპანასტასიუს პროსპექტები.

მუნიციპალიტეტი [[კალამარია]] მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ სალონიკში. ამ ტერიტორიაზე დასახლდნენ მცირე აზიიდან და აღმოსავლეთ თრაკიიდან [[1922]] წელს გადმოსახლებული ბერძნები.&lt;ref&gt;ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ, εκδόσεις Μαλλιάρη, 978-960-457-587-9.&lt;/ref&gt; აქ მდებარეობს [[ჩრდილოეთ საბერძნეთის საზღვაო სარდლობა]] და ძველი სამეფო სასახლე (ე. წ. პალატაკი), რომელიც მდებარეობს მიკრო-ემვოლოს კონცხის ყველაზე დასავლეთ წერტილზე.

===იუნესკოს ადრექრისტიანული და ბიზანტიური ძეგლები===
[[ფაილი:Church of Saint Demetrios - panoramio.jpg|thumb|upright=0.9|ქალაქის მფარველის, [[დიმიტრი თესალონიკელი|წმინდა დიმიტრის]] [[სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა|ბაზილიკა]], აგებულია IV საუკუნეში]]
[[ფაილი:Hagia Sofia Thessaloniki.jpg|thumb|[[აია-სოფია (სალონიკი)|აია-სოფია]], სალონიკი]]
[[ფაილი:THES Panaghia Chalkeon 5944.JPG|thumb|upright=0.9|[[პანაგია-ხალკეონი]], 1028 წელს აგებული ეკლესია სალონიკში, იუნესკოს 15 ძეგლიდან ერთ-ერთი]]
[[ფაილი:Βυζαντινό λουτρό Άνω Πόλης 1788.jpg|thumb|upright=0.9|[[ბიზანტიური აბანო (სალონიკი)|ბიზანტიური აბანო]] ქალაქის ციტადელში]]

ადრეულ ქრისტიანულ და [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიურ]] პერიოდებში სალონიკის სტრატეგიული მნიშვნელობის გამო, ქალაქში რამდენიმე ადრექრისტიანული ძეგლია, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს [[ბიზანტიური ხელოვნება|ბიზანტიური ხელოვნებისა]] და [[ბიზანტიური არქიტექტურა|არქიტექტურის]] განვითარებაში როგორც [[ბიზანტიის იმპერია]]ში, ასევე [[სერბეთი|სერბეთში]].&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; ბიზანტიური საიმპერატორო არქიტექტურისა და სალონიკის აყვავება ერთმანეთს ემთხვევა, განსაკუთრებით იმპერიის არსებობის პირველ წლებში.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; სწორედ ამ დროს ააგეს რომის იმპერატორ [[გალერიუსი]]ს კომპლექსი, ასევე [[სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა|ჰაგიოს დემეტრეს]] პირველი ეკლესია.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

[[VIII საუკუნე|VIII საუკუნისთვის]] ქალაქი გახდა ბიზანტიის იმპერიის მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული ცენტრი და დაკავებული იყო იმპერიის ბალკანეთის საკითხების მოგვარებით.&lt;ref name=&quot;AUTH 2&quot;&gt;[http://www.auth.gr/univ/city/city/index_el.html Aristotle University of Thessaloniki, &quot;The City of Thessaloniki&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110517174744/http://www.auth.gr/univ/city/city/index_el.html |date=17 May 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; ამ პერიოდში ქალაქში შეიქმნა უფრო ცნობილი ქრისტიანული ეკლესიები, რომლებიც ამჟამად [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] ძეგლის ნაწილია. კერძოდ, [[სალონიკის წმინდა ეკატერინეს ეკლესია|წმინდა ეკატერინეს ეკლესია]], [[აია-სოფია (სალონიკი)|სალონიკის აია სოფია]], [[ახეიროპოეტიოს ეკლესია]], [[პანაგია-ხალკეონის ეკლესია]].&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; [[1430]] წელს [[ოსმალეთის იმპერია]]მ აიღო სალონიკი და ქალაქის ეკლესიების უმეტესობა გადაკეთდა მეჩეთებად. თუმცა იმ პერიოდის მოგზაურები აღნიშნავენ ეკლესიების სიმარავლეს ოსმალურ სალონიკშიც.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; 

წმინდა დემეტრეს ეკლესია, ისევე როგორც ბევრი სხვა ქალაქის ძეგლი, დაიწვა [[1917]] წლის სალონიკის დიდი ხანძრის დროს, მაგრამ იგი აღადგინეს. [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ქალაქი ინტენსიურად იბომბებოდა და სალონიკის მრავალი ადრექრისტული და ბიზანტიური ძეგლი ძლიერ დაზიანდა.&lt;ref name=&quot;AUTH 2&quot;/&gt; ზოგიერთი ძეგლი არ აღდგენილა 1980-იან წლებამდე. სალონიკიდან უფრო მეტი ძეგლია შეტანილი [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში, ვიდრე საბერძნეთის ნებისმიერ სხვა ქალაქიდან, სულ 15 ძეგლი. იუნესკოს სიაში არიან [[1988]] წლიდან.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

===ქალაქის ძეგლები===
[[File:Θεσσαλονίκη 2014 (The Statue of Alexander the Great) - panoramio (2).jpg|thumb|200px|[[ალექსანდრე მაკედონელი]]ს ძეგლი]]
ქალაქში დაახლოებით 150 ქანდაკება ან ბიუსტია.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://www.karfitsa.gr/ta-150-agalmata-tis-thessalonikis/| title = 150 αγάλματα της Θεσσαλονίκης| date = 29 June 2014}}&lt;/ref&gt; ყველაზე ცნობილია [[ალექსანდრე მაკედონელი]]ს ძეგლი, რომელიც აღმართეს [[1973]] წელს და შექმნილია მოქანდაკე [[ევანგელოს მუსტაკასი]]ს მიერ; [[კონსტანტინოს I]]-ის ქანდაკება დემოკრატიის მოედანზე, რომელიც მოქანდაკე გეორგიოს დიმიტრიადესს ეკუთვნის. სხვა ღირსშესანიშნავი ქანდაკებებია მოქანდაკე [[ჯანის პაპასი]]ს [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი]], [[ნატალია მელა]]ს [[პავლოს მელასი]], [[მემოს მაკრისი]]ს მიერ შექმნილი [[ემანუელ პაპასი]]ს ქანდაკება, მოქანდაკე [[ათანასიო აპარტისი]]ს ნამუშევარი [[ქრისოსტომოს სმირნელი]]ს ძეგლი და [[გიორგიოს ზონგოლოპულოსი]]ს სხვადასხვა ქმნილებები.

===სალონიკი 2012 - პროგრამა===
[[1912]] წელს სალონიკის საბერძნეთთან შეერთებიდან 100 წლისთავთან დაკავშირებით, მთავრობამ გამოაცხადა ქალაქის განვითარების ფართომასშტაბიანი პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ამჟამინდელი გარემოსდაცვითი და სივრცითი პრობლემების მოგვარებას, რაც ქალაქის წინაშე დგას.&lt;ref name=&quot;2012-1&quot;&gt;[http://government.gov.gr/2010/09/22/1937/ Hellenic Government – Thessaloniki 2012 Program] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519153237/http://government.gov.gr/2010/09/22/1937/ |date=19 May 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; უფრო კონკრეტულად, პროგრამა რადიკალურად შეცვლის ქალაქის იერსახეს&lt;ref name=&quot;2012-1&quot;/&gt; სალონიკის საერთაშორისო საგამოფენო ცენტრი და სალონიკის საერთაშორისო გამოფენის მოედანი გადავა ქალაქის ცენტრის გარეთ და ამჟამინდელი ტერიტორია მეტროპოლიტენ პარკად გადაიქცევა.&lt;ref name=&quot;2012-2&quot;&gt;[http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=ojoG1PRSCZg%3d&amp;tabid=367 Ministry of the Environment, of Energy and of Climate Change – Complete presentation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721084132/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=ojoG1PRSCZg=&amp;tabid=367 |date=21 July 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; დაიწყება ნავსადგურის სრული ხელახალი განვითარება და ლაჩანოკიპოის და დენდროპოტამოსის რაიონები (სალონიკის პორტის უკან და მის მახლობლად) კომერციულ ბიზნეს უბნად გადაიქცევა, აიგება ცათამბჯენები.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Σε επιχειρηματικό πάρκο μεταμορφώνονται οι Λαχανόκηποι (&quot;Laxanokipoi is transformed into business district&quot;)|url=http://boreia.gr/index.php?module=news&amp;func=display&amp;sid=11225|access-date=8 August 2011|newspaper=VORIA.gr|date=26 February 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327155827/http://boreia.gr/index.php?module=news&amp;func=display&amp;sid=11225|archive-date=27 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

გეგმა ასევე ითვალისწინებს ახალი ფართო გამზირების შექმნას ქალაქის გარეუბნებში&lt;ref name=&quot;2012-2&quot;/&gt; და მხოლოდ ფეხით მოსიარულეთა ზონების შექმნას ქალაქის ცენტრში.&lt;ref name=&quot;2012-2&quot;/&gt; გარდა ამისა, პროგრამა მოიცავს [[სეი-სუ]]ს ტყის ეროვნული პარკის იურისდიქციის გაფართოების გეგმებს.&lt;ref name=&quot;2012-1&quot;/&gt; გაუმჯობესდება ეროვნული პარკისკენ ქალაქის ცენტრიდან მისვლა. სამინისტროში აცხადებენ, რომ პროექტის განხორციელებას დაახლოებით 15 წელი დასჭირდება და დასრულდება [[2025]] წელს.&lt;ref name=&quot;2012-2&quot;/&gt; გეგმის ნაწილი განხორციელდა სალონიკის მუნიციპალიტეტის მიერ ქალაქის ცენტრში ფეხით მოსიარულეთა ზონების შექმნით,  გაუმჯობესდა სანაპირო ზოლი. მისი პირველი ნაწილი გაიხსნა 2008 წელს და [[საბერძნეთის არქიტექტურის ინსტიტუტი|საბერძნეთის არქიტექტურის ინსტიტუტმა]] დააჯილდოვა, როგორც საუკეთესო საჯარო პროექტი საბერძნეთში ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.makthes.gr/news/arts/36883/|title=ΝΕΑ ΠΑΡΑΛΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Καινούργια και βραβευμένη! – Εφημερίδα Μακεδονία της Θεσσαλονίκης|publisher=Makthes.gr|access-date=19 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130616005026/http://www.makthes.gr/news/arts/36883/|archive-date=16 June 2013|df=dmy-all|archiveurl=https://archive.today/20130616005026/http://www.makthes.gr/news/arts/36883/|archivedate=16 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;

სალონიკის მუნიციპალიტეტების განახლების ბიუჯეტი 28,2 მლნ [[ევრო]]ს შეადგენს.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.makthes.gr/news/reportage/71129/|script-title=el:Στα 28 εκατ. ευρώ το τεχνικό πρόγραμμα του δήμου|newspaper=Makedonia|location=Thessaloniki|date=23 March 2011|access-date=25 March 2011|language=el|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120906162343/http://www.makthes.gr/news/reportage/71129/|archive-date=6 September 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==ეკონომიკა==
[[რომის იმპერია|რომის იმპერიის]] პერიოდში სალონიკმა მოიპოვა ეკონომიკურ უპირატესობა და გახდა ბალკანეთის მთავარი ეკონომიკური ცენტრი. რომაულმა მშვიდობამ და ქალაქის სტრატეგიულმა მდებარეობამ განაპირობა Via Egnatia-ს საშუალებით რომსა და ბიზანტიას  შორის ვაჭრობის გამარტივება.&lt;ref name=&quot;Companion to Macedonia&quot;/&gt; Via Egnatia ასევე ფუნქციონირებდა, როგორც რომის იმპერიასა და აზიის ერებს შორის კომუნიკაციის მნიშვნელოვანი ხაზი,[209] განსაკუთრებით აბრეშუმის გზასთან მიმართებაში.&lt;ref name=&quot;Companion to Macedonia&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QsJ183uUDkMC&amp;q=Via+Egnatia+Thessaloniki&amp;pg=PA565|title=A Companion to Ancient Macedonia|year=2011|publisher=John Wiley &amp; Sons|author1=Joseph Roisman |author2=Ian Worthington |access-date=18 April 2012|isbn=9781444351637}}&lt;/ref&gt; რომის იმპერიის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად გაყოფის შემდეგ სალონიკი გახდა [[აღმოსავლეთ რომის იმპერია|აღმოსავლეთ რომის იმპერიის]] სიდიდით მეორე ქალაქი ახალი რომის (კონსტანტინოპოლის) შემდეგ.&lt;ref name=&quot;DCCXVI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Companion to Macedonia&quot;/&gt; იმპერიის დროს სალონიკი იყო უდიდესი პორტი ბალკანეთში.&lt;ref name=&quot;Economic Ideas&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=0-cM9wDXYvgC&amp;q=Thessaloniki|title=Ancient and Medieval Economic Ideas and Concepts of Social Justice|year=1998|publisher= BRILL|author1=S. Todd Lowry |author2=Barry Lewis |author3=John Gordon |access-date=18 April 2012|isbn=9004099646}}&lt;/ref&gt; [[1423]] წელს ვენეციის კუთვნილებაში გადავიდა, ხოლო [[1430]] წელს დაიპყრეს ოსმალებმა. ოსმალეთის მმართველობის დროს ქალაქმა შეინარჩუნა თავისი პოზიცია და კვლავ რჩებოდა როგორც ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი ბალკანეთში.&lt;ref name=&quot;Economic History&quot;/&gt; წარმოება, გადაზიდვა და ვაჭრობა იყო ქალაქის ეკონომიკის ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტი ოსმალეთის პერიოდში,&lt;ref name=&quot;Economic History&quot;/&gt; და იმ დროისთვის ქალაქის ვაჭრობას ეთნიკური ბერძნები აკონტროლებდნენ. 

სალონიკის ეკონომიკისთვის ისტორიულად მნიშვნელოვანი იყო თამბაქოს მრეწველობა&lt;ref name=&quot;Tobacco&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XYU9AAAAIAAJ&amp;q=Thessaloniki+industrialization&amp;pg=PA259|title=Industrialization in Developing and Peripheral Regions|year=1986|publisher= Routledge|author=F. E. Ian Hamilton|access-date=18 April 2012|isbn=9780709938279}}&lt;/ref&gt; და საბანკო საქმე (ოსმალეთის წლებში სალონიკი იყო დასავლეთ ევროპის ინვესტიციების მთავარი ცენტრი,  1909 წელს სალონიკის ბანკს ჰქონდა 20 მილიონი ფრანგული ფრანკის კაპიტალი).&lt;ref name=&quot;Economic History&quot;/&gt;

===სერვისები===
[[File:Stoa Malakopi.jpg|thumb|200px|[[სალონიკის ბანკი]]ს ძველი შენობა]]
მომსახურების სექტორი სალონიკის მთლიანი სამუშაო ძალის თითქმის ორ მესამედს შეადგენს.&lt;ref name=&quot;Globalization&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=v6itRdhjTZwC&amp;q=manufacturing&amp;pg=PA82|title=Globalisation, Migration and Socio-Economic Change in Contemporary Greece: Processes of Social Incorporation of Balkan Immigrants in Thessaloniki|publisher=Amsterdam University Press|author=Panos Arion Hatziprokopiou|access-date=18 June 2012|isbn=9789053568736|year=2006}}&lt;/ref&gt; სერვისებში მომუშავეებიდან 20 % ვაჭრობაშია დასაქმებული; 13 % განათლებასა და ჯანდაცვაში; უძრავ ქონებაში 7,1 %; 6,3 % ტრანსპორტის და კავშირგაბმულობის სფეროში; 6,1 % საფინანსო ინდუსტრიაში; 5,7 % საჯარო მმართველობისა და სადაზღვევო სერვისებში; ხოლო სასტუმროებსა და რესტორნებში 5,4 %.&lt;ref name=&quot;Globalization&quot;/&gt; 

სალონიკის პორტი, არის [[ეგეოსის ზღვა|ეგეოსის ზღვის]] ერთ-ერთი უდიდესი პორტი და არის მთავარი კარიბჭე ბალკანეთის შიდა რეგიონებში.&lt;ref name=&quot;Development&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;THPA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thpa.gr/files/general/leaflet.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.thpa.gr/files/general/leaflet.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|title=The port CITY|year=2010|publisher=Thessaloniki Port Authority|access-date=2 December 2011}}&lt;/ref&gt; 2010 წელს 15,8 მილიონ ტონაზე მეტი იყო ტვირთი გავიდა ქალაქის პორტიდან,&lt;ref name=&quot;Eurostat ports&quot;&gt;{{cite web|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=mar_go_aa&amp;lang=en|title=Maritime transport – Goods (gross weight) – Annual data – All ports – by direction|year=2010|publisher=[[Eurostat]]|access-date=2 December 2011}}&lt;/ref&gt; რაც მას მეორე უმსხვილეს პორტად აქცევს საბერძნეთში [[აიოი-თეოდოროი]]ს შემდეგ.

ბოლო წლებში სალონიკი აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კრუიზების მთავარ პორტად იქცა.&lt;ref name=&quot;THPA&quot;/&gt; საბერძნეთის ტურიზმის სამინისტრო თვლის, რომ სალონიკი არის საბერძნეთის მეორე ყველაზე მნიშვნელოვანი კომერციული პორტი.&lt;ref name=&quot;Royal Caribbean&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thpa.gr/files/general/portthess7.pdf |title=I&quot;Οχημα&quot; η κρουαζιέρα για τον ελληνικό τουρισμό |trans-title=Cruising as a means for Greek tourism |publisher=www.thpa.gr |work=Port.Thess (July–August 2011 edition) |page=3 |year=2011 |access-date=16 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820104815/http://www.thpa.gr/files/general/portthess7.pdf |archive-date=20 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110820104815/http://www.thpa.gr/files/general/portthess7.pdf |archivedate=20 აგვისტო 2011 }}&lt;/ref&gt; [[2011]] წელს სალონიკის პორტში სულ 30 საკრუიზო გემი შევიდა.&lt;ref name=&quot;Royal Caribbean&quot;/&gt;

===კომპანიები===
[[მეორე მსოფლიო ომი]]სა და [[საბერძნეთის სამოქალაქო ომი]]ს შემდეგ, 1950-იანი წლების შუა ხანებში დაიწყო ქალაქის გარეუბნების ინდუსტრიალიზაცია.&lt;ref&gt;Note also the concomitant decrease of water cleanliness in Glenn Eldon Curtis, ed., ''Greece, a Country Study'', Volume 550, Issues 87-995 (Washington, DC: Federal Research Division, United States Department of the Army, 1995), 92–107. {{ISBN|0844408565}}&lt;/ref&gt; 

1980-იან წლებში მოხდა ისეთ ქარხნების გაჩერება, რომლებიც ძირითადად ავტომობილებს აწარმოებდნენ (Agricola, AutoDiana, EBIAM, Motoemil, Pantelemidis-TITAN და C.AR.). 1990-იანი წლებიდან კომპანიებმა ისარგებლეს იაფი შრომის ბაზრით და სხვა ქვეყნების უფრო სუსტი რეგულაციებით, რის გამოც უმსხვილესმა კომპანიებმა დახურეს ქარხნები. ასეთი კომპანიები იყო [[Goodyear]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pfi.gr/|title=Pfi (Βφλ)|publisher=Pfi.gr|access-date=11 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313053025/http://www.pfi.gr/|archive-date=13 March 2012|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313053025/http://www.pfi.gr/|archivedate=13 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt; AVEZ-ის მაკარონის ინდუსტრია (ერთ-ერთი პირველი სამრეწველო ქარხანა ჩრდილოეთ საბერძნეთში, რომელიც ააშენეს 1926 წელს),&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.makthes.gr/index.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=10661|title=Information is in Greek from one of the city's largest dailies|publisher=Makthes.gr|date=29 December 2007|access-date=22 March 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081228000324/http://www.makthes.gr/index.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=10661|archive-date=28 December 2008|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;  Philkeram Johnson, [[AGNO dairy]] და [[VIAMIL]]. თუმცა, სალონიკი ბალკანეთსა და საბერძნეთში კვლავ რჩება მთავარ ბიზნეს ცენტრად, სადაც მრავალი მნიშვნელოვანი ბერძნული კომპანია მდებარეობს. კერძოდ Hellenic Vehicle Industry (ELVO), Namco, Astra Airlines, Ellinair, Pyramis და MLS Multimedia, რომელმაც  2012 წელს წარმოადგინა პირველი ბერძნული სმარტფონი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skai.gr/news/technology/article/207430/smartphone-made-in-greece-/|title=Smartphone Made in Greece!|date=5 July 2012|publisher=[[Skai TV]]|access-date=5 July 2012|archive-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208002944/http://www.skai.gr/news/technology/article/207430/smartphone-made-in-greece-/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1960-იანი წლების დასაწყისში [[Standard Oil]]-ისა და [[ESSO-Pappas]]-ის თანამშრომლობით შეიქმნა დიდი ინდუსტრიული ზონა, რომელიც შეიცავდა გადამამუშავებელ ქარხნებს, ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას და ფოლადის წარმოებას. [[Titan Cement]]-ს ასევე აქვს ობიექტები ქალაქგარეთ.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://www.businessnews.gr/article/90964/titan-o-eghorios-kolossos-me-tin-polyethniki-paroysia| title = ΤΙΤΑΝ: Ο εγχώριος κολοσσός| access-date = 19 April 2019| archive-date = 19 April 2019| archive-url = https://web.archive.org/web/20190419093345/https://www.businessnews.gr/article/90964/titan-o-eghorios-kolossos-me-tin-polyethniki-paroysia| url-status = dead| archiveurl = https://web.archive.org/web/20190419093345/https://www.businessnews.gr/article/90964/titan-o-eghorios-kolossos-me-tin-polyethniki-paroysia| archivedate = 19 აპრილი 2019}}&lt;/ref&gt; მულტინაციონალურ კომპანიებს, როგორიცაა [[Air Liquide]], Cyanamid, [[Nestlé]], [[Pfizer]], [[Coca-Cola Hellenic Bottling Company]] და [[Vivartia]], ასევე აქვთ სამრეწველო ობიექტები ქალაქის გარეუბნებში.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://www.tovima.gr/2008/11/24/finance/polyethnikoi-biomixanikoi-kolossoi-stin-ellada/| title = Πολυεθνικοί βιομηχανικοί κολοσσοί στην Ελλάδα}}&lt;/ref&gt;

კვების ინდუსტრიაში მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს American Farm School-ს.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.greece-is.com/the-american-farm-school-21st-century-farming/| title = American farm school| date = 28 December 2017}}&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
===ისტორიული ეთნიკური სტატისტიკა===
ქვემოთ მოყვანილი ცხრილი აჩვენებს სალონიკის ეთნიკურ სტატისტიკას XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში.

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!წელი
!colspan=&quot;2&quot;|სულ
!colspan=&quot;2&quot;|ებრაელი
!colspan=&quot;2&quot;|თურქი
!colspan=&quot;2&quot;|ბერძენი
!colspan=&quot;2&quot;|ბულგარელები
!colspan=&quot;2&quot;|ბოშა
!colspan=&quot;2&quot;|სხვა
|- align=&quot;right&quot;
|align=&quot;left&quot;|1890&lt;ref name=19thcen/&gt;
|118,000
|100%
|55,000
|47%
|39,000
|22%
|28,000
|14%
|14,000
|8%
|5,500
|2%
|8,500
|7%
|- align=&quot;right&quot;
|align=&quot;left&quot;|1913 წლისთვის&lt;ref name=20thcen/&gt;
|157,889
|100%
|61,439
|39%
|45,889
|29%
|39,956
|25%
|6,263
|4%
|2,721
|2%
|1,621
|1%
|}

===მოსახლეობის დინამიკა===
სალონიკის მუნიციპალიტეტი ყველაზე ხალხმრავალია სალონიკის ურბანულ მხარეში. მისი მოსახლეობა გაიზარდა უახლესი აღწერით და აგლომერაციის მოსახლეობამ მილიონს გადააჭარბა. ქალაქი წარმოადგენს სალონიკის აგლომერაციის ცენტრს, 2021 წლის უახლესი აღწერით ქალაქში 1 091 424 ადამიანი ცხოვრობს.&lt;ref name=&quot;2011census&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ მოსახლეობის დინამიკა
|-
! წელი !! მოსახლეობა&lt;ref name=&quot;The Balkans&quot;/&gt;&lt;ref name=Gerolympos/&gt;&lt;ref name=&quot;2011census&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sieur de la Croix population&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p6vdPgAACAAJ&amp;q=%CE%97+%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7+%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CF%8E%CE%BD|title=Personal Journals|author=Sieur de la Croix|year=1679|work=Η Θεσσαλονίκη των Περιηγητών 1430–1930|publisher=Εταιρία Μακεδονικών Σπουδών|language=el|access-date=2 August 2011|isbn=9789607265913}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Molho&quot;&gt;Molho, Rena. [http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm The Jerusalem of the Balkans: Salonica 1856–1919] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226001725/http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm |date=26 December 2008 }} ''The Jewish Museum of Thessaloniki''. URL accessed 10 July 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pop&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gr/Main_eng.asp|title=Population of Greece|work=General Secretariat Of National Statistical Service Of Greece|publisher=www.statistics.gr|access-date=2 August 2007|year=2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701001022/http://www.statistics.gr/Main_eng.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt;|archive-date=1 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701001022/http://www.statistics.gr/Main_eng.asp|archivedate=1 ივლისი 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=DP4UiA4gQNMC&amp;q=population%2520of%2520thessalonica&amp;pg=PA687 |title=Bible Knowledge Commentary |publisher=David C Cook |isbn=978-0-88207-812-0 |editor-last=Walvoord |editor-first=John. F. |date=1983 |language=en |editor-last2=Zuck |editor-first2=Roy B.}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100|| 200 000
|-
| 1348|| 150 000
|-
| 1453|| 40 000
|-
| 1679|| 36 000
|-
| 1842|| 70 000
|-
| 1870|| 90 000
|-
| 1882|| 85 000
|-
| 1890 || 118 000
|-
| 1902|| 126 000
|-
| 1913|| 157 000
|-
| 1917|| 230 000
|-
| 1951|| 297 164
|-
| 1961 || 377 026
|-
| 1981|| 406 413
|-
| 2001|| 954 027
|-
| 2011|| 1 030 338
|-
| 2021|| 1 091 424
|}


{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:400px;&quot;
|+ '''სალონიკის მუნიციპალიტეტისა და აგლომერაციის მოსახლეობა'''
! წელი!! მუნიციპალიტეტი !! აგლომერაცია !! ადგილი
|-
|2001||363 987&lt;ref name=pop/&gt;||954,027&lt;ref name=pop/&gt;||{{flagicon|GRE}} მე-2
|-
|2011||325 182&lt;ref name=&quot;2011census&quot;&gt;{{cite web |title=el:Απογραφή Πληθυσμού – Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός |trans-title=Detailed census results 2011 |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/resident_population_census2011.xls |publisher=[[Hellenic Statistical Authority]] |format=xls |date=6 September 2013 |access-date=20 February 2015 |language=el |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225194213/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/resident_population_census2011.xls |archive-date=25 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016063627/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/resident_population_census2011.xls |archivedate=16 ოქტომბერი 2015 }}&lt;/ref&gt;||1 030 338&lt;ref name=&quot;2011census&quot; /&gt;
|-
|2021||317 778&lt;ref name=&quot;2021census&quot;&gt;{{cite press release |title=Census 2021 GR|url=https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|publisher=[[Hellenic Statistical Authority]]|date=2022-07-19|access-date=2022-09-12}}&lt;/ref&gt;||1 091 424&lt;ref name=&quot;2011census&quot;/&gt; ||{{flagicon|GRE}} მე-2
|}

===ებრაელები სალონიკში===
[[File:Diaspora salonika.svg|thumb|upright=1.1|ებრაელთა მიგრაციის გზები ქალაქში]]
ებრაული მოსახლეობა საბერძნეთში ყველაზე ძველია ევროპის მატერიკზე. როდესაც [[პავლე მოციქული]] ჩავიდა სალონიკში, იგი ასწავლიდა იმ მხარეში, რასაც დღეს ანო-პოლი ჰქვია. მოგვიანებით, ოსმალეთის პერიოდში, [[ესპანეთი]]დან სეფარდი ებრაელების ჩამოსვლის შემდეგ, სალონიკის თემი ძირითადად სეფარდული გახდა. სალონიკი გახდა სეფარდი [[ებრაელები]]ს ყველაზე დიდი ცენტრი ევროპაში, რომლებმაც ქალაქს მეტსახელად შეარქვეს „la madre de Israel“ („ისრაელის დედა“)&lt;ref name=&quot;Holocaust&quot;/&gt; და „ბალკანეთის იერუსალიმი“.&lt;ref&gt;Abrams, Dennis (2009); ''[https://books.google.com/books?id=YkKVeMIMOmoC&amp;dq=sarkozy+jewish&amp;pg=PA26 Nicolas Sarkozy (Modern World Leaders)]'', Chelsea House Publishers, p. 26, Library Binding edition, {{ISBN|1-60413-081-4}}&lt;/ref&gt; ქალაქში ასევე ცხოვრობდნენ ბერძნულენოვანი [[რომანიოტები]]. [[1902]] წლის ოსმალეთის აღწერის მიხედვით სალონიკის სეფარდის თემი მოსახლეობის ნახევარს შეადგენდა, ხოლო [[1913]] წლისათვის  მოსახლეობის თითქმის 40 %-ს. ებრაელები მთავარ როლს სრულებდნენ ვაჭრობაში, სანამ ეთნიკური ბერძენი მოსახლეობა არ გაიზარდა მას შემდეგ, რაც 1913 წელს სალონიკი საბერძნეთის სამეფოში შევიდა. 1680-იანი წლებისთვის სეფარდი ებრაელების დაახლოებით 300 ოჯახმა მიიღო ისლამი, ეწოდათ „Dönmeh“ („მოქცეული“) და გადასახლდნენ სალონიკში, რომლის მოსახლეობა უმეტესად ებრაელი იყო. მათ შექმნეს აქტიური საზოგადოება, რომელიც დომინირებდა დაახლოებით 250 წლის განმავლობაში. მათი მრავალი შთამომავალი მოგვიანებით გახდა ცნობილი ვაჭარი.&lt;ref&gt;Kirsch, Adam [http://www.tnr.com/book/review/the-other-secret-jews ''The Other Secret Jews''] – Review of Marc David Baer's ''The Dönme: Jewish Converts, Muslim Revolutionaries, and Secular Turks'', ''The New Republic'', 15 February 2010. Retrieved 21 February 2010.&lt;/ref&gt; სალონიკის მკვიდრი ებრაელები საუბრობდნენ [[ლადინო]]ს დიალექტზე.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kushner|first=Aviya|title=Is the language of Sephardic Jews, undergoing a revival?|url=http://www.myjewishlearning.com/culture/2/Languages/Other_Jewish_Languages/Ladino/Today.shtml|work=My Jewish Learning|publisher=Ladino Today|access-date=9 April 2011|archive-date=1 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501014554/http://www.myjewishlearning.com/culture/2/Languages/Other_Jewish_Languages/Ladino/Today.shtml|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501014554/http://www.myjewishlearning.com/culture/2/Languages/Other_Jewish_Languages/Ladino/Today.shtml|archivedate=1 მაისი 2011}}&lt;/ref&gt;

[[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] მეორე ნახევრიდან ოსმალეთის რეფორმების შედეგად ებრაულ თემს აღმავლობის ეპოქა დაუდგათ. სალონიკში დასახლდა მრავალი ფრანგი და იტალიელი ებრაელი ([[ლივორნო]]დან და სხვა ქალაქებიდან), რომლებიც გავლენიანი იყვნენ განათლების ახალი მეთოდების დანერგვაში და ებრაელი მოსახლეობისთვის ახალი სკოლების დაარსებაში. მოდერნისტებმა ინდუსტრიული დასავლეთ ევროპიდან ქალაქში შემოიტანეს ახალი ტექნიკა და იდეები და 1880-იანი წლებიდან ქალაქში დაიწყო ინდუსტრიალიზაცია. იტალიელი ებრაელები ძმები ალატინები ხელმძღვანელობდნენ ებრაულ მეწარმეობას, აარსებდნენ ქარხნებს და კვების მრეწველობის დაწესებულებებს,  ამზადებდნენ აგურს და აგებდნენ თამბაქოს გადამამუშავებელ ქარხნებს.
[[File:Jews_of_Salonika-1917.jpg|thumb|left|upright=0.9|ებრაული ოჯახი სალონიკში, 1917 წელი]]
[[1913]] წელს, ბალკანეთის ომების შემდეგ სალონიკი [[საბერძნეთის სამეფო]]ს შემადგენლობაში შევიდა. თავდაპირველად საზოგადოება შიშობდა, რომ ანექსია სირთულეებს გამოიწვევდა და პირველ წლებში მათი პოლიტიკური პოზიცია, ზოგადად, ანტივენიზელისტური და პროროალისტ-კონსერვატიული იყო. 1917 წლის სალონიკის დიდმა ხანძარმა დროს გადაწვა ქალაქის ცენტრის დიდი ნაწილი და 50 000 ებრაელი უსახლკაროდ დატოვა.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm |author=Yakov Benmayor |title=History of Jews in Thessaloniki |publisher=Jewish Museum of Thessaloniki |access-date=5 January 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226001725/http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm |archive-date=26 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081226001725/http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm |archivedate=26 დეკემბერი 2008 }}&lt;/ref&gt; ებრაელების დიდი ნაწილი არ დაელოდა ქალაქის აღდგენას და სახლებისა და ბიზნესის დაკარგვის შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]], [[პალესტინა]]სა და [[პარიზი|პარიზში]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Great Fire in Salonica|url=http://www.mlahanas.de/Greece/History/GreatFireInSalonica1917.html|work=Greece History|publisher=Hellenica Website|access-date=9 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018013408/http://www.mlahanas.de/Greece/History/GreatFireInSalonica1917.html|archive-date=18 October 2011|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
[[File:Monastir Synagogue.JPG|thumb|upright=0.9|მონასტირის სინაგოგა]]
[[1922]] წელს თურქეთ-საბერძნეთის ომისა და საბერძნეთსა და თურქეთს შორის მოსახლეობის ორმხრივი გაცვლის შემდეგ, ბევრი ლტოლვილი ჩავიდა საბერძნეთში. დაახლოებით 100 000 ეთნიკური ბერძენი დასახლდა სალონიკში, რამაც შეამცირა ებრაელთა წილი მთლიან საზოგადოებაში. ამის შემდეგ ებრაელები შეადგენდნენ ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით 20%-ს. ომთაშორის პერიოდში საბერძნეთში ებრაელი მოქალაქეები იმავე სამოქალაქო უფლებებით სარგებლობდნენ როგორც საბერძნეთის სხვა მოქალაქეები.&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt; [[1926]] წლის მარტში საბერძნეთმა კიდევ ერთხელ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ საბერძნეთის ყველა მოქალაქე თანაბარი უფლებებით სარგებლობდა და ქალაქის ებრაელთა მნიშვნელოვანმა ნაწილმა გადაწყვიტა დარჩენა. მეტაქსასის რეჟიმის დროს ებრაელთა მიმართ დამოკიდებულება კიდევ უფრო უკეთესი გახდა.

მეორე მსოფლიო ომმა კატასტროფული შედეგები მოუტანა ბერძენ ებრაელებს, რადგან [[1941]] წელს გერმანელებმა დაიკავეს საბერძნეთი და დაიწყეს მოქმედებები ებრაელი მოსახლეობის წინააღმდეგ. წინააღმდეგობის წევრი ბერძნები ეხმარებოდნენ ებრაელებს.&lt;ref name=&quot;Holocaust&quot;/&gt;

[[1943]] წელს [[ნაციონალ-სოციალიზმი|ნაცისტებმა]] დაიწყეს სასტიკი ქმედებები სალონიკში ებრაელი მოსახლეობის წინააღმდეგ, აიძულეს ისინი გეტოში გადასულიყვნენ, საიდანაც შემდეგ აგზავნიდნენ საკონცენტრაციო და შრომით ბანაკებში. [[ჰოლოკოსტი]]ს დროს გადაასახლეს და გაანადგურეს თსალონიკის ყველა ასაკის ებრაელთა დაახლოებით 96 %.&lt;ref name=&quot;Holocaust2&quot;&gt;[http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/greece/nonflash/eng/salonika.htm www.ushmm.org &quot;Jewish Community in Greece&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506235802/http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/greece/nonflash/eng/salonika.htm |date=6 May 2009 }}, Online Exhibit, US Holocaust Museum. Retrieved 29 December 2010.&lt;/ref&gt; სალონიკის ჰოლოკოსტის მემორიალი ელეფთერიას („თავისუფლების“) მოედანზე აღმართეს [[1997]] წელს ჰოლოკოსტის დროს მოკლული თესალონიკელი ებრაელი ხალხის ხსოვნის პატივსაცემად. ადგილი სპეციალურად შეარჩიეს, რადგან ეს იყო ადგილი, სადაც ებრაელ მოსახლეობას აგროვებდნენ საკონცენტრაციო ბანაკებში წასვლამდე.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Holocaust Memorial/The Shoah Monument (Thessaloniki)|url=http://wikimapia.org/3909735/Holocaust-Memorial-The-Shoah-Monument|publisher=wikimapia|access-date=15 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thessaloniki Holocaust Memorial|url=http://www.memorialmuseums.org/eng/staettens/view/584/Thessaloniki-Holocaust-Memorial|publisher=Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas|access-date=15 September 2012}}&lt;/ref&gt; დღეს ქალაქში დაახლოებით 1200 ებრაელი-ღა ცხოვრობს.&lt;ref name=&quot;Holocaust&quot;/&gt; ებრაელმა მომღერალმა [[იეჰუდა პოლიკერი|იეჰუდა პოლიკერმა]] სალონიკის ებრაელ ხალხს მკიუძღვნა სიმღერა სახელწოდებით „დამელოდე, სალონიკი“.

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! წელი
! სულ &lt;br /&gt;მოსახლეობა
! ებრაელი &lt;br /&gt;მოსახლეობა
! ებრაელი &lt;br /&gt;%
! წყარო 
|-
|1842
|style=&quot;text-align:right;&quot;|70 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|36 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|51%
|&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|-
|1870
|style=&quot;text-align:right;&quot;|90 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|50 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|56%
| &lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|-
|1882/84
|style=&quot;text-align:right;&quot;|85 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|48 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|56%
|&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|-
|1902
|style=&quot;text-align:right;&quot;|126 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|62 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|49%
|&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|-
|1913
|style=&quot;text-align:right;&quot;|157 889
|style=&quot;text-align:right;&quot;|61 439
|style=&quot;text-align:right;&quot;|39%
|&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|-
|1917
|style=&quot;text-align:right;&quot;|271 157
|style=&quot;text-align:right;&quot;|52 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|19%
|&lt;ref&gt;J. Nehama, ''Histoire des Israélites de Salonique,'' t. VI-VII, Thessalonique 1978, p.&amp;nbsp;765 (via [[:el:Μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης 1917#cite note-2|Greek Wikipedia]]): the population was inflated because of refugees from the First World War&lt;/ref&gt;
|-
|1943
|style=&quot;text-align:right;&quot;|
|style=&quot;text-align:right;&quot;|50 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|
|&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|-
|2000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|363 987&lt;ref name=&quot;pop&quot;/&gt;
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1 000
|style=&quot;text-align:right;&quot;|0,27%
|&lt;ref name=&quot;History&quot;/&gt;
|}

===სხვა ერები===
[[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ბოლოდან ქალაქში  დასახლდა არაერთი ვაჭარი დასავლეთ ევროპიდან (ძირითადად [[საფრანგეთი]]დან და [[იტალია|იტალიიდან]]). მათ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ქალაქის სოციალურ-ეკონომიკურ ცხოვრებაში და დანერგეს ახალი ინდუსტრიული ტექნიკა. მათი მთავარი უბანი იყო დღევანდელი „ფრანგების უბანი“ ([[ლადადიკა]]სთან ახლოს), სადაც ასევე მდებარეობს [[ვიტალიანო პოსელი]]ს მიერ აგებული კათოლიკური ეკლესია.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.kathimerini.gr/847064/article/politismos/polh/ekato-xronia-filo3enias| title = Εκατό χρόνια φιλοξενίας}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://parallaximag.gr/thessaloniki/i-architektoniki-istoria-tou-fragkoma| title = Η αρχιτεκτονικη ιστορία του Φραγκομαχαλά| date = 27 May 2015}}&lt;/ref&gt; ვაჭრების ნაწილმა ქალაქი დატოვა მას შემდეგ, რაც სალონიკი [[საბერძნეთის სამეფო]]ს შეუერთდა, ზოგი კი, ძირითადად [[იუდაიზმი|იუდეველები]], ნაცისტებმა გაანადგურეს.

ქალაქის [[ალბანელები (ალბანეთი)|ალბანური]] საზოგადოება ყოველთვის დიდი და მნიშვნელოვანი იყო. ალბანელები ორ რელიგიას აღიარებენ [[ისლამი|ისლამს]] და [[ქრისტიანობა]]ს. ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ ისინი არასოდეს ჩაუთვლიათ ცალკე თემად, მოიხსენიებდნენ ხან მუსლიმებად და ხან ქრისტიანებად, შემდეგ კი ხან თურქებად და ხან ბერძნებად. ითვლება, რომ [[1922]] წლამდე ალბანური თემი ქალაქში ყველაზე დიდი იყო ებრაული თემის შემდეგ. ქალაქის ძველი ალბანური სასაფლაოები მდებარეობს ახლანდელ ტრიანდრიაში (ისინი განადგურდა [[1983]] წელს).

ბულგარული თემი [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნის]] ბოლოს გაიზარდა.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://bnr.bg/el/post/100991207| title = Οι Βούλγαροι στη Θεσσαλονίκη}}&lt;/ref&gt; თემს ჰქონდა მამაკაცთა საშუალო სკოლა, გოგონათა საშუალო სკოლა, პროფკავშირი და ტანვარჯიშის საზოგადოება. მათი დიდი ნაწილი კათოლიკე იყო.

კიდევ ერთი ჯგუფია [[სომხები|სომხური]] თემი. XX საუკუნის განმავლობაში, [[სომხების გენოციდი|სომხების გენოციდისა]] და თურქეთ-საბერძნეთის ომში (1919–22) ბერძნული არმიის დამარცხების შემდეგ, ბევრი გაიქცა საბერძნეთში, მათ შორის სალონიკში. ქალაქის ცენტრში ასევე არის სომხური სასაფლაო და სომხური ეკლესია.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://parallaximag.gr/thessaloniki/chartis-tis-polis/i-thessaloniki-palia-i-panagia-ton-arme| title = Η Παναγία των Αρμενίων| date = 10 November 2012}}&lt;/ref&gt;

==კულტურა==
===დასვენება და გართობა===
სალონიკი განიხილება არა მხოლოდ ჩრდილოეთ საბერძნეთის კულტურულ და გასართობ დედაქალაქად,&lt;ref name=&quot;AUTH 2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lonely Planet guide&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9781742200002|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/isbn_9781742200002/page/280 280]|quote=Thessaloniki.|title=Greece|author1=Korina Miller |author2=Kate Armstrong |author3=Michael Stamatios Clark |author4=Chris Deliso |year=2010|publisher=[[Lonely Planet]]|access-date=13 August 2011|isbn=9781742203423}}&lt;/ref&gt; არამედ მთლიანად ქვეყნის კულტურულ დედაქალაქად.&lt;ref name=&quot;Lonely Planet Thessaloniki&quot;/&gt; ქალაქის მთავარი თეატრებია: ეროვნული თეატრი, სამეფო თეატრი, მონი-ლაზარისტონი, დედამიწის თეატრი და ტყის თეატრი, ყველა მთგანი იმყოფება  ჩრდილოეთ საბერძნეთის ეროვნული თეატრის დაქვემდებარებაში, რომელიც დაარსდა 1961 წელს.&lt;ref name=&quot;NTNG&quot;&gt;[http://www.ntng.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;page=3 'History', National Theater of Northern Greece website] (in Greek)&lt;/ref&gt;

[[1997]] წელს სალონიკი [[ევროპის კულტურული დედაქალაქი]] იყო, რაც აღინიშნა ქალაქში ახალი ოპერის დაარსებით,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.music.columbia.edu/~icmc97/polpot.html|title=Cultural Capital|publisher=Music.columbia.edu|access-date=6 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100626002450/http://music.columbia.edu/~icmc97/polpot.html|archivedate=26 ივნისი 2010}}&lt;/ref&gt; რომელიც დღეს არის ჩრდილოეთ საბერძნეთის ეროვნული თეატრის დამოუკიდებელი განყოფილება.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Όπερα Θεσσαλονίκης|url=http://www.ntng.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;page=6|publisher=Ntng.gr|access-date=9 April 2011}}&lt;/ref&gt; ოპერა დაფუძნებულია სალონიკის საკონცერტო დარბაზში, საბერძნეთის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ საკონცერტო დარბაზში. იაპონელმა არქიტექტორმა [[არატა ისოზაკი]]მ დააპროექტა საკონცერტო დარბაზის მეორე შენობა. სალონიკი მოქმედებს ორი სიმფონიური ორკესტრი: სალონიკის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი და სალონიკის მუნიციპალიტეტის სიმფონიური ორკესტრი. ოლიმპიონის თეატრში იმართება [[სალონიკის საერთაშორისო ფილმების ფესტივალი]].

ქალაქი  საბერძნეთში ცნობილია თავისი მძლავრი საქალაქო კულტურით. აქ არის ევროპის სხვა ქალაქებთან შედარებით ყველაზე მეტი კაფე და ბარი ერთ სულ მოსახლეზე. Lonely Planet-მა სალონიკი მსოფლიოს „საბოლოო წვეულების ქალაქებს“ შორის დაასახელა.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Greg Elms|url=http://www.lonelyplanet.com/canada/travel-tips-and-articles/39339|title=Ultimate Party Cities – Lonely Planet|publisher=Lonelyplanet.com|date=15 June 2012|access-date=11 March 2012}}&lt;/ref&gt;

===პარკები===
მიუხედავად იმისა, რომ სალონიკი არ არის ცნობილი ურბანულ არეალში პარკებითა და გამწვანებით, მას აქვს რამდენიმე დიდი ღია სივრცე ზღვის სანაპიროზე, მაგალითად ცენტრალური ქალაქის ბაღები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://voria.gr/index.php?module=news&amp;func=display&amp;sid=60907|title=Χώρος άθλησης και ψυχαγωγίας το πάρκο της ΧΑΝΘ|language=el|publisher=www.voria.gr|date=22 August 2011|access-date=16 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101211258/http://voria.gr/index.php?module=news&amp;func=display&amp;sid=60907|archive-date=1 November 2011|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ასევე ცნობილია პარკი Pedion tou Areos, რომელიც ატარებს ყვავილების ყოველწლიურ გამოფენას და ნეა პარალიას პარკები, რომელიც 3 კმ-ზე  ვრცელდება სანაპირო ზოლზე, თეთრი კოშკიდან საკონცერტო დარბაზამდე. ნეა პარალიას პარკები გამოიყენება მთელი წლის განმავლობაში სხვადასხვა ღონისძიებებისთვის. ფართო რევიტალიზაციის შედეგად, ქალაქის სანაპირო ზოლზე დღეს სულ 12 თემატური ბაღი/პარკია.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&amp;ct=4&amp;artid=111206|title=Θεσσαλονίκη: Η νέα κατάφυτη παραλία θα έχει αμμουδιά, σιντριβάνια, λόφο και ελαιώνα σε ξερολιθιές|language=el|publisher=www.agelioforos.gr|date=16 September 2011|access-date=16 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323031414/http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&amp;ct=4&amp;artid=111206|archive-date=23 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

სალონიკის სიახლოვე ისეთ ადგილებთან, როგორიცაა პიერიის ეროვნული პარკები და [[ქალკედონის ნახევარკუნძული|ქალკედონის]] პლაჟები, ხშირად მის მაცხოვრებლებს საშუალებას აძლევს ჰქონდეთ წვდომა ევროპის საუკეთესო გარე დასვენებაზე; ქალაქი ასევე მდებარეობს სეი-სუს ტყის ეროვნული პარკის გვერდით, სალონიკის ცენტრიდან სულ რაღაც 3,5 კმ დაშორებით. მოსახლეობას და სტუმრებს სთავაზობს ხედებს ქალაქისკენ, მთის ველოსიპედის ბილიკებს და გამწვანებულ საფეხმავლო ბილიკებს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seihsou.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=32|title=Σεϊχ Σου|language=el|publisher=www.seihsou.gr|access-date=16 September 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101113050610/http://www.seihsou.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=32|archive-date=13 November 2010|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113050610/http://www.seihsou.gr/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=32|archivedate=13 ნოემბერი 2010}}&lt;/ref&gt; ქალაქის ზოოპარკი, რომელსაც მართავს სალონიკის მუნიციპალიტეტი, ასევე მდებარეობს ეროვნულ პარკთან ახლოს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/TexnikesYpiresies/DnsiPrasinou/TmimaMeletwnEktelesisErgwn/zoo|title=Ζωολογικός Κήπος|language=el|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130427054827/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/TexnikesYpiresies/DnsiPrasinou/TmimaMeletwnEktelesisErgwn/zoo|archive-date=27 April 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

სალონიკის აგლომერაციის სხვა დასასვენებელი ადგილებია ფრაგმა-თერმისი, [[თერმი]]ს მახლობლად მდებარე გამწვანებულ პარკი და დელტის ჭაობები ქალაქის დასავლეთით; ყურის სანაპიროზე პლაჟები განლაგებულია სალონიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ გარეუბნის [[თერმაიკოსი]]ს გაყოლებაზე 10 კილომეტრზე. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.typosthes.gr/component/content/article/23-last24hours/9476-2011-06-10-20-25-49|title=Κολυμπώντας σε βραβευμένες και απόλυτα καθαρές παραλίες&amp;nbsp;...|language=el|publisher=www.typosthes.gr|date=12 June 2011|access-date=16 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402120136/http://www.typosthes.gr/component/content/article/23-last24hours/9476-2011-06-10-20-25-49|archive-date=2 April 2012|url-status=dead|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402120136/http://www.typosthes.gr/component/content/article/23-last24hours/9476-2011-06-10-20-25-49|archivedate=2 აპრილი 2012}}&lt;/ref&gt;

===მუზეუმები და გალერეები===
[[File:Macedonian Museums-88-Arx Byz Thessaloniknhs-391.jpg|thumb|[[სალონიკის ბიზანტიური კულტურის მუზეუმი]]]]
ქალაქის მდიდარი და მრავალფეროვანი ისტორიის გამო, სალონიკში განთავსებულია არაერთი მუზეუმი, რომლებიც ეძღვნება ისტორიის სხვადასხვა ეპოქას. ქალაქის ორი ყველაზე ცნობილი მუზეუმია [[სალონიკის არქეოლოგიური მუზეუმი]] და [[სალონიკის ბიზანტიური კულტურის მუზეუმი|ბიზანტიური კულტურის მუზეუმი]].

სალონიკის არქეოლოგიური მუზეუმი დაარსდა [[1962]] წელს და მასში ინახება  მნიშვნელოვანი უძველესი მაკედონიური არტეფაქტები,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.amth.gr/english/vr_museum_2_makedonia.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111117082211/http://www.amth.gr/english/vr_museum_2_makedonia.html|url-status=dead|title=In Macedonia from the 7th c. BC until late antiquity|archivedate=17 November 2011|access-date=7 April 2023}}&lt;/ref&gt; მათ შორის ოქროს ნამუშევრების ვრცელი კოლექცია ეგისა და პელას სამეფო სასახლეებიდან.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.amth.gr/english/vr_museum_2_xrusos.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111117082459/http://www.amth.gr/english/vr_museum_2_xrusos.html|url-status=dead|title=The Gold of Macedon|archivedate=17 November 2011|accessdate=7 April 2023}}&lt;/ref&gt; მუზეუმში ასევე ინახება მაკედონიის პრეისტორიული წარსულის ექსპონატები, რომლებიც თარიღდება ნეოლითიდან ბრინჯაოს ხანამდე პერიოდით.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.amth.gr/english/vr_museum_2_proistoria.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111102181204/http://www.amth.gr/english/vr_museum_2_proistoria.html|url-status=dead|title=5,000, 15,000, 200,000 years ago&amp;nbsp;... An exhibition about prehistoric life in Macedonia|archivedate=2 November 2011|accessdate=7 April 2023}}&lt;/ref&gt; ამავე ეპოქის ექსპონატები განთავსებულია [[სალონიკის პრეისტორიული სიძველეების მუზეუმი|სალონიკის პრეისტორიული სიძველეების მუზეუმში]].

ბიზანტიური კულტურის მუზეუმი არის ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მუზეუმი, რომელიც ასახავს ქალაქის დიდებულ ბიზანტიურ წარსულს.&lt;ref&gt;[http://www.mbp.gr/html/en/mu_mouseio.htm About the Museum] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721081808/http://www.mbp.gr/html/en/mu_mouseio.htm |date=21 July 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; [[2005]] წელს მუზეუმს მიენიჭა ევროპის საბჭოს მუზეუმის პრემია.&lt;ref&gt;[http://www.mbp.gr/html/gr/nea_vraveio.htm Award of the Council of Europe to the Museum of Byzantine Culture] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721081816/http://www.mbp.gr/html/gr/nea_vraveio.htm |date=21 July 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; სალონიკის თეთრი კოშკის მუზეუმში განთავსებულია გალერეების სერია, რომელიც ეხება ქალაქის წარსულს, თეთრი კოშკის შექმნიდან ბოლო წლებამდე.&lt;ref&gt;[http://www.lpth.org/en/ Introduction video of the White Tower Museum] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110126180435/http://www.lpth.org/en/ |date=26 January 2011 }}&lt;/ref&gt;

ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე მუზეუმია [[სალონიკის სამეცნიერო ცენტრი და ტექნოლოგიების მუზეუმი]], რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე მაღალტექნოლოგიური მუზეუმია საბერძნეთში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში.&lt;ref name=&quot;NOESIS&quot;&gt;[http://www.noesis.edu.gr/index.php?action=noesis NOESIS – About the Museum] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121218105420/http://www.noesis.edu.gr/index.php?action=noesis |date=2012-12-18 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; მასში განთავსებულია ყველაზე დიდი პლანეტარიუმი საბერძნეთში, კოსმოთეატრი ქვეყნის ყველაზე დიდი ბრტყელი ეკრანით, ამფითეატრი, მოძრაობის სიმულატორი 3D პროექციით და საგამოფენო სივრცე.&lt;ref name=&quot;NOESIS&quot;/&gt; ქალაქის სხვა სამრეწველო თუ ტექნოლოგიური მუზეუმებიდან აღსანიშნავია [[სალონიკის რკინიგზის მუზეუმი]], სადაც განთავსებულია ორიგინალური აღმოსავლეთის ექსპრესის მატარებელი, [[სალონიკის ომის მუზეუმი]] და სხვა. ქალაქს ასევე აქვს მრავალი საგანმანათლებლო და სპორტული მუზეუმი, მათ შორის [[სალონიკის ისტორიის ცენტრი]] და [[სალონიკის ოლიმპიური მუზეუმი]].

სალონიკში [[ათათურქის მუზეუმი (სალონიკი)|ათათურქის მუზეუმი]] არის ისტორიული სახლი, სადაც დაიბადა [[მუსტაფა ქემალ ათათურქი]], თანამედროვე [[თურქეთი]]ს დამაარსებელი. სახლი ახლა თურქეთის საკონსულოს კომპლექსის ნაწილია, მაგრამ მუზეუმში შესვლა უფასოა.&lt;ref name=&quot;Ataturk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hotelrotonda.com/thessaloniki-city-guide/atatuerk-museum.aspx|title=About Ataturk Museum|publisher=Hotelrotonda.com|access-date=11 March 2012|archive-date=21 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321081935/http://www.hotelrotonda.com/thessaloniki-city-guide/atatuerk-museum.aspx|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321081935/http://www.hotelrotonda.com/thessaloniki-city-guide/atatuerk-museum.aspx|archivedate=21 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt; მუზეუმი შეიცავს ისტორიულ ინფორმაციას მუსტაფა ქემალ ათათურქის სალონიკში ყოფნისა და ცხოვრების შესახებ.&lt;ref name=&quot;Ataturk&quot;/&gt; ეთნოლოგიური მუზეუმებიდან აღსანიშნავია [[ბალკანეთის ომების ისტორიული მუზეუმი]], [[სალონიკის ებრაული მუზეუმი]] და [[მაკედონიის ბრძოლის მუზეუმ]], რომელიც შეიცავს ინფორმაციას მაკედონიაში ოსმალეთის უღლის წინააღმდეგ მებრძოლებისა და მათი ბრძოლის შესახებ.&lt;ref&gt;[http://www.imma.edu.gr/imma/index.html The Museum of the Macedonian Struggle – Introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721080512/http://www.imma.edu.gr/imma/index.html |date=21 July 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; [[საბერძნეთის ჰოლოკოსტის მუზეუმი]]ს მშენებლობა ქალაქში [[2018]] წელს დაიწყო.&lt;ref name=&quot;efsyn.gr&quot;/&gt;

ქალაქს ასევე აქვს მრავალი მნიშვნელოვანი სამხატვრო გალერეა. მათ შორისაა [[მაკედონიის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი]], სადაც განთავსებულია მრავალი ცნობილი ბერძენი და უცხოელი მხატვრის ნამუშევრები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mmca.org.gr/mmst/el/collection.htm?m=1|title=The Macedonian Museum of Contemporary Art – List of artists|publisher=Mmca.org.gr|access-date=11 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321043854/http://www.mmca.org.gr/mmst/el/collection.htm?m=1|archive-date=21 March 2012|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321043854/http://www.mmca.org.gr/mmst/el/collection.htm?m=1|archivedate=21 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt; [[ტელოგლიონის ხელოვნების ფონდი]] არისტოტელეს უნივერსიტეტის ნაწილია და მოიცავს XIX და XX საუკუნეების მხატვრების ნამუშევრების ფართო კოლექციას, მათ შორის გამოჩენილი ბერძნების და ადგილობრივი სალონიკელების ნამუშევრებს.&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.tf.auth.gr/teloglion/default.aspx?lang=en-US&amp;loc=1&amp;page=516 |title = The Teloglion Foundation of Art – The Collection |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721074706/http://www.tf.auth.gr/teloglion/default.aspx?lang=en-US&amp;loc=1&amp;page=516 |archive-date = 21 July 2011 |url-status = dead |accessdate = 15 აპრილი 2023 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110721074706/http://www.tf.auth.gr/teloglion/default.aspx?lang=en-US&amp;loc=1&amp;page=516 |archivedate = 21 ივლისი 2011 }}&lt;/ref&gt; [[სალონიკის ფოტოგრაფიის მუზეუმი]] ასევე მოიცავს უამრავ მნიშვნელოვან გამოფენას და მდებარეობს სალონიკის ძველ პორტში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thmphoto.gr/index.asp?park=c_list&amp;cns=1&amp;cat=82&amp;lng=en|title=Photography Museum of Thessaloniki – Exhibitions|publisher=Thmphoto.gr|access-date=11 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321081937/http://www.thmphoto.gr/index.asp?park=c_list&amp;cns=1&amp;cat=82&amp;lng=en|archive-date=21 March 2012|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120321081937/http://www.thmphoto.gr/index.asp?park=c_list&amp;cns=1&amp;cat=82&amp;lng=en|archivedate=21 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt;

===არქეოლოგიური ძეგლები===
[[File:The Roman forum.jpg|thumb|[[სალონიკის რომაული ფორუმი|რომაული ფორუმი]] (ძველი აგორა)]]
სალონიკში არის მრავალი არქეოლოგიური ადგილი. [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში აღიარებული ძეგლების გარდა, სალონიკში არის 1960-იან წლებში შემთხვევით გათხრილი დიდი ორ ტერასიანი [[სალონიკის რომაული ფორუმი|რომაული ფორუმი]],&lt;ref name=&quot;Frommer's Greece Forum 1&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=t5Gdko3i7BYC&amp;q=thessaloniki+forum&amp;pg=PA611|title=Frommer's Greece|author1=John S. Bowman |author2=Sherry Marker |author3=Peter Kerasiotis |author4=Rebecca Tobin |date=25 January 2008|publisher=Frommer's|access-date=5 December 2011|isbn=9780470260814}}&lt;/ref&gt; რომელშიც განთავსებულია ორსართულიანი სტოები&lt;ref name=&quot;A Guide&quot;/&gt; ფორუმის კომპლექსში გამოირჩევა ორი რომაული აბანო,&lt;ref name=&quot;A Companion 1&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QsJ183uUDkMC&amp;q=thessaloniki+forum&amp;pg=PT275|title=A Companion to Ancient Macedonia|author1=Joseph Roisman |author2=Ian Worthington |year=2011|publisher=Wiley-Backwell|access-date=5 December 2011|isbn=9781444351637}}&lt;/ref&gt; რომელთაგან ერთი გათხრილია, ხოლო მეორე დამარხულია ქალაქის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;A Companion 1&quot;/&gt; ფორუმში ასევე არის პატარა თეატრი,&lt;ref name=&quot;Frommer's Greece Forum 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;A Companion 1&quot;/&gt; რომელიც გამოიყენებოდა გლადიატორული თამაშებისთვის.&lt;ref name=&quot;A Guide&quot;/&gt; ფორუმი და თეატრი ფუნქციონირებდა [[VI საუკუნე]]მდე.&lt;ref name=&quot;From Early Roman&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=o8f_f04haw8C&amp;q=forum&amp;pg=PA169|title=From Roman to early Christian Thessalonikē: studies in religion and archaeology|author1=Laura Salah Nasrallah |author2=Charalambos Bakirtzis |author3=Steven J. Friesen |year=2010|publisher=Harvard College|access-date=5 December 2011|isbn=9780674053229}}&lt;/ref&gt; 

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ადგილია იმპერიული სასახლის კომპლექსი, რომელიც რომის იმპერატორმა [[გალერიუსი|გალერიუსმა]] დაუკვეთა, მაშინ როდესაც სალონიკი [[რომის იმპერია|რომის იმპერიის]] თავისი კუთვნილი ნაწილის დედაქალაქად აქცია.&lt;ref name=&quot;Roman Empire&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Roman Empire 2&quot;/&gt;  კომპლექსის დიდი რვაკუთხა ნაწილი, რომლის უმეტესი ნაწილი დღემდეა შემორჩენილი, იმპერატორის ტახტის ოთახი იყო.&lt;ref name=&quot;A Guide&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=248rXe16v9YC&amp;q=palace+of+galerius&amp;pg=PA136|title=A guide to biblical sites in Greece and Turkey|author1=Clyde E. Fant |author2=Mitchell Glenn Reddish |year=2003|publisher=Oxford University Press|access-date=5 December 2011|isbn=9780195139174}}&lt;/ref&gt; ასევე შემორჩენილია სასახლის კომპლექსის სხვადასხვა მოზაიკა.&lt;ref name=&quot;The Archaeology&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L5g9AAAAIAAJ&amp;q=palace+of+galerius&amp;pg=PA108|title=The archeology of the New Testament: the Mediterranean world of the early Christian Apostles|author=Jack Finegan|year=1981|publisher=Westview Press|access-date=5 December 2011|isbn=9780709910060}}&lt;/ref&gt; ზოგიერთი ისტორიკოსი თვლის, რომ კომპლექსი [[XI საუკუნე]]მდე რეზიდენციის სახით უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.&lt;ref name=&quot;From Early Roman&quot;/&gt;

სასახლიდან არც თუ ისე შორს მდებარეობს გალერიუსის თაღი, რომელიც საუბარში „კამარას“ სახელით არის ცნობილი. თაღი აშენდა იმპერატორის ლაშქრობების აღსანიშნავად სპარსელების წინააღმდეგ.&lt;ref name=&quot;A Guide&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Archaeology&quot;/&gt; თავდაპირველ სტრუქტურას სამი თაღი ჰქონდა,&lt;ref name=&quot;A Guide&quot;/&gt; თუმცა დღემდე შემორჩენილია მხოლოდ ორი სრული თაღი და მესამეს ნაწილი. ასევე შემორჩენილია თაღების მარმარილოს ნაწილები, თუმცა დღეს უმეტესად აგურის ინტერიერი ჩანს.&lt;ref name=&quot;A Guide&quot;/&gt;

სალონიკის მეტროს მშენებლობამ უნებურად დაიწყო არა მხოლოდ ქალაქის, არამედ ჩრდილოეთ საბერძნეთის უდიდესი არქეოლოგიური გათხრები. გათხრები მოიცავს 20 კმ²-ს და აღმოჩენილია 300 000 ინდივიდუალური არტეფაქტი რომის იმპერიის ეპიქიდან [[1917]] წლამდე.&lt;ref name=&quot;am 83 deth&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ametro.gr/?p=13667 |title=ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ: &quot;Το Μέτρο στη πόλη μας&quot; με το πρώτο του βαγόνι. Συμμετοχή της Αττικό Μετρό Α.Ε. στην 83η Δ.Ε.Θ. |website=www.ametro.gr |language=el |title=Attiko Metro: &quot;The Metro in our city&quot; with the first carriage. The participation of Attiko Metro S.A. at the 83rd Thessaloniki International Fair |access-date=2018-09-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.protagon.gr/epikairotita/thessaloniki-ola-ta-arxaia-pou-anadythikan-mesw-metro-44341572063 |website=www.protagon.gr |title=Θεσσαλονίκη: Ολα τα αρχαία που αναδύθηκαν μέσω… Μετρό|title=Thessaloniki: All the antiquities that surfaced via... the metro |language=el |access-date=2018-09-09}}&lt;/ref&gt; ასევე აღმოაჩინეს ძველი სალონიკის 75 მეტრიანი გზა. მარმარილოთი და სვეტებით მოპირკეთებულ მაღაზიებთან, სხვა შენობებთან და სანტექნიკასთან ერთად, რამაც ერთი მეცნიერი აიძულა ამ აღმოჩენისათვის ეწოდებინა  „ბიზანტიური პომპეი“.&lt;ref name=&quot;Byzantine Pompeii&quot;&gt;{{cite news |author=Giorgos Christides |date=14 March 2013 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-21743758 |title=Thessaloniki metro: Ancient dilemma for modern Greece |website=www.bbc.co.uk |access-date=13 August 2018}}&lt;/ref&gt; ზოგიერთი არტეფაქტი გამოფენილი იქნება მეტროსადგურების შიგნით, ხოლო ვენიზელოუს მეტროსადგური იქნება მსოფლიოში პირველი ღია არქეოლოგიური ადგილი, რომელიც მდებარეობს მეტროსადგურში.&lt;ref name=&quot;Excavations&quot;&gt;{{cite web |author=Attiko Metro S.A. |url=http://www.ametro.gr/?page_id=165 |title=Αρχαιολογικές ανασκαφές |trans-title=Archaeological excavations |website=www.ametro.gr |access-date=13 August 2018 |language=el}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;you go&quot;&gt;{{Cite web |url=https://yougoculture.com/news/first-metro-network-ancient-monuments |title=The first Metro network with ancient monuments |date=2018-03-16 |website=www.yougoculture.com |publisher=[[National and Kapodistrian University of Athens]] |language=en |access-date=2018-09-11}}&lt;/ref&gt;

===ფესტივალები===
[[File:Olympion Cinema Thessaloniki.jpg|thumb|left|upright=0.9|ოლიმპიონის თეატრი, სადაც იმართება [[სალონიკის საერთაშორისო ფილმების ფესტივალი]]]]
სალონიკში იმართება მრავალი ფესტივალი და ღონისძიება.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thessaloniki Festivals and Events|url=http://visitthessalonikigreece.com/festivals-events/|website=visitthessalonikigreece.com|access-date=31 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903023134/http://visitthessalonikigreece.com/festivals-events/|archive-date=3 September 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150903023134/http://visitthessalonikigreece.com/festivals-events/|archivedate=3 სექტემბერი 2015}}&lt;/ref&gt; სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ღონისძიება, რომელსაც ყოველწლიურად მასპინძლობს ქალაქი. იგი პირველად გაიმართა 1926 წელს&lt;ref name=&quot;DETH&quot;&gt;[https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/453-thessaloniki-international-trade-fair Thessaloniki International Fair – History and actions] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721083359/https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/453-thessaloniki-international-trade-fair |date=21 July 2011 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; და ტარდება ყოველწლიურად 180 000 მ²-ზე სალონიკის საერთაშორისო საგამოფენო ცენტრში. ღონისძიება დიდ პოლიტიკურ ყურადღებას იპყრობს და ბუნებრივიცაა, რომ საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი ღონისძიების დროს წარადგენს თავისი ადმინისტრაციის მომავალი წლის პოლიტიკას. 2010 წელს გამოფენას 250 000-ზე მეტი ვიზიტორი დაესწრო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://issuu.com/helexpo/docs/76tif_el_v1.5?viewMode=presentation&amp;mode=embed|title=Παρουσίαση 76ης Δ.Ε.Θ.|trans-title=Presentation of the 76th Thessaloniki International Fair|publisher=www.helexpo.gr|access-date=10 August 2011}}&lt;/ref&gt; [[Art Thessaloniki]] პირველად გაიმართა 2015 წელს, როგორც თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენა. სალონიკის საერთაშორისო კინოფესტივალი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კინოფესტივალია სამხრეთ ევროპაში,&lt;ref&gt;[http://www.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=586 Thessaloniki International Film Festival – Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905090357/http://www.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=586 |date=5 September 2015 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; რომელშიც მონაწილეობდენ ისეთი ცნობილი კინორეჟისორი, როგორებიც არიან [[ფრენსის ფორდ კოპოლა]], [[ფეი დანავეი]], [[კეტრინ დენევი]], [[ირინე პაპასი]] და [[ფატიჰ აკინი]]. დაარსდა [[1960]] წელს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=591|title=List of posters|publisher=Filmfestival.gr|access-date=11 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313022519/http://www.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=591|archive-date=13 March 2012|url-status=dead|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313022519/http://www.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=591|archivedate=13 მარტი 2012}}&lt;/ref&gt; დოკუმენტური ფილმების ფესტივალი, რომელიც დაარსდა [[1999]] წელს, ფოკუსირებულია დოკუმენტურ ფილმებზე, რომლებიც იკვლევენ გლობალურ სოციალურ-კულტურულ მოვლენებს.&lt;ref&gt;[http://tdf.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=10&amp;page=940 Thessaloniki Documentary Festival – Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110312142451/http://tdf.filmfestival.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=10&amp;page=940 |date=12 March 2011 }} {{in lang|el}}&lt;/ref&gt;

დიმიტრის ფესტივალი, რომელიც დაარსდა [[1966]] წელს და ეწოდა ქალაქის მფარველი წმინდანის, [[დიმიტრი თესალონიკელი|წმინდა დიმიტრის]] სახელი, ფოკუსირებულია ღონისძიებების ფართო სპექტრზე, მათ შორის მუსიკაზე, თეატრზე, ცეკვაზე, ადგილობრივ ღონისძიებებზე და გამოფენებზე.&lt;ref&gt;[http://www.dimitriathess.gr/ Dimitria Festival official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110625113245/http://www.dimitriathess.gr/ |date=2011-06-25 }} (in Greek)&lt;/ref&gt; სალონიკში ასევე იმართება ყოველწლიური წიგნის საერთაშორისო გამოფენა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Exhibition|url=http://www.thessalonikibookfair.com/2010/en_ekthesi.html|publisher=The Thessaloniki Book Fair|access-date=9 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717034456/http://www.thessalonikibookfair.com/2010/en_ekthesi.html|archive-date=17 July 2011|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717034456/http://www.thessalonikibookfair.com/2010/en_ekthesi.html|archivedate=17 ივლისი 2011}}&lt;/ref&gt;

[[1962]]–[[1997]] და [[2005]]–[[2008]] წლებში ქალაქმა უმასპინძლა საბერძნეთის ყველაზე მნიშვნელოვან მუსიკალურ [[სალონიკის სიმღერის ფესტივალი|სალონიკის სიმღერის ფესტივალს]].&lt;ref name=&quot;corner&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.musiccorner.gr/news/events/06/festival/01.html|title=ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ|author=Tasos Kritsiolis|date=2 November 2006|publisher=www.musiccorner.gr|access-date=10 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alexandreiomelathron.gr/ |title=Αλεξάνδρειο Αθλητικό Μέλαθρον |publisher=www.alexandreiomelathron.gr |access-date=10 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219123345/http://www.alexandreiomelathron.gr/ |archive-date=19 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111219123345/http://www.alexandreiomelathron.gr/ |archivedate=19 დეკემბერი 2011 }}&lt;/ref&gt;

2012 წლის 22-23 ივნისს ქალაქმა უმასპინძლა სალონიკის პრაიდს.&lt;ref name=&quot;thessalonikipride&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thessalonikipride.gr/?q=el/pride2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206154750/http://thessalonikipride.gr/?q=el%2Fpride2012|url-status=dead|archive-date=6 December 2013|title=Thessaloniki Pride 2012 &amp;#124; Thessaloniki Pride|publisher=thessalonikipride.gr|access-date=7 December 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ პრაიდი ყოველწლიურად იმართება, თუმცა [[2013]] წელს აღლუმში მონაწილე ტრანსგენდერები პოლიციის ძალადობის მსხვერპლნი გახდნენ. ეს საკითხი მთავრობამ მალევე მოაგვარა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.grreporter.info/en/transgender_persons_thessaloniki_become_victims_police_violence/9400#sthash.DTZuhKOk.dpuf |title=Transgender persons in Thessaloniki become victims of police violence |publisher=Grreporter.info |access-date=19 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140120000331/http://www.grreporter.info/en/transgender_persons_thessaloniki_become_victims_police_violence/9400#sthash.DTZuhKOk.dpuf |archive-date=20 January 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140120000331/http://www.grreporter.info/en/transgender_persons_thessaloniki_become_victims_police_violence/9400#sthash.DTZuhKOk.dpuf |archivedate=20 იანვარი 2014 }}&lt;/ref&gt; ქალაქის [[ელადის მართლმადიდებელი ეკლესია|ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიის]] ხელმძღვანელობა მუდმივად აპროტესტებდა ღონისძიებას, მაგრამ მერი ბუტარისი მხარს უჭერდა სალონიკის პრაიდს და ამ პერიოდში განაცხადა, რომ სალონიკი უმასპინძლებდა [[EuroPride]] 2020-ს.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thestival.gr/culture/actions/item/318474-g-mpoutaris-i-thessaloniki-tha-diekdikisei-to-eyropaiko-pride-toy-2020 |title=Γ. Μπουτάρης: Η Θεσσαλονίκη θα διεκδικήσει το Ευρωπαϊκό Pride του 2020 |website=www.thestival.gr |date=20 June 2017 |publisher=Thestival |language=el |trans-title=Y. Boutaris: Thessaloniki will seek to host EuroPride 2020 |access-date=2018-09-13}}&lt;/ref&gt; ევროპრაიდი 2024-ის მასპინძელიც სწორედ სალონიკი იქნება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.epoa.eu/apply-for-europride/|title=Application information|website=epoa.eu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newsbeast.gr/greece/arthro/6692364/sti-thessaloniki-to-europride-2024|title=Στη Θεσσαλονίκη το Europride 2024 (Europride 2024 at Thessaloniki)|website=Newsbeast|access-date=October 4, 2020|date=October 4, 2020|language=el}}&lt;/ref&gt; [[1998]] წლიდან ქალაქი მასპინძლობს საბერძნეთის [[ლგბტ]] კინოფესტივალს.

===სპორტი===
[[File:Kaftanzoglio west stand.jpg|thumb|[[კაფტანზოგლიოს სტადიონი]]]]
ქალაქის მთავარი სტადიონია [[კაფტანზოგლიოს სტადიონი]], სადაც საფეხბურთო კლუბი [[ირაკლისი (საფეხბურთო კლუბი)|„ირაკლისი“]] ატარებს საშინაო შეხვედრებს. სალონიკში ასევე მდებარეობს [[ტუმბის სტადიონი|ტუმბისა]] და [[კლეანთის ვიკელიდისის სტადიონი|კლეანთის ვიკელიდისის]] სტადიონები, რომლებიც შესაბამისად არიან [[პაოკი (საფეხბურთო კლუბი)|პაოკისა]] და [[არისი (საფეხბურთო კლუბი)|არისის]] საშინაო არენები. ორივე გუნდი [[საბერძნეთის სუპერ ლიგა|საბერძნეთის ლიგის]] მოთამაშეა. 

როგორც ყველაზე დიდი „მულტი-სპორტული“ სტადიონი ქალაქში, კაფტანზოგლიოს სტადიონი რეგულარულად მასპინძლობს მძლეოსნობის შეჯიბრებებს.  [[2004]] წელს სტადიონი იყო [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2004|ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების]] ოფიციალური ადგილი, ხოლო 2009 წელს ქალაქმა და სტადიონმა უმასპინძლა [[2009]] წლის მსოფლიო მძლეოსნობის ფინალს.&lt;ref&gt;[http://www.stadia.gr/2004-gr.html List of Athens 2004 venues] (in Greek)&lt;/ref&gt;

ქალაქმა დიდი როლი ითამაშა საბერძნეთში კალათბურთის განვითარებაში. ქვეყნის პირველი ჩემპიონი კალათბურთში სწორედ სალონიკის საკალათბურთო გუნდი [[ირაკლისი (კალათბურთის გუნდი)|„ირაკლისი“]] იყო. [[1982]]-[[1993]] წლებში საკალათბურთო გუნდი [[არისი (კალათბურთის გუნდი)|„არისი“]] დომინირებდა ლიგაში და რეგულარულად ამთავრებდა სეზონს პირველ ადგილზე. ამ პერიოდში არისმა სულ 9 ჩემპიონატი, 7 თასი და ერთი ევროპის თასების მფლობელთა თასი მოიგო. 

ქალაქი ასევე არის ალექსანდრე დიდის ყოველწლიური მარათონის დასრულების წერტილი, რომელიც იწყება [[პელა]]ში, ალექსანდრე მაკედონელის მშობლიური ქალაქიდან და მთავრდება სალონიკში.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.alexanderthegreatmarathon.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=13&amp;Itemid=40&amp;lang=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702080028/http://www.alexanderthegreatmarathon.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=13&amp;Itemid=40&amp;lang=en|url-status=dead|title=Presentation|archivedate=2 July 2015|accessdate=7 April 2023}}&lt;/ref&gt;

===მედია===
სალონიკში არის სატელევიზიო არხი [[ERT3]] და „რადიო მაკედონია“, ორივე არხი ეკუთნის [[საბერძნეთის სამაუწყებლო კორპორაცია]]ს (ERT), მუშაობს ქალაქში და მაუწყებლობს მთელ საბერძნეთში.&lt;ref&gt;{{cite web|title=PROFILE|url=http://tvradio.ert.gr/radioen/radioprofil.asp?id=21|publisher=EPT TV-Radio|access-date=9 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110313201338/http://tvradio.ert.gr/radioen/radioprofil.asp?id=21|archive-date=13 March 2011|df=dmy-all|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110313201338/http://tvradio.ert.gr/radioen/radioprofil.asp?id=21|archivedate=13 მარტი 2011}}&lt;/ref&gt; სალონიკის მუნიციპალიტეტში ასევე მოქმედებს სამი რადიოსადგური, კერძოდ, FM100, FM101 და FM100.6.

ქალაქის მთავარი და საბერძნეთში ყველაზე გავრცელებული გაზეთია [[Makedonia (გაზეთი)|Makedonia]], რომელიც ასევე იყო პირველი გაზეთი, რომელიც გამოიცა სალონიკში [[1911]] წელს.

====ტელევიზიები====
* [[ERT3]] (საბერძნეთი)
* [[Makedonia TV]] (საბერძნეთი)
* [[4E TV]] (საბერძნეთი)
* [[TV 100]] (რეგიონალური)
* [[Vergina TV]] (რეგიონალური)
* [[Atlas TV (სალონიკი)|Atlas TV]] (რეგიონალური)

====პრესა====
* ''[[Makedonia (გაზეთი)|Makedonia]]'' (ეროვნული)
* ''[[Aggelioforos]]'' (ეროვნული)
* ''[[Metrosport]]'' (სპორტული, ეროვნული)
* ''[[Fair Play (გაზეთი)|Fair Play]]'' (სპორტული, ეროვნული)
* ''[[Aris Ise (გაზეთი)|Aris Ise]]'' (სპორტული, ყოველკვირეული, ეროვნული)
* ''[[Forza (გაზეთი)|Forza]]'' (სპორტული, ყოველკვირეული, ეროვნული)
* ''[[Thessaloniki (გაზეთი)|Thessaloniki]]'' (ყოველკვირეული, ეროვნული)
* ''[[Ikonomiki]]'' (ფინანსური)

===ცნობილი სალონიკელები===
თავისი ისტორიის მანძილზე სალონიკი არაერთი ცნობილი ადამიანის სამშობლო იყო. ის ასევე იყო ისეთი წმინდანებისა და რელიგიური მოღვაწეების დაბადების ადგილი, როგორიცაა [[დიმიტრი თესალონიკელი]], [[კირილე და მეთოდე]] (პირველი სლავური ანბანის შემქმნელები), [[წმინდა მიტრი]], [[გრიგოლ პალამა]], [[მათე ვლასტარესი]], [[ევსტათი თესალონიკელი]] და [[კონსტანტინოპოლის პატრიარქები|კონსტანტინოპოლის პატრიარქი]] [[ფილოთეოსი (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)|ფილოთეოს I]]. ბიზანტიის ეპოქის სხვა ცნობილი ადამიანები იყვნენ იურისტი [[კონსტანტინე არმენოპულოსი]], ისტორიკოსი [[იოანეს კამინიატესი]], [[დემეტრიუს ტრიკლინიუსი]], [[თომა მაგისტროსი]], თეოლოგები [[პროხოროსი]] და [[დემეტრიოს კიდონესი]],  მეცნიერები [[თეოდორუს ღაზა]] (თესალონიკე) და [[მატაიოს კამარიოტისი]].

საბერძნეთის ყველაზე ცნობილი მუსიკოსები და კინოს მსახიობები სალონიკიდანაა. მაგალითად: [[ზოი ლასკარი]], [[კოსტას ჰაჯიჰრისტოსი]], [[სტელა ჰასკილი]], [[ჯანის დალიანიდისი]], [[მარია პლიტა]], [[ჰარი კლინი]], [[ანტონის რემოსი]], [[პასქალის ტერზისი]], [[ნიკოს პაპაზოგლუ]], [[ნიკოლას ასიმოსი]], [[გიორგოს ჰაცინასიოსი]], [[ალბერტო ესკენაზი]], [[სტავროს კუიუმცისი]], [[ჯანის კალაცისი]], [[ნატასა თეოდორიდუ]], [[კატია ზიგული]], [[კოსტას ვუცასი]], [[ტაკის კანელოპულოსი]], [[ტიტოს ვანდისი]], [[მანოლის ჩიოტისი]], [[დიონისის სავოპულოსი]], [[მარინელა]], [[ივონ სანსონი]] და კლასიკური კომპოზიტორი [[ემილიოს რიადისი]]. გარდა ამისა, ქალაქში არაერთი პოლიტიკოსი დაიბადა: [[იოანის სკანდალიდისი]], [[ალექსანდროს ზანასი]], [[ევანგელოს ვენიზელოსი]], [[საბერძნეთის პრეზიდენტი|საბერძნეთის მეოთხე პრეზიდენტი]] [[ქრისტოს სარძეტაკისი]]  და [[იანის ბუტარისი]]. ქალაქის სპორტსმენებს შორის არიან [[ნიკოს გალისი]], [[გეორგიოს რუბანისი]], [[ჯანის იოანიდისი]], [[ფაიდონ მათაიო]], [[ალკეტას პანაგულიასი]], [[პანაიოტის ფასულასი]], [[ელენი დანიილიდუ]], [[ტრაიანოს დელასი]], [[გიორგო კუდასი]], [[კლეანტის ვიკელიდისი]], [[ქრისტო კოსტისი]], [[დიმიტრი სალპინგიდისი]] და [[ნიკოს ზისისი]]. ქველმოქმედი [[იოანის პაპაფისი]], არქიტექტორი ლ[[ისანდროს კაფტანზოღლუ]] და მწერლები  [[გრიგორიოს ზალიკისი]], [[მანოლის ანაგნოსტაკისი]], [[კლეიტოს კიროუ]], [[ალბერტოს ნარი]], [[ელიას პეტროპულოსი]], [[კოსტი მოსკოფი]], [[რენა მოლჰო]] და [[დინოს ქრისტიანოპულოსი]].

ქალაქი არის ასევე მრავალი საერთაშორისო პიროვნების დაბადების ადგილი. მათ შორის არიან [[ბულგარელები]] ([[ატანას დალჩევი]]), [[ებრაელები]] ([[მოშე ლევი]], [[მორის აბრავანელი]], [[ისააკ ბენრუბი]], [[ისააკ კარასო|ისააკ]] და [[დანიელ კარასო]], [[რაფაელ სალემი]], [[ბარუხ უზიელი]], [[შლომო ჰალევი ალკაბეცი]], [[სალამო აროუში]], [[ავრაამ ბენაროია]]), სლავი მაკედონელები ([[დიმო ტოდოროვსკი]]), [[იტალიელები]] ([[ლუიზა პოსელი]], [[ჯაკომო პოსელი]], [[ვიტორიო ციტერიხი]]), [[ფრანგები]] ([[ლუი დიუმონი]]), [[ესპანელები]] ([[ხუანა მორდო]]), [[თურქები]] ([[მუსტაფა ქემალ ათათურქი]], [[ნაზიმ ჰიქმეთი]], [[აფეტ ინანი]], [[ჯაჰით არფი]], [[მეჰმედ ქავით-ბეი]], [[საბიჰა სერთელი]], [[აბდულ ქერიმ-ფაშა]], [[ჰასან თაჰსინ უზერი]], [[ჰასან თაჰსინი]]) და [[სომხები]] ([[ჟან ტატლიანი]]).

===სამზარეულო===
[[File:Frappe (4547117210).jpg|მარცხნივ|150პქ|thumb|[[ფრაპე]]]]
[[File:Bougatsa.png|thumb|[[ბუგაცა]], ტიპიური სალონიკური საჭმელი]]
იმის გამო, რომ სალონიკი [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის იმპერიის]] მმართველობის ქვეშ იყო 100 წელზე მეტხანს, მან შეინარჩუნა თავისი აღმოსავლური ხასიათი, მათ შორის კულინარიაშიც.&lt;ref name=&quot;Frommer's Food&quot;&gt;{{cite book|title=Frommer's Greece|url=https://archive.org/details/isbn_9780470165386|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/isbn_9780470165386/page/627 627]|quote=Cuisine Thessaloniki.|year=2008|publisher=Wiley Publishing Inc.|access-date=9 February 2012|isbn = 9780470260814}}&lt;/ref&gt; სანელებლები განსაკუთრებით მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სალონიკის სამზარეულოში, რაც არ არის დამახასიათებელი საბერძნეთის სამხრეთი რეგიონებისათვის. სალონიკის დაბა [[ლადადიკა]] განსაკუთრებით დატვირთული ადგილია სალონიკური სამზარეულოს თვალსაზრისით, სადაც ტავერნების უმეტესობა ტრადიციულ [[მეზე]]ს და სხვა მსგავს კულინარიულ კერძებს ამზადებენ.&lt;ref name=&quot;Frommer's Food&quot;/&gt;

[[ბუგაცა]] არის ტრადიციული კერძ, რომელიც შეიძლება იყოს ტკბილიცა და ოდნავ ცხარეც. იგი ძალიან პოპულარულია მთელ ქალაქში და გავრცელდა საბერძნეთის და ბალკანეთის სხვა ნაწილებშიც. კიდევ ერთი პოპულარული საჭმელია [[სიმითი|კულური]]. 

ქალაქის გამორჩეული ტკბილეულია ტრიგონა, როხაკია, კურკუბინია და არმენონვილი. სტერეოტიპული სალონიკური ყავაა [[ფრაპე]]. ყავა ფრაპეს ბერძნული ვერსია გამოიგონეს [[1957]] წელს [[სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა]]ზე. შექმნის დროს კომპანია [[Nestlé]]-ს წარმომადგენელი, ჯანის დრიტასი, ბავშვებს აჩვენებდა რძისა და შოკოლადის შერევის პროცესს. დრიტასი ცდილობდა ცხელი წყალი ეშოვა, რათა ნორმალური სტილის ყავა მიეღო, მაგრამ მან ცხელი წყალი ვერ იშოვა და მის სანაცვლოდ ყინულის კუბები და წყალი შეურია.&lt;ref&gt;[https://www.mixanitouxronou.gr/o-frapes-anakalifthike-tichea-to-1957-sti-thessaloniki-kata-ti-diarkia-tis-diethnous-ekthesis-apoteli-elliniki-patenta-ke-den-servirete-se-kanena-allo-meros-tou-kosmou-pio-itan-to-mistiko-tou-thril/ Πώς ανακαλύφθηκε ο φραπές τυχαία, το 1957 στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης.]&lt;/ref&gt;

კაპანი ან აგორა-ვიალი არის უძველესი ცენტრალური ბაზარი სალონიკში, სადაც მაღაზიებში ყიდიან თევზს, ხორცს, ბოსტნეულს, ხილს, სასმელს, ზეთისხილს, ტკბილეულს, თხილს, სანელებლებს.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kapani Market |url=https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/164-kapani-market |website=Thessaloniki Tourism |access-date=13 October 2022 |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kapani or Agora Vlali – Thessaloniki |url=https://www.greekgastronomyguide.gr/en/item/agora-kapani-thessaloniki/ |website=Greek Gastronomy Guide |access-date=13 October 2022 |archive-date=12 დეკემბერი 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241212051938/https://www.greekgastronomyguide.gr/en/item/agora-kapani-thessaloniki/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ΑΡΧΙΚΗ |url=https://kapani.gr/ |website=Αγορά Καπάνι Θεσσαλονίκης |access-date=13 October 2022 |language=el}}&lt;/ref&gt; ახლოს მდებარეობს მოდიანოს ბაზარი.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kapani and Modiano Markets |url=https://www.afar.com/places/modiano-market-thessaloniki |website=AFAR Media |access-date=13 October 2022 |language=en }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

===ტურიზმი===
ტურისტული ბუმი სალონიკში [[2010]] წლიდან დაიწყო, როდესაც ქალაქის მერი იყო [[იანის ბუტარისი]]. ტურისტები მოდიოდნენ ძირითადად [[ავსტრია|ავსტრიიდან]], [[ისრაელი]]დან და [[თურქეთი]]დან. [[2010]] წელს ქალაქში უცხოელი ტურისტების რაოდენობამ 250 000 მიღწია. [[2018]] წელს ამ რიცხვა 3 მილიონს მიაღწია. სალონიკი ცნობილია როგორც „ქალაქი, რომელსაც არასოდეს სძინავს“ და „წვეულებების დედაქალაქი“ მისი ენერგიული ღამის ცხოვრების, ახალგაზრდული ატმოსფეროსა და ცნობილი 24-საათიანი კულტურის გამო.&lt;ref name=&quot;lonelyplanet.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/usa/new-york-city/travel-tips-and-articles/76165 |title=Lonely Planet's top 10 cities for 2011 |access-date=31 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103065648/http://www.lonelyplanet.com/usa/new-york-city/travel-tips-and-articles/76165 |archive-date=3 November 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===მუსიკა===
სალონიკს საბერძნეთში რომანტიული ქალაქის სახელი აქვს და ამის გამო მისი სახელი ფიგურირებს ბერძნულ სიმღერებში.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Τραγούδια για τη Θεσσαλονίκη 2|url=http://homelessmontresor.blogspot.com/2007/06/2.html |date=4 June 2007|publisher=homelessmontresor|access-date=9 April 2011 }}&lt;/ref&gt; არსებობს არაერთი სიმღერა ([[რებეტიკა]], [[ლაიკა]]), რომელსაც ეწოდება „თესალონიკი“ ან ეს სიტყვა გამოყენებულია სათაურში.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Τραγούδια για την Θεσσαλονίκη|url=http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=Splatt_Forums&amp;file=viewtopic&amp;topic=20544&amp;gotolast=1|date=13 February 2010|publisher=Musicheaven.gr|access-date=9 April 2011}}&lt;/ref&gt;

1930-იან და 1940-იან წლებში ქალაქი გახდა რებეტიკის მუსიკის ცენტრი, ნაწილობრივ ეს [[იოანის მეტაქსასი]]ს ცენზურის დამსახურება იყო, რადგან მისი ცენზურა [[ათენი|ათენში]] უფრო მკაცრად მოქმედებდა, ვიდე სალონიკში.  

ქალაქში დაიბადნენ ცნობილი კომოზიტორები მანოლის ჩიოტისი, სტავროს კუიუმცისი და დიონისის სავოპულოსი. ქალაქში ასევე ბევრი როკ-ჯგუფი მოქმედებს, კერძოდ Xylina Spathia, Trypes და Onirama.

[[1962]]–[[1997]] და [[2005]]–[[2008]] წლებში ქალაქმა უმასპინძლა სალონიკის სიმღერის ფესტივალს. [[2013]] წლის [[ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2013|ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში]] საბერძნეთი წარმოადგინა ჯგუფმა [[Koza Mostra]]-მ და [[აგათონ იაკოვიდისი|აგათონ იაკოვიდისმა]], ორივე (ჯგუფიც და პიროვნებაც) სალონიკში მოღვაწეობდნენ.

==განათლება==
[[File:Salonica-Central-Aerial.jpg|thumb|240px|არისტოტელეს უნივერსიტეტის ხედი]]
სალონიკი საბერძნეთის განათლების მთავარი ცენტრია. ქვეყნის სამი უმსხვილესი უნივერსიტეტი მდებარეობს სალონიკში: [[არისტოტელეს უნივერსიტეტი]], [[მაკედონიის უნივერსიტეტი]] და [[საბერძნეთის საერთაშორისო უნივერსიტეტი]]. არისტოტელეს უნივერსიტეტი დაარსდა [[1926]] წელს და ამჟამად არის ყველაზე დიდი უნივერსიტეტი საბერძნეთში&lt;ref name=&quot;AUTH&quot;/&gt; სტუდენტების რაოდენობით, რომელთა რიცხვი 2010 წელს 80 000-ზე მეტს შეადგენდა.&lt;ref name=&quot;AUTH&quot;/&gt; უნოვერსიტეტი [[უტრეხტის ქსელი]]ს წევრია. 2009–2010 სასწავლო წლისთვის არისტოტელეს უნივერსიტეტი დასახელდა მსოფლიოს 150 საუკეთესო უნივერსიტეტს შორის.&lt;ref name=&quot;QS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/institution/aristotle-university-thessaloniki/wur|title=Times Higher Education-QS World University Rankings|publisher=Topuniversities.com|access-date=11 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110322050626/http://www.topuniversities.com/institution/aristotle-university-thessaloniki/wur|archive-date=22 March 2011|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 2010 წლიდან სალონიკში მდებარეობს [[სალონიკის ღია უნივერსიტეტი]],&lt;ref&gt;[http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/YpiresiesEkpaideusisNeolaiasAthlitismou/Anoichto-Panepistimio-2010-2011 Open University] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721083550/http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DioikitikesYpiresies/YpiresiesEkpaideusisNeolaiasAthlitismou/Anoichto-Panepistimio-2010-2011 |date=21 July 2011 }} (in Greek).&lt;/ref&gt; რომელიც დააარსეს არისტოტელეს უნივერსიტეტმა, მაკედონიის უნივერსიტეტმა და სალონიკის მუნიციპალიტეტმა. 

[[2006]] წლის მონაცემებით, ქალაქის სტუდენტური მოსახლეობა დაახლოებით 200 000 იყო.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thessaloniki has no Apple's real representation|url=http://www.wewantapplegreece.com/index.php/site/comments/thessaloniki_has_no_apples_real_representation/|publisher=Karakatsanis, Dimitris|access-date=9 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110521040628/http://www.wewantapplegreece.com/index.php/site/comments/thessaloniki_has_no_apples_real_representation|archivedate=21 მაისი 2011}}&lt;/ref&gt;

==ტრანსპორტი==
===ტრამვაი===
ტრამვაი წარსულში სალონიკის მთავარი, უძველესი და ყველაზე პოპულარული საზოგადოებრივი გადაადგილების საშუალება იყო. ის ფუნქციონირებდა [[1893]] წლიდან [[1957]] წლამდე. [[1957]] წელს დაშალა [[კონსტანტინოს კარამანლისი]]ს მთავრობამ. [[2009]] წლის ეკონომიკურ კრიზისამდე წამოაყენეს წინადადება ახალი ტრამვაის ხაზების შესახებ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eventsinteractive.com/artion/Docs/DevConf//PPT/6.GIANNOPOULOS.pdf |title=Προτάσεις της ΓΚΜΘ 2000 για τραμ |access-date=2012-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521004738/http://www.eventsinteractive.com/artion/Docs/DevConf//PPT/6.GIANNOPOULOS.pdf |archive-date=2013-05-21 |url-status=dead |language=el |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521004738/http://www.eventsinteractive.com/artion/Docs/DevConf//PPT/6.GIANNOPOULOS.pdf |archivedate=2013-05-21 }}&lt;/ref&gt;

===ავტობუსი===
სალონიკის ურბანული სატრანსპორტო ორგანიზაცია (OASTH) მართავს ავტობუსების ქსელს, რომელიც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთადერთი ფორმაა სალონიკში. იგი დაარსდა 1957 წელს და ფუნქციონირებს 604 ავტობუსი 75 მარშრუტზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://oasth.gr/organization/general_eng.php|title=OASTH – General characteristics|publisher=[[OASTH|oasth.gr]]|access-date=14 February 2012|archive-date=20 იანვარი 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120122341/http://oasth.gr/organization/general_eng.php}}&lt;/ref&gt;

===მეტროპოლიტენი===
{{მთავარი|სალონიკის მეტროპოლიტენი}}
[[File:Thessaloniki Metro Map.svg|thumb|250პქ|[[სალონიკის მეტროპოლიტენი]]ს გეგმა]]
სალონიკისთვის მეტროს სისტემის შექმნა ჯერ კიდევ [[1918]] წელს იწყება, როდესაც თომას ჰეიტონ მაუსონმა და ერნესტ ჰებრარდმა წამოაყენეს წინადადება სალონიკის მეტროპოლიტენის რკინიგზის შექმნის შესახებ.&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Alexandra |last=Gerolympou |title=Η Ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης Μετά την Πυρκαγιά του 1917 |trans-title=The Rebuilding of Thessaloniki after the Great Fire of 1917 |edition=Second |publisher=[[Aristotle University of Thessaloniki]] University Press |language=el |year=1995}}&lt;/ref&gt; 1968 წელს წრიული მეტროს ხაზზე იყო საუბარი. სერიოზული საუაბრი მეტროს მშენებლობაზე დაიწყეს [[1987]] წელს. [[1988]] წელს მშენებლობა დაიწყო კიდეც, მაგრამ ფინანსების არქონის გამო შეჩერდა.&lt;ref name=&quot;Karfitsa&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.karfitsa.gr/ki-omos-to-metro-thessalonikis-einai-et/ |title=Κι όμως! Το ΜΕΤΡΟ Θεσσαλονίκης είναι έτοιμο (στα χαρτιά) από το 1987! |trans-title=It's true! The Thessaloniki Metro was ready (on paper) in 1987 already! |website=www.karfitsa.gr |date=29 February 2016 |access-date=13 August 2018 |language=el}}&lt;/ref&gt; 1918 და 1988 წლების წინადადებები თითქმის იდენტური მარშრუტით ემთხვეოდა ამჟამინდელ [[პირველი ხაზი (სალონიკის მეტრო)|პირველ ხაზს]].

სალონიკის ამჟამინდელი მეტროს მშენებლობა [[2006]] წელს დაიწყო და კლასიფიცირებულია, როგორც მეგაპროექტი: მისი ბიუჯეტი 1,57 მილიარდი ევროა (1,77 მილიარდი დოლარი).&lt;ref name=&quot;Funding&quot;&gt;{{cite web |author=Attiko Metro A.E. |url=http://www.ametro.gr/?page_id=4216&amp;lang=en |title=Funding |website=www.ametro.gr |access-date=5 June 2018|author-link = Athens Metro}}&lt;/ref&gt; [[პირველი ხაზი (სალონიკის მეტრო)|პირველი]] და [[მეორე ხაზი (სალონიკის მეტრო)|მეორე]] ხაზი ამჟამად მშენებლობის პროცესშია და ექსპლუატაციაში შევა ეტაპობრივად 2023 წლიდან 2024 წლამდე.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.ypodomes.com/index.php/statheri-troxia/metro/thessalonikis/item/33837-metro-thessalonikis-xamogela-sta-ergotaksia-meta-apo-xronia |script-title=el:Μετρό Θεσσαλονίκης: Χαμόγελα στα εργοτάξια μετά από χρόνια |trans-title=Thessaloniki Metro: Smiles at the construction sites after years |website=www.iefimerida.gr |date=2 March 2016 |access-date=13 August 2018 |language=el |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808011659/https://www.ypodomes.com/index.php/statheri-troxia/metro/thessalonikis/item/33837-metro-thessalonikis-xamogela-sta-ergotaksia-meta-apo-xronia |archive-date=8 August 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.iefimerida.gr/news/403937/thessaloniki-noemvrio-toy-2020-paradidetai-i-1i-grammi-metro-nea-elvetia-syntrivani |script-title=el:Θεσσαλονίκη: Νοέμβριο του 2020 παραδίδεται η 1η γραμμή μετρό Νέα Ελβετία-Συντριβάνι |trans-title=Thessaloniki: The 1st line from Nea Elvetia to Sintrivani will be opened in 2020 |website=www.iefimerida.gr |date=20 March 2018 |access-date=13 August 2018 |language=el}}&lt;/ref&gt; პირველი ხაზი არის 9 კმ სიგრძის და მოიცავს 13 სადგურს, ხოლო მეორე ხაზი არის 4,8 კმ სიგრძის და პირველი ხაზის 11 სადგურზე დარეკვის გარდა ჩერდება კიდევ ხუთ სადგურზე.&lt;ref name=&quot;History Metro&quot;&gt;{{cite web |author=Attiko Metro A.E. |url=http://www.ametro.gr/?page_id=4194&amp;lang=en |title=History |website=www.ametro.gr |access-date=19 August 2018|author-link = Athens Metro}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;synenteuksi mylopoulou&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ypodomes.com/index.php/statheri-troxia/metro/thessalonikis/item/38724-simera-stis-11-30-live-synentefksi-sto-facebook-o-giannis-mylopoulos-gia-to-metro-thessalonikis |title=Η Συνέντευξη τoυ Γιάννη Μυλόπουλου για το Μετρό Θεσσαλονίκης |website=www.ypodomes.gr |access-date=12 August 2018 |trans-title=Giannis Mylopoulos' interview about the Thessaloniki Metro |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812213150/https://www.ypodomes.com/index.php/statheri-troxia/metro/thessalonikis/item/38724-simera-stis-11-30-live-synentefksi-sto-facebook-o-giannis-mylopoulos-gia-to-metro-thessalonikis |archive-date=12 August 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; მშენებლობის დროს მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური აღმოჩენები გაკეთდა და მეტროპოლიტენის ზოგიერთ სადგურზე განთავსდება არქეოლოგიური გამოფენები.&lt;ref name=AF&gt;{{cite web|url=http://www.ametro.gr/cgi-bin/showpress.cgi?id=88|title=CONCLUSION THESSALONIKI METRO &amp; ARCHAEOLOGICAL EXCAVATION|date=12 April 2007|access-date=13 August 2007|work=Attiko Metro S.A.|publisher=www.ametro.gr|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927203721/http://www.ametro.gr/cgi-bin/showpress.cgi?id=88 &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt;|archive-date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt; სადგურ ვენიზელუზე მოეწყობა მსოფლიოში პირველი ღია არქეოლოგიური გამოფენა მეტროსადგურში.&lt;ref name=&quot;Skai Metro&quot;&gt;{{cite web |author=Skai TV |url=http://www.skai.gr/player/TV/?mmid=305842 |title=Ιστορίες: Μετρό Θεσσαλονίκης |trans-title=Stories: Thessaloniki Metro |website=www.skai.gr |access-date=13 August 2018 |language=el |author-link=Skai TV |archive-date=13 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813044008/http://www.skai.gr/player/TV/?mmid=305842 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

იგეგმება მეორე ხაზის გაგრძელება მარყუჟისებურად დასავლეთის მიმართUლებით, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით აეროპორტისაკენ.&lt;ref name=&quot;Circular&quot;&gt;{{cite web |author=Attiko Metro A.E. |url=http://www.ametro.gr/?page_id=4205&amp;lang=en |title=Extensions |website=www.ametro.gr |access-date=10 August 2018|author-link = Athens Metro}}&lt;/ref&gt; დასავლეთის გაფართოება უფრო პრიორიტეტია, ვიდრე აეროპორტის მიმართულება, რადგან აეროპორტს მოემსახურება 10 წუთიანი სატრანსპორტო სამგზავრო ავტობუსი მე-2 ხაზის, მიკრას სადგურამდე.&lt;ref name=&quot;synenteuksi mylopoulou&quot; /&gt;

[[2023]] წელს გახსნის შემდეგ, მოსალოდნელია, რომ მეტროთი ყოველდღიურად 320 000 ადამიანი ისარგებლებს, ანუ ყოველწლიურად 116 მილიონი ადამიანი.&lt;ref name=&quot;Move&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.movenews.gr/mylopoylos-to-2020-ua-kykloforoyn-kauhmerina-320000-epibates-me-to-metro-thw-uessalonikhs/ |title=Μυλόπουλος: Το 2020 θα κυκλοφορούν καθημερινά 320.000 επιβάτες με το μετρό της Θεσσαλονίκης |website=www.movenews.gr |access-date=12 August 2018 |trans-title=Mylopoulos: In 2020, 320,000 people will travel on the Thessaloniki metro system |archive-date=12 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812215445/https://www.movenews.gr/mylopoylos-to-2020-ua-kykloforoyn-kauhmerina-320000-epibates-me-to-metro-thw-uessalonikhs/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180812215445/https://www.movenews.gr/mylopoylos-to-2020-ua-kykloforoyn-kauhmerina-320000-epibates-me-to-metro-thw-uessalonikhs/ |archivedate=12 აგვისტო 2018 }}&lt;/ref&gt;

===საგარეუბნო რკინიგზა===
[[File:Thessaloniki Suburban Railway map.svg|thumb|საგარეუბნო რკინიგზის სქემა]]
სალონიკსა და ქალაქ [[ლარისა (ქალაქი)|ლარისას]] შორის მიმდინარეობს სამგზავრო სარკინიგზო მომსახურება (მომსახურება ბერძნულად ცნობილია როგორც „Proastiakos“, რაც ნიშნავს „გარეუბნის რკინიგზას“). სერვისი ფუნქციონირებს Siemens Desiro EMU მატარებლების გამოყენებით მოდერნიზებულ ორმაგ ლიანდაგზე და ჩერდება 11 განახლებულ სადგურზე, მგზავრობის სრული დროა 1 საათი და 33 წუთი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naftemporiki.gr/audionews/listenstory.asp?id=1558931|title=Επέκταση Προαστιακού στο τμήμα Λιτόχωρο – Λάρισα [Expansion of Proastiakos towards Litohoro – Larissa]|date=9 April 2008|publisher=Naftemporiki|access-date=15 February 2012|language=el|archive-date=29 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529050111/http://www.naftemporiki.gr/audionews/listenstory.asp?id=1558931|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529050111/http://www.naftemporiki.gr/audionews/listenstory.asp?id=1558931|archivedate=29 მაისი 2012}}&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, შეიქმნა დამატებითი ხაზი რეგიონალური მატარებლების გამოყენებით, სალონიკსა და ქალაქ [[ედესა (საბერძნეთი)|ედესას]] შორის.

===აეროპორტი===
[[File:Aeroporto di salonicco.JPG|thumb|200px|სალონიკის აეროპორტი]]
საერთაშორისო და შიდა საჰაერო მიმოსვლას ქალაქიდან და ქალაქამდე ემსახურება [[სალონიკის აეროპორტი|სალონიკის აეროპორტი „მაკედონია“]]. აეროპორტის ორი ასაფრენი ბილიკის მოკლე სიგრძე ნიშნავს, რომ აქ ამჟამად არ ხორციელდება კონტინენტთაშორისი ფრენები, თუმცა იგეგემება მისი ერთ-ერთი ასაფრენი ბილიკის გაგრძელება [[თერმაიკოსის ყურე]]ში. ბილიკი მშენებლობის პროცესშია, მიუხედავად ადგილობრივი გარემოსდაცვითი ჯგუფების მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობისა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.express.gr/news/finance/511934oz_20110830511934.php3|title=Αναβαθμίζεται με 286 εκατ. το αεροδρόμιο &quot;Μακεδονία&quot;|trans-title=The &quot;Macedonia&quot; Airport is being upgraded with 286&amp;nbsp;million Euros|publisher=Express|date=30 August 2011|language=el|access-date=15 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115071115/http://www.express.gr/news/finance/511934oz_20110830511934.php3|archive-date=15 January 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140115071115/http://www.express.gr/news/finance/511934oz_20110830511934.php3|archivedate=15 იანვარი 2014}}&lt;/ref&gt; ასაფრენი ბილიკის სამუშაოების დასრულების შემდეგ აეროპორტს შეეძლება მოემსახუროს კონტინენტთაშორის ფრენებს და მომავალში უფრო დიდ თვითმფრინავებს. დიდი დაგვიანების შემდეგ აეროპორტის ახალი ასაფრენი ბილიკი [[2019]] წლის გაზაფხულზე დასრულდა. მეორე ტერმინალის მშენებლობა დაიწყო [[2018]] წლის სექტემბერში&lt;ref name=&quot;Naftemporiki&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1393086/themelionetai-to-neo-terminal-tou-aerodromiou-makedonia |title=el:Θεμελιώνεται το νέο τέρμιναλ του αεροδρομίου &quot;Μακεδονία&quot; |last=Zois |first=Fanis |date=2018-09-19 |website=www.naftemporiki.gr |publisher=[[Naftemporiki]] |language=el |access-date=2018-09-26}}&lt;/ref&gt; და დასრულდა [[2021]] წლის თებერვალში, ვადაზე სამი თვით ადრე.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Agency|first=Athens News|title=Fraport Delivers Thessaloniki Airport – Concludes Upgrade of 14 Greek Airports|url=https://www.thenationalherald.com/greece_economy/arthro/fraport_delivers_thessaloniki_airport_concludes_upgrade_of_14_greek_airports-1767452/|access-date=2021-02-12|website=The National Herald|language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416021649/https://www.thenationalherald.com/greece_economy/arthro/fraport_delivers_thessaloniki_airport_concludes_upgrade_of_14_greek_airports-1767452/|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416021649/https://www.thenationalherald.com/greece_economy/arthro/fraport_delivers_thessaloniki_airport_concludes_upgrade_of_14_greek_airports-1767452/|archivedate=2021-04-16}}&lt;/ref&gt;

===რკინიგზა===
[[ფაილი:Thessaloniki New Railway Station.jpg|thumb|სალონიკის ახალი რკინიგზის სადგური]]
საბერძნეთის ეკონომიკური კრიზისის გამო, 2011 წლის თებერვალში ქალაქიდან ყველა საერთაშორისო მატარებლის რეისი შეჩერდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4618021|title=Αναστέλλονται όλα τα διεθνή δρομολόγια του ΟΣΕ [All international routes of OSE have been suspended]|publisher=[[Ta Nea]]|date=13 February 2011|language=el}}&lt;/ref&gt; მანამდე ქალაქი ბალკანეთის მთავარი სარკინიგზო კვანძი, რომელიც პირდაპირი ხაზით უკავშირდებოდა [[სოფია]]ს, [[სკოპიე]]ს, [[ბელგრადი|ბელგრადს]], [[მოსკოვი|მოსკოვს]], [[ვენა]]ს, [[ბუდაპეშტი|ბუდაპეშტს]], [[ბუქარესტი|ბუქარესტს]] და [[სტამბოლი|სტამბოლს]], ასევე [[ათენი|ათენსა]] და საბერძნეთის სხვა ქალაქებს. სოფიასა და ბელგრადისკენ მიმავალი მატარებლების მარშრუტი განახლდა 2014 წლის მაისში, მაგრამ კვლავ შეჩერდა [[COVID-19]]-ის პანდემიის გამო. სალონიკი კვლავ რჩება საბერძნეთის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სარკინიგზო კვანძად.

საბერძნეთის რეგიონული მატარებლის სერვისები ქალაქს აკავშირებს ქვეყნის სხვა ნაწილებთან ცენტრალური სარკინიგზო სამგზავრო სადგურიდან, რომელსაც ეწოდება „ახალი სარკინიგზო სადგური“ და მდებარეობს სალონიკის ქალაქის ცენტრის დასავლეთ ნაწილში.

===პორტი===
სალონიკის პორტი აკავშირებს ქალაქს სეზონური ბორნებით [[სპორადები|სპორადებთან]] და ჩრდილოეთ [[ეგეოსის ზღვა|ეგეოსის ზღვის]] სხვა კუნძულებთან. სალონიკის სამგზავრო ტერმინალი ერთ-ერთი უდიდესია ეგეოსის ზღვის აუზში, რომლითაც 2007 წელს 162 731 მგზავრის გადაყვანა მოხდა. მიმდინარეობს პორტის განახლება, რადგან სალონიკი ასევე ნელ-ნელა იქცევა მთავარ ტურისტულ პორტად აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაში კრუიზებისთვის.

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
===საკონსულოები===
{{div col|colwidth=11em}}
*{{ALB}}
*{{AUT}}
*{{AUS}}
*{{BEL}}
*{{BRA}}
*{{BUL}}
*{{GEO}}
*{{CAN}}
*{{CRO}}
*{{CHN}}
*{{CYP}}
*{{DEN}}
*{{FIN}}
*{{FRA}}
*{{GER}}
*{{HUN}}
*{{ISR}}
*{{IRL}}
*{{ITA}}
*{{JOR}}
*{{LTU}}
*{{NED}}
*{{NOR}}
*{{POR}}
*{{SRB}}
*{{ESP}}
*{{SUI}}
*{{SWE}}
*{{USA}}
*{{GBR}}
*{{UKR}}
*{{RUS}}
*{{TUR}}
{{div col end}}


===დაძმობილებული ქალაქები===
სალონიკი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:&lt;ref name=twins&gt;{{cite web |title=Twin Towns| date=25 April 2018 |url=https://thessaloniki.gr/i-want-to-know-whats-going-on-in-the-city/twin-towns/?lang=en|publisher=Thessaloniki|access-date=2022-03-21}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} [[ჰარტფორდი (კონექტიკუტი)|ჰარტფორდი]], აშშ (1962)
*{{flagicon|EGY}} [[ალექსანდრია]], ეგვიპტე (1993)
*{{flagicon|ITA}} [[ბოლონია]], იტალია (1984)
*{{flagicon|GER}} [[ლაიფციგი]], გერმანია (1984)
*{{flagicon|CYP}} [[ლიმასოლი]], კვიპროსი (1984)
*{{flagicon|AUS}} [[მელბურნი]], ავსტრალია (1984)
*{{flagicon|BUL}} [[პლოვდივი]], ბულგარეთი (1984)
*{{flagicon|SVK}} [[ბრატისლავა]], სლოვაკეთი (1986)
*{{flagicon|GER}} [[კელნი]], გერმანია (1988)
*{{flagicon|ROU}} [[კონსტანტა]], რუმინეთი (1988)
*{{flagicon|USA}} [[სან-ფრანცისკო]], აშშ (1990)
*{{flagicon|FRA}} [[ნიცა]], საფრანგეთი (1992)
*{{flagicon|ISR}} [[თელ-ავივი]], ისრაელი (1994)
*{{flagicon|IND}} [[კოლკატა]], ინდოეთი (2005)
*{{flagicon|ALB}} [[კორჩა]], ალბანეთი (2005)
*{{flagicon|KOR}} [[პუსანი]], სამხრეთი კორეა (2010)
*{{flagicon|ALB}} [[დურესი]], ალბანეთი (2012)
&lt;!--Marseille, Tianjin – not twinning/twinning ended--&gt;
{{div col end}}

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[მაკედონელები (ბერძნები)|მაკედონელები]]
* [[სალონიკის მეტროპოლიტენი]]
* [[სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები]]
* [[თესალონიკის ალყა (1422-1430)]]
* [[სალონიკის არქეოლოგიური მუზეუმი]]
* [[თესალონიკის ძარცვა (904)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons}}
{{Wikivoyage|Thessaloniki}}
* [http://www.salonika.ru სალონიკის მეგზური] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815042158/http://www.salonika.ru/ |date=2018-08-15 }}
* [http://www.thessalonikicity.gr/ სალონიკის მუნიციპალიტეტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191201130256/http://thessalonikicity.gr/ |date=2019-12-01 }}
* [https://thessaloniki.gr/?lang=en Municipality of Thessaloniki]
* [http://www.thpa.gr/ Thessaloniki Port Authority]
* [http://www.oasth.gr/ ΟΑΣΘ – Organisation of Urban Transport of Thessaloniki] 
* {{YouTube|tALS0WZqi_Y|You in Thessaloniki}}: Official promotional video for Thessaloniki by the Greek National Tourism Organization
* [http://www.visitgreece.gr/en/main_cities/thessaloniki Thessaloniki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107023458/http://www.visitgreece.gr/en/main_cities/thessaloniki |date=2012-01-07 }} The Official website of the Greek National Tourism Organisation
* [https://artsandculture.google.com/story/kAXBXKPYub46LA Explore Thessaloniki: An open Museum of Early Christian and Byzantine Art in the UNESCO collection on Google Arts and Culture]
* [http://www.tch.gr/ Thessaloniki Concert Hall Organisation]
* [http://www.filmfestival.gr/ Thessaloniki Film Festival]
* [http://www.saloniki.org/ Thessaloniki Info &amp; Links]
* [https://web.archive.org/web/20080402233222/http://www.thessaloniki360.com/ Thessaloniki360 Virtual City Guide]
* [https://web.archive.org/web/20100910051528/http://tsimiski.gr/ Thessaloniki Tsimiski.gr street]
* [http://www.thessaloniki2012.gr/ Thessaloniki 2012] (celebrations for the 100 years of the incorporation of the city to Greece)
* [https://web.archive.org/web/20120611080819/http://www.thessaloniki2014.eu/ Thessaloniki 2014] (official website of Thessaloniki European Youth Capital 2014)
* [https://www.xo.gr/dir-loc-geo/Prefecture%20of%20Thessaloniki/Thessaloniki/?lang=en Greek Local Yellow Pages of Thessaloniki]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ევროპის კულტურული დედაქალაქები}}

[[კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები]]
[[კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში]]
[[კატეგორია:ეგეოსის ზღვის ნავსადგურები]]
[[კატეგორია:სალონიკი|*]]</text>
      <sha1>ars9l04b6bvbzlnajcjyuragetkka9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67591</id>
    <revision>
      <id>5407198</id>
      <parentid>5384984</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T23:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288070" sha1="661dsx88hdpreroybkyi60ko1xtq763" xml:space="preserve">{{რჩეული/2.0}}
{{მრავალმნიშვნელოვნება*|რუსეთ-საქართველოს ომები}}
{{ინფოდაფა რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომი}}
[[ფაილი:Map of South Ossetia (1992-2008 borders).svg|მინი|307x307პქ|2008 წლის აგვისტომდე ქართველების მიერ კონტროლირებული ნაწილი ცხინვალის რეგიონში.]]
[[ფაილი:Tskhinvali battles (8 August) (ka).svg|thumb|300px|სამხედრო მოქმედებების რუკა. ლურჯად მონიშნულია ქართული ჯარების მიმართულება, წითლად — რუსების.]]
'''რუსეთ-საქართველოს ომი''' (აგრეთვე ცნობილი როგორც '''აგვისტოს ომი''' და '''2008 წლის სამხრეთ ოსეთის ომი''') — შეიარაღებული კონფლიქტი [[2008]] წლის აგვისტოში, ერთი მხრივ - [[საქართველო]]ს, ხოლო მეორე მხრივ - [[რუსეთის ფედერაცია]]ს შორის, [[ოსები|ოს]] და [[აფხაზები|აფხაზ]] სეპარატისტებთან ერთად.

&lt;!-- Hostilities --&gt;
ომი რუსი სამხედროებით ზურგგამაგრებული [[სამხრეთ ოსეთი|ოსი სეპარატისტების]] მიერ ქართული სოფლების ინტენსიური საარტილერიო დაბომბვით დაიწყო,&lt;ref name=&quot;shelling&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] | author=Brian Whitmore | title=Is The Clock Ticking For Saakashvili?' | date=12 September 2008 | access-date=27 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102314/http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html | archive-date=3 September 2014 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;feud&quot;&gt;{{cite web |url=https://online.wsj.com/articles/SB121884450978145997 |title=Smoldering Feud, Then War |author1=Marc Champion |author2=Andrew Osborn |work=The Wall Street Journal |date=16 August 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=orlov&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry |title=Georgia calls on EU for independent inquiry into war |author=Luke Harding |work=The Guardian |date=19 November 2008 |access-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913101015/https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry |archive-date=13 September 2017 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;parl&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |title=The Conflict Between Russia and Georgia |author=Jean-Rodrigue Paré |publisher=Parliament of Canada |date=13 February 2009 |access-date=19 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |archive-date=2 January 2016 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt; რაც [[სოჭის შეთანხმება|1992 წლის სოჭის შეთანხმების დარღვევა]] იყო.&lt;ref name=&quot;kulakhmetov&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rferl.org/content/Eyewitness_Accounts_Confirm_Shelling_Of_Georgian_Villages/1349256.html |title=Eyewitness Accounts Confirm Shelling Of Georgian Villages |author1=Eka Tsamalashvili |author2=Brian Whitmore |publisher=Radio Free Europe / Radio Liberty |date=14 November 2008 |access-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923030919/http://www.rferl.org/content/Eyewitness_Accounts_Confirm_Shelling_Of_Georgian_Villages/1349256.html |archive-date=23 September 2016 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Karlsson&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.fhs.se/Documents/Externwebben/forskning/Forskningsprojekt/Statsvet/Forbe/US-RussianRelationsKarlsson160912Def.pdf |title=Competing Powers: U.S.-Russian Relations, 2006–2016 |author=Håkan Karlsson |publisher=Swedish Defence University |date=12 September 2016 |page=50 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122135733/http://www.fhs.se/Documents/Externwebben/forskning/Forskningsprojekt/Statsvet/Forbe/US-RussianRelationsKarlsson160912Def.pdf |archive-date=22 January 2017 |accessdate=30 აგვისტო 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170122135733/http://www.fhs.se/Documents/Externwebben/forskning/Forskningsprojekt/Statsvet/Forbe/US-RussianRelationsKarlsson160912Def.pdf |archivedate=22 იანვარი 2017 }}&lt;/ref&gt; 7 აგვისტოსთვის რუსეთის ფედერაციის სამხედრო ძალების ნაწილმა დაარღვია საქართველოს სუვერენული საზღვარი და საქართველოში შემოიჭრა.&lt;ref name=&quot;Karlsson&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;von Twickel&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.moscowtimes.ru/article/600/42/372391.htm |title=Moscow Claims Media War Win |work=[[Moscow Times]] |author=Nikolaus von Twickel |date=17 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120523210654/http://www.themoscowtimes.com/news/article/moscow-claims-media-war-win/372391.html |archive-date=23 May 2012 |accessdate=2 აგვისტო 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120523210654/http://www.themoscowtimes.com/news/article/moscow-claims-media-war-win/372391.html |archivedate=23 მაისი 2012}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Chifu|2009|pp=53–54}}{{sfn|Dunlop|2012|pp=94, 96, 101}}&lt;ref name=&quot;delfi&quot;&gt;{{cite web |url=http://en.delfi.lt/opinion/opinion-spark-of-hope-that-russias-aggression-will-not-pass-this-time.d?id=68586932 |title=Opinion: Spark of hope that Russia's aggression will not pass this time |author=Ramūnas Bogdanas |publisher=Delfi |date=28 July 2015 |archiveurl=https://archive.today/20151228201451/http://en.delfi.lt/opinion/opinion-spark-of-hope-that-russias-aggression-will-not-pass-this-time.d?id=68586932 |archivedate=28 December 2015 |url-status=live |access-date=25 December 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ecfr&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ecfr.eu/article/commentary_in_the_shadow_of_ukraine_seven_years_on_from_russian_3086 |title=In the shadow of Ukraine: seven years on from Russian-Georgian war |author=Gustav Gressel |publisher=European Council on Foreign Relations |date=6 August 2015}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Laaneots|2016|pp=56–57}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jhuapl.edu/ourwork/nsa/papers/ARIS_LittleGreenMen.pdf |title=&quot;Little Green Men&quot;: A Primer on Modern Russian Unconventional Warfare, Ukraine 2013–2014 |publisher=The [[United States Army Special Operations Command]] |year=2016 |page=14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417081259/http://www.jhuapl.edu/ourwork/nsa/papers/ARIS_LittleGreenMen.pdf |archive-date=17 April 2016 |url-status=dead |access-date=7 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160417081259/http://www.jhuapl.edu/ourwork/nsa/papers/ARIS_LittleGreenMen.pdf |archivedate=17 აპრილი 2016 }}&lt;/ref&gt; ქართულ სოფლებზე თავდასხმების შესაჩერებლად, 7 აგვისტოს კონფლიქტის ზონაში საქართველოს საჯარისო დანაყოფები შევიდნენ და მალევე დაიკავეს სეპარატისტების მიერ კონტროლირებადი ქალაქი ცხინვალი.&lt;ref name=roudik&gt;{{cite web |publisher=Library of Congress |url=https://www.loc.gov/law/help/legal-aspects-of-war/russian-georgia-war.php |title=Russian Federation: Legal Aspects of War in Georgia |author=Peter Roudik |access-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190110140258/http://www.loc.gov/law/help/legal-aspects-of-war/russian-georgia-war.php |archive-date=10 January 2019 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jamestown&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=166&amp;no_cache=1 |title=THE GOALS BEHIND MOSCOW'S PROXY OFFENSIVE IN SOUTH OSSETIA |date=8 August 2008 |author=Vladimir Socor |publisher=The Jamestown Foundation |access-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303222758/http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&amp;tx_ttnews%5BbackPid%5D=166&amp;no_cache=1 |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tribune&quot;&gt;{{cite web|url=http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|title=Georgian conflict puts U.S. in middle|work=Chicago Tribune|author1=Alex Rodriguez|author2=Bay Fang|date=9 August 2008|access-date=12 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016124315/http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|archive-date=16 October 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016124315/http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|archivedate=16 ოქტომბერი 2014}}&lt;/ref&gt; რუსეთის ფედერაციამ ქართულ მხარეს წაუყენა ცრუ და პროპაგანდისტული ბრალდებები  „[[გენოციდი|გენოცდსა]]“&lt;ref name=&quot;Osborn&quot;&gt;{{cite web |author1=Andrew Osborn |author2=Jeanne Whalen |url=https://www.wsj.com/articles/SB121874784363742015 |title=Evidence in Georgia Belies Russia's Claims of 'Genocide' |work=[[The Wall Street Journal]] |date=15 August 2008 |access-date=26 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180807190021/https://www.wsj.com/articles/SB121874784363742015 |archive-date=7 August 2018 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; და „სამხრეთ ოსეთის წინააღმდეგ აგრესიაში“,&lt;ref name=roudik /&gt; და დაიწყო სრულმასშტაბიანი თავდასხმა საქართველოზე საჰაერო, სახმელეთო და საზღვაო ძალების გამოყენებით.&lt;ref name=&quot;Allison&quot;&gt;{{cite journal |author=Roy Allison |url=http://www.chathamhouse.org.uk/files/12445_84_6allison.pdf |title=Russia resurgent? Moscow's campaign to 'coerce Georgia to peace' |journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]] |volume=84 |issue=6 |year=2008 |pages=1145–1171 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110129080855/http://www.chathamhouse.org.uk/files/12445_84_6allison.pdf |archive-date=29 January 2011 |url-status=dead |doi=10.1111/j.1468-2346.2008.00762.x }}&lt;/ref&gt; ხუთი დღის მძიმე ბრძოლების შემდეგ ქართულ ჯარებს მოუწიათ ცხინვალის რეგიონიდან უკან დახევა. ამავე დროს, რუსული და აფხაზური ძალები თავს [[კოდორის ხეობა]]ს დაესხნენ. რუსეთის ფლოტმა ბლოკადაში მოაქცია საქართველოს საზღვაო აკვატორიის დიდი ნაწილი, ხოლო რუსეთის საჰაერო ძალებმა დაბომბეს სხვადასხვა ობიექტები კონფლიქტის ზონაში და მის მიღმა. სამხედრო ოპერაციებთან ერთად, აგვისტოს ომი იყო კაცობრიობის ისტორიაში პირველი ომი, როდესაც ერთ-ერთი მხარის წინააღმდეგ იყო გამოყენებული კიბერსამხედრო ოპერაციები კონვენციურ სამხედრო ოპერაციებთან ერთად. რუსეთის მიერ დროებით იყო ოკუპირებული ქალაქები [[ფოთი]], [[ზუგდიდი]], [[სენაკი]] და [[გორი]], სხვა რაიონებთან ერთად.

[[ევროკავშირი]]ს თავმჯდომარე [[საფრანგეთის პრეზიდენტი]]ს შუამდგომლობით კონფლიქტის მხარეებმა 12 აგვისტოს მიაღწიეს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებას, რომელსაც საქართველომ თბილისში 15 აგვისტოს მოაწერა ხელი, ხოლო რუსეთმა მოსკოვში — 16 აგვისტოს. 12 აგვისტოს რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა უკვე გასცა ცეცხლის შეწყვეტის ბრძანება,&lt;ref&gt;{{cite web
  | title =   Russian President Orders Halt To Military Operations In Georgia
  | publisher = [[GlobalSecurity.org]]
  | date = 2008-08-12
  | url = http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2008/08/mil-080812-rferl01.htm
  | accessdate = 2008-10-06}}
&lt;/ref&gt;
თუმცა ბრძოლები უმალ არ შეწყვეტილა.&lt;ref name=&quot;guardian_loot&quot;&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/13/georgia.russia6 ქართული სოფლები იწვის და იძარცვება რუსების შემოსვლასთან ერთად]&quot;, ''[[The Guardian]]'', 14 აგვისტო 2008&lt;/ref&gt; შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ რუსეთმა საკუთარი ჯარების უმეტესი ნაწილი სამეგრელოს და შიდა ქართლის რეგიონებიდან გაიყვანა, თუმცა ბუფერული ზონები შექმნა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ და სათვალთვალო პუნქტები დატოვა ფოთში, სენაკსა და პერევში. 2008 წლის 26 აგვისტოს რუსეთმა სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. რუსეთმა დაასრულა გასვლა საქართველოს დანარჩენი ტერიტორიებიდან 8 ოქტომბერს, თუმცა 2025 წლის მდგომარეობით რუსეთის ფედერაცია აგრძელებს აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის ოკუპაციას, მათ შორის - სარკოზი-მედვედევის შეთანხმების დარღვევით - იმ ტერიტორიების, რომლებსაც ომამდე საქართველო აკონტროლებდა.&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19479 &quot; რუსეთი ეუბნება აშშ-ს, რომ ის დატოვებს ჯარებს სამხრეთ ოსეთში, აფხაზეთში&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919053016/http://civil.ge/eng/article.php?id=19479 |date=2010-09-19 }} სივილ ჯორჯია, 12 სექტემბერი 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Houseoflords&quot;&gt;http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200809/ldselect/ldeucom/26/26.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news	
|url=http://en.rian.ru/world/20081008/117600495.html	
|title=რუსეთმა დაასრულა სამხრეთ ოსეთის ბუფერული ზონიდან ჯარების გაყვანა	
|location=მოსკოვი	
|publisher=[[RIA ნოვოსტი]]	
|date=8 October 2008	
|accessdate=2008-10-10	
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009171629/http://en.rian.ru/world/20081008/117600495.html	
|archivedate=2008-10-09	
}}&lt;/ref&gt; რუსული მხარის მიერ რეგიონში გრძელდება „მცოცავი ოკუპაცია“, ადამიანების გატაცებები და მკვლელობები.

&lt;!-- Aftermath --&gt;
[[სამხრეთ ოსეთი|ოსმა სეპარატისტებმა]] და რუსმა სამხედროებმა გაანადგურეს ცხინვალის რეგიონში არსებული ქართული სოფლების უმრავლესობა და განახორციელეს [[ქართველების ეთნიკური წმენდა ცხინვალის რეგიონში|ცხინვალის რეგიონში ქართველების ეთნიკური წმენდა]]. რუსეთმა გამოაცხადა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობა 2008 წლის 26 აგვისტოს, რასაც მოყვა ქართული მხარის მიერ რუსეთთან დიპლომატიური ურთიერთობების გაწყვეტა. რუსეთის საერთაშიროსი ურთიერთობები ომის შედეგად მნიშვნელოვნად არ დაზიანებულა. ომის შედეგად საცხოვრებლის დატოვება მოუწია 200&amp;nbsp;000-მდე (სხვადასხვა შეფასებით) ადამიანს, საიდანაც დაახლ. 20&amp;nbsp;000 შემდგომში უკან ვეღარ დაბრუნდა და დევნილად იქცა. 2021 წელს  [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლომ]] დაადგინა, რომ რუსეთის ფედერაცია ახორციელებს „ეფექტურ კონტროლს“ საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე და პასუხისმგებელია ადამიანის უფლებათა მძიმე დარღვევებზე.&lt;ref&gt;[https://www.euractiv.com/section/europe-s-east/news/strasbourg-court-rules-russia-has-direct-control-over-abkhazia-south-ossetia/ Strasbourg court rules Russia has ‘direct control’ over Abkhazia, South Ossetia], [[Euractiv]], 21 January 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.euronews.com/2021/01/26/russia-guilty-of-violations-during-2008-war-with-georgia-says-europe-s-top-court  Russia guilty of violations during 2008 war with Georgia, says Europe's top court], [[Euronews]], 26 January 2021&lt;/ref&gt; 2022 წელს [[საერთაშორისო კრიმინალური სასამართლო|საერთაშორისო კრიმინალურმა სასამართლომ]] ეთნიკური ქართველების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის გასცა რუსეთის სამი მოქალაქის დაკავების ორდერი.&lt;ref&gt;[https://www.icc-cpi.int/news/situation-georgia-icc-pre-trial-chamber-delivers-three-arrest-warrants Situation in Georgia: ICC Pre-Trial Chamber delivers three arrest warrants], [[International Criminal Court]], 30 June 2022&lt;/ref&gt;

== წინაპირობები ==
ოსებმა [[შიდა ქართლი|შიდა ქართლში]] დასახლება [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნეში]] დაიწყეს.&lt;ref name=&quot;bbcqa&quot;&gt;{{cite news
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7549736.stm
|title=Q&amp;A: Violence in South Ossetia
|publisher=BBC News
|date=2008-08-08
|accessdate=2008-08-09
}}&lt;/ref&gt; საბჭოთა პერიოდში ოსებს ავტონომია მიენიჭათ [[საქართველოს სსრ]]-ის ფარგლებში [[სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი]]ს სახით. საქართველოს მიერ [[საბჭოთა კავშირი]]სგან დამოუკიდებლობის გამოცხადებას 1991-92 წლებში [[სამხრეთ ოსეთის ომი (1991–1992)|სამხრეთ ოსეთში ეთნიკური კონფლიქტი]] მოჰყვა, რაც ამ უკანასკნელის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებით დასრულდა. კონფლიქტში დაახლოებით 2000 ადამიანი დაიღუპა&lt;ref name=&quot;at war&quot;&gt;{{cite news |url= http://www.independent.co.uk/news/world/europe/we-are-at-war-with-russia-declares-georgian-leader-889266.html
|title=ჩვენ ვებრძვით რუსეთს, აცხაცებს საქართველოს ლიდერი
|publisher=[[The Independent]]
|date=2008-08-09
|accessdate=2008-08-09
}}&lt;/ref&gt; მათი სურვილი [[ჩრდილოეთი ოსეთი|ჩრდილოეთ ოსეთთან]] შეერთება იყო.&lt;ref name=&quot;bbcqa&quot;/&gt; სამხრეთ ოსეთი, როგორც პოლიტიკური ერთეული, საერთაშორისო თანამეგობრობას არ უცვნია. რეგიონის მოსახლეობას ძირითადად ოსები შეადგენენ. მოსახლეობის დაახ. 20 % ქართველია (14,000. სულ 70,000).&lt;ref name=&quot;factsiht&quot;&gt;{{cite web |author=[[Associated Press]] |date=2008-08-08 |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/08/news/Georgia-South-Ossetia-Glance.php |title=Facts about South Ossetia |publisher=[[International Herald Tribune]] |accessdate=2008-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812023517/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/08/news/Georgia-South-Ossetia-Glance.php |archivedate=2008-08-12 }}&lt;/ref&gt; ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მიღწევის შემდეგ რეგიონში მხარეებს შორის სამშვიდობო შუამავლის როლს რუსი, ჩრდილოეთ ოსეთისა და ქართველი სამხედროები ასრულებდნენ (500 წარმომადგენელი ყოველი მხრიდან). ამავე პერიოდში რუსეთმა სამხრეთ ოსეთის ოსურ მოსახლეობას საშუალები მისცა მისი მოქალაქეობა მიეღო.

ბოლო წლების განმავლობაში არტილერიული სროლები მხარეებს შორის დროდადრო მწვავდებოდა, რასაც ორივე მხარეს მსხვერპლი მოჰყვა. პრეზიდენტმა სააკაშვილმა ოსებს მშვიდობის სანაცვლოდ ფართო [[ავტონომია]] შესთავაზა, რაც ოსებმა უარყვეს, ვინაიდან მათი გაცხადებული სურვილი სრული დამოუკიდებლობა იყო.&lt;ref name=&quot;reuters what is&quot;&gt;{{cite news
|url=http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL855785020080808?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0&amp;sp=true
|title=What is Georgia's rebel South Ossetia region?
|publisher=Reuters
|date=2008-08-08
|accessdate=2008-08-09
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828151653/http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL855785020080808?pageNumber=2&amp;virtualBrandChannel=0&amp;sp=true
|archivedate=2008-08-28
}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ ოსეთისა და [[აფხაზეთი]]ს საქართველოს გავლენის ქვეშ მოქცევა სააკაშვილის ადმინისტრაციის მთავარი მიზანი იყო [[ვარდების რევოლუცია|ვარდების რევოლუციის]] შემდეგ. ამასთან, 2002 წლიდან აშშ-ის არმია საქართველოს ინტენსიურ წვრთნებს უტარებდა და დახმარებას უწევდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blog.wired.com/defense/2008/08/the-new-war-in.html |title=Ground Zero in the New Caucasus Conflict}} იხ. ასევე: {{cite web |url=http://blog.wired.com/defense/2008/08/did-us-military.html |title=Did the U.S. Prep Georgia for War with Russia?}}&lt;/ref&gt; საქართველოს სამხედრო ბიუჯეტმა 2008 წლისთვის თითქმის $0.99 მილიარდი შეადგინა,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://civil.ge/eng/article.php?id=18784 |title=Defense Spending, Number of Troops Increased |publisher=Civil Georgia |date=2008-07-15 |accessdate=2008-08-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&amp;From=USD&amp;To=GEL |title=1.00 USD to GEL |accessdate=2008-08-11 |archiveurl=https://www.webcitation.org/66CrLw8zE?url=http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1 |archivedate=2012-03-16 }}&lt;/ref&gt; რაც მშპ-ის 4,5 % და საქართველოს საზოგადოებრივი შემოსავლების მეოთხედზე მეტი.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newsgeorgia.ru/geo1/20080705/42268795.html |title=Парламент Грузии утвердит поправки в бюджет 2008 года 15 июля |accessdate=2008-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080815192554/http://www.newsgeorgia.ru/geo1/20080705/42268795.html |archivedate=2008-08-15 }}&lt;/ref&gt;

ამჟამად, სამხრეთ ოსეთის მცხოვრებთა უმრავლესობა რუსეთის მოქალაქეა და რუსულ პასპორტს ფლობს: BBC-ს ცნობით, სამხრეთ ოსეთის 70.000 მოქალაქის ნახევარზე მეტმა მიიღო მოსკოვის შეთავაზება რუსული პასპორტის მიღებაზე.&lt;ref name=&quot;bbcqa&quot;/&gt; [[დიმიტრი მედვედევი]] ამტკიცებს, რომ სამხრეთ ოსეთის მცხოვრებთა 90%-ს რუსული პასპორტი აქვს. რუსეთის მტკიცებით, ეს საკმარისი საბაბია რეგიონში რუსეთის ინტერვენციისთვის, მათი მოქალაქეების დასაცავად, სამშვიდობოების მისიის ფარგლებში.&lt;ref name=&quot;bbcanalysis&quot;&gt;{{cite news
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7549662.stm
|title=S Ossetia bitterness turns to conflict
|publisher=BBC
|date=2008-08-08
|accessdate=2008-08-09
}}&lt;/ref&gt;

== ქრონოლოგია ==

===1 აგვისტო===
1 აგვისტოს 08:05 და 08:12 საათებზე [[ერედვი]]-[[ხეითი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)|ხეითის]] შემოვლით გზაზე აფეთქდა ორი მართვადი ნაღმი, მძიმედ დაშავდა ხუთი პოლიციელი.&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot; /&gt; [[მოსკოვი|მოსკოვიდან]] [[ვლადიკავკაზი|ვლადიკავკაზში]] რუსეთის სამთავრობო მედიების 15 ჟურნალისტი ჩავიდა.&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot; /&gt; ცხინვალში სნაიპერმა მოკლა 3 ადამიანი.&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot; /&gt; [[ცხინვალი]] ნაღმმტყორცნებით დაიბომბა [[ერგნეთი|ერგნეთიდან]] და [[ზემო ნიქოზი|ზემო ნიქოზიდან]].&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot; /&gt; ღამით, 21:30-დან სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რეჟიმი თავს დაესხა ქართულ სოფლებს.&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot; /&gt; დაიბომბა ზემო ნიქოზი, [[ქვემო ნიქოზი]], [[ავნევი]], [[ნული (თიღვის მუნიციპალიტეტი)|ნული]], [[ერედვი]] და [[ზემო ფრისი]]. დაბომბვა მთელი ღამის განმავლობაში გაგრძელდა და მხოლოდ 2 აგვისტოს გამთენიისას შეწყდა, დაიჭრა 6 სამოქალაქო პირი და 1 პოლიციელი.&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot; /&gt; გვიან 1 აგვისტოდან ინტენსიური სროლები დაიწყო საქართველოს თავდაცვის ქვედანაყოფებსა და სამხრეთ ოსეთის შეიარაღებულ ძალებს შორის, რის შედეგადაც ექვსი დაიღუპა, ხოლო 21 ადამიანი დაიჭრა. ორივე მხარე ერთმანეთს ადანაშაულებდა სროლის დაწყებაში. 

{{ციტატა|ეს არის ჩვენი ფართომასშტაბიან კონფლიქტში ჩათრევის მცდელობა. ამაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება უკრაინასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს [...] აქამდე სამხრეთოსური მხარე თავს იკავებდა რეაგირებისგან, მაგრამ ამის გაკეთებას აღარ ვაპირებთ.&lt;ref name=&quot;1აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-1 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;|[[ედუარდ კოკოითი]], სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რესპუბლიკის ე.წ. პრეზიდენტი}}

===2 აგვისტო===
2 აგვისტოს ცხინვალის დე ფაქტო ხელისუფლების მიერ კონტროლირებული ტერიტორიიდან სროლის საპასუხოდ ცეცხლი იხსნება ქართული მხრიდან, თუმცა მალევე წყდება მიღებული ბრძანების შემდეგ, რათა თავიდან აეცილებინათ დაპირისპირების ესკალაცია.&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-2 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt; [[საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო|შსს]]-ის საინფორმაციო ანალიტიკური დეპარტამენტის უფროსმა, [[შოთა უტიაშვილი|შოთა უტიაშვილმა]], განაცხადა: „წუხელ ჩვენ ყველამ ვნახეთ, რომ მოხდა მშვიდობიანი სოფლების მასიური დაბომბვა, რამაც არ შეიძლება არ გამოიწვიოს ჩვენი უკიდურესი აღშფოთება.“&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; [[სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა|სეპარატისტულმა რეჟიმმა]] გამოაცხადა მოსახლეობის ევაკუაცია, რომელიც 6 აგვისტომდე გაგრძელდა. ადგილზე ჩავიდა სახელმწიფო მინისტრი რეინტეგრაციის საკითხებში, [[თემურ იაკობაშვილი]], და შეხვდა შერეული სამშვიდობო ძალების სარდალს, [[მარატ კულახმეტოვი|მარატ კულახმეტოვს]].&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt;

თემურ იაკობაშვილმა განაცხადა: „ეუთოს დამკვირვებელთა რიცხვი უნდა გაიზარდოს და არა სამშვიდობოების რიცხვი. სამწუხაროდ, ამ გადაწყვეტილებას ბლოკავენ სეპარატისტები.“, ხოლო მარატ კულახმეტოვმა თქვა: „კონფლიქტში მონაწილეა ქართული მხარეც, ორივე მხარე კონფლიქტის მონაწილეა და, ამიტომ, თითს მხოლოდ ოსური მხარისკენ ნუ იშვერთ. საქართველოც თავის წილად დამნაშავეა.“&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt;

პრეზიდენტის რწმუნებულმა შიდა ქართლში, [[ლადო ვარძელაშვილი|ლადო ვარძელაშვილმა]], განაცხადა: „აქამდე სპეცრაზმელებს აფეთქებდნენ, პოლიციელებს აფეთქებდნენ, ეხლა უკვე გადავიდნენ მშვიდობიანი მოსახლეობის აფეთქებაზე. ამას მოჰყვება სერიოზული რეაგირება და სერიოზული პასუხი.“ ხოლო [[მამუკა ყურაშვილი|მამუკა ყურაშვილმა]] გააკეთა განცხადება და თქვა: „ოსური ეგრეთ წოდებული ბატალიონი, ცალსახად შეიძლება ითქვას უკვე, უშუალო მონაწილეობას ღებულობდა, მძიმე ტექნიკა ჰყავდათ გამოყვანილი და ურტყამდა ქართულ საგუშაგოებს. ჩვენ ეს აღვნიშნეთ უკვე და, ანალოგიურად, მე ნაბიჯის დათმობას არ ვაპირებ არანაირად და გაიგოს ეს ყველამ. შევაკვდები მე ამ სიტუაციას. ყველა ჩვენი ჯარისკაცი და პოლიციელი ნაბიჯით აღარ დაიხევს უკან.“&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; დე ფაქტო ოსეთის ე.წ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, 2 აგვისტოს 02:00 საათისთვის დაღუპული იყო 6 და დაჭრილი იყო 7 ადამიანი.&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; [[ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია|ეუთოს]] თავმჯდომარემ და ფინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, [[ალექსანდერ სტუბი|ალექსანდერ სტუბმა]] განაცხადა: „საერთაშორისო თანამეგობრობა სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტის ზონაში განვითარებულ მოვლენებს მზარდი შეშფოთებით ადევნებს თვალს და იმედოვნებს, რომ მხარეები ყველაფერს გააკეთებენ დაძაბულობის დეესკალაციის მიზნით.“&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; [[რუსეთის საჰაერო სადესანტო ძალების სარდლობა|რუსეთის საჰაერო სადესანტო ძალების სარდლობამ]] გამოთქვა რუსი „სამშვიდობოების“ მხარდაჭერის მზადყოფნა, მზადყოფნა გამოთქვა [[ჩრდილოეთი ოსეთი|ჩრდილოეთ ოსეთის]] ხელისუფლებამაც.&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; „ჩრდილოეთი ოსეთი ყურადღებით ადევნებს თვალს სამხრეთ ოსეთში განვითარებულ მოვლენებს და მზად ვართ, დახმარება აღმოვუჩინოთ ჩვენს სამხრეთელ ძმებს. შეშფოთებული ვართ საქართველოს ხელმძღვანელობის მიერ გადადგმული ნაბიჯების გამო, რომელმაც ნამდვილი ომი გააჩაღა ოსეთის წინააღმდეგ. მზად ვართ, ერთად მოვიგერიოთ აგრესია.“ — განაცხადა რუსეთის ფედერაციის ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკის ლიდერმა, თეიმურაზ მამსუროვმა.&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; მობილიზაციის გამოცხადებისა და ჩრდილოეთ კავკასიელების დახმარების მიღების მზადყოფნა გამოთქვა [[ედუარდ კოკოითი|კიკოითმა]].&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt; ცხინვალში ჩავიდა რუსი ჟურნალისტების კიდევ ერთი ჯგუფი.&lt;ref name=&quot;2აგვისტო&quot; /&gt;

===3 აგვისტო===
3 აგვისტოს სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რეჟიმის შეიარაღებული ძალები განლაგდნენ [[ყორნისი|ყორნისსა]] და [[ველები|ველებში]] და თავს დაესხნენ პოლიციის განყოფილებას [[დვანი|დვანში]]. დაიწყო ევაკუაცია, [[ცხინვალის რეგიონი]] 500-ზე მეტი ადამიანმა დატოვა; მათ შორის, რეგიონიდან გაიყვანეს 400 ბავშვი. ჩრდილოეთ ოსეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, ერმაკ ძანსოლოვი აცხადებდა, რომ ეს არ იყო ევაკუაცია. ამავე დღეს რეგიონს ლტოლვილებით დატვირთული 20 ავტობუსი ტოვებს.&lt;ref&gt;[http://www.1tv.ru/owa/win/ort6_main.main?p_news_title_id=125640&amp;p_news_razdel_id=9 Вывезли из-под огня. В Россию прибывают беженцы из Южной Осетии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080812080715/http://www.1tv.ru/owa/win/ort6_main.main?p_news_title_id=125640&amp;p_news_razdel_id=9|date=2008-08-12}}. ''[[პირველი არხი (რუსეთი)|პირველი არხი]]''. 3 აგვისტო 2008. {{ru icon}}&lt;/ref&gt; ღამით საქართველოს ტერიტორიაზე, [[როკის გვირაბი]]&lt;nowiki/&gt;თ გავლით და [[ჯავა|ჯავის]] მიმართულებით, შემოვიდა [[რუსეთის 58-ე არმია|რუსეთის 58-ე არმიის]] მე-19 მოტომსროლელთა დივიზიის სადაზვერვო ბატალიონი. რუსული ძალების პარალელურად რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ცილს სწამებს საქართველოს რეგიონში სამხედრო ძალებისა და მძიმე ტექნიკის შეყვანის შესახებ.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-3 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში ვკითხულობთ: „2 აგვისტოს საღამოს და 3 აგვისტოს ღამით საქართველომ ღია სამხედრო მანევრები განახორციელა ცხინვალის მისადგომებთან, რასაც თან ახლდა კონფლიქტის ზონაში ძალების და მძიმე ტექნიკის შეყვანა. საქართველოსა და სამხრეთ ოსეთს შორის ფართომასშტაბიანი სამხედრო მოქმედებების საფრთხე სულ უფრო რეალური ხდება“.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt; ამავე დღეს ვრცელდება ინფორმაცია ჩრდილოეთ კავკასიელი მოხალისეებისა და დაქირავებული მებრძოლების მობილიზაციის შესახებ.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt; ჩრდილოეთ ოსეთის პრეზიდენტმა პროვოკაციულად განაცხადა, რომ საქართველოს ქმედებები იყო „ველური, ბარბაროსული გამოხტომები“ და ასევე დაამატა: საპასუხოდ უნდა მოვექცეთ ისე, როგორც ველურებს, რომლებმაც საკუთარ თავს უფლება მისცეს, დაეცხრილათ მშვიდობიანი მოსახლეობა“.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt; ამ დროისათვის სეპარატისტებმა დაბომბეს 15 ქართული სოფელი და დაჭრეს 19 მშვიდობიანი მოქალაქე.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt;

დე ფაქტო ე.წ. თვითგამოცხადებულმა [[აფხაზეთის რესპუბლიკა|აფხაზეთის რესპუბლიკამ]] სექტემბრიდან [[გალის მუნიციპალიტეტი|გალის მუნიციპალიტეტის]] სკოლებში აკრძალა [[ქართული ენა|ქართული ენის]] სწავლება, გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა და დაკეტა [[ენგურის ხიდი]].&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt;

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე [[გრიგოლ ვაშაძე]] ტელეფონით ესაუბრა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე [[გრიგორი კარასინი|გრიგორი კარასინს]] მიმდინარე მოვლენების შესახებ.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt; საუბრის შემდეგ გრიგოლ ვაშაძემ განაცხადა: „ის ყველაფერი რისი პროვოცირებაც კოკოითის რეჟიმმა სცადა ცხინვალის რეგიონში, იყო აბსოლუტური თვითშემოქმედება და რუსეთის ფედერაციაც კი არ იყო ამისთვის მზად. გასაგები არის რომ ამისთანა თვითშემოქმედებამ, შეიძლება ძალიან საშიშ შედეგებამდე მიგვიყვანოს. ამიტომ რუსული მხარე სასწრაფოდ დამიკავშირდა და მთხოვა მოსკოვში ჩასვლა“.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt;

აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა უარი განაცხადა 15 აგვისტოს ბერლინში გასამართ გაეროს გენერალური მდივნის მეგობართა ჯგუფის შეხვედრაში მონაწილეობაზე.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt; „აფსნიპრესის“ მიხედვით, [[სერგეი ბაგაფში|ბაღაფშმა]] ასევე უბრძანა თავდაცვის სამინისტროს, სამხედრო მზადყოფნაში მოიყვანა შეიარაღებული ძალების აღმოსავლეთის ჯგუფი.&lt;ref name=&quot;3აგვისტო&quot; /&gt;

===4 აგვისტო===
4 აგვისტოს რუსეთის 58-ე არმიის ხუთი ბატალიონი [[როკის გვირაბი]]ს სიახლოვეს იქნა დისლოცირებული, ჩრდილოეთ ოსეთის მხარეს.&lt;ref&gt;[http://www.tol.cz/look/TOL/article.tpl?IdLanguage=1&amp;IdPublication=4&amp;NrIssue=281&amp;NrSection=1&amp;NrArticle=19821 Talking Through Gritted Teeth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504121022/http://www.tol.cz/look/TOL/article.tpl?IdLanguage=1&amp;IdPublication=4&amp;NrIssue=281&amp;NrSection=1&amp;NrArticle=19821 |date=2009-05-04 }}. [[BBC]] Monitoring, 6 August 2008&lt;/ref&gt; 4 აგვისტოს ღამით 10 ერთეული ჯავშანტექნიკა რუსეთიდან საქართველოში შემოვიდა და გაუნაწილდა დე ფაქტო რეჟიმის შეიარაღებულ დაჯგუფებებს.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; 2 ერთეული ჯავშანტექნიკა სოფელ [[დმენისი|დმენისში]] დისლოცირებულ სეპარატისტებს გადაეცათ.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; ქართული სამშვიდობო ძალების სარდალმა, მამუკა ყურაშვილმა განაცხადა: „რაც უნდათ, ის ისროლონ კიდევ, ვერაფერს ვერ დაგვიშავებენ და კიდევ ერთხელ მოვუწოდებთ, თავი შეიკავონ, დაანებონ ტერორისტულ საქმიანობას და პროვოკაციებს თავი; უფრო მეტი დრო გამონახონ, სამშვიდობო ინიციატივებს რომ გაეცნონ.“&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-4 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;

თემურ იაკობაშვილმა განაცხადა: „რუსეთი დირიჟორობს ქმედებებს „ომის ილუზიის“ შესაქმნელად, რაც მიზნად ისახავს სამშვიდობო პროცესის განახლებისკენ მიმართული საერთაშორისო მცდელობების ჩაშლას“.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; [[ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია|ნატოს]] წარმომადგენელმა, კარმენ რომერომ, მხარეებს სიტუაციის განმუხტვისკენ მოუწოდა.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; [[ესტონეთი|ესტონეთის]] საგარეო საქმეთა სამინისტრო გამოვიდა ინიციატივით, რომ ცხინვალის რეგიონში სამშვიდობო მისია უნდა იკისრონ ქვეყნებმა, რომლებიც არ მონაწილეობენ კონფლიქტში „მშვიდობის შენარჩუნება ამ რეგიონებში იქნება შესაფერისი ამოცანა ევროკავშირისთვის. ჩვენ საერთაშორისო მცდელობები გვჭირდება სიტუაციის მოსაგვარებლად“. — განაცხადა ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; დაახლოებით 18:40 საათზე, ედუარდ კოკოითმა [[დონის კაზაკები|დონის კაზაკთა]] მეთურისა და [[სახელმწიფო დუმა|დუმის]] დეპუტატ [[ვიქტორ ვოდოლაცკი|ვიქტორ ვოდოლაცკისგან]] მიიღო დეპეშა სამხედრო დახმარების დაპირებით.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; 

საქართველოს უშიშროების საბჭოს მდივანმა, [[ალექსანდრე ლომაია|ალექსანდრე (კახა) ლომაიამ]], განაცხადა: „ეს არის მათ მიერ დადგმული სპექტაკლი იმისათვის, რომ აჩვენონ იმ ადამიანებს, ვინც აფინანსებს ამ რეჟიმს წლების განმავლობაში და ეს ადამიანები რუსეთის ფედერაციის მაღალ თანამდებობებზე არიან მოკალათებული, რომ საქმიანობის ილუზია შექმნან, რომ ზრუნავენ თავიანთ ხალხზე და ა.შ. არაფერი საერთო მათ განცხადებებს არ აქვთ რეალობასთან“.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt; მიმდინარე მოვლენები შეაფასა [[აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი|აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის]] სპიკერ გონსალო გალეგოსმა: „გვესმის, რომ ეუთო იძიებს ამ ინციდენტებს და ველით მათ მოხსენებას. ეს ინციდენტები ხაზს უსვამს სამხრეთ ოსეთში ეუთოს დამკვირვებელთა რაოდენობის დაუყოვნებლივ გაზრდის საჭიროებას, ასევე როკის გვირაბზე ერთობლივი ქართულ-რუსული მონიტორინგის განხორციელებას, რათა აღიკვეთოს იარაღის, საბრძოლო მასალებისა და შეიარაღებული ჯგუფების უკანონო გადაადგილება რეგიონში“.&lt;ref name=&quot;4აგვისტო&quot; /&gt;

===5 აგვისტო===
5 აგვისტოს განახლდა ქართული სოფლების დაბომბვა.&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-5 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt; 09:01 საათზე [[საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო|საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ]] სატელეფონო საუბრის მოსმენით შეიტყო სოფელ [[დვანი|დვანის]] განადგურების ბრძანების შესახებ, რომელიც გასცა თვითაღიარებული სამხრეთ ოსეთის ე.წ. შინაგან საქმეთა მინისტრ [[მიხეილ მინძაევი|მიხეილ მინძაევმა]].&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt; [[ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია|ეუთოს]] მეთვალყურეთა დასკვნაში, რომელსაც ხელი მოაწერა გენერალ მარატ კულახმეტოვმა, წერია, რომ 1 და 2 აგვისტოს ოსურმა მხარემ ქართულ სოფლებს აკრძალული იარაღით გაუხსნა ცეცხლი.&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt; 15:10 საათზე რუსულმა მედია საშუალებებმა გაავრცელეს ინფორმაცია ცხინვალის რეგიონში 150 დაქირავებული ჩრდილოეთ კავკასიელის ჩასვლის შესახებ, [[დაქირავებული ჯარი|დაქირავებული მებრძოლები]] ცხინვალის რეგიონში ჩადიოდნენ 10 აგვისტომდე.&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთის არმიის თვითმავალი არტილერიის 40 ერთეული და ბოტლიხის 33-ე მოტომსროლელთა ბრიგადის სადაზვერვო ბატალიონმა გადაკვეთა [[როკის გვირაბი|როკის კვირაბი]] და შუერთდა ჯავასთან განლაგებულ შეიარაღებულ დაჯგუფებას, ხოლო როკის გვირაბთან მობილიზდა 58-ე არმიის ნაწილები, მათ შორის, 135-ე, ცალკეული მოტომსროლელთა პოლკი [[პროხლადნი|პროხლადნიდან]] ([[ყაბარდო-ბალყარეთი]]) და 653-ე მოტომსროლელთა პოლკი [[ზარამაგი|ზარამაგიდან]] ([[ჩრდილოეთი ოსეთი]]).&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt; ამავე დროს იმის საჩვენებლად, რომ საქართველო ომისათვის არ ემზადებოდა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანიზაციით კონფლიქტის ზონაში ჩავიდნენ ჟურნალისტები და დიპლომატები, მათ შორის რუსეთის ელჩი საქართველოში [[ვიაჩესლავ კოვალენკო]].&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt; ე.წ. სამხრეთ ოსეთის ხელისუფლებამ გაავრცელა ინფორმაცია ოსურ ვებგვერდებზე ჰაკერული თავდასხმის შესახებ.&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt; „ევროკავშირს სურს, ისე როგორც არასდროს, ჩაერთოს საქართველოში არსებული კონფლიქტების მშვიდობიანი მოგვარების გზების ძიებაში, მონაწილე მხარეებთან თანამშრომლობით და მოლაპარაკების არსებული ფორმატების მხარდაჭერით. ევროკავშირი კვლავ გამოდის ზომიერებისკენ და მოლაპარაკებების სწრაფი განახლებისკენ მოწოდებით“. — [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] მიერ გავრცელებული განცხადება.&lt;ref name=&quot;5აგვისტო&quot; /&gt;

===6 აგვისტო===
[[ფაილი:Russo-Georgian War in 2008 (2).jpg|მინი|327x327პქ|ქართველი ჯარისკაცები ომის დროს.]]
6 აგვისტოს საქართველოს განცხადებით ქართულმა მხარემ [[ჯავშანტრანსპორტიორი]] დაკარგა, რის გამოც სამი ქართველი სამშვიდობო ჯარისკაცი დაიჭრა. იმავე ღამეს სროლებმა ოთხი ადამიანი იმსხვერპლა, რის გამოც ქართულმა მხარემ სროლები განაახლა.&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18924 საქართველოს განცხადებით მიის ჯავშანტრანსპორტიორი ააფეთქეს], ''Civil Georgia'', [[7 აგვისტო]] 2008, იხ. ასევე: [https://web.archive.org/web/20080816000301/http://news.yahoo.com/s/afp/20080807/wl_afp/georgiasossetiarussiaunrestbattle_080807131144 Georgia reports 'large-scale battles' in rebel region], AFP, 7 აგვისტო 2008&lt;/ref&gt; ცხინვალის მცხოვრებლები გახიზვნას იწყებენ, ხოლო ქართულმა მხარემ ტანკები, არტილერია და ჯარები რეგიონის საზღვართან მიიყვანა.&lt;ref&gt;[http://www.russiatoday.ru/news/news/28607 Georgia shells its breakaway republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080809235109/http://www.russiatoday.ru/news/news/28607|date=2008-08-09}}, ''[[Russia Today]]'', 7 აგვისტო 2008; იხ. ასევე: [http://www.russiatoday.ru/news/news/28601 Georgian tanks head for South Ossetia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080810063534/http://www.russiatoday.ru/news/news/28601|date=2008-08-10}}, ''[[Russia Today]]'', 7 აგვისტო 2008&lt;/ref&gt; 

დაიბომბა ქართული სოფლები: [[ერედვი]], [[ნული (თიღვის მუნიციპალიტეტი)|ნული]], [[დვანი]], [[ფრისი]] და [[ავნევი]].&lt;ref name=&quot;6აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-6 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt; [[ცხინვალი|ცხინვალში]] დაიკეტა მაღაზიები და სხვა დაწესებულებები, ცხინვალის რუსულ სამხედრო ბაზაზე რუსი და ადგილობრივი მომსახურეები გაათავისუფლეს სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესრულების ვალდებულებისგან.&lt;ref name=&quot;6აგვისტო&quot; /&gt; რეინტეგრაციის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრ თემურ იაკობაშვილმა განაცხადა, რომ ესაუბრა რუსული მხარის თანათავმჯდომარეს შერეულ საკონტროლო კომისიაში, [[იური პოპოვი|იური პოპოვს]], რომელმაც დაადასტურა, რომ აპირებდა საქართველოში ჩამოსვლას და სამხრეთოსურ მხარესთან შეხვედრაზე დასწრებას, „მე ვესაუბრე ბატონ პოპოვს 17 წუთის წინ და მან მითხრა, რომ იგი [[თბილისი|თბილისში]] 7 აგვისტოს დილით ჩამოვა და შემდეგ ერთად გავემგზავრებით ცხინვალში. მოლაპარაკებები გაიმართება შერეული სამშვიდობო ძალების შტაბში (ცხინვალში).“&lt;ref name=&quot;6აგვისტო&quot; /&gt; სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რესპუბლიკის პრეზიდენტ [[ედუარდ კოკოითი|ედუარდ კოკოითმა]] და [[ბორის ჩოჩიევი|ბორის ჩოჩიევმა]] უარი განაცხადეს 7 აგვისტოს დაგეგმილ შერეულ სამშვიდობო მოლაპარაკებაში მონაწილეობაზე და ცხინვალში ჩავიდა [[გაერთიანებული სამეფო|გაერთიანებული სამეფოს]] საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დენის კიფი.&lt;ref name=&quot;6აგვისტო&quot; /&gt;

6 აგვისტოს შემდეგ შერეული სამშვიდობო ძალები წყვეტენ კონფლიქტის ზონის მონიტორინგს და პატრულირებას, ქართული ბატალიონის პროტესტი უგულველყვეს.&lt;ref name=&quot;6აგვისტო&quot; /&gt;

===7 აგვისტო===
{{მთავარი|ცხინვალის ბრძოლა}}
[[ფაილი:Georgian SU-25UB.jpg|მარცხნივ|მინი|ქართული არმიის სუ-25.]]
[[ფაილი:Sukhoi Su-27UB ’17 red’ (37514194274).jpg|მარცხნივ|მინი|რუსული არმიის კუთვნილი სუ-27, რომლის მსგავსი გამანადგურებლები რუსებმა ცხინვალის რეგიონის საჰაერო სივრცეზე კონტროლის აღსადგენად გამოიყენეს.]]
„კონფლიქტის ზონაში ამჟამად სნაიპერული ომი მიმდინარეობს სოფლის მცხოვრებთა წინააღმდეგ და ამ მომენტში ინტენსიური სროლები მოდის არტილერიიდან, ტანკებიდან და ხელსატყორცნი არტილერიული სისტემებიდან, რომლებიც კონფლიქტის ზონაში არალეგალურად იქნა შემოტანილი“ — განაცხადა [[მიხეილ სააკაშვილი|მიხეილ სააკაშვილმა]] ადგილობრივი დროით 19:10 საათზე პირდაპირ სატელევიზიო გამოსვლაში.&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18931 სატელევიზიო გამოსვლაში სააკაშვილი მშვიდობისკენ მოუწოდებს] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019155639/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |date=2014-10-19 }}, ''Civil Georgia'', 7 აგვისტო 2008&lt;/ref&gt; თუმცა დღის ბოლოსთვის პრეზიდენტის ბრძანებით ქართულმა მხარემ ცალმხრივი სროლის შეწყვეტა გამოაცხადა. სააკაშვილმა მოუწოდა მხარეებს მოლაპარაკებებისკენ „ნებისმიერ ფორმატში“ და პირობა სამხრეთ ოსეთის სრულ ავტონომიაზე ძალაში დატოვა, ასევე საყოველთაო ამნისტია გამოაცხადა სეპარატისტებისთვის, ხოლო საერთაშორისო თანამეგობრობას მოუწოდა მხარეთა შორის მოლაპარაკებებისთვის შუამდგომლობა გაეწია.&lt;ref name=&quot;Jamestown Goals&quot;&gt;{{cite web|url=http://jamestown.org/edm/article.php?article_id=2373298|title=The goals behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080809151750/http://jamestown.org/edm/article.php?article_id=2373298|archivedate=2008-08-09}}&lt;/ref&gt;

03:25 საათზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მოიპოვა სატელეფონო ჩანაწერი, რომელიც ადასტურებდა რუსული ჯარების საქართველოს ტერიტორიაზე შემოსვლას როკის გვირაბის გავლით.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-7 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt; მთელი დღის განმავლობაში საქართველოს მიერ კონტროლირებული ტერიტორიების მიმართულებით ინტენსიური ცეცხლი გახსნეს სოფლებიდან: [[დმენისი]], [[უბიათი]] და [[ხეთაგუროვი|ხეთაგუროვო]].&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; გაზეთ „იუჟნაია ოსეტიას“ მიხედვით, [[ედუარდ კოკოითი|კოკოითი]] [[ჯავა|ჯავაში]] გაემგზავრა რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლებთან შესახვედრად.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; 09:30 საათზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მოიპოვა სატელეფონო ჩანაწერი, რომელშიც დე ფაქტო რეჟიმის შეიარაღებული ძალების წარმომადგენელი ლაპარაკობს ქართული სოფლებზე, [[ავნევი|ავნევსა]] და [[დვანი|დვანზე]] დაგეგმილი შეტევის შესახებ.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; 

მოგვიანებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა რუსეთის შეიარაღებული ძალების ცოცხალი ძალისა და სამხედრო ტექნიკის საქართველოს ტერიტორიაზე შემოსვლის შესახებ და რუსეთის ნაბიჯს სუვერენული სახელმწიფოს წინააღმდეგ.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; იური პოპოვმა განაცხადა: „მე აქ ჩამოვედი მოლაპარაკებებისთვის, მაგრამ რამდენადაც ვიცი, სამხრეთ ოსეთის მხარე, ბოლოს განვითარებული მოლენებიდან გამომდინარე, ეჭვქვეშ აყენებს მოლაპარაკებების საჭიროებას და თუ ეს მართლაც ასეა, უკვე ტრადიციად მექცა, რომ მაქოსებური დიპლომატია უნდა შევასრულო“.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

სეპარატისტების მიერ კონტროლირებული ტერიტორიიდან აფრენილმა, სავარაუდოდ, რუსულმა სამხედრო თვითმფრინავმა, სოფელ [[შავშვები|შავშვებთან]], საქართველოს სამხედრო რადარიდან 300-500 მეტრის მოშორებით, რამდენიმე ბომბი ჩამოყარა.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; 12:00 საათზე სეპარატისტული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა გასცა შეიარაღებული ძალების მზადყოფნაში მოყვანა, ოსი სეპარატისტების მხარდასაჭერად.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; 14:00 საათზე დაიბომბა ავნევის ქართული საგუშაგო მსხვილკალიბრიანი არტილერიით დე ფაქტო რეჟიმის მიერ კონტროლირებულ სოფელ ხეთაგუროვოდან. დაიღუპა 2 და დაიჭრა 5 ქართველი ჯარისკაცი და განადგურდა 1 ჯავშანმანქანა. სოფლის დაბომბვა 16:00 საათამდე გაგრძელდა.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; დაიბომბა სოფლები: [[ნული (თიღვის მუნიციპალიტეტი)|ნული]], [[ქურთა (ქურთის მუნიციპალიტეტი)|ქურთა]], [[თამარაშენი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)|თამარაშენი]], [[ზემო ფრისი]] და [[შავშვები]], რუსული ტანკები გამოჩნდა სოფელ [[მეღვრეკისი|მეღვრეკისში]].&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

14:30 საათზე [[საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო|საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ]] გამოაცხადა მობილიზაცია.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რესპუბლიკის ე.წ. უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარემ, რუსმა ოფიცერმა, ანატოლი ბარანკევიჩმა, განაცხადა, რომ ჩრდილოეთ ოსეთიდან, როკის გვირაბის გავლით საქართველოს სუვერენულ ტერიტორიაზე შემოსული შეიარაღებული ჯგუფები სამხრეთ ოსეთის შეიარაღებულ ძალებს საქართველოს წინააღმდეგ ბრძოლაში უერთდებიან.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ შეშფოთებული არიან სამხრეთ ოსეთის წინააღმდეგ საქართველოს სამხედრო მზადებით.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; 16:00 საათისათვის განახლდა ნულის და ავნევის დაბომბვა. სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტებმა ქვეითთა საბრძოლო მანქანა ააფეთქეს, დაიჭრა სამი ქართველი ჯარისკაცი.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; 

{{ციტატა|გორის სამხედრო ჰოსპიტალში, საქართველოს პრეზიდენტმა სროლის შედეგად დაჭრილი ორი ქართველი ჯარისკაცი მოინახულა და განაცხადა:2 აგვისტოს საღამოს და 3 აგვისტოს ღამით საქართველომ ღია სამხედრო მანევრები განახორციელა ცხინვალის მისადგომებთან, რასაც თან ახლდა კონფლიქტის ზონაში ძალების და მძიმე ტექნიკის შეყვანა. საქართველოსა და სამხრეთ ოსეთს შორის ფართომასშტაბიანი სამხედრო მოქმედებების საფრთხე სულ უფრო რეალური ხდება.მე მინდა ვთქვა, რომ ბოლო დღეების განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ გვაქვს მუდმივი კონტაქტი რუსეთის ფედერაციის დიპლომატებთან, გრძელდება ყოველდღიური თავდასხმები ქართველ პოლიციელებზე, ქართველ სამშვიდობოებზე და მშვიდობიანი მოსახლეობით დასახლებულ სოფლებზე. მე მინდა პირდაპირ ვთქვა და დარწმუნებული ვარ, რომ კონფრონტაციის გაღრმავება არ შედის რუსეთის ფედერაციის ინტერესებში და, რა თქმა უნდა, არ შედის საქართველოს ინტერესებში.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;|მიხეილ სააკაშვილი}}

რუსეთის საინფორმაციო სააგენტოებისთვის მიცემულ ინტერვიუში სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რესპუბლიკის პრეზიდენტმა, ედუარდ კოკოითმა, თქვა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს ხელისუფლება რეგიონიდან არ გაიყვანს შეიარაღებულ ჯარებს, მათგან „ტერიტორიის გაწმენდა“ დაიწყება.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

15:00–17:00 საათებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი, [[თემურ იაკობაშვილი]], გაემგზავრა ცხინვალში, სადაც დაგეგმილი იყო ოსურ მხარესთან მოლაპარაკება. შეხვედრაზე არ გამოცხადდა არც რუსეთის წარმომადგენელი იური პოპოვი, არც სეპარატისტული მთავრობის წარმომადგენელი ბორის ჩოჩიევი. იაკობაშვილს შეხვდა სამშვიდობო ძალების სარდალი მარატ კულახმეტოვი, რომელმაც სახელმწიფო მინისტრს უთხრა, რომ ვერ ახერხებდა ედუარდ კოკოითთან დაკავშირებას და შექმნილ ვითარებაში რუს მშვიდობისმყოფელებს აღარ შეეძლოთ ვითარების კონტროლი. კულახმეტოვმა ურჩია საქართველოს მთავრობას ცალმხრივად ცეცხლის შეწყვეტა.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt; პოპოვმა შეხვედრაზე არ მისვლის მიზეზად მანქანის დაშვებული საბურავი დაასახელა.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

17:00 საათზე მარატ კულახმეტოვმა უარს თქვა ცხინვალის შტაბში მომუშავე ქართველი სამხედროების უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, რის შედეგადაც ქართული სამშვიდობო ძალების სარდალმა, მამუკა ყურაშვილმა, გასცა ბრძანება ქართველი ოფიცრების მიერ ცხინვალის შტაბის დატოვების შესახებ.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

17:10 საათზე, მიუხედავად მძიმე დანაკარგებისა და ქართული სოფლების უწყვეტი დაბომბვისა, საქართველოს სამართალდამცავმა ორგანოებმა და სამშვიდობოებმა ცალმხრივად შეწყვიტეს ცეცხლი, სიტუაციის დეესკალაციისთვის, რის შესახებაც თემურ იაკობაშვილმა მარატ კულახმეტოვს წინასწარ აცნობა.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

მედიაში გავრცელდა [[ცხინვალი|ცხინვალში]] დაშავებული მოსახლეობის ვიდეოები.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

დაახლოებით 19:00 საათზე საქართველოს პრეზიდენტმა სატელევიზიო მიმართვისას დაადასტურა ცალმხრივად ცეცხლის შეწყვეტა და რუსეთისა და დე ფაქტო რეჟიმების მეთაურებს მოლაპარაკებებისკენ მოუწოდა, სიტყვით გამოსვლისას მიხეილ სააკაშვილმა თქვა: „რამდენიმე საათის წინ გავეცი ბრძანება, ძალიან მტკივნეული ბრძანება, როგორც უმაღლესმა მთავარსარდალმა, რომ არც ერთმა ქართულმა შენაერთმა, არც ერთმა ჩვენი კონტროლის ქვეშ მყოფმა პოლიციურმა და სხვა შენაერთმა არ გახსნას ინტენსიური ცეცხლი ძალიან ინტენსიური დაბომბვის შესაჩერებლად“.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

ცეცხლის ორმხრივ შეწყვეტაზე სააკაშვილის წინადადების შემდეგ თავდასხმებმა ქართულ სოფლებზე უფრო მწვავე ხასიათი მიიღო.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.itar-tass.com/eng/level2.html?NewsID=12929792&amp;PageNum=0 |title=S Ossetia fights Georgian troops out of occupied height |publisher=[[Itar-Tass]] |date=2008-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080820064359/http://www.itar-tass.com/eng/level2.html?NewsID=12929792&amp;PageNum=0 |archivedate=2008-08-20 |accessdate=2009-08-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BBC_HeavyFighting&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7546639.stm |title=Heavy fighting in South Ossetia |publisher=BBC News |date=2008-08-08 }}&lt;/ref&gt; სოფელი [[ავნევი]] თითქმის სრულიად განადგურდა, [[თამარაშენი (ცხინვალის რაიონი)|თამარაშენი]] და [[ფრისი]] დაიბომბა, ხოლო სანაკოევის ადმინისტრაციის შენობა - [[ქურთა]]ს პოლიციის სადგური, არტილერიის ინტენსიური ცეცხლის ქვეშ მოექცა. 7 აგვისტოს საღამოს  22:00 საათზე [[ოსები]] სოფელ [[ავნევი]]ს აღებას ზეიმობდნენ.

23:00 საათისთვის საქართველოს მთავრობამ მიიღო ინფორმაცია, რომ [[როკის გვირაბი]] გადმოკვეთა რუსეთის ჯავშანტექნიკის კოლონამ, რომელიც 100-ზე მეტი ერთეულისგან შედგებოდა. [[საქართველოს მთავრობა]] დაუკავშირდა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]] წარმომადგენელ [[მეთიუ ბრაიზა|მეთიუ ბრაიზას]] და შეატყობინა მას, რომ შექმნილ ვითარებაში თავდაცვის ერთადერთი გზა, როკის გვირაბიდან გამომავალი რუსეთის სამხედრო ტექნიკის შეკავება იყო.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

დაახლოებით 23:35 საათზე რუსეთის ჯარის შემოჭრის და ცენტრალური ხელისუფლების კონტროლირებადი სოფლების უწყვეტი დაბომბვის საპასუხოდ, საქართველოს პრეზიდენტმა [[საქართველოს თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბი|საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბს]] სამი ბრძანება მისცა&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;:

# დაიცვან [[ცხინვალის რეგიონი|ცხინვალის რეგიონში]] სამოქალაქო მოსახლეობის უსაფრთხოება.
# გაანეიტრალონ სეპარატისტების საცეცხლე პოზიციები, საიდანაც სამოქალაქო მოსახლეობას, ქართველ მშვიდობისმყოფელებს და მოსახლეობას უხსნიდნენ ცეცხლს.
# შეაჩერონ რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებული ძალების მოძრაობა როკის გვირაბიდან ცხინვალის რეგიონში.

დაახლოებით 23:50 საათზე ცეცხლი გახსნა ქართულმა არტილერიამ და გვიან ღამით ქართული სამშვიდობო ბატალიონის მეთაურმა მამუკა ყურაშვილმა განაცხადა, რომ ოსური მხრიდან სროლის განახლების გამო მიღებულია გადაწყვეტილება ცხინვალში კონსტიტუციური წესრიგის აღდგენის შესახებ. მოგვიანებით ოფიციალურმა თბილისმა განაცხადა, რომ გენერალი ყურაშვილი არ იყო უფლებამოსილი, გაეკეთებინა განცხადება კონსტიტუციური წესრიგის აღდგენის შესახებ.&lt;ref name=&quot;7აგვისტო&quot; /&gt;

7 აგვისტოს საღამოს 11:30 საათზე ქართულმა მხარემ საპასუხო სამხედრო ოპერაცია დაიწყო, რომლის მიზანი სამშვიდობო ჯარების სარდალ ყურაშვილის განცხადებით, რეგიონში „კონსტიტუციური წესრიგის“ დამყარება იყო.&lt;ref name=sundaytimes-20081109&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article5114401.ece|title=პირველად ქართველებმა გაისროლეს, ამბობენ ბრიტანელი მონიტორები|publisher=[[სანდეი ტაიმზი]]|date=9 ნოემბერი 2008|author=ჯონ სვეინი|accessdate=2008-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090514033051/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article5114401.ece|archivedate=2009-05-14}}&lt;/ref&gt; 11:45 საათზე [[ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია|ეუთოს]] მონიტორების განცხადებით ჭურვები ცხინვალზე ყოველი 15-20 წამის ინტერვალით ეცემოდა.&lt;ref name=sundaytimes-20081109 /&gt; ედუარდ კოკოითის განცხადებით, მისი ძალები ქართველებს ცხინვალის მისადგომებთან ებრძოდნენ. ქართული დაზვერვის ცნობით&lt;ref name=&quot;NYTFreshev&quot;&gt;[http://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html?_r=1&amp;ref=world&amp;oref=slogin Georgia offers fresh evidence on war's start] ''[[ნიუ-იორკ ტაიმზი]]'' 15 სექტ., 2008.&lt;/ref&gt; და რამდენიმე რუსულ წყაროზე დაყრდნობით, 58-ე რუსული არმია სამხრეთ ოსეთის ტერიტორიაზე შემოვიდა [[როკის გვირაბი]]თ, სანამ ქართული მხარე იერიშს დაიწყებდა.&lt;ref&gt;[http://www.permnews.ru/story.asp?kt=2912&amp;n=453 ჯარისკაცები პერმიდან ომის ეპიცენტრში არიან] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090606165130/http://www.permnews.ru/story.asp?kt=2912&amp;n=453 |date=2009-06-06 }}, ''პერმის ახალი ამბები'', 08.08.2008. პერმის გაზეთი აცხადებს, რომ ერთ-ერთმა ჯარისკაცმა შინ დარეკა და თქვა &quot;ჩვენ გადავედით იქ [სავარაუდოდ სამხრეთ ოსეთში] 7 აგვისტოს. მთელი 58-ე არმია.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ცხოვრება გრძელდება (სტატია)|ცხოვრება გრძელდება]], [[კრასნაია ზვეზდა]], რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური გაზეთი, 3 სექტემბერი 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[იულია ლატინინა]], [http://www.ej.ru/?a=note&amp;id=8389 განსხავებული მოსაზრებები ბატონ ბასტრიკინსა და სამხრეთ ოსეთის პროკურორს შორის], &quot;ყოველდღიური ჟურნალი&quot;, 11 სექტემბერი 2008, &quot;ომამდე, 6 აგვისტოს, ჟურნალისტები, რომლებიც წინასწარ გაიგზავნენ ომზე სიუჟეტის მოსამზადებლად... აცხადებენ, რომ მათ 58-ე არმია როკის გვირაბის ქართულ მხარეს ნახეს&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html რუსლი არმია სამხრეთ ოსეთში სამხედრო ქმედებების დაწყებამდე შევიდა] News.ru&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.grani.ru/Politics/Russia/m.141510.html დროის საკითხი (რუსულად)]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} კომენტარი ილია მილშტეინის&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.moscowtimes.ru/article/600/42/372391.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120523210654/http://www.themoscowtimes.com/news/article/moscow-claims-media-war-win/372391.html|date=2012-05-23}} [[მოსკოუ ტაიმზი]], ნიკოლაუს ფონ ტვიკელი, &quot;Moscow Claims Media War Win&quot;,17 ნოემბერი 2008, აფხაზეთის ბაგაფში 7 აგვისტოს: &quot;ბატალიონი ჩრდ. კავკაიის რეგიონიდან შემოვიდა.&quot;&lt;/ref&gt; თუმცა, მიუხედავად ამისა, ქართულმა მხარემ უტყუარი მტკიცებულება იმაზე, რომ რუსეთი ქვეყანაში შემოიჭრა მანამ, სანამ ქართველები ოპერაციას დაიწყებდნენ, ან ის, რომ სიტუაცია ქართველებისთვის ოსურ ზონაში იმდენად მძიმე იყო, რომ ფართომასშტაბიანი სამხედრო ოპერაცია გარდაუვალი იყო, ვერ შეძლო.

7 აგვისტოსთვის [[საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო|საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს]] განცხადებით ათი ჯარისკაცი დაიღუპა.&lt;ref name=&quot;heavy fighting&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7546639.stm Heavy fighting in South Ossetia], ''[[BBC News]]'', 8 აგვისტო 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rawstory.com/news/afp/Georgia_rebel_region_to_hold_talks__08072008.html|title=The Raw Story - Georgia, rebel region to hold talks after clashes: report|accessdate=2008-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080813134336/http://rawstory.com/news/afp/Georgia_rebel_region_to_hold_talks__08072008.html|archivedate=2008-08-13}}&lt;/ref&gt;

დღის განმავლობაში, რუსულ მედიაზე დაყრდნობით, ქალაქში სულ მცირე 15 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. 

=== 8 აგვისტო ===
{{მთავარი|გორის ოკუპაცია (2008)}}
[[ფაილი:Georgian army near Gori in 2008.jpg|მინი|350x350პქ|ქართული [[Otokar Cobra]] ომის ზონაში.]]
8 აგვისტოს, 00:23 საათზე, მარატ კულახმეტოვმა მამუკა ყურაშვილთან სატელეფონო საუბარში აღიარა, რომ რუსი სამშვიდობოები სამხრეთ ოსეთის რეჟიმის შეიარაღებულ დაჯგუფებებს ქართული შეიარაღებული ძალების პოზიციების კოორდინატებს აძლევდნენ.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-8 |title=აგვისტოს ომი 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;

02:37 საათზე რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, გრეგორი კარასინმა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე [[გრიგოლ ვაშაძე|გრიგოლ ვაშაძესთან]] სატელეფონო საუბარში ამბობს, რომ რუსეთის სამხედრო ძალები ცხინვალის რეგიონში სამხედრო ოპერაციას იწყებენ. ოპერაციის დაწყების მიზეზად რუსეთის სამშვიდობო ძალებში მსხვერპლი დასახელდა. პირველი კავშირი საქართველოს შეიარაღებულ ძალებს და რუს სამშვიდობოებს შორის ამ საუბრიდან 3 საათის შემდეგ, დილის 6 საათზე დამყარდა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt; შუაღამისას საქართველოს შეიარაღებულმა ძალებმა დაიწეს სამხედრო ოპერაცია, როკის გვირაბიდან ცხინვალისაკენ მიმავალი გზის გასანადგურებლად, რომელიც წარმატებულად დასრულდა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

04:10 საათზე რუსეთის ელჩი საქართველოში, [[ვიაჩესლავ კოვალენკო]] საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში შეხვდა მინისტრის მოადგილე გრიგოლ ვაშაძეს და შეატყობინა, რომ რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო გადაწყვეტილების მიღების პროცესს ჩამოშორდა და ცხინვალის რეგიონში სამხედრო ოპერაციების შესახებ ყველა გადაწყვეტილებას რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს გენერალური შტაბი იღებს.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

4:45 საათზე საქართველოს რეინტეგრაციის სახელმწიფო მინისტრმა თემურ იაკობაშვილმა გამოაცხადა, რომ ცხინვალი თითქმის აღებული იყო და რომ ქართული ძალები რეგიონის ორ-მესამედს აკონტროლებდნენ. ჩრდილოეთ ოსეთის პრეზიდენტი [[თაიმურაზ მამსუროვი]]ს განცხადებით, საქართველოს შეიარაღების რამდენიმე [[სუხოი სუ-25]] თვითმფრინავი დაესხა თავს, როგორც თავად იძახის, [[ვლადიკავკაზი]]დან წამოსულ ჰუმანიტარულ ტვირთს. თვით მამსუროვი, რომელიც ამ კოლონას მოყვებოდა, უვნებელი გადარჩა. მისივე განცხადებით, ასობით შეიარაღებული მოხალისე დაიძრა ჩრდილოეთ ოსეთიდან ცხინვალის რეგიონში. აფხაზეთის ლიდერი სერგეი ბაგაფშის განცხადებით, მოხალისეები აფხაზეთიდანაც გაემართნენ სამხრეთ ოსეთის დასახმარებლად.

გაეროს უსაფრთხოების საბჭომ სასწრაფო შეხვედრა გამართა ნიუ-იორკში, გამოხატა რა „სერიოზული შეშფოთება კონფლიქტის ესკალაციის გამო“. გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისრის განცხადებით ჩრდილოეთ ოსეთში 1100 ლტოლვილი გადავიდა კონფლიქტის ზონიდან.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

05:00 საათისთვის საქართველოს შეაირაღებულმა ძალებმა კონტროლი დაამყარეს 9 სოფელზე:  [[წინაგარი]], [[ორჭოსანი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)|ორჭოსანი]], [[ღრომი]], [[არცევი (ერედვის მუნიციპალიტეტი)|არცევი]], [[მუგუთი (თიღვის მუნიციპალიტეტი)|მუგუთი]], [[დმენისი]], [[დიდმუხა]], [[ოქონა]].&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

[[ფაილი:Russian convoy heading to Tskhinvali.jpg|thumb|300px|რუსული სამხედრო კოლონა ჯავასთან.]]

05:20 საათზე რუსულმა სამხედრო დანაყოფებმა დატოვეს დაბა [[ჯავა]], გადაკვეთეს [[გუფთის ხიდი]] და დაადგნენ [[ძარი|ძარის]] შემოვლით გზას.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

06:00 საათზე საქართველოს თავდაცვისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროების შეიარაღებული ძალები სოფელ [[ზემო ნიქოზი|ზემო ნიქოზიდან]] შევიდნენ [[ცხინვალი|ცხინვალში]], რათა გაენეიტრალებინათ საცეცხლე წერტილები, რომლებიც ცხინვალის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ე.წ. შანხაის ნაწილში მდებარეობდა. გადაადგილებისას ქართულ ძალებს ცეცხლი გაუხსნეს რუსი სამშვიდობოების შტაბიდან, „ვერხნი გოროდოკიდან“, სავარაუდოდ რუსმა სამშვიდობოებმა. ქართული ძალები საპასუხო ცეცხლს ხსნიან და მოითხოვენ დამატებით მძიმე ტექნიკას. „ვერხნი გოროდოკის“ მთავარი შენობის სახურავი გამოიყენებოდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებზე მიმართული საარტილერიო ცეცხლის კორექტირებისთვის, რაც მოგვიანებით სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რეჟიმის მედიამაც დაადასტურა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

06:35 საათზე [[ავიაციისა და საჰაერო თავდაცვის სარდლობა|საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალებმა]] და არტილერიამ დაბომბა გუფთის ხიდი, შედეგად შეფერხდა რუსული კოლონის მოძრაობა და მათ მოუწიათ ახალი გზის პოვნა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

[[ამერიკის შეერთებული შტატები]] რუსეთს ცეცხლის შეწყვეტისკენ მოუწოდებს.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

09:00 საათზე საქართველოს შეიარაღებული ძალები კონტროლს ამყარებენ სოფლებზე: [[ყორნისი|ზნაური]], [[ხეთაგუროვი|ხეთაგუროვო]] და [[კოხათი]], ასევე ინარჩუნებენ გამთენიისას დაბრუნებულ სოფლებს.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

8 აგვისტოს დილას, რუსეთის პრემიერ-მინისტრმა, [[ვლადიმერ პუტინი|ვლადიმერ პუტინმა]], რომელიც [[პეკინის ოლიმპიური თამაშები|პეკინის ოლიმპიური თამაშების]] გახსნაზე იმყოფებოდა, დაგმო საქართველოს „აგრესიული ქმედებები“ და თქვა, რომ რუსეთი ამ ქმედებებს უპასუხოდ არ დატოვებდა. 09:30 საათზე პრეზიდენტმა მედვედევმა სასწრაფო შეხვედრა გამართა მთავრობის წევრებთან, კონფლიქტის შესახებ რუსეთის შესაძლო მოქმედების გეგმის შესამუშავებლად.

ნახევარ საათში, საქართველოს წყაროების ცნობით, სამი რუსული [[სუ-24]] საქართველოს საჰაერო სივრცეში იჭრება და ორ ბომბს აგდებს [[ქარელი]]ს პოლიციის სადგურთან. ამავე წყაროს ცნობით რამდენიმე ბომბი [[გორი]]ს სიახლოვესაც ჩამოვარდა, თუმცა მათ მსხვერპლი არ მოჰყოლია. რუსეთის წარმომადგენლებმა ეს ცნობები უარყვეს, თუმცა ფაქტები დაადასტურა ბრიტანულმა გაზეთმა „[[დეილი ტელეგრაფი]]“. ასევე დაიბომბა სოფელი შავშები, ფოთი-თბილისი დამაკავშირებელი მაგისტრალი, ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები და ვაზიანის, მარნეულისა და ბოლნისის სამხედრო ბაზები.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

ოფიციალუირმა თბილისმა გამოაცხადა რეზერვისტების მობილიზაცია.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

[[დიმიტრი მედვედევი]] რუსეთის უშიშროების საბჭოს შეხვედრის შემდეგ ბრალს სდებს საქართველოს [[ცხინვალის რეგიონი|ცხინვალის რეგიონში]] რუსეთის მოქალაქეებზე თავდასხმაში.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

11:00 საათზე ზემო ნიქოზის მიმართულებიდან ცხინვალში შესულ საქართველოს შეიარაღებული ძალების ნაწილებს სეპარატისტები ცეცხლს უხსნიან სამოქალაქო, ადმინისტრაციული, საცხოვრებელი და სხვა სამოქალაქო დანიშნულების შენობებიდან, რომლებსაც დე ფაქტო რეჟიმის ძალების გამაგრებულ პოზიციებად ჩასაფრებებისთვის გამოიყენებდნენ.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

ასევე 11:00 საათზე სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რეჟიმის ძალებმა ჩამოაგდეს რუსული სუ-25, რომელიც ცხინვალს ბომბავდა. სავარაუდოდ, რუსული თვითმფრინავი სეპარატისტულ ძალებს ქართული ეგონათ. ქართულმა სამხედრო ავიაციამ ცხინვალის თავზე ერთი ფრენა განახორციელა, 06:25 საათზე და არც ერთი თვითმფრინავი დაუკარგავს.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, [[სერგეი ლავროვი|სერგეი ლავროვმა]], განაცხადა: „მდგომარეობა უარესდება ყოველ საათში, როგორც უყურებთ ტელევიზორებში, ქართული მხარე იყენებს მძიმე ტექნიკას და აღჭურვილობას და აგრესიულ ქმედებაზე გადავიდა სამხრეთ ოსეთის მოსახლეობის წინააღმდეგ.“&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

{{ციტატა|ყველამ უნდა შეიკავოს თავი იმგვარი ქმედებებისგან, რაც საფრთხეს შეუქმნის მშვიდობიან მოსახლეობას. უპირველეს პრიორიტეტს წარმოადგენს ცეცხლის შეწყვეტა დაუყოვნებლივ და უპირობოდ. ამას უნდა მოჰყვეს პირდაპირი მოლაპარაკებები, რათა მოიძებნოს მშვიდობიანი და პერმანენტული მოგვარების გზა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;|ევროპის საბჭოს განცხადება}}

11:40 საათზე სააკაშვილის ბრძანებით მობილიზდა ქართული სარეზერვო ჯარები რუსეთის მიერ ფართომასშტაბიანი სამხედრო აგრესიისგან თავდაცვისთვის და მოუწოდა რუსეთს შეეწყვიტა „ქართული ქალაქების დაბომბვა“. სამხრეთ ოსეთში რუსეთის გარნიზონის მეთაურის განცხადებით ქართული ნაღმები ცხინვალში პირდაპირ მათ ყაზარმებს მოხვდა, რის შედეგადაც 12 რუსი სამხედრო დაიღუპა, ხოლო 30 დაიჭრა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

14:15 საათზე საქართველოს მთავრობამ გაავრცელა განცხადება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ 15:00 საათიდან 18:00 საათამდე, რათა მშვიდობიან მოსახლეობას დაეტოვებინა ცხინვალი და სეპარატისტებს ჩაბარბისა და დანებების შემთხვევაში მიეცემოდათ ჰუმანიტარული დახმარება და გათავისუფლდებოდნენ ამნისტიით,&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt; თუმცა ეს განცხადება უარყო რუსეთის ჯარების წარმომადგენელმა ცხინვალში, მარატ კულახმეტოვმა.

ამავე დროს ცხინვალი თითქმის მთლიანად ქართული სამხედროების კონტროლის ქვეშ იყო, წინააღმდეგობას მხოლოდ რამდენიმე დაჯგუფება წევდა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;
[[ფაილი:Russo-Georgian War in 2008 (5).jpg|მინი|370x370პქ|ქართველი ჯარისკაცები ცხინვალში.]]
რუსეთმა დაბომბა ქართული სამხედრო ბაზები კონფლიქტური ზონის გარეთ.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

18:44 საათზე რუსეთის 58-ე არმიის ნაწილები ძარის შემოვლითი გზის გავლით მიუახლოვდნენ ცხინვალს და გახსნეს ინტენსიური ცეცხლი ცხინვალსა და მეზობელ მაღლობებზე განლაგებული ქართული ძალების მიმართულებით.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt; [[რუსეთის 58-ე საერთო-საჯარისო არმია|რუსეთის 58-ე არმიის]] ტანკების კოლონამ დაიწყო ცხინვალისკენ მოძრაობა, რეგიონში რუსული ძალების მისაშველებლად. ქართული მედიის ცნობით, რუსული კოლონა 150 ტანკისგან, ჯავშანტრანსპორტიორისგან და სხვა დანადგარებისგან შედგებოდა. 8 აგვისტოს პრესის მიერ გავრცელებული ვიდეო ჩანაწერებიდან ჩანს კონფლიქტის ზონისკენ მომავალი [[Т-72|ტ-72]] ტანკები, [[BMP-2]] ქვეითთა საბრძოლო მანქანები და 152 მმ 2C3 Akatsia თვითმავალი [[ჰაუბიცა|ჰაუბიცები]], ასევე რეაქტიურლი არტილერიის დანაყოფები.

20:30 საათზე სასტიკი ბრძოლის შემდეგ ქართული ჯარები ტოვებენ ცხინვალის ცენტრს და მაგრდებიან ქალაქის სამხრეთში, ცხინვალში აღმოსავლეთიდან შევიდა რუსული ტანკების კოლონა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt; რუსული მედიის განცხადებით ქართული ჯარები ცხინვალიდან უკან იხევენ და რუსული სუ-24 და [[სუ-27]] თვითმფრინავები სრულიად აკონტროლებდნენ ცხინვალის საჰაერო სივრცეს.

აშშ-ის სახელმწიფო მდივან კონდოლიზა რაისმა ცეცხლის დაუყოვნებლივ შეწყვეტა მოითხოვა და რუსეთს მოუწოდა, საქართველოდან გაეყვანა თავისი ძალები.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

ევროპის საბჭოს გენერალური მდივანმა, ტერი დევისმა, განაცხადა, რომ საქართველო სრულმასშტაბიანი ომის ზღვარზე იდგა, რასაც სავალალო შედეგები მოჰყვება რეგიონის მოსახლეობისთვის.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთი მაშინ პრემიერ-მინისტრმა, ვლადიმერ პუტინმა ომის დაწყებაში საქართველო დაადანაშაულა და თქვა: „სამწუხაროა, რომ ოლიმპიური თამაშების დაწყების წინა დღეს საქართველოს ხელისუფლებამ აგრესიული ქმედებები განაახლა სამხრეთ ოსეთში“.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

{{ციტატა|ისტორიულად რუსეთი ყოველთვის იყო და დარჩება კავკასიელი ხალხის უსაფრთხოების გარანტიად.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=-7AO9dkfR_A დიმიტრი მედვედევი 08.08.08]&lt;/ref&gt;|[[დიმიტრი მედვედევი]] პრესკონფერენციაზე}}

კულახმეტოვის განცხადებით მძიმე არტილერიის გამო ცხინვალი თითქმის სრულიად დანგრეული იყო. [[ფრანს-პრესი|ფრანს-პრესის]] ცნობით, 12:00 საათზე [[საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭო]]ს განცხადებით, თუ ცნობები რუსული ტანკების შესახებ ცხინვალის რეგიონში დადასტურდებოდა, საქართველო რუსეთს ომს გამოუცხადებდა. რუსეთის ტანკების ცხინვალში შესვლა მცირე ხანში დაადასტურა [[CNN]]-მა. იმავე ღამეს რუსული და ოსური ძალები ქალაქის დიდ ნაწილს აკონტროლებდნენ. რუსეთის ავიამოიერიშეებმა გორის დაბომბვა დაიწყეს.&lt;ref name=jets&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7550804.stm რუსული ავიამოიერიშეები ქართულ ქალაქს ესხმიან], [[BBC News]], 9 აგვისტო 2008&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Russian Bomb in Poti.jpg|thumb|300px|რუსული ბომბი ფოთში]]
* საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით რუსულმა ბომბდამშენებმა ორი ბომბი ჩამოაგდეს [[ვაზიანის სამხედრო ბაზა]]ზე. რუსულმა თვითმფრინავებმა ასევე დაბომბეს სამხედრო აეროდრომი [[მარნეული|მარნეულში]], რამაც ოთხი ადამიანი იმსხვერპლა, რომელთაგან სამი ქართველი ჯარისკაცი იყო.
* დაახლოებით 23:45 წუთზე, რუსულმა ბომბდამშენებმა იერიში მიიტანეს ქალაქ [[ფოთი|ფოთზე]], კერძოდ კი — პორტზე. ასევე 58-ე არმიის კუთვნილი ოპერატიულ-ტაქტიკური სარაკეტო კომპლექს ე.წ. ტოჩკა-უ-თი (რომლებიც [[ოჩამჩირე]]ში იყო განთავსებული) გაშვებულ იქნა ორი რაკეტა, რომელიც [[ფოთი]]ს ცენტრის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩამოვარდა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

სააკაშვილის განცხადებით საქართველომ უკან გამოიწვია [[ერაყის ომი|ერაყში]] მყოფ პირველი ბრიგადის 2000 ჯარისკაცი.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

დღის ბოლოს სააკაშვილმა გააკეთა განცხადება, რომელშიც თქვა, რომ ქართული ძალები მთლიანად აკონტროლებდნენ ცხინვალის რეგიონს, ჯავას გარდა, და ასევე თქვა, რომ რუსეთის საჰაერო იერიშებს შეეწირა 30-ზე მეტი ადამიანი.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

დღის განმავლობაში რუსეთის სამხედრო თვითმფრინავებმა საქართველოს საჰაერო სივრცე 22-ჯერ დაარღვიეს.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ცხინვალზე თავდასხმის შედეგად დაღუპულ სამოქალაქო პირთა რიცხვი 2000-ს აღწევდა. ეს რიცხვი მნიშვნელოვნად განსხვავდება რუსეთის გენერალური პროკურორის მიერ 21 აგვისტოს გამოქვეყნებული ოფიციალური მონაცემებისგან. რუსული გამოძიების თანახმად დაღუპულთა რიცხვმა 133 შეადგინა.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

[[მიხეილ სააკაშვილი|მიხეილ სააკაშვილის]] განცხადებით, რუსებისა და სეპარატისტების შეტევის საპასუხოდ, ქართულმა ძალებმა გახსნეს ცეცხლი.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

რუსული ჯავშანტექნიკა გამოჩნდა სოფელ მეღვრეკისში.&lt;ref name=&quot;8აგვისტო&quot; /&gt;

=== 9 აგვისტო ===
[[ფაილი:Gori Bombardment by Russian Air Force 090808.jpg|thumb|300px|რუსული მოიერიშეები გორის საცხოვრებელ კორპუსებს ბომბავენ. ფოტო: როიტერი]]

ღამის განმავლობაში ქართული შენაერთები ინარჩუნებდნენ კონტროლს ცხინვალის სამხრეთ ნაწილზე და ცხინვალის რეგიონში გადაისროლეს დასავლეთ საქართველოში დისლოცირებული ქართული შეიარაღებული ძალები.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-9 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-13 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt; 

[[ვლადიმერ პუტინი]] [[ვლადიკავკაზი|ვლადიკავკაზში]] ჩავიდა რუსული შეიარაღებული ძალების სამართავად.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt; მისი სპიკერის რწმუნებით, ამ ვიზიტს სამხედრო დანიშნულება არ ჰქონდა და დილით პუტინი გორკიში გაემგზავრა რუსეთის პრეზიდენტ მედვედევთან შესახვედრად.&lt;ref name=&quot;bloomberg steam&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=aPLDNxutvt7M
|title=Russian Ships Steam Toward Georgia as Conflict Grows
|publisher=[[Bloomberg]]
|first=Paul
|last=Abelsky
|author2=Alex Nicholson
|date=2008-08-10
|accessdate=2008-08-10
}}&lt;/ref&gt;

პუტინის თქმით მთავრობა მზად იყო 10.1 მილიარდი რუსული რუბლი (დაახ. 425 მილიონი აშშ-ის დოლარი) გამოეყო რეგიონის დასახმარებლად.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92F7IOG0|title=aid to south ossetia from russia|accessdate=2008-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080811174947/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92F7IOG0|archivedate=2008-08-11}}&lt;/ref&gt;

აფხაზეთის დე ფაქტო რეჟიმმა საქართველოში [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] მისიას წაუყენა მოთხოვნა, დატოვონ [[კოდორის ხეობა]] და მათ შეატყობინა [[კოდორის ბრძოლა (2008)|სამხედრო ოპერაციის]] შესახებ, რომელსაც რუსეთის შეიარაღებულ ძალებთან ერთად წამოიწყებდნენ. გაეროს მისია დაემორჩილა მოთხოვნას და დაუყოვნებლივ დატოვა [[აჟარის მუნიციპალიტეტი|ზემო აფხაზეთი]].&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;
[[ფაილი:File-Georgia 2008 war 02.jpg|მინი|გორი რუსული დაბომბვის შემდეგ.|309x309პქ]]
რუსული მედიის განცხადებით სროლები რუსულსა და ქართულ მხარეებს შორის ღამით ისევ განახლდა. [[ალექსანდრე ლომაია|ალექსანდრე ლომაიამ]] როიტერს განუცხადა, რომ სააკაშვილი ქვეყანაში სამხედრო მდგომარეობის გამოცხადებას აპირებდა. ლომაიას განცხადებით რუსებმა ასევე დაბომბეს ფოთის პორტი და აგრძელებდნენ სამოქალაქო და ეკონომიკური ინფრასტრუქტურის დაბომბვას. დილით ადრე, ასევე დაიბომბა ვაზიანის აერდრომის ასაფრენი ბილიკი. საქართველომ აკრძალა რუსული ტელეარხების ტრანსლაცია ქვეყანაში, რუსეთის მხრიდან საინფორმაციო ომის წარმოების გამო. ამასობაში, რუსეთმა გაწყვიტა საჰაერო კავშირი საქართველოსთან. ამ დროისთვის გაერომ ვერ შეძლო კონსენსუსი მიეღწია განცხადებისთვის შესაფერისი ფორმულირების შერჩევისთვის.

გამთენიისას რუსეთის ბომბდამშენებმა დაბომბეს [[სენაკი]]ს სამხედრო ბაზა. დაიღუპა 13 ქართველი ჯარისკაცი და ათზე მეტი დაიჭრა.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

9:27 საათზე როიტერის ცნობით, ორმა რუსულმა მოიერიშემ ქართული არტილერიის პოზიციები დაბომბა [[გორი|გორთან]]. ხუთი ადამიანი დაიღუპა, როდესაც სულ მცირე ერთი ბომბი საცხოვრებელ კორპუსს მოხვდა ქალაქ გორში.&lt;ref name=&quot;jets&quot;/&gt;

დაახლოებით 10:20 საათზე ქართულმა ჰაერსაწინააღმდეგო დანადგარებმა ჩამოაგდო რუსული თვითმფრინავი, რომლის 2 პილოტიც ტყვედ ჩავარდნენ.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

10:30 საათზე რუსულმა გენერალურმა შტაბმა დაადასტურა მათი ორი მოიერიშეს ჩამოგდება (სუ-25 და ტუპოლევ [[ტუ-22მ]]). ქართული მხარის განცხადებით, ჩამოგდებულია 10 რუსული მოიერიშე თვითმფრინავი. ოსების განცხადებით მათ ორი ქართული თვითმფრინავი ჩამოაგდეს.

დაიბომბა [[სენაკი|სენაკისა]] და [[ვაზიანი (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)|ვაზიანის]] სამხედრო ბაზები, [[გაჩიანი|გაჩიანისა]] და [[ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი|კოპიტნარის აეროპორტები]], ფოთის პორტი და გორი.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

11:40 საათზე ცხინვალში შევიდნენ საჰაერო-სადესანტო შენაერთები ჩრდილო-დასავლეთიდან და სოფელ ტბეთის მიმართულებიდან.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

12:00 საათიდან 13:00 საათამდე ცხინვალში შევიდნენ ქართული დამხმარე ძალები და შეხვდნენ რუსი „სამშვიდობოების“ ჯავშანტექნიკის დიდ წინააღმდეგობას.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

12:30 საათზე სამხრეთ ოსეთში რუსებმა დესანტი გადმოსხეს. პრეზიდენტი [[მიხეილ სააკაშვილი|სააკაშვილი]] საკუთარ გამოსვლაში მხარეებს ცეცხლის შეწყვეტაზე მოუწოდებს.

[[ფაილი:Victim of 2008 Gori Bombing.jpg|thumb|300px|რუსების მიერ [[გორი|გორის]] დაბომბვის შედეგად დაღუპული და დაჭრილი მოქალაქეები.]]

13:41 საათზე მედიის ცნობით რუსეთის სამხედრო საჰაერო ძალებმა დაბომბეს [[ჩხალთა (აჟარის მუნიციპალიტეტი)|ჩხალთა]], [[კოდორის ხეობა]]ში.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt; ეს ცნობა დაადასტურა [[რაულ ქირია|რაულ ქირიამ]], აფხაზეთის დევნილი მთავრობის მედია ცენტრის ხელმძღვანელმა. თუმცა აფხაზეთის დე-ფაქტო პრეზიდენტის სერგეი ბაღაფშის განცხადებით, ეს იყო აფხაზური ავიაცია და არა რუსული.

14:30 საათზე [[საქართველოს პრეზიდენტი|საქართველოს პრეზიდენტმა]] სრული მობილიზაცია და 15 დღიანი საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა, [[საქართველოს პარლამენტი|პარლამენტმა]] ბრძანებულება დაამტკიცა 90 ხმით 0-ის წინააღმდეგ.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

საქართველოს მთავრობამ განაცხადა საბრძოლო მოქმედებებში 55 ადამიანის დაღუპვის შესახებ.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

საქართველოს მთავრობის წყაროზე დაყრდნობით, [[როკის გვირაბი]], რომელსაც რუსები იყენებდნენ მძიმე ტექნიკის შემოსაყვანად, განადგურდა. ეს ფაქტი შემდგომში არ დადასტურდა.

აშშ-ის საელჩომ საქართველოს საკუთარი შტატის ევაკუაცია მოახდინა [[ერევანი|ერევანში]]. ასევე მოუწოდა ყველა ამერიკის მოქალაქეს ქვეყნის დატოვება.

რუსეთის სამშვიდობო ძალების მეთაურის თანაშემწე ვლადიმირ ივანოვმა განაცხადა, რომ ბრძოლები მიმდინარეობდა სოფელ [[ნიქოზი|ნიქოზთან]].

აზერბაიჯანის მედიის ცნობით, რამდენიმე ეროვნებით ქართველი [[კახი]]სა და [[ზაქათალა (ქალაქი)|ზაქათალის]] რეგიონებიდან საქართველოში გადავიდა ქართულ ჯარებთან შესაერთებლად.
[[ფაილი:Tskhinval Yana Amelina 10.jpg|მინი|აფეთქებული ქართული ტანკი ცხინვალში.|266x266პქ]]
რუსეთის ელჩმა ნატოში, [[დიმიტრი როგოზინი|დიმიტრი როგოზინმა]], განაცხადა: „ამ დროისთვის ჩვენმა მშვიდობისმყოფელებმა აღადგინეს კონტროლი ქალაქ ცხინვალზე და გვინდა მხოლოდ ერთი რამ, რომ ქართველები დაბრუნდნენ იქ, დაბრუნდნენ საწყის პოზიციებზე, სადაც იყვნენ კონფლიქტამდე“.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

საქართველოს ხელისუფლებამ ერაყიდან ცხინვალის რეგიონში საბრძოლო მოქმედებებში ჩასართავად დაახლოებით 2000 სამხედრო გამოიწვია.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

დღის განმავლობაში მთლიანი რუსეთის 58-ე არმია შევიდა ცხინვალის რეგიონში.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

ცხინვალის რეგიონში გადმოსხეს რუსეთის შეიარაღებული ძალების [[რუსეთის გვარდიის 76-ე საჰაერო-მოიერიშე დივიზია|გვარდიის 76-ე საჰაერო-მოიერიშე დივიზია]], რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ცხინვალის ბრძოლაში.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fpri.org/article/2008/08/russia-resurgent-an-initial-look-at-russian-military-performance-in-georgia/|title=Russia Resurgent: An Initial Look at Russian Military Performance in Georgia|last=Chang|first=Felix K.|date=August 2008|publisher=Foreign Policy Research Institute|language=en-US|access-date=2016-08-02}}&lt;/ref&gt;

დაახლოებით 16:00 საათზე [[შავი ზღვის ფლოტი|რუსეთის შავი ზღვის ფლოტი]] შევიდა საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთის სამხედრო ხომალდებმა [[ფოთის ნავსადგური|ფოთის პორტში]] არ შეუშვეს მოლდოვის სატვირთო გემი „ლოტუს 1“, რომელიც ფქვილით იყო დატვირთული.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

ქართულმა ძალებმა ცხინვალთან ჩასაფრების შედეგად გაანადგურეს რუსული ჯავშანტექნიკის კოლონა და დაჭრეს რუსი გენერალი [[ანატოლი ხრულიოვი]], რომელიც 58-ე არმიას ხელმძღვანელობდა.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

ქართული ძალები ეტაპობრივად ტოვებენ ცხინვალს და იკავებენ ცხინვალის სამხრეთით მდებარე სიმაღლეებს.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

{{ციტატა|საფრთხეები სამხრეთ ოსეთში იმაზე ნაკლები არ არის, რაც პოსტსაბჭოთა იმპერიალიზმის გამოვლინების ნებისმიერ სხვა შემთხვევაში.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;|[[DER STANDARD]]}}

9-დან 10 აგვისტომდე თითქმის არცერთი ოფიციალური უწყების ქართული დომეინი არ მოქმედებდა. პრეზიდენტის ვებსაიტის გარდა კიდევ 38 მნიშვნელოვან ქართულ ვებგვერდზე მოხდა თავდასხმა. მათ შორის: საგარეო საქმეთა სამინისტროს, ეროვნული ბანკის, პარლამენტის, უზენაესი სასამართლოს, აშშ-ის და გაერთიანებული სამეფოს საელჩოების და, ასევე, რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციისა და ახალი ამბების სააგენტოების ვებგვერდები.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

[[საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო|შსს]]-ის განცხადებით ქართულმა ძალებმა გაანადგურეს 40 რუსული ტანკი.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

მიხეილ სააკაშვილი გორის სამხედრო ჰოსპიტალში ჩავიდა დაჭრილთა მოსანახულებლად.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

ლიეტუვის საგარეო საქმეთა მინისტრი [[პეტრას ვაიტიეკუნასი]], საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრთან ერთად გორის რეგიონში ჩავიდა. ბატონი ვაიტეკუნასის განცხადებით ნგრევისა და მსხვერპლის რაოდენობა შოკის მომგვრელია, მან დახმარება აღუთქვა რეგიონს.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

[[ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია|ეუთოს]] დამკვირვებლებმა განაცხადეს, რომ [[ცხინვალი|ცხინვალში]] ჭურვები 15-20 წამის ინტერვალებით ეცემოდა.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;

{{ციტატა|ეს დიდი ხნის წინ მომზადებული და დაგეგმილი ოპერაციაა. ბოლო რამდენიმე თვე ჩვენს საზღვრებთან ხდებოდა რუსების ძალების კონცენტრაცია, ყველანაირი საბაბის პოვნა და პროვოკაციების მოწყობა, რათა მომხდარიყო ამ ძალების შემოსვლა. ეს არის ძალიან მკრთალად შენიღბული საერთაშორისო უკანონო აგრესია და ქვეყნის დანგრევის მცდელობა.&lt;ref name=&quot;9აგვისტო&quot; /&gt;|[[მიხეილ სააკაშვილი]]}}

{{ციტატა|მე დიდად მაშფოთებს საქართველოში განვითარებული სიტუაცია. ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის ეს საქმე ძალიან სერიოზულია.

თავდასხმები მიმდინარეობს საქართველოს რეგიონებში, სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტური ზონიდან ძალიან შორს. ეს ნიშნავს კრიზისის საშიშ ესკალაციას. ძალადობა საფრთხეში აგდებს რეგიონის მშვიდობას. მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ და სხვები საფრთხეში არიან.&lt;ref name=&quot;ბუშის განცხადება&quot; /&gt;|[[ჯორჯ უოლკერ ბუში]], [[აშშ-ის პრეზიდენტი]]}}

{{ციტატა|ამერიკის შეერთებული შტატები მუშაობს ევროპელ პარტნიორებთან ერთად, რათა დაიწყოს საერთაშორისო შუამავლობა. სიტუაცია შეიძლება მოგვარდეს მშვიდობიანად. ჩვენ ვეკონტაქტებით ლიდერებს მთავრობის ყველა დონეზე, როგორც საქართველოში, ისევე რუსეთში. საქართველო სუვერენული სახელმწიფოა და მისი ტერიტორიული მთლიანობა უნდა იყოს პატივცემული. ჩვენ მოვითხოვეთ დაუყოვნებელი ცეცხლის შეწყვეტა და სამხედროების შეჩერება. ჩვენ ვითხოვთ ყველა რუსული დაბომბვის შეჩერებას და 6 აგვისტოს სტატუს კვოს დაბრუნებას.&lt;ref name=&quot;ბუშის განცხადება&quot;&gt;{{cite web |url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/08/20080809-2.html |title=ჯორჯ ბუშის განცხადება 9 აგვისტოს |accessdate=2022-08-13 |work= |publisher=თეთრის სახლი |date=9 აგვისტო, 2008 }}&lt;/ref&gt;|[[თეთრი სახლი]]}}

[[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]] გაიმართა საქართველოს მხარდაჭერი აქცია.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ilZFBL6Yt4E ნიუ-იორკში საქართველოს მხარდაჭერი აქცია]&lt;/ref&gt;

=== 10 აგვისტო===
[[ფაილი:Slovakia army 889.jpg|მინი|259x259პქ|ჩეხური [[RM-70]] ზალპური ცეცხლის საარტილერიო დანადგარი. მსგავსი მანქანები გამოიყენა ქართულმა მხარემ [[ცხინვალის ბრძოლა]]ში.]]
[[ფაილი:ЧФ РФ крейсер Москва 2.jpg|thumb| 250px |[[მოსკვა (სარაკეტო კრეისერი)|სარაკეტო კრეისერი „მოსკვა“]].]]

10 აგვისტოს ღამეს როკის გვირაბის გავლით საქართველოში შემოვიდა 300 რუსული ტანკი და 10 000 რუსი ჯარისკაცი.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-10 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-07 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;

00:12 საათზე რუსეთის საბრძოლო გემები გაემართნენ ფოთის პორტისკენ. რუსული მედია რუსეთის სამხედრო ფლოტის პრესმდივან, იგორ დიგალოზე დაყრდნობით აცხადებდა, რომ რუსეთის სამხედრო გემებმა საქართველოს სანაპიროსთან გამართული ხანმოკლე ბრძოლის შედეგად ჩაძირეს ქართული სამხედრო ხომალდი.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt; რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტმა ქართული მოიერიშე საარტილერიო გემი ჩაძირა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92FJCEG0|title=Russian news agencies report sunken Georgian ship|publisher=AP|date=2008-08-10|access-date=2008-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080813112941/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92FJCEG0|archivedate=2008-08-13}}&lt;/ref&gt; რუსეთის გემები ასევე აფერხებდნენ ფოთის პორტისკენ მიმავალი სხვა ქვეყნების გემების მოძრაობას. რუსებმა ასევე ჩაძირეს საქართველოს სანაპირო დაცვის ფოთში დისლოცირებულ გემები.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მტკიცებით რუსეთმა 6000 ჯარისკაცი შემოიყვანა სამხრეთ ოსეთში ხმელეთით და 4000 ჯარისკაცი აფხაზეთში ზღვით, რომლებიც გამთენიისას შეტევისთვის იყვნენ მზად.&lt;ref name=&quot;alertnet mass&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/LA423150.htm
|title=Russian forces mass against Georgia, says official
|publisher=Reuters AlertNet
|date=2008-08-10
|accessdate=2008-08-10
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812114255/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/LA423150.htm
|archivedate=2008-08-12
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc pullout&quot;&gt;{{cite news
|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7552012.stm
|title=Georgia 'pulls out of S Ossetia'
|publisher=BBC
|date=2008-08-10
|accessdate=2008-08-10
}}&lt;/ref&gt;

დაახლოებით 07:23 საათზე იტყობინებოდნენ რუსეთის ფლოტის ხელმძღვანელობის განცხადებაზე დაყრდნობით, რომ რამდენიმე რუსული სამხედრო გემი საქართველოს სანაპიროს მიუახლოვდა, მათ შორის შავი ზღვის ფლოტის [[მოსკვა (სარაკეტო კრეისერი)|სარაკეტო კრეისერი „მოსკვა“]], საესკორტო გემი [[სმეტლივი]], სამი ვრცელი აერობილიკიანი ჯავშნოსანი და რამდენიმე დამხმარე გემი. ოპერაციის გაცხადებული მიზანი ლტოლვილთათვის დახმარების გაწევა იყო, თუმცა სხვა წყარომ ასევე რუსული ფლოტის მმართველობიდან განაცხადა, რომ კოლონას მიზანი საქართველოში ზღვით სამხედრო მოწყობილობის მიწოდების შეზღუდვა იყო.&lt;ref name=&quot;navy&quot;&gt;{{cite news
|url=http://lenta.ru/news/2008/08/10/moscow/
|title=К грузинской границе прибыл ракетный крейсер &quot;Москва&quot;
|publisher=Lenta.Ru
|accessdate=2008-08-10
|language=Russian
}}&lt;/ref&gt; საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანმა [[ალექსანდრე ლომაია]]მ განაცხადა, რომ რუსული გემები აფხაზეთის პორტ [[ოჩამჩირე]]ში შევიდნენ. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო ამ ფაქტს არ ადასტურებს.&lt;ref name=&quot;navy&quot;/&gt;

ქართული მხრიდან სამხედრო აქციების შესახებ ურთიერთგამომრიცხავი ცნობებია. ქართული მხარის განცხადებით, მათი ჯარები გამოდიოდნენ სამხრეთ ოსეთიდან, ხოლო საქართველოს საგარეო სამინისტრომ განაცხადა, რომ საქართველო ცალმხრივ ცეცხლის შეწყვეტას აცხადებდა. თუმცა რუსეთის მხარემ ცეცხლის შეწყვეტაზე უარი თქვა, ვინაიდან მათი მტკიცებით ქართული ჯარები უკან დახევის ნაცვლად პოზიციებს იცვლიდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20080810/ap_on_re_eu/georgia_south_ossetia |title=Russian news agencies report sunken Georgian ship — Yahoo! News |accessdate=2008-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080811225805/http://news.yahoo.com/s/ap/20080810/ap_on_re_eu/georgia_south_ossetia |archivedate=2008-08-11 }}&lt;/ref&gt; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპიკერ [[შოთა უტიაშვილი]]ს განცხადებით, „ქართულმა ჯარებმა სრულიად დატოვეს სამხრეთ ოსეთი“, მაშინ როცა საქართველოს რეინტეგრაციის მინისტრი [[თემურ იაკობაშვილი]]ს განცხადებით ქართული ჯარები ცხინვალიდან გამოვიდნენ.&lt;ref name=&quot;yahoo russia observation&quot;&gt;
{{cite news
|url=http://in.news.yahoo.com/20/20080810/1422/twl-georgia-says-its-troops-have-left-s.html
|title=Georgia says its troops 'have left S Ossetia'
|publisher=Yahoo
|date=2008-08-10
|accessdate=2008-08-10
}}&lt;/ref&gt;

რუსეთმა მოგვიანებით აღნიშნა, რომ ქართულ მხარეს ჯარები გაჰყავდა, სამშვიდობოების ძალების დაზვერვის ცნობაზე დაყრდნობით.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/10/georgia.russia1?gusrc=rss&amp;feed=networkfront
|title=Georgia withdraws troops from South Ossetian capital
|first=Helen
|last=Womack 
|publisher=[[გარდიანი]]
|date=2008-08-10
|accessdate=2008-08-10
}}&lt;/ref&gt;

სერგეი ბაგაფშმა განაცხადა, რომ მან 1000 ჯარისკაცი გაგზავნა კოდორის ხეობაში და მობილიზაცია გამოაცხადა. მან ასევე გააფრთხილა, რომ აფხაზეთი მზად იყო „კანონის დასამყარებლად“ და უფრო მეტზე წავიდოდა, თუ ქართველები წინააღმდეგობას გაწევდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/europeCrisis/idUSLA578672|title=Georgia rebel region sends troops to disputed gorge|publisher=[[Reuters]]|date=[[2008-08-10]]|accessdate=2008-08-10}}&lt;/ref&gt;

10 აგვისტოს 06:20 საათზე საქართველომ ცეცხლის შეტყვეტა მოითხოვა და რუსეთს მოლაპარაკება შესთავაზა. რუსეთმა დაადასტურა შემოთავაზების მიღება, თუმცა განაცხადა, რომ „ქართველებს არ შეუწყვეტიათ სამხედრო მოქმედებები სამხრეთ ოსეთში და დაბომბვას აგრძელებენ.“ &lt;ref&gt;[http://www.interfax.ru/news.asp?id=26320 საქართველოს ჯერ არ შეუწყვეტია ცეცხლი — ინტერფაქსი]&lt;/ref&gt;

ღამის 4 საათისთვის რუსებმა დაიკავეს [[დიდი ლიახვი]]ს ხეობა.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt; 

05:40 საათზე დაიბომბა ვაზიანის ბაზა, [[ბაქო-სუფსის ნავთობსადენი|ბაქო-სუფსა-ჯეიჰანის ნავთობსადენი]] და [[კოდორის ხეობა]]. აფხაზეთში დაიწყო რუსული ტანკების გადაადგილება.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

07:00 საათზე ქართულმა ძალებმა სრულიად დატოვეს [[ცხინვალი]].&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

[[საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო|საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა]], [[ეკა ტყეშელაშვილი|ეკა ტყეშელაშვილმა]], დაურეკა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრ [[სერგეი ლავროვი|სერგეი ლავროვს]] და შეატყობინა, რომ საქართველოს შეიარაღებულმა ძალებმა დატოვეს სამხრეთ ოსეთის ე.წ. რესპუბლიკის ტერიტორია და მოითხოვა ცეცხლის შეწყვეტა. ლავროვმა უარი განაცხადა ქართული მხარის წინადადებაზე. &lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

10:00 საათზე ქართულმა ძალებმა დატოვეს [[ფრონის ხეობა|ფრონეს ხეობა]], რომელიც მალევე დაიკავეს რუსებმა.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ აფხაზეთში გადასროლილი ჯარისკაცების რიცხვი 6000-მდე გაიზარდა.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

11:00 საათზე ქართული პოლიცია კოდორის ხეობიდან იწყებს მოსახლეობის ევაკუაციას.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

12:00-15:15 საათებში კოდორის ხეობას ინტენსიურად ბომბავს რუსული ავიაცია. მოგვიანებით დაიბომბა [[გორი]] და [[ანაკლია]].&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

გაეროს გენერალური მდივნის მოადგილე [[ედმონდ მიულე]]მ მოახსენა გაეროს უშიშროების საბჭოს, რომ გაეროს სადამკვირვებლო მისია საქართველოში თვალს ადევნებს კოდორის ხეობაში მდებარე ქართული სოფლების უწყვეტ საჰაერო დაბომბვებს. მათ ასევე შეამჩნიეს აფხაზური მხარის მძიმე ტექნიკისა და სამხედრო მოსამსახურეთა მნიშვნელოვანი რაოდენობის მოძრაობა კოდორის ხეობისკენ. მიულეს მოხსენებაში ხაზგასმულია, რუს მშვიდობისმყოფელთა უმოქმედობა აფხაზ სეპარატისტთა ქმედებების მიმართ, რაც წარმოადგენს მათი მანდატის მნიშვნელოვან დარღვევას. აფხაზეთის ე.წ. შეიარაღებული ძალების მუქარის შედეგად გაეროს მისიის 15 მეთვალყურე ტოვებს კოდორის ხეობას.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

აფხაზეთში განლაგებული [[დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა|დსთ]]-ს სამშვიდობო კონტინგენტის მეთაური, რუსი გენერალი [[სერგეი ჩაბანი]] ქართველ ოფიციალურ პირებს განიარაღებასა და ზუგდიდის დატოვებას სთხოვს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის იმუქრება 9 000-მდე ჯარისკაცის და 350 ტანკის გამოყენებით, რომლებიც რუსეთმა აფხაზეთში შეიყვანა.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

17:40 საათზე ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა, [[სერგეი ბაგაფში|სერგეი ბაგაფშმა]] გამოაცხადა საყოველთაო მობილიზაცია.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

{{ციტატა|ჩვენ გვაქვს ჩვენი ვალდებულებები სამხრეთ ოსეთის ხალხის წინაშე და ჩვენ ამ ვალდებულებებს ვასრულებთ. შეიძლება მოსკოვის რაღაც შეთანხმებების დარღვევით, თუმცა ჩვენ არ ვიყავით პირველები, ვინც ეს შეთანხმება დაარღვია, მაგრამ ჩვენი მიზნის მისაღწევად, ჩვენ ამაზე წავედით.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;|[[სერგეი ბაგაფში]]}}

საქართველოს მთავრობამ განაცხადა 45 ჯარისკაცისა და 47 სამოქალაქო პირის დაღუპვის შესახებ, დევნილთა რაოდენობა 2500-ს აღწევდა.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

{{ციტატა|ჩვენ ვმუშაობთ მთელს საერთაშორისო თანამეგობრობასთან, მაგრამ მინდა პირდაპირ გითხრათ, ჯერ-ჯერობით მათგან ვიღებთ მხოლოდ ბევრ სიტყვას, დაპირებას, მორალურ მხარდაჭერას, ჰუმანიტარულ ტვირთს, მაგრამ ჩვენ გვინდა ბევრად მეტი, ვიდრე ეს. შეაჩერონ, აბსოლუტურად თავაშვებული, თავზეხელაღებული, გაბრუებული, ბარბაროსი აგრესორი, რომელიც შემოსულია საქართველოს მიწა-წყალზე.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;|[[მიხეილ სააკაშვილი]]}}

რუსეთის სამხედრო ძალებმა გადაკვეთეს მდინარე [[ენგური|ენგურზე]] არსებულ ადმინისტრაციული საზღვარი და შევიდნენ [[სამეგრელო|სამეგრელოში]], საიდანაც საქართველოს სამხედრო შენაერთები ცხინვალის რეგიონში იყო გადასროლილი.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

საქართველოს უშიშროების საბჭოს მდივანმა, [[ალექსანდრე ლომაია]]მ, განაცხადა, რომ საქართველომ მიმართა სახელმწიფო მდივან კონდოლიზა რაისს, რათა მან იკისროს შუამავლის როლი ცხინვალის რეგიონში შექმნილი კრიზისის რუსეთთან დარეგულირების საკითხში.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

დაახლოებით 19:00 საათზე საქართველოს მთავრობამ განაცხადა [[თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი]]ს რუსული თვითმფრინავების მიერ დაბომბვის შესახებ.&lt;ref&gt;[https://old.civil.ge/geo/article.php?id=19054 საქართველოს მთავრობის განცხადებით, თბილისის აეროპორტი დაიბომბა]&lt;/ref&gt;

[[საფრანგეთის პრეზიდენტი]], [[ნიკოლა სარკოზი]], რომელიც 2008 წლის ივლისიდან ევროკავშირის პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, [[ევროკავშირი]]ს სამშვიდობო გეგმის შედგენის მიზნით ინტენსიურ სატელეფონო მოლაპარაკებებს აწარმოებდა მიხეილ სააკაშვილთან, [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევთან]], [[ანგელა მერკელი|ანგელა მერკელთან]] და [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ უოკერ ბუშთან]].&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

[[თბილისი|თბილისში]] საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი, [[ბერნარ კუშნერი]] და ფინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი და [[ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია|ეუთოს]] თავმჯდომარე, [[ალექსანდრე სტუბი]], ჩამოვიდნენ. მათ მოლაპარაკებები გამართეს საქართველოს პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილთან. საქართველოდან ისინი [[მოსკოვი|მოსკოვში]] გაემართებიან მოლაპარაკებებისთვის. ალექსანდრე სტუბმა განაცხადა: „ამ მომენტში რუსეთი არის კონფლიქტის მხარე, არა - შუამავალი, და ეს უნდა აისახოს, როდესაც დაიწყება მოლაპარაკებები ცეცხლის შეწყვეტისა და მშვიდობიანი მოლაპარაკებების აღდგენის თაობაზე“, ხოლო ბერნარდ კუშნერმა თქვა: „დეესკალაციის პირველი ნაბიჯი უნდა იყოს კონტროლირებადი ცეცხლის შეწყვეტა. მეორე ეტაპი უნდა იყოს დაზარალებულთათვის ჰუმანიტარული დახმარების გაწევა და ამისათვის ცეცხლის შეწყვეტა გჭირდებათ, მესამე – ორივე მხარეს ძალების გამოყვანა, კონტროლირებადი გამოყვანა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ გვჭირდება დამკვირვებლები (გამოყვანის პროცესის); მეოთხე – პოლიტიკურ პროცესთან დაბრუნება“.&lt;ref name=&quot;10აგვისტო&quot; /&gt;

=== 11 აგვისტო ===
[[ფაილი:2008 Russo-Georgian War.svg|მინი|325x325პქ|რუსეთის შეტევებისა და დაბომბვების რუკა 11 აგვისტოს მდგომარეობით]]
11 აგვისტოს შუაღამისას რუსეთის ძალები მიუახლოვდნენ [[ზუგდიდი|ზუგდიდსა]] და [[სენაკი|სენაკს]].&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-11 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2022-08-16 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;

რუსეთის შავი ზღვის ფლოტი კვლავ ბლოკავს სხვა ქვეყნის გემებს საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში შემოსვლისას.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

01:00 საათისთვის რუსებმა დაიკავეს სოფლები: [[ხეითი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)|ხეითი]], [[ერგნეთი]] და [[ნიქოზი]].&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

[[აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი]]ს წარმომადგენელმა, [[მეთიუ ბრაზა]]მ განაცხადა: „ჩვენ რამდენიმე თვის წინ გავიგეთ, რომ რუსეთის სარკინიგზო ჯარები შევიდნენ აფხაზეთში ჰუმანიტარული მისიით. ახლა ვიცით სიმართლე, რატომ არიან იქ. ეს იყო სარკინიგზო გზის აღსადგენად, რაც შემდეგ რუსეთის სამხედროებს დაეხმარებოდათ შემოჭრაში“.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

დილით [[ცხინვალი|ცხინვალს]] იკავებენ რუსული ძალები. &lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?time_continue=43&amp;v=8_k5tVDS2es&amp;feature=emb_logo ცხინვალი 11 აგვისტოს დილას]&lt;/ref&gt;

[[დიმიტრი როგოზინი|დიმიტრი როგოზინმა]] განაცხადა: „დღეს დილით ნატოში რუსეთის მისიამ მიიღო გადაწყვეტილება, მიმართოს ნატოს ლიდერებს, რომ დაუყოვნებლივ ჩაინიშნოს ნატო-რუსეთის რიგგარეშე საგანგებო სესია. ჩვენ მოვითხოვთ ნატოსგან, სანამ რაიმე სახის განცხადებებს გააკეთებენ, ვალდებული არიან, იმუშაონ ჩვენთან, გადაამოწმონ ფაქტები. ისე, რომ ნატოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები მიღებული იყოს ჩვენი არგუმენტების გაცნობის შემდეგ, ჩვენს მიერ არსებული ინფორმაციის გაცნობის შემდეგ და მას შემდეგ, რაც ჩვენი მხრიდან მიმდინარე კონფლიქტის მოგვარების მოთხოვნებით იქნებიან ინფორმირებულნი. სწორედ ამაში მდგომარეობს ნატო-რუსეთის პარტნიორობის მნიშვნელობა“.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

11:00 საათზე რუსეთის ძალებმა დაიკავეს [[პატარა ლიახვი]]ს ხეობა.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

11:30 საათზე რუსებმა დაიკავეს სოფლები: [[ვარიანი]], [[ხვითი (კასპის მუნიციპალიტეტი)|ხვითი]], [[ბროწლეთი]], [[ტირძნისი]].&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

12:00 საათისთვის დასრულდა მოსახლეობის ევაკუაცია [[კოდორის ხეობა|კოდორის ხეობიდან]].&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

17:00 საათზე რუსეთის ჯარები შევიდნენ ქალაქ ზუგდიდში, დაიკავეს ადმინისტრაციული შენობები და ადგილობრივ პოლიციას განიარაღების ულტიმატუმით მიმართეს.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

გაიმართა [[შინდისის ბრძოლა|შინდის ბრძოლა]], რომელშიც სოფელ [[შინდისი (გორის მუნიციპალიტეტი)|შინდისში]] [[მეორე ქვეითი ბრიგადა (საქართველო)|სენაკის მეორე ქვეითი ბრიგადის]] ოცეული ებრძოდა რუსეთის 58-ე არმიის მოტომსროლელთა ასეულს. 18:10-ზე რუსებმა აიღეს სოფელი. ბრძოლაში დაიღუპნენ [[შინდისის ბრძოლა|შინდისის გმირები]].&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://intermedia.ge/%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%90/23219-2008-%E1%83%AC%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98-%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%AB%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%90-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%92%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/60/user:hamunaptra1990:show:channel შინდისის გმირები, ინტერმედია]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://kvirispalitra.ge/article/26068-shindisis-gmirebi/ შინდისის გმირები, კვირისპალიტრა]&lt;/ref&gt;

19:30 საათზე რუსებმა აიღეს ქალაქი [[სენაკი]] და გაანადგურეს სენაკის სამხედრო ბაზის ინფრასტრუქტურა.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

20:00 70 ერთეული მძიმე ტექნიკისგან და 600 სამხედრო მოსამსახურისგან შემდგარი ავტოკოლონა ზუგდიდის გავლით მიემართება [[ჯვარი (ქალაქი)|ჯვარი]]-[[ხაიში (მესტიის მუნიციპალიტეტი)|ხაიშის]] მიმართულებით. შეიქმნა კოდორის ხეობის ალყაში მოქცევის საფრთხე. ქართული პოლიცია იწყებს კოდორის ხეობის დატოვებას.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

ასევე 20:00 საათზე ცხინვალის რეგიონიდან რუსული ჯარები გადავიდნენ სამხრეთით, [[გორი]]ს მიმართულებით, და მიუახლოვდნენ სოფელ [[ტყვიავი|ტყვიავს]].&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

20:25 საათზე საქართველოს ეკონომიკის სამინისტრომ მიიღო ინფორმაცია, რომ რუსულმა სამხედრო ხომალდებმა სატვირთო გემები „ასტორი“ და „აშა“ ფოთის პორტში არ შეუშვეს.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

22:00 საათზე რუსეთის ჯარებისგან თავდასხმის მოლოდინში ქართული ძალები იწყებენ თბილისის შემოგარენის გამაგრებას.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

[[ევროპა|ევროპის]] სხვადასხვა დედაქალაქში, საქართველოს საელჩოებთან, ეწყობა საქართველოს მხარდამჭერი აქციები.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

პრეზიდენტმა [[მიხეილ სააკაშვილი|სააკაშვილმა]] ხელი მოაწერა ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმებას, რომელიც მოამზადეს საფრანგეთის, ფინეთისა და საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრებმა. საფრანგეთისა და ფინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ეს შეთანხმება მოსკოვში წაიღეს, რათა პრეზიდენტი [[დიმიტრი მედვედევი|მედვედევი]] დაეთანხმებინათ ხელმოწერაზე.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

რუსულმა ძალებმა კიდევ დაბომბეს [[გორი]] და საჰაერო იერიშის შემდეგ დაიკავეს ქალაქი, მათ ასევე გადაკეტეს საქართველოს დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილების დამაკავშირებელი მთავარი მაგისტრალი.&lt;ref name=&quot;11აგვისტო&quot; /&gt;

გაეროს უშიშროების საბჭოს საგანგებო სესიაზე აშშ-ის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა [[სერგეი ლავროვი|სერგეი ლავროვმა]] აშშ-ის სახელმწიფო მდივანს [[კონდოლიზა რაისი|კონდოლიზა რაისს]] დიპლომატიურ სატელეფონო საუბარში ახსენა, რომ საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი „უნდა წავიდეს“. რუსეთის ელჩმა ვიტალი ჩურკინმა პროტესტი გამოთქვა, ვინაიდან ეს საუბარი კონფიდენციალური უნდა ყოფილიყო.&lt;ref name=UN0810EmerSess&gt;{{cite web
| title = U.S.: Russia trying to topple Georgian government
| publisher = [[CNN]]
| date = 10 August 2008
| url = http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/10/un.georgia/index.html
|accessdate=2008-08-10}}&lt;/ref&gt;

[[ინტერნეშენალ ჰერალდ ტრიუბიუნი|ინტერნეიშენალ ჰერალდ ტრიუბიუნი]]ს ცნობით დიდი რაოდენობით რუსეთის სახმელეთო ძალები ცხინვალის რეგიონიდან [[გორის რაიონი]]ს ტერიტორიაზე გადავიდნენ და ქალაქ გორისკენ მიემართებოდნენ. დასავლეთის ქვეყნების ოფიციალურმა პირებმა კვლავ გამოთქვეს შიში იმის შესახებ, რომ რუსეთი საქართველოს მთავრობის დამხობას აპირებდა. რუსეთმა უარყო საქართველოს ოკუპაციის მცდელობა: „ჩვენ საკმარისი ტერიტორია გვაქვს და საქართველო არ გვჭირდება“ — განაცხადა კრემლის სპიკერმა ალექსეი რაგოზინმა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080813163925/http://www.iht.com/articles/2008/08/11/europe/11georgia.php Russian ground forces assault vital Georgian city] Retrieved on 11-08-08&lt;/ref&gt; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ საჰაერო დაბომბვის შემდეგ რუსეთმა ინტენსიური საბრძოლო მოქმედებები დაიწყო გორში. ქართულმა მხარემ მათ საპასუხო ცეცხლი გაუხსნა. რუსეთის მხარეს ეს ცნობა არც დაუდასტურებია და არც უარყვია.

მოსკოვის დროით ადრე დილას, რუსეთმა განაცხადა, რომ მზად იყო საქართველოსთან მშვიდობისთვის. გაეროს ოფიციალური წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ საქართველო მზად იყო რუსეთთან მოლაპარაკებები დაეწყო სამხრეთ ოსეთიდან ჯარების გაყვანის თაობაზე. რუსეთის ელჩმა ვიტალი ჩურკინმა განაცხადა, რომ რუსეთი „მზად იყო ომისთვის ბოლოს მოსაღებად“, მაგრამ ასევე გაეროს გენერალური მდივნის ოფისს საქართველოს მხარდაჭერა დააბრალა. მათი თანხმობა დაადასტურა გაეროს გენერალური მდივნის თანაშემწემ პოლიტიკურ საქმეებში, ლინ პასკომ, უშიშროების საბჭოს ბრიფინგზე.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120530164912/www.time.com/time/world/article/0,8599,1831215,00.html Russia Ready to Negotiate] Retrieved on 11-08-08&lt;/ref&gt;

მცირე ხანში საქართველომ განაცხადა, რომ რუსეთისგან ულტიმატუმი მიიღო აფხაზეთთა არსებული ძალების განიარაღებისთვის. წინააღმდეგ შემთხვევაში რუსული ჯარები საქართველოს მიერ კონტროლირებულ ტერიტორიაზე შემოვიდოდნენ. ულტიმატუმი საქართველოს მთავრობას რეგიონში გაეროს სამხედრო დამკვირვებლებმა გადასცეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5gqI_T1AcjbA1Q67UBE01lvcAdQdQD92FVCOO0|title=Russians in Abkhazia issue ultimatum to Georgia|publisher=AP|accessdate=2008-08-11|language=English|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080817011429/http://ap.google.com/article/ALeqM5gqI_T1AcjbA1Q67UBE01lvcAdQdQD92FVCOO0|archivedate=2008-08-17}}&lt;/ref&gt; 

საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ გამოაცხადა, რომ საქართველოს სამხედრო ბაზა სენაკში რუსმა მედესანტეებმა დაიკავეს. იგივე ცნობა დაადასტურა ასოშეიტედ პრესმა მოსკოვის ოფიციალურ წარმომადგენელზე დაყრდნობით. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ასევე გამოაცხადა, რომ ზუგდიდის პოლიციის სადგურები რუსების ხელში იყო.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Misha |last=Dzhindzhikhashvili |title=Russia seizes Georgia base, opens second front |url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92G52L80 |publisher=The Associated Press |date=2008-08-11 |accessdate=2008-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080813230749/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92G52L80 |archivedate=2008-08-13 }}&lt;/ref&gt;

საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლების ცნობით ქალაქი გორი რუსეთის ჯარების ხელში იყო.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Georgia: Russian military advancing |url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |publisher=CNN |date=2008-08-11 |accessdate=2008-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080814010250/http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |archivedate=2008-08-14 }}&lt;/ref&gt;  რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ეს ინფორმაცია უარყო.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7554507.stm Russian troops in Georgia advance]&lt;/ref&gt;. რუსეთის ვერსია დაადასტურეს როიტერსის ჟურნალისტებმა კეიმზ კილნერმა და მარგარიტა ანთაძემ, რომელთა თქმით ქალაქი გორი სრულიად უკაცრიელი იყო და აქ სამხედრო მანქანების ჭაჭანება არ ჩანდა.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/LB161645.htm
|title=Georgia official says Russia captured Georgia town
|publisher=[[როიტერსი]]
|accessdate=2008-08-11
|language=English
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812150155/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/LB161645.htm
|archivedate=2008-08-12
}}&lt;/ref&gt; UK Telegraph ასევე ადასტურებს მოვლენათა ქართულ ვერსიას, იუწყება რა, რომ ის თვითმხილველი იყო ქართული ჯარების სრულმასშტაბიანი არაორგანიზებული და პანიკური დახევისა გორიდან&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/georgia/2541051/Georgia-Russia-fighting-on-several-fronts-as-Georgian-troops-withdraw-to-defend-Tbilisi.html Georgia: Russia fighting on several fronts as Georgian troops withdraw to defend Tbilisi] წაკითხვის თარიღი 11-08-08&lt;/ref&gt;

რუსეთის სამშვიდობო ძალების მეთაური ალექსანდრე ნოვიცკის განცხადებით ავიარეიდის დროს რუსეთის საჰაერო ძალებმა სენაკის ბაზასთან მდგარი ორი ქართული შვეულმფრენი მიწაზე გაანადგურა. შვეულმფრენები [[მი-8]] და [[მი-24]] საქართველოს საჰაერო ძალებს ეკუთვნოდა.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://rian.ru/osetia/20080811/150287090.html
|title=Российские военные уничтожили два грузинских вертолета - миротворцы
|publisher=[[RIA Novosti]]
|accessdate=2008-08-11
|language=Russian
}}&lt;/ref&gt;

საქართველოს განცხადებით, ვინაიდან გორი საქართველოს მთავარ სატრანსპორტო არტერიაზე მდებარეობს, ქვეყანა ორად არის გაყოფილი. საქართველოს ჯარები ამჟამად უკან იხევენ დედაქალაქის დასაცავად. საქართველოს უშიშროების საბჭოს მდივნის ალექსანდრე ლომაიას განცხადებით ქართულ არმიას ნაბრძანები აქვს ქალაქ მცხეთასთან გამაგრება.&lt;ref name=&quot;ttime&quot;&gt;{{cite news|title=Russian troops invade Georgia and take the city of Gori|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article4507980.ece|publisher=Times Online|date=2008-08-11|accessdate=2008-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812233744/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article4507980.ece|archivedate=2008-08-12}}&lt;/ref&gt; აშშ-ის სამხედრო წარმომადგენლის ცნობით CNN-ისთვის, რუსეთის მიერ საქართველოს სარადარო და საკომუნიკაციო სისტემების განადგურებამ ქვეყნის საკომანდო და საკონტროლო სისტემა სრულ ქაოსში ჩააგდო და საქართველოს ხელმძღვანელობას არ აქვს სრული ინფორმაცია იმაზე, თუ რა სიტუაცია არის ადგილზე.&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html  Russian military pushes into Georgia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217122152/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/11/georgia.russia/index.html |date=2008-12-17 }} [[CNN]] წაკითხვის თარიღი 11-08-08&lt;/ref&gt;

ისრაელის გაზეთი [[მაარივი]]ს ცნობით აშშ-მა საქართველოსთვის შეიარაღების მიწოდება დაიწყო. გაზეთის ინფორმაციით აშშ-მა რუსული წარმოების სატვირთო თვითმფრინავები დაიქირავა კომპანიისგან UTI Worldwide Inc. საქართველოში სამხედრო ტექნიკისა და ამუნიციის გადასაზიდად. გაზეთი ასევე აცხადებს, რომ პენტაგონი ერაყისთვის განკუთვნილ იარაღს თბილისს აწვდიდა.&lt;ref&gt;[http://www.russiatoday.com/news/news/28832 US sends more arms to Georgia – Israeli media] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080814033352/http://www.russiatoday.com/news/news/28832|date=2008-08-14}} [[Russia Today]] წაკითხულია 11-08-08&lt;/ref&gt;

ამავე დროს, რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო აცხადებს, რომ მას თბილისზე თავდასხმა გეგმაში არ აქვს, [[ინტერფაქსი]]ს ცნობით. რუსეთის ჯარებმა დატოვეს სენაკის სამხედრო ბაზა, რომელიც მათ ამავე დღეს დილას აიღეს.
&lt;ref&gt;[http://news.google.com/news/url?sa=t&amp;ct=us/0-1&amp;fp=48a09581b8c2606f&amp;ei=QZqgSIjDI5iswAGE25TWCw&amp;url=http%3A//www.news.com.au/story/0%2C23599%2C24166681-1702%2C00.html&amp;cid=1235678854&amp;usg=AFQjCNFQAFgJGZQlWQCb78s1IQ8Q5CtEcw Russia says no plan to attack Tbilisi]{{Dead link|date=ოქტომბერი 2024 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[http://www.interfax.ru/news.asp?id=26613 Российские войска покинули район города Сенаки]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/gc07/idUSLB20976320080811 Russian troops leave Senaki town-ministry]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2008/08/12/world/europe/12georgia.html?_r=1&amp;hp&amp;oref=slogin Russia Presses into Georgia], NYTimes, reporting from Senaki.&lt;/ref&gt;

=== 12 აგვისტო ===
12 აგვისტოს გრძელდება სოფლებისა და ქალაქების დაბომბვა, სოფლების დაკავება, ქარხნების, სამხედრო ბაზების, ხიდების, სახლების და სხვა ეკონომიკური, სოციალური თუ სტატეგიული მნიშვნელოვანი ობიექტების მიზანმიმართული განადგურება.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;&gt;{{cite web |url=https://augustwar.radiotavisupleba.ge/?fbclid=IwAR1weryPsyMALUSvSsQoK0nCjNbi_gS7g3i-bVk5GbsJPxBdOajC0t5LtuA#day-12 |title=აგვისტოს ომის 2008 |accessdate=2023-08-30 |author=ნასტასია არაბული და სოფიკო ვასაძე |date=2018 |work= |publisher=[[რადიო თავისუფლება]]}}&lt;/ref&gt;

დაახლოებით ადგილობრივი დროით 11:30-12:00 საათზე ბაქო-სუსფის ნავსადენი დაიბომბა [[ისკანდერ მ/სს 26]] სარაკეტო ცეცხლის სისტემებით.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt; ამავე დროს, [[RKB-250]] ტიპის რაკეტები ეცემა გორის სტადიონსა და ცენტრალურ მოედანზე, რასაც მოჰყვა 8 პირის გარდაცვალება და 15 პირის დაჭრა.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;

{{ციტატა|რუსეთი თავს დაესხა სუვერენულ მეზობელ სახელმწიფოს და ემუქრება ხალხის მიერ დემოკრატიულად არჩეულ მთავრობას. ასეთი ქმედება მიუღებელია XXI საუკუნეში.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;|ჯორჯ ბუში}}

დაახლოებით 12:40 საათზე [[დიმიტრი მედვედევი]] დაუკავშირდა [[ევროკავშირი|ევროკავშირის]] ლიდერებს და მათ აცნობა, რომ მიაღწია მიზნებს და მზად იყო სამშვიდობო ხელშეკრუილებაზე მოსალაპარაკებლად. მან თავდაცვის მინისტრთან და გენშტაბთან შეხვედრისას განაცხადა: „თქვენს მიერ მომზადებული მოხსენების თანახმად, მე გავეცი ბრძანება საქართველოში მიმდინარე სამხედრო ოპერაციის შეჩერების შესახებ. რუსეთის სამშვიდობო ძალებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის უსაფრთხოება დაცულია. აგრესორი დაისაჯა და განიცადა ძალიან მძიმე დანაკარგი.“ თუმცა იმავე დღეს ამ ბრძანების ურთიერთსაწინააღმდეგოდ, მან გამოსცა ახალი განკარგულება, რომლის მეშვეობითან გენერლებს მოუწიდა სამხედრო მოქმედებების გაგრძელებისაკენ.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;
 
[[ფაილი:Russian militaries in Poti.jpg|thumb|300px|რუსული არმიის ნაწილები ქალაქ ფოთის შესასვლელში]]
[[ფაილი:Destroyed Kekhvi 2008.jpg|thumb|300px|2008 წლის აგვისტოს ბოლოს გადაღებულ ამ სატელიტურ ფოტოზე '''[[კეხვი|კეხვში]]''', ქართული სოფელი [[ცხინვალი]]დან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში, განადგურებული სახლებია აღბეჭდილი. ყუმბარების ცეცხლის ან ბომბების დაცემით გამოწვეული კრატერების არარსებობა მოწმობს იმაზე, რომ განადგურების მიზეზი განზრახ გაჩენილი ხანძრებია, [[ადამიანის უფლებები|ადამიანთა უფლებების]] დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაცია [[Human Rights Watch]]-ის განცხადებით. ეს სურათი ერთ-ერთია იმათთაგან, რომლებიც ამ ორგანიზაციამ რუსეთ-საქართველოს ომით დაზარალებული რაიონების კვლევის შედეგად გამოაქვეყნა.]]

დაახლოებით 15:00 საათზე რუსეთმა გაანადგურა საქართველოს შავი ზღვის ფლოტის გემები&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt; და ფოთის სანაპიროსთან ნაწილები გადმოსხა პორტის გარშემო 50 კმ-იანი ბუფერის შესაქმნელად.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/georgia/2542648/Georgia-Russian-troops-seize-a-strategic-prize-in-swift-advance.html
|title=Georgia: Russian troops seize a strategic prize in swift advance|publisher=[[The Daily Telegraph]]|date=[[2008-08-12]]|accessdate=2008-08-12}}&lt;/ref&gt; საქართველო ასევე ადანაშაულებს რუსეთს ფოთში დამატებით ჯარების გაგზავნაში, თუმცა რუსეთი ამ ინფორმაციას უარყოფს. რუსეთის თქმით, მათ სადაზვერვო რეიდი მოაწყვეს რეგიონში და უკანვე დაბრუნდნენ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5gUUsgEPwTubPAlJ3ghTGWns_7hvw|title=Russia moves into Georgian territory as conflict worsens|publisher=[[Agence France-Presse]]|date=[[2008-08-11]]|accessdate=2008-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080817005523/http://afp.google.com/article/ALeqM5gUUsgEPwTubPAlJ3ghTGWns_7hvw|archivedate=2008-08-17}}&lt;/ref&gt;

ნახევარი საათის შემდეგ დაიკავეს გორისა და ქარელის რაიონის სოფლები და ოს სეპარატისტებს აძლევდნენ ეთნიკური წმენდისა და ძარცვების ჩადენის უფლებას.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;

{{ციტატა|ევროპა ვერ დარჩება პასიურ როლში, მან უნდა გამოხატოს თავისი პოლიტიკური პოზიცია, ევროკავშირი ხდება რეგიონში სამშვიდობო პროცესის დაწყების გარანტი. მინდა აღვნიშნო, რომ მოსკოვში მნიშვნელოვანი თანამოსაუბრეები მყავდა, ჩვენ გვინდა შუამავლის როლის განხორციელება.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;|ნიკოლა სარკოზი}}
 
იტალიის საგარეო საქმეთა მინისტრი [[ფრანკო ფრატინი]] აცხადებს, რომ იტალია მზადაა საკუთარი ძალები გაგზავნოს სამხრეთ ოსეთში, თუ ევროკავშირი გადაწყვეს ორშაბათს კონფლიქტში ჩარევას. მისი თქმით, ის დაელოდება საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ბერნარ კუშნერის რეკომენდაციას ევროკავშირის ჩარევაზე, მისი თბილისში ვიზიტის შემდეგ. ამასთან, ფრატინიმ ხაზი გაუსვა, რომ იტალია ვერ დაუჭერდა მხარს ევროპის ანტირუსული კოალიციის შექმნას კონფლიქტის გამო. მან ასევე განუცხადა [[ANSA]]-ს, რომ ის ოპტიმისტურად იყო განწყობილი დიდი შვიდიანის საგარეო საქმეთა მინისტრებთან სატელეფონი საუბრის შემდეგ პოზიტიური რეზოლუციის შესაძლებლობაზე.&lt;ref&gt;[http://www.ansa.it/site/notizie/awnplus/english/news/2008-08-11_111263932.html Italy ready for Ossetia response] [[ANSA (news agency)|ANSA]] Retrieved on 11 August 2008&lt;/ref&gt;

ვიტალი ჩურკინი, რუსეთის წარმომადგენელი გარეოში, ჟურნალისტებს უცხადებს, რომ ის არ მიიღებს საფრანგეთის მიერ მომზადებულ რეზოლუციას სამხრეთ ოსეთის შესახებ. დაუდგენელია, თუ როდის გააკეთა ეს განცხადება ჩურკინმა, მოლაპარაკებებამდე, თუ მის შემდეგ. საქართველოს ელჩის, ირაკლი ალასანიას თქმით, შემოთავაზებული რეზოლუცია მისაღებია ქართული მხარისათვის.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot; /&gt;

რუსული ვერტმფრენი თავს დაესხა და ცეცხლი გაუხსნა ავტომაგისტრალზე მიმავალ [[Ford Transit]] მიკროავტობუსს, ნომრებით TBS 442, რასაც 9 ადამიანის დაღუპვა მოჰყვა.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;

დაახლოებით 16:00 საათზე რუსულმა ჯარებმა დაიკავეს გორი და გადაკეტეს დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელი მთავარი ავტომაგისტრალი. გორში რუსი სამხედროები შეიჭრნენ სატელევიზიო გადამცემი სადგურის ტერიტორიაზე, მოკლეს 1 და დაჭრეს 3 თანამშრომელი, გაანადგურეს სადგურის აღჭურვილობა, რის შედეგადაც ქალაქში შეწყდა სატელევიზიო მაუწყებლობა.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;

ინტერფაქსის ცნობით აფხაზეთის თავდაცვის შტაბის განცხადებით აფხაზეთის ძალები რუსი პარაშუტისტების დახმარებით სამხედრო ოპერაციას იწყებენ ქართული ჯარების კოდორის ხეობიდან განსადევნად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/12/europe/EU-Georgia-Abkhazia.php|title=Report: Abkhaz troops pushing Georgians from gorge|publisher=[[International Herald Tribune]]|date=[[2008-08-12]]|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080813170953/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/12/europe/EU-Georgia-Abkhazia.php|archivedate=2008-08-13}}&lt;/ref&gt; ნიუ-იორკ ტაიმზის ცნობით, აფხაზეთის თავდაცვის მინისტრის მოადგილე გარი კუპალბამ განაცხადა, რომ რეგიონში 2500 ქართველი ჯარისკანი იმყოფებოდა, ხოლო 1000 მშვიდობიანმა მოსახლემ არემარე დატოვა ჰუმანიტარული კორიდორის მეშვეობით, რომელიც ჯარისკაცებმა ლტოლვილებს გაუხსნეს, სანამ „ქართველი მეომრების განადგურების ოპერაცია“ დაიწყებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2008/08/12/world/europe/12georgia.html?_r=1&amp;pagewanted=2&amp;bl&amp;ei=5087&amp;en=682c009bd5b7eaa7&amp;ex=1218686400&amp;oref=slogin|title= Russian Forces Capture Military Base in Georgia|publisher=[[The New York Times]]|date=[[2008-08-11]]|accessdate=2008-08-12}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი:Kekhvi on fire.jpg|მინი|დამწვარი სახლი [[კეხვი|კეხვში]].]]

საქართველოს ელჩის მოვალეობის შემსრულებელმა ბრიტანეთში განუცხადა სკაი-ნიუზს, რომ რუსული თვითმფრინავები კვლავაც აგრძელებდნენ საქართველოს მშვიდობიანი მოსახლეობის დაბომბვას მოსკოვის მიერ საომარი მოქმედებების შეწყვეტის განცხადების მიუხედავად.&lt;ref&gt;[http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Russia-Georgia-War-Civilian-Targets-Being-Hit-Georgian-Ambassador-Says/Article/200808215076262?lpos=World%2BNews_0&amp;lid=ARTICLE_15076262_Russia-Georgia%2BWar%253A%2BCivilian%2BTargets%2BBeing%2BHit%252C%2BGeorgian%2BAmbassador%2BSays Georgia 'Still Being Bombed'] [[Sky News]]  2008, 12 აგვისტო&lt;/ref&gt;  სერგეი ბაღაფშის განცხადებით აფხაზურმა ძალებმა აიღეს სოფლები აშარა და ჩხალთა და საქართველოს საზღვრისკენ მიემართებოდნენ. მისი თქმით აფხაზეთი კოდორის ხეობის დიდ ნაწილს აკონტროლებდა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hurriyet.com.tr/english/home/9640090.asp?gid=244&amp;sz=23317|title=Abkhazia says it controls most of Kodori Valley|publisher=[[Monsters and Critics]]|date=[[2008-08-12]]|accessdate=2008-08-12}}&lt;/ref&gt; ასევე იუწყებიან, რომ აფხაზთა 250-კაციანი ჯგუფი ქართულ ძალებს ეომებოდა აფხაზეთის საზღვართან ხეობაში.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Georgia-Russia-War-Civilians-Killed-And-Wounded-As-Bombers-Attack-Georgian-City-Of-Gori/Article/200808215075784?lpos=World%2BNews_1&amp;lid=ARTICLE_15075784_Georgia-Russia%2BWar%253A%2BCivilians%2BKilled%2BAnd%2BWounded%2BAs%2BBombers%2BAttack%2BGeorgian%2BCity%2BOf%2BGori|title= Russians Bomb Georgian City|publisher=[[Sky News]]|date=[[2008-08-12]]|accessdate=2008-08-12}}&lt;/ref&gt; აფხაზეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსმა, ანატოლი ზაიცევმა, განაცხადა, რომ აფხაზეთის ძალებმა ქართველებს ალყა შემოარტყეს კოდორის ხეობაში. მისი თქმით 250 აფხაზ ჯარისკაცს სოფელ ჩხალთასთან ქართველებმა წინააღმდეგობა გაუწიეს. მათ ზურგს მალე გაუმაგრებდა მეორე აფხაზური ჯგუფი.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.itar-tass.com/eng/level2.html?NewsID=12950528&amp;PageNum=0|title=Abkhazian forces surround Georgian troops in Kodori Gorge|publisher=[[Itar-Tass]]|date=[[2008-08-12]]|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080817150606/http://www.itar-tass.com/eng/level2.html?NewsID=12950528&amp;PageNum=0|archivedate=2008-08-17}}&lt;/ref&gt; ხოლო აფხაზეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი შამბას განცხადებით, აფხაზზებმა საჰაერო იერიში მიიტანეს ქართველების სამხედრო ობიექტებზე კოდორის ზემო წელში.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.itar-tass.com/eng/level2.html?NewsID=12949584&amp;PageNum=0|title=Abkhazian units begin operation in Kodori Gorge|publisher=[[Itar-Tass]]|date=[[2008-08-12]]|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080817150558/http://www.itar-tass.com/eng/level2.html?NewsID=12949584&amp;PageNum=0|archivedate=2008-08-17}}&lt;/ref&gt;

ამავე დღეს თბილისში ჩავიდნენ [[პოლონეთი|პოლონეთის]], [[ესტონეთი|ესტონეთის]], [[ლიეტუვა|ლიეტუვისა]] და [[უკრაინა|უკრაინის]] პრეზიდენტები ([[ლეხ კაჩინსკი]], [[ვალდას ადამკუსი]], [[ტოომას ჰენდრიკ ილვესი]] და [[ვიქტორ იუშჩენკო]]) და ლატვიის პრემიერ მინისტრი ([[ივარს გოდმანისი]]), რომლებიც საქართველოს პრეზიდენტთან ერთად მონაწილეობა მიიღეს რუსთაველის გამზირზე გამართულ აქციაზე.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot; /&gt; პარლამეტის წინ შეკრებილ მოსახლეობას საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა განუცხადა, რომ საქართველო რუს სამშვიდობოებს ოკუპანტებად, ხოლო სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის ტერიტორიებს [[ოკუპირებული ტერიტორიები|ოკუპირებულ ტერიტორიებად]] გამოაცხადებდა. მან ასევე გამოაცხადა, რომ საქართველო [[დსთ|დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობიდან]] გამოდიოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Georgia to declare breakaway regions occupied|url=http://www.guardian.co.uk/world/feedarticle/7719140|publisher=[[The Guardian]]|date=2008-08-12|accessdate=2008-08-12}}. From the [[Associated Press]].&lt;/ref&gt; საქართველო ასევე სარჩელს აღძრავდა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო|მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოსა]] და [[ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო|ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში]] რუსეთის მიერ 2008 და 1993 წლებში ეთნიკური წმენდის გამო.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Georgia begins legal move|url=http://www.teletext.co.uk/news/national/7d45e0aa0f7edcc5457a450517ccf53a/Georgia+begins+legal+move.aspx|publisher=[[Teletext Ltd.]]|date=2008-08-12|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821023720/http://www.teletext.co.uk/news/national/7d45e0aa0f7edcc5457a450517ccf53a/Georgia+begins+legal+move.aspx|archivedate=2008-08-21}}&lt;/ref&gt; რუსეთის სახელმწიფო დუმის სპიკერის მოადგილემ რუსეთს მოუწოდა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობის ცნობა, კონფლიქტის გამო. რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, ბორის მალახოვმა, მათი ცნობა ნაადრევად ჩათვალა, ვინაიდან კრიზისი ჯერ გადაწყვეტილი არ იყო.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Russian Lawmakers Blame U.S. for Crisis|url=http://www.cnsnews.com/public/content/article.aspx?RsrcID=33983|publisher=[[Cybercast News Service]]|date=2008-08-12|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108102341/http://www.cnsnews.com/public/content/article.aspx?RsrcID=33983|archivedate=2009-01-08}}&lt;/ref&gt;

[[იაპ დე ჰოოპ სხეფერი]], [[ჩრდილოეთ ატლანტიკის ხელშეკრულების ორგანიზაცია|ნატო]]ს გენერალუი მდივანი, აცხადებს, რომ საქართველო რჩება ნატოს კანდიდატი ქვეყანა, მიუხედავად კონფლიქტისა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=NATO chief: Russian cease-fire not enough|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/12/europe/EU-NATO-Georgia-Russia.php|publisher=[[International Herald Tribune]]|date=2008-08-12|accessdate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822074954/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/12/europe/EU-NATO-Georgia-Russia.php|archivedate=2008-08-22}}&lt;/ref&gt;

მოსკოვში ზავის თაობაზე მოსალაპარაკებლად მყოფ საფრანგეთის პრეზიდენტ [[ნიკოლა სარკოზი]]ს პირად საუბარში პუტინმა განუცხადა, რომ ის „სააკაშვილის „კვერცხებით“ ჩამოკიდებას“ აპირებდა.&lt;ref name=&quot;TO&quot;&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article5147422.ece Vladimir Putin 'wanted to hang Georgian President Saakashvili by the balls' (ვალდიმირ პუტინს სურდა საქართველოს პრეზიდენტი სააკაშვილის „კვეცხებით“ დაკიდება)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120190517/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article5147422.ece |date=2008-11-20 }}. TimesOnline. 14 ნოემბერი, 2008.&lt;/ref&gt; გაზეთის ტაიმზის ცნობით, გაოგნებულ სარკოზის პუტინმა უპასუხა „რატომაც არა, ამერიკელებმა ხომ ჩამოკიდეს სადამ ჰუსეინი.“ ბატონი სარკოზი, რომელსაც რუსეთის ლიდერთან შედარებით გულთბილ დამოკიდებულებას აბრალებენ, ბუშს აკრიტიკებს რუსეთის მიმართ უნიათო დამოკიდებულების გამო. მისი განცხადებით, ბუშმა მას დაურეკა 12 აგვისტოს და მრავალჯერ მოუწოდა არ წასულიყო მოსკოვში ზავის მოსალაპარაკებლად.&lt;ref name=&quot;TO&quot; /&gt;

12 აგვისტოს მოვლენების შემდეგ საქართველოში სამდღიანი გლოვა გამოცხადდა.

{{ციტატა|ეს იყო რუსეთის შურისძიება, რომელმაც ევროპის სისუსტეები გამოავლინა.&lt;ref name=&quot;12აგვისტო&quot;/&gt;|LE MONDE}}
== კიბერშეტევა ==
[[ფაილი:GMFA Site Hacket Screenshot.jpg|thumb|300px|საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვებსაიტზე ჰაკერების თავდასხმა.]]
9 აგვისტოსთვის თითქმის ყველა ქართული ინტერნეტდომენი ძიებადი აღარ იყო. რამდენიმე სამინისტროს, საქართველოს ბანკის და პარლამენტის ვეგვერდი ჰაკერების მსხვერპლი გახდა.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2008/08/13/technology/13cyber.html Cyberspace Barrage Preceded Russian Invasion of Georgia] წაკითხულია 11 აგვისტოს, 2008.&lt;/ref&gt; საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვებსაიტის შინაარსი შეცვალა ჰიტლერისა და სააკაშვილის სურათებმა. 10 აგვისტოს ზოგიერთი ქართული საინფორმაციო სააგენტოს საიტი უკვე ფუნქციონირებდა, ხოლო 11 აგვისტოსთვის უმრავლესობა, მათ შორის სივილ ჯორჯიას ვებსაიტი აღდგა, თუმცა დროდადრო ხარვეზებით.

== ფინანსური ბაზრების რეაქცია ==
ომის გავლენა რუსეთის ფინანსურ ბაზრებზე პირველად შესამჩნევი გახდა რუსეთის სავაჭრო სისტემის კომპოზიტური ინდექსის ბირჟაზე, რომლის მაჩვენებელი 2008 წლის 8 აგვისტოს 15:45 საათზე თბილისის დროით 6%-ით დაეცა, რაც ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი იყო 2007 წლის მაისის შემდეგ. რუსი ანალიტიკოსები აქციების შემდგომ ვარდნას ვარაუდობენ, თუმცა მათი თქმით ეს ვარდნა მოგვიანებით გაბათილდება.&lt;ref&gt;{{cite news  |title = Russian Stocks Tank; War With Georgia Feared |publisher = [[Dow Jones &amp; Company]] |date = [[8 August]] 2008 |url = http://www.smartmoney.com/breaking-news/smw/index.cfm?story=20080808091636 |accessdate = 2008-08-10 }}&lt;/ref&gt; [[რუსული რუბლი]] ასევე დაეცა სხვა ვალუტებთან მიმართებაში 1%-ით.&lt;ref&gt;{{cite news  |title = Russian equities tumble as tensions with Georgia escalate |publisher = [[The Associated Press]] |date = [[8 August]] 2008 |url = http://www.marketwatch.com/news/story/russian-equities-tumble-tensions-georgia/story.aspx?guid=%7BABE5A253-6404-49AC-8C87-56C0EC55A1D6%7D&amp;dist=hplatest |accessdate = 2008-08-10 }}&lt;/ref&gt;

ქართული ფინანსური ბაზრებიც დანაკლისს განიცდის, რადგან [[Fitch Ratings]] აქვეითებს საქართველოს ვალის რეიტინგის BB- -დან B+ -მდე, საქართველოს დამოუკიდებელი კრედიტუნარიონობის გაუარესების გამო. [[Standard and Poor's]] ასევე აქვეითებს საქართველოს საკრედიტო რეიტინგს.&lt;ref&gt;{{cite news  |last = Lesova |first = Polya |title = Fitch lowers Georgia's debt ratings to B+ |publisher = [[MarketWatch]] |date = [[8 August]] 2008 |url = http://www.marketwatch.com/news/story/fitch-lowers-georgias-debt-ratings/story.aspx?guid={FA377F13-52F9-4AA2-A3C2-A57170314903}&amp;dist=msr_2 |accessdate = 2008-08-10 }}&lt;/ref&gt;

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს საკუთარი მნიშვნელოვანი ნავთობისა და გაზის მარაგი არ გააჩნია, ის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კორიდორის ფუნქციას ასრულებს დასავლეთისთვის და ამგვარად ომის გამო საშიშროება გაჩნდა, რომ [[ბაქო-თბილისი-ჯეიხანის ნავთობსადენი]] დაზიანდეს. ნავთობსადენში წილის 30% [[British petroleum]]-ს უჭირავს.&lt;ref&gt;{{cite news |last = Pagnamenta |first = Robin |title = Analysis: energy pipeline that supplies West threatened by war Georgia conflict |publisher = [[The Times]] |date = [[8 August]] 2008 |url = http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article4484849.ece |accessdate = 2008-08-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080903221915/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article4484849.ece |archivedate = 2008-09-03 }}&lt;/ref&gt; ნავთობსადენი კონფლიქტამდე გამოირთო და ომმა ნავთობსადენის კომპანიას დამატებითი პრობლემები გაუჩინა.&lt;ref&gt;{{cite news |last = Watkins |first = Eric |title = BTC export alternatives on hold as Russia, Georgia clash |publisher = Oil and Gas Journal |date = [[8 August]] 2008 |url = http://www.ogj.com/display_article/336608/7/ONART/none/GenIn/1/BTC-export-alternatives-on-hold-as-Russia,-Georgia-clash/ |accessdate = 2008-08-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120418224936/http://www.ogj.com/articles/2008/08/btc-export-alternatives-on-hold-as-russia-georgia-clash.html |archivedate = 2012-04-18 }}&lt;/ref&gt; Georgia claims Russia is targeting the pipeline.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/GCA-Russia/idUSL961816420080809|title=Russian jets targeted major oil pipeline: Georgia|publisher=Reuters|date=2008-08-09|accessdate=2008-08-10}}&lt;/ref&gt;  2008 წლის 8 აგვისტოს რუსეთის საჰაერო ძალებმა ფოთი დაბომბეს და სუფსის ნავთობტერმინალს მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენეს.&lt;ref name=ft1&gt;
{{cite news
 | url = http://www.ft.com/cms/s/0/afb43a10-65a3-11dd-a352-0000779fd18c.html
 | title = UN row flares over Ossetian conflict
 | publisher = Financial Times (London)
 | date = 2008-08-08
 | accessdate = 2008-08-09
}}&lt;/ref&gt; ამ მოვლენებს ნავთობის ფასზე უარყოფითი გავლენა არ მოუხდენია. 8 აგვისტოს ვაჭრობაზე ნავთობის ფასი ნიუ-იორკის მერკანტილურ ბირჟაზე $4,82 დოლარით ვარდება და $115.20 ნიშნულზე ფიქსირდება.&lt;ref&gt;{{cite news
 | url = http://money.cnn.com/2008/08/08/markets/oil/index.htm
 | title = Oil sinks to 3-month low
 | publisher = [[CNN]]
 | date = 2008-08-08
 | accessdate = 2008-08-10
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080812011338/http://money.cnn.com/2008/08/08/markets/oil/index.htm
 | archivedate = 2008-08-12
 }}&lt;/ref&gt;

== ომის დაწყების მტკიცებულება ==
15 სექტემბერს [[ნიუ-იორკ ტაიმზი|ნიუ-იორკ ტაიმზმა]] გამოაქვეყნა მტკიცებულების დეტალები, რომელიც საქართველომ აშშ-ს და ევროპის სადაზვერვო სამსახურებს გადასცა იმის დასადასტურებლად, რომ რუსული სამხედრო ტექნიკა [[როკის გვირაბი]]ს გავლით ცხინვალის რეგიონში შევიდა იმაზე ერთი დღით ადრე, ვიდრე საქართველო 7 აგვისტოს გვიან ღამით ცხინვალზე შეტევას განახორციელებდა.&lt;ref name=&quot;NYT Roki&quot;&gt;[http://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html?_r=1&amp;ref=world&amp;oref=slogin Georgia Offers Fresh Evidence on War’s Start] (საქართველო ახალ მტკიცებულებებს აქვეყნებს ომის დაწყების თაობაზე). ნიუ-იორკ ტაიმზი. 15 სექტემბერი, 2008.&lt;/ref&gt; მტკიცებულება შეიცავს სატელეფონო ჩანაწერს ორ ოს სამხედრო მოსამსახურეს შორის. საუბარი ოსურად მიმდინარეობს. ერთი მათგანი, სავარაუდოდ, არის მესაზღვრე, რომელიც როკის გვირაბთან იმყოფებოდა, ხოლო მეორე — მისი მეთაური ცხინვალში. ამ სატელეფონო საუბრების ჩაწერა იმიტომ გახდა შესაძლებელი, რომ ორივე პიროვნება ქართული მობილური ოპერატორის ქსელით სარგებლობდა.

პირველ საუბარში, რომელიც 7 აგვისტოს დილის 3:41 საათზეა ჩაწერილი, ოსი მესაზღვრე როკის გვირაბთან, გვარად გასიევი, ეუბნება მის ზემდგომს ცხინვალში, რომ რუსმა პოლკოვნიკმა სთხოვა ოს მესაზღვრეებს ტექნიკური დათვალიერება ჩაუტარონ სამხედრო ტექნიკას, რომელმაც გვირაბი „გადაჭედეს“. „БМП-ები და სხვა მანქანები გამოუშვეს და გადაჭედეს აქაურობა. ბიჭებიც გარშემო დგანან,“ - ამბობს მესაზღვრე როკის გვირაბთან, ნიუ-იორკ ტაიმზის ცნობით. რამდენიმე წუთის შემდეგ ისევ შედგა საუბარი ამ ორ პიროვნებას შორის. მეორე საუბარი ჩაწერილია 3:52 საათზე. ზემდგომი ცხინვალიდან ეკითხება იმავე გასიევს: „ჯავშანტექნიკა ჩამოვიდა თუ რა ხდება?“ „ჯავშანტექნიკაც და ხალხიც,“ - პასუხობს მესაზღვრე. კითხვაზე გამოიარეს თუ არა მათ როკის გვირაბი, იგი პასუხობს: „კი, 20 წუთის წინ; მე როცა დაგირეკე, ისინი უკვე ჩამოსულები იყვნენ“.

ნიუ-იორკ ტაიმზი სტატიაში ასევე აღნიშნავს, რომ ჩანაწერებში არ არის მკაფიოდ საუბარი შეიარაღების რაოდენობაზე და არც იმაზე კეთდება მინიშნება, რომ რუსული ძალები იმ დროს ბრძოლაში მონაწილეობდნენ. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი ვანო მერაბიშვილის ცნობით ჩანაწერები ერთი თვით გვიან გამოქვეყნდა, ვინაიდან ისინი ომის დროს დაიკარგა, დაზვერვითი ოპერაციების განმხორციელებელი ჯგუფის თბილისიდან გორში გადასვლის პერიოდში.

ოფიციალური რუსეთი სატელეფონო საუბრების ნამდვილობას არ უარყოფს, თუმცა რუსეთის ოფიციალური პირები მნიშვნელოვნად არ მიიჩნევენ აღნიშნულ მტკიცებულებას. რუსმა გენერალ-ლეიტენანტმა [[ნიკოლაი უვაროვი|ნიკოლაი უვაროვმა]], რომელიც ომის დროს თავდაცვის სამინისტროს სპიკერი იყო, ნიუ-იორკ ტაიმზს განუცხადა, რომ ჯარების გადაადგილება სამხრეთ ოსეთისკენ ომის დაწყებამდე იყო ჩვეულებრივი მოვლენა, რაც მიზნად ისახავდა სამხრეთ ოსეთში განთავსებული რუსეთის სამშვიდობო ძალების როტაციას და შევსებას.

თუმცა, ნიუ-იორკ ტაიმზი ამასთან აღნიშნავს, რომ „როგორც მინიმუმ, სატელეფონო საუბრები, რომლებიც აშშ-ს ხელისუფლების წარმომადგენლებმა შეისწავლეს და მიიჩნიეს უტყუარად თუ არა, სანდოდ მაინც, მიანიშნებს იმაზე, რომ რუსულ სამხედრო გადაადგილებებს საქართველოს ტერიტორიაზე, იყო ეს რუტინული თუ მტრული განზრახვით, მანამდე ჰქონდა ადგილი, ვიდრე ამას ხმამაღლა აღიარებდნენ, რის შემდეგაც მოხდა დაძაბულობის გადაზრდა საომარ მოქმედებებში“.

== ომის შეფასება ==
[[ფაილი:Condoleezza Rice Visit to Georgia, Press Conference with Mikheil Saakashvli.JPG|thumb|250px|right|[[აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი]] [[კონდოლიზა რაისი]] და [[საქართველოს პრეზიდენტი]] [[მიხეილ სააკაშვილი]] ერთობლივ განცხადებას აკეთებენ. თბილისი, აგვისტო 2008.]]
[[ფაილი:Dmitry Medvedev 14 November 2008-1.jpg|thumb|250px|right|[[საფრანგეთის პრეზიდენტი]] [[ნიკოლა სარკოზი]], [[რუსეთის პრეზიდენტი]] [[დიმიტრი მედვედევი]], და [[ევროკავშირის საბჭოს გენერალური მდივანი]] [[ხავიერ სოლანა]]. სამიტი ნიცაში, ნოემბერი 2008]]

აგვისტოს ომის დაწყებასთან დაკავშირებით, ქართული მხარის მტკიცებულების გამოქვეყნების შემდეგ, რომლის თანახმადაც, თბილისი თავს იცავდა რუსული აგრესიის წინააღმდეგ,  6 ნოემბერს გამოქვეყნდა „დამოუკიდებელი სამხედრო ექსპერტების მიერ მოწოდებული ახალი შეფასებები“, რომელიც, ეჭვქვეშ აყენებს თბილისის განცხადებებს.&lt;ref name=&quot;NYT Q&quot;&gt;[http://www.nytimes.com/2008/11/07/world/europe/07georgia.html?pagewanted=1&amp;_r=1&amp;ref=europe Georgia Claims on Russia War Called Into Question] (საქართველოს მტკიცებულებები რუსეთთან ომის შესახებ საეჭვო ხდება). ნიუ-იორკ ტაიმზი. 6 ნოემბერი, 2008.&lt;/ref&gt;

ინფორმაცია ეყრდნობა [[ეუთო]]ს სამხედრო დამკვირვებლების მოხსენებებს. ეუთოს მისია დამკვირვებლების მეშვეობით კონფლიქტის ზონაში რეგულარულ მონიტორინგს აწარმოებდა 8 აგვისტომდე, რის შემდეგაც ისინი იძულებულები გახდნენ ცხინვალი დაეტოვებინათ.

ნიუ-იორკ ტაიმზის ცნობით, ეს მოხსენებები „არც ყოვლის მომცველია და არც საკმარისად ამომწურავი იმისათვის, რომ წერტილი დაესვას ხანგრძლივ დავას იმის თაობაზე, თუ ვინ არის დამნაშავე ომის დაწყებაში... თუმცა, ისინი [დამკვირვებლების მოხსენებები] გარკვეულ კითხვებს ბადებს ქართული მხარის დაჟინებული განცხადების სიზუსტესა და პატიოსნებაზე იმასთან დაკავშირებით, რომ სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის დედაქალაქის, ცხინვალის დაბომბვა ზუსტი ოპერაცია იყო“.

[[ფაილი:DSCF0207.JPG|thumb|250px|right| ქართველების  აქცია რუსული აგრესიის წინააღმდეგ [[ბრიუსელი|ბრიუსელში]],[[ბელგია]]]]

გაზეთის ცნობით, ეუთო-ს რამდენიმე დამკვირვებლის, რომელთა შორის არიან ფინელი მაიორი; სადესანტო ჯარების ბელორუსიელი კაპიტანი და პოლონელი სამოქალაქო პირი,  დაკვირვებები გახდა საგანი იმ ორი კონფიდენციალური ბრიფინგისა, რომლებიც თბილისში უცხოელი დიპლომატებისთვის გაიმართა - ერთი აგვისტოში და ერთიც ოქტომბერში. შეხვედრის შინაარსის დეტალები დაადასტურა სამმა დასავლელმა და ერთმა რუსმა დიპლომატმა და არ უარყო ეუთოს მისიამ თბილისში.

ამ მოხსენებების თანახმად, კონფლიქტის ზონაში განთავსებულმა ეუთოს დამკვირვებლებმა დიდი რაოდენობით ქართული საარტილერიო და სარაკეტო სისტემები იხილეს, რომლებიც 7 აგვისტოს 15:00 საათზე [[გორი]]ს ჩრდილოეთით მდებარე გზებზე იყო თავმოყრილი.

7 აგვისტოს საღამოს, დაახლოებით 19:00 სთ-ზე პრეზიდენტმა სააკაშვილმა ცეცხლის ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ გააკეთა განცხადება; თუმცა, რამდენიმე საათში სროლები კვლავ განახლდა. საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენელთა თქმით, ოსმა სეპარატისტებმა დაარღვიეს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება და ქართული სოფლების დაბომბვა დაიწყეს. [[ზაზა გოგავა]]მ, რომელიც მაშინ შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის უფროსი იყო, აგვისტოს მოვლენების შემსწავლელი დროებითი საპარლამენტო კომისიის სხდომაზე განაცხადა:

{{ციტატა|2008 წლის 7 აგვისტოს  23:35 საათზე დახურული სპეცკავშირის ტელეფონზე უმაღლესი მთავარსარდლისგან [პრეზიდენტ სააკაშვილისგან] ირეკება და ვიღებ ბრძანებას: 1. შეაჩერეთ რუსეთიდან საქართველოს ტერიტორიაზე შემოჭრილი ყველანაირი ძალები; 2. ჩაახშვეთ ის საცეცხლე წერტილები, რომლებიც ესვრიან ქართულ პოსტებს  და 3. აღნიშნული ოპერაციის განხორციელების დროს დაიცავით მშვიდობიანი მოსახლეობა.|ზაზა გოგავა, შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის უფროსი}}
[[ფაილი:Damaged wall of the residential building in downtown Gori after Russian bombardment with cluster bomb during 2008 war.jpg|მინი|„დამოუკიდებლობის ფასი“, [[გრაფიტი]] გორის ცენტრში ომის დროს რუსეთის დაბომბვის შედეგად დაზიანებულ საცხოვრებელ კორპუსზე.]]
თუმცა  ეუთო-ს დამკვირვებლები აცხადებენ, რომ მათ არ გაუგიათ ქართული სოფლების დაბომბვის ხმა მანამ, სანამ ქართული მხარე დაიწყებდა დაბომბვას.

{{ციტატა|იმ ოთხი სოფლიდან, რომლებზეც ქართული მხარე ამბობს, რომ დაიბომბა, სულ ცოტა ორი მდებარეობს ცხინვალში [ეუთო-ს] დამკვირვებელთა ოფისის მახლობლად და დამკვირვებლები იქ, სავარაუდოდ, გაიგებდნენ საარტილერიო ცეცხლის ხმას ახლომდებარე ტერიტორიიდან.|ნიუ-იორკ ტაიმზი ეუთოს დამკვირვებელთა შეფასებებზე დაყრდნობით}}

დამკვირვებლებმა დაითვალეს, რომ მას შემდეგ რაც 7 აგვისტოს 23:35 საათზე ქართულმა მხარემ დაბომბვა დაიწყო, ჭურვები ცხინვალში ფეთქდებოდა 15-დან 20-წამამდე ინტერვალით. ხოლო 00:35 საათზე დამკვირვებლებმა დაითვალეს სულ ცოტა 100 ჭურვის აფეთქება ცხინვალში, მათ შორის 48 ეუთოს ოფისთან ახლოს აფეთქდა, რომელიც ცხინვალში დასახლებულ უბანში იყო განთავსებული და რომელიც დაზიანდა, წერს გაზეთი, დამკვირვებლების მოხსენებებზე დაყრდნობით.

ზაზა გოგავამ, გაერთიანებული შტაბის ყოფილმა ხელმძღვანელმა და [[ალექსანდრე ლომაია]]მ, ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანმა, განუცხადეს პარლამენტის დროებით კომისიას, რომ ქართულმა მხარემ „[[БМ-21|გრადის]]“ ტიპის რაკეტები მხოლოდ  ოსური საცეცხლე პოზიციების გასანეიტრალებლად გამოიყენა ცხინვალის ე.წ. ვერხნი გოროდოკში, რომელიც, მათი თქმით, დასახლებულ პუნქტს არ წარმოადგენს.

მათივე თქმით, ცხინვალის ცენტრში საცეცხლე პოზიციების ჩასახშობად გამოყენებულ იქნა თანამედროვე, ზუსტი დამიზნების, [[DANA]]-ს ტიპის თვითმავალი საარტილერიო სისტემები. ქართველმა მაღალჩინოსნებმა ასევე განაცხადეს, რომ სეპარატისტული ძალები იყენებდნენ სამოქალაქო ობიექტებს არტილერიის დასამალად, საიდანაც შემდეგ ქართულ სოფლებს უხსნიდნენ ცეცხლს.

ქართული მხარის ჩვენებები ეჭვის ქვეშ დააყენა [[ბრიტანეთის არმია|ბრიტანეთის არმიის]] ყოფილმა კაპიტანმა [[რაიან გრისტი|რაიან გრისტმა]], რომელსაც ომის დაწყებისას საქართველოში ეუთოს მისიაში მაღალი თანამდებობა ეკავა. გრისტის თქმით, მას მუდმივი კონტაქტები ჰქონდა იმ ღამეს ყველა მხარესთან, ცხინვალის ოფისთან და გადამდგარ ბრიტანელ სამხედრო ოფიცერთან სტივენ იანგთან, რომელიც მონიტორინგის ჯგუფს ხელმძღვანელობს.

{{ციტატა|ჩემთვის ნათელი იყო, რომ თავდასხმა იყო აბსოლუტურად განურჩეველი და არაპროპორციული ნებისმიერი პროვოკაციის მიმართ, თუ ასეთი [პროვოკაცია] საერთოდ არსებობდა... ჩემი აზრით, თავდასხმა აშკარად იყო განურჩეველი თავდასხმა ქალაქზე.|რაიან გრისტი, ბრიტანეთის არმიის ყოფილი კაპიტანი}}

აგვისტოში გრისტმა ევროკავშირის დიპლომატებისთვის საინფორმაციო ბრიფინგი გამართა, რომელიც ეფუძნებოდა დამკვირვებელთა მოხსენებებს და მის საკუთარ შეფასებებს.  შემდეგ მან გაურკვეველ ვითარებებში თანამდებობა დატოვა.

მეორე ბრიფინგს, რომელიც ოქტომბერში საქართველოში სტუმრად მყოფი სამხედრო ატაშეებისთვის გაიმართა, უკვე [[სტივენ იანგი]] უძღვებოდა. იანგმა გაიმეორა დამკვირვებელთა შეფასებები, რომლის თანახმადაც 7 აგვისტოს ღამით ქართული სოფლების ინტენსიური დაბომბვა არ განხორციელებულა.

{{ციტატა|რომ ყოფილიყო რაიმე ინტენსიური დაბომბვა იმ რაიონებში, რომლებიც ქართული მხარის მტკიცებით დაიბომბა, ჩვენი დამკვირვებლები გაიგებდნენ ამას, თუმცა მათ ეს არ გაუგიათ. მათ მხოლოდ მცირეკალიბრიანი იარაღიდან აქა-იქ სროლების ხმა გაიგეს.|სტივენ იანგი, ბრიტანეთის სამხედრო ოფიცერი}}

ნიუ-იორკ ტაიმზი ამ მიმოხილვაში წერს, რომ ჯერ კიდევ გაურკვეველი რჩება ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხი: რა შეიცვალა საქართველოსთვის 7 აგვისტოს 19:00 სთ-სა და იმავე ღამის, 11:30 სთ-ს შორის — ანუ იმ პერიოდში, როდესაც ჯერ პრეზიდენტმა სააკაშვილმა ცალმხრივი ცეცხლის შეწყვეტა გამოაცხადა და შემდეგ უკვე როდესაც, პრეზიდეტმა სააკშვილმა ცეცხლის გახსნის ბრძანება გასცა.

საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ეს შეფასებები უარყვეს.

{{ციტატა|ეს ინფორმაცია, მე არ ვიცი ეს რა არის და როგორ დასტურდება... არსებობს იმდენი მტკიცებულება ქართულ სოფლებზე განხორციელებული თავდასხმების შესახებ და იმდენი მტკიცებულება რუსული სამხედრო კონტინგენტის ზრდის თაობაზე, რომ საერთო ჯამში ეს არ ცვლის მოვლენების ზოგად სურათს.|გიგა ბოკერია, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, ნიუ-იორკ ტაიმზისთვის მიცემულ ინტერვიუში.}}

12 ნოემბერს საერთაშორისო პრესაში გამოქვეყნებული კრიტიკული სტატიების საპასუხოდ პრესკონფერენციაზე საქართველოს რეინტეგრაციის მინისტრმა [[თემურ იაკობაშვილი|თემურ იაკობაშვილმა]] რუსეთის მიერ საქართველოს წინააღმდეგ საინფორმაციო კამპანიისთვის დაფინანსების შესახებ განაცხადა.&lt;ref&gt;[http://www.civil.ge/geo/article.php?id=19984 იაკობაშვილი საქართველოს წინააღმდეგ დაგეგმილ მედია კამპანიაზე საუბრობს] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126060626/http://www.civil.ge/geo/article.php?id=19984 |date=2011-11-26 }}. სივილ ჯორჯია. 12 ნოემბერი, 2008.&lt;/ref&gt; რამდენიმე დღით ადრე პარლამენტმა ამასთან დაკავშირებით უცხოური მედიის მონიტორინგის ჯგუფი ჩამოაყალიბა.

[[2011]] წლის 21 ნოემბერს რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა, ვლადიკავკაზში სამხედროებთან გამართულ შეხვედრაზე განაცხადა: „რომ არ ყოფილიყო ომი საქართველოსთან, რუსეთის უარყოფითი პოზიციის მიუხედავად, ნატო-ში რამდენიმე ქვეყანას ერთად მიიღებდნენ“. მისი თქმით, რომ არა 2008 წლის ომი, ახლა სხვა გეოპოლიტიკური ვითარება იქნებოდა და რუსეთის პოზიციის გაუთვალისწინებლად, ჩრდილო-ატლანტიკური ალიანსი რამდენიმე ქვეყანას ნატო-ში ხელოვნურად შეათრევდა.&lt;ref&gt;[http://www.presage.tv/?m=news&amp;NID=20548 დიმიტრი მედვედევი - რომ არ ყოფილიყო ომი საქართველოსთან, ნატო-ში რამდენიმე ქვეყანას ერთად მიიღებდნენ // Presage.tv]&lt;/ref&gt;

==ოკუპირებული სოფლების სია==
2008 წელს ოსი სეპარატისტებისა და რუსეთის ფედერაციის საოკუპაციო ძალების მიერ ცხინვალის რეგიონში დაკავებული დასახლებული პუნქტების ჩამონათვალი&lt;ref&gt;[https://idfi.ge/ge/changed-borders-of-georgia-after-occupation?fbclid=IwAR0fPNScVSo_yjtQkmnAa4xHQ5xq1w8puCbr9aqX_EcEsFaC212f4ziIQ2s საქართველოს შეცვლილი საზღვრები ოკუპაციის შემდეგ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230626094628/https://idfi.ge/ge/changed-borders-of-georgia-after-occupation?fbclid=IwAR0fPNScVSo_yjtQkmnAa4xHQ5xq1w8puCbr9aqX_EcEsFaC212f4ziIQ2s |date=2023-06-26 }} — idfi.ge&lt;/ref&gt;:

'''ყოფილი ზნაურის რაიონი'''

1. ავნევი 2. ნული 3. ალიბარი 4. თიღვა 5. შინდარა 6. ნაბაკევი.

'''ყოფილი ცხინვალის რაიონი'''

1. ქემერტი 2. კეხვი 3. ძარწემი 4. ქურთა 5. ზემო აჩაბეთი 6. ქვემო აჩაბეთი 7. მამითა 8. ხეითი 9. თამარაშენი 10. ფრისი 11.არგვიცი 12.ბერულა 13.ერედვი 14.ქსუისი 15.ვანათი 16.ჯორჯიანი 17.საცხენეთი 18.ბელოთი 19.დისევი.

'''ახალგორის მუნიციპალიტეტი'''

1. დაბა ახალგორი. (ადმინისტრაც. ცენტრი) 2. დოლიანი 3. იკოთი 4.მოსაბრუნი 5.ბაზუანი 6. ახალდაბა 7.ახალსოფელი 8. ახმაჯი 9. ბეჟანაანთკარი 10.გარუბანი 11.ერედა 12.ვაშლოვანი 13.ზემო ბოლი 14.მორბედაანი 15.ქვემო ბოლი 16.ყანჩავეთი 17.გდუ 18.ბოსელთა 19.ზემო ღრუ 20.ციხისოფელი 21.ჭანდარი 22.დორეთკარი 23.გავაზი 24.დოგუზაანი 25.ველისა 26.კარა 27.კუცხოვეთი 28.საბარკლეთი 29.ჩკუნეთი 30.ძანგათი 31.ქვემო ზახორი 32.არმაზი 33.ველურა 34.ზემო ზახორი 35.ზემო ცხილონი 36.ზემო წირი 37.ზემო წოლდა 38.ზემო წუბენი 39.იკეთი 40.ნადაბური 41.უკანწირი 42.ქვემო ცხილონი 43.ქვემო წირი 44.ქვემო წოლდა 45.ქვემო წუბენი 46.ქვითკირი 47.ქულოთი 48.შუა ზახორი 49.შუა წირი 50.შუა წუბენი 51.ჭაჭამური 52.გეზევრეთი 53.კორინთა 54.გუდაწვერი 55.ნახიდი 56.საძეგური პირველი 57.ქვემო ალევი 58.ქურთა 59.ყოჩიანი 60.შუა ალევი 61.წირქოლი 62.ხარკელანი 63.ლარგვისი 64.გარეუთი 65.დაბაკნეთი 66.დადიანეთი 67.ზოდეხი 68.თოხთა 69.მარტიანი 70.მახიარეთი 71.მუჯუხი 72.შველიეთი 73.უკანამხარი 74.უკანუბანი 75.ყველდაბა 76.ჩიტიანი 77.ცხავათი 78.ხარბალი 79.ხრამისწყალი 80.სალბიერი 81.დელკანი 82.ნაგომევი 83.ჩორჩანი 84.ძეგლევი 85.ჯვარისუბანი 86.ბალაანი 87.ელოიანი 88.თინიკაანი 89.მიდელაანი 90.ნავიხევი 91.ოხირი 92.პავლიანი 93.ქარელთკარი 94.ქენქაანი 95.ჩიგოიანი 96.წიფთაური 97.ჭორჭოხი 98.ხოზუეთი 99.გუდითა 100.ზემო ბაგები 101.ზემო ყურე 102.კიტრიული 103.მონასტერი 104.მსხლები 105.ქედიგორა 106.ქვემო ბაგები 107.ცოტაგური 108.კოდიჯვარი 109.მამულაანი 110.ქვემო ღრუ.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[შეტაკებები ცხინვალის რეგიონში (2004)]]
* [[რუსეთ-საქართველოს ომის გმირები (2008)]]
* [[კოდორის ბრძოლა (2008)]]
* [[საპროტესტო აქციები რუსეთ-საქართველოს ომის წინააღმდეგ (2008)]]

== ლიტერატურა ==
*''რასმუსი რონალდ დ.'' „მცირე ომი, რომელმაც შეძრა მსოფლიო“, თბილისი, 2010 ISBN 978-9941-9126-6-5
*''ჯოჯუა დ.'' „რუსეთის სამხედრო ინტერვენცია საქართველოში“, თბილისი, „უნივერსალი“ 2010
* [[გიორგი ყარყარაშვილი|''ყარყარაშვილი, გ.'']], „ეს ჩვენი სამშობლო იწვის“, თბილისი, 2009 ISBN 9941019606.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commonscat|South Ossetia war, 2008}}
* [http://www.newsgeorgia.ge/ newsgeorgia.ge] — ერთადერთი ქართულენოვანი საინფორმაციო ვებსაიტი, რომელიც ომის პირველ დღეებში ფუნქციონირებდა.
* [http://www.nytimes.com/slideshow/2008/08/09/world/20080809-GEORGIA_index.html მიმდინარე მოვლენები ნიუ-იორკ ტაიმზის ვებგვერდზე (სურათები და რეპორტაჟი)]
* {{ru icon}} [http://www.ej.ru/?a=note&amp;id=8288 ეჟედნევნი ჟურნალის სტატია-ანალიზი სამხრეთ ოსეთის მოვლენებზე და წინაპირობებზე]
* {{en icon}}{{fr}} [http://graphics8.nytimes.com/packages/pdf/world/2008/08/20080813_GEORGIA_ACCORD.pdf საზავო ხელშეკრულების ექვსი პუნქტი] - ერთ-ერთი პუნქტი რუსეთს სამშვიდობო ფუნქციას აკისრებს ექვსი თვის განმავლობაში.
* [http://www.nytimes.com/interactive/2008/08/15/world/europe/20080815-georgia3/index.html# ლტოლვილები - ფოტოჟურნალი]
* [http://kavkazcenter.com/russ/content/2008/09/30/61325.shtml  А. Илларионов: «Россия сама подготовила и начала войну против Грузии»]
* [http://www.civil.ge/geo/article.php?id=19940 New York Times: საქართველოს განცხადებები ომთან დაკავშირებით საეჭვო ხდება] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126060639/http://www.civil.ge/geo/article.php?id=19940 |date=2011-11-26 }}. სივილ ჯორჯია. 7 ნოემბერი, 2008.
* [http://www.civil.ge/geo/article.php?id=20026 საქართველოს მთავრობის განმარტებების მედიის ცნობებზე ომის დაწყებასთან დაკავშირებით] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126062533/http://www.civil.ge/geo/article.php?id=20026 |date=2011-11-26 }};
* [http://www.ej.ru/?a=note&amp;id=8589 ომის წინა და პირველი დღეების ჟურნალისტური გამოიძიება]. იულია ლატინინა. ეჟედნევნი ჟურნალ. 21 ნოემბერი, 2008.
* [http://www.ej.ru/?a=note&amp;id=8611 ომის მსვლელობის ჟურნალისტური გამოძიება] (გაგრძელება). იულია ლატინინა. ეჟედნევნი ჟურნალ. 29 ნოემბერი, 2008.
* [https://www.oryxspioenkop.com/2022/10/russias-wars-listing-equipment-losses.html Russia’s Wars: Listing Equipment Losses During The 2008 Russo-Georgian War]

== სქოლიო ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height: 200px; overflow: auto; padding: 3px&quot; &gt;{{reflist|3}}&lt;/div&gt;

{{პოსტსაბჭოთა ქვეყნები}}
{{მიხეილ სააკაშვილი}}
{{ცივი ომის შემდგომი კონფლიქტები ევროპაში}}
{{შემოსევები საქართველოში}}

[[კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია]]
[[კატეგორია:სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტი]]
[[კატეგორია:საქართველოს ომები]]
[[კატეგორია:რუსეთის ომები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ომები]]
[[კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები]]
[[კატეგორია:მიხეილ სააკაშვილი]]
[[კატეგორია:2008 წელი საქართველოში]]</text>
      <sha1>661dsx88hdpreroybkyi60ko1xtq763</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მიხეილ მურვანიშვილი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68776</id>
    <revision>
      <id>5407273</id>
      <parentid>4712744</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33266-94</username>
        <id>183845</id>
      </contributor>
      <comment>/* ოჯახი */</comment>
      <origin>5407273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="ooikskq2x5dwij43s75q4qi6u7709h9" xml:space="preserve">[[ფაილი:Tomb of Mikheil Murvanishvili (1).jpg|250px|მინი|მიხეილ მურვანიშვილის საფლავი]]
'''მიხეილ მურვანიშვილი''' (დ. [[18 მაისი]], [[1875]], [[სურამი]], [[ხაშურის მუნიციპალიტეტი]] – გ. [[24 დეკემბერი]], [[1959]]) — ქართველი მეტყევე.

==ბიოგრაფია==
[[1893]]  წელს დაამთავრა ახალციხის სატყეო სასწავლებელი. იმავე წელს დაინიშნა მარტყოფის სატყეოს უფროსის თანაშემწედ. 
* [[1907]] წლიდან სამუშაოდ გადაჰყავთ [[ბაკურიანი]]ს სატყეო მეურნეობაში. 
* [[1910]] წლიდან [[წაღვერი]]ს სატყეოს უფროსია. 
* [[1918]] წელს კი დააარსა [[სურამი]]ს სატყეო მეურნეობა.

1921-1922 წწ. მან პირველმა დააარსა თესლის საშრობი ქარხანა. დაამზადა წიწვოვანთა ჯიშების თესლი, რომელიც იგზავნებოდა რუსეთში, სომხეთში და აზერბაიჯანში.

[[1935]] წლიდან მურვანიშვილი სურამის სატყეო მეურნეობის დირექტორია, მისი დამსახურებით სურამის გარშემო 130 ჰა-ზე გააშენეს ფიჭვნარი.

==ოჯახი==

ჰყავდა 6 შვილი, 2 ვაჟი და 4 გოგო. მისი ერთ-ერთი შვილიშვილის  ცნობილი ოფთალმოლოგის ციალა შურღაიას  შვილია ცნობილი ქართველი ფეხბურთელი [[დავით ყიფიანი]].

გარდაიცვალა [[1959]] წელს. დაკრძალულია სურამში, ბაიანთხევში, მის მიერ გაშენებულ ფიჭვნარში. მისი სახელი ეწოდება სურამის ერთ-ერთ ქუჩას.

==რესურსები ინტერნეტში==

* [http://www.myvideo.ge/?video_id=552247 სურამის მეორე საჯარო სკოლის მიერ გადაღებული ფილმი &quot;ფიჭვნარი დარაჯებად&quot;]
*{{nplg ბიოგრაფია|00006215}}

{{DEFAULTSORT:მურვანიშვილი, მიხეილ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1871]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1959]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:ქართველი მეტყევეები]]
[[კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>ooikskq2x5dwij43s75q4qi6u7709h9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407276</id>
      <parentid>5407273</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-33266-94|~2026-33266-94]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Agentt Smith|Agentt Smith]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>4452581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3579" sha1="97u9gjexdg24qhdudhcbp0q6jw383ez" xml:space="preserve">[[ფაილი:Tomb of Mikheil Murvanishvili (1).jpg|250px|მინი|მიხეილ მურვანიშვილის საფლავი]]
'''მიხეილ მურვანიშვილი''' (დ. [[18 მაისი]], [[1875]], [[სურამი]], [[ხაშურის მუნიციპალიტეტი]] – გ. [[24 დეკემბერი]], [[1959]]) — ქართველი მეტყევე.

==ბიოგრაფია==
[[1893]]  წელს დაამთავრა ახალციხის სატყეო სასწავლებელი. იმავე წელს დაინიშნა მარტყოფის სატყეოს უფროსის თანაშემწედ. 
* [[1907]] წლიდან სამუშაოდ გადაჰყავთ [[ბაკურიანი]]ს სატყეო მეურნეობაში. 
* [[1910]] წლიდან [[წაღვერი]]ს სატყეოს უფროსია. 
* [[1918]] წელს კი დააარსა [[სურამი]]ს სატყეო მეურნეობა.

1921-1922 წწ. მან პირველმა დააარსა თესლის საშრობი ქარხანა. დაამზადა წიწვოვანთა ჯიშების თესლი, რომელიც იგზავნებოდა რუსეთში, სომხეთში და აზერბაიჯანში.

[[1935]] წლიდან მურვანიშვილი სურამის სატყეო მეურნეობის დირექტორია, მისი დამსახურებით სურამის გარშემო 130 ჰა-ზე გააშენეს ფიჭვნარი.

==ოჯახი==

ჰყავდა 6 შვილი, 2 ვაჟი და 4 გოგო. მისი ერთ-ერთი შვილიშვილის  ცნობილი ოფთალმოლოგის ციალა შურღაიას  შვილია ცნობილი ქართველი ფეხბურთელი [[დავით ყიფიანი]].

გარდაიცვალა [[1959]] წელს. დაკრძალულია სურამში გვერდისუბნის სასაფლაოზე. მისი სახელი ეწოდება სურამის ერთ-ერთ ქუჩას.

==რესურსები ინტერნეტში==

* [http://www.myvideo.ge/?video_id=552247 სურამის მეორე საჯარო სკოლის მიერ გადაღებული ფილმი &quot;ფიჭვნარი დარაჯებად&quot;]
*{{nplg ბიოგრაფია|00006215}}

{{DEFAULTSORT:მურვანიშვილი, მიხეილ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1871]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1959]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:ქართველი მეტყევეები]]
[[კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>97u9gjexdg24qhdudhcbp0q6jw383ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ირმის ნახტომი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72693</id>
    <revision>
      <id>5407063</id>
      <parentid>5406428</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>/* შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება */</comment>
      <origin>5407063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96939" sha1="qi29134o3vgig0i9y2p4v1z60zibedm" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
[[ფაილი:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|thumb|ირმის ნახტომის ცის კამარაზე]]
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

== აგებულება და სტრუქტურა ==
გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმოსური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი [[პარსეკი]]ა (100 000 [[სინათლის წელი]]) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;, ანუ 6×10&lt;sup&gt;42&lt;/sup&gt; კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი [[შავი მატერია|შავი მატერიის]] [[გალაქტიკის ჰალო|ჰალოზე]].

=== გალაქტიკის ცენტრი ===
{{მთავარი|გალაქტიკის ცენტრი}}
გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პარსეკია. მის ცენტრში მდებარეობს [[ზემასიური შავი ხვრელი]] ([[მშვილდოსანი A*]]), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის [[შავი ხვრელი]]. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე.

=== მკლავები ===
ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს [[ლოგარითმული სპირალი|ლოგარითმულ სპირალს]] 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი.
[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

=== ჰალო ===
გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი [[სინათლის წელიწადი]]ს დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×10&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; [[კელვინი]]ა.

== პანორამა ==
{{პანორამა|360-degree Panorama of the Southern Sky.jpg|1500px}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>qi29134o3vgig0i9y2p4v1z60zibedm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407279</id>
      <parentid>5407063</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>/* დაკვირვებები თანამგზავრებით */</comment>
      <origin>5407279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109736" sha1="rqot1nd03t9jl4dme6m6dxw4o6ry9xl" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
[[ფაილი:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|thumb|ირმის ნახტომის ცის კამარაზე]]
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

== აგებულება და სტრუქტურა ==
გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმოსური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი [[პარსეკი]]ა (100 000 [[სინათლის წელი]]) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;, ანუ 6×10&lt;sup&gt;42&lt;/sup&gt; კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი [[შავი მატერია|შავი მატერიის]] [[გალაქტიკის ჰალო|ჰალოზე]].

=== გალაქტიკის ცენტრი ===
{{მთავარი|გალაქტიკის ცენტრი}}
გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პარსეკია. მის ცენტრში მდებარეობს [[ზემასიური შავი ხვრელი]] ([[მშვილდოსანი A*]]), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის [[შავი ხვრელი]]. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე.

=== მკლავები ===
ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს [[ლოგარითმული სპირალი|ლოგარითმულ სპირალს]] 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი.
[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

=== ჰალო ===
გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი [[სინათლის წელიწადი]]ს დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×10&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; [[კელვინი]]ა.

== პანორამა ==
{{პანორამა|360-degree Panorama of the Southern Sky.jpg|1500px}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>rqot1nd03t9jl4dme6m6dxw4o6ry9xl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407282</id>
      <parentid>5407279</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>/* გალაქტიკური კვადრანტები */</comment>
      <origin>5407282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159956" sha1="g21r6weqswy9u74qhqfjw25z0qgif9j" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
[[ფაილი:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|thumb|ირმის ნახტომის ცის კამარაზე]]
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===

== აგებულება და სტრუქტურა ==
გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმოსური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი [[პარსეკი]]ა (100 000 [[სინათლის წელი]]) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;, ანუ 6×10&lt;sup&gt;42&lt;/sup&gt; კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი [[შავი მატერია|შავი მატერიის]] [[გალაქტიკის ჰალო|ჰალოზე]].

=== გალაქტიკის ცენტრი ===
{{მთავარი|გალაქტიკის ცენტრი}}
გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პარსეკია. მის ცენტრში მდებარეობს [[ზემასიური შავი ხვრელი]] ([[მშვილდოსანი A*]]), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის [[შავი ხვრელი]]. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე.

=== მკლავები ===
ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს [[ლოგარითმული სპირალი|ლოგარითმულ სპირალს]] 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი.
[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

=== ჰალო ===
გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი [[სინათლის წელიწადი]]ს დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×10&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; [[კელვინი]]ა.

== პანორამა ==
{{პანორამა|360-degree Panorama of the Southern Sky.jpg|1500px}}

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>g21r6weqswy9u74qhqfjw25z0qgif9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407283</id>
      <parentid>5407282</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205099" sha1="defrck1i17l9hlfz3yvzx4083rtpfmq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
[[ფაილი:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|thumb|ირმის ნახტომის ცის კამარაზე]]
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===
გალაქტიკური ზოლის გრავიტაციული გავლენის გარეთ, ირმის ნახტომის დისკოში ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და ვარსკვლავების სტრუქტურა ორგანიზებულია ოთხ სპირალურ მკლავად.[223] სპირალური მკლავები, როგორც წესი, შეიცავს ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის უფრო მაღალ სიმკვრივეს, ვიდრე გალაქტიკური საშუალო, ასევე ვარსკვლავთწარმოქმნის უფრო დიდ კონცენტრაციას, რასაც აკვირდებიან H II რეგიონები[224][225] და მოლეკულური ღრუბლები.[226]

ირმის ნახტომის სპირალური სტრუქტურა გაურკვეველია და ამჟამად არ არსებობს კონსენსუსი მისი მკლავების ბუნებაზე.[227] იდეალური ლოგარითმული სპირალური ნიმუშები მხოლოდ უხეშად აღწერს მზის მახლობლად არსებულ მახასიათებლებს,[225][228] რადგან გალაქტიკებს ხშირად აქვთ მკლავები, რომლებიც იტოტებიან, ერწყმიან, მოულოდნელად იხვევიან და ხასიათდებიან გარკვეული ხარისხის არარეგულარობით.[199][228][229] მზის შესაძლო სცენარი ტოტოვან / ლოკალურ მკლავში[225] ხაზს უსვამს ამ საკითხს და მიუთითებს, რომ ასეთი მახასიათებლები, სავარაუდოდ, უნიკალური არ არის და არსებობს ირმის ნახტომის სხვა ადგილებშიც.[228] მკლავების დახრილობის კუთხის შეფასებები დაახლოებით 7°-დან 25°-მდე მერყეობს.[171][230] ვარაუდობენ, რომ არსებობს ოთხი სპირალური მკლავი, რომლებიც იწყება ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრის მახლობლად.[231] მათ შემდეგი სახელები აქვთ, ხოლო გამოსახულებაზე მკლავების პოზიციებია ნაჩვენები:

[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

ორ სპირალურ მკლავს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავს და კილიტა-მშვილდოსნის მკლავს, მზის ორბიტაზე, ირმის ნახტომის ცენტრის მახლობლად, ტანგენსური წერტილები აქვს. თუ ეს მკლავები გალაქტიკურ დისკოში ვარსკვლავების საშუალო სიმკვრივესთან შედარებით ვარსკვლავების სიმკვრივეს ჭარბად შეიცავს, მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იქნება ტანგენსურ წერტილთან ახლოს ვარსკვლავების დათვლით. ახლო ინფრაწითელი სინათლის ორმა კვლევამ, რომელიც ძირითადად წითელი გიგანტების მიმართ მგრძნობიარეა და მტვრის გადაშენებაზე გავლენას არ ახდენს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავში პროგნოზირებული ჭარბი რაოდენობა აღმოაჩინა, მაგრამ არა კილიტა-მშვილდოსნის მკლავში: სკუტუმ-კენტავრის მკლავი დაახლოებით 30%-ით მეტ წითელ გიგანტს შეიცავს, ვიდრე სპირალური მკლავის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა მოსალოდნელი.[230][233]

ეს დაკვირვება იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომს მხოლოდ ორი მთავარი ვარსკვლავური მკლავი აქვს: პერსევსის მკლავი და სკუტუმ-კენტავრის მკლავი. დანარჩენი მკლავები ჭარბ გაზს შეიცავს, მაგრამ არა ჭარბ ძველ ვარსკვლავებს.[227] 2013 წლის დეკემბერში ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ ახალგაზრდა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების განაწილება ემთხვევა ირმის ნახტომის ოთხმხრივ სპირალურ აღწერას.[234][235][236] ამრიგად, ირმის ნახტომს, როგორც ჩანს, აქვს ორი სპირალური მკლავი, როგორც ძველი ვარსკვლავები და ოთხი სპირალური მკლავი, როგორც აირისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ამ აშკარა შეუსაბამობის ახსნა გაურკვეველია.[236]

3 კპკ-ის თითქმის მკლავი (ასევე ცნობილია, როგორც გაფართოების 3 კპკ მკლავი ან უბრალოდ 3 კპკ მკლავი) აღმოაჩინეს 1950-იან წლებში ასტრონომ ვან ვორდენმა და მისმა თანამშრომლებმა HI-ის (ატომური წყალბადის) 21 სანტიმეტრიანი რადიოგაზომვების მეშვეობით.[237][238] აღმოჩნდა, რომ ის ცენტრალური ამოზნექილიდან 50 კმ/წმ-ზე მეტი სიჩქარით ფართოვდება. ის მდებარეობს მეოთხე გალაქტიკურ კვადრანტში, მზიდან დაახლოებით 5.2 კპკ-ის და გალაქტიკური ცენტრიდან 3.3 კპკ-ის დაშორებით. შორეული 3 კპკ მკლავი 2008 წელს ასტრონომმა ტომ დეიმმა (ასტროფიზიკის ცენტრი | ჰარვარდი და სმითსონიანი) აღმოაჩინა. ის მდებარეობს პირველ გალაქტიკურ კვადრანტში, გალაქტიკური ცენტრიდან 3 კპკ (დაახლოებით 10,000 ლი) მანძილზე.[238][239]

2011 წელს გამოქვეყნებული სიმულაციით ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომმა შესაძლოა სპირალური მკლავის სტრუქტურა მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსურ გალაქტიკასთან განმეორებითი შეჯახების შედეგად მიიღო.[240]

ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომი შეიცავს ორ განსხვავებულ სპირალურ ნიმუშს: შიდა ნიმუშს, რომელიც სწრაფად ბრუნავს მშვილდოსნის მკლავით და გარე ნიმუშს, რომელიც ქმნიან კარინასა და პერსევსის მკლავებით, რომელთა ბრუნვის სიჩქარე უფრო დაბალია და მკლავები მჭიდროდ არის შეხვეული. ამ სცენარში, რომელიც სხვადასხვა სპირალური მკლავების დინამიკის რიცხვითი სიმულაციებით არის მინიშნებული, გარე ნიმუშს გარე ფსევდორგოლის ფორმირება მოუწევს,[241] და ორი ნიმუშს ერთმანეთთან დაკავშირებული ექნება გედის მკლავი.[242]

მთავარი სპირალური მკლავების გარეთ მდებარეობს ერთფეროვანი რგოლი (ანუ გარე რგოლი), გაზისა და ვარსკვლავების რგოლი, რომელიც მილიარდობით წლის წინ სხვა გალაქტიკებიდან მოწყვეტილია. თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოების რამდენიმე წევრმა ცოტა ხნის წინ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და დაადასტურა, რომ ერთფეროვანი რგოლის სტრუქტურა სხვა არაფერია, თუ არა ირმის ნახტომის გაბერილი და დეფორმირებული სქელი დისკის მიერ წარმოქმნილი ჭარბი სიმკვრივე.[243] ირმის ნახტომის დისკოს სტრუქტურა „S“-ის მრუდის გასწვრივ არის დეფორმირებული.[244]

=== ჰალო ===
გალაქტიკური დისკი გარშემორტყმულია ძველი ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფეროიდული ჰალოთი, რომელთა 90% გალაქტიკური ცენტრიდან 100 000 სინათლის წლის (30 კპკ) რადიუსში მდებარეობს.[245] თუმცა, რამდენიმე გლობალური გროვები უფრო შორსაც აღმოაჩინეს, როგორიცაა PAL 4 და AM 1 გალაქტიკური ცენტრიდან 200 000 სინათლის წელზე მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის გროვების დაახლოებით 40% რეტროგრადულ ორბიტაზეა, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ირმის ნახტომის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ.[246] გლობალურ გროვებს შეუძლიათ ირმის ნახტომის გარშემო როზეტისებრი ორბიტების გაყოლა, ვარსკვლავის გარშემო პლანეტის ელიფსური ორბიტისგან განსხვავებით.[247]

მიუხედავად იმისა, რომ დისკი შეიცავს მტვერს, რომელიც ხედვას ზოგიერთ ტალღის სიგრძეზე აფერხებს, ჰალოს კომპონენტი ამას არ აკეთებს. აქტიური ვარსკვლავთწარმოქმნა ხდება დისკოში (განსაკუთრებით სპირალურ მკლავებში, რომლებიც მაღალი სიმკვრივის არეალებს წარმოადგენენ), მაგრამ არ ხდება ჰალოში, რადგან ვარსკვლავებად კოლაფსირებისთვის ცოტა ცივი გაზია.[109] ღია გროვებიც ძირითადად დისკზეა განლაგებული.[248]

21-ე საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენებმა ირმის ნახტომის სტრუქტურის შესახებ ჩვენს გაგებას ახალი განზომილებები შესძინა. ანდრომედას გალაქტიკის (M31) დისკის (M31) გაცილებით უფრო შორს გავრცელების აღმოჩენით, ვიდრე ადრე ეგონათ,[249] აშკარა ხდება ირმის ნახტომის დისკის უფრო შორს გაფართოების შესაძლებლობა და ამას ადასტურებს გედის მკლავის გარე მკლავის გაფართოების[232][250] და სკუტუმ-კენტავრის მკლავის მსგავსი გაფართოების აღმოჩენის მტკიცებულებები.[251] მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკის აღმოჩენით მოხდა გალაქტიკური ნარჩენების ლენტის აღმოჩენა, რადგან ჯუჯა გალაქტიკის პოლარული ორბიტა და მისი ურთიერთქმედება ირმის ნახტომთან მას ანადგურებს. 2004 წელს, ირმის ნახტომის გარშემო სიბრტყის ორბიტაზე მოძრავი გალაქტიკური ნარჩენების რგოლის აღმოჩენის შემდეგ, თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ნარჩენები დიდი ძაღლის ჯუჯა გალაქტიკის სახელით ცნობილი სისტემის ნაშთი იყო.[252] სხვა მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ეს გალაქტიკური დეფორმაციის შედეგი იყო,[253] ეს მოსაზრება 2021 წლის მონაცემებითაც დადასტურდა.[254]

ჩრდილოეთის ცის Sloan Digital Sky Survey აჩვენებს უზარმაზარ, დიფუზურ სტრუქტურას (გაშლილი სავსე მთვარის ზომაზე დაახლოებით 5000-ჯერ დიდი ფართობით), რომელიც, როგორც ჩანს, არ შეესაბამება ამჟამინდელ მოდელებს. ვარსკვლავების კრებული თითქმის პერპენდიკულარულად ამოდის ირმის ნახტომის სპირალური მკლავების სიბრტყის მიმართ. სავარაუდო ინტერპრეტაციაა, რომ ჯუჯა გალაქტიკა ერწყმის ირმის ნახტომს. ამ გალაქტიკას სავარაუდოდ ქალწულის ვარსკვლავური ნაკადი ეწოდება და მდებარეობს ქალწულის მიმართულებით, დაახლოებით 30 000 სინათლის წლის (9 კპკ) დაშორებით.[255]

====აირისებრი ჰალო====
ვარსკვლავური ჰალოს გარდა, ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორიამ, XMM-ნიუტონმა და სუზაკუმ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომ არსებობს ასევე აირისებრი ჰალო, რომელიც შეიცავს დიდი რაოდენობით ცხელ აირს. ეს ჰალო ასობით ათასი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, გაცილებით შორს, ვიდრე ვარსკვლავური ჰალო და ახლოსაა დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მანძილთან. ამ ცხელი ჰალოს მასა თითქმის უდრის თავად ირმის ნახტომის მასას.[256][257][258] ამ ჰალოს გაზის ტემპერატურა 1-დან 2,5 მილიონ კ-მდე (1,8 და 4,5 მილიონი °F) მერყეობს.[259]

შორეული გალაქტიკების დაკვირვებები მიუთითებს, რომ სამყაროს დაახლოებით ერთი მეექვსედ ნაკლები ბარიონული (ჩვეულებრივი) მატერია ჰქონდა, ვიდრე ბნელი მატერია, როდესაც ის სულ რაღაც რამდენიმე მილიარდი წლის იყო. თუმცა, ამ ბარიონების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარია გათვალისწინებული თანამედროვე სამყაროში, ახლომდებარე გალაქტიკების, როგორიცაა ირმის ნახტომი, დაკვირვებების საფუძველზე.[260] თუ დადასტურდება დასკვნა, რომ ჰალოს მასა შედარებადია ირმის ნახტომის მასასთან, ეს შეიძლება იყოს ირმის ნახტომის გარშემო დაკარგული ბარიონების ვინაობა.[260]

==ფორმირება==
===ისტორია===
ირმის ნახტომი დაიწყო, როგორც ერთი ან რამდენიმე მცირე ჭარბი სიმკვრივე სამყაროში მასის განაწილებაში, დიდი აფეთქების შემდეგ მალევე, 13.61 მილიარდი წლის წინ.[261][262][263] ამ ჭარბი სიმკვრივიდან ზოგიერთი წარმოადგენდა გლობულური გროვების საფუძველს, რომლებშიც წარმოიქმნა უძველესი დარჩენილი ვარსკვლავები იმ ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ირმის ნახტომი ეწოდება. ირმის ნახტომში მატერიის თითქმის ნახევარი შესაძლოა სხვა შორეული გალაქტიკებიდან მომდინარეობდეს.[261] ეს ვარსკვლავები და გროვები ახლა ირმის ნახტომის ვარსკვლავურ ჰალოს ქმნიან. პირველი ვარსკვლავების დაბადებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ირმის ნახტომის მასა საკმარისად დიდი იყო, რომ ის შედარებით სწრაფად ბრუნავდა. კუთხური იმპულსის შენარჩუნების გამო, ამან გამოიწვია აირისებრი ვარსკვლავთშორისი გარემოს კოლაფსი დაახლოებით სფეროიდული ფორმიდან დისკად. ამიტომ, ვარსკვლავების შემდგომი თაობები წარმოიქმნა ამ სპირალურ დისკში. დისკში შეინიშნება ახალგაზრდა ვარსკვლავების უმეტესობა, მათ შორის მზე.[264][265]

პირველი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების დაწყების შემდეგ, ირმის ნახტომი გაიზარდა როგორც გალაქტიკური შერწყმების გზით (განსაკუთრებით ირმის ნახტომის ზრდის ადრეულ ეტაპზე), ასევე გაზის აკრეციის გზით პირდაპირ გალაქტიკური ჰალოდან.[265] ამჟამად ირმის ნახტომი აგროვებს მასალას რამდენიმე პატარა გალაქტიკიდან, მათ შორის მისი ორი უდიდესი თანამგზავრი გალაქტიკიდან, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლებიდან, მაგელანის ნაკადის მეშვეობით. გაზის პირდაპირი აკრეცია შეინიშნება მაღალი სიჩქარის ღრუბლებში, როგორიცაა სმიტის ღრუბელი.[266][267]

კოსმოლოგიური სიმულაციები მიუთითებს, რომ 11 მილიარდი წლის წინ ის შეერწყა განსაკუთრებით დიდ გალაქტიკას, რომელსაც კრაკენი ეწოდება.[268][269] ირმის ნახტომის ისეთი თვისებები, როგორიცაა ვარსკვლავური მასა, კუთხური იმპულსი და მეტალურობა მის უკიდურეს რეგიონებში, მიუთითებს, რომ ბოლო 10 მილიარდი წლის განმავლობაში მას არ განუცდია შერწყმა დიდ გალაქტიკებთან. ბოლო დროს დიდი შერწყმების ეს არარსებობა უჩვეულოა მსგავსი ტიპის სპირალურ გალაქტიკებს შორის. მის მეზობელს, ანდრომედას გალაქტიკას, როგორც ჩანს, უფრო ტიპური ისტორია აქვს, რომელიც შედარებით დიდ გალაქტიკებთან შედარებით ბოლოდროინდელი შერწყმებით არის ჩამოყალიბებული.[270][271]

ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, ირმის ნახტომი, ისევე როგორც ანდრომედას გალაქტიკა, გალაქტიკის ფერ-სიდიდის დიაგრამაზე „მწვანე ველში“ მდებარეობს, რეგიონში, რომელიც დასახლებულია გალაქტიკებით, რომლებიც გარდამავალ პერიოდში არიან „ლურჯი ღრუბლიდან“ (გალაქტიკები, რომლებიც აქტიურად ქმნიან ახალ ვარსკვლავებს) „წითელ თანმიმდევრობამდე“ (გალაქტიკები, რომლებიც არ ქმნიან ვარსკვლავებს). მწვანე ველის გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობა შენელდება, რადგან მათ ვარსკვლავთშორის გარემოში ვარსკვლავთწარმოქმნის გაზი ამოეწურათ. მსგავსი თვისებების მქონე სიმულირებულ გალაქტიკებში, ვარსკვლავთწარმოქმნა, როგორც წესი, დაახლოებით ხუთი მილიარდი წლის განმავლობაში ჩაქრება, რაც ითვალისწინებს ვარსკვლავთწარმოქმნის ტემპის მოსალოდნელ, მოკლევადიან ზრდას ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას შორის შეჯახების გამო.[272] ირმის ნახტომის მსგავსი სხვა გალაქტიკების გაზომვები მიუთითებს, რომ ის ერთ-ერთი ყველაზე წითელი და კაშკაშა სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც ჯერ კიდევ ახალ ვარსკვლავებს ქმნის და ის ოდნავ უფრო ლურჯია, ვიდრე ყველაზე ლურჯი წითელი თანმიმდევრობის გალაქტიკები.[273]

===ასაკი და კოსმოლოგიური ისტორია===
გლობულური გროვები ირმის ნახტომის უძველეს ობიექტებს შორისაა, რაც ირმის ნახტომის ასაკის უფრო დაბალ ზღვარს აწესებს. ირმის ნახტომში ცალკეული ვარსკვლავების ასაკის შეფასება შესაძლებელია ისეთი ხანგრძლივი რადიოაქტიური ელემენტების, როგორიცაა თორიუმ-232 და ურანი-238, სიმრავლის გაზომვით, შემდეგ კი შედეგების მათი თავდაპირველი სიმრავლის შეფასებასთან შედარებით, ტექნიკით, რომელსაც ნუკლეოკოსმოქრონოლოგია ეწოდება. ეს მაჩვენებლები CS 31082-001-ისთვის დაახლოებით 12.5 ± 3 მილიარდი წელია[275] და BD +17° 3248-ისთვის 13.8 ± 4 მილიარდი წელი.[276]

თეთრი ჯუჯას ფორმირების შემდეგ, ის იწყებს რადიაციულად გაგრილებას და მისი ზედაპირის ტემპერატურა თანდათან ეცემა. ამ თეთრი ჯუჯებიდან ყველაზე ცივი ტემპერატურის გაზომვით და მათი მოსალოდნელ საწყის ტემპერატურასთან შედარებით, შესაძლებელია ასაკის შეფასება. ამ ტექნიკით, გლობულური გროვების M4 ასაკი შეფასდა 12.7 ± 0.7 მილიარდი წლით. ამ გროვებიდან ყველაზე ძველის ასაკის შეფასებით, საუკეთესოდ შესაფერისი ასაკი 12.6 მილიარდი წელია, ხოლო 95%-იანი სანდოობის ზედა ზღვარი - 16 მილიარდი წელი.[277]

2018 წლის ნოემბერში ასტრონომებმა სამყაროს ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს. დაახლოებით 13.5 მილიარდი წლის ასაკის 2MASS J18082002-5104378 B არის პაწაწინა ულტრალითონებით ღარიბი (UMP) ვარსკვლავი, რომელიც თითქმის მთლიანად დიდი აფეთქების შედეგად გამოყოფილი მასალებისგან შედგება და შესაძლოა, ერთ-ერთი პირველი ვარსკვლავი იყოს. ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ამ ვარსკვლავის აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკა შესაძლოა, სულ მცირე, 3 მილიარდი წლით უფროსი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.[278][279][280]

ირმის ნახტომის ჰალოში რამდენიმე ცალკეული ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელთა გაზომილი ასაკი სამყაროს 13.80 მილიარდ წლიან ასაკთან ძალიან ახლოსაა. 2007 წელს, გალაქტიკურ ჰალოში არსებული ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის, ასაკი დაახლოებით 13,2 მილიარდი წლის შეფასდა. როგორც იმ დროს ირმის ნახტომში ცნობილი უძველესი ობიექტი, ამ გაზომვამ ირმის ნახტომის ასაკს უფრო დაბალი ზღვარი დააწესა.[281] ეს შეფასება გაკეთდა ძალიან დიდი ტელესკოპის ულტრაიისფერი-ვიზუალური ეშელის სპექტროგრაფის გამოყენებით, რათა გაზომილიყო თორიუმის და R-პროცესით შექმნილი სხვა ელემენტების არსებობით გამოწვეული სპექტრული ხაზების ფარდობითი სიძლიერე. ხაზების სიძლიერე იძლევა სხვადასხვა ელემენტარული იზოტოპების სიჭარბეს, საიდანაც ვარსკვლავის ასაკის შეფასება შესაძლებელია ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით.[281] კიდევ ერთი ვარსკვლავი, HD 140283, შეფასებულია 13,7 ± 0,7 მილიარდი წლით, 12,2 ± 0,6 მილიარდი წლით,[282] ან 12,0 ± 0,5 მილიარდი წლით.[283]

დედამიწის ატმოსფერული დამახინჯების გამოსასწორებლად ადაპტური ოპტიკის გამოყენებით ჩატარებული დაკვირვებების თანახმად, გალაქტიკის ამოზნექილობაში მყოფი ვარსკვლავები დაახლოებით 12,8 მილიარდი წლისაა.[284]

გალაქტიკურ თხელ დისკოში ვარსკვლავების ასაკი ასევე შეფასდა ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით. თხელი დისკოში მყოფი ვარსკვლავების გაზომვები იძლევა შეფასებას, რომ თხელი დისკო 8,8 ± 1,7 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა. ეს გაზომვები ვარაუდობს, რომ გალაქტიკური ჰალოსა და თხელ დისკოს ფორმირებას შორის თითქმის 5 მილიარდი წლის შესვენება იყო.[285] ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური ხელმოწერების ბოლოდროინდელი ანალიზი მიუთითებს, რომ ვარსკვლავების ფორმირება შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდა დისკოს ფორმირების დროს, 10-დან 8 მილიარდი წლის წინ, როდესაც ვარსკვლავთშორისი გაზი ძალიან ცხელი იყო ახალი ვარსკვლავების წარმოსაქმნელად იმავე ტემპით, როგორც ადრე.[286]

ირმის ნახტომის გარშემო არსებული თანამგზავრი გალაქტიკები შემთხვევით არ არის განაწილებული, არამედ, როგორც ჩანს, უფრო დიდი სისტემის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, რაც წარმოქმნის რგოლის სტრუქტურას, რომლის დიამეტრი 500 000 სინათლის წელია, ხოლო სიგანე 50 000 სინათლის წელი.[287] გალაქტიკებს შორის ახლო შეჯახება, როგორც ეს ანდრომედას გალაქტიკის შემთხვევაში 4 მილიარდ წელიწადშია მოსალოდნელი, შეიძლება გაზის უზარმაზარი კუდები მოგლიჯოს, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაერთიანდნენ და წარმოქმნან ჯუჯა გალაქტიკები რგოლში, მთავარი დისკოს მიმართ ნებისმიერი კუთხით.[288]

==გალაქტიკათშორისი სამეზობლო==
ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა გიგანტური სპირალური გალაქტიკების ბინარული სისტემაა, რომელიც მიეკუთვნება 50 მჭიდროდ დაკავშირებული გალაქტიკის ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც ლოკალური ჯგუფი და გარშემორტყმულია ლოკალური სიცარიელით, რომელიც თავად არის ლოკალური ფურცლის[289] და თავის მხრივ ქალწულის ზეგროვის ნაწილი. ქალწულის ზეგროვას გარშემო არის რამდენიმე სიცარიელე, რომლებიც მრავალი გალაქტიკისგან თავისუფალია, „ჩრდილოეთით“ მიკროსკოპიუმის სიცარიელე, „მარცხნივ“ მოქანდაკის სიცარიელე, „მარჯვნივ“ ბოეოტსის სიცარიელე და „სამხრეთით“ დიდი ვოიდი. ეს სიცარიელეები დროთა განმავლობაში იცვლის ფორმას და გალაქტიკებში ძაფისებრ სტრუქტურებს ქმნის. მაგალითად, ქალწულის ზეგროვა მიიზიდება დიდი მიმზიდველისკენ,[290] რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი სტრუქტურის, ლანიაკეას, ნაწილს წარმოადგენს.[291]

ლოკალური ჯგუფის ორი პატარა გალაქტიკა და რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა ბრუნავს ირმის ნახტომის გარშემო. მათგან ყველაზე დიდია დიდი მაგელანის ღრუბელი, რომლის დიამეტრი 32,200 სინათლის წელია.[292] მას ჰყავს ახლო თანამგზავრი, პატარა მაგელანის ღრუბელი. მაგელანის ნაკადი არის ნეიტრალური წყალბადის გაზის ნაკადი, რომელიც ამ ორი პატარა გალაქტიკიდან ცის 100°-ზე ვრცელდება. ვარაუდობენ, რომ ნაკადი მაგელანის ღრუბლებიდან ირმის ნახტომთან მოქცევითი ურთიერთქმედების შედეგად იქნა გამოყვანილი.[293] ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავი ჯუჯა გალაქტიკებიდან ზოგიერთია დიდი ძაღლის ჯუჯა (ყველაზე ახლოს), მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკა, მცირე დათვის ჯუჯა, მოქანდაკის ჯუჯა, სექსტანსის ჯუჯა, ღუმელის ჯუჯა და ლომ I ჯუჯა.[294]

ირმის ნახტომის ყველაზე პატარა ჯუჯა გალაქტიკები მხოლოდ 500 სინათლის წლის დიამეტრისაა. ესენია კარინას ჯუჯა, დრაკონის ჯუჯა და ლომ II ჯუჯა. შესაძლოა, ჯერ კიდევ არსებობდეს აღმოუჩენელი ჯუჯა გალაქტიკები, რომლებიც დინამიურად დაკავშირებულია ირმის ნახტომთან, რასაც ადასტურებს 2015 წელს ღამის ცის შედარებით მცირე ნაწილში ირმის ნახტომის ცხრა ახალი თანამგზავრის აღმოჩენა.[294] ირმის ნახტომმა უკვე შთანთქა რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა, მაგალითად, ომეგა კენტავრის წინაპარი.[295]

2005 წელს[296] და 2012 წელს[297] დამატებითი დადასტურებით, მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის თანამგზავრული გალაქტიკების უმეტესობა ძალიან დიდ დისკში მდებარეობს და ერთი მიმართულებით ბრუნავს. ეს მოულოდნელი იყო: სტანდარტული კოსმოლოგიის თანახმად, თანამგზავრული გალაქტიკები ბნელი მატერიის ჰალოებში უნდა წარმოიქმნას და ფართოდ გავრცელდეს, შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობდეს. ეს შეუსაბამობა ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი.[298]

2006 წლის იანვარში მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის დისკოში აქამდე აუხსნელი დეფორმაცია ახლა რუკაზეა დატანილი და აღმოჩნდა, რომ ეს არის ტალღა ან ვიბრაცია, რომელიც წარმოიქმნება დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მიერ ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნვისას და იწვევს ვიბრაციებს მის კიდეებში გავლისას. ადრე, ეს ორი გალაქტიკა, რომლებიც ერთად ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით 2%-ს შეადგენენ, ძალიან პატარად ითვლებოდა ირმის ნახტომზე გავლენის მოხდენისთვის. თუმცა, კომპიუტერულ მოდელში, ამ ორი გალაქტიკის მოძრაობა ქმნის ბნელი მატერიის კვალს, რომელიც აძლიერებს მათ გავლენას უფრო დიდ ირმის ნახტომზე.[299]

ამჟამინდელი გაზომვები მიუთითებს, რომ ანდრომედას გალაქტიკა ირმის ნახტომს 100-დან 140 კმ/წმ-მდე (220,000-დან 310,000 მილი/სთ-მდე) სიჩქარით უახლოვდება. 4.3 მილიარდ წელიწადში შესაძლოა მოხდეს ანდრომედასა და ირმის ნახტომის შეჯახება, რაც დამოკიდებულია უცნობი გვერდითი კომპონენტების მნიშვნელობაზე გალაქტიკების ფარდობით მოძრაობაში. თუ ისინი შეეჯახებიან, ცალკეული ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახების შანსი უკიდურესად დაბალია,[300] მაგრამ ამის ნაცვლად, ორი გალაქტიკა გაერთიანდება და შექმნის ერთ ელიფსურ გალაქტიკას ან შესაძლოა დიდ დისკისებრ გალაქტიკას[301] დაახლოებით ექვსი მილიარდი წლის განმავლობაში.[302]

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>defrck1i17l9hlfz3yvzx4083rtpfmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407288</id>
      <parentid>5407283</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T09:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210196" sha1="973c4flpkm7o1afv8jogq4w9qdn3336" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გალაქტიკა
 | სახელი                  = ირმის ნახტომი
 | სურათი               = ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg
|წარწერა=ირმის ნახტომის ცის კამარაზე
 | აღმომჩენი               = 
 | აღმოჩენის თარიღი             = 
 | ეპოქა                     = [[J2000.0]]
 | ტიპი                       = {{convert|7.935|-|8.277|kpc|ly|sigfig=5|lk=on|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Event Horizon Telescope Collaboration |last2=Akiyama |first2=Kazunori |last3=Alberdi |first3=Antxon |last4=Alef |first4=Walter |last5=Algaba |first5=Juan Carlos |last6=Anantua |first6=Richard |last7=Asada |first7=Keiichi |last8=Azulay |first8=Rebecca |last9=Bach |first9=Uwe |last10=Baczko |first10=Anne-Kathrin |last11=Ball |first11=David |last12=Baloković |first12=Mislav |last13=Barrett |first13=John |last14=Bauböck |first14=Michi |last15=Benson |first15=Bradford A. |display-authors=1 |year=2022 |title=First Sagittarius A* Event Horizon Telescope Results. VI. Testing the Black Hole Metric |journal=The Astrophysical Journal |volume=930 |issue=2 |pages=L17 |bibcode=2022ApJ...930L..17E |doi=10.3847/2041-8213/ac6756 |s2cid=248744741 |doi-access=free |last16=Bintley |first16=Dan |last17=Blackburn |first17=Lindy |last18=Blundell |first18=Raymond |last19=Bouman |first19=Katherine L. |last20=Bower |first20=Geoffrey C. |last21=Boyce |first21=Hope |last22=Bremer |first22=Michael |last23=Brinkerink |first23=Christiaan D. |last24=Brissenden |first24=Roger |last25=Britzen |first25=Silke |last26=Broderick |first26=Avery E. |last27=Broguiere |first27=Dominique |last28=Bronzwaer |first28=Thomas |last29=Bustamante |first29=Sandra |last30=Byun |first30=Do-Young|arxiv=2311.09484 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;idrani&quot;&gt;{{Cite arXiv |eprint=2207.06034 |class=gr-qc |first1=Indrani |last1=Banerjee |first2=Subhadip |last2=Sau |title=Do shadows of SGR A* and M87* indicate black holes with a magnetic monopole charge? |last3=SenGupta |first3=Soumitra |year=2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Abuter |first1=R. |last2=Amorim |first2=A. |last3=Bauböck |first3=M. |last4=Berger |first4=J. P. |last5=Bonnet |first5=H. |last6=Brandner |first6=W. |last7=Clénet |first7=Y. |last8=Coudé Du Foresto |first8=V. |last9=De Zeeuw |first9=P. T. |last10=Dexter |first10=J. |last11=Duvert |first11=G. |last12=Eckart |first12=A. |last13=Eisenhauer |first13=F. |last14=Förster Schreiber |first14=N. M. |last15=Garcia |first15=P. |display-authors=1 |year=2019 |title=A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=625 |pages=L10 |arxiv=1904.05721 |bibcode=2019A&amp;A...625L..10G |doi=10.1051/0004-6361/201935656 |s2cid=119190574 |last16=Gao |first16=F. |last17=Gendron |first17=E. |last18=Genzel |first18=R. |last19=Gerhard |first19=O. |last20=Gillessen |first20=S. |last21=Habibi |first21=M. |last22=Haubois |first22=X. |last23=Henning |first23=T. |last24=Hippler |first24=S. |last25=Horrobin |first25=M. |last26=Jiménez-Rosales |first26=A. |last27=Jocou |first27=L. |last28=Kervella |first28=P. |last29=Lacour |first29=S. |last30=Lapeyrère |first30=V.}}&lt;/ref&gt;{{efn|name=distance}}
| type                 = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;
 | პირდაპირი ასვლა        = {{RA|17|45|40.03599}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Petrov |first1=L. |last2=Kovalev |first2=Y. Y. |last3=Fomalont |first3=E. B. |last4=Gordon |first4=D. |year=2011 |title=The Very Long Baseline Array Galactic Plane Survey—VGaPS |journal=[[The Astronomical Journal]] |volume=142 |issue=2 |page=35 |arxiv=1101.1460 |bibcode=2011AJ....142...35P |doi=10.1088/0004-6256/142/2/35 |s2cid=121762178|issn=0004-6256 }}&lt;/ref&gt;
 | დახრილობა                = {{DEC|−29|00|28.1699}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot; /&gt;
 | სხივის სიჩქარე          =  
 | z                         = 
 | z_შეცდომა                 =
 | მანძილი                = {{ly||}}
 | ბრუნვის სიჩქარე         =
 | ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა  =
 | ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | ხილული ზომები           = 
 | თანავარსკვლავედი                = მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი 
 | რადიუსი                    = {{ly||}}
 | მასა                      = 
 | აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | თვისებები                  = 
}}
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===
გალაქტიკური ზოლის გრავიტაციული გავლენის გარეთ, ირმის ნახტომის დისკოში ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და ვარსკვლავების სტრუქტურა ორგანიზებულია ოთხ სპირალურ მკლავად.[223] სპირალური მკლავები, როგორც წესი, შეიცავს ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის უფრო მაღალ სიმკვრივეს, ვიდრე გალაქტიკური საშუალო, ასევე ვარსკვლავთწარმოქმნის უფრო დიდ კონცენტრაციას, რასაც აკვირდებიან H II რეგიონები[224][225] და მოლეკულური ღრუბლები.[226]

ირმის ნახტომის სპირალური სტრუქტურა გაურკვეველია და ამჟამად არ არსებობს კონსენსუსი მისი მკლავების ბუნებაზე.[227] იდეალური ლოგარითმული სპირალური ნიმუშები მხოლოდ უხეშად აღწერს მზის მახლობლად არსებულ მახასიათებლებს,[225][228] რადგან გალაქტიკებს ხშირად აქვთ მკლავები, რომლებიც იტოტებიან, ერწყმიან, მოულოდნელად იხვევიან და ხასიათდებიან გარკვეული ხარისხის არარეგულარობით.[199][228][229] მზის შესაძლო სცენარი ტოტოვან / ლოკალურ მკლავში[225] ხაზს უსვამს ამ საკითხს და მიუთითებს, რომ ასეთი მახასიათებლები, სავარაუდოდ, უნიკალური არ არის და არსებობს ირმის ნახტომის სხვა ადგილებშიც.[228] მკლავების დახრილობის კუთხის შეფასებები დაახლოებით 7°-დან 25°-მდე მერყეობს.[171][230] ვარაუდობენ, რომ არსებობს ოთხი სპირალური მკლავი, რომლებიც იწყება ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრის მახლობლად.[231] მათ შემდეგი სახელები აქვთ, ხოლო გამოსახულებაზე მკლავების პოზიციებია ნაჩვენები:

[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

ორ სპირალურ მკლავს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავს და კილიტა-მშვილდოსნის მკლავს, მზის ორბიტაზე, ირმის ნახტომის ცენტრის მახლობლად, ტანგენსური წერტილები აქვს. თუ ეს მკლავები გალაქტიკურ დისკოში ვარსკვლავების საშუალო სიმკვრივესთან შედარებით ვარსკვლავების სიმკვრივეს ჭარბად შეიცავს, მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იქნება ტანგენსურ წერტილთან ახლოს ვარსკვლავების დათვლით. ახლო ინფრაწითელი სინათლის ორმა კვლევამ, რომელიც ძირითადად წითელი გიგანტების მიმართ მგრძნობიარეა და მტვრის გადაშენებაზე გავლენას არ ახდენს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავში პროგნოზირებული ჭარბი რაოდენობა აღმოაჩინა, მაგრამ არა კილიტა-მშვილდოსნის მკლავში: სკუტუმ-კენტავრის მკლავი დაახლოებით 30%-ით მეტ წითელ გიგანტს შეიცავს, ვიდრე სპირალური მკლავის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა მოსალოდნელი.[230][233]

ეს დაკვირვება იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომს მხოლოდ ორი მთავარი ვარსკვლავური მკლავი აქვს: პერსევსის მკლავი და სკუტუმ-კენტავრის მკლავი. დანარჩენი მკლავები ჭარბ გაზს შეიცავს, მაგრამ არა ჭარბ ძველ ვარსკვლავებს.[227] 2013 წლის დეკემბერში ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ ახალგაზრდა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების განაწილება ემთხვევა ირმის ნახტომის ოთხმხრივ სპირალურ აღწერას.[234][235][236] ამრიგად, ირმის ნახტომს, როგორც ჩანს, აქვს ორი სპირალური მკლავი, როგორც ძველი ვარსკვლავები და ოთხი სპირალური მკლავი, როგორც აირისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ამ აშკარა შეუსაბამობის ახსნა გაურკვეველია.[236]

3 კპკ-ის თითქმის მკლავი (ასევე ცნობილია, როგორც გაფართოების 3 კპკ მკლავი ან უბრალოდ 3 კპკ მკლავი) აღმოაჩინეს 1950-იან წლებში ასტრონომ ვან ვორდენმა და მისმა თანამშრომლებმა HI-ის (ატომური წყალბადის) 21 სანტიმეტრიანი რადიოგაზომვების მეშვეობით.[237][238] აღმოჩნდა, რომ ის ცენტრალური ამოზნექილიდან 50 კმ/წმ-ზე მეტი სიჩქარით ფართოვდება. ის მდებარეობს მეოთხე გალაქტიკურ კვადრანტში, მზიდან დაახლოებით 5.2 კპკ-ის და გალაქტიკური ცენტრიდან 3.3 კპკ-ის დაშორებით. შორეული 3 კპკ მკლავი 2008 წელს ასტრონომმა ტომ დეიმმა (ასტროფიზიკის ცენტრი | ჰარვარდი და სმითსონიანი) აღმოაჩინა. ის მდებარეობს პირველ გალაქტიკურ კვადრანტში, გალაქტიკური ცენტრიდან 3 კპკ (დაახლოებით 10,000 ლი) მანძილზე.[238][239]

2011 წელს გამოქვეყნებული სიმულაციით ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომმა შესაძლოა სპირალური მკლავის სტრუქტურა მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსურ გალაქტიკასთან განმეორებითი შეჯახების შედეგად მიიღო.[240]

ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომი შეიცავს ორ განსხვავებულ სპირალურ ნიმუშს: შიდა ნიმუშს, რომელიც სწრაფად ბრუნავს მშვილდოსნის მკლავით და გარე ნიმუშს, რომელიც ქმნიან კარინასა და პერსევსის მკლავებით, რომელთა ბრუნვის სიჩქარე უფრო დაბალია და მკლავები მჭიდროდ არის შეხვეული. ამ სცენარში, რომელიც სხვადასხვა სპირალური მკლავების დინამიკის რიცხვითი სიმულაციებით არის მინიშნებული, გარე ნიმუშს გარე ფსევდორგოლის ფორმირება მოუწევს,[241] და ორი ნიმუშს ერთმანეთთან დაკავშირებული ექნება გედის მკლავი.[242]

მთავარი სპირალური მკლავების გარეთ მდებარეობს ერთფეროვანი რგოლი (ანუ გარე რგოლი), გაზისა და ვარსკვლავების რგოლი, რომელიც მილიარდობით წლის წინ სხვა გალაქტიკებიდან მოწყვეტილია. თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოების რამდენიმე წევრმა ცოტა ხნის წინ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და დაადასტურა, რომ ერთფეროვანი რგოლის სტრუქტურა სხვა არაფერია, თუ არა ირმის ნახტომის გაბერილი და დეფორმირებული სქელი დისკის მიერ წარმოქმნილი ჭარბი სიმკვრივე.[243] ირმის ნახტომის დისკოს სტრუქტურა „S“-ის მრუდის გასწვრივ არის დეფორმირებული.[244]

=== ჰალო ===
გალაქტიკური დისკი გარშემორტყმულია ძველი ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფეროიდული ჰალოთი, რომელთა 90% გალაქტიკური ცენტრიდან 100 000 სინათლის წლის (30 კპკ) რადიუსში მდებარეობს.[245] თუმცა, რამდენიმე გლობალური გროვები უფრო შორსაც აღმოაჩინეს, როგორიცაა PAL 4 და AM 1 გალაქტიკური ცენტრიდან 200 000 სინათლის წელზე მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის გროვების დაახლოებით 40% რეტროგრადულ ორბიტაზეა, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ირმის ნახტომის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ.[246] გლობალურ გროვებს შეუძლიათ ირმის ნახტომის გარშემო როზეტისებრი ორბიტების გაყოლა, ვარსკვლავის გარშემო პლანეტის ელიფსური ორბიტისგან განსხვავებით.[247]

მიუხედავად იმისა, რომ დისკი შეიცავს მტვერს, რომელიც ხედვას ზოგიერთ ტალღის სიგრძეზე აფერხებს, ჰალოს კომპონენტი ამას არ აკეთებს. აქტიური ვარსკვლავთწარმოქმნა ხდება დისკოში (განსაკუთრებით სპირალურ მკლავებში, რომლებიც მაღალი სიმკვრივის არეალებს წარმოადგენენ), მაგრამ არ ხდება ჰალოში, რადგან ვარსკვლავებად კოლაფსირებისთვის ცოტა ცივი გაზია.[109] ღია გროვებიც ძირითადად დისკზეა განლაგებული.[248]

21-ე საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენებმა ირმის ნახტომის სტრუქტურის შესახებ ჩვენს გაგებას ახალი განზომილებები შესძინა. ანდრომედას გალაქტიკის (M31) დისკის (M31) გაცილებით უფრო შორს გავრცელების აღმოჩენით, ვიდრე ადრე ეგონათ,[249] აშკარა ხდება ირმის ნახტომის დისკის უფრო შორს გაფართოების შესაძლებლობა და ამას ადასტურებს გედის მკლავის გარე მკლავის გაფართოების[232][250] და სკუტუმ-კენტავრის მკლავის მსგავსი გაფართოების აღმოჩენის მტკიცებულებები.[251] მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკის აღმოჩენით მოხდა გალაქტიკური ნარჩენების ლენტის აღმოჩენა, რადგან ჯუჯა გალაქტიკის პოლარული ორბიტა და მისი ურთიერთქმედება ირმის ნახტომთან მას ანადგურებს. 2004 წელს, ირმის ნახტომის გარშემო სიბრტყის ორბიტაზე მოძრავი გალაქტიკური ნარჩენების რგოლის აღმოჩენის შემდეგ, თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ნარჩენები დიდი ძაღლის ჯუჯა გალაქტიკის სახელით ცნობილი სისტემის ნაშთი იყო.[252] სხვა მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ეს გალაქტიკური დეფორმაციის შედეგი იყო,[253] ეს მოსაზრება 2021 წლის მონაცემებითაც დადასტურდა.[254]

ჩრდილოეთის ცის Sloan Digital Sky Survey აჩვენებს უზარმაზარ, დიფუზურ სტრუქტურას (გაშლილი სავსე მთვარის ზომაზე დაახლოებით 5000-ჯერ დიდი ფართობით), რომელიც, როგორც ჩანს, არ შეესაბამება ამჟამინდელ მოდელებს. ვარსკვლავების კრებული თითქმის პერპენდიკულარულად ამოდის ირმის ნახტომის სპირალური მკლავების სიბრტყის მიმართ. სავარაუდო ინტერპრეტაციაა, რომ ჯუჯა გალაქტიკა ერწყმის ირმის ნახტომს. ამ გალაქტიკას სავარაუდოდ ქალწულის ვარსკვლავური ნაკადი ეწოდება და მდებარეობს ქალწულის მიმართულებით, დაახლოებით 30 000 სინათლის წლის (9 კპკ) დაშორებით.[255]

====აირისებრი ჰალო====
ვარსკვლავური ჰალოს გარდა, ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორიამ, XMM-ნიუტონმა და სუზაკუმ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომ არსებობს ასევე აირისებრი ჰალო, რომელიც შეიცავს დიდი რაოდენობით ცხელ აირს. ეს ჰალო ასობით ათასი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, გაცილებით შორს, ვიდრე ვარსკვლავური ჰალო და ახლოსაა დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მანძილთან. ამ ცხელი ჰალოს მასა თითქმის უდრის თავად ირმის ნახტომის მასას.[256][257][258] ამ ჰალოს გაზის ტემპერატურა 1-დან 2,5 მილიონ კ-მდე (1,8 და 4,5 მილიონი °F) მერყეობს.[259]

შორეული გალაქტიკების დაკვირვებები მიუთითებს, რომ სამყაროს დაახლოებით ერთი მეექვსედ ნაკლები ბარიონული (ჩვეულებრივი) მატერია ჰქონდა, ვიდრე ბნელი მატერია, როდესაც ის სულ რაღაც რამდენიმე მილიარდი წლის იყო. თუმცა, ამ ბარიონების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარია გათვალისწინებული თანამედროვე სამყაროში, ახლომდებარე გალაქტიკების, როგორიცაა ირმის ნახტომი, დაკვირვებების საფუძველზე.[260] თუ დადასტურდება დასკვნა, რომ ჰალოს მასა შედარებადია ირმის ნახტომის მასასთან, ეს შეიძლება იყოს ირმის ნახტომის გარშემო დაკარგული ბარიონების ვინაობა.[260]

==ფორმირება==
===ისტორია===
ირმის ნახტომი დაიწყო, როგორც ერთი ან რამდენიმე მცირე ჭარბი სიმკვრივე სამყაროში მასის განაწილებაში, დიდი აფეთქების შემდეგ მალევე, 13.61 მილიარდი წლის წინ.[261][262][263] ამ ჭარბი სიმკვრივიდან ზოგიერთი წარმოადგენდა გლობულური გროვების საფუძველს, რომლებშიც წარმოიქმნა უძველესი დარჩენილი ვარსკვლავები იმ ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ირმის ნახტომი ეწოდება. ირმის ნახტომში მატერიის თითქმის ნახევარი შესაძლოა სხვა შორეული გალაქტიკებიდან მომდინარეობდეს.[261] ეს ვარსკვლავები და გროვები ახლა ირმის ნახტომის ვარსკვლავურ ჰალოს ქმნიან. პირველი ვარსკვლავების დაბადებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ირმის ნახტომის მასა საკმარისად დიდი იყო, რომ ის შედარებით სწრაფად ბრუნავდა. კუთხური იმპულსის შენარჩუნების გამო, ამან გამოიწვია აირისებრი ვარსკვლავთშორისი გარემოს კოლაფსი დაახლოებით სფეროიდული ფორმიდან დისკად. ამიტომ, ვარსკვლავების შემდგომი თაობები წარმოიქმნა ამ სპირალურ დისკში. დისკში შეინიშნება ახალგაზრდა ვარსკვლავების უმეტესობა, მათ შორის მზე.[264][265]

პირველი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების დაწყების შემდეგ, ირმის ნახტომი გაიზარდა როგორც გალაქტიკური შერწყმების გზით (განსაკუთრებით ირმის ნახტომის ზრდის ადრეულ ეტაპზე), ასევე გაზის აკრეციის გზით პირდაპირ გალაქტიკური ჰალოდან.[265] ამჟამად ირმის ნახტომი აგროვებს მასალას რამდენიმე პატარა გალაქტიკიდან, მათ შორის მისი ორი უდიდესი თანამგზავრი გალაქტიკიდან, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლებიდან, მაგელანის ნაკადის მეშვეობით. გაზის პირდაპირი აკრეცია შეინიშნება მაღალი სიჩქარის ღრუბლებში, როგორიცაა სმიტის ღრუბელი.[266][267]

კოსმოლოგიური სიმულაციები მიუთითებს, რომ 11 მილიარდი წლის წინ ის შეერწყა განსაკუთრებით დიდ გალაქტიკას, რომელსაც კრაკენი ეწოდება.[268][269] ირმის ნახტომის ისეთი თვისებები, როგორიცაა ვარსკვლავური მასა, კუთხური იმპულსი და მეტალურობა მის უკიდურეს რეგიონებში, მიუთითებს, რომ ბოლო 10 მილიარდი წლის განმავლობაში მას არ განუცდია შერწყმა დიდ გალაქტიკებთან. ბოლო დროს დიდი შერწყმების ეს არარსებობა უჩვეულოა მსგავსი ტიპის სპირალურ გალაქტიკებს შორის. მის მეზობელს, ანდრომედას გალაქტიკას, როგორც ჩანს, უფრო ტიპური ისტორია აქვს, რომელიც შედარებით დიდ გალაქტიკებთან შედარებით ბოლოდროინდელი შერწყმებით არის ჩამოყალიბებული.[270][271]

ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, ირმის ნახტომი, ისევე როგორც ანდრომედას გალაქტიკა, გალაქტიკის ფერ-სიდიდის დიაგრამაზე „მწვანე ველში“ მდებარეობს, რეგიონში, რომელიც დასახლებულია გალაქტიკებით, რომლებიც გარდამავალ პერიოდში არიან „ლურჯი ღრუბლიდან“ (გალაქტიკები, რომლებიც აქტიურად ქმნიან ახალ ვარსკვლავებს) „წითელ თანმიმდევრობამდე“ (გალაქტიკები, რომლებიც არ ქმნიან ვარსკვლავებს). მწვანე ველის გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობა შენელდება, რადგან მათ ვარსკვლავთშორის გარემოში ვარსკვლავთწარმოქმნის გაზი ამოეწურათ. მსგავსი თვისებების მქონე სიმულირებულ გალაქტიკებში, ვარსკვლავთწარმოქმნა, როგორც წესი, დაახლოებით ხუთი მილიარდი წლის განმავლობაში ჩაქრება, რაც ითვალისწინებს ვარსკვლავთწარმოქმნის ტემპის მოსალოდნელ, მოკლევადიან ზრდას ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას შორის შეჯახების გამო.[272] ირმის ნახტომის მსგავსი სხვა გალაქტიკების გაზომვები მიუთითებს, რომ ის ერთ-ერთი ყველაზე წითელი და კაშკაშა სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც ჯერ კიდევ ახალ ვარსკვლავებს ქმნის და ის ოდნავ უფრო ლურჯია, ვიდრე ყველაზე ლურჯი წითელი თანმიმდევრობის გალაქტიკები.[273]

===ასაკი და კოსმოლოგიური ისტორია===
გლობულური გროვები ირმის ნახტომის უძველეს ობიექტებს შორისაა, რაც ირმის ნახტომის ასაკის უფრო დაბალ ზღვარს აწესებს. ირმის ნახტომში ცალკეული ვარსკვლავების ასაკის შეფასება შესაძლებელია ისეთი ხანგრძლივი რადიოაქტიური ელემენტების, როგორიცაა თორიუმ-232 და ურანი-238, სიმრავლის გაზომვით, შემდეგ კი შედეგების მათი თავდაპირველი სიმრავლის შეფასებასთან შედარებით, ტექნიკით, რომელსაც ნუკლეოკოსმოქრონოლოგია ეწოდება. ეს მაჩვენებლები CS 31082-001-ისთვის დაახლოებით 12.5 ± 3 მილიარდი წელია[275] და BD +17° 3248-ისთვის 13.8 ± 4 მილიარდი წელი.[276]

თეთრი ჯუჯას ფორმირების შემდეგ, ის იწყებს რადიაციულად გაგრილებას და მისი ზედაპირის ტემპერატურა თანდათან ეცემა. ამ თეთრი ჯუჯებიდან ყველაზე ცივი ტემპერატურის გაზომვით და მათი მოსალოდნელ საწყის ტემპერატურასთან შედარებით, შესაძლებელია ასაკის შეფასება. ამ ტექნიკით, გლობულური გროვების M4 ასაკი შეფასდა 12.7 ± 0.7 მილიარდი წლით. ამ გროვებიდან ყველაზე ძველის ასაკის შეფასებით, საუკეთესოდ შესაფერისი ასაკი 12.6 მილიარდი წელია, ხოლო 95%-იანი სანდოობის ზედა ზღვარი - 16 მილიარდი წელი.[277]

2018 წლის ნოემბერში ასტრონომებმა სამყაროს ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს. დაახლოებით 13.5 მილიარდი წლის ასაკის 2MASS J18082002-5104378 B არის პაწაწინა ულტრალითონებით ღარიბი (UMP) ვარსკვლავი, რომელიც თითქმის მთლიანად დიდი აფეთქების შედეგად გამოყოფილი მასალებისგან შედგება და შესაძლოა, ერთ-ერთი პირველი ვარსკვლავი იყოს. ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ამ ვარსკვლავის აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკა შესაძლოა, სულ მცირე, 3 მილიარდი წლით უფროსი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.[278][279][280]

ირმის ნახტომის ჰალოში რამდენიმე ცალკეული ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელთა გაზომილი ასაკი სამყაროს 13.80 მილიარდ წლიან ასაკთან ძალიან ახლოსაა. 2007 წელს, გალაქტიკურ ჰალოში არსებული ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის, ასაკი დაახლოებით 13,2 მილიარდი წლის შეფასდა. როგორც იმ დროს ირმის ნახტომში ცნობილი უძველესი ობიექტი, ამ გაზომვამ ირმის ნახტომის ასაკს უფრო დაბალი ზღვარი დააწესა.[281] ეს შეფასება გაკეთდა ძალიან დიდი ტელესკოპის ულტრაიისფერი-ვიზუალური ეშელის სპექტროგრაფის გამოყენებით, რათა გაზომილიყო თორიუმის და R-პროცესით შექმნილი სხვა ელემენტების არსებობით გამოწვეული სპექტრული ხაზების ფარდობითი სიძლიერე. ხაზების სიძლიერე იძლევა სხვადასხვა ელემენტარული იზოტოპების სიჭარბეს, საიდანაც ვარსკვლავის ასაკის შეფასება შესაძლებელია ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით.[281] კიდევ ერთი ვარსკვლავი, HD 140283, შეფასებულია 13,7 ± 0,7 მილიარდი წლით, 12,2 ± 0,6 მილიარდი წლით,[282] ან 12,0 ± 0,5 მილიარდი წლით.[283]

დედამიწის ატმოსფერული დამახინჯების გამოსასწორებლად ადაპტური ოპტიკის გამოყენებით ჩატარებული დაკვირვებების თანახმად, გალაქტიკის ამოზნექილობაში მყოფი ვარსკვლავები დაახლოებით 12,8 მილიარდი წლისაა.[284]

გალაქტიკურ თხელ დისკოში ვარსკვლავების ასაკი ასევე შეფასდა ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით. თხელი დისკოში მყოფი ვარსკვლავების გაზომვები იძლევა შეფასებას, რომ თხელი დისკო 8,8 ± 1,7 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა. ეს გაზომვები ვარაუდობს, რომ გალაქტიკური ჰალოსა და თხელ დისკოს ფორმირებას შორის თითქმის 5 მილიარდი წლის შესვენება იყო.[285] ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური ხელმოწერების ბოლოდროინდელი ანალიზი მიუთითებს, რომ ვარსკვლავების ფორმირება შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდა დისკოს ფორმირების დროს, 10-დან 8 მილიარდი წლის წინ, როდესაც ვარსკვლავთშორისი გაზი ძალიან ცხელი იყო ახალი ვარსკვლავების წარმოსაქმნელად იმავე ტემპით, როგორც ადრე.[286]

ირმის ნახტომის გარშემო არსებული თანამგზავრი გალაქტიკები შემთხვევით არ არის განაწილებული, არამედ, როგორც ჩანს, უფრო დიდი სისტემის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, რაც წარმოქმნის რგოლის სტრუქტურას, რომლის დიამეტრი 500 000 სინათლის წელია, ხოლო სიგანე 50 000 სინათლის წელი.[287] გალაქტიკებს შორის ახლო შეჯახება, როგორც ეს ანდრომედას გალაქტიკის შემთხვევაში 4 მილიარდ წელიწადშია მოსალოდნელი, შეიძლება გაზის უზარმაზარი კუდები მოგლიჯოს, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაერთიანდნენ და წარმოქმნან ჯუჯა გალაქტიკები რგოლში, მთავარი დისკოს მიმართ ნებისმიერი კუთხით.[288]

==გალაქტიკათშორისი სამეზობლო==
ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა გიგანტური სპირალური გალაქტიკების ბინარული სისტემაა, რომელიც მიეკუთვნება 50 მჭიდროდ დაკავშირებული გალაქტიკის ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც ლოკალური ჯგუფი და გარშემორტყმულია ლოკალური სიცარიელით, რომელიც თავად არის ლოკალური ფურცლის[289] და თავის მხრივ ქალწულის ზეგროვის ნაწილი. ქალწულის ზეგროვას გარშემო არის რამდენიმე სიცარიელე, რომლებიც მრავალი გალაქტიკისგან თავისუფალია, „ჩრდილოეთით“ მიკროსკოპიუმის სიცარიელე, „მარცხნივ“ მოქანდაკის სიცარიელე, „მარჯვნივ“ ბოეოტსის სიცარიელე და „სამხრეთით“ დიდი ვოიდი. ეს სიცარიელეები დროთა განმავლობაში იცვლის ფორმას და გალაქტიკებში ძაფისებრ სტრუქტურებს ქმნის. მაგალითად, ქალწულის ზეგროვა მიიზიდება დიდი მიმზიდველისკენ,[290] რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი სტრუქტურის, ლანიაკეას, ნაწილს წარმოადგენს.[291]

ლოკალური ჯგუფის ორი პატარა გალაქტიკა და რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა ბრუნავს ირმის ნახტომის გარშემო. მათგან ყველაზე დიდია დიდი მაგელანის ღრუბელი, რომლის დიამეტრი 32,200 სინათლის წელია.[292] მას ჰყავს ახლო თანამგზავრი, პატარა მაგელანის ღრუბელი. მაგელანის ნაკადი არის ნეიტრალური წყალბადის გაზის ნაკადი, რომელიც ამ ორი პატარა გალაქტიკიდან ცის 100°-ზე ვრცელდება. ვარაუდობენ, რომ ნაკადი მაგელანის ღრუბლებიდან ირმის ნახტომთან მოქცევითი ურთიერთქმედების შედეგად იქნა გამოყვანილი.[293] ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავი ჯუჯა გალაქტიკებიდან ზოგიერთია დიდი ძაღლის ჯუჯა (ყველაზე ახლოს), მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკა, მცირე დათვის ჯუჯა, მოქანდაკის ჯუჯა, სექსტანსის ჯუჯა, ღუმელის ჯუჯა და ლომ I ჯუჯა.[294]

ირმის ნახტომის ყველაზე პატარა ჯუჯა გალაქტიკები მხოლოდ 500 სინათლის წლის დიამეტრისაა. ესენია კარინას ჯუჯა, დრაკონის ჯუჯა და ლომ II ჯუჯა. შესაძლოა, ჯერ კიდევ არსებობდეს აღმოუჩენელი ჯუჯა გალაქტიკები, რომლებიც დინამიურად დაკავშირებულია ირმის ნახტომთან, რასაც ადასტურებს 2015 წელს ღამის ცის შედარებით მცირე ნაწილში ირმის ნახტომის ცხრა ახალი თანამგზავრის აღმოჩენა.[294] ირმის ნახტომმა უკვე შთანთქა რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა, მაგალითად, ომეგა კენტავრის წინაპარი.[295]

2005 წელს[296] და 2012 წელს[297] დამატებითი დადასტურებით, მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის თანამგზავრული გალაქტიკების უმეტესობა ძალიან დიდ დისკში მდებარეობს და ერთი მიმართულებით ბრუნავს. ეს მოულოდნელი იყო: სტანდარტული კოსმოლოგიის თანახმად, თანამგზავრული გალაქტიკები ბნელი მატერიის ჰალოებში უნდა წარმოიქმნას და ფართოდ გავრცელდეს, შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობდეს. ეს შეუსაბამობა ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი.[298]

2006 წლის იანვარში მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის დისკოში აქამდე აუხსნელი დეფორმაცია ახლა რუკაზეა დატანილი და აღმოჩნდა, რომ ეს არის ტალღა ან ვიბრაცია, რომელიც წარმოიქმნება დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მიერ ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნვისას და იწვევს ვიბრაციებს მის კიდეებში გავლისას. ადრე, ეს ორი გალაქტიკა, რომლებიც ერთად ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით 2%-ს შეადგენენ, ძალიან პატარად ითვლებოდა ირმის ნახტომზე გავლენის მოხდენისთვის. თუმცა, კომპიუტერულ მოდელში, ამ ორი გალაქტიკის მოძრაობა ქმნის ბნელი მატერიის კვალს, რომელიც აძლიერებს მათ გავლენას უფრო დიდ ირმის ნახტომზე.[299]

ამჟამინდელი გაზომვები მიუთითებს, რომ ანდრომედას გალაქტიკა ირმის ნახტომს 100-დან 140 კმ/წმ-მდე (220,000-დან 310,000 მილი/სთ-მდე) სიჩქარით უახლოვდება. 4.3 მილიარდ წელიწადში შესაძლოა მოხდეს ანდრომედასა და ირმის ნახტომის შეჯახება, რაც დამოკიდებულია უცნობი გვერდითი კომპონენტების მნიშვნელობაზე გალაქტიკების ფარდობით მოძრაობაში. თუ ისინი შეეჯახებიან, ცალკეული ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახების შანსი უკიდურესად დაბალია,[300] მაგრამ ამის ნაცვლად, ორი გალაქტიკა გაერთიანდება და შექმნის ერთ ელიფსურ გალაქტიკას ან შესაძლოა დიდ დისკისებრ გალაქტიკას[301] დაახლოებით ექვსი მილიარდი წლის განმავლობაში.[302]

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>973c4flpkm7o1afv8jogq4w9qdn3336</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407299</id>
      <parentid>5407288</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211733" sha1="adwm30jdnikb6t7y6y3usvsm8qfb4nf" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გალაქტიკა
 | სახელი                  = ირმის ნახტომი
 | სურათი               = ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg
|წარწერა=ირმის ნახტომის ცის კამარაზე
 | აღმომჩენი               = 
 | აღმოჩენის თარიღი             = 
 | ეპოქა                     = [[J2000.0]]
 | ტიპი                       = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;
 | დახრილობა                = {{DEC|−29|00|28.1699}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot; /&gt;
 | სხივის სიჩქარე          =  
 | z                         = 
 | z_შეცდომა                 =
 | მანძილი                = {{ly|25,881-26,996|7.935-8.277}}&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Event Horizon Telescope Collaboration |last2=Akiyama |first2=Kazunori |last3=Alberdi |first3=Antxon |last4=Alef |first4=Walter |last5=Algaba |first5=Juan Carlos |last6=Anantua |first6=Richard |last7=Asada |first7=Keiichi |last8=Azulay |first8=Rebecca |last9=Bach |first9=Uwe |last10=Baczko |first10=Anne-Kathrin |last11=Ball |first11=David |last12=Baloković |first12=Mislav |last13=Barrett |first13=John |last14=Bauböck |first14=Michi |last15=Benson |first15=Bradford A. |display-authors=1 |year=2022 |title=First Sagittarius A* Event Horizon Telescope Results. VI. Testing the Black Hole Metric |journal=The Astrophysical Journal |volume=930 |issue=2 |pages=L17 |bibcode=2022ApJ...930L..17E |doi=10.3847/2041-8213/ac6756 |s2cid=248744741 |doi-access=free |last16=Bintley |first16=Dan |last17=Blackburn |first17=Lindy |last18=Blundell |first18=Raymond |last19=Bouman |first19=Katherine L. |last20=Bower |first20=Geoffrey C. |last21=Boyce |first21=Hope |last22=Bremer |first22=Michael |last23=Brinkerink |first23=Christiaan D. |last24=Brissenden |first24=Roger |last25=Britzen |first25=Silke |last26=Broderick |first26=Avery E. |last27=Broguiere |first27=Dominique |last28=Bronzwaer |first28=Thomas |last29=Bustamante |first29=Sandra |last30=Byun |first30=Do-Young|arxiv=2311.09484 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;idrani&quot;&gt;{{Cite arXiv |eprint=2207.06034 |class=gr-qc |first1=Indrani |last1=Banerjee |first2=Subhadip |last2=Sau |title=Do shadows of SGR A* and M87* indicate black holes with a magnetic monopole charge? |last3=SenGupta |first3=Soumitra |year=2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Abuter |first1=R. |last2=Amorim |first2=A. |last3=Bauböck |first3=M. |last4=Berger |first4=J. P. |last5=Bonnet |first5=H. |last6=Brandner |first6=W. |last7=Clénet |first7=Y. |last8=Coudé Du Foresto |first8=V. |last9=De Zeeuw |first9=P. T. |last10=Dexter |first10=J. |last11=Duvert |first11=G. |last12=Eckart |first12=A. |last13=Eisenhauer |first13=F. |last14=Förster Schreiber |first14=N. M. |last15=Garcia |first15=P. |display-authors=1 |year=2019 |title=A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=625 |pages=L10 |arxiv=1904.05721 |bibcode=2019A&amp;A...625L..10G |doi=10.1051/0004-6361/201935656 |s2cid=119190574 |last16=Gao |first16=F. |last17=Gendron |first17=E. |last18=Genzel |first18=R. |last19=Gerhard |first19=O. |last20=Gillessen |first20=S. |last21=Habibi |first21=M. |last22=Haubois |first22=X. |last23=Henning |first23=T. |last24=Hippler |first24=S. |last25=Horrobin |first25=M. |last26=Jiménez-Rosales |first26=A. |last27=Jocou |first27=L. |last28=Kervella |first28=P. |last29=Lacour |first29=S. |last30=Lapeyrère |first30=V.}}&lt;/ref&gt;{{efn|name=distance}}
| type                 = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;
 | პირდაპირი ასვლა        = {{RA|17|45|40.03599}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Petrov |first1=L. |last2=Kovalev |first2=Y. Y. |last3=Fomalont |first3=E. B. |last4=Gordon |first4=D. |year=2011 |title=The Very Long Baseline Array Galactic Plane Survey—VGaPS |journal=[[The Astronomical Journal]] |volume=142 |issue=2 |page=35 |arxiv=1101.1460 |bibcode=2011AJ....142...35P |doi=10.1088/0004-6256/142/2/35 |s2cid=121762178|issn=0004-6256 }}&lt;/ref&gt;
 | ბრუნვის სიჩქარე         =
 | ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა  =
 | ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | ხილული ზომები           = {{convert|26.8|±|1.1|kpc|ly|-2|abbr=on|lk=on|disp=x|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(|)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt;{{small|(''diameter; [[Galaxy#Isophotal diameter|D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; isophote]]'')}}&lt;ref name=&quot;Goodwin&quot; /&gt;{{efn|name=Disk|This is the diameter measured using the D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; standard. It has been recently suggested that there is a presence of disk stars beyond this diameter, although it is not clear how much of this influences the surface brightness profile.&lt;ref name=&quot;Lopez2018&quot; /&gt;
}}
| h1_scale_length_pc   = {{convert|70|kpc|ly|sigfig=3|abbr=on|lk=on|disp=x|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(|)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=kalberla&gt;{{cite journal | last1=Kalberla | first1=Peter M.W. | last2=Kerp | first2=Jürgen | title=The H&lt;small&gt;I&lt;/small&gt; Distribution of the Milky Way | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics | volume=47 | issue=1 | date=2009-09-01 | issn=0066-4146 | doi=10.1146/annurev-astro-082708-101823 |bibcode=2009ARA&amp;A..47...27K| pages=27–61 | url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-astro-082708-101823 | access-date=2025-10-23}}&lt;/ref&gt;
 | თანავარსკვლავედი                = მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი 
 | რადიუსი                    = {{kly|50|16}}
 | მასა                      = {{val|1.15|e=12|u=}}&lt;ref name=&quot;SA-20190308&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20190208&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kafle2012&quot; /&gt;
 | აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | თვისებები                  = 
}}
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===
გალაქტიკური ზოლის გრავიტაციული გავლენის გარეთ, ირმის ნახტომის დისკოში ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და ვარსკვლავების სტრუქტურა ორგანიზებულია ოთხ სპირალურ მკლავად.[223] სპირალური მკლავები, როგორც წესი, შეიცავს ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის უფრო მაღალ სიმკვრივეს, ვიდრე გალაქტიკური საშუალო, ასევე ვარსკვლავთწარმოქმნის უფრო დიდ კონცენტრაციას, რასაც აკვირდებიან H II რეგიონები[224][225] და მოლეკულური ღრუბლები.[226]

ირმის ნახტომის სპირალური სტრუქტურა გაურკვეველია და ამჟამად არ არსებობს კონსენსუსი მისი მკლავების ბუნებაზე.[227] იდეალური ლოგარითმული სპირალური ნიმუშები მხოლოდ უხეშად აღწერს მზის მახლობლად არსებულ მახასიათებლებს,[225][228] რადგან გალაქტიკებს ხშირად აქვთ მკლავები, რომლებიც იტოტებიან, ერწყმიან, მოულოდნელად იხვევიან და ხასიათდებიან გარკვეული ხარისხის არარეგულარობით.[199][228][229] მზის შესაძლო სცენარი ტოტოვან / ლოკალურ მკლავში[225] ხაზს უსვამს ამ საკითხს და მიუთითებს, რომ ასეთი მახასიათებლები, სავარაუდოდ, უნიკალური არ არის და არსებობს ირმის ნახტომის სხვა ადგილებშიც.[228] მკლავების დახრილობის კუთხის შეფასებები დაახლოებით 7°-დან 25°-მდე მერყეობს.[171][230] ვარაუდობენ, რომ არსებობს ოთხი სპირალური მკლავი, რომლებიც იწყება ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრის მახლობლად.[231] მათ შემდეგი სახელები აქვთ, ხოლო გამოსახულებაზე მკლავების პოზიციებია ნაჩვენები:

[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

ორ სპირალურ მკლავს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავს და კილიტა-მშვილდოსნის მკლავს, მზის ორბიტაზე, ირმის ნახტომის ცენტრის მახლობლად, ტანგენსური წერტილები აქვს. თუ ეს მკლავები გალაქტიკურ დისკოში ვარსკვლავების საშუალო სიმკვრივესთან შედარებით ვარსკვლავების სიმკვრივეს ჭარბად შეიცავს, მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იქნება ტანგენსურ წერტილთან ახლოს ვარსკვლავების დათვლით. ახლო ინფრაწითელი სინათლის ორმა კვლევამ, რომელიც ძირითადად წითელი გიგანტების მიმართ მგრძნობიარეა და მტვრის გადაშენებაზე გავლენას არ ახდენს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავში პროგნოზირებული ჭარბი რაოდენობა აღმოაჩინა, მაგრამ არა კილიტა-მშვილდოსნის მკლავში: სკუტუმ-კენტავრის მკლავი დაახლოებით 30%-ით მეტ წითელ გიგანტს შეიცავს, ვიდრე სპირალური მკლავის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა მოსალოდნელი.[230][233]

ეს დაკვირვება იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომს მხოლოდ ორი მთავარი ვარსკვლავური მკლავი აქვს: პერსევსის მკლავი და სკუტუმ-კენტავრის მკლავი. დანარჩენი მკლავები ჭარბ გაზს შეიცავს, მაგრამ არა ჭარბ ძველ ვარსკვლავებს.[227] 2013 წლის დეკემბერში ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ ახალგაზრდა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების განაწილება ემთხვევა ირმის ნახტომის ოთხმხრივ სპირალურ აღწერას.[234][235][236] ამრიგად, ირმის ნახტომს, როგორც ჩანს, აქვს ორი სპირალური მკლავი, როგორც ძველი ვარსკვლავები და ოთხი სპირალური მკლავი, როგორც აირისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ამ აშკარა შეუსაბამობის ახსნა გაურკვეველია.[236]

3 კპკ-ის თითქმის მკლავი (ასევე ცნობილია, როგორც გაფართოების 3 კპკ მკლავი ან უბრალოდ 3 კპკ მკლავი) აღმოაჩინეს 1950-იან წლებში ასტრონომ ვან ვორდენმა და მისმა თანამშრომლებმა HI-ის (ატომური წყალბადის) 21 სანტიმეტრიანი რადიოგაზომვების მეშვეობით.[237][238] აღმოჩნდა, რომ ის ცენტრალური ამოზნექილიდან 50 კმ/წმ-ზე მეტი სიჩქარით ფართოვდება. ის მდებარეობს მეოთხე გალაქტიკურ კვადრანტში, მზიდან დაახლოებით 5.2 კპკ-ის და გალაქტიკური ცენტრიდან 3.3 კპკ-ის დაშორებით. შორეული 3 კპკ მკლავი 2008 წელს ასტრონომმა ტომ დეიმმა (ასტროფიზიკის ცენტრი | ჰარვარდი და სმითსონიანი) აღმოაჩინა. ის მდებარეობს პირველ გალაქტიკურ კვადრანტში, გალაქტიკური ცენტრიდან 3 კპკ (დაახლოებით 10,000 ლი) მანძილზე.[238][239]

2011 წელს გამოქვეყნებული სიმულაციით ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომმა შესაძლოა სპირალური მკლავის სტრუქტურა მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსურ გალაქტიკასთან განმეორებითი შეჯახების შედეგად მიიღო.[240]

ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომი შეიცავს ორ განსხვავებულ სპირალურ ნიმუშს: შიდა ნიმუშს, რომელიც სწრაფად ბრუნავს მშვილდოსნის მკლავით და გარე ნიმუშს, რომელიც ქმნიან კარინასა და პერსევსის მკლავებით, რომელთა ბრუნვის სიჩქარე უფრო დაბალია და მკლავები მჭიდროდ არის შეხვეული. ამ სცენარში, რომელიც სხვადასხვა სპირალური მკლავების დინამიკის რიცხვითი სიმულაციებით არის მინიშნებული, გარე ნიმუშს გარე ფსევდორგოლის ფორმირება მოუწევს,[241] და ორი ნიმუშს ერთმანეთთან დაკავშირებული ექნება გედის მკლავი.[242]

მთავარი სპირალური მკლავების გარეთ მდებარეობს ერთფეროვანი რგოლი (ანუ გარე რგოლი), გაზისა და ვარსკვლავების რგოლი, რომელიც მილიარდობით წლის წინ სხვა გალაქტიკებიდან მოწყვეტილია. თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოების რამდენიმე წევრმა ცოტა ხნის წინ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და დაადასტურა, რომ ერთფეროვანი რგოლის სტრუქტურა სხვა არაფერია, თუ არა ირმის ნახტომის გაბერილი და დეფორმირებული სქელი დისკის მიერ წარმოქმნილი ჭარბი სიმკვრივე.[243] ირმის ნახტომის დისკოს სტრუქტურა „S“-ის მრუდის გასწვრივ არის დეფორმირებული.[244]

=== ჰალო ===
გალაქტიკური დისკი გარშემორტყმულია ძველი ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფეროიდული ჰალოთი, რომელთა 90% გალაქტიკური ცენტრიდან 100 000 სინათლის წლის (30 კპკ) რადიუსში მდებარეობს.[245] თუმცა, რამდენიმე გლობალური გროვები უფრო შორსაც აღმოაჩინეს, როგორიცაა PAL 4 და AM 1 გალაქტიკური ცენტრიდან 200 000 სინათლის წელზე მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის გროვების დაახლოებით 40% რეტროგრადულ ორბიტაზეა, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ირმის ნახტომის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ.[246] გლობალურ გროვებს შეუძლიათ ირმის ნახტომის გარშემო როზეტისებრი ორბიტების გაყოლა, ვარსკვლავის გარშემო პლანეტის ელიფსური ორბიტისგან განსხვავებით.[247]

მიუხედავად იმისა, რომ დისკი შეიცავს მტვერს, რომელიც ხედვას ზოგიერთ ტალღის სიგრძეზე აფერხებს, ჰალოს კომპონენტი ამას არ აკეთებს. აქტიური ვარსკვლავთწარმოქმნა ხდება დისკოში (განსაკუთრებით სპირალურ მკლავებში, რომლებიც მაღალი სიმკვრივის არეალებს წარმოადგენენ), მაგრამ არ ხდება ჰალოში, რადგან ვარსკვლავებად კოლაფსირებისთვის ცოტა ცივი გაზია.[109] ღია გროვებიც ძირითადად დისკზეა განლაგებული.[248]

21-ე საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენებმა ირმის ნახტომის სტრუქტურის შესახებ ჩვენს გაგებას ახალი განზომილებები შესძინა. ანდრომედას გალაქტიკის (M31) დისკის (M31) გაცილებით უფრო შორს გავრცელების აღმოჩენით, ვიდრე ადრე ეგონათ,[249] აშკარა ხდება ირმის ნახტომის დისკის უფრო შორს გაფართოების შესაძლებლობა და ამას ადასტურებს გედის მკლავის გარე მკლავის გაფართოების[232][250] და სკუტუმ-კენტავრის მკლავის მსგავსი გაფართოების აღმოჩენის მტკიცებულებები.[251] მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკის აღმოჩენით მოხდა გალაქტიკური ნარჩენების ლენტის აღმოჩენა, რადგან ჯუჯა გალაქტიკის პოლარული ორბიტა და მისი ურთიერთქმედება ირმის ნახტომთან მას ანადგურებს. 2004 წელს, ირმის ნახტომის გარშემო სიბრტყის ორბიტაზე მოძრავი გალაქტიკური ნარჩენების რგოლის აღმოჩენის შემდეგ, თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ნარჩენები დიდი ძაღლის ჯუჯა გალაქტიკის სახელით ცნობილი სისტემის ნაშთი იყო.[252] სხვა მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ეს გალაქტიკური დეფორმაციის შედეგი იყო,[253] ეს მოსაზრება 2021 წლის მონაცემებითაც დადასტურდა.[254]

ჩრდილოეთის ცის Sloan Digital Sky Survey აჩვენებს უზარმაზარ, დიფუზურ სტრუქტურას (გაშლილი სავსე მთვარის ზომაზე დაახლოებით 5000-ჯერ დიდი ფართობით), რომელიც, როგორც ჩანს, არ შეესაბამება ამჟამინდელ მოდელებს. ვარსკვლავების კრებული თითქმის პერპენდიკულარულად ამოდის ირმის ნახტომის სპირალური მკლავების სიბრტყის მიმართ. სავარაუდო ინტერპრეტაციაა, რომ ჯუჯა გალაქტიკა ერწყმის ირმის ნახტომს. ამ გალაქტიკას სავარაუდოდ ქალწულის ვარსკვლავური ნაკადი ეწოდება და მდებარეობს ქალწულის მიმართულებით, დაახლოებით 30 000 სინათლის წლის (9 კპკ) დაშორებით.[255]

====აირისებრი ჰალო====
ვარსკვლავური ჰალოს გარდა, ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორიამ, XMM-ნიუტონმა და სუზაკუმ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომ არსებობს ასევე აირისებრი ჰალო, რომელიც შეიცავს დიდი რაოდენობით ცხელ აირს. ეს ჰალო ასობით ათასი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, გაცილებით შორს, ვიდრე ვარსკვლავური ჰალო და ახლოსაა დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მანძილთან. ამ ცხელი ჰალოს მასა თითქმის უდრის თავად ირმის ნახტომის მასას.[256][257][258] ამ ჰალოს გაზის ტემპერატურა 1-დან 2,5 მილიონ კ-მდე (1,8 და 4,5 მილიონი °F) მერყეობს.[259]

შორეული გალაქტიკების დაკვირვებები მიუთითებს, რომ სამყაროს დაახლოებით ერთი მეექვსედ ნაკლები ბარიონული (ჩვეულებრივი) მატერია ჰქონდა, ვიდრე ბნელი მატერია, როდესაც ის სულ რაღაც რამდენიმე მილიარდი წლის იყო. თუმცა, ამ ბარიონების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარია გათვალისწინებული თანამედროვე სამყაროში, ახლომდებარე გალაქტიკების, როგორიცაა ირმის ნახტომი, დაკვირვებების საფუძველზე.[260] თუ დადასტურდება დასკვნა, რომ ჰალოს მასა შედარებადია ირმის ნახტომის მასასთან, ეს შეიძლება იყოს ირმის ნახტომის გარშემო დაკარგული ბარიონების ვინაობა.[260]

==ფორმირება==
===ისტორია===
ირმის ნახტომი დაიწყო, როგორც ერთი ან რამდენიმე მცირე ჭარბი სიმკვრივე სამყაროში მასის განაწილებაში, დიდი აფეთქების შემდეგ მალევე, 13.61 მილიარდი წლის წინ.[261][262][263] ამ ჭარბი სიმკვრივიდან ზოგიერთი წარმოადგენდა გლობულური გროვების საფუძველს, რომლებშიც წარმოიქმნა უძველესი დარჩენილი ვარსკვლავები იმ ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ირმის ნახტომი ეწოდება. ირმის ნახტომში მატერიის თითქმის ნახევარი შესაძლოა სხვა შორეული გალაქტიკებიდან მომდინარეობდეს.[261] ეს ვარსკვლავები და გროვები ახლა ირმის ნახტომის ვარსკვლავურ ჰალოს ქმნიან. პირველი ვარსკვლავების დაბადებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ირმის ნახტომის მასა საკმარისად დიდი იყო, რომ ის შედარებით სწრაფად ბრუნავდა. კუთხური იმპულსის შენარჩუნების გამო, ამან გამოიწვია აირისებრი ვარსკვლავთშორისი გარემოს კოლაფსი დაახლოებით სფეროიდული ფორმიდან დისკად. ამიტომ, ვარსკვლავების შემდგომი თაობები წარმოიქმნა ამ სპირალურ დისკში. დისკში შეინიშნება ახალგაზრდა ვარსკვლავების უმეტესობა, მათ შორის მზე.[264][265]

პირველი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების დაწყების შემდეგ, ირმის ნახტომი გაიზარდა როგორც გალაქტიკური შერწყმების გზით (განსაკუთრებით ირმის ნახტომის ზრდის ადრეულ ეტაპზე), ასევე გაზის აკრეციის გზით პირდაპირ გალაქტიკური ჰალოდან.[265] ამჟამად ირმის ნახტომი აგროვებს მასალას რამდენიმე პატარა გალაქტიკიდან, მათ შორის მისი ორი უდიდესი თანამგზავრი გალაქტიკიდან, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლებიდან, მაგელანის ნაკადის მეშვეობით. გაზის პირდაპირი აკრეცია შეინიშნება მაღალი სიჩქარის ღრუბლებში, როგორიცაა სმიტის ღრუბელი.[266][267]

კოსმოლოგიური სიმულაციები მიუთითებს, რომ 11 მილიარდი წლის წინ ის შეერწყა განსაკუთრებით დიდ გალაქტიკას, რომელსაც კრაკენი ეწოდება.[268][269] ირმის ნახტომის ისეთი თვისებები, როგორიცაა ვარსკვლავური მასა, კუთხური იმპულსი და მეტალურობა მის უკიდურეს რეგიონებში, მიუთითებს, რომ ბოლო 10 მილიარდი წლის განმავლობაში მას არ განუცდია შერწყმა დიდ გალაქტიკებთან. ბოლო დროს დიდი შერწყმების ეს არარსებობა უჩვეულოა მსგავსი ტიპის სპირალურ გალაქტიკებს შორის. მის მეზობელს, ანდრომედას გალაქტიკას, როგორც ჩანს, უფრო ტიპური ისტორია აქვს, რომელიც შედარებით დიდ გალაქტიკებთან შედარებით ბოლოდროინდელი შერწყმებით არის ჩამოყალიბებული.[270][271]

ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, ირმის ნახტომი, ისევე როგორც ანდრომედას გალაქტიკა, გალაქტიკის ფერ-სიდიდის დიაგრამაზე „მწვანე ველში“ მდებარეობს, რეგიონში, რომელიც დასახლებულია გალაქტიკებით, რომლებიც გარდამავალ პერიოდში არიან „ლურჯი ღრუბლიდან“ (გალაქტიკები, რომლებიც აქტიურად ქმნიან ახალ ვარსკვლავებს) „წითელ თანმიმდევრობამდე“ (გალაქტიკები, რომლებიც არ ქმნიან ვარსკვლავებს). მწვანე ველის გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობა შენელდება, რადგან მათ ვარსკვლავთშორის გარემოში ვარსკვლავთწარმოქმნის გაზი ამოეწურათ. მსგავსი თვისებების მქონე სიმულირებულ გალაქტიკებში, ვარსკვლავთწარმოქმნა, როგორც წესი, დაახლოებით ხუთი მილიარდი წლის განმავლობაში ჩაქრება, რაც ითვალისწინებს ვარსკვლავთწარმოქმნის ტემპის მოსალოდნელ, მოკლევადიან ზრდას ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას შორის შეჯახების გამო.[272] ირმის ნახტომის მსგავსი სხვა გალაქტიკების გაზომვები მიუთითებს, რომ ის ერთ-ერთი ყველაზე წითელი და კაშკაშა სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც ჯერ კიდევ ახალ ვარსკვლავებს ქმნის და ის ოდნავ უფრო ლურჯია, ვიდრე ყველაზე ლურჯი წითელი თანმიმდევრობის გალაქტიკები.[273]

===ასაკი და კოსმოლოგიური ისტორია===
გლობულური გროვები ირმის ნახტომის უძველეს ობიექტებს შორისაა, რაც ირმის ნახტომის ასაკის უფრო დაბალ ზღვარს აწესებს. ირმის ნახტომში ცალკეული ვარსკვლავების ასაკის შეფასება შესაძლებელია ისეთი ხანგრძლივი რადიოაქტიური ელემენტების, როგორიცაა თორიუმ-232 და ურანი-238, სიმრავლის გაზომვით, შემდეგ კი შედეგების მათი თავდაპირველი სიმრავლის შეფასებასთან შედარებით, ტექნიკით, რომელსაც ნუკლეოკოსმოქრონოლოგია ეწოდება. ეს მაჩვენებლები CS 31082-001-ისთვის დაახლოებით 12.5 ± 3 მილიარდი წელია[275] და BD +17° 3248-ისთვის 13.8 ± 4 მილიარდი წელი.[276]

თეთრი ჯუჯას ფორმირების შემდეგ, ის იწყებს რადიაციულად გაგრილებას და მისი ზედაპირის ტემპერატურა თანდათან ეცემა. ამ თეთრი ჯუჯებიდან ყველაზე ცივი ტემპერატურის გაზომვით და მათი მოსალოდნელ საწყის ტემპერატურასთან შედარებით, შესაძლებელია ასაკის შეფასება. ამ ტექნიკით, გლობულური გროვების M4 ასაკი შეფასდა 12.7 ± 0.7 მილიარდი წლით. ამ გროვებიდან ყველაზე ძველის ასაკის შეფასებით, საუკეთესოდ შესაფერისი ასაკი 12.6 მილიარდი წელია, ხოლო 95%-იანი სანდოობის ზედა ზღვარი - 16 მილიარდი წელი.[277]

2018 წლის ნოემბერში ასტრონომებმა სამყაროს ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს. დაახლოებით 13.5 მილიარდი წლის ასაკის 2MASS J18082002-5104378 B არის პაწაწინა ულტრალითონებით ღარიბი (UMP) ვარსკვლავი, რომელიც თითქმის მთლიანად დიდი აფეთქების შედეგად გამოყოფილი მასალებისგან შედგება და შესაძლოა, ერთ-ერთი პირველი ვარსკვლავი იყოს. ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ამ ვარსკვლავის აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკა შესაძლოა, სულ მცირე, 3 მილიარდი წლით უფროსი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.[278][279][280]

ირმის ნახტომის ჰალოში რამდენიმე ცალკეული ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელთა გაზომილი ასაკი სამყაროს 13.80 მილიარდ წლიან ასაკთან ძალიან ახლოსაა. 2007 წელს, გალაქტიკურ ჰალოში არსებული ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის, ასაკი დაახლოებით 13,2 მილიარდი წლის შეფასდა. როგორც იმ დროს ირმის ნახტომში ცნობილი უძველესი ობიექტი, ამ გაზომვამ ირმის ნახტომის ასაკს უფრო დაბალი ზღვარი დააწესა.[281] ეს შეფასება გაკეთდა ძალიან დიდი ტელესკოპის ულტრაიისფერი-ვიზუალური ეშელის სპექტროგრაფის გამოყენებით, რათა გაზომილიყო თორიუმის და R-პროცესით შექმნილი სხვა ელემენტების არსებობით გამოწვეული სპექტრული ხაზების ფარდობითი სიძლიერე. ხაზების სიძლიერე იძლევა სხვადასხვა ელემენტარული იზოტოპების სიჭარბეს, საიდანაც ვარსკვლავის ასაკის შეფასება შესაძლებელია ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით.[281] კიდევ ერთი ვარსკვლავი, HD 140283, შეფასებულია 13,7 ± 0,7 მილიარდი წლით, 12,2 ± 0,6 მილიარდი წლით,[282] ან 12,0 ± 0,5 მილიარდი წლით.[283]

დედამიწის ატმოსფერული დამახინჯების გამოსასწორებლად ადაპტური ოპტიკის გამოყენებით ჩატარებული დაკვირვებების თანახმად, გალაქტიკის ამოზნექილობაში მყოფი ვარსკვლავები დაახლოებით 12,8 მილიარდი წლისაა.[284]

გალაქტიკურ თხელ დისკოში ვარსკვლავების ასაკი ასევე შეფასდა ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით. თხელი დისკოში მყოფი ვარსკვლავების გაზომვები იძლევა შეფასებას, რომ თხელი დისკო 8,8 ± 1,7 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა. ეს გაზომვები ვარაუდობს, რომ გალაქტიკური ჰალოსა და თხელ დისკოს ფორმირებას შორის თითქმის 5 მილიარდი წლის შესვენება იყო.[285] ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური ხელმოწერების ბოლოდროინდელი ანალიზი მიუთითებს, რომ ვარსკვლავების ფორმირება შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდა დისკოს ფორმირების დროს, 10-დან 8 მილიარდი წლის წინ, როდესაც ვარსკვლავთშორისი გაზი ძალიან ცხელი იყო ახალი ვარსკვლავების წარმოსაქმნელად იმავე ტემპით, როგორც ადრე.[286]

ირმის ნახტომის გარშემო არსებული თანამგზავრი გალაქტიკები შემთხვევით არ არის განაწილებული, არამედ, როგორც ჩანს, უფრო დიდი სისტემის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, რაც წარმოქმნის რგოლის სტრუქტურას, რომლის დიამეტრი 500 000 სინათლის წელია, ხოლო სიგანე 50 000 სინათლის წელი.[287] გალაქტიკებს შორის ახლო შეჯახება, როგორც ეს ანდრომედას გალაქტიკის შემთხვევაში 4 მილიარდ წელიწადშია მოსალოდნელი, შეიძლება გაზის უზარმაზარი კუდები მოგლიჯოს, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაერთიანდნენ და წარმოქმნან ჯუჯა გალაქტიკები რგოლში, მთავარი დისკოს მიმართ ნებისმიერი კუთხით.[288]

==გალაქტიკათშორისი სამეზობლო==
ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა გიგანტური სპირალური გალაქტიკების ბინარული სისტემაა, რომელიც მიეკუთვნება 50 მჭიდროდ დაკავშირებული გალაქტიკის ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც ლოკალური ჯგუფი და გარშემორტყმულია ლოკალური სიცარიელით, რომელიც თავად არის ლოკალური ფურცლის[289] და თავის მხრივ ქალწულის ზეგროვის ნაწილი. ქალწულის ზეგროვას გარშემო არის რამდენიმე სიცარიელე, რომლებიც მრავალი გალაქტიკისგან თავისუფალია, „ჩრდილოეთით“ მიკროსკოპიუმის სიცარიელე, „მარცხნივ“ მოქანდაკის სიცარიელე, „მარჯვნივ“ ბოეოტსის სიცარიელე და „სამხრეთით“ დიდი ვოიდი. ეს სიცარიელეები დროთა განმავლობაში იცვლის ფორმას და გალაქტიკებში ძაფისებრ სტრუქტურებს ქმნის. მაგალითად, ქალწულის ზეგროვა მიიზიდება დიდი მიმზიდველისკენ,[290] რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი სტრუქტურის, ლანიაკეას, ნაწილს წარმოადგენს.[291]

ლოკალური ჯგუფის ორი პატარა გალაქტიკა და რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა ბრუნავს ირმის ნახტომის გარშემო. მათგან ყველაზე დიდია დიდი მაგელანის ღრუბელი, რომლის დიამეტრი 32,200 სინათლის წელია.[292] მას ჰყავს ახლო თანამგზავრი, პატარა მაგელანის ღრუბელი. მაგელანის ნაკადი არის ნეიტრალური წყალბადის გაზის ნაკადი, რომელიც ამ ორი პატარა გალაქტიკიდან ცის 100°-ზე ვრცელდება. ვარაუდობენ, რომ ნაკადი მაგელანის ღრუბლებიდან ირმის ნახტომთან მოქცევითი ურთიერთქმედების შედეგად იქნა გამოყვანილი.[293] ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავი ჯუჯა გალაქტიკებიდან ზოგიერთია დიდი ძაღლის ჯუჯა (ყველაზე ახლოს), მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკა, მცირე დათვის ჯუჯა, მოქანდაკის ჯუჯა, სექსტანსის ჯუჯა, ღუმელის ჯუჯა და ლომ I ჯუჯა.[294]

ირმის ნახტომის ყველაზე პატარა ჯუჯა გალაქტიკები მხოლოდ 500 სინათლის წლის დიამეტრისაა. ესენია კარინას ჯუჯა, დრაკონის ჯუჯა და ლომ II ჯუჯა. შესაძლოა, ჯერ კიდევ არსებობდეს აღმოუჩენელი ჯუჯა გალაქტიკები, რომლებიც დინამიურად დაკავშირებულია ირმის ნახტომთან, რასაც ადასტურებს 2015 წელს ღამის ცის შედარებით მცირე ნაწილში ირმის ნახტომის ცხრა ახალი თანამგზავრის აღმოჩენა.[294] ირმის ნახტომმა უკვე შთანთქა რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა, მაგალითად, ომეგა კენტავრის წინაპარი.[295]

2005 წელს[296] და 2012 წელს[297] დამატებითი დადასტურებით, მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის თანამგზავრული გალაქტიკების უმეტესობა ძალიან დიდ დისკში მდებარეობს და ერთი მიმართულებით ბრუნავს. ეს მოულოდნელი იყო: სტანდარტული კოსმოლოგიის თანახმად, თანამგზავრული გალაქტიკები ბნელი მატერიის ჰალოებში უნდა წარმოიქმნას და ფართოდ გავრცელდეს, შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობდეს. ეს შეუსაბამობა ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი.[298]

2006 წლის იანვარში მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის დისკოში აქამდე აუხსნელი დეფორმაცია ახლა რუკაზეა დატანილი და აღმოჩნდა, რომ ეს არის ტალღა ან ვიბრაცია, რომელიც წარმოიქმნება დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მიერ ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნვისას და იწვევს ვიბრაციებს მის კიდეებში გავლისას. ადრე, ეს ორი გალაქტიკა, რომლებიც ერთად ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით 2%-ს შეადგენენ, ძალიან პატარად ითვლებოდა ირმის ნახტომზე გავლენის მოხდენისთვის. თუმცა, კომპიუტერულ მოდელში, ამ ორი გალაქტიკის მოძრაობა ქმნის ბნელი მატერიის კვალს, რომელიც აძლიერებს მათ გავლენას უფრო დიდ ირმის ნახტომზე.[299]

ამჟამინდელი გაზომვები მიუთითებს, რომ ანდრომედას გალაქტიკა ირმის ნახტომს 100-დან 140 კმ/წმ-მდე (220,000-დან 310,000 მილი/სთ-მდე) სიჩქარით უახლოვდება. 4.3 მილიარდ წელიწადში შესაძლოა მოხდეს ანდრომედასა და ირმის ნახტომის შეჯახება, რაც დამოკიდებულია უცნობი გვერდითი კომპონენტების მნიშვნელობაზე გალაქტიკების ფარდობით მოძრაობაში. თუ ისინი შეეჯახებიან, ცალკეული ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახების შანსი უკიდურესად დაბალია,[300] მაგრამ ამის ნაცვლად, ორი გალაქტიკა გაერთიანდება და შექმნის ერთ ელიფსურ გალაქტიკას ან შესაძლოა დიდ დისკისებრ გალაქტიკას[301] დაახლოებით ექვსი მილიარდი წლის განმავლობაში.[302]

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>adwm30jdnikb6t7y6y3usvsm8qfb4nf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407303</id>
      <parentid>5407299</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211853" sha1="90mucj4n11cxi2cd1zd2v6e7pknurho" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გალაქტიკა
 | სახელი                  = ირმის ნახტომი
 | სურათი               = ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg
|წარწერა=ირმის ნახტომის ცის კამარაზე
 | აღმომჩენი               = 
 | აღმოჩენის თარიღი             = 
 | ეპოქა                     = [[J2000.0]]
 | ტიპი                       = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;
 | დახრილობა                = {{DEC|−29|00|28.1699}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot; /&gt;
 | სხივის სიჩქარე          =  
 | z                         = 
 | z_შეცდომა                 =
 | მანძილი                = {{ly|25,881-26,996|7.935-8.277}}&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Event Horizon Telescope Collaboration |last2=Akiyama |first2=Kazunori |last3=Alberdi |first3=Antxon |last4=Alef |first4=Walter |last5=Algaba |first5=Juan Carlos |last6=Anantua |first6=Richard |last7=Asada |first7=Keiichi |last8=Azulay |first8=Rebecca |last9=Bach |first9=Uwe |last10=Baczko |first10=Anne-Kathrin |last11=Ball |first11=David |last12=Baloković |first12=Mislav |last13=Barrett |first13=John |last14=Bauböck |first14=Michi |last15=Benson |first15=Bradford A. |display-authors=1 |year=2022 |title=First Sagittarius A* Event Horizon Telescope Results. VI. Testing the Black Hole Metric |journal=The Astrophysical Journal |volume=930 |issue=2 |pages=L17 |bibcode=2022ApJ...930L..17E |doi=10.3847/2041-8213/ac6756 |s2cid=248744741 |doi-access=free |last16=Bintley |first16=Dan |last17=Blackburn |first17=Lindy |last18=Blundell |first18=Raymond |last19=Bouman |first19=Katherine L. |last20=Bower |first20=Geoffrey C. |last21=Boyce |first21=Hope |last22=Bremer |first22=Michael |last23=Brinkerink |first23=Christiaan D. |last24=Brissenden |first24=Roger |last25=Britzen |first25=Silke |last26=Broderick |first26=Avery E. |last27=Broguiere |first27=Dominique |last28=Bronzwaer |first28=Thomas |last29=Bustamante |first29=Sandra |last30=Byun |first30=Do-Young|arxiv=2311.09484 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;idrani&quot;&gt;{{Cite arXiv |eprint=2207.06034 |class=gr-qc |first1=Indrani |last1=Banerjee |first2=Subhadip |last2=Sau |title=Do shadows of SGR A* and M87* indicate black holes with a magnetic monopole charge? |last3=SenGupta |first3=Soumitra |year=2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Abuter |first1=R. |last2=Amorim |first2=A. |last3=Bauböck |first3=M. |last4=Berger |first4=J. P. |last5=Bonnet |first5=H. |last6=Brandner |first6=W. |last7=Clénet |first7=Y. |last8=Coudé Du Foresto |first8=V. |last9=De Zeeuw |first9=P. T. |last10=Dexter |first10=J. |last11=Duvert |first11=G. |last12=Eckart |first12=A. |last13=Eisenhauer |first13=F. |last14=Förster Schreiber |first14=N. M. |last15=Garcia |first15=P. |display-authors=1 |year=2019 |title=A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=625 |pages=L10 |arxiv=1904.05721 |bibcode=2019A&amp;A...625L..10G |doi=10.1051/0004-6361/201935656 |s2cid=119190574 |last16=Gao |first16=F. |last17=Gendron |first17=E. |last18=Genzel |first18=R. |last19=Gerhard |first19=O. |last20=Gillessen |first20=S. |last21=Habibi |first21=M. |last22=Haubois |first22=X. |last23=Henning |first23=T. |last24=Hippler |first24=S. |last25=Horrobin |first25=M. |last26=Jiménez-Rosales |first26=A. |last27=Jocou |first27=L. |last28=Kervella |first28=P. |last29=Lacour |first29=S. |last30=Lapeyrère |first30=V.}}&lt;/ref&gt;{{efn|name=distance}}
| type                 = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;
 | პირდაპირი ასვლა        = {{RA|17|45|40.03599}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Petrov |first1=L. |last2=Kovalev |first2=Y. Y. |last3=Fomalont |first3=E. B. |last4=Gordon |first4=D. |year=2011 |title=The Very Long Baseline Array Galactic Plane Survey—VGaPS |journal=[[The Astronomical Journal]] |volume=142 |issue=2 |page=35 |arxiv=1101.1460 |bibcode=2011AJ....142...35P |doi=10.1088/0004-6256/142/2/35 |s2cid=121762178|issn=0004-6256 }}&lt;/ref&gt;
 | ბრუნვის სიჩქარე         =
 | ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა  =
 | ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
|ვარსკვლავები= 100-400 მრდ&lt;ref name=frommert_kronberg2005 /&gt;&lt;ref name=wethington2010 /&gt;}}
 | ხილული ზომები           = {{convert|26.8|±|1.1|kpc|ly|-2|abbr=on|lk=on|disp=x|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(|)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt;{{small|(''diameter; [[Galaxy#Isophotal diameter|D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; isophote]]'')}}&lt;ref name=&quot;Goodwin&quot; /&gt;{{efn|name=Disk|This is the diameter measured using the D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; standard. It has been recently suggested that there is a presence of disk stars beyond this diameter, although it is not clear how much of this influences the surface brightness profile.&lt;ref name=&quot;Lopez2018&quot; /&gt;
}}
| h1_scale_length_pc   = {{convert|70|kpc|ly|sigfig=3|abbr=on|lk=on|disp=x|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(|)&lt;/small&gt;}}&lt;ref name=kalberla&gt;{{cite journal | last1=Kalberla | first1=Peter M.W. | last2=Kerp | first2=Jürgen | title=The H&lt;small&gt;I&lt;/small&gt; Distribution of the Milky Way | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics | volume=47 | issue=1 | date=2009-09-01 | issn=0066-4146 | doi=10.1146/annurev-astro-082708-101823 |bibcode=2009ARA&amp;A..47...27K| pages=27–61 | url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-astro-082708-101823 | access-date=2025-10-23}}&lt;/ref&gt;
 | თანავარსკვლავედი                = მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი 
 | რადიუსი                    = {{kly|50|16}}
 | მასა                      = {{val|1.15|e=12|u=}}&lt;ref name=&quot;SA-20190308&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20190208&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kafle2012&quot; /&gt;
 | აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | თვისებები                  = 
}}
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===
გალაქტიკური ზოლის გრავიტაციული გავლენის გარეთ, ირმის ნახტომის დისკოში ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და ვარსკვლავების სტრუქტურა ორგანიზებულია ოთხ სპირალურ მკლავად.[223] სპირალური მკლავები, როგორც წესი, შეიცავს ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის უფრო მაღალ სიმკვრივეს, ვიდრე გალაქტიკური საშუალო, ასევე ვარსკვლავთწარმოქმნის უფრო დიდ კონცენტრაციას, რასაც აკვირდებიან H II რეგიონები[224][225] და მოლეკულური ღრუბლები.[226]

ირმის ნახტომის სპირალური სტრუქტურა გაურკვეველია და ამჟამად არ არსებობს კონსენსუსი მისი მკლავების ბუნებაზე.[227] იდეალური ლოგარითმული სპირალური ნიმუშები მხოლოდ უხეშად აღწერს მზის მახლობლად არსებულ მახასიათებლებს,[225][228] რადგან გალაქტიკებს ხშირად აქვთ მკლავები, რომლებიც იტოტებიან, ერწყმიან, მოულოდნელად იხვევიან და ხასიათდებიან გარკვეული ხარისხის არარეგულარობით.[199][228][229] მზის შესაძლო სცენარი ტოტოვან / ლოკალურ მკლავში[225] ხაზს უსვამს ამ საკითხს და მიუთითებს, რომ ასეთი მახასიათებლები, სავარაუდოდ, უნიკალური არ არის და არსებობს ირმის ნახტომის სხვა ადგილებშიც.[228] მკლავების დახრილობის კუთხის შეფასებები დაახლოებით 7°-დან 25°-მდე მერყეობს.[171][230] ვარაუდობენ, რომ არსებობს ოთხი სპირალური მკლავი, რომლებიც იწყება ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრის მახლობლად.[231] მათ შემდეგი სახელები აქვთ, ხოლო გამოსახულებაზე მკლავების პოზიციებია ნაჩვენები:

[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

ორ სპირალურ მკლავს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავს და კილიტა-მშვილდოსნის მკლავს, მზის ორბიტაზე, ირმის ნახტომის ცენტრის მახლობლად, ტანგენსური წერტილები აქვს. თუ ეს მკლავები გალაქტიკურ დისკოში ვარსკვლავების საშუალო სიმკვრივესთან შედარებით ვარსკვლავების სიმკვრივეს ჭარბად შეიცავს, მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იქნება ტანგენსურ წერტილთან ახლოს ვარსკვლავების დათვლით. ახლო ინფრაწითელი სინათლის ორმა კვლევამ, რომელიც ძირითადად წითელი გიგანტების მიმართ მგრძნობიარეა და მტვრის გადაშენებაზე გავლენას არ ახდენს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავში პროგნოზირებული ჭარბი რაოდენობა აღმოაჩინა, მაგრამ არა კილიტა-მშვილდოსნის მკლავში: სკუტუმ-კენტავრის მკლავი დაახლოებით 30%-ით მეტ წითელ გიგანტს შეიცავს, ვიდრე სპირალური მკლავის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა მოსალოდნელი.[230][233]

ეს დაკვირვება იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომს მხოლოდ ორი მთავარი ვარსკვლავური მკლავი აქვს: პერსევსის მკლავი და სკუტუმ-კენტავრის მკლავი. დანარჩენი მკლავები ჭარბ გაზს შეიცავს, მაგრამ არა ჭარბ ძველ ვარსკვლავებს.[227] 2013 წლის დეკემბერში ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ ახალგაზრდა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების განაწილება ემთხვევა ირმის ნახტომის ოთხმხრივ სპირალურ აღწერას.[234][235][236] ამრიგად, ირმის ნახტომს, როგორც ჩანს, აქვს ორი სპირალური მკლავი, როგორც ძველი ვარსკვლავები და ოთხი სპირალური მკლავი, როგორც აირისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ამ აშკარა შეუსაბამობის ახსნა გაურკვეველია.[236]

3 კპკ-ის თითქმის მკლავი (ასევე ცნობილია, როგორც გაფართოების 3 კპკ მკლავი ან უბრალოდ 3 კპკ მკლავი) აღმოაჩინეს 1950-იან წლებში ასტრონომ ვან ვორდენმა და მისმა თანამშრომლებმა HI-ის (ატომური წყალბადის) 21 სანტიმეტრიანი რადიოგაზომვების მეშვეობით.[237][238] აღმოჩნდა, რომ ის ცენტრალური ამოზნექილიდან 50 კმ/წმ-ზე მეტი სიჩქარით ფართოვდება. ის მდებარეობს მეოთხე გალაქტიკურ კვადრანტში, მზიდან დაახლოებით 5.2 კპკ-ის და გალაქტიკური ცენტრიდან 3.3 კპკ-ის დაშორებით. შორეული 3 კპკ მკლავი 2008 წელს ასტრონომმა ტომ დეიმმა (ასტროფიზიკის ცენტრი | ჰარვარდი და სმითსონიანი) აღმოაჩინა. ის მდებარეობს პირველ გალაქტიკურ კვადრანტში, გალაქტიკური ცენტრიდან 3 კპკ (დაახლოებით 10,000 ლი) მანძილზე.[238][239]

2011 წელს გამოქვეყნებული სიმულაციით ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომმა შესაძლოა სპირალური მკლავის სტრუქტურა მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსურ გალაქტიკასთან განმეორებითი შეჯახების შედეგად მიიღო.[240]

ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომი შეიცავს ორ განსხვავებულ სპირალურ ნიმუშს: შიდა ნიმუშს, რომელიც სწრაფად ბრუნავს მშვილდოსნის მკლავით და გარე ნიმუშს, რომელიც ქმნიან კარინასა და პერსევსის მკლავებით, რომელთა ბრუნვის სიჩქარე უფრო დაბალია და მკლავები მჭიდროდ არის შეხვეული. ამ სცენარში, რომელიც სხვადასხვა სპირალური მკლავების დინამიკის რიცხვითი სიმულაციებით არის მინიშნებული, გარე ნიმუშს გარე ფსევდორგოლის ფორმირება მოუწევს,[241] და ორი ნიმუშს ერთმანეთთან დაკავშირებული ექნება გედის მკლავი.[242]

მთავარი სპირალური მკლავების გარეთ მდებარეობს ერთფეროვანი რგოლი (ანუ გარე რგოლი), გაზისა და ვარსკვლავების რგოლი, რომელიც მილიარდობით წლის წინ სხვა გალაქტიკებიდან მოწყვეტილია. თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოების რამდენიმე წევრმა ცოტა ხნის წინ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და დაადასტურა, რომ ერთფეროვანი რგოლის სტრუქტურა სხვა არაფერია, თუ არა ირმის ნახტომის გაბერილი და დეფორმირებული სქელი დისკის მიერ წარმოქმნილი ჭარბი სიმკვრივე.[243] ირმის ნახტომის დისკოს სტრუქტურა „S“-ის მრუდის გასწვრივ არის დეფორმირებული.[244]

=== ჰალო ===
გალაქტიკური დისკი გარშემორტყმულია ძველი ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფეროიდული ჰალოთი, რომელთა 90% გალაქტიკური ცენტრიდან 100 000 სინათლის წლის (30 კპკ) რადიუსში მდებარეობს.[245] თუმცა, რამდენიმე გლობალური გროვები უფრო შორსაც აღმოაჩინეს, როგორიცაა PAL 4 და AM 1 გალაქტიკური ცენტრიდან 200 000 სინათლის წელზე მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის გროვების დაახლოებით 40% რეტროგრადულ ორბიტაზეა, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ირმის ნახტომის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ.[246] გლობალურ გროვებს შეუძლიათ ირმის ნახტომის გარშემო როზეტისებრი ორბიტების გაყოლა, ვარსკვლავის გარშემო პლანეტის ელიფსური ორბიტისგან განსხვავებით.[247]

მიუხედავად იმისა, რომ დისკი შეიცავს მტვერს, რომელიც ხედვას ზოგიერთ ტალღის სიგრძეზე აფერხებს, ჰალოს კომპონენტი ამას არ აკეთებს. აქტიური ვარსკვლავთწარმოქმნა ხდება დისკოში (განსაკუთრებით სპირალურ მკლავებში, რომლებიც მაღალი სიმკვრივის არეალებს წარმოადგენენ), მაგრამ არ ხდება ჰალოში, რადგან ვარსკვლავებად კოლაფსირებისთვის ცოტა ცივი გაზია.[109] ღია გროვებიც ძირითადად დისკზეა განლაგებული.[248]

21-ე საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენებმა ირმის ნახტომის სტრუქტურის შესახებ ჩვენს გაგებას ახალი განზომილებები შესძინა. ანდრომედას გალაქტიკის (M31) დისკის (M31) გაცილებით უფრო შორს გავრცელების აღმოჩენით, ვიდრე ადრე ეგონათ,[249] აშკარა ხდება ირმის ნახტომის დისკის უფრო შორს გაფართოების შესაძლებლობა და ამას ადასტურებს გედის მკლავის გარე მკლავის გაფართოების[232][250] და სკუტუმ-კენტავრის მკლავის მსგავსი გაფართოების აღმოჩენის მტკიცებულებები.[251] მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკის აღმოჩენით მოხდა გალაქტიკური ნარჩენების ლენტის აღმოჩენა, რადგან ჯუჯა გალაქტიკის პოლარული ორბიტა და მისი ურთიერთქმედება ირმის ნახტომთან მას ანადგურებს. 2004 წელს, ირმის ნახტომის გარშემო სიბრტყის ორბიტაზე მოძრავი გალაქტიკური ნარჩენების რგოლის აღმოჩენის შემდეგ, თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ნარჩენები დიდი ძაღლის ჯუჯა გალაქტიკის სახელით ცნობილი სისტემის ნაშთი იყო.[252] სხვა მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ეს გალაქტიკური დეფორმაციის შედეგი იყო,[253] ეს მოსაზრება 2021 წლის მონაცემებითაც დადასტურდა.[254]

ჩრდილოეთის ცის Sloan Digital Sky Survey აჩვენებს უზარმაზარ, დიფუზურ სტრუქტურას (გაშლილი სავსე მთვარის ზომაზე დაახლოებით 5000-ჯერ დიდი ფართობით), რომელიც, როგორც ჩანს, არ შეესაბამება ამჟამინდელ მოდელებს. ვარსკვლავების კრებული თითქმის პერპენდიკულარულად ამოდის ირმის ნახტომის სპირალური მკლავების სიბრტყის მიმართ. სავარაუდო ინტერპრეტაციაა, რომ ჯუჯა გალაქტიკა ერწყმის ირმის ნახტომს. ამ გალაქტიკას სავარაუდოდ ქალწულის ვარსკვლავური ნაკადი ეწოდება და მდებარეობს ქალწულის მიმართულებით, დაახლოებით 30 000 სინათლის წლის (9 კპკ) დაშორებით.[255]

====აირისებრი ჰალო====
ვარსკვლავური ჰალოს გარდა, ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორიამ, XMM-ნიუტონმა და სუზაკუმ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომ არსებობს ასევე აირისებრი ჰალო, რომელიც შეიცავს დიდი რაოდენობით ცხელ აირს. ეს ჰალო ასობით ათასი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, გაცილებით შორს, ვიდრე ვარსკვლავური ჰალო და ახლოსაა დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მანძილთან. ამ ცხელი ჰალოს მასა თითქმის უდრის თავად ირმის ნახტომის მასას.[256][257][258] ამ ჰალოს გაზის ტემპერატურა 1-დან 2,5 მილიონ კ-მდე (1,8 და 4,5 მილიონი °F) მერყეობს.[259]

შორეული გალაქტიკების დაკვირვებები მიუთითებს, რომ სამყაროს დაახლოებით ერთი მეექვსედ ნაკლები ბარიონული (ჩვეულებრივი) მატერია ჰქონდა, ვიდრე ბნელი მატერია, როდესაც ის სულ რაღაც რამდენიმე მილიარდი წლის იყო. თუმცა, ამ ბარიონების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარია გათვალისწინებული თანამედროვე სამყაროში, ახლომდებარე გალაქტიკების, როგორიცაა ირმის ნახტომი, დაკვირვებების საფუძველზე.[260] თუ დადასტურდება დასკვნა, რომ ჰალოს მასა შედარებადია ირმის ნახტომის მასასთან, ეს შეიძლება იყოს ირმის ნახტომის გარშემო დაკარგული ბარიონების ვინაობა.[260]

==ფორმირება==
===ისტორია===
ირმის ნახტომი დაიწყო, როგორც ერთი ან რამდენიმე მცირე ჭარბი სიმკვრივე სამყაროში მასის განაწილებაში, დიდი აფეთქების შემდეგ მალევე, 13.61 მილიარდი წლის წინ.[261][262][263] ამ ჭარბი სიმკვრივიდან ზოგიერთი წარმოადგენდა გლობულური გროვების საფუძველს, რომლებშიც წარმოიქმნა უძველესი დარჩენილი ვარსკვლავები იმ ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ირმის ნახტომი ეწოდება. ირმის ნახტომში მატერიის თითქმის ნახევარი შესაძლოა სხვა შორეული გალაქტიკებიდან მომდინარეობდეს.[261] ეს ვარსკვლავები და გროვები ახლა ირმის ნახტომის ვარსკვლავურ ჰალოს ქმნიან. პირველი ვარსკვლავების დაბადებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ირმის ნახტომის მასა საკმარისად დიდი იყო, რომ ის შედარებით სწრაფად ბრუნავდა. კუთხური იმპულსის შენარჩუნების გამო, ამან გამოიწვია აირისებრი ვარსკვლავთშორისი გარემოს კოლაფსი დაახლოებით სფეროიდული ფორმიდან დისკად. ამიტომ, ვარსკვლავების შემდგომი თაობები წარმოიქმნა ამ სპირალურ დისკში. დისკში შეინიშნება ახალგაზრდა ვარსკვლავების უმეტესობა, მათ შორის მზე.[264][265]

პირველი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების დაწყების შემდეგ, ირმის ნახტომი გაიზარდა როგორც გალაქტიკური შერწყმების გზით (განსაკუთრებით ირმის ნახტომის ზრდის ადრეულ ეტაპზე), ასევე გაზის აკრეციის გზით პირდაპირ გალაქტიკური ჰალოდან.[265] ამჟამად ირმის ნახტომი აგროვებს მასალას რამდენიმე პატარა გალაქტიკიდან, მათ შორის მისი ორი უდიდესი თანამგზავრი გალაქტიკიდან, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლებიდან, მაგელანის ნაკადის მეშვეობით. გაზის პირდაპირი აკრეცია შეინიშნება მაღალი სიჩქარის ღრუბლებში, როგორიცაა სმიტის ღრუბელი.[266][267]

კოსმოლოგიური სიმულაციები მიუთითებს, რომ 11 მილიარდი წლის წინ ის შეერწყა განსაკუთრებით დიდ გალაქტიკას, რომელსაც კრაკენი ეწოდება.[268][269] ირმის ნახტომის ისეთი თვისებები, როგორიცაა ვარსკვლავური მასა, კუთხური იმპულსი და მეტალურობა მის უკიდურეს რეგიონებში, მიუთითებს, რომ ბოლო 10 მილიარდი წლის განმავლობაში მას არ განუცდია შერწყმა დიდ გალაქტიკებთან. ბოლო დროს დიდი შერწყმების ეს არარსებობა უჩვეულოა მსგავსი ტიპის სპირალურ გალაქტიკებს შორის. მის მეზობელს, ანდრომედას გალაქტიკას, როგორც ჩანს, უფრო ტიპური ისტორია აქვს, რომელიც შედარებით დიდ გალაქტიკებთან შედარებით ბოლოდროინდელი შერწყმებით არის ჩამოყალიბებული.[270][271]

ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, ირმის ნახტომი, ისევე როგორც ანდრომედას გალაქტიკა, გალაქტიკის ფერ-სიდიდის დიაგრამაზე „მწვანე ველში“ მდებარეობს, რეგიონში, რომელიც დასახლებულია გალაქტიკებით, რომლებიც გარდამავალ პერიოდში არიან „ლურჯი ღრუბლიდან“ (გალაქტიკები, რომლებიც აქტიურად ქმნიან ახალ ვარსკვლავებს) „წითელ თანმიმდევრობამდე“ (გალაქტიკები, რომლებიც არ ქმნიან ვარსკვლავებს). მწვანე ველის გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობა შენელდება, რადგან მათ ვარსკვლავთშორის გარემოში ვარსკვლავთწარმოქმნის გაზი ამოეწურათ. მსგავსი თვისებების მქონე სიმულირებულ გალაქტიკებში, ვარსკვლავთწარმოქმნა, როგორც წესი, დაახლოებით ხუთი მილიარდი წლის განმავლობაში ჩაქრება, რაც ითვალისწინებს ვარსკვლავთწარმოქმნის ტემპის მოსალოდნელ, მოკლევადიან ზრდას ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას შორის შეჯახების გამო.[272] ირმის ნახტომის მსგავსი სხვა გალაქტიკების გაზომვები მიუთითებს, რომ ის ერთ-ერთი ყველაზე წითელი და კაშკაშა სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც ჯერ კიდევ ახალ ვარსკვლავებს ქმნის და ის ოდნავ უფრო ლურჯია, ვიდრე ყველაზე ლურჯი წითელი თანმიმდევრობის გალაქტიკები.[273]

===ასაკი და კოსმოლოგიური ისტორია===
გლობულური გროვები ირმის ნახტომის უძველეს ობიექტებს შორისაა, რაც ირმის ნახტომის ასაკის უფრო დაბალ ზღვარს აწესებს. ირმის ნახტომში ცალკეული ვარსკვლავების ასაკის შეფასება შესაძლებელია ისეთი ხანგრძლივი რადიოაქტიური ელემენტების, როგორიცაა თორიუმ-232 და ურანი-238, სიმრავლის გაზომვით, შემდეგ კი შედეგების მათი თავდაპირველი სიმრავლის შეფასებასთან შედარებით, ტექნიკით, რომელსაც ნუკლეოკოსმოქრონოლოგია ეწოდება. ეს მაჩვენებლები CS 31082-001-ისთვის დაახლოებით 12.5 ± 3 მილიარდი წელია[275] და BD +17° 3248-ისთვის 13.8 ± 4 მილიარდი წელი.[276]

თეთრი ჯუჯას ფორმირების შემდეგ, ის იწყებს რადიაციულად გაგრილებას და მისი ზედაპირის ტემპერატურა თანდათან ეცემა. ამ თეთრი ჯუჯებიდან ყველაზე ცივი ტემპერატურის გაზომვით და მათი მოსალოდნელ საწყის ტემპერატურასთან შედარებით, შესაძლებელია ასაკის შეფასება. ამ ტექნიკით, გლობულური გროვების M4 ასაკი შეფასდა 12.7 ± 0.7 მილიარდი წლით. ამ გროვებიდან ყველაზე ძველის ასაკის შეფასებით, საუკეთესოდ შესაფერისი ასაკი 12.6 მილიარდი წელია, ხოლო 95%-იანი სანდოობის ზედა ზღვარი - 16 მილიარდი წელი.[277]

2018 წლის ნოემბერში ასტრონომებმა სამყაროს ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს. დაახლოებით 13.5 მილიარდი წლის ასაკის 2MASS J18082002-5104378 B არის პაწაწინა ულტრალითონებით ღარიბი (UMP) ვარსკვლავი, რომელიც თითქმის მთლიანად დიდი აფეთქების შედეგად გამოყოფილი მასალებისგან შედგება და შესაძლოა, ერთ-ერთი პირველი ვარსკვლავი იყოს. ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ამ ვარსკვლავის აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკა შესაძლოა, სულ მცირე, 3 მილიარდი წლით უფროსი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.[278][279][280]

ირმის ნახტომის ჰალოში რამდენიმე ცალკეული ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელთა გაზომილი ასაკი სამყაროს 13.80 მილიარდ წლიან ასაკთან ძალიან ახლოსაა. 2007 წელს, გალაქტიკურ ჰალოში არსებული ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის, ასაკი დაახლოებით 13,2 მილიარდი წლის შეფასდა. როგორც იმ დროს ირმის ნახტომში ცნობილი უძველესი ობიექტი, ამ გაზომვამ ირმის ნახტომის ასაკს უფრო დაბალი ზღვარი დააწესა.[281] ეს შეფასება გაკეთდა ძალიან დიდი ტელესკოპის ულტრაიისფერი-ვიზუალური ეშელის სპექტროგრაფის გამოყენებით, რათა გაზომილიყო თორიუმის და R-პროცესით შექმნილი სხვა ელემენტების არსებობით გამოწვეული სპექტრული ხაზების ფარდობითი სიძლიერე. ხაზების სიძლიერე იძლევა სხვადასხვა ელემენტარული იზოტოპების სიჭარბეს, საიდანაც ვარსკვლავის ასაკის შეფასება შესაძლებელია ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით.[281] კიდევ ერთი ვარსკვლავი, HD 140283, შეფასებულია 13,7 ± 0,7 მილიარდი წლით, 12,2 ± 0,6 მილიარდი წლით,[282] ან 12,0 ± 0,5 მილიარდი წლით.[283]

დედამიწის ატმოსფერული დამახინჯების გამოსასწორებლად ადაპტური ოპტიკის გამოყენებით ჩატარებული დაკვირვებების თანახმად, გალაქტიკის ამოზნექილობაში მყოფი ვარსკვლავები დაახლოებით 12,8 მილიარდი წლისაა.[284]

გალაქტიკურ თხელ დისკოში ვარსკვლავების ასაკი ასევე შეფასდა ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით. თხელი დისკოში მყოფი ვარსკვლავების გაზომვები იძლევა შეფასებას, რომ თხელი დისკო 8,8 ± 1,7 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა. ეს გაზომვები ვარაუდობს, რომ გალაქტიკური ჰალოსა და თხელ დისკოს ფორმირებას შორის თითქმის 5 მილიარდი წლის შესვენება იყო.[285] ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური ხელმოწერების ბოლოდროინდელი ანალიზი მიუთითებს, რომ ვარსკვლავების ფორმირება შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდა დისკოს ფორმირების დროს, 10-დან 8 მილიარდი წლის წინ, როდესაც ვარსკვლავთშორისი გაზი ძალიან ცხელი იყო ახალი ვარსკვლავების წარმოსაქმნელად იმავე ტემპით, როგორც ადრე.[286]

ირმის ნახტომის გარშემო არსებული თანამგზავრი გალაქტიკები შემთხვევით არ არის განაწილებული, არამედ, როგორც ჩანს, უფრო დიდი სისტემის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, რაც წარმოქმნის რგოლის სტრუქტურას, რომლის დიამეტრი 500 000 სინათლის წელია, ხოლო სიგანე 50 000 სინათლის წელი.[287] გალაქტიკებს შორის ახლო შეჯახება, როგორც ეს ანდრომედას გალაქტიკის შემთხვევაში 4 მილიარდ წელიწადშია მოსალოდნელი, შეიძლება გაზის უზარმაზარი კუდები მოგლიჯოს, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაერთიანდნენ და წარმოქმნან ჯუჯა გალაქტიკები რგოლში, მთავარი დისკოს მიმართ ნებისმიერი კუთხით.[288]

==გალაქტიკათშორისი სამეზობლო==
ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა გიგანტური სპირალური გალაქტიკების ბინარული სისტემაა, რომელიც მიეკუთვნება 50 მჭიდროდ დაკავშირებული გალაქტიკის ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც ლოკალური ჯგუფი და გარშემორტყმულია ლოკალური სიცარიელით, რომელიც თავად არის ლოკალური ფურცლის[289] და თავის მხრივ ქალწულის ზეგროვის ნაწილი. ქალწულის ზეგროვას გარშემო არის რამდენიმე სიცარიელე, რომლებიც მრავალი გალაქტიკისგან თავისუფალია, „ჩრდილოეთით“ მიკროსკოპიუმის სიცარიელე, „მარცხნივ“ მოქანდაკის სიცარიელე, „მარჯვნივ“ ბოეოტსის სიცარიელე და „სამხრეთით“ დიდი ვოიდი. ეს სიცარიელეები დროთა განმავლობაში იცვლის ფორმას და გალაქტიკებში ძაფისებრ სტრუქტურებს ქმნის. მაგალითად, ქალწულის ზეგროვა მიიზიდება დიდი მიმზიდველისკენ,[290] რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი სტრუქტურის, ლანიაკეას, ნაწილს წარმოადგენს.[291]

ლოკალური ჯგუფის ორი პატარა გალაქტიკა და რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა ბრუნავს ირმის ნახტომის გარშემო. მათგან ყველაზე დიდია დიდი მაგელანის ღრუბელი, რომლის დიამეტრი 32,200 სინათლის წელია.[292] მას ჰყავს ახლო თანამგზავრი, პატარა მაგელანის ღრუბელი. მაგელანის ნაკადი არის ნეიტრალური წყალბადის გაზის ნაკადი, რომელიც ამ ორი პატარა გალაქტიკიდან ცის 100°-ზე ვრცელდება. ვარაუდობენ, რომ ნაკადი მაგელანის ღრუბლებიდან ირმის ნახტომთან მოქცევითი ურთიერთქმედების შედეგად იქნა გამოყვანილი.[293] ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავი ჯუჯა გალაქტიკებიდან ზოგიერთია დიდი ძაღლის ჯუჯა (ყველაზე ახლოს), მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკა, მცირე დათვის ჯუჯა, მოქანდაკის ჯუჯა, სექსტანსის ჯუჯა, ღუმელის ჯუჯა და ლომ I ჯუჯა.[294]

ირმის ნახტომის ყველაზე პატარა ჯუჯა გალაქტიკები მხოლოდ 500 სინათლის წლის დიამეტრისაა. ესენია კარინას ჯუჯა, დრაკონის ჯუჯა და ლომ II ჯუჯა. შესაძლოა, ჯერ კიდევ არსებობდეს აღმოუჩენელი ჯუჯა გალაქტიკები, რომლებიც დინამიურად დაკავშირებულია ირმის ნახტომთან, რასაც ადასტურებს 2015 წელს ღამის ცის შედარებით მცირე ნაწილში ირმის ნახტომის ცხრა ახალი თანამგზავრის აღმოჩენა.[294] ირმის ნახტომმა უკვე შთანთქა რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა, მაგალითად, ომეგა კენტავრის წინაპარი.[295]

2005 წელს[296] და 2012 წელს[297] დამატებითი დადასტურებით, მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის თანამგზავრული გალაქტიკების უმეტესობა ძალიან დიდ დისკში მდებარეობს და ერთი მიმართულებით ბრუნავს. ეს მოულოდნელი იყო: სტანდარტული კოსმოლოგიის თანახმად, თანამგზავრული გალაქტიკები ბნელი მატერიის ჰალოებში უნდა წარმოიქმნას და ფართოდ გავრცელდეს, შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობდეს. ეს შეუსაბამობა ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი.[298]

2006 წლის იანვარში მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის დისკოში აქამდე აუხსნელი დეფორმაცია ახლა რუკაზეა დატანილი და აღმოჩნდა, რომ ეს არის ტალღა ან ვიბრაცია, რომელიც წარმოიქმნება დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მიერ ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნვისას და იწვევს ვიბრაციებს მის კიდეებში გავლისას. ადრე, ეს ორი გალაქტიკა, რომლებიც ერთად ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით 2%-ს შეადგენენ, ძალიან პატარად ითვლებოდა ირმის ნახტომზე გავლენის მოხდენისთვის. თუმცა, კომპიუტერულ მოდელში, ამ ორი გალაქტიკის მოძრაობა ქმნის ბნელი მატერიის კვალს, რომელიც აძლიერებს მათ გავლენას უფრო დიდ ირმის ნახტომზე.[299]

ამჟამინდელი გაზომვები მიუთითებს, რომ ანდრომედას გალაქტიკა ირმის ნახტომს 100-დან 140 კმ/წმ-მდე (220,000-დან 310,000 მილი/სთ-მდე) სიჩქარით უახლოვდება. 4.3 მილიარდ წელიწადში შესაძლოა მოხდეს ანდრომედასა და ირმის ნახტომის შეჯახება, რაც დამოკიდებულია უცნობი გვერდითი კომპონენტების მნიშვნელობაზე გალაქტიკების ფარდობით მოძრაობაში. თუ ისინი შეეჯახებიან, ცალკეული ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახების შანსი უკიდურესად დაბალია,[300] მაგრამ ამის ნაცვლად, ორი გალაქტიკა გაერთიანდება და შექმნის ერთ ელიფსურ გალაქტიკას ან შესაძლოა დიდ დისკისებრ გალაქტიკას[301] დაახლოებით ექვსი მილიარდი წლის განმავლობაში.[302]

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>90mucj4n11cxi2cd1zd2v6e7pknurho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407306</id>
      <parentid>5407303</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211132" sha1="j2pbh7b4b5xe8ehoqv02gellf3zwnw8" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გალაქტიკა
 | სახელი                  = ირმის ნახტომი
 | სურათი               = ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg
|წარწერა=ირმის ნახტომის ცის კამარაზე
 | აღმომჩენი               = 
 | აღმოჩენის თარიღი             = 
 | ეპოქა                     = [[J2000.0]]
 | ტიპი                       = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref name=:01 /&gt;
 | დახრილობა                = {{DEC|−29|00|28.1699}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot; /&gt;
 | სხივის სიჩქარე          =  
 | z                         = 
 | z_შეცდომა                 =
 | მანძილი                = {{ly|25,881-26,996|7.935-8.277}}&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;idrani&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;/&gt;
| type                 = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref name=:02 /&gt;
 | პირდაპირი ასვლა        = {{RA|17|45|40.03599}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;/&gt;
 | ბრუნვის სიჩქარე         =
 | ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა  =
 | ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
|ვარსკვლავები= 100-400 მრდ&lt;ref name=frommert_kronberg2005 /&gt;&lt;ref name=wethington2010 /&gt;
 | ხილული ზომები           = {{convert|26.8|±|1.1|kpc|ly|-2|abbr=on|lk=on|disp=x|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(|)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt;{{small|(''diameter; [[Galaxy#Isophotal diameter|D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; isophote]]'')}}&lt;ref name=&quot;Goodwin&quot; /&gt;

 | თანავარსკვლავედი                = მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი 
 | რადიუსი                    = {{kly|50|16}}
 | მასა                      = {{val|1.15|e=12|u=}}&lt;ref name=&quot;SA-20190308&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20190208&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kafle2012&quot; /&gt;
 | აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | თვისებები                  = 
}}
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=e1600377 |arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===
გალაქტიკური ზოლის გრავიტაციული გავლენის გარეთ, ირმის ნახტომის დისკოში ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და ვარსკვლავების სტრუქტურა ორგანიზებულია ოთხ სპირალურ მკლავად.[223] სპირალური მკლავები, როგორც წესი, შეიცავს ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის უფრო მაღალ სიმკვრივეს, ვიდრე გალაქტიკური საშუალო, ასევე ვარსკვლავთწარმოქმნის უფრო დიდ კონცენტრაციას, რასაც აკვირდებიან H II რეგიონები[224][225] და მოლეკულური ღრუბლები.[226]

ირმის ნახტომის სპირალური სტრუქტურა გაურკვეველია და ამჟამად არ არსებობს კონსენსუსი მისი მკლავების ბუნებაზე.[227] იდეალური ლოგარითმული სპირალური ნიმუშები მხოლოდ უხეშად აღწერს მზის მახლობლად არსებულ მახასიათებლებს,[225][228] რადგან გალაქტიკებს ხშირად აქვთ მკლავები, რომლებიც იტოტებიან, ერწყმიან, მოულოდნელად იხვევიან და ხასიათდებიან გარკვეული ხარისხის არარეგულარობით.[199][228][229] მზის შესაძლო სცენარი ტოტოვან / ლოკალურ მკლავში[225] ხაზს უსვამს ამ საკითხს და მიუთითებს, რომ ასეთი მახასიათებლები, სავარაუდოდ, უნიკალური არ არის და არსებობს ირმის ნახტომის სხვა ადგილებშიც.[228] მკლავების დახრილობის კუთხის შეფასებები დაახლოებით 7°-დან 25°-მდე მერყეობს.[171][230] ვარაუდობენ, რომ არსებობს ოთხი სპირალური მკლავი, რომლებიც იწყება ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრის მახლობლად.[231] მათ შემდეგი სახელები აქვთ, ხოლო გამოსახულებაზე მკლავების პოზიციებია ნაჩვენები:

[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

ორ სპირალურ მკლავს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავს და კილიტა-მშვილდოსნის მკლავს, მზის ორბიტაზე, ირმის ნახტომის ცენტრის მახლობლად, ტანგენსური წერტილები აქვს. თუ ეს მკლავები გალაქტიკურ დისკოში ვარსკვლავების საშუალო სიმკვრივესთან შედარებით ვარსკვლავების სიმკვრივეს ჭარბად შეიცავს, მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იქნება ტანგენსურ წერტილთან ახლოს ვარსკვლავების დათვლით. ახლო ინფრაწითელი სინათლის ორმა კვლევამ, რომელიც ძირითადად წითელი გიგანტების მიმართ მგრძნობიარეა და მტვრის გადაშენებაზე გავლენას არ ახდენს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავში პროგნოზირებული ჭარბი რაოდენობა აღმოაჩინა, მაგრამ არა კილიტა-მშვილდოსნის მკლავში: სკუტუმ-კენტავრის მკლავი დაახლოებით 30%-ით მეტ წითელ გიგანტს შეიცავს, ვიდრე სპირალური მკლავის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა მოსალოდნელი.[230][233]

ეს დაკვირვება იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომს მხოლოდ ორი მთავარი ვარსკვლავური მკლავი აქვს: პერსევსის მკლავი და სკუტუმ-კენტავრის მკლავი. დანარჩენი მკლავები ჭარბ გაზს შეიცავს, მაგრამ არა ჭარბ ძველ ვარსკვლავებს.[227] 2013 წლის დეკემბერში ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ ახალგაზრდა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების განაწილება ემთხვევა ირმის ნახტომის ოთხმხრივ სპირალურ აღწერას.[234][235][236] ამრიგად, ირმის ნახტომს, როგორც ჩანს, აქვს ორი სპირალური მკლავი, როგორც ძველი ვარსკვლავები და ოთხი სპირალური მკლავი, როგორც აირისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ამ აშკარა შეუსაბამობის ახსნა გაურკვეველია.[236]

3 კპკ-ის თითქმის მკლავი (ასევე ცნობილია, როგორც გაფართოების 3 კპკ მკლავი ან უბრალოდ 3 კპკ მკლავი) აღმოაჩინეს 1950-იან წლებში ასტრონომ ვან ვორდენმა და მისმა თანამშრომლებმა HI-ის (ატომური წყალბადის) 21 სანტიმეტრიანი რადიოგაზომვების მეშვეობით.[237][238] აღმოჩნდა, რომ ის ცენტრალური ამოზნექილიდან 50 კმ/წმ-ზე მეტი სიჩქარით ფართოვდება. ის მდებარეობს მეოთხე გალაქტიკურ კვადრანტში, მზიდან დაახლოებით 5.2 კპკ-ის და გალაქტიკური ცენტრიდან 3.3 კპკ-ის დაშორებით. შორეული 3 კპკ მკლავი 2008 წელს ასტრონომმა ტომ დეიმმა (ასტროფიზიკის ცენტრი | ჰარვარდი და სმითსონიანი) აღმოაჩინა. ის მდებარეობს პირველ გალაქტიკურ კვადრანტში, გალაქტიკური ცენტრიდან 3 კპკ (დაახლოებით 10,000 ლი) მანძილზე.[238][239]

2011 წელს გამოქვეყნებული სიმულაციით ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომმა შესაძლოა სპირალური მკლავის სტრუქტურა მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსურ გალაქტიკასთან განმეორებითი შეჯახების შედეგად მიიღო.[240]

ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომი შეიცავს ორ განსხვავებულ სპირალურ ნიმუშს: შიდა ნიმუშს, რომელიც სწრაფად ბრუნავს მშვილდოსნის მკლავით და გარე ნიმუშს, რომელიც ქმნიან კარინასა და პერსევსის მკლავებით, რომელთა ბრუნვის სიჩქარე უფრო დაბალია და მკლავები მჭიდროდ არის შეხვეული. ამ სცენარში, რომელიც სხვადასხვა სპირალური მკლავების დინამიკის რიცხვითი სიმულაციებით არის მინიშნებული, გარე ნიმუშს გარე ფსევდორგოლის ფორმირება მოუწევს,[241] და ორი ნიმუშს ერთმანეთთან დაკავშირებული ექნება გედის მკლავი.[242]

მთავარი სპირალური მკლავების გარეთ მდებარეობს ერთფეროვანი რგოლი (ანუ გარე რგოლი), გაზისა და ვარსკვლავების რგოლი, რომელიც მილიარდობით წლის წინ სხვა გალაქტიკებიდან მოწყვეტილია. თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოების რამდენიმე წევრმა ცოტა ხნის წინ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და დაადასტურა, რომ ერთფეროვანი რგოლის სტრუქტურა სხვა არაფერია, თუ არა ირმის ნახტომის გაბერილი და დეფორმირებული სქელი დისკის მიერ წარმოქმნილი ჭარბი სიმკვრივე.[243] ირმის ნახტომის დისკოს სტრუქტურა „S“-ის მრუდის გასწვრივ არის დეფორმირებული.[244]

=== ჰალო ===
გალაქტიკური დისკი გარშემორტყმულია ძველი ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფეროიდული ჰალოთი, რომელთა 90% გალაქტიკური ცენტრიდან 100 000 სინათლის წლის (30 კპკ) რადიუსში მდებარეობს.[245] თუმცა, რამდენიმე გლობალური გროვები უფრო შორსაც აღმოაჩინეს, როგორიცაა PAL 4 და AM 1 გალაქტიკური ცენტრიდან 200 000 სინათლის წელზე მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის გროვების დაახლოებით 40% რეტროგრადულ ორბიტაზეა, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ირმის ნახტომის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ.[246] გლობალურ გროვებს შეუძლიათ ირმის ნახტომის გარშემო როზეტისებრი ორბიტების გაყოლა, ვარსკვლავის გარშემო პლანეტის ელიფსური ორბიტისგან განსხვავებით.[247]

მიუხედავად იმისა, რომ დისკი შეიცავს მტვერს, რომელიც ხედვას ზოგიერთ ტალღის სიგრძეზე აფერხებს, ჰალოს კომპონენტი ამას არ აკეთებს. აქტიური ვარსკვლავთწარმოქმნა ხდება დისკოში (განსაკუთრებით სპირალურ მკლავებში, რომლებიც მაღალი სიმკვრივის არეალებს წარმოადგენენ), მაგრამ არ ხდება ჰალოში, რადგან ვარსკვლავებად კოლაფსირებისთვის ცოტა ცივი გაზია.[109] ღია გროვებიც ძირითადად დისკზეა განლაგებული.[248]

21-ე საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენებმა ირმის ნახტომის სტრუქტურის შესახებ ჩვენს გაგებას ახალი განზომილებები შესძინა. ანდრომედას გალაქტიკის (M31) დისკის (M31) გაცილებით უფრო შორს გავრცელების აღმოჩენით, ვიდრე ადრე ეგონათ,[249] აშკარა ხდება ირმის ნახტომის დისკის უფრო შორს გაფართოების შესაძლებლობა და ამას ადასტურებს გედის მკლავის გარე მკლავის გაფართოების[232][250] და სკუტუმ-კენტავრის მკლავის მსგავსი გაფართოების აღმოჩენის მტკიცებულებები.[251] მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკის აღმოჩენით მოხდა გალაქტიკური ნარჩენების ლენტის აღმოჩენა, რადგან ჯუჯა გალაქტიკის პოლარული ორბიტა და მისი ურთიერთქმედება ირმის ნახტომთან მას ანადგურებს. 2004 წელს, ირმის ნახტომის გარშემო სიბრტყის ორბიტაზე მოძრავი გალაქტიკური ნარჩენების რგოლის აღმოჩენის შემდეგ, თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ნარჩენები დიდი ძაღლის ჯუჯა გალაქტიკის სახელით ცნობილი სისტემის ნაშთი იყო.[252] სხვა მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ეს გალაქტიკური დეფორმაციის შედეგი იყო,[253] ეს მოსაზრება 2021 წლის მონაცემებითაც დადასტურდა.[254]

ჩრდილოეთის ცის Sloan Digital Sky Survey აჩვენებს უზარმაზარ, დიფუზურ სტრუქტურას (გაშლილი სავსე მთვარის ზომაზე დაახლოებით 5000-ჯერ დიდი ფართობით), რომელიც, როგორც ჩანს, არ შეესაბამება ამჟამინდელ მოდელებს. ვარსკვლავების კრებული თითქმის პერპენდიკულარულად ამოდის ირმის ნახტომის სპირალური მკლავების სიბრტყის მიმართ. სავარაუდო ინტერპრეტაციაა, რომ ჯუჯა გალაქტიკა ერწყმის ირმის ნახტომს. ამ გალაქტიკას სავარაუდოდ ქალწულის ვარსკვლავური ნაკადი ეწოდება და მდებარეობს ქალწულის მიმართულებით, დაახლოებით 30 000 სინათლის წლის (9 კპკ) დაშორებით.[255]

====აირისებრი ჰალო====
ვარსკვლავური ჰალოს გარდა, ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორიამ, XMM-ნიუტონმა და სუზაკუმ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომ არსებობს ასევე აირისებრი ჰალო, რომელიც შეიცავს დიდი რაოდენობით ცხელ აირს. ეს ჰალო ასობით ათასი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, გაცილებით შორს, ვიდრე ვარსკვლავური ჰალო და ახლოსაა დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მანძილთან. ამ ცხელი ჰალოს მასა თითქმის უდრის თავად ირმის ნახტომის მასას.[256][257][258] ამ ჰალოს გაზის ტემპერატურა 1-დან 2,5 მილიონ კ-მდე (1,8 და 4,5 მილიონი °F) მერყეობს.[259]

შორეული გალაქტიკების დაკვირვებები მიუთითებს, რომ სამყაროს დაახლოებით ერთი მეექვსედ ნაკლები ბარიონული (ჩვეულებრივი) მატერია ჰქონდა, ვიდრე ბნელი მატერია, როდესაც ის სულ რაღაც რამდენიმე მილიარდი წლის იყო. თუმცა, ამ ბარიონების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარია გათვალისწინებული თანამედროვე სამყაროში, ახლომდებარე გალაქტიკების, როგორიცაა ირმის ნახტომი, დაკვირვებების საფუძველზე.[260] თუ დადასტურდება დასკვნა, რომ ჰალოს მასა შედარებადია ირმის ნახტომის მასასთან, ეს შეიძლება იყოს ირმის ნახტომის გარშემო დაკარგული ბარიონების ვინაობა.[260]

==ფორმირება==
===ისტორია===
ირმის ნახტომი დაიწყო, როგორც ერთი ან რამდენიმე მცირე ჭარბი სიმკვრივე სამყაროში მასის განაწილებაში, დიდი აფეთქების შემდეგ მალევე, 13.61 მილიარდი წლის წინ.[261][262][263] ამ ჭარბი სიმკვრივიდან ზოგიერთი წარმოადგენდა გლობულური გროვების საფუძველს, რომლებშიც წარმოიქმნა უძველესი დარჩენილი ვარსკვლავები იმ ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ირმის ნახტომი ეწოდება. ირმის ნახტომში მატერიის თითქმის ნახევარი შესაძლოა სხვა შორეული გალაქტიკებიდან მომდინარეობდეს.[261] ეს ვარსკვლავები და გროვები ახლა ირმის ნახტომის ვარსკვლავურ ჰალოს ქმნიან. პირველი ვარსკვლავების დაბადებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ირმის ნახტომის მასა საკმარისად დიდი იყო, რომ ის შედარებით სწრაფად ბრუნავდა. კუთხური იმპულსის შენარჩუნების გამო, ამან გამოიწვია აირისებრი ვარსკვლავთშორისი გარემოს კოლაფსი დაახლოებით სფეროიდული ფორმიდან დისკად. ამიტომ, ვარსკვლავების შემდგომი თაობები წარმოიქმნა ამ სპირალურ დისკში. დისკში შეინიშნება ახალგაზრდა ვარსკვლავების უმეტესობა, მათ შორის მზე.[264][265]

პირველი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების დაწყების შემდეგ, ირმის ნახტომი გაიზარდა როგორც გალაქტიკური შერწყმების გზით (განსაკუთრებით ირმის ნახტომის ზრდის ადრეულ ეტაპზე), ასევე გაზის აკრეციის გზით პირდაპირ გალაქტიკური ჰალოდან.[265] ამჟამად ირმის ნახტომი აგროვებს მასალას რამდენიმე პატარა გალაქტიკიდან, მათ შორის მისი ორი უდიდესი თანამგზავრი გალაქტიკიდან, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლებიდან, მაგელანის ნაკადის მეშვეობით. გაზის პირდაპირი აკრეცია შეინიშნება მაღალი სიჩქარის ღრუბლებში, როგორიცაა სმიტის ღრუბელი.[266][267]

კოსმოლოგიური სიმულაციები მიუთითებს, რომ 11 მილიარდი წლის წინ ის შეერწყა განსაკუთრებით დიდ გალაქტიკას, რომელსაც კრაკენი ეწოდება.[268][269] ირმის ნახტომის ისეთი თვისებები, როგორიცაა ვარსკვლავური მასა, კუთხური იმპულსი და მეტალურობა მის უკიდურეს რეგიონებში, მიუთითებს, რომ ბოლო 10 მილიარდი წლის განმავლობაში მას არ განუცდია შერწყმა დიდ გალაქტიკებთან. ბოლო დროს დიდი შერწყმების ეს არარსებობა უჩვეულოა მსგავსი ტიპის სპირალურ გალაქტიკებს შორის. მის მეზობელს, ანდრომედას გალაქტიკას, როგორც ჩანს, უფრო ტიპური ისტორია აქვს, რომელიც შედარებით დიდ გალაქტიკებთან შედარებით ბოლოდროინდელი შერწყმებით არის ჩამოყალიბებული.[270][271]

ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, ირმის ნახტომი, ისევე როგორც ანდრომედას გალაქტიკა, გალაქტიკის ფერ-სიდიდის დიაგრამაზე „მწვანე ველში“ მდებარეობს, რეგიონში, რომელიც დასახლებულია გალაქტიკებით, რომლებიც გარდამავალ პერიოდში არიან „ლურჯი ღრუბლიდან“ (გალაქტიკები, რომლებიც აქტიურად ქმნიან ახალ ვარსკვლავებს) „წითელ თანმიმდევრობამდე“ (გალაქტიკები, რომლებიც არ ქმნიან ვარსკვლავებს). მწვანე ველის გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობა შენელდება, რადგან მათ ვარსკვლავთშორის გარემოში ვარსკვლავთწარმოქმნის გაზი ამოეწურათ. მსგავსი თვისებების მქონე სიმულირებულ გალაქტიკებში, ვარსკვლავთწარმოქმნა, როგორც წესი, დაახლოებით ხუთი მილიარდი წლის განმავლობაში ჩაქრება, რაც ითვალისწინებს ვარსკვლავთწარმოქმნის ტემპის მოსალოდნელ, მოკლევადიან ზრდას ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას შორის შეჯახების გამო.[272] ირმის ნახტომის მსგავსი სხვა გალაქტიკების გაზომვები მიუთითებს, რომ ის ერთ-ერთი ყველაზე წითელი და კაშკაშა სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც ჯერ კიდევ ახალ ვარსკვლავებს ქმნის და ის ოდნავ უფრო ლურჯია, ვიდრე ყველაზე ლურჯი წითელი თანმიმდევრობის გალაქტიკები.[273]

===ასაკი და კოსმოლოგიური ისტორია===
გლობულური გროვები ირმის ნახტომის უძველეს ობიექტებს შორისაა, რაც ირმის ნახტომის ასაკის უფრო დაბალ ზღვარს აწესებს. ირმის ნახტომში ცალკეული ვარსკვლავების ასაკის შეფასება შესაძლებელია ისეთი ხანგრძლივი რადიოაქტიური ელემენტების, როგორიცაა თორიუმ-232 და ურანი-238, სიმრავლის გაზომვით, შემდეგ კი შედეგების მათი თავდაპირველი სიმრავლის შეფასებასთან შედარებით, ტექნიკით, რომელსაც ნუკლეოკოსმოქრონოლოგია ეწოდება. ეს მაჩვენებლები CS 31082-001-ისთვის დაახლოებით 12.5 ± 3 მილიარდი წელია[275] და BD +17° 3248-ისთვის 13.8 ± 4 მილიარდი წელი.[276]

თეთრი ჯუჯას ფორმირების შემდეგ, ის იწყებს რადიაციულად გაგრილებას და მისი ზედაპირის ტემპერატურა თანდათან ეცემა. ამ თეთრი ჯუჯებიდან ყველაზე ცივი ტემპერატურის გაზომვით და მათი მოსალოდნელ საწყის ტემპერატურასთან შედარებით, შესაძლებელია ასაკის შეფასება. ამ ტექნიკით, გლობულური გროვების M4 ასაკი შეფასდა 12.7 ± 0.7 მილიარდი წლით. ამ გროვებიდან ყველაზე ძველის ასაკის შეფასებით, საუკეთესოდ შესაფერისი ასაკი 12.6 მილიარდი წელია, ხოლო 95%-იანი სანდოობის ზედა ზღვარი - 16 მილიარდი წელი.[277]

2018 წლის ნოემბერში ასტრონომებმა სამყაროს ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს. დაახლოებით 13.5 მილიარდი წლის ასაკის 2MASS J18082002-5104378 B არის პაწაწინა ულტრალითონებით ღარიბი (UMP) ვარსკვლავი, რომელიც თითქმის მთლიანად დიდი აფეთქების შედეგად გამოყოფილი მასალებისგან შედგება და შესაძლოა, ერთ-ერთი პირველი ვარსკვლავი იყოს. ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ამ ვარსკვლავის აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკა შესაძლოა, სულ მცირე, 3 მილიარდი წლით უფროსი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.[278][279][280]

ირმის ნახტომის ჰალოში რამდენიმე ცალკეული ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელთა გაზომილი ასაკი სამყაროს 13.80 მილიარდ წლიან ასაკთან ძალიან ახლოსაა. 2007 წელს, გალაქტიკურ ჰალოში არსებული ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის, ასაკი დაახლოებით 13,2 მილიარდი წლის შეფასდა. როგორც იმ დროს ირმის ნახტომში ცნობილი უძველესი ობიექტი, ამ გაზომვამ ირმის ნახტომის ასაკს უფრო დაბალი ზღვარი დააწესა.[281] ეს შეფასება გაკეთდა ძალიან დიდი ტელესკოპის ულტრაიისფერი-ვიზუალური ეშელის სპექტროგრაფის გამოყენებით, რათა გაზომილიყო თორიუმის და R-პროცესით შექმნილი სხვა ელემენტების არსებობით გამოწვეული სპექტრული ხაზების ფარდობითი სიძლიერე. ხაზების სიძლიერე იძლევა სხვადასხვა ელემენტარული იზოტოპების სიჭარბეს, საიდანაც ვარსკვლავის ასაკის შეფასება შესაძლებელია ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით.[281] კიდევ ერთი ვარსკვლავი, HD 140283, შეფასებულია 13,7 ± 0,7 მილიარდი წლით, 12,2 ± 0,6 მილიარდი წლით,[282] ან 12,0 ± 0,5 მილიარდი წლით.[283]

დედამიწის ატმოსფერული დამახინჯების გამოსასწორებლად ადაპტური ოპტიკის გამოყენებით ჩატარებული დაკვირვებების თანახმად, გალაქტიკის ამოზნექილობაში მყოფი ვარსკვლავები დაახლოებით 12,8 მილიარდი წლისაა.[284]

გალაქტიკურ თხელ დისკოში ვარსკვლავების ასაკი ასევე შეფასდა ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით. თხელი დისკოში მყოფი ვარსკვლავების გაზომვები იძლევა შეფასებას, რომ თხელი დისკო 8,8 ± 1,7 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა. ეს გაზომვები ვარაუდობს, რომ გალაქტიკური ჰალოსა და თხელ დისკოს ფორმირებას შორის თითქმის 5 მილიარდი წლის შესვენება იყო.[285] ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური ხელმოწერების ბოლოდროინდელი ანალიზი მიუთითებს, რომ ვარსკვლავების ფორმირება შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდა დისკოს ფორმირების დროს, 10-დან 8 მილიარდი წლის წინ, როდესაც ვარსკვლავთშორისი გაზი ძალიან ცხელი იყო ახალი ვარსკვლავების წარმოსაქმნელად იმავე ტემპით, როგორც ადრე.[286]

ირმის ნახტომის გარშემო არსებული თანამგზავრი გალაქტიკები შემთხვევით არ არის განაწილებული, არამედ, როგორც ჩანს, უფრო დიდი სისტემის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, რაც წარმოქმნის რგოლის სტრუქტურას, რომლის დიამეტრი 500 000 სინათლის წელია, ხოლო სიგანე 50 000 სინათლის წელი.[287] გალაქტიკებს შორის ახლო შეჯახება, როგორც ეს ანდრომედას გალაქტიკის შემთხვევაში 4 მილიარდ წელიწადშია მოსალოდნელი, შეიძლება გაზის უზარმაზარი კუდები მოგლიჯოს, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაერთიანდნენ და წარმოქმნან ჯუჯა გალაქტიკები რგოლში, მთავარი დისკოს მიმართ ნებისმიერი კუთხით.[288]

==გალაქტიკათშორისი სამეზობლო==
ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა გიგანტური სპირალური გალაქტიკების ბინარული სისტემაა, რომელიც მიეკუთვნება 50 მჭიდროდ დაკავშირებული გალაქტიკის ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც ლოკალური ჯგუფი და გარშემორტყმულია ლოკალური სიცარიელით, რომელიც თავად არის ლოკალური ფურცლის[289] და თავის მხრივ ქალწულის ზეგროვის ნაწილი. ქალწულის ზეგროვას გარშემო არის რამდენიმე სიცარიელე, რომლებიც მრავალი გალაქტიკისგან თავისუფალია, „ჩრდილოეთით“ მიკროსკოპიუმის სიცარიელე, „მარცხნივ“ მოქანდაკის სიცარიელე, „მარჯვნივ“ ბოეოტსის სიცარიელე და „სამხრეთით“ დიდი ვოიდი. ეს სიცარიელეები დროთა განმავლობაში იცვლის ფორმას და გალაქტიკებში ძაფისებრ სტრუქტურებს ქმნის. მაგალითად, ქალწულის ზეგროვა მიიზიდება დიდი მიმზიდველისკენ,[290] რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი სტრუქტურის, ლანიაკეას, ნაწილს წარმოადგენს.[291]

ლოკალური ჯგუფის ორი პატარა გალაქტიკა და რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა ბრუნავს ირმის ნახტომის გარშემო. მათგან ყველაზე დიდია დიდი მაგელანის ღრუბელი, რომლის დიამეტრი 32,200 სინათლის წელია.[292] მას ჰყავს ახლო თანამგზავრი, პატარა მაგელანის ღრუბელი. მაგელანის ნაკადი არის ნეიტრალური წყალბადის გაზის ნაკადი, რომელიც ამ ორი პატარა გალაქტიკიდან ცის 100°-ზე ვრცელდება. ვარაუდობენ, რომ ნაკადი მაგელანის ღრუბლებიდან ირმის ნახტომთან მოქცევითი ურთიერთქმედების შედეგად იქნა გამოყვანილი.[293] ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავი ჯუჯა გალაქტიკებიდან ზოგიერთია დიდი ძაღლის ჯუჯა (ყველაზე ახლოს), მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკა, მცირე დათვის ჯუჯა, მოქანდაკის ჯუჯა, სექსტანსის ჯუჯა, ღუმელის ჯუჯა და ლომ I ჯუჯა.[294]

ირმის ნახტომის ყველაზე პატარა ჯუჯა გალაქტიკები მხოლოდ 500 სინათლის წლის დიამეტრისაა. ესენია კარინას ჯუჯა, დრაკონის ჯუჯა და ლომ II ჯუჯა. შესაძლოა, ჯერ კიდევ არსებობდეს აღმოუჩენელი ჯუჯა გალაქტიკები, რომლებიც დინამიურად დაკავშირებულია ირმის ნახტომთან, რასაც ადასტურებს 2015 წელს ღამის ცის შედარებით მცირე ნაწილში ირმის ნახტომის ცხრა ახალი თანამგზავრის აღმოჩენა.[294] ირმის ნახტომმა უკვე შთანთქა რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა, მაგალითად, ომეგა კენტავრის წინაპარი.[295]

2005 წელს[296] და 2012 წელს[297] დამატებითი დადასტურებით, მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის თანამგზავრული გალაქტიკების უმეტესობა ძალიან დიდ დისკში მდებარეობს და ერთი მიმართულებით ბრუნავს. ეს მოულოდნელი იყო: სტანდარტული კოსმოლოგიის თანახმად, თანამგზავრული გალაქტიკები ბნელი მატერიის ჰალოებში უნდა წარმოიქმნას და ფართოდ გავრცელდეს, შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობდეს. ეს შეუსაბამობა ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი.[298]

2006 წლის იანვარში მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის დისკოში აქამდე აუხსნელი დეფორმაცია ახლა რუკაზეა დატანილი და აღმოჩნდა, რომ ეს არის ტალღა ან ვიბრაცია, რომელიც წარმოიქმნება დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მიერ ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნვისას და იწვევს ვიბრაციებს მის კიდეებში გავლისას. ადრე, ეს ორი გალაქტიკა, რომლებიც ერთად ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით 2%-ს შეადგენენ, ძალიან პატარად ითვლებოდა ირმის ნახტომზე გავლენის მოხდენისთვის. თუმცა, კომპიუტერულ მოდელში, ამ ორი გალაქტიკის მოძრაობა ქმნის ბნელი მატერიის კვალს, რომელიც აძლიერებს მათ გავლენას უფრო დიდ ირმის ნახტომზე.[299]

ამჟამინდელი გაზომვები მიუთითებს, რომ ანდრომედას გალაქტიკა ირმის ნახტომს 100-დან 140 კმ/წმ-მდე (220,000-დან 310,000 მილი/სთ-მდე) სიჩქარით უახლოვდება. 4.3 მილიარდ წელიწადში შესაძლოა მოხდეს ანდრომედასა და ირმის ნახტომის შეჯახება, რაც დამოკიდებულია უცნობი გვერდითი კომპონენტების მნიშვნელობაზე გალაქტიკების ფარდობით მოძრაობაში. თუ ისინი შეეჯახებიან, ცალკეული ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახების შანსი უკიდურესად დაბალია,[300] მაგრამ ამის ნაცვლად, ორი გალაქტიკა გაერთიანდება და შექმნის ერთ ელიფსურ გალაქტიკას ან შესაძლოა დიდ დისკისებრ გალაქტიკას[301] დაახლოებით ექვსი მილიარდი წლის განმავლობაში.[302]

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=:01 &gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Event Horizon Telescope Collaboration |last2=Akiyama |first2=Kazunori |last3=Alberdi |first3=Antxon |last4=Alef |first4=Walter |last5=Algaba |first5=Juan Carlos |last6=Anantua |first6=Richard |last7=Asada |first7=Keiichi |last8=Azulay |first8=Rebecca |last9=Bach |first9=Uwe |last10=Baczko |first10=Anne-Kathrin |last11=Ball |first11=David |last12=Baloković |first12=Mislav |last13=Barrett |first13=John |last14=Bauböck |first14=Michi |last15=Benson |first15=Bradford A. |display-authors=1 |year=2022 |title=First Sagittarius A* Event Horizon Telescope Results. VI. Testing the Black Hole Metric |journal=The Astrophysical Journal |volume=930 |issue=2 |pages=L17 |bibcode=2022ApJ...930L..17E |doi=10.3847/2041-8213/ac6756 |s2cid=248744741 |doi-access=free |last16=Bintley |first16=Dan |last17=Blackburn |first17=Lindy |last18=Blundell |first18=Raymond |last19=Bouman |first19=Katherine L. |last20=Bower |first20=Geoffrey C. |last21=Boyce |first21=Hope |last22=Bremer |first22=Michael |last23=Brinkerink |first23=Christiaan D. |last24=Brissenden |first24=Roger |last25=Britzen |first25=Silke |last26=Broderick |first26=Avery E. |last27=Broguiere |first27=Dominique |last28=Bronzwaer |first28=Thomas |last29=Bustamante |first29=Sandra |last30=Byun |first30=Do-Young|arxiv=2311.09484 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;idrani&quot;&gt;{{Cite arXiv |eprint=2207.06034 |class=gr-qc |first1=Indrani |last1=Banerjee |first2=Subhadip |last2=Sau |title=Do shadows of SGR A* and M87* indicate black holes with a magnetic monopole charge? |last3=SenGupta |first3=Soumitra |year=2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Abuter |first1=R. |last2=Amorim |first2=A. |last3=Bauböck |first3=M. |last4=Berger |first4=J. P. |last5=Bonnet |first5=H. |last6=Brandner |first6=W. |last7=Clénet |first7=Y. |last8=Coudé Du Foresto |first8=V. |last9=De Zeeuw |first9=P. T. |last10=Dexter |first10=J. |last11=Duvert |first11=G. |last12=Eckart |first12=A. |last13=Eisenhauer |first13=F. |last14=Förster Schreiber |first14=N. M. |last15=Garcia |first15=P. |display-authors=1 |year=2019 |title=A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=625 |pages=L10 |arxiv=1904.05721 |bibcode=2019A&amp;A...625L..10G |doi=10.1051/0004-6361/201935656 |s2cid=119190574 |last16=Gao |first16=F. |last17=Gendron |first17=E. |last18=Genzel |first18=R. |last19=Gerhard |first19=O. |last20=Gillessen |first20=S. |last21=Habibi |first21=M. |last22=Haubois |first22=X. |last23=Henning |first23=T. |last24=Hippler |first24=S. |last25=Horrobin |first25=M. |last26=Jiménez-Rosales |first26=A. |last27=Jocou |first27=L. |last28=Kervella |first28=P. |last29=Lacour |first29=S. |last30=Lapeyrère |first30=V.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=:02 /&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Petrov |first1=L. |last2=Kovalev |first2=Y. Y. |last3=Fomalont |first3=E. B. |last4=Gordon |first4=D. |year=2011 |title=The Very Long Baseline Array Galactic Plane Survey—VGaPS |journal=[[The Astronomical Journal]] |volume=142 |issue=2 |page=35 |arxiv=1101.1460 |bibcode=2011AJ....142...35P |doi=10.1088/0004-6256/142/2/35 |s2cid=121762178|issn=0004-6256 }}&lt;/ref&gt;


&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>j2pbh7b4b5xe8ehoqv02gellf3zwnw8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407307</id>
      <parentid>5407306</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212060" sha1="71uoa92am2j60a7uldhrdg39duxnuuq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Surprizi|Surprizi]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გალაქტიკა
 | სახელი                  = ირმის ნახტომი
 | სურათი               = ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg
|წარწერა=ირმის ნახტომის ცის კამარაზე
 | აღმომჩენი               = 
 | აღმოჩენის თარიღი             = 
 | ეპოქა                     = [[J2000.0]]
 | ტიპი                       = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref name=:01 /&gt;
 | დახრილობა                = {{DEC|−29|00|28.1699}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot; /&gt;
 | სხივის სიჩქარე          =  
 | z                         = 
 | z_შეცდომა                 =
 | მანძილი                = {{ly|25,881-26,996|7.935-8.277}}&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;idrani&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;/&gt;
| type                 = Sb; Sbc; SB(rs)bc&lt;ref name=ssr100_1_129 /&gt;&lt;ref name=:02 /&gt;
 | პირდაპირი ასვლა        = {{RA|17|45|40.03599}}&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;/&gt;
 | ბრუნვის სიჩქარე         =
 | ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა  =
 | ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
|ვარსკვლავები= 100-400 მრდ&lt;ref name=frommert_kronberg2005 /&gt;&lt;ref name=wethington2010 /&gt;
 | ხილული ზომები           = {{convert|26.8|±|1.1|kpc|ly|-2|abbr=on|lk=on|disp=x|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(|)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt;{{small|(''diameter; [[Galaxy#Isophotal diameter|D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; isophote]]'')}}

 | თანავარსკვლავედი                = მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი 
 | რადიუსი                    = {{kly|50|16}}
 | მასა                      = {{val|1.15|e=12|u=}}&lt;ref name=&quot;SA-20190308&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20190208&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kafle2012&quot; /&gt;
 | აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე = 
 | თვისებები                  = 
}}
'''ირმის ნახტომი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; აგრეთვე ცნობილი როგორც '''ხარის ნავალი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''იერუსალიმის გზა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დათვისფეხა''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''ცის-იკანკლედი''',&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; '''დევის ნამუხლარი'''&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;/&gt; ({{lang-la|Via Lactea}}; {{lang-el|Γαλαξίας|galaxias|რძიანი გზა}}) — [[გალაქტიკა]], რომელიც სხვა ვარსკვლავურ სისტემებთან ერთად მოიცავს ჩვენს [[მზის სისტემა]]საც.

ირმის ნახტომი არის ტოტიანი (ბარიანი) სპირალური გალაქტიკა D&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; იზოფოტალური დიამეტრით, რომელიც შეფასებულია 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკით (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), მაგრამ სპირალური მკლავების სისქე მხოლოდ დაახლოებით 1000 სინათლის წელია (უფრო მეტი ტოტის ხაზთან). ბოლოდროინდელი სიმულაციები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის არე, რომელიც ასევე შეიცავს ზოგიერთ ხილულ ვარსკვლავს, შეიძლება გაგრძელდეს თითქმის 2 მილიონი სინათლის წლის დიამეტრამდე (613 კპკ).&lt;ref name=croswell2020 /&gt;&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot; /&gt; ირმის ნახტომს რამდენიმე თანამგზავრი გალაქტიკა აქვს და გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფის ნაწილია, რომელიც ქალწულის ზეგროვის ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც თავად ლანიაკეას ზეგროვის კომპონენტია.&lt;ref name=&quot;:001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:002&quot; /&gt;

შეფასებულია, რომ ის შეიცავს 100-400 მილიარდ ვარსკვლავს&lt;ref name=&quot;:003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:004&quot; /&gt; და სულ მცირე ამდენ პლანეტას.&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;/&gt; მზის სისტემა მდებარეობს გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27 000 სინათლის წლის (8.3 კპკ) რადიუსში,&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot; /&gt; ორიონის მკლავის შიდა კიდეზე, რომელიც გაზისა და მტვრის სპირალური ფორმის კონცენტრაციაა. ყველაზე შიდა 10 000 სინათლის წლის ვარსკვლავები ქმნიან ამობურცულობას და ერთ ან მეტ ტოტს, რომლებიც გამოსხივდება ამობურცულობიდან. გალაქტიკური ცენტრი არის ინტენსიური რადიოწყარო, რომელიც ცნობილია როგორც [[მშვილდოსანი A*]], ზემასიური შავი ხვრელი 4,100 (± 0.034) მილიონი მზის მასით.&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;/&gt; ირმის ნახტომის უძველესი ვარსკვლავები თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად სამყარო და, სავარაუდოდ, დიდი აფეთქების ბნელი საუკუნეების შემდეგ მალევე ჩამოყალიბდნენ.&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;/&gt;

[[გალილეო გალილეი]]მ პირველად 1610 წელს თავისი ტელესკოპით სინათლის ზოლი ცალკეულ ვარსკვლავებად დაყო. 1920-იანი წლების დასაწყისამდე ასტრონომების უმეტესობა ფიქრობდა, რომ ირმის ნახტომი სამყაროს ყველა ვარსკვლავს შეიცავდა.&lt;ref name=&quot;:005&quot; /&gt; ასტრონომებს [[ჰარლოუ შაპლი]]სა და [[ჰებერ კერტისი|ჰებერ კერტისს]] შორის [[1920]] წელს გამართული დიდი დებატების შემდეგ,&lt;ref name=&quot;shapley_curtis&quot; /&gt; [[ედუინ ჰაბლი]]ს [[1923]] წელს ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი გალაქტიკიდან მხოლოდ ერთ-ერთი იყო.

==მითოლოგია==
მთავარი სტატია: ირმის ნახტომი მითოლოგიაში
ბაბილონურ ეპიკურ პოემა „ენუმა ელიში“, ირმის ნახტომი შექმნილია პირველყოფილი მარილიანი წყლის დრაკონის, ტიამატის, მოკვეთილი კუდისგან, რომელიც ბაბილონის ეროვნულმა ღმერთმა, მარდუქმა, ცაში დასვა მისი მოკვლის შემდეგ.&lt;ref name=&quot;:006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:007&quot;/&gt; ოდესღაც ითვლებოდა, რომ ეს ამბავი ეფუძნებოდა შუმერულ ძველ ვერსიას, რომელშიც ტიამატი ნიპურის ენლილმა მოკლა,&lt;ref name=&quot;:008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;/&gt; მაგრამ ახლა ითვლება, რომ ეს მხოლოდ ბაბილონელი პროპაგანდისტების გამოგონებაა, რომელთა მიზანია მარდუკის შუმერულ ღვთაებებზე უპირატესად წარმოჩენა.&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot; /&gt;

==ვიზუალური მხარე==
[[ფაილი:Milky Way Night Sky Black Rock Desert Nevada.jpg|მინი|მაქსიმალურად ბნელი ადგილიდან დანახული ირმის ნახტომი]]
ირმის ნახტომი დედამიწიდან ჩანს, როგორც თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, დაახლოებით 30° სიგანის, რომელიც ღამის ცაზე რკალისებურად არის გამოკვეთილი.&lt;ref name=pasachoff1994 /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ მთელ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით დანახული ყველა ცალკეული ვარსკვლავი ირმის ნახტომის გალაქტიკის ნაწილია, ტერმინი „ირმის ნახტომი“ შემოიფარგლება სინათლის ამ ზოლით.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rey |first=H. A. |url=https://archive.org/details/stars00hare/page/145 |title=The Stars |date=1976 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-24830-0 |page=[https://archive.org/details/stars00hare/page/145 145]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |url=https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |title=The Cosmos: Astronomy in the New Millennium |last2=Filippenko |first2=Alex |publisher=Cambridge University Press |year=2013 |isbn=978-1-107-68756-1 |page=384 |access-date=December 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142950/https://books.google.com/books?id=tZsoAAAAQBAJ&amp;pg=PA384 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; სინათლე წარმოიქმნება გალაქტიკური სიბრტყის მიმართულებით განლაგებული ვარსკვლავებისა და სხვა მასალის გროვისაგან. ზოლის გარშემო უფრო კაშკაშა რეგიონები ჩანს როგორც რბილი ვიზუალური ლაქები, რომლებიც ცნობილია როგორც ვარსკვლავური ღრუბლები. მათგან ყველაზე თვალსაჩინოა დიდი მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი, გალაქტიკის ცენტრალური ამოზნექილი ნაწილი.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossen |first=Craig |date=July 2013 |title=Observing the Milky Way, part I: Sagittarius &amp; Scorpius |journal=Sky &amp; Telescope |language=en |volume=126 |issue=1 |page=24 |bibcode=2013S&amp;T...126a..24C}}&lt;/ref&gt; ზოლის შიგნით არსებული ბნელი რეგიონები, როგორიცაა დიდი ნაპრალი და ქვანახშირის ტომარა, არის ადგილები, სადაც ვარსკვლავთშორისი მტვერი ბლოკავს შორეული ვარსკვლავების სინათლეს. სამხრეთ ნახევარსფეროს ხალხები, მათ შორის ინკები და ავსტრალიელი აბორიგენები, ამ რეგიონებს ბნელ ღრუბლების თანავარსკვლავედებად მიიჩნევდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Urton |first=Gary |title=At the Crossroads of the Earth and the Sky: An Andean Cosmology |date=1981 |publisher=Univ. of Texas Pr. |isbn=0-292-70349-X |series=Latin American Monographs |volume=55 |location=Austin |pages=102–4, 109–11 |author-link=Gary Urton}}&lt;/ref&gt; ცის ის არეალი, რომელსაც ირმის ნახტომი ფარავს, [[აცილების ზონა]]ს უწოდებენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starr |first=Michelle |date=July 14, 2020 |title=A Giant 'Wall' of Galaxies Has Been Found Stretching Across The Universe |url=https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205141100/https://www.sciencealert.com/a-giant-wall-of-galaxies-has-been-found-stretching-across-the-universe |archive-date=February 5, 2021 |access-date=May 5, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}&lt;/ref&gt;

ირმის ნახტომს შედარებით დაბალი ზედაპირული სიკაშკაშე აქვს. მისი ხილვადობა შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს ფონური სინათლის გამო, როგორიცაა სინათლის დაბინძურება ან მთვარის შუქი. ირმის ნახტომის ხილვადობისთვის ცა უნდა იყოს დაახლოებით 20.2 მაგნიტუდაზე მუქი კვადრატულ წამში.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crumey |first=Andrew |date=2014 |title=Human contrast threshold and astronomical visibility |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=442 |issue=3 |pages=2600–2619 |arxiv=1405.4209 |bibcode=2014MNRAS.442.2600C |doi=10.1093/mnras/stu992 |doi-access=free |s2cid=119210885}}&lt;/ref&gt; ის უნდა იყოს ხილული, თუ ზღვრული მაგნიტუდა დაახლოებით +5.1 ან მეტია და აჩვენებს დიდ დეტალებს +6.1-ზე.&lt;ref name=&quot;steinicke_sakiel2007&quot; /&gt; ეს ართულებს ირმის ნახტომის დანახვას კაშკაშა განათებული ურბანული ან გარეუბნული ტერიტორიებიდან, მაგრამ ძალიან თვალსაჩინოა სოფლის ტერიტორიებიდან დანახვისას, როდესაც მთვარე ჰორიზონტს ქვემოთაა. ხელოვნური ღამის ცის სიკაშკაშის რუკები აჩვენებს, რომ დედამიწის მოსახლეობის ერთ მესამედზე მეტს არ შეუძლია ირმის ნახტომის დანახვა სახლებიდან სინათლის დაბინძურების გამო.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Falchi |first1=Fabio |last2=Cinzano |first2=Pierantonio |last3=Duriscoe |first3=Dan |last4=Kyba |first4=Christopher C. M. |last5=Elvidge |first5=Christopher D. |last6=Baugh |first6=Kimberly |last7=Portnov |first7=Boris A. |last8=Rybnikova |first8=Nataliya A. |last9=Furgoni |first9=Riccardo |date=June 1, 2016 |title=The new world atlas of artificial night sky brightness |journal=Science Advances |language=en |volume=2 |issue=6 |article-number=|arxiv=1609.01041 |bibcode=2016SciA....2E0377F |doi=10.1126/sciadv.1600377 |issn=2375-2548 |pmc=4928945 |pmid=27386582}}&lt;/ref&gt;

დედამიწიდან დანახვისას, ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყის ხილული რეგიონი იკავებს ცის იმ ნაწილს, რომელიც მოიცავს 30 თანავარსკვლავედს. გალაქტიკური ცენტრი მდებარეობს მშვილდოსნის მიმართულებით, სადაც ირმის ნახტომი ყველაზე კაშკაშაა. მშვილდოსნიდან, თეთრი სინათლის ბუნდოვანი ზოლი, როგორც ჩანს, გადის გალაქტიკურ ანტიცენტრში, აურიგაში. შემდეგ ზოლი ცის გარშემო აგრძელებს მოძრაობას, უკან მშვილდოსანამდე, ცას ორ დაახლოებით თანაბარ ნახევარსფეროდ ყოფს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Miller |first=James |date=November 14, 2015 |title=Which Constellations Can Be Seen Along The Milky Way? |url=https://www.astronomytrek.com/which-constellation-can-be-seen-along-the-milky-way/ |access-date=August 13, 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

გალაქტიკური სიბრტყე ეკლიპტიკის მიმართ (ცაში მზის გზა) დაახლოებით 60°-ით არის დახრილი. ის ციური ეკვატორის მიმართ 63°-იანი კუთხითაა დახრილი.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Galactic Plane {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/G/Galactic+Plane |access-date=July 9, 2025 |website=astronomy.swin.edu.au}}&lt;/ref&gt;

===შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვება===
ირმის ნახტომის სინათლის ზოლისა და მისი გალაქტიკური ცენტრის დაკვირვებისთვის საჭიროა შემდეგი პირობები:&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Forecast |first=Milky Way |title=How to See the Milky Way: Complete Beginner's Guide |url=https://milkywayforecast.com/guides/how-to-see-milky-way |access-date=2026-04-26 |website=milkywayforecast.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

*თვალების ადაპტაცია ბნელ ცაზე (30 წუთი);
*დაბალი სინათლის დაბინძურება (ბორთლის სკალით 4 ან უფრო დაბალი);
*დაბალი მთვარის შუქი ან საერთოდ მისი არ ყოფნა (ახალი მთვარის 5-დღიანი ფანჯრის დროს);
*ნისლისა და ტენიანობის დაბალი დონე;
*სწორედ შერჩეული წლის დრო იმ ნახევარსფეროსთვის, საიდანაც აკვირდებით;
*ღამის სწორი დრო; სხვა ციური ობიექტების მსგავსად, ღამის ცაზე ის ამოდის და ეშვება. ხედვის სწორი მიმართულება: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ის სამხრეთით მდებარეობს, მშვილდოსანსა და მორიელს შორის. სამხრეთ ნახევარსფეროში, ის კილსა და კენტავრთან ახლოსაა.

==კვლევის ისტორია==
===უძველესი, შეუიარაღებელი თვალით დაკვირვებები===
„მეტეოროლოგიაში“ არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) აცხადებს, რომ ბერძენმა ფილოსოფოსებმა ანაქსაგორამ (დაახლ. ძვ. წ. 500–428) და დემოკრიტემ (ძვ. წ. 460–370) ივარაუდეს, რომ ირმის ნახტომი არის ვარსკვლავების ნათება, რომლებიც პირდაპირ არ ჩანს დედამიწის ჩრდილის გამო, მაშინ როცა სხვა ვარსკვლავები მზისგან იღებენ სინათლეს, მაგრამ მათი ნათება მზის სხივებით არის დაფარული.[74] თავად არისტოტელე თვლიდა, რომ ირმის ნახტომი დედამიწის ზედა ატმოსფეროს ნაწილი იყო, ვარსკვლავებთან ერთად, და რომ ის ვარსკვლავების წვის თანმდევი პროდუქტი იყო, რომელიც არ იფანტებოდა ატმოსფეროში მისი უკიდურესი მდებარეობის გამო და ქმნიდა მის დიდ წრეს. მისი თქმით, ირმის ნახტომის გალაქტიკის რძისფერი იერსახე დედამიწის ატმოსფეროს გარდატეხის გამოა.[75][76][77] ნეოპლატონისტმა ფილოსოფოსმა ოლიმპიოდორე უმცროსმა (დაახლ. 495–570 წწ.) გააკრიტიკა ეს შეხედულება და ამტკიცებდა, რომ თუ ირმის ნახტომი მთვარეზე ქვემთვარის ფორმის იქნებოდა, ის დედამიწაზე სხვადასხვა დროსა და ადგილას განსხვავებულად უნდა ჩანდეს და რომ მას პარალაქსი უნდა ჰქონდეს, რაც მას არ აქვს. მისი აზრით, ირმის ნახტომი ციურია. ამ იდეამ მოგვიანებით მუსლიმურ სამყაროზე დიდ გავლენა იქონია.[78]

სპარსელმა ასტრონომმა ალ-ბირუნიმ (973–1048) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „ნისლიანი ვარსკვლავების ბუნების უთვალავი ფრაგმენტების ერთობლიობაა“.[79] ანდალუსიელმა ასტრონომმა ავემპასემ (გარდაიცვალა 1138 წელს) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი მრავალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა, მაგრამ დედამიწის ატმოსფეროში უწყვეტ გამოსახულებას წარმოადგენდა, რის დასტურადაც მოიყვანა იუპიტერისა და მარსის შეერთების დაკვირვება 1106 ან 1107 წლებში.[76] სპარსელმა ასტრონომმა ნასირ ალ-დინ ალ-ტუსიმ (1201–1274) თავის ნაშრომში „თადკირა“ დაწერა: „ირმის ნახტომი, ანუ გალაქტიკა, შედგება ძალიან დიდი რაოდენობით პატარა, მჭიდროდ დაჯგუფებული ვარსკვლავებისგან, რომლებიც, მათი კონცენტრაციისა და სიმცირის გამო, ღრუბლიან ლაქებს ჰგვანან. ამის გამო, მას რძის ფერს ადარებდნენ“.[80] იბნ ქაიმ ალ-ჯავზიამ (1292–1350) ივარაუდა, რომ ირმის ნახტომი „უამრავი პაწაწინა ვარსკვლავია, რომლებიც ერთად არიან შეკრებილნი უძრავი ვარსკვლავების სფეროში“.[81]

===დაკვირვებები ტელესკოპებით===
[[ფაილი:Herschel-Galaxy.png|მინი|ირმის ნახტომის ფორმა, რომელიც უილიამ ჰერშელის მიერ 1785 წელს ვარსკვლავების დათვლის მიხედვით იქნა გამოტანილი. მზის სისტემა ცენტრთან ახლოს იყო ვარაუდობდი.]]
ირმის ნახტომის, როგორც მრავალი ვარსკვლავისგან შემდგარი სისტემის, დადასტურება 1610 წელს გაჩნდა, როდესაც გალილეო გალილეიმ ოპტიკური ტელესკოპი გამოიყენა ირმის ნახტომის შესასწავლად და აღმოაჩინა, რომ ის უამრავი მკრთალი ვარსკვლავისგან შედგებოდა.[82] 1755 წლის ტრაქტატში იმანუელ კანტმა, თომას რაიტის ვარაუდის არასწორად ინტერპრეტაციისას, რომ ირმის ნახტომს ბუშტის ფორმა ჰქონდა, ვარაუდობდა (სწორად), რომ ირმის ნახტომი შესაძლოა უზარმაზარი რაოდენობის ვარსკვლავებისგან შემდგარი მბრუნავი სხეული იყოს, რომლებიც ერთმანეთთან შეკავებულია მზის სისტემის მსგავსი გრავიტაციული ძალებით, მაგრამ გაცილებით დიდ მასშტაბებში.[83]: 15  შედეგად მიღებული ვარსკვლავების დისკი დისკის შიგნიდან ჩვენი პერსპექტივიდან ცაზე ზოლად იქნებოდა დანახული. რაიტმა და კანტმა ასევე ივარაუდეს, რომ ღამის ცაზე ხილული ნისლეულებიდან ზოგიერთი შესაძლოა თავად ცალკეული „გალაქტიკები“ იყოს, ჩვენის მსგავსი.[83]: 16  კანტი როგორც ირმის ნახტომს, ასევე „გალაქტიკურ ნისლეულებს“ „კუნძულოვან სამყაროებს“ უწოდებდა, ტერმინი, რომელიც 1930-იან წლებამდეც აქტუალური იყო.[84]

ირმის ნახტომის ფორმისა და მასში მზის პოზიციის აღწერის პირველი მცდელობა უილიამ ჰერშელმა 1785 წელს განახორციელა, ხილული ცის სხვადასხვა რეგიონში ვარსკვლავების რაოდენობის ფრთხილად დათვლით. მან შექმნა ირმის ნახტომის ფორმის დიაგრამა, მზის სისტემის ცენტრთან ახლოს მდებარეობით.[83]: 16

1845 წელს ლორდ როსმა ააგო ახალი ტელესკოპი და შეძლო ინდივიდუალური წერტილოვანი წყაროების გარჩევა იმ ბნელ წერტილებში, რომლებიც ნისლეულების სახელითაა ცნობილი და იმის დადგენა, თუ რა არის ახლა მორევიანი გალაქტიკის (M51) სახელით ცნობილი სპირალური სტრუქტურა.[85][86]

1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

===დაკვირვებები თანამგზავრებით===
1904 წელს, ვარსკვლავების საკუთარი მოძრაობების შესწავლისას, იაკობუს კაპტეინმა განაცხადა, რომ ეს შემთხვევითი არ იყო, როგორც იმ დროს ითვლებოდა; ვარსკვლავები შეიძლებოდა დაიყოს ორ ნაკადად, რომლებიც თითქმის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობდნენ.[87] მოგვიანებით გაირკვა, რომ კაპტეინის მონაცემები იყო ირმის ნახტომის ბრუნვის პირველი მტკიცებულება,[88] რამაც საბოლოოდ ბერტილ ლინდბლადისა და იან ოორტის მიერ გალაქტიკური ბრუნვის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1917 წელს, ჰებერ დუსტ კურტისმა დააკვირდა ანდრომედას ახალი ვარსკვლავი S-ს დიდი ანდრომედას ნისლეულში (მესიეს ობიექტი 31). ფოტოგრაფიული ჩანაწერების ძიებისას მან კიდევ 11 ახალი ვარსკვლავი აღმოაჩინა. კურტისმა შენიშნა, რომ ეს ახალი ვარსკვლავიერები, საშუალოდ, 10 სიდიდით უფრო მკრთალი იყო, ვიდრე ირმის ნახტომში მომხდარი. შედეგად, მან შეძლო მანძილის 150,000 პარსეკის შეფასება. ის გახდა „კუნძული სამყაროების“ ჰიპოთეზის მომხრე, რომლის მიხედვითაც სპირალური ნისლეულები დამოუკიდებელი გალაქტიკები იყო.[89][90] 1920 წელს ჰარლოუ შაპლისა და ჰებერ კურტისს შორის გაიმართა დიდი დებატები ირმის ნახტომის ბუნების, სპირალური ნისლეულების და სამყაროს ზომების შესახებ. დიდი ანდრომედას ნისლეულის გარე გალაქტიკის არსებობის შესახებ თავისი მტკიცების დასასაბუთებლად, კურტისმა აღნიშნა ირმის ნახტომში მტვრის ღრუბლების მსგავსი ბნელი ზოლების გაჩენა, ასევე მნიშვნელოვანი დოპლერის წანაცვლება.[91]

კამათი საბოლოოდ გადაჭრა ედვინ ჰაბლმა 1920-იანი წლების დასაწყისში მაუნტ ვილსონის ობსერვატორიის 2.5 მეტრიანი (100 ინჩიანი) ჰუკერის ტელესკოპის გამოყენებით. ამ ახალი ტელესკოპის სინათლის შეგროვების ძალით, მან შეძლო ასტრონომიული ფოტოების გადაღება, რომლებიც ზოგიერთი სპირალური ნისლეულის გარე ნაწილებს ცალკეული ვარსკვლავების კოლექციებად ყოფდა. მან ასევე შეძლო ზოგიერთი ცეფეიდური ცვლადის იდენტიფიცირება, რომელთა გამოყენებაც შეეძლო ნისლეულებამდე მანძილის შესაფასებლად. მან აღმოაჩინა, რომ ანდრომედას ნისლეული მზიდან 275 000 პარსეკის დაშორებით მდებარეობს, რაც ძალიან შორსაა იმისთვის, რომ ირმის ნახტომის ნაწილი იყოს.[92][93]

==ასტროგრაფია==
===მზის მდებარეობა და სამეზობლო===
{{თავარი|დედამიწის მდებარეობა}}
მზე მდებარეობს ორიონის მკლავის შიდა კიდესთან ახლოს, ადგილობრივი ბუშტის ლოკალურ ფუმფულაში, რედკლიფის ტალღასა და გაყოფილი ხაზოვანი სტრუქტურების (ყოფილი გოულდის სარტყელი) შორის.[99] გილესენის და სხვების (2016) მიერ Sgr A*-ის გარშემო ვარსკვლავური ორბიტების შესწავლის საფუძველზე, მზე გალაქტიკური ცენტრიდან დაახლოებით 27.14 ± 0.46 კლი (8.32 ± 0.14 კპკ)[36] მანძილზე მდებარეობს. ბოელმა და სხვებმა (2016) აღმოაჩინეს უფრო მცირე მნიშვნელობა - 25.64 ± 0.46 კლი (7.86 ± 0.14 კპკ), ასევე ვარსკვლავის ორბიტის ანალიზის გამოყენებით.[100] მზე ამჟამად გალაქტიკური დისკოს ცენტრალური სიბრტყის 5–30 პარსეკით (16–98 ლი) ზემოთ ან ჩრდილოეთით მდებარეობს.[101] ადგილობრივ მკლავსა და შემდეგ მკლავს, პერსევსის მკლავს შორის მანძილი დაახლოებით 2000 პარსეკია (6500 ლი).[102] მზე და შესაბამისად, მზის სისტემა, მდებარეობს ირმის ნახტომის გალაქტიკურ სასიცოცხლო ზონაში.[103][104]

მზიდან 15 პარსეკის (49 ლი) რადიუსის მქონე სფეროს შიგნით დაახლოებით 208 ვარსკვლავია, რომელთა აბსოლუტური სიდიდე 8.5-ზე მეტია, რაც იძლევა ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 69 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 2360 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი კაშკაშა ვარსკვლავების სიიდან). მეორეს მხრივ, მზიდან 5 პარსეკის (16 ლი) რადიუსში არის 64 ცნობილი ვარსკვლავი (ნებისმიერი სიდიდის, 4 ყავისფერი ჯუჯის გარდა), რაც იძლევა დაახლოებით ერთი ვარსკვლავის სიმკვრივეს 8.2 კუბურ პარსეკზე, ანუ ერთი ვარსკვლავის ყოველ 284 კუბურ სინათლის წელზე (უახლოესი ვარსკვლავების სიიდან). ეს ასახავს იმ ფაქტს, რომ გაცილებით მეტი მკრთალი ვარსკვლავია, ვიდრე კაშკაშა: მთელ ცაზე დაახლოებით 500 ვარსკვლავია, რომლებიც აშკარა სიდიდე 4-ზე კაშკაშაა, მაგრამ 15,5 მილიონი ვარსკვლავია კაშკაშა, ვიდრე აშკარა სიდიდე 14.[105]

მზის გზის მწვერვალი, ანუ მზის მწვერვალი, არის მიმართულება, რომლითაც მზე მოძრაობს ირმის ნახტომში ადგილობრივი უძრაობის სტანდარტის გავლით. მზის გალაქტიკური მოძრაობის ზოგადი მიმართულებაა ვარსკვლავი დენებისკენ, გედის თანავარსკვლავედთან ახლოს, გალაქტიკური ცენტრის მიმართულებით დაახლოებით 90 ცის გრადუსიანი კუთხით. მზის ორბიტა ირმის ნახტომის გარშემო, სავარაუდოდ, დაახლოებით ელიფსური იქნება, გალაქტიკური სპირალური მკლავებიდან გამომდინარე პერტურბაციებით და არაერთგვაროვანი მასის განაწილებით. გარდა ამისა, მზე გალაქტიკურ სიბრტყეში დაახლოებით 2,7-ჯერ გადის ორბიტაზე.[106] ეს ძალიან ჰგავს იმას, თუ როგორ მუშაობს მარტივი ჰარმონიული ოსცილატორი წევის ძალის (შეშუპების) გარეშე. ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ეს რხევები ემთხვეოდა დედამიწაზე მასობრივი სიცოცხლის ფორმების გადაშენების პერიოდებს.[107] CO მონაცემებზე დაყრდნობით მზის სპირალურ სტრუქტურაში ტრანზიტის ეფექტების ხელახალი ანალიზით კორელაცია ვერ იქნა ნაპოვნი.[108]

მზის სისტემას ირმის ნახტომის ერთი ორბიტის (გალაქტიკური წელიწადი) დასასრულებლად დაახლოებით 240 მილიონი წელი სჭირდება,[109] ამიტომ, ითვლება, რომ მზემ თავისი სიცოცხლის განმავლობაში 18-20 ორბიტა და ადამიანების წარმოშობის დღიდან 1/1250 ბრუნი დაასრულა. მზის სისტემის ორბიტალური სიჩქარე ირმის ნახტომის ცენტრის გარშემო დაახლოებით 220 კმ/წმ (490,000 მილი/სთ) ანუ სინათლის სიჩქარის 0.073%-ია. მზე ჰელიოსფეროში 84,000 კმ/სთ (52,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს. ამ სიჩქარით, მზის სისტემას დაახლოებით 1,400 წელი სჭირდება 1 სინათლის წლის მანძილის გასავლელად, ანუ 8 დღე 1 ასტრონომიული ერთეულის (ასტრონომიული ერთეული) გასავლელად.[110] მზის სისტემა მიემართება ზოდიაქოს თანავარსკვლავედის მორიელის მიმართულებით, რომელიც ეკლიპტიკას მიჰყვება.[111]

===გალაქტიკური კვადრანტები===
{{მთავარი|გალაქტიკური კვადრანტები}}
გალაქტიკური კვადრანტი, ან ირმის ნახტომის კვადრანტი, ირმის ნახტომის გაყოფის ოთხი წრიული სექტორიდან ერთ-ერთს აღნიშნავს. ასტრონომიულ პრაქტიკაში, გალაქტიკური კვადრანტების გამოყოფა გალაქტიკური კოორდინატთა სისტემაზეა დაფუძნებული, რომელიც მზეს რუკების სისტემის საწყის წერტილად ათავსებს.[112]

კვადრანტები აღიწერება რიგობითი რიცხვების გამოყენებით - მაგალითად, „პირველი გალაქტიკური კვადრანტი“,[113] „მეორე გალაქტიკური კვადრანტი“,[114] ან „ირმის ნახტომის მესამე კვადრანტი“.[115] ჩრდილოეთ გალაქტიკური პოლუსიდან დანახვისას, 0° (ნულოვანი გრადუსი) სხივით, რომელიც მზიდან იწყება და გალაქტიკური ცენტრის გავლით გადის, კვადრატებია:

::{|
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;კვადრანტი&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
! გალაქტიკური&lt;br /&gt;გრძედი&lt;br /&gt;[[გალაქტიკური გრძედი|(ℓ)]]
! &amp;nbsp; &lt;br /&gt;Reference&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|-
!align=&quot;center&quot;|1-ლი
|align=&quot;right&quot; | 0° ≤ ℓ ≤ 90° &amp;nbsp;
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;vanWoerden-Strom-2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=van Woerden |first1=Hugo |last2=Strom |first2=Richard G. |date=June 2006 |title=The beginnings of radio astronomy in the Netherlands |url=http://www.astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |journal=Journal of Astronomical History and Heritage |volume=9 |issue=1 |pages=3–20 |bibcode=2006JAHH....9....3V |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2006.01.01 |s2cid=16816839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919025431/http://astron.nl/~leeuwen/video/dloo/JAHH9p3.pdf |archive-date=September 19, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-2
|align=&quot;right&quot; |&amp;nbsp; 90° ≤ ℓ ≤ 180°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=NASAAD131K /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-3
|align=&quot;right&quot; |180° ≤ ℓ ≤ 270°
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;Lampton1997&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot;|მე-4&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|align=&quot;right&quot; |270° ≤ ℓ ≤ 360°&lt;br /&gt;(360° ≅ 0°)
|align=&quot;center&quot;|&lt;ref name=&quot;toolsofradio&quot; /&gt;&lt;br /&gt; &amp;nbsp;
|}

გალაქტიკური გრძედით (ℓ) საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ზრდით (დადებითი ბრუნვა), როგორც ეს გალაქტიკური ცენტრის ჩრდილოეთიდან ჩანს (ხედვის წერტილი, რომელიც რამდენიმე ასეული ათასი სინათლის წლის მანძილზეა) დედამიწა ბერენიკეს თანავარსკვლავედის მიმართულებით); თუ გალაქტიკური ცენტრის სამხრეთიდან დააკვირდებით (მოქანდაკის თანავარსკვლავედში მსგავსი მანძილით დაშორებული ხედვის წერტილიდან), ℓ საათის ისრის მიმართულებით გაიზრდებოდა (უარყოფითი ბრუნვა).

==ზოგადი მახასიათებლები==
===ზომა===
ირმის ნახტომი ადგილობრივი ჯგუფის ორი უდიდესი გალაქტიკიდან ერთ-ერთია (მეორე ანდრომედას გალაქტიკაა). თუმცა, მისი გალაქტიკური დისკოს ზომა და ის, თუ რამდენად განსაზღვრავს ის იზოფოტალურ დიამეტრს, ბოლომდე შესწავლილი არ არის.[11] ვარაუდობენ, რომ გალაქტიკაში ვარსკვლავების მნიშვნელოვანი ნაწილი 26 კილოპარსეკის (80,000 სინათლის წლის) დიამეტრშია და რომ გარე დისკოს მიღმა ვარსკვლავების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება ძალიან დაბალ რიცხვამდე, ექსპონენციალური დისკოს ექსტრაპოლაციის მიმართ შიდა დისკოს მასშტაბის სიგრძესთან მიმართებაში.[117][11]

ასტრონომიაში გალაქტიკის ზომის დასადგენად რამდენიმე მეთოდი გამოიყენება და თითოეულს შეუძლია განსხვავებული შედეგების მოტანა სხვებთან შედარებით. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია D25 სტანდარტი - იზოფოტი, სადაც B-დიაპაზონში (სინათლის 445 ნმ ტალღის სიგრძე, ხილული სპექტრის ლურჯ ნაწილში) გალაქტიკის ფოტომეტრული სიკაშკაშე 25 მაგ/რკსეკს აღწევს.[118] გუდვინის და სხვების მიერ 1997 წელს შეფასებით, ცეფეიდური ცვლადი ვარსკვლავების განაწილება 17 სხვა სპირალურ გალაქტიკაში შედარდა ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან და მოდელირებული იქნა მათი ზედაპირის სიკაშკაშესთან დამოკიდებულება. ამან მოგვცა ირმის ნახტომის იზოფოტალური დიამეტრი 26.8 ± 1.1 კილოპარსეკის ტოლი (87,400 ± 3,600 სინათლის წელი), იმის გათვალისწინებით, რომ ექსპონენციალური დისკი წარმოადგენს გალაქტიკურ დისკოს და გალაქტიკის ცენტრალური ზედაპირის სიკაშკაშის (μ0) 22.1 ± 0.3 B-mag/arcsec−2 და დისკის მასშტაბის სიგრძის (h) 5.0 ± 0.5 kpc (16,300 ± 1,600 ly) მიღებით.[119][10][120]

ეს ანდრომედას გალაქტიკის იზოფოტალურ დიამეტრზე მნიშვნელოვნად მცირეა და ოდნავ ნაკლებია გალაქტიკების საშუალო იზოფოტალურ ზომებზე, რომლებიც 28.3 კპკ-ს (92,000 ლი-სი) შეადგენს.[10] ნაშრომში ასკვნიან, რომ ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა არ იყო ზედმეტად დიდი სპირალური გალაქტიკები და არც ისინი იყვნენ ცნობილ უდიდესთა შორის (თუ პირველი არ იყო ყველაზე დიდი), როგორც ადრე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, არამედ საშუალო ზომის ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკები.[121] ირმის ნახტომის შედარებითი ფიზიკური მასშტაბის შესადარებლად, თუ მზის სისტემა ნეპტუნამდე აშშ-ის მეოთხედის ზომის იქნებოდა (24.3 მმ (0.955 ინჩი)), ირმის ნახტომი დაახლოებით იქნებოდა შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ-სამხრეთის უდიდესი ხაზი.[122] 1978 წლის კიდევ უფრო ძველი კვლევა ირმის ნახტომისთვის უფრო დაბალ დიამეტრს, დაახლოებით 23 კპკ-ს (75,000 ლი-სი) აჩვენებს.[10]

2015 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში აღნიშნული იყო, რომ არსებობს ვარსკვლავების რგოლისებრი ძაფი, სახელწოდებით Triangulum-Andromeda Ring (TriAnd Ring), რომელიც შედარებით ბრტყელი გალაქტიკური სიბრტყის ზემოთ და ქვემოთ ტალღოვანია. როგორც ვარაუდობენ, ერთფეროვანი რგოლის გარდა, ძირითადად დისკის რხევებისა და ირმის ნახტომის გარშემო შემოხვევის შედეგია, დიამეტრით მინიმუმ 50 კპკ (160,000 ლი),[123] რომელიც შესაძლოა თავად ირმის ნახტომის გარე დისკის ნაწილი იყოს, შესაბამისად, ვარსკვლავური დისკი ამ ზომამდე გაზრდით უფრო დიდი ხდება.[124] 2018 წლის უფრო ბოლოდროინდელმა ნაშრომმა გარკვეულწილად უარყო ეს ჰიპოთეზა და დაადასტურა დასკვნა, რომ ერთფეროვანი რგოლი, A13 და TriAnd Ring წარმოადგენდნენ ვარსკვლავურ ზედმეტ სიმკვრივეს, რომლებიც საკმაოდ გამოდევნილი იყო მთავარი ვარსკვლავური დისკიდან, ხოლო RR Lyrae ვარსკვლავების სიჩქარის დისპერსია უფრო მაღალი აღმოჩნდა და თავსებადი იყო ჰალოს წევრობასთან.[125]

კიდევ ერთმა 2018 წლის კვლევამ გამოავლინა დისკოსებრი ვარსკვლავების ძალიან სავარაუდო არსებობა გალაქტიკური ცენტრიდან 26–31.5 კპკ (84,800–103,000 ლი-სი-ზე) ან შესაძლოა კიდევ უფრო შორს, მნიშვნელოვნად მაღლა, დაახლოებით 13–20 კპკ (40,000–70,000 ლი-სი-ზე), რაც ოდესღაც დისკოს ვარსკვლავური სიმკვრივის მკვეთრ კლებად მიიჩნეოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსალოდნელი იყო, რომ ამ ზღვარს გადააჭარბებდა ან არცერთი ვარსკვლავი არ იქნებოდა, გარდა იმ ვარსკვლავებისა, რომლებიც გალაქტიკური ჰალოს ძველ პოპულაციას მიეკუთვნებიან.[11][126][127]

2020 წლის კვლევამ იწინასწარმეტყველა, რომ ირმის ნახტომის ბნელი მატერიის ჰალოს კიდი დაახლოებით 292 ± 61 კპკ (952,000 ± 199,000 ლი-სი-ზე) იქნებოდა, რაც 584 ± 122 კპკ (1.905 ± 0.3979 მილი-სი-ზე) დიამეტრს ნიშნავს.[28][29] ირმის ნახტომის ვარსკვლავური დისკოს სისქე ასევე დაახლოებით 1.35 კპკ-მდე (4000 ლი) მერყეობს.[128][129]

===მასა===
ირმის ნახტომის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 0,88 ტრილიონჯერ მეტია (8,8×1011 მზის მასა), გალაქტიკის განსაზღვრისთვის გამოიყენება 200 კპკ-ის ზღვარი.[130] ირმის ნახტომის მასის შეფასებები განსხვავდება გამოყენებული მეთოდისა და მონაცემების მიხედვით. შეფასების დიაპაზონის ქვედა ზღვარი არის 5,8×1011 მზის მასა (M☉), რაც გარკვეულწილად ნაკლებია ანდრომედას გალაქტიკაზე.[131][132][133]

2009 წელს Very Long Baseline Array-ის გამოყენებით ჩატარებულმა გაზომვებმა აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის გარე კიდეზე მდებარე ვარსკვლავებისთვის სიჩქარე 254 კმ/წმ-ს (570,000 მილი/სთ) აღწევს.[134] რადგან ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტის რადიუსში არსებულ მთლიან მასაზე, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომი უფრო მასიურია, დაახლოებით ტოლი ანდრომედას გალაქტიკის მასისა, რომელიც მისი ცენტრიდან 160,000 ლი (49 კპკ) რადიუსში 7×1011 მ☉-ია.[135] 2010 წელს ჰალო ვარსკვლავების რადიალური სიჩქარის გაზომვის შედეგად დადგინდა, რომ 80 კილოპარსეკში მოთავსებული მასა 7×1011 მ☉-ია.[136] 2014 წელს ჩატარებულ კვლევაში, მთელი ირმის ნახტომის მასა შეფასებულია 8.5×1011 მ☉-ად,[137] მაგრამ ეს ანდრომედას გალაქტიკის მასის მხოლოდ ნახევარია.[137] ირმის ნახტომის 2019 წლის მასის ბოლოდროინდელი შეფასება 1.29×1012 მ☉-ია.[138]

როგორც ჩანს, ირმის ნახტომის მასის დიდი ნაწილი ბნელი მატერიაა, მატერიის უცნობი და უხილავი ფორმა, რომელიც გრავიტაციულად ურთიერთქმედებს ჩვეულებრივ მატერიასთან. ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის ჰალო შედარებით თანაბრად არის გაფანტული გალაქტიკური ცენტრიდან ას კილოპარსეკზე (კპკ) მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის მათემატიკური მოდელები ვარაუდობენ, რომ ბნელი მატერიის მასა 1–1.5×1012 მ☉-ია.[139][140][141] 2013 და 2014 წლების კვლევები მიუთითებს მასის დიაპაზონზე, რომელიც მერყეობს 4.5×1012 მ☉[142]-დან 8×1011 მ☉-მდე.[22] შედარებისთვის, ირმის ნახტომში არსებული ყველა ვარსკვლავის საერთო მასა შეფასებულია 4.6×1010 მ☉[143]-დან 6.43×1010 მ☉-მდე.[139]

ვარსკვლავების გარდა, არსებობს ვარსკვლავთშორისი აირიც, რომელიც მასის მიხედვით 90%-ით წყალბადს და 10%-ით ჰელიუმს შეიცავს,[144] წყალბადის ორი მესამედი ატომური ფორმითაა, ხოლო დარჩენილი ერთი მესამედი მოლეკულური წყალბადის სახითაა.[145] ირმის ნახტომის ვარსკვლავთშორისი აირის მასა მისი ვარსკვლავების მთლიანი მასის 10%-დან[145] 15%-მდე[144] ტოლია. ვარსკვლავთშორისი მტვერი გაზის მთლიანი მასის დამატებით 1%-ს შეადგენს.[144]

2019 წლის მარტში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა დაახლოებით 39.5 კპკ (130,000 ლი) რადიუსში 1.54×1012 მზის მასაა, რაც ორჯერ მეტია, ვიდრე ადრე ჩატარებულ კვლევებში იყო განსაზღვრული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკის მასის დაახლოებით 90% ბნელი მატერიაა.[7][8]

2023 წლის სექტემბერში ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის გალაქტიკის ვირუსული მასა მხოლოდ 2.06×1011 მზის მასაა, რაც წინა კვლევების მასის მხოლოდ მეათედია. მასა განისაზღვრა კოსმოსური ხომალდის „გაიას“ მონაცემებით.[146]

===ბრუნვის მრუდი===
ირმის ნახტომში ვარსკვლავები და გაზი მისი ცენტრის გარშემო დიფერენციალურად ბრუნავენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბრუნვის პერიოდი მდებარეობის მიხედვით იცვლება. როგორც ეს სპირალური გალაქტიკებისთვისაა დამახასიათებელი, ირმის ნახტომში ვარსკვლავების უმეტესობის ორბიტალური სიჩქარე ძლიერ არ არის დამოკიდებული ცენტრიდან მათ დაშორებაზე. ცენტრალური ამოზნექილიდან ან გარე რგოლიდან მოშორებით, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური სიჩქარე 200-დან 220 კმ/წმ-მდეა.[157] შესაბამისად, ტიპიური ვარსკვლავის ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით პროპორციულია გავლილი ტრაექტორიის სიგრძისა. ეს განსხვავდება მზის სისტემაში არსებული სიტუაციისგან, სადაც ორსხეულიანი გრავიტაციული დინამიკა დომინირებს და სხვადასხვა ორბიტას მნიშვნელოვნად განსხვავებული სიჩქარეები აქვს. ბრუნვის მრუდი (ნაჩვენებია ფიგურაზე) აღწერს ამ ბრუნვას.

თუ ირმის ნახტომი შეიცავდა მხოლოდ ვარსკვლავებში, გაზსა და სხვა ბარიონულ (ჩვეულებრივ) მატერიაში დაფიქსირებულ მასას, ბრუნვის სიჩქარე შემცირდებოდა ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. თუმცა, დაკვირვებული მრუდი შედარებით ბრტყელია, რაც მიუთითებს დამატებით მასაზე, რომლის პირდაპირ აღმოჩენა ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით შეუძლებელია. ეს შეუსაბამობა ბნელ მატერიას მიეწერება.[158] ირმის ნახტომის ბრუნვის მრუდი ემთხვევა სპირალური გალაქტიკების უნივერსალურ ბრუნვის მრუდს, რაც გალაქტიკებში ბნელი მატერიის არსებობის საუკეთესო მტკიცებულებაა. ალტერნატიულად, ასტრონომთა უმცირესობა ვარაუდობს, რომ გრავიტაციის კანონის მოდიფიკაციამ შეიძლება ახსნას დაკვირვებული ბრუნვის მრუდი.[159]

===თავისებური სიჩქარე===
მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური ფარდობითობა აცხადებს, რომ სივრცეში არ არსებობს „სასურველი“ ინერციული საცნობარო სისტემა, რომლითაც შეიძლება ირმის ნახტომის შედარება, ირმის ნახტომს აქვს სიჩქარე კოსმოლოგიური საცნობარო სისტემების მიმართ.[160]

ერთ-ერთი ასეთი საცნობარო სისტემაა ჰაბლის ნაკადი, გალაქტიკური გროვების აშკარა მოძრაობები სივრცის გაფართოების გამო. ცალკეულ გალაქტიკებს, მათ შორის ირმის ნახტომს, აქვთ თავისებური სიჩქარეები საშუალო ნაკადთან მიმართებაში. ამრიგად, ირმის ნახტომის ჰაბლის ნაკადთან შესადარებლად, უნდა გავითვალისწინოთ საკმარისად დიდი მოცულობა, რათა სამყაროს გაფართოება დომინირებდეს ლოკალურ, შემთხვევით მოძრაობებზე. საკმარისად დიდი მოცულობა ნიშნავს, რომ ამ მოცულობაში გალაქტიკების საშუალო მოძრაობა ტოლია ჰაბლის ნაკადის. ასტრონომები თვლიან, რომ ირმის ნახტომი ამ ლოკალური თანამოძრავი საცნობარო სისტემის მიმართ დაახლოებით 630 კმ/წმ (1,400,000 მილი/სთ) სიჩქარით მოძრაობს.[161][162]

ირმის ნახტომი დიდი მიმზიდველისა და სხვა გალაქტიკური გროვების, მათ შორის მის უკან მდებარე შაპლის ზეგროვის, ზოგადი მიმართულებით მოძრაობს.[163] ლოკალური ჯგუფი, გრავიტაციულად დაკავშირებული გალაქტიკების გროვა, რომელიც სხვათა შორის შეიცავს ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას, არის ზეგროვის ნაწილი, რომელსაც ადგილობრივი ზეგროვა ეწოდება და რომლის ცენტრი ქალწულის გროვასთან ახლოსაა: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ჰაბლის ნაკადის ფარგლებში ერთმანეთს 967 კმ/წმ (2,160,000 მილი/სთ) სიჩქარით შორდებიან, ეს სიჩქარე ნაკლებია, ვიდრე მოსალოდნელი იყო 16.8 მილიონი ცალი მანძილის გათვალისწინებით, რაც ადგილობრივ ჯგუფსა და ქალწულის გროვას შორის გრავიტაციული მიზიდულობის გამოა.[164]

კიდევ ერთი საცნობარო სისტემა კოსმოსური მიკროტალღური ფონის (CMB) მეშვეობით არის წარმოდგენილი, რომელშიც CMB-ის ტემპერატურა ყველაზე ნაკლებად არის დამახინჯებული დოპლერის წანაცვლებით (ნულოვანი დიპოლური მომენტი). ირმის ნახტომი ამ სისტემასთან მიმართებაში მოძრაობს 552 ± 6 კმ/წმ (1,235,000 ± 13,000 მილი/სთ)[21] სიჩქარით, 10.5 მარჯვნივ ასცენციისკენ, −24°-იანი დახრილობისკენ (J2000 ეპოქა, ჰიდრას ცენტრთან ახლოს). ეს მოძრაობა დაკვირვებულია ისეთი თანამგზავრების მიერ, როგორიცაა კოსმოსური ფონის მკვლევარი (COBE) და ვილკინსონის მიკროტალღური ანიზოტროპიის ზონდი (WMAP), როგორც დიპოლური წვლილი CMB-ში, რადგან CMB სისტემაში წონასწორობაში მყოფი ფოტონები მოძრაობის მიმართულებით ლურჯად გადაინაცვლებენ, ხოლო საპირისპირო მიმართულებით წითლად გადაინაცვლებენ.[21]

==შემადგენლობა==
ირმის ნახტომი შეიცავს 100-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე[12][13] და სულ მცირე ამდენივე პლანეტას.[165] ზუსტი ციფრი დამოკიდებული იქნება ძალიან დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების რაოდენობის დათვლაზე, რომელთა აღმოჩენაც რთულია, განსაკუთრებით მზიდან 300 ლიზე (90 პროცენტი) მეტი მანძილის დაშორებით. შედარებისთვის, მეზობელი ანდრომედას გალაქტიკა შეიცავს დაახლოებით ერთ ტრილიონ (1012) ვარსკვლავს.[166] ირმის ნახტომი შეიძლება შეიცავდეს ათი მილიარდ თეთრ ჯუჯას, მილიარდ ნეიტრონულ ვარსკვლავს და ას მილიონ ვარსკვლავურ შავ ხვრელს.[f][169][170] ვარსკვლავებს შორის სივრცეს ავსებს გაზისა და მტვრის დისკი, რომელსაც ვარსკვლავთშორისი გარემო ეწოდება. ამ დისკს აქვს რადიუსის მინიმუმ მსგავსი სიგრძე ვარსკვლავებთან შედარებით,[171] ხოლო გაზის ფენის სისქე მერყეობს ასობით სინათლის წლიდან ცივი გაზისთვის ათასობით სინათლის წლამდე თბილი გაზისთვის.[172][173]

ირმის ნახტომის ვარსკვლავების დისკს არ აქვს ბასრი კიდე, რომლის მიღმაც ვარსკვლავები არ არის. პირიქით, ვარსკვლავების კონცენტრაცია მცირდება ირმის ნახტომის ცენტრიდან დაშორებასთან ერთად. ცენტრიდან დაახლოებით 40 000 სინათლის წლის (13 კპკ) რადიუსის მიღმა, კუბურ პარსეკში ვარსკვლავების რაოდენობა რადიუსთან ერთად გაცილებით სწრაფად მცირდება.[117] გალაქტიკურ დისკს გარს აკრავს ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფერული გალაქტიკური ჰალო, რომელიც უფრო გარეთ ვრცელდება, მაგრამ ზომით შეზღუდულია ირმის ნახტომის ორი თანამგზავრის, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების ორბიტებით, რომელთა გალაქტიკურ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მიახლოება დაახლოებით 180 000 ლი (55 კპკ) მანძილია.[174] ამ მანძილზე ან მის მიღმა, ჰალო ობიექტების უმეტესობის ორბიტები მაგელანის ღრუბლებით იქნება დარღვევული. შესაბამისად, ასეთი ობიექტები, სავარაუდოდ, ირმის ნახტომის მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოიტყორცნება. ირმის ნახტომის ინტეგრირებული აბსოლუტური ვიზუალური სიდიდე დაახლოებით −20.9-ის ტოლია.[175][176][g]

როგორც გრავიტაციული მიკროლინზირების, ასევე პლანეტების ტრანზიტის დაკვირვებები მიუთითებს, რომ შესაძლოა ვარსკვლავებთან დაკავშირებული პლანეტების რაოდენობა იმდენივე იყოს, რამდენიც ირმის ნახტომში ვარსკვლავების რაოდენობაა,[34][177] ხოლო მიკროლინზირების გაზომვები მიუთითებს, რომ ვარსკვლავებთან დაკავშირებული არ არის დაკავშირებული უფრო მეტი მოხეტიალე პლანეტა, ვიდრე ვარსკვლავი.[178][179] ირმის ნახტომი საშუალოდ შეიცავს მინიმუმ ერთ პლანეტას თითო ვარსკვლავზე, რაც იწვევს 100-400 მილიარდ პლანეტას, კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიის მიერ ხუთპლანეტიანი ვარსკვლავური სისტემის, კეპლერ-32-ის, 2013 წლის იანვარში ჩატარებული კვლევის თანახმად.[35] კეპლერის მონაცემების 2013 წლის იანვარში ჩატარებული სხვა ანალიზით დადგინდა, რომ ირმის ნახტომში დედამიწის ზომის მინიმუმ 17 მილიარდი ეგზოპლანეტაა.[180]

2013 წლის ნოემბერში, კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემებზე დაყრდნობით, ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომში მზის მსგავსი ვარსკვლავებისა და წითელი ჯუჯების სასიცოცხლო ზონებში შესაძლოა დედამიწის ზომის 40 მილიარდამდე პლანეტა მოძრაობდეს.[181][182][183] ​​ამ სავარაუდო პლანეტებიდან 11 მილიარდი შესაძლოა მზის მსგავსი ვარსკვლავების გარშემო ბრუნავდეს.[184] 2016 წლის კვლევის თანახმად, უახლოესი ეგზოპლანეტა შესაძლოა 4.2 სინათლის წლის დაშორებით იყოს და წითელი ჯუჯა პროქსიმა კენტავრის გარშემო ბრუნავდეს.[185] ასეთი დედამიწის ზომის პლანეტები შესაძლოა გაზის გიგანტებზე მრავალრიცხოვანი იყოს,[34] თუმცა მათი მცირე ზომის გამო დიდ მანძილზე აღმოჩენა უფრო რთულია. ეგზოპლანეტების გარდა, ასევე აღმოჩენილია „ეგზოკომეტები“, მზის სისტემის მიღმა არსებული კომეტები, რომლებიც შესაძლოა ირმის ნახტომშიც გავრცელებული იყოს.[186] უფრო ახლახანს, 2020 წლის ნოემბერში, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში სავარაუდოდ 300 მილიონზე მეტი სასიცოცხლო ეგზოპლანეტა არსებობს.[187]

სამყაროს სხვა, უფრო შორეულ გალაქტიკებთან შედარებით, ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ნეიტრინოების სიკაშკაშე საშუალოზე დაბალია, რაც ჩვენს გალაქტიკას „ნეიტრინოების უდაბნოდ“ აქცევს.[188]

==სტრუქტურა==
ირმის ნახტომი შედგება ზოლის ფორმის ბირთვის რეგიონისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზის, მტვრისა და ვარსკვლავების დეფორმირებული დისკით.[189][190] ირმის ნახტომში მასის განაწილება ძალიან ჰგავს ჰაბლის კლასიფიკაციის Sbc ტიპს, რომელიც წარმოადგენს სპირალურ გალაქტიკებს შედარებით სუსტად დახვეული მკლავებით.[5] ასტრონომებმა პირველად 1960-იან წლებში დაიწყეს ვარაუდი, რომ ირმის ნახტომი არის ზოლიანი სპირალური გალაქტიკა და არა ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკა.[191][192][193] ეს ვარაუდები დადასტურდა სპიცერის კოსმოსური ტელესკოპის 2005 წლის დაკვირვებებით, რომლებმაც აჩვენა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრალური ზოლი უფრო დიდი იყო, ვიდრე ადრე ეგონათ.[194]

===გალაქტიკის ცენტრი===
მზე გალაქტიკური ცენტრიდან 25,000–28,000 ლი-სინათლის (7.7–8.6 კპკ) დაშორებით მდებარეობს. ეს მნიშვნელობა შეფასებულია გეომეტრიული მეთოდების გამოყენებით ან შერჩეული ასტრონომიული ობიექტების გაზომვით, რომლებიც სტანდარტულ სანთლებს წარმოადგენენ, სხვადასხვა ტექნიკით, რომლებიც ამ სავარაუდო დიაპაზონში სხვადასხვა მნიშვნელობებს იძლევა.[196][100][36][197][198][199] შიდა რამდენიმე კილოპარსეკში (დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის რადიუსი) ძირითადად ძველი ვარსკვლავების მკვრივი კონცენტრაციაა დაახლოებით სფეროიდულ ფორმაში, რომელსაც ამობურცულობა ეწოდება.[200] ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომს არ აქვს ამობურცულობა წინა გალაქტიკებს შორის შეჯახებისა და შერწყმის გამო და რომ მის ნაცვლად მას მხოლოდ ფსევდო ამობურცულობა აქვს, რომელიც მისი ცენტრალური ზოლით არის წარმოქმნილი.[201] თუმცა, ლიტერატურაში არსებობს დაბნეულობა ზოლში არასტაბილურობით შექმნილი (არაქისის ნაჭუჭის) ფორმის სტრუქტურასა და შესაძლო ამობურცულობას შორის, რომლის მოსალოდნელი ნახევრად სინათლის რადიუსი 0.5 კპკ-ია.[202]

გალაქტიკის ცენტრი აღინიშნება ინტენსიური რადიოწყაროთი, სახელწოდებით Sagittarius A* (გამოითქმის როგორც Sagittarius A-ვარსკვლავი). ცენტრის გარშემო მატერიის მოძრაობა მიუთითებს, რომ Sagittarius A* მალავს მასიურ, კომპაქტურ ობიექტს.[203] მასის ეს კონცენტრაცია საუკეთესოდ აიხსნება, როგორც სუპერმასიური შავი ხვრელი[h][196][204] (SMBH), რომლის მასა დაახლოებით მზის მასაზე 4.1–4.5 მილიონჯერ მეტია.[204] SMBH-ის აკრეციის სიჩქარე შეესაბამება არააქტიურ გალაქტიკურ ბირთვს, რომელიც წელიწადში 1×10−5 M☉-ით არის შეფასებული.[205] დაკვირვებები მიუთითებს, რომ არსებობს SMBH-ები, რომლებიც მდებარეობს ნორმალური გალაქტიკების უმეტესობის ცენტრთან ახლოს.[206][207]

ირმის ნახტომის ზოლის ბუნება აქტიურად განიხილება, მისი ნახევარსიგრძისა და ორიენტაციის შეფასებით, რომელიც 1-დან 5 კპკ-მდე (3,000–16,000 ლი) და დედამიწიდან გალაქტიკის ცენტრისკენ ხედვის ხაზთან მიმართებაში 10–50 გრადუსს მოიცავს.[198][199][208] ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ირმის ნახტომს ორი განსხვავებული ზოლი აქვს, ერთი მეორეში ჩაფლული.[209] თუმცა, RR Lyrae ტიპის ვარსკვლავები არ აკვირდებიან თვალსაჩინო გალაქტიკურ ზოლს.[199][210][211] ზოლი შესაძლოა გარშემორტყმული იყოს რგოლით, რომელსაც „5 კპკ რგოლი“ ეწოდება და რომელიც შეიცავს ირმის ნახტომში არსებული მოლეკულური წყალბადის დიდ ნაწილს, ასევე ირმის ნახტომის ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობის უმეტეს ნაწილს. ანდრომედას გალაქტიკიდან დანახვისას, ეს იქნებოდა ირმის ნახტომის ყველაზე კაშკაშა მახასიათებელი.[212] ბირთვიდან რენტგენის გამოსხივება ემთხვევა ცენტრალური ზოლის გარშემო არსებულ მასიურ ვარსკვლავებს[205] და გალაქტიკურ ქედს.[213]

2023 წლის ივნისში, ნაოკო კურაჰაში ნილსონის ხელმძღვანელობით ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ გამოიყენეს ახალი კასკადური ნეიტრინო ტექნიკა[214], რათა პირველად დაედგინათ ნეიტრინოების გამოყოფა ირმის ნახტომის გალაქტიკური სიბრტყიდან, რითაც შეიქმნა ირმის ნახტომის პირველი ნეიტრინო ხედი.[215][216]

====გამა სხივები და რენტგენის სხივები====
1970 წლიდან, სხვადასხვა გამა-სხივების აღმოჩენის მისიებმა აღმოაჩინეს 511 კევ გამა-სხივები, რომლებიც გალაქტიკური ცენტრის ზოგადი მიმართულებიდან მოდის. ეს გამა-სხივები წარმოიქმნება პოზიტრონების (ანტიელექტრონების) ელექტრონებთან ანიჰილაციის შედეგად. 2008 წელს აღმოჩნდა, რომ გამა-სხივების წყაროების განაწილება დაბალი მასის რენტგენის ორმაგი სისტემების განაწილებას წააგავს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რენტგენის ორმაგი სისტემები პოზიტრონებს (და ელექტრონებს) აგზავნიან ვარსკვლავთშორის სივრცეში, სადაც ისინი ანელებენ და ანიჰილაციას უკეთებენ.[217][218][219] დაკვირვებები განხორციელდა როგორც NASA-ს, ასევე ESA-ს თანამგზავრების მიერ. 1970 წელს, გამა-სხივების დეტექტორებმა აღმოაჩინეს, რომ გამოსხივების რეგიონი დაახლოებით 10,000 სინათლის წლის დიამეტრის იყო, მზის სიკაშკაშით დაახლოებით 10,000-ჯერ მეტი სიკაშკაშით.[218]

2010 წელს, ფერმის გამა-სხივური კოსმოსური ტელესკოპის მონაცემების გამოყენებით, ირმის ნახტომის ბირთვის ჩრდილოეთით და სამხრეთით აღმოაჩინეს მაღალი ენერგიის გამა-გამოსხივების ორი გიგანტური სფერული ბუშტი. თითოეული ბუშტის დიამეტრი დაახლოებით 25,000 სინათლის წელია (7.7 კპკ) (ანუ გალაქტიკის სავარაუდო დიამეტრის დაახლოებით 1/4); ისინი სამხრეთ ნახევარსფეროს ღამის ცაზე გრუსამდე და ქალწულამდეა გადაჭიმული.[220][221] შემდგომში, პარკსის ტელესკოპით რადიოსიხშირეებზე დაკვირვებებმა გამოავლინა პოლარიზებული გამოსხივება, რომელიც ფერმის ბუშტებთანაა დაკავშირებული. ეს დაკვირვებები საუკეთესოდ შეიძლება იქნას განმარტებული, როგორც მაგნიტიზებული ნაკადი, რომელიც გამოწვეულია ვარსკვლავების ფორმირებით ირმის ნახტომის ცენტრალურ 640 ლიში (200 პროცენტი) ვარსკვლავებში.[222]

მოგვიანებით, 2015 წლის 5 იანვარს, NASA-მ განაცხადა, რომ მშვილდოსანი A*-დან დააფიქსირა რენტგენის აფეთქება, რომელიც ჩვეულებრივზე 400-ჯერ უფრო კაშკაშა იყო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო. უჩვეულო მოვლენა შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო შავ ხვრელში ჩავარდნილი ასტეროიდის დაშლით ან მშვილდოსანი A*-ში ჩამდინარე გაზში მაგნიტური ველის ხაზების ჩახლართვით.[195]

===სპირალური მკლავები===
გალაქტიკური ზოლის გრავიტაციული გავლენის გარეთ, ირმის ნახტომის დისკოში ვარსკვლავთშორისი სივრცისა და ვარსკვლავების სტრუქტურა ორგანიზებულია ოთხ სპირალურ მკლავად.[223] სპირალური მკლავები, როგორც წესი, შეიცავს ვარსკვლავთშორისი გაზისა და მტვრის უფრო მაღალ სიმკვრივეს, ვიდრე გალაქტიკური საშუალო, ასევე ვარსკვლავთწარმოქმნის უფრო დიდ კონცენტრაციას, რასაც აკვირდებიან H II რეგიონები[224][225] და მოლეკულური ღრუბლები.[226]

ირმის ნახტომის სპირალური სტრუქტურა გაურკვეველია და ამჟამად არ არსებობს კონსენსუსი მისი მკლავების ბუნებაზე.[227] იდეალური ლოგარითმული სპირალური ნიმუშები მხოლოდ უხეშად აღწერს მზის მახლობლად არსებულ მახასიათებლებს,[225][228] რადგან გალაქტიკებს ხშირად აქვთ მკლავები, რომლებიც იტოტებიან, ერწყმიან, მოულოდნელად იხვევიან და ხასიათდებიან გარკვეული ხარისხის არარეგულარობით.[199][228][229] მზის შესაძლო სცენარი ტოტოვან / ლოკალურ მკლავში[225] ხაზს უსვამს ამ საკითხს და მიუთითებს, რომ ასეთი მახასიათებლები, სავარაუდოდ, უნიკალური არ არის და არსებობს ირმის ნახტომის სხვა ადგილებშიც.[228] მკლავების დახრილობის კუთხის შეფასებები დაახლოებით 7°-დან 25°-მდე მერყეობს.[171][230] ვარაუდობენ, რომ არსებობს ოთხი სპირალური მკლავი, რომლებიც იწყება ირმის ნახტომის გალაქტიკის ცენტრის მახლობლად.[231] მათ შემდეგი სახელები აქვთ, ხოლო გამოსახულებაზე მკლავების პოზიციებია ნაჩვენები:

[[ფაილი:Milky Way Spiral Arm Georgian.svg|thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები]]
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ფერი
!მკლავი
|-
|style=&quot;background-color: #00BFBF&quot;|
|[[პერსევსის მკლავი]] (Perseus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #0000FF&quot;|
|[[გედის მკლავი]] (Norma-Cygnus Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #008000&quot;|
|[[ცენტავრის მკლავი]] (Scutum-Crux Arm)
|-
|style=&quot;background-color: #FF0000&quot;|
|[[მშვილდოსანის მკლავი]] (Sagittarius Arm)
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|''არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:''
|-
|style=&quot;background-color: #996600&quot;|
|[[ორიონის მკლავი]] (Orion Arm; სადაც ჩვენი [[მზის სისტემა]] მდებარეობს)
|}

ორ სპირალურ მკლავს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავს და კილიტა-მშვილდოსნის მკლავს, მზის ორბიტაზე, ირმის ნახტომის ცენტრის მახლობლად, ტანგენსური წერტილები აქვს. თუ ეს მკლავები გალაქტიკურ დისკოში ვარსკვლავების საშუალო სიმკვრივესთან შედარებით ვარსკვლავების სიმკვრივეს ჭარბად შეიცავს, მისი აღმოჩენა შესაძლებელი იქნება ტანგენსურ წერტილთან ახლოს ვარსკვლავების დათვლით. ახლო ინფრაწითელი სინათლის ორმა კვლევამ, რომელიც ძირითადად წითელი გიგანტების მიმართ მგრძნობიარეა და მტვრის გადაშენებაზე გავლენას არ ახდენს, სკუტუმ-კენტავრის მკლავში პროგნოზირებული ჭარბი რაოდენობა აღმოაჩინა, მაგრამ არა კილიტა-მშვილდოსნის მკლავში: სკუტუმ-კენტავრის მკლავი დაახლოებით 30%-ით მეტ წითელ გიგანტს შეიცავს, ვიდრე სპირალური მკლავის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა მოსალოდნელი.[230][233]

ეს დაკვირვება იმაზე მიუთითებს, რომ ირმის ნახტომს მხოლოდ ორი მთავარი ვარსკვლავური მკლავი აქვს: პერსევსის მკლავი და სკუტუმ-კენტავრის მკლავი. დანარჩენი მკლავები ჭარბ გაზს შეიცავს, მაგრამ არა ჭარბ ძველ ვარსკვლავებს.[227] 2013 წლის დეკემბერში ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ ახალგაზრდა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების განაწილება ემთხვევა ირმის ნახტომის ოთხმხრივ სპირალურ აღწერას.[234][235][236] ამრიგად, ირმის ნახტომს, როგორც ჩანს, აქვს ორი სპირალური მკლავი, როგორც ძველი ვარსკვლავები და ოთხი სპირალური მკლავი, როგორც აირისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ამ აშკარა შეუსაბამობის ახსნა გაურკვეველია.[236]

3 კპკ-ის თითქმის მკლავი (ასევე ცნობილია, როგორც გაფართოების 3 კპკ მკლავი ან უბრალოდ 3 კპკ მკლავი) აღმოაჩინეს 1950-იან წლებში ასტრონომ ვან ვორდენმა და მისმა თანამშრომლებმა HI-ის (ატომური წყალბადის) 21 სანტიმეტრიანი რადიოგაზომვების მეშვეობით.[237][238] აღმოჩნდა, რომ ის ცენტრალური ამოზნექილიდან 50 კმ/წმ-ზე მეტი სიჩქარით ფართოვდება. ის მდებარეობს მეოთხე გალაქტიკურ კვადრანტში, მზიდან დაახლოებით 5.2 კპკ-ის და გალაქტიკური ცენტრიდან 3.3 კპკ-ის დაშორებით. შორეული 3 კპკ მკლავი 2008 წელს ასტრონომმა ტომ დეიმმა (ასტროფიზიკის ცენტრი | ჰარვარდი და სმითსონიანი) აღმოაჩინა. ის მდებარეობს პირველ გალაქტიკურ კვადრანტში, გალაქტიკური ცენტრიდან 3 კპკ (დაახლოებით 10,000 ლი) მანძილზე.[238][239]

2011 წელს გამოქვეყნებული სიმულაციით ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომმა შესაძლოა სპირალური მკლავის სტრუქტურა მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსურ გალაქტიკასთან განმეორებითი შეჯახების შედეგად მიიღო.[240]

ვარაუდობენ, რომ ირმის ნახტომი შეიცავს ორ განსხვავებულ სპირალურ ნიმუშს: შიდა ნიმუშს, რომელიც სწრაფად ბრუნავს მშვილდოსნის მკლავით და გარე ნიმუშს, რომელიც ქმნიან კარინასა და პერსევსის მკლავებით, რომელთა ბრუნვის სიჩქარე უფრო დაბალია და მკლავები მჭიდროდ არის შეხვეული. ამ სცენარში, რომელიც სხვადასხვა სპირალური მკლავების დინამიკის რიცხვითი სიმულაციებით არის მინიშნებული, გარე ნიმუშს გარე ფსევდორგოლის ფორმირება მოუწევს,[241] და ორი ნიმუშს ერთმანეთთან დაკავშირებული ექნება გედის მკლავი.[242]

მთავარი სპირალური მკლავების გარეთ მდებარეობს ერთფეროვანი რგოლი (ანუ გარე რგოლი), გაზისა და ვარსკვლავების რგოლი, რომელიც მილიარდობით წლის წინ სხვა გალაქტიკებიდან მოწყვეტილია. თუმცა, სამეცნიერო საზოგადოების რამდენიმე წევრმა ცოტა ხნის წინ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი პოზიცია და დაადასტურა, რომ ერთფეროვანი რგოლის სტრუქტურა სხვა არაფერია, თუ არა ირმის ნახტომის გაბერილი და დეფორმირებული სქელი დისკის მიერ წარმოქმნილი ჭარბი სიმკვრივე.[243] ირმის ნახტომის დისკოს სტრუქტურა „S“-ის მრუდის გასწვრივ არის დეფორმირებული.[244]

=== ჰალო ===
გალაქტიკური დისკი გარშემორტყმულია ძველი ვარსკვლავებისა და გლობულური გროვების სფეროიდული ჰალოთი, რომელთა 90% გალაქტიკური ცენტრიდან 100 000 სინათლის წლის (30 კპკ) რადიუსში მდებარეობს.[245] თუმცა, რამდენიმე გლობალური გროვები უფრო შორსაც აღმოაჩინეს, როგორიცაა PAL 4 და AM 1 გალაქტიკური ცენტრიდან 200 000 სინათლის წელზე მეტ მანძილზე. ირმის ნახტომის გროვების დაახლოებით 40% რეტროგრადულ ორბიტაზეა, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ირმის ნახტომის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობენ.[246] გლობალურ გროვებს შეუძლიათ ირმის ნახტომის გარშემო როზეტისებრი ორბიტების გაყოლა, ვარსკვლავის გარშემო პლანეტის ელიფსური ორბიტისგან განსხვავებით.[247]

მიუხედავად იმისა, რომ დისკი შეიცავს მტვერს, რომელიც ხედვას ზოგიერთ ტალღის სიგრძეზე აფერხებს, ჰალოს კომპონენტი ამას არ აკეთებს. აქტიური ვარსკვლავთწარმოქმნა ხდება დისკოში (განსაკუთრებით სპირალურ მკლავებში, რომლებიც მაღალი სიმკვრივის არეალებს წარმოადგენენ), მაგრამ არ ხდება ჰალოში, რადგან ვარსკვლავებად კოლაფსირებისთვის ცოტა ცივი გაზია.[109] ღია გროვებიც ძირითადად დისკზეა განლაგებული.[248]

21-ე საუკუნის დასაწყისში აღმოჩენებმა ირმის ნახტომის სტრუქტურის შესახებ ჩვენს გაგებას ახალი განზომილებები შესძინა. ანდრომედას გალაქტიკის (M31) დისკის (M31) გაცილებით უფრო შორს გავრცელების აღმოჩენით, ვიდრე ადრე ეგონათ,[249] აშკარა ხდება ირმის ნახტომის დისკის უფრო შორს გაფართოების შესაძლებლობა და ამას ადასტურებს გედის მკლავის გარე მკლავის გაფართოების[232][250] და სკუტუმ-კენტავრის მკლავის მსგავსი გაფართოების აღმოჩენის მტკიცებულებები.[251] მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკის აღმოჩენით მოხდა გალაქტიკური ნარჩენების ლენტის აღმოჩენა, რადგან ჯუჯა გალაქტიკის პოლარული ორბიტა და მისი ურთიერთქმედება ირმის ნახტომთან მას ანადგურებს. 2004 წელს, ირმის ნახტომის გარშემო სიბრტყის ორბიტაზე მოძრავი გალაქტიკური ნარჩენების რგოლის აღმოჩენის შემდეგ, თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ნარჩენები დიდი ძაღლის ჯუჯა გალაქტიკის სახელით ცნობილი სისტემის ნაშთი იყო.[252] სხვა მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ეს გალაქტიკური დეფორმაციის შედეგი იყო,[253] ეს მოსაზრება 2021 წლის მონაცემებითაც დადასტურდა.[254]

ჩრდილოეთის ცის Sloan Digital Sky Survey აჩვენებს უზარმაზარ, დიფუზურ სტრუქტურას (გაშლილი სავსე მთვარის ზომაზე დაახლოებით 5000-ჯერ დიდი ფართობით), რომელიც, როგორც ჩანს, არ შეესაბამება ამჟამინდელ მოდელებს. ვარსკვლავების კრებული თითქმის პერპენდიკულარულად ამოდის ირმის ნახტომის სპირალური მკლავების სიბრტყის მიმართ. სავარაუდო ინტერპრეტაციაა, რომ ჯუჯა გალაქტიკა ერწყმის ირმის ნახტომს. ამ გალაქტიკას სავარაუდოდ ქალწულის ვარსკვლავური ნაკადი ეწოდება და მდებარეობს ქალწულის მიმართულებით, დაახლოებით 30 000 სინათლის წლის (9 კპკ) დაშორებით.[255]

====აირისებრი ჰალო====
ვარსკვლავური ჰალოს გარდა, ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორიამ, XMM-ნიუტონმა და სუზაკუმ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომ არსებობს ასევე აირისებრი ჰალო, რომელიც შეიცავს დიდი რაოდენობით ცხელ აირს. ეს ჰალო ასობით ათასი სინათლის წლის მანძილზეა გადაჭიმული, გაცილებით შორს, ვიდრე ვარსკვლავური ჰალო და ახლოსაა დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მანძილთან. ამ ცხელი ჰალოს მასა თითქმის უდრის თავად ირმის ნახტომის მასას.[256][257][258] ამ ჰალოს გაზის ტემპერატურა 1-დან 2,5 მილიონ კ-მდე (1,8 და 4,5 მილიონი °F) მერყეობს.[259]

შორეული გალაქტიკების დაკვირვებები მიუთითებს, რომ სამყაროს დაახლოებით ერთი მეექვსედ ნაკლები ბარიონული (ჩვეულებრივი) მატერია ჰქონდა, ვიდრე ბნელი მატერია, როდესაც ის სულ რაღაც რამდენიმე მილიარდი წლის იყო. თუმცა, ამ ბარიონების მხოლოდ დაახლოებით ნახევარია გათვალისწინებული თანამედროვე სამყაროში, ახლომდებარე გალაქტიკების, როგორიცაა ირმის ნახტომი, დაკვირვებების საფუძველზე.[260] თუ დადასტურდება დასკვნა, რომ ჰალოს მასა შედარებადია ირმის ნახტომის მასასთან, ეს შეიძლება იყოს ირმის ნახტომის გარშემო დაკარგული ბარიონების ვინაობა.[260]

==ფორმირება==
===ისტორია===
ირმის ნახტომი დაიწყო, როგორც ერთი ან რამდენიმე მცირე ჭარბი სიმკვრივე სამყაროში მასის განაწილებაში, დიდი აფეთქების შემდეგ მალევე, 13.61 მილიარდი წლის წინ.[261][262][263] ამ ჭარბი სიმკვრივიდან ზოგიერთი წარმოადგენდა გლობულური გროვების საფუძველს, რომლებშიც წარმოიქმნა უძველესი დარჩენილი ვარსკვლავები იმ ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ირმის ნახტომი ეწოდება. ირმის ნახტომში მატერიის თითქმის ნახევარი შესაძლოა სხვა შორეული გალაქტიკებიდან მომდინარეობდეს.[261] ეს ვარსკვლავები და გროვები ახლა ირმის ნახტომის ვარსკვლავურ ჰალოს ქმნიან. პირველი ვარსკვლავების დაბადებიდან რამდენიმე მილიარდი წლის განმავლობაში, ირმის ნახტომის მასა საკმარისად დიდი იყო, რომ ის შედარებით სწრაფად ბრუნავდა. კუთხური იმპულსის შენარჩუნების გამო, ამან გამოიწვია აირისებრი ვარსკვლავთშორისი გარემოს კოლაფსი დაახლოებით სფეროიდული ფორმიდან დისკად. ამიტომ, ვარსკვლავების შემდგომი თაობები წარმოიქმნა ამ სპირალურ დისკში. დისკში შეინიშნება ახალგაზრდა ვარსკვლავების უმეტესობა, მათ შორის მზე.[264][265]

პირველი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების დაწყების შემდეგ, ირმის ნახტომი გაიზარდა როგორც გალაქტიკური შერწყმების გზით (განსაკუთრებით ირმის ნახტომის ზრდის ადრეულ ეტაპზე), ასევე გაზის აკრეციის გზით პირდაპირ გალაქტიკური ჰალოდან.[265] ამჟამად ირმის ნახტომი აგროვებს მასალას რამდენიმე პატარა გალაქტიკიდან, მათ შორის მისი ორი უდიდესი თანამგზავრი გალაქტიკიდან, დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლებიდან, მაგელანის ნაკადის მეშვეობით. გაზის პირდაპირი აკრეცია შეინიშნება მაღალი სიჩქარის ღრუბლებში, როგორიცაა სმიტის ღრუბელი.[266][267]

კოსმოლოგიური სიმულაციები მიუთითებს, რომ 11 მილიარდი წლის წინ ის შეერწყა განსაკუთრებით დიდ გალაქტიკას, რომელსაც კრაკენი ეწოდება.[268][269] ირმის ნახტომის ისეთი თვისებები, როგორიცაა ვარსკვლავური მასა, კუთხური იმპულსი და მეტალურობა მის უკიდურეს რეგიონებში, მიუთითებს, რომ ბოლო 10 მილიარდი წლის განმავლობაში მას არ განუცდია შერწყმა დიდ გალაქტიკებთან. ბოლო დროს დიდი შერწყმების ეს არარსებობა უჩვეულოა მსგავსი ტიპის სპირალურ გალაქტიკებს შორის. მის მეზობელს, ანდრომედას გალაქტიკას, როგორც ჩანს, უფრო ტიპური ისტორია აქვს, რომელიც შედარებით დიდ გალაქტიკებთან შედარებით ბოლოდროინდელი შერწყმებით არის ჩამოყალიბებული.[270][271]

ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, ირმის ნახტომი, ისევე როგორც ანდრომედას გალაქტიკა, გალაქტიკის ფერ-სიდიდის დიაგრამაზე „მწვანე ველში“ მდებარეობს, რეგიონში, რომელიც დასახლებულია გალაქტიკებით, რომლებიც გარდამავალ პერიოდში არიან „ლურჯი ღრუბლიდან“ (გალაქტიკები, რომლებიც აქტიურად ქმნიან ახალ ვარსკვლავებს) „წითელ თანმიმდევრობამდე“ (გალაქტიკები, რომლებიც არ ქმნიან ვარსკვლავებს). მწვანე ველის გალაქტიკებში ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტივობა შენელდება, რადგან მათ ვარსკვლავთშორის გარემოში ვარსკვლავთწარმოქმნის გაზი ამოეწურათ. მსგავსი თვისებების მქონე სიმულირებულ გალაქტიკებში, ვარსკვლავთწარმოქმნა, როგორც წესი, დაახლოებით ხუთი მილიარდი წლის განმავლობაში ჩაქრება, რაც ითვალისწინებს ვარსკვლავთწარმოქმნის ტემპის მოსალოდნელ, მოკლევადიან ზრდას ირმის ნახტომსა და ანდრომედას გალაქტიკას შორის შეჯახების გამო.[272] ირმის ნახტომის მსგავსი სხვა გალაქტიკების გაზომვები მიუთითებს, რომ ის ერთ-ერთი ყველაზე წითელი და კაშკაშა სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც ჯერ კიდევ ახალ ვარსკვლავებს ქმნის და ის ოდნავ უფრო ლურჯია, ვიდრე ყველაზე ლურჯი წითელი თანმიმდევრობის გალაქტიკები.[273]

===ასაკი და კოსმოლოგიური ისტორია===
გლობულური გროვები ირმის ნახტომის უძველეს ობიექტებს შორისაა, რაც ირმის ნახტომის ასაკის უფრო დაბალ ზღვარს აწესებს. ირმის ნახტომში ცალკეული ვარსკვლავების ასაკის შეფასება შესაძლებელია ისეთი ხანგრძლივი რადიოაქტიური ელემენტების, როგორიცაა თორიუმ-232 და ურანი-238, სიმრავლის გაზომვით, შემდეგ კი შედეგების მათი თავდაპირველი სიმრავლის შეფასებასთან შედარებით, ტექნიკით, რომელსაც ნუკლეოკოსმოქრონოლოგია ეწოდება. ეს მაჩვენებლები CS 31082-001-ისთვის დაახლოებით 12.5 ± 3 მილიარდი წელია[275] და BD +17° 3248-ისთვის 13.8 ± 4 მილიარდი წელი.[276]

თეთრი ჯუჯას ფორმირების შემდეგ, ის იწყებს რადიაციულად გაგრილებას და მისი ზედაპირის ტემპერატურა თანდათან ეცემა. ამ თეთრი ჯუჯებიდან ყველაზე ცივი ტემპერატურის გაზომვით და მათი მოსალოდნელ საწყის ტემპერატურასთან შედარებით, შესაძლებელია ასაკის შეფასება. ამ ტექნიკით, გლობულური გროვების M4 ასაკი შეფასდა 12.7 ± 0.7 მილიარდი წლით. ამ გროვებიდან ყველაზე ძველის ასაკის შეფასებით, საუკეთესოდ შესაფერისი ასაკი 12.6 მილიარდი წელია, ხოლო 95%-იანი სანდოობის ზედა ზღვარი - 16 მილიარდი წელი.[277]

2018 წლის ნოემბერში ასტრონომებმა სამყაროს ერთ-ერთი უძველესი ვარსკვლავის აღმოჩენის შესახებ განაცხადეს. დაახლოებით 13.5 მილიარდი წლის ასაკის 2MASS J18082002-5104378 B არის პაწაწინა ულტრალითონებით ღარიბი (UMP) ვარსკვლავი, რომელიც თითქმის მთლიანად დიდი აფეთქების შედეგად გამოყოფილი მასალებისგან შედგება და შესაძლოა, ერთ-ერთი პირველი ვარსკვლავი იყოს. ირმის ნახტომის გალაქტიკაში ამ ვარსკვლავის აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ გალაქტიკა შესაძლოა, სულ მცირე, 3 მილიარდი წლით უფროსი იყოს, ვიდრე აქამდე ეგონათ.[278][279][280]

ირმის ნახტომის ჰალოში რამდენიმე ცალკეული ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელთა გაზომილი ასაკი სამყაროს 13.80 მილიარდ წლიან ასაკთან ძალიან ახლოსაა. 2007 წელს, გალაქტიკურ ჰალოში არსებული ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის, ასაკი დაახლოებით 13,2 მილიარდი წლის შეფასდა. როგორც იმ დროს ირმის ნახტომში ცნობილი უძველესი ობიექტი, ამ გაზომვამ ირმის ნახტომის ასაკს უფრო დაბალი ზღვარი დააწესა.[281] ეს შეფასება გაკეთდა ძალიან დიდი ტელესკოპის ულტრაიისფერი-ვიზუალური ეშელის სპექტროგრაფის გამოყენებით, რათა გაზომილიყო თორიუმის და R-პროცესით შექმნილი სხვა ელემენტების არსებობით გამოწვეული სპექტრული ხაზების ფარდობითი სიძლიერე. ხაზების სიძლიერე იძლევა სხვადასხვა ელემენტარული იზოტოპების სიჭარბეს, საიდანაც ვარსკვლავის ასაკის შეფასება შესაძლებელია ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით.[281] კიდევ ერთი ვარსკვლავი, HD 140283, შეფასებულია 13,7 ± 0,7 მილიარდი წლით, 12,2 ± 0,6 მილიარდი წლით,[282] ან 12,0 ± 0,5 მილიარდი წლით.[283]

დედამიწის ატმოსფერული დამახინჯების გამოსასწორებლად ადაპტური ოპტიკის გამოყენებით ჩატარებული დაკვირვებების თანახმად, გალაქტიკის ამოზნექილობაში მყოფი ვარსკვლავები დაახლოებით 12,8 მილიარდი წლისაა.[284]

გალაქტიკურ თხელ დისკოში ვარსკვლავების ასაკი ასევე შეფასდა ნუკლეოკოსმოქრონოლოგიის გამოყენებით. თხელი დისკოში მყოფი ვარსკვლავების გაზომვები იძლევა შეფასებას, რომ თხელი დისკო 8,8 ± 1,7 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა. ეს გაზომვები ვარაუდობს, რომ გალაქტიკური ჰალოსა და თხელ დისკოს ფორმირებას შორის თითქმის 5 მილიარდი წლის შესვენება იყო.[285] ათასობით ვარსკვლავის ქიმიური ხელმოწერების ბოლოდროინდელი ანალიზი მიუთითებს, რომ ვარსკვლავების ფორმირება შესაძლოა მნიშვნელოვნად შემცირდა დისკოს ფორმირების დროს, 10-დან 8 მილიარდი წლის წინ, როდესაც ვარსკვლავთშორისი გაზი ძალიან ცხელი იყო ახალი ვარსკვლავების წარმოსაქმნელად იმავე ტემპით, როგორც ადრე.[286]

ირმის ნახტომის გარშემო არსებული თანამგზავრი გალაქტიკები შემთხვევით არ არის განაწილებული, არამედ, როგორც ჩანს, უფრო დიდი სისტემის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება, რაც წარმოქმნის რგოლის სტრუქტურას, რომლის დიამეტრი 500 000 სინათლის წელია, ხოლო სიგანე 50 000 სინათლის წელი.[287] გალაქტიკებს შორის ახლო შეჯახება, როგორც ეს ანდრომედას გალაქტიკის შემთხვევაში 4 მილიარდ წელიწადშია მოსალოდნელი, შეიძლება გაზის უზარმაზარი კუდები მოგლიჯოს, რომლებიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაერთიანდნენ და წარმოქმნან ჯუჯა გალაქტიკები რგოლში, მთავარი დისკოს მიმართ ნებისმიერი კუთხით.[288]

==გალაქტიკათშორისი სამეზობლო==
ირმის ნახტომი და ანდრომედას გალაქტიკა გიგანტური სპირალური გალაქტიკების ბინარული სისტემაა, რომელიც მიეკუთვნება 50 მჭიდროდ დაკავშირებული გალაქტიკის ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც ლოკალური ჯგუფი და გარშემორტყმულია ლოკალური სიცარიელით, რომელიც თავად არის ლოკალური ფურცლის[289] და თავის მხრივ ქალწულის ზეგროვის ნაწილი. ქალწულის ზეგროვას გარშემო არის რამდენიმე სიცარიელე, რომლებიც მრავალი გალაქტიკისგან თავისუფალია, „ჩრდილოეთით“ მიკროსკოპიუმის სიცარიელე, „მარცხნივ“ მოქანდაკის სიცარიელე, „მარჯვნივ“ ბოეოტსის სიცარიელე და „სამხრეთით“ დიდი ვოიდი. ეს სიცარიელეები დროთა განმავლობაში იცვლის ფორმას და გალაქტიკებში ძაფისებრ სტრუქტურებს ქმნის. მაგალითად, ქალწულის ზეგროვა მიიზიდება დიდი მიმზიდველისკენ,[290] რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი სტრუქტურის, ლანიაკეას, ნაწილს წარმოადგენს.[291]

ლოკალური ჯგუფის ორი პატარა გალაქტიკა და რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა ბრუნავს ირმის ნახტომის გარშემო. მათგან ყველაზე დიდია დიდი მაგელანის ღრუბელი, რომლის დიამეტრი 32,200 სინათლის წელია.[292] მას ჰყავს ახლო თანამგზავრი, პატარა მაგელანის ღრუბელი. მაგელანის ნაკადი არის ნეიტრალური წყალბადის გაზის ნაკადი, რომელიც ამ ორი პატარა გალაქტიკიდან ცის 100°-ზე ვრცელდება. ვარაუდობენ, რომ ნაკადი მაგელანის ღრუბლებიდან ირმის ნახტომთან მოქცევითი ურთიერთქმედების შედეგად იქნა გამოყვანილი.[293] ირმის ნახტომის გარშემო მოძრავი ჯუჯა გალაქტიკებიდან ზოგიერთია დიდი ძაღლის ჯუჯა (ყველაზე ახლოს), მშვილდოსნის ჯუჯა ელიფსური გალაქტიკა, მცირე დათვის ჯუჯა, მოქანდაკის ჯუჯა, სექსტანსის ჯუჯა, ღუმელის ჯუჯა და ლომ I ჯუჯა.[294]

ირმის ნახტომის ყველაზე პატარა ჯუჯა გალაქტიკები მხოლოდ 500 სინათლის წლის დიამეტრისაა. ესენია კარინას ჯუჯა, დრაკონის ჯუჯა და ლომ II ჯუჯა. შესაძლოა, ჯერ კიდევ არსებობდეს აღმოუჩენელი ჯუჯა გალაქტიკები, რომლებიც დინამიურად დაკავშირებულია ირმის ნახტომთან, რასაც ადასტურებს 2015 წელს ღამის ცის შედარებით მცირე ნაწილში ირმის ნახტომის ცხრა ახალი თანამგზავრის აღმოჩენა.[294] ირმის ნახტომმა უკვე შთანთქა რამდენიმე ჯუჯა გალაქტიკა, მაგალითად, ომეგა კენტავრის წინაპარი.[295]

2005 წელს[296] და 2012 წელს[297] დამატებითი დადასტურებით, მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის თანამგზავრული გალაქტიკების უმეტესობა ძალიან დიდ დისკში მდებარეობს და ერთი მიმართულებით ბრუნავს. ეს მოულოდნელი იყო: სტანდარტული კოსმოლოგიის თანახმად, თანამგზავრული გალაქტიკები ბნელი მატერიის ჰალოებში უნდა წარმოიქმნას და ფართოდ გავრცელდეს, შემთხვევითი მიმართულებით მოძრაობდეს. ეს შეუსაბამობა ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი.[298]

2006 წლის იანვარში მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ ირმის ნახტომის დისკოში აქამდე აუხსნელი დეფორმაცია ახლა რუკაზეა დატანილი და აღმოჩნდა, რომ ეს არის ტალღა ან ვიბრაცია, რომელიც წარმოიქმნება დიდი და პატარა მაგელანის ღრუბლების მიერ ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნვისას და იწვევს ვიბრაციებს მის კიდეებში გავლისას. ადრე, ეს ორი გალაქტიკა, რომლებიც ერთად ირმის ნახტომის მასის დაახლოებით 2%-ს შეადგენენ, ძალიან პატარად ითვლებოდა ირმის ნახტომზე გავლენის მოხდენისთვის. თუმცა, კომპიუტერულ მოდელში, ამ ორი გალაქტიკის მოძრაობა ქმნის ბნელი მატერიის კვალს, რომელიც აძლიერებს მათ გავლენას უფრო დიდ ირმის ნახტომზე.[299]

ამჟამინდელი გაზომვები მიუთითებს, რომ ანდრომედას გალაქტიკა ირმის ნახტომს 100-დან 140 კმ/წმ-მდე (220,000-დან 310,000 მილი/სთ-მდე) სიჩქარით უახლოვდება. 4.3 მილიარდ წელიწადში შესაძლოა მოხდეს ანდრომედასა და ირმის ნახტომის შეჯახება, რაც დამოკიდებულია უცნობი გვერდითი კომპონენტების მნიშვნელობაზე გალაქტიკების ფარდობით მოძრაობაში. თუ ისინი შეეჯახებიან, ცალკეული ვარსკვლავების ერთმანეთთან შეჯახების შანსი უკიდურესად დაბალია,[300] მაგრამ ამის ნაცვლად, ორი გალაქტიკა გაერთიანდება და შექმნის ერთ ელიფსურ გალაქტიკას ან შესაძლოა დიდ დისკისებრ გალაქტიკას[301] დაახლოებით ექვსი მილიარდი წლის განმავლობაში.[302]

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{პორტალი|ასტრონომია}}

* [[გალაქტიკის ჰალო]]
* [[ირმის ნახტომის სახელების სია]]
* [[გალაქტიკა]]

==სქოლიო==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;ენციკლოპედია&quot;&gt;{{ქსე|5|225||არა}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=:01 &gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ehtc_6&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Event Horizon Telescope Collaboration |last2=Akiyama |first2=Kazunori |last3=Alberdi |first3=Antxon |last4=Alef |first4=Walter |last5=Algaba |first5=Juan Carlos |last6=Anantua |first6=Richard |last7=Asada |first7=Keiichi |last8=Azulay |first8=Rebecca |last9=Bach |first9=Uwe |last10=Baczko |first10=Anne-Kathrin |last11=Ball |first11=David |last12=Baloković |first12=Mislav |last13=Barrett |first13=John |last14=Bauböck |first14=Michi |last15=Benson |first15=Bradford A. |display-authors=1 |year=2022 |title=First Sagittarius A* Event Horizon Telescope Results. VI. Testing the Black Hole Metric |journal=The Astrophysical Journal |volume=930 |issue=2 |pages=L17 |bibcode=2022ApJ...930L..17E |doi=10.3847/2041-8213/ac6756 |s2cid=248744741 |doi-access=free |last16=Bintley |first16=Dan |last17=Blackburn |first17=Lindy |last18=Blundell |first18=Raymond |last19=Bouman |first19=Katherine L. |last20=Bower |first20=Geoffrey C. |last21=Boyce |first21=Hope |last22=Bremer |first22=Michael |last23=Brinkerink |first23=Christiaan D. |last24=Brissenden |first24=Roger |last25=Britzen |first25=Silke |last26=Broderick |first26=Avery E. |last27=Broguiere |first27=Dominique |last28=Bronzwaer |first28=Thomas |last29=Bustamante |first29=Sandra |last30=Byun |first30=Do-Young|arxiv=2311.09484 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;idrani&quot;&gt;{{Cite arXiv |eprint=2207.06034 |class=gr-qc |first1=Indrani |last1=Banerjee |first2=Subhadip |last2=Sau |title=Do shadows of SGR A* and M87* indicate black holes with a magnetic monopole charge? |last3=SenGupta |first3=Soumitra |year=2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gravity_2019&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Abuter |first1=R. |last2=Amorim |first2=A. |last3=Bauböck |first3=M. |last4=Berger |first4=J. P. |last5=Bonnet |first5=H. |last6=Brandner |first6=W. |last7=Clénet |first7=Y. |last8=Coudé Du Foresto |first8=V. |last9=De Zeeuw |first9=P. T. |last10=Dexter |first10=J. |last11=Duvert |first11=G. |last12=Eckart |first12=A. |last13=Eisenhauer |first13=F. |last14=Förster Schreiber |first14=N. M. |last15=Garcia |first15=P. |display-authors=1 |year=2019 |title=A geometric distance measurement to the Galactic center black hole with 0.3% uncertainty |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |volume=625 |pages=L10 |arxiv=1904.05721 |bibcode=2019A&amp;A...625L..10G |doi=10.1051/0004-6361/201935656 |s2cid=119190574 |last16=Gao |first16=F. |last17=Gendron |first17=E. |last18=Genzel |first18=R. |last19=Gerhard |first19=O. |last20=Gillessen |first20=S. |last21=Habibi |first21=M. |last22=Haubois |first22=X. |last23=Henning |first23=T. |last24=Hippler |first24=S. |last25=Horrobin |first25=M. |last26=Jiménez-Rosales |first26=A. |last27=Jocou |first27=L. |last28=Kervella |first28=P. |last29=Lacour |first29=S. |last30=Lapeyrère |first30=V.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=:02 /&gt;{{Cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=August 26, 2005 |title=Classification of the Milky Way Galaxy |url=http://messier.seds.org/more/mw_type.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150531031937/http://messier.seds.org/more/mw_type.html |archive-date=May 31, 2015 |access-date=May 30, 2015 |website=SEDS}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Petrov&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Petrov |first1=L. |last2=Kovalev |first2=Y. Y. |last3=Fomalont |first3=E. B. |last4=Gordon |first4=D. |year=2011 |title=The Very Long Baseline Array Galactic Plane Survey—VGaPS |journal=[[The Astronomical Journal]] |volume=142 |issue=2 |page=35 |arxiv=1101.1460 |bibcode=2011AJ....142...35P |doi=10.1088/0004-6256/142/2/35 |s2cid=121762178|issn=0004-6256 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;SA-20190308&quot;&gt;{{Cite news |last=Starr |first=Michelle |date=March 8, 2019 |title=The Latest Calculation of Milky Way's Mass Just Changed What We Know About Our Galaxy |work=ScienceAlert.com |url=https://www.sciencealert.com/the-most-accurate-measurement-yet-of-the-milky-way-s-mass-puts-us-ahead-of-andromeda |url-status=live |access-date=March 8, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190308125656/https://www.sciencealert.com/the-most-accurate-measurement-yet-of-the-milky-way-s-mass-puts-us-ahead-of-andromeda |archive-date=March 8, 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20190208&quot;&gt;{{Cite journal |last=Watkins, Laura L. |display-authors=et al. |date=February 2, 2019 |title=Evidence for an Intermediate-Mass Milky Way from Gaia DR2 Halo Globular Cluster Motions |journal=The Astrophysical Journal |volume=873 |issue=2 |page=118 |arxiv=1804.11348 |bibcode=2019ApJ...873..118W |doi=10.3847/1538-4357/ab089f |s2cid=85463973 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:001&quot; &gt;{{Cite web |title=Laniakea: Our home supercluster | date=September 3, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904162040/http://www.youtube.com/watch?v=rENyyRwxpHo |archive-date=September 4, 2014 |publisher=YouTube}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:002&quot; &gt;{{Cite journal |last1=Tully |first1=R. Brent |last2=Courtois |first2=Hélène |last3=Hoffman |first3=Yehuda |last4=Pomarède |first4=Daniel |display-authors=1 |date=September 4, 2014 |title=The Laniakea supercluster of galaxies |journal=Nature |volume=513 |issue=7516 |pages=71–73 |arxiv=1409.0880 |bibcode=2014Natur.513...71T |doi=10.1038/nature13674 |pmid=25186900 |s2cid=205240232}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:003&quot; &gt;{{Cite web |title=Milky Way |url=http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302071454/http://www.bbc.co.uk/science/space/universe/key_places/milky_way |archive-date=March 2, 2012 |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:004&quot; &gt;{{Cite web |title=How Many Stars in the Milky Way? |url=http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125140109/http://asd.gsfc.nasa.gov/blueshift/index.php/2015/07/22/how-many-stars-in-the-milky-way/ |archive-date=January 25, 2016 |website=NASA Blueshift}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Space-20130102&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Not stated--&gt; |title=100 Billion Alien Planets Fill Our Milky Way Galaxy: Study |url=http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |date=January 2, 2013 |work=[[Space.com]] |access-date=January 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103060601/http://www.space.com/19103-milky-way-100-billion-planets.html |archive-date=January 3, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT-20220131&quot;&gt;{{Cite news |last=Overbye |first=Dennis |author-link=Dennis Overbye |date=January 31, 2022 |title=An Electrifying View of the Heart of the Milky Way – A new radio-wave image of the center of our galaxy reveals all the forms of frenzy that a hundred million or so stars can get up to. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=February 1, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220131224108/https://www.nytimes.com/2022/01/31/science/milky-way.html |archive-date=January 31, 2022}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ARX-20220128&quot;&gt;{{Cite journal |last=Heyood, I. |display-authors=et al. |date=January 28, 2022 |title=The 1.28 GHz MeerKAT Galactic Center Mosaic |journal=The Astrophysical Journal |volume=925 |issue=2 |page=165 |arxiv=2201.10541 |bibcode=2022ApJ...925..165H |doi=10.3847/1538-4357/ac449a |s2cid=246275657 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

&lt;ref name=&quot;HD_140283_(arXiv)&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Bond|first1=H.E. |last2=Nelan|first2=E. P. |last3=VandenBerg|first3=D. A. |last4=Schaefer|first4=G. H. |last5=Harmer|first5=D. |date=February 13, 2013 |title=HD 140283: A Star in the Solar Neighborhood that Formed Shortly After the Big Bang |journal=The Astrophysical Journal |volume=765 |issue=1 |pages=L12 |arxiv=1302.3180 |bibcode=2013ApJ...765L..12B |doi=10.1088/2041-8205/765/1/L12 |s2cid=119247629}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:005&quot; &gt;{{Cite news |title=Milky Way Galaxy: Facts About Our Galactic Home |url=http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321063305/http://www.space.com/19915-milky-way-galaxy.html |archive-date=March 21, 2017 |access-date=April 8, 2017 |work=Space.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;frebel&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Frebel |first1=A. |last2=Christlieb |first2=N. |last3=Norris |first3=J. E. |last4=Thom |first4=C. |last5=Beers |first5=T. C. |last6=Rhee |first6=J. |doi=10.1086/518122 |title=Discovery of HE 1523-0901, a strongly ''r''-process-enhanced metal-poor star with detected uranium |journal=The Astrophysical Journal |volume=660 |issue=2 |pages=L117 |year=2007 |bibcode=2007ApJ...660L.117F |arxiv=astro-ph/0703414 |s2cid=17533424 }}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=&quot;Jankowski&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=pasachoff1994&gt;{{cite book |last1=Pasachoff |first1=Jay M. |author-link=Jay Pasachoff |title=Astronomy: From the Earth to the Universe |publisher=Harcourt School |date=1994 |isbn=978-0-03-001667-7 |page=500}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:006&quot;&gt;{{Cite book |last=Brown |first=William P. |url=https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |title=The Seven Pillars of Creation: The Bible, Science, and the Ecology of Wonder |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973079-7 |location=Oxford, England |page=25 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142933/https://books.google.com/books?id=zce500t8puUC&amp;pg=PA25 |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:007&quot;&gt;{{Cite book |last=MacBeath |first=Alastair |url=https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |title=Tiamat's Brood: An Investigation Into the Dragons of Ancient Mesopotamia |date=1999 |publisher=Dragon's Head |isbn=978-0-9524387-5-5 |page=41 |access-date=April 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326142947/https://books.google.com/books?id=uobfAAAAMAAJ |archive-date=March 26, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:008&quot;&gt;{{Cite book |last=James |first=E. O. |url=https://archive.org/details/theworshipoftheskygod/ |title=The Worship of the Sky-God: A Comparative Study in Semitic and Indo-European Religion |date=1963 |publisher=University of London Press |series=Jordan Lectures in Comparative Religion |location=London, England |pages=24, 27f}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lambert1964&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lambert |first=W. G. |date=1964 |title=E. O. James: The worship of the Skygod: A comparative study in Semitic and Indo-European religion. (School of Oriental and African Studies, University of London. Jordan Lectures in Comparative Religion, vi.) viii, 175 pp. London: University of London, the Athlone Press, 1963. 25s. |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |location=London, England |publisher=University of London |volume=27 |issue=1 |pages=157–158 |doi=10.1017/S0041977X00100345}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=steinicke_sakiel2007&gt;{{cite book |first1=Wolfgang |last1=Steinicke |first2=Richard |last2=Jakiel |title=Galaxies and how to observe them |series=Astronomers' observing guides |publisher=Springer |date=2007 |isbn=978-1-85233-752-0 |page=[https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei/page/94 94] |url=https://archive.org/details/galaxieshowtoobs0000stei |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ask-astro&quot;&gt;{{cite news |last1=Coffey |first1=Jeffrey |work=Universe Today |title=How big is the Milky Way? |url=http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |access-date=November 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924002929/http://www.universetoday.com/75691/how-big-is-the-milky-way/ |archive-date=September 24, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nbcnews1&quot;&gt;{{cite press release |author=David Freeman |title=The Milky Way galaxy may be much bigger than we thought |url=https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |date=May 25, 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=August 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813182050/https://www.nbcnews.com/mach/science/milky-way-galaxy-may-be-much-bigger-we-thought-ncna876966 |archive-date=August 13, 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rpi2015&quot;&gt;{{cite press release |author=Mary L. Martialay |title=The Corrugated Galaxy{{snd}}Milky Way May Be Much Larger Than Previously Estimated |url=http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |date=March 11, 2015 |publisher=[[Rensselaer Polytechnic Institute]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313123405/http://news.rpi.edu/content/2015/03/09/rippling-milky-way-may-be-much-larger-previously-estimated |archive-date=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;croswell2020&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |title=Astronomers have found the edge of the Milky Way at last |work=ScienceNews |first=Ken |last=Croswell |date=March 23, 2020 |access-date=March 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214927/https://www.sciencenews.org/article/astronomers-have-found-edge-milky-way-size |archive-date=March 24, 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dearson2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Dearson |first=Alis J. |arxiv=2002.09497 |title=The Edge of the Galaxy |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=2020 |volume=496 |issue=3 |pages=3929–3942 |doi=10.1093/mnras/staa1711 |doi-access=free |bibcode=2020MNRAS.496.3929D |s2cid=211259409 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=villard20120111&gt;{{cite news |first=Ray |last=Villard |title=The Milky Way Contains at Least 100 Billion Planets According to Survey |publisher=HubbleSite.org |date=January 11, 2012 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |access-date=January 11, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723213047/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2012/07/full/ |archive-date=July 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frommert_kronberg2005&gt;{{cite web |last1=Frommert |first1=H. |last2=Kronberg |first2=C. |date=August 25, 2005 |url=http://messier.seds.org/more/mw.html |title=The Milky Way Galaxy |publisher=SEDS |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070512093341/http://seds.org/MESSIER/more/mw.html |archive-date=May 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=young2006&gt;{{cite magazine |last=Young |first=Kelly |date=June 6, 2006 |url=https://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |title=Andromeda Galaxy hosts a trillion stars |magazine=New Scientist |access-date=June 8, 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105061511/http://www.newscientist.com/article/dn9282-andromeda-galaxy-hosts-a-trillion-stars.html |archive-date=January 5, 2011}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wethington2010&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |title=How Many Stars are in the Milky Way? |first1=Nicholos |last1=Wethington |access-date=April 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327200757/http://www.universetoday.com/guide-to-space/milky-way/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ |archive-date=March 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;science312_1773&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Levine |first1=E. S. |last2=Blitz |first2=L. |last3=Heiles |first3=C. |doi=10.1126/science.1128455 |title=The spiral structure of the outer Milky Way in hydrogen |journal=Science |volume=312 |issue=5781 |pages=1773–1777 |year=2006 |bibcode=2006Sci...312.1773L |arxiv=astro-ph/0605728 |pmid=16741076 |s2cid=12763199 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa28_215&gt;{{Cite journal |last1=Dickey |first1=J. M. |last2=Lockman |first2=F. J. |doi=10.1146/annurev.aa.28.090190.001243 |title=H I in the Galaxy |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=28 |pages=215–259 |year=1990 |bibcode=1990ARA&amp;A..28..215D }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj702_1472&gt;{{Cite journal |last1=Savage |first1=B. D. |last2=Wakker |first2=B. P. |doi=10.1088/0004-637X/702/2/1472 |title=The extension of the transition temperature plasma into the lower galactic halo |journal=The Astrophysical Journal |volume=702 |issue=2 |pages=1472–1489 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...702.1472S |arxiv=0907.4955|s2cid=119245570 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nature-20120111&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cassan |first1=A. |last2=Kubas |first2=D. |last3=Beaulieu |first3=J. -P. |last4=Dominik |first4=M. |last5=Horne |first5=K. |last6=Greenhill |first6=J. |last7=Wambsganss |first7=J. |last8=Menzies |first8=J. |last9=Williams |first9=A. |last10=Jørgensen |doi=10.1038/nature10684 |first10=U. G. |last11=Udalski |first11=A. |last12=Bennett |first12=D. P. |last13=Albrow |first13=M. D. |last14=Batista |first14=V. |last15=Brillant |first15=S. |last16=Caldwell |first16=J. A. R. |last17=Cole |first17=A. |last18=Coutures |first18=C. |last19=Cook |first19=K. H. |last20=Dieters |first20=S. |last21=Prester |first21=D. D. |last22=Donatowicz |first22=J. |last23=Fouqué |first23=P. |last24=Hill |first24=K. |last25=Kains |first25=N. |last26=Kane |first26=S. |last27=Marquette |first27=J. -B. |last28=Martin |first28=R. |last29=Pollard |first29=K. R. |last30=Sahu |first30=K. C. |title=One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations |journal=Nature |volume=481 |issue=7380 |pages=167–169 |date=January 11, 2012 |pmid=22237108 |bibcode=2012Natur.481..167C |arxiv=1202.0903 |s2cid=2614136}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=borenstein2011&gt;{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |archive-date=February 22, 2011 |date=February 19, 2011 |archive-url=https://archive.today/20110222025002/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/19/AR2011021902211.html |title=Cosmic census finds crowd of planets in our galaxy |agency=[[Associated Press]] |newspaper=[[The Washington Post]] }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nasa20110526&gt;{{cite web |url=http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |title=Free-Floating Planets May be More Common Than Stars |date=February 18, 2011 |publisher=NASA's Jet Propulsion Laboratory |location=Pasadena, CA |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522090224/http://planetquest.jpl.nasa.gov/news/freePlanet.cfm |archive-date=May 22, 2011 |quote=The team estimates there are about twice as many of them as stars. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=arxiv0909.3857&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Sale |first1=S. E. |last2=Drew |first2=J. E. |last3=Knigge |first3=C. |last4=Zijlstra |first4=A. A. |last5=Irwin |first5=M. J. |last6=Morris |first6=R. A. H. |last7=Phillipps |first7=S. |last8=Drake |first8=J. J. |last9=Greimel |first9=R. |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15746.x |title=The structure of the outer Galactic disc as revealed by IPHAS early A stars |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=402 |issue=2 |pages=713–723 |year=2010 |doi-access=free |bibcode=2010MNRAS.402..713S |arxiv=0909.3857 |s2cid=12884630}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mnras371_1_108&gt;{{Cite journal |last1=Connors |first1=Tim W. |last2=Kawata |first2=Daisuke |last3=Gibson |first3=Brad K. |title=N-body simulations of the Magellanic stream |doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10659.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=371 |issue=1 |pages=108–120 |year=2006 |doi-access=free |arxiv=astro-ph/0508390 |bibcode=2006MNRAS.371..108C |s2cid=15563258}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=coffey&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/guide-to-space/the-universe/absolute-magnitude/ |title=Absolute Magnitude |first1=Jerry |last1=Coffey |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913181441/http://www.universetoday.com/41041/absolute-magnitude/ |archive-date=September 13, 2011 |date=May 11, 2017}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Karachentsevetal2006&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Karachentsev |first1=I. D. |last2=Kashibadze |first2=O. G. |doi=10.1007/s10511-006-0002-6 |title=Masses of the local group and of the M81 group estimated from distortions in the local velocity field |journal=Astrophysics |volume=49 |issue=1 |pages=3–18 |year=2006 |bibcode=2006Ap.....49....3K |s2cid=120973010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mass&quot;&gt;{{cite web |last1=Vayntrub |first1=Alina |date=2000 |url=http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |title=Mass of the Milky Way |work=The Physics Factbook |access-date=May 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813125916/http://hypertextbook.com/facts/2000/AlinaVayntrub.shtml |archive-date=August 13, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;galmass&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Battaglia |first1=G. |last2=Helmi |first2=A. |last3=Morrison |first3=H. |last4=Harding |first4=P. |last5=Olszewski |first5=E. W. |last6=Mateo |first6=M. |last7=Freeman |first7=K. C. |last8=Norris |first8=J. |last9=Shectman |first9=S. A. |title=The radial velocity dispersion profile of the Galactic halo: Constraining the density profile of the dark halo of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2005.09367.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=433–442 |year=2005 |arxiv=astro-ph/0506102 |bibcode=2005MNRAS.364..433B |volume=364 |issue=2 |doi-access=free |s2cid=15562509}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apjl_1_l72&gt;{{Cite journal |last1=Shen |first1=J. |last2=Rich |first2=R. M. |last3=Kormendy |first3=J. |last4=Howard |first4=C. D. |last5=De Propris |first5=R. |last6=Kunder |first6=A. |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L72 |title=Our Milky Way As a Pure-Disk Galaxy{{snd}}A Challenge for Galaxy Formation |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L72–L76 |year=2010 |pmid= |pmc= |arxiv=1005.0385 |bibcode=2010ApJ...720L..72S |s2cid=118470423}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=nrao20090105&gt;{{cite press release |first1=Dave |last1=Finley |first2=David |last2=Aguilar |title=Milky Way a Swifter Spinner, More Massive, New Measurements Show |publisher=National Radio Astronomy Observatory |date=January 5, 2009 |url=http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |access-date=January 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808002256/http://www.nrao.edu/pr/2009/mwrotate/ |archive-date=August 8, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;reid2009&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Moscadelli |first5=L. |last6=Xu |first6=Y. |last7=Zhang |first7=B. |last8=Sato |first8=M. |last9=Honma |first9=M. |title=Trigonometric parallaxes of massive star-forming regions. VI. Galactic structure, fundamental parameters, and noncircular motions |doi=10.1088/0004-637X/700/1/137 |journal=The Astrophysical Journal |volume=700 |issue=1 |pages=137–148 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...700..137R |arxiv=0902.3913 |s2cid=11347166 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gnedin2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Brown |first2=W. R. |last3=Geller |first3=M. J. |last4=Kenyon |first4=S. J. |title=The mass profile of the Galaxy to 80 kpc |doi=10.1088/2041-8205/720/1/L108 |journal=The Astrophysical Journal |volume=720 |issue=1 |pages=L108–L112 |year=2010 |bibcode=2010ApJ...720L.108G |arxiv=1005.2619 |s2cid=119245657}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McMillan2011&gt;{{Cite journal |last1=McMillan |first1=P. J. |title=Mass models of the Milky Way |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=3 |pages=2446–2457 |date=July 2011 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2446M |arxiv=1102.4340 |s2cid=119100616}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McMillan2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=McMillan |first1=Paul J. |title=The mass distribution and gravitational potential of the Milky Way |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |date=February 11, 2017 |volume=465 |issue=1 |pages=76–94 |doi=10.1093/mnras/stw2759 |doi-access=free |arxiv=1608.00971 |bibcode=2017MNRAS.465...76M |s2cid=119183093}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ssr100_1_129&gt;{{Cite journal |last1=Gerhard |first1=O. |title=Mass distribution in our Galaxy |journal=Space Science Reviews |volume=100 |issue=1/4 |pages=129–138 |doi=10.1023/A:1015818111633 |bibcode=2002SSRv..100..129G |arxiv=astro-ph/0203110 |year=2002 |s2cid=42162871}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn3&quot;&gt;{{cite magazine |first=Maggie |last=McKee |title=Bar at Milky Way's heart revealed |magazine=New Scientist |date=August 16, 2005 |url=https://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.html |access-date=June 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009132952/http://www.newscientist.com/article/dn7854--bar-at-milky-ways-heart-revealed.htm#.VDaN5_l_uVA |archive-date=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Galactic bulge&quot;&gt;{{cite news |last1=Grant |first1=J. |last2=Lin |first2=B. |title=The Stars of the Milky Way |date=2000 |url=http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |publisher=Fairfax Public Access Corporation |access-date=May 9, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611185732/http://members.fcac.org/~sol/chview/chv5.htm |archive-date=June 11, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ReideaSgrb2009&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Reid |first1=M. J. |last2=Menten |first2=K. M. |last3=Zheng |first3=X. W. |last4=Brunthaler |first4=A. |last5=Xu |first5=Y. |title=A trigonometric parallax of Sgr B2 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/1548 |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=1548–1553 |date=November 2009 |bibcode=2009ApJ...705.1548R |arxiv=0908.3637|s2cid=1916267 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;vanhollebeke09&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Vanhollebeke |first1=E. |last2=Groenewegen |first2=M. A. T. |last3=Girardi |first3=L. |title=Stellar populations in the Galactic bulge. Modelling the Galactic bulge with TRILEGAL |doi=10.1051/0004-6361/20078472 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=498 |issue=1 |pages=95–107 |date=April 2009 |bibcode=2009A&amp;A...498...95V |arxiv=0903.0946|s2cid=125177722 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess10&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. |date=March 2010 |page=55 |volume=60 |issue=1 |journal=Acta Astronomica |title=Concerning the Distance to the Center of the Milky Way and Its Structure |bibcode=2010AcA....60...55M |arxiv=1002.2743}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Jones2004&gt;{{cite book |title=An Introduction to Galaxies and Cosmology |pages=50–51 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-54623-2 |first1=Mark H. |last1=Jones |first2=Robert J. |last2=Lambourne |first3=David John |last3=Adams |url=https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |access-date=August 23, 2020 |archive-date=March 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326143523/https://books.google.com/books?id=36K1PfetZegC&amp;pg=PA50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=boehle2016&gt;{{cite journal |last1=Boehle |first1=A. |title=An Improved Distance and Mass Estimate for SGR A* from a Multistar Orbit Analysis |last2=Ghez |first2=A. M. |last3=Schödel |first3=R. |last4=Meyer |first4=L. |last5=Yelda |first5=S. |last6=Albers |first6=S. |last7=Martinez |first7=G. D. |last8=Becklin |first8=E. E. |last9=Do |first9=T.|last10=Lu|first10=J. R. |last11=Matthews |first11=K. |last12=Morris |first12=M. R. |last13=Sitarski |first13=B. |last14=Witzel |first14=G. |journal=The Astrophysical Journal |date=October 3, 2016 |volume=830 |issue=1 |page=17 |doi=10.3847/0004-637X/830/1/17 |arxiv=1607.05726 |bibcode=2016ApJ...830...17B |hdl=10261/147803 |s2cid=307657 |url=https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202115020/https://authors.library.caltech.edu/70841/1/Boehle_2016_ApJ_830_17.pdf |archive-date=December 2, 2017 |url-status=live |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gillessen2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gillessen |first1=Stefan |last2=Plewa |first2=Philipp |last3=Eisenhauer |first3=Frank |last4=Sari |first4=Re'em |last5=Waisberg |first5=Idel |last6=Habibi |first6=Maryam |last7=Pfuhl |first7=Oliver |last8=George |first8=Elizabeth |last9=Dexter |first9=Jason|last10=von Fellenberg|first10=Sebastiano |last11=Ott |first11=Thomas |last12=Genzel |first12=Reinhard |title=An Update on Monitoring Stellar Orbits in the Galactic Center |date=November 28, 2016 |arxiv=1611.09144 |doi=10.3847/1538-4357/aa5c41 |volume=837 |issue=1 |journal=The Astrophysical Journal |page=30 |bibcode=2017ApJ...837...30G|s2cid=119087402 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj692_2_1075&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |doi=10.1088/0004-637X/692/2/1075 |last1=Gillessen |first1=S. |last2=Eisenhauer |first2=F. |last3=Trippe |first3=S. |last4=Alexander |first4=T. |last5=Genzel |first5=R. |last6=Martins |first6=F. |last7=Ott |first7=T. |title=Monitoring stellar orbits around the massive black hole in the Galactic Center |journal=[[Astrophysical Journal]] |volume=692 |issue=2 |pages=1075–1109 |arxiv=0810.4674 |year=2009 |bibcode=2009ApJ...692.1075G|s2cid=1431308 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj689_2_1044&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ghez |first1=A. M. |last2=Salim |first2=S. |last3=Weinberg |first3=N. N. |last4=Lu |first4=J. R. |last5=Do |first5=T. |last6=Dunn |first6=J. K. |last7=Matthews |first7=K. |last8=Morris |first8=M. R. |last9=Yelda |first9=S. | last10=Becklin |doi=10.1086/592738 | first10=E. E. |last11=Kremenek |first11=T. |last12=Milosavljevic |first12=M. |last13=Naiman |first13=J. |title=Measuring distance and properties of the Milky Way's central supermassive black hole with stellar orbits |journal=The Astrophysical Journal |volume=689 |issue=2 |pages=1044–1062 |date=December 2008 |bibcode=2008ApJ...689.1044G |arxiv=0808.2870|s2cid=18335611 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=blandford1999&gt;{{cite conference |first=R. D. |last=Blandford |title=Origin and Evolution of Massive Black Holes in Galactic Nuclei |conference=Galaxy Dynamics, proceedings of a conference held at Rutgers University, ASP Conference Series |location=Rutgers University |date=August 8–12, 1998 |volume=182 |publication-date=August 1999 |bibcode=1999ASPC..182...87B |arxiv=astro-ph/9906025}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=frolov_zelnikov2011&gt;{{cite book |first1=Valeri P. |last1=Frolov |first2=Andrei |last2=Zelnikov |title=Introduction to Black Hole Physics |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=11, 36 |isbn=978-0-19-969229-3 |url=https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;pg=PA34 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810210832/https://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&amp;lpg=PA34 |archive-date=August 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cabrera-Lavers08&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Cabrera-Lavers |first1=A. |last2=González-Fernández |first2=C. |last3=Garzón |first3=F. |last4=Hammersley |first4=P. L. |last5=López-Corredoira |first5=M. |title=The long Galactic bar as seen by UKIDSS Galactic plane survey |doi=10.1051/0004-6361:200810720 |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=491 |issue=3 |pages=781–787 |date=December 2008 |bibcode=2008A&amp;A...491..781C |arxiv=0809.3174|s2cid=15040792 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nishiyama06&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Nishiyama |first1=S. |last2=Nagata |first2=T. |last3=Baba |first3=D. |last4=Haba |first4=Y. |last5=Kadowaki |first5=R. |last6=Kato |first6=D. |last7=Kurita |first7=M. |last8=Nagashima |first8=C. |last9=Nagayama |first9=T. |doi=10.1086/429291 |title=A distinct structure inside the Galactic bar |journal=The Astrophysical Journal |volume=621 |issue=2 |pages=L105 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...621L.105N |arxiv=astro-ph/0502058 |s2cid=399710 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alcock98&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Alcock |first1=C. |last2=Allsman |first2=R. A. |last3=Alves |first3=D. R. |last4=Axelrod |first4=T. S. |last5=Becker |first5=A. C. |last6=Basu |first6=A. |last7=Baskett |first7=L. |last8=Bennett |first8=D. P. |last9=Cook |first9=K. H. |title=The RR Lyrae population of the Galactic Bulge from the MACHO database: mean colors and magnitudes |doi=10.1086/305017 |journal=The Astrophysical Journal |volume=492 |issue=2 |pages=190–199 |year=1998 |bibcode=1998ApJ...492..190A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kunder08&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kunder |first1=A. |last2=Chaboyer |first2=B. |doi=10.1088/0004-6256/136/6/2441 |title=Metallicity analysis of Macho Galactic Bulge RR0 Lyrae stars from their light curves |journal=The Astronomical Journal |volume=136 |issue=6 |pages=2441–2452 |year=2008 |bibcode=2008AJ....136.2441K |arxiv=0809.1645|s2cid=16046532 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Drimmel2000&quot;&gt;{{cite journal |last1=Drimmel |first1=R. |title=Evidence for a two-armed spiral in the Milky Way |journal=Astronomy &amp; Astrophysics |date=2000 |volume=358 |pages=L13–L16 |bibcode=2000A&amp;A...358L..13D |arxiv=astro-ph/0005241}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn14&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=September 12, 2005 |url=http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |title=Introduction: Galactic Ring Survey |publisher=Boston University |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713165515/http://www.bu.edu/galacticring/new_introduction.htm |archive-date=July 13, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;COBE1993&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Kogut |first1=Alan |last2=Lineweaver |first2=C. |last3=Smoot |first3=G. F. |last4=Bennett |first4=C. L. |last5=Banday |first5=A. |last6=Boggess |first6=N. W. |last7=Cheng |first7=E. S. |last8=De Amici |first8=G. |last9=Fixsen |first9=D. J. | last10=Hinshaw | first10=G. |last11=Jackson |first11=P. D. |last12=Janssen |first12=M. |last13=Keegstra |first13=P. |last14=Loewenstein |first14=K. |last15=Lubin |first15=P. |last16=Mather |first16=J. C. |last17=Tenorio |first17=L. |last18=Weiss |first18=R. |last19=Wilkinson |first19=D. T. | last20=Wright | first20=E. L. |title=Dipole anisotropy in the COBE differential microwave radiometers first-year sky maps |doi=10.1086/173453 |journal=The Astrophysical Journal |volume=419 |pages=1–6 |bibcode=1993ApJ...419....1K |arxiv=astro-ph/9312056 |date=December 10, 1993|s2cid=209835274 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TaylorCordes&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Taylor |first1=J. H. |last2=Cordes |first2=J. M. |doi=10.1086/172870 |title=Pulsar distances and the galactic distribution of free electrons |journal=The Astrophysical Journal |volume=411 |page=674 |year=1993 |bibcode=1993ApJ...411..674T|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Benjamin2005&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Benjamin |first1=R. A. |last2=Churchwell |first2=E. |last3=Babler |first3=B. L. |last4=Indebetouw |first4=R. |last5=Meade |first5=M. R. |last6=Whitney |first6=B. A. |last7=Watson |first7=C. |last8=Wolfire |first8=M. G. |last9=Wolff |first9=M. J. |last10=Ignace |first10=R. |last11=Bania |first11=T. M. |last12=Bracker |first12=S. |last13=Clemens |first13=D. P. |last14=Chomiuk |first14=L. |last15=Cohen |first15=M. |last16=Dickey |first16=J. M. |last17=Jackson |first17=J. M. |last18=Kobulnicky |first18=H. A. |last19=Mercer |first19=E. P. |last20=Mathis |first20=J. S. |last21=Stolovy |first21=S. R. |last22=Uzpen |first22=B. |doi=10.1086/491785 |title=First GLIMPSE results on the stellar structure of the Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=630 |issue=2 |pages=L149–L152 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...630L.149B |arxiv=astro-ph/0508325 |s2cid=14782284}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;russeil03&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Russeil |first1=D. |doi=10.1051/0004-6361:20021504 |title=Star-forming complexes and the spiral structure of our Galaxy |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=397 |pages=133–146 |year=2003 |bibcode=2003A&amp;A...397..133R |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;churchwell09&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Churchwell |first1=E. |last2=Babler |first2=B. L. |last3=Meade |first3=M. R. |last4=Whitney |first4=B. A. |last5=Benjamin |first5=R. |last6=Indebetouw |first6=R. |last7=Cyganowski |first7=C. |last8=Robitaille |first8=T. P. |last9=Povich |first9=M. |doi=10.1086/597811 |title=The Spitzer/GLIMPSE surveys: a new view of the Milky Way |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=121 |issue=877 |pages=213–230 |year=2009 |bibcode=2009PASP..121..213C |s2cid=15529740}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;majaess09b&quot;&gt;{{cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |journal=The Journal of the American Association of Variable Star Observers |title=Searching Beyond the Obscuring Dust Between the Cygnus-Aquila Rifts for Cepheid Tracers of the Galaxy's Spiral Arms |date=2009 |volume=37 |issue=2 |page=179 |bibcode=2009JAVSO..37..179M |arxiv=0909.0897}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;lepine10&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lépine |first1=J. R. D. |last2=Roman-Lopes |first2=A. |last3=Abraham |first3=Z. |last4=Junqueira |first4=T. C. |last5=Mishurov |first5=Y. N. |title=The spiral structure of the Galaxy revealed by CS sources and evidence for the 4:1 resonance |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18492.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=414 |issue=2 |pages=1607–1616 |year=2011 |doi-access=free |arxiv=1010.1790 |bibcode=2011MNRAS.414.1607L |s2cid=118477787}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=two_arms&gt;{{cite conference |last1=Benjamin |first1=R. A. |title=The Spiral Structure of the Galaxy: Something Old, Something New... |work=Massive Star Formation: Observations Confront Theory |date=2008 |publisher=Astronomical Society of the Pacific Conference Series |volume=387 |editor=Beuther, H. |editor2=Linz, H. |editor3=Henning, T. |page=375 |bibcode=2008ASPC..387..375B}}&lt;br /&gt;See also {{cite news |url=http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |title=New Images: Milky Way Loses Two Arms |work=Space.com |access-date=June 4, 2008 |date=June 3, 2008 |last1=Bryner |first1=Jeanna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080604114615/http://www.space.com/scienceastronomy/080603-aas-spiral-arms.html |archive-date=June 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=harris2003&gt;{{cite web |first=William E. |last=Harris |date=February 2003 |url=http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |format=text |title=Catalog of Parameters for Milky Way Globular Clusters: The Database |publisher=SEDS |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309172430/http://messier.seds.org/xtra/data/mwgc.dat.txt |archive-date=March 9, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=aaa313_119&gt;{{cite journal |display-authors=1 |last1=Dauphole |first1=B. |last2=Geffert |first2=M. |last3=Colin |first3=J. |last4=Ducourant |first4=C. |last5=Odenkirchen |first5=M. |last6=Tucholke |first6=H.-J. |title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=313 |pages=119–128 |date=September 1996 |bibcode=1996A&amp;A...313..119D}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj522&gt;{{Cite journal |last1=Gnedin |first1=O. Y. |last2=Lee |first2=H. M. |last3=Ostriker |first3=J. P. |doi=10.1086/307659 |title=Effects of Tidal Shocks on the Evolution of Globular Clusters |journal=The Astrophysical Journal |volume=522 |issue=2 |pages=935–949 |year=1999 |bibcode=1999ApJ...522..935G |arxiv=astro-ph/9806245 |s2cid=11143134 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn5&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Ibata |first1=R. |last2=Chapman |first2=S. |last3=Ferguson |first3=A. M. N. |last4=Lewis |first4=G. |last5=Irwin |first5=M. |last6=Tanvir |first6=N. |doi=10.1086/491727 |title=On the accretion origin of a vast extended stellar disk around the Andromeda Galaxy |journal=The Astrophysical Journal |volume=634 |issue=1 |pages=287–313 |year=2005 |bibcode=2005ApJ...634..287I |arxiv=astro-ph/0504164 |s2cid=17803544 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn6&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |title=Outer Disk Ring? |publisher=SolStation |access-date=May 10, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602133503/http://www.solstation.com/x-objects/gal-ring.htm |archive-date=June 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcclure-griffiths&quot;&gt;{{Cite journal |last1=McClure-Griffiths |first1=N. M. |last2=Dickey |first2=J. M. |last3=Gaensler |first3=B. M. |last4=Green |first4=A. J. |title=A Distant Extended Spiral Arm in the Fourth Quadrant of the Milky Way |doi=10.1086/422031 |journal=The Astrophysical Journal |volume=607 |issue=2 |pages=L127 |year=2004 |arxiv=astro-ph/0404448 |bibcode=2004ApJ...607L.127M|s2cid=119327129 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=overbye2010&gt;{{cite news |first1=Dennis |last1=Overbye |url=https://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |title=Bubbles of Energy Are Found in Galaxy |work=[[The New York Times]] |date=November 9, 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110102906/http://www.nytimes.com/2010/11/10/science/space/10galaxy.html?ref=science |archive-date=January 10, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=sz2010&gt;{{cite news |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |title=NASA's Fermi Telescope Finds Giant Structure in our Galaxyl |publisher=[[NASA]] |access-date=November 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823224206/http://www.nasa.gov/mission_pages/GLAST/news/new-structure.html |archive-date=August 23, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj673_2_864&gt;{{Cite journal |last1=Jurić |first1=M. |last2=Ivezić |first2=Ž. |last3=Brooks |first3=A. |last4=Lupton |first4=R. H. |last5=Schlegel |first5=D. |last6=Finkbeiner |first6=D. |last7=Padmanabhan |first7=N. |last8=Bond |first8=N. |last9=Sesar |first9=B. |last10=Rockosi |first10=C. M. |last11=Knapp |first11=G. R. |last12=Gunn |first12=J. E. |last13=Sumi |first13=T. |last14=Schneider |first14=D. P. |last15=Barentine |first15=J. C. |last16=Brewington |first16=H. J. |last17=Brinkmann |first17=J. |last18=Fukugita |first18=M. |last19=Harvanek |first19=M. |last20=Kleinman |first20=S. J. |last21=Krzesinski |first21=J. |last22=Long |first22=D. |last23=Neilsen |first23=E. H. Jr |last24=Nitta |first24=A. |last25=Snedden |first25=S. A. |last26=York |first26=D. G. |display-authors=1 |doi=10.1086/523619 |title=The Milky Way Tomography with SDSS. I. Stellar Number Density Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=673 |issue=2 |pages=864–914 |date=February 2008 |bibcode=2008ApJ...673..864J |arxiv=astro-ph/0510520 |s2cid=11935446}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Koupelis_Kuhn2007&gt;{{cite book |title=In Quest of the Universe |first1=Theo |last1=Koupelis |first2=Karl F. |last2=Kuhn |page=[https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/492 492], Fig. 16–13 |url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup |url-access=registration |isbn=978-0-7637-4387-1 |date=2007 |publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fn9&quot;&gt;{{cite news |last=English |first=Jayanne|author-link=Jayanne English |date=January 14, 2000 |title=Exposing the Stuff Between the Stars |publisher=Hubble News Desk |url=http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |access-date=May 10, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707181147/http://www.ras.ucalgary.ca/CGPS/press/aas00/pr/pr_14012000/pr_14012000map1.html |archive-date=July 7, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;extinction&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Gillman |first1=M. |last2=Erenler |first2=H. |title=The galactic cycle of extinction |journal=International Journal of Astrobiology |volume=7 |issue=1 |page=17 |year=2008 |doi=10.1017/S1473550408004047 |bibcode=2008IJAsB...7...17G |url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |citeseerx=10.1.1.384.9224 |s2cid=31391193 |access-date=July 31, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601165347/http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf |archive-date=June 1, 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;overholt_etal&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Overholt |first1=A. C. |last2=Melott |first2=A. L. |last3=Pohl |first3=M. |title=Testing the link between terrestrial climate change and galactic spiral arm transit |journal=The Astrophysical Journal |volume=705 |issue=2 |pages=L101–L103 |year=2009 |doi=10.1088/0004-637X/705/2/L101 |bibcode=2009ApJ...705L.101O |arxiv=0906.2777|s2cid=734824 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=garlick2002&gt;{{cite book |last=Garlick |first=Mark Antony |title=The Story of the Solar System |publisher=Cambridge University |date=2002 |isbn=978-0-521-80336-6 |page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46] |url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ut20090527&gt;{{cite web |url=http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |work=Universe Today |title=Formation of the Milky Way |first1=Nicholas |last1=Wethington |date=May 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817161011/http://www.universetoday.com/26749/formation-of-the-milky-way/ |archive-date=August 17, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buser&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Buser |first1=R. |title=The Formation and Early Evolution of the Milky Way Galaxy |doi=10.1126/science.287.5450.69 |bibcode=2000Sci...287...69B |journal=Science |volume=287 |issue=5450 |pages=69–74 |year=2000 |pmid=10615051 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=majaess2009&gt;{{Cite journal |last1=Majaess |first1=D. J. |last2=Turner |first2=D. G. |last3=Lane |first3=D. J. |title=Characteristics of the Galaxy according to Cepheids |doi=10.1111/j.1365-2966.2009.15096.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=398 |pages=263–270 |year=2009 |issue=1 |doi-access=free |bibcode=2009MNRAS.398..263M |arxiv=0903.4206|s2cid=14316644 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=araa35_217&gt;{{Cite journal |last1=Wakker |first1=B. P. |last2=Van Woerden |first2=H. |doi=10.1146/annurev.astro.35.1.217 |title=High-Velocity Clouds |journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=35 |pages=217–266 |year=1997 |bibcode=1997ARA&amp;A..35..217W |s2cid=117861711 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj679_L21&gt;{{Cite journal |display-authors=1 |last1=Lockman |first1=F. J. |last2=Benjamin |first2=R. A. |last3=Heroux |first3=A. J. |last4=Langston |first4=G. I. |title=The Smith Cloud: A High-Velocity Cloud Colliding with the Milky Way |doi=10.1086/588838 |journal=The Astrophysical Journal |volume=679 |issue=1 |pages=L21–L24 |year=2008 |bibcode=2008ApJ...679L..21L |arxiv=0804.4155|s2cid=118393177 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=science299_5603_65&gt;{{Cite journal |last1=Krauss |first1=L. M. |last2=Chaboyer |first2=B. |title=Age Estimates of Globular Clusters in the Milky Way: Constraints on Cosmology |doi=10.1126/science.1075631 |journal=Science |volume=299 |issue=5603 |pages=65–69 |year=2003 |pmid=12511641 |bibcode=2003Sci...299...65K |s2cid=10814581 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;del_Peloso&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1051/0004-6361:20053307 |bibcode=2005A&amp;A...440.1153D |arxiv=astro-ph/0506458 |title=The age of the Galactic thin disk from Th/Eu nucleocosmochronology. III. Extended sample |date=2005 |last1=del Peloso |first1=E. F. |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=440 |issue=3 |pages=1153–1159|s2cid=16484977 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=berkeley20060109&gt;{{cite press release |title=Milky Way Galaxy is warped and vibrating like a drum |publisher=[[University of California, Berkeley]] |date=January 9, 2006 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |access-date=October 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716013619/http://berkeley.edu/news/media/releases/2006/01/09_warp.shtml |archive-date=July 16, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=wong20000414&gt;{{cite news |first=Janet |last=Wong |title=Astrophysicist maps out our own galaxy's end |publisher=University of Toronto |date=April 14, 2000 |url=http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp |access-date=January 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070108183824/http://www.news.utoronto.ca/bin/000414b.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date=January 8, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eo_galaxy&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |first1=Douglas |last1=Harper |title=galaxy |work=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=May 20, 2012 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120527/http://www.etymonline.com/index.php?term=galaxy |archive-date=May 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jankowski2010&gt;{{cite book |first1=Connie |last1=Jankowski |title=Pioneers of Light and Sound |page=6 |isbn=978-0-7565-4306-8 |publisher=Compass Point Books |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120142012/https://books.google.com/books?id=Wp6E3y-58LkC&amp;pg=PT6 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=eratosthenes1997&gt;{{cite book |author=Eratosthenes |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook Containing the Constellations of Pseudo-Eratosthenes and the Poetic Astronomy of Hyginus |editor1-first=Theony |editor1-last=Condos |publisher=Red Wheel/Weiser |date=1997 |isbn=978-1-890482-93-0 |url=https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120164810/https://books.google.com/books?id=4Sp8CaA5HI0C&amp;pg=PA110 |archive-date=November 20, 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Montada&gt;{{cite encyclopedia |first1=Josep Puig |last1=Montada |title=Ibn Bajja |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |url=http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |date=September 28, 2007 |access-date=July 11, 2008 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120728/http://plato.stanford.edu/entries/ibn-bajja |archive-date=July 28, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=heidarzadeh2008&gt;{{cite book |first1=Tofigh |last1=Heidarzadeh |pages=[https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599/page/n33 23]–25 |title=A history of physical theories of comets, from Aristotle to Whipple |url=https://archive.org/details/historyphysicalt00heid_599 |url-access=limited |publisher=Springer |date=2008 |isbn=978-1-4020-8322-8}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Livingston&gt;{{Cite journal |first1=John W. |last1=Livingston |title=Ibn Qayyim al-Jawziyyah: A Fourteenth Century Defense against Astrological Divination and Alchemical Transmutation |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=91 |issue=1 |date=1971 |pages=96–103 [99] |doi=10.2307/600445 |jstor=600445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |title=Outer pseudoring in the galaxy |journal=Astronomische Nachrichten |volume=326 |issue=7 |year=2006 |pages=589–605 |doi=10.1002/asna.200585006 |bibcode=2005AN....326Q.599M |arxiv=astro-ph/0510569|s2cid=117118657 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pseudoring2&gt;{{Cite journal |first1=A. |last1=Mel'Nik |first2=A. |last2=Rautiainen |title=Kinematics of the outer pseudorings and the spiral structure of the Galaxy |journal=Astronomy Letters |volume=35 |issue=9 |date=2005 |pages=609–624 |doi=10.1134/s1063773709090047 |arxiv=0902.3353 |bibcode=2009AstL...35..609M |citeseerx=10.1.1.247.4658|s2cid=15989486 |s2cid-access=free |url=http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110331210949/http://lnfm1.sai.msu.ru/~anna/article/AL09p609.pdf |archive-date= Mar 31, 2011 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ragep1993&gt;{{cite book |last1=Ragep |first1=Jamil |title=''Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on Astronomy'' (''al-Tadhkira fi 'ilm al-hay' a'') |publisher=Springer-Verlag |location=New York |date=1993 |page=129}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- &lt;ref name=oconnor_robertson2002&gt;{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=November 2002 |url=http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |title=Galileo Galilei |publisher=University of St. Andrews |access-date=January 8, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Galileo.html |archive-date=May 30, 2012}}&lt;/ref&gt; --&gt;

&lt;ref name=&quot;our_galaxy&quot;&gt;{{cite web |last1=Evans |first1=J. C. |date=November 24, 1998 |url=http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |title=Our Galaxy |publisher=George Mason University |access-date=January 4, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120630/http://physics.gmu.edu/~jevans/astr103/CourseNotes/ECText/ch20_txt.htm |archive-date=June 30, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mactutor_albirundi&gt;{{MacTutor Biography | id=Al-Biruni | title=Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni }}&lt;!--source supports this comment, but the source is not published--&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=abbey&gt;{{cite web |last=Abbey |first=Lenny |url=http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519124426/http://labbey.com/Telescopes/Parsontown.html |title=The Earl of Rosse and the Leviathan of Parsontown |publisher=The Compleat Amateur Astronomer |access-date=January 4, 2007 |archive-date=May 19, 2013}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pasp100_6&gt;{{Cite journal |last1=Curtis |first1=H. D. |author-link=Heber Doust Curtis |doi=10.1086/132128 |title=Novae in spiral nebulae and the Island Universe Theory |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=100 |pages=6–7 |year=1988 |bibcode=1988PASP..100....6C |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=weaver&gt;{{cite web |first=Harold F. |last=Weaver |url=http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |title=Robert Julius Trumpler |publisher=National Academy of Sciences |access-date=January 5, 2007 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20120604/http://www.nap.edu/readingroom/books/biomems/rtrumpler.html |archive-date=June 4, 2012}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=apj69_103&gt;{{Cite journal |last1=Hubble |first1=E. P. |author-link=Edwin Hubble |doi=10.1086/143167 |title=A spiral nebula as a stellar system, Messier 31 |journal=The Astrophysical Journal |volume=69 |pages=103–158 |year=1929 |bibcode=1929ApJ....69..103H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=jrasc83_6&gt;{{cite journal |last=Sandage |first=Allan |author-link=Allan Sandage |title=Edwin Hubble, 1889–1953 |journal=[[Journal of the Royal Astronomical Society of Canada]] |date=1989 |volume=83 |issue=6 |page=351 |bibcode=1989JRASC..83..351S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shapley_curtis&gt;{{cite journal |title=The Scale of the Universe |last1=Shapley |first1=H. |last2=Curtis |first2=H. D. |journal=Bulletin of the National Research Council |volume=2 |issue=11 |pages=171–217 |date=1921 |bibcode=1921BuNRC...2..171S}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=oxford&gt;{{cite book |title=The Oxford English Dictionary |edition=2nd |editor1-first=John |editor1-last=Simpson |editor2-first=Edmund |editor2-last=Weiner |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-861186-8 |date=March 30, 1989}} See the entries for &quot;Milky Way&quot; and &quot;galaxy&quot;.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;sparke_gallagher&quot;&gt;{{cite book |title=Galaxies in the Universe: An Introduction |last1=Sparke |first1=Linda S.|author1-link=Linda Sparke |last2=Gallagher |first2=John S. |page=90 |date=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-46238-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nov2013_planet_estimate&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |title=Milky Way Teeming With Billions Of Earth-Size Planets |last=Borenstein |first=Seth |date=November 4, 2013 |work=The Associated Press |publisher=The Huffington Post |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141104000409/http://www.huffingtonpost.com/2013/11/04/earth-size-planets_n_4215873.html |archive-date=November 4, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=rotation_pattern_speeds&gt;{{cite arXiv |last1=Gerhard |first1=O. |title=Pattern speeds in the Milky Way |eprint=1003.2489v1 |year=2010|class=astro-ph.GA }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2012&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=Kinematics of the Stellar Halo and the Mass Distribution of the Milky Way Using Blue Horizontal Branch Stars |journal=The Astrophysical Journal |volume=761 |issue=2 |date=2012 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/761/2/98 |bibcode=2012ApJ...761...98K |arxiv=1210.7527|s2cid=119303111 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kafle2014&gt;{{Cite journal |first1=P.R. |last1=Kafle |first2=S. |last2=Sharma |first3=G.F. |last3=Lewis |first4=J. |last4=Bland-Hawthorn |title=On the Shoulders of Giants: Properties of the Stellar Halo and the Milky Way Mass Distribution |journal=The Astrophysical Journal |volume=794 |issue=1 |date=2014 |page=17 |doi=10.1088/0004-637X/794/1/59 |bibcode=2014ApJ...794...59K |arxiv=1408.1787|s2cid=119040135 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{დედამიწის ადგილმდებარეობა}}
[[კატეგორია:ირმის ნახტომი| ]]
[[კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები]]</text>
      <sha1>71uoa92am2j60a7uldhrdg39duxnuuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნაბადასოკო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73717</id>
    <revision>
      <id>5407141</id>
      <parentid>5405220</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5407141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55785" sha1="4jzmdq2xi44lwbhy8q82s1uv7zkbraw" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =ნაბადასოკო
| სურათის ფაილი = Lactarius_torminosus_(cropped).jpg
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა = ნაბადასოკო
| სამეფო = სოკოები
| კლასი =[[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| რიგი =[[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ოჯახი =[[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი =[[რძიანა სოკოები]]
| სახეობა ='''ნაბადასოკო'''
| ლათ = {{btname|Lactarius torminosus|([[Schaeff.]]) [[Gray]] (1821)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები
{{collapsible list|title=სია|
*{{bt|Agaricus torminosus|[[Schaeff.]] (1774)}}
*{{bt|Galorrheus torminosus|(Schaeff.) [[P.Kumm.]] (1871)}}
*{{bt|Lactifluus torminosus|(Schaeff.) [[Kuntze]] (1891)}}
*{{bt|Agaricus intermedius sensu|[[Krombh.]] (1887)}}
*{{bt|Lactarius intermedius sensu|Krombh (1887)}}
*{{bt|Agaricus cilicioides|[[Fr.]] (1821)}}
*{{bt|Lactarius cilicioides (Fr.) Fr. (1838)}}
*{{bt|Galorrheus cilicioides|(Fr.) [[P. Kumm.]] (1871)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. cilicioides|(Fr.) [[Quél.]] (1886)}}
*{{bt|Lactifluus cilicioides|(Fr.) Kuntze (1891)}}
*{{bt|Lactarius torminosus subsp. cilicioides|(Fr.) Konrad &amp; Maubl. (1935)}}
*{{bt|Lactarius intermedius Krombh. ex [[Berk.]] &amp; Broome (1881)}}
*{{bt|Lactarius cilicioides var. albus [[Peck]] (1885)}}
*{{bt|Lactarius cilicioides subsp. intermedius|[[Krombh.]] ex [[Sacc.]] (1887)}}
*{{bt|Lactifluus intermedius Krombh. ex|Kuntze (1891)}}
*{{bt|Lactarius citriolens var. intermedius|(Krombh. ex Kuntze) Krieglst. (1999)}}
*{{bt|Lactarius torminosus f. albida|Killerm. (1933)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. gracillimus|[[J.E. Lange]] (1938)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. gracillimus J.E. Lange (1940)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. typicus [[Kühner]] &amp; [[Romagn.]] (1953)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. sublateritius|Kühner &amp; Romagn. (1954)}}
*{{bt|Lactarius nordmanensis|[[A.H. Sm.]] (1960)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. nordmanensis|(A.H. Sm.) [[Hesler]] &amp; A.H. Sm. (1979)}}
}}
| commons =
}}
'''ნაბადასოკო''' ({{lang-la|''Lactarius torminosus''}}) — ქუდიანი სოკო [[რძიანა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარი]]სა. [[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი 5-15 [[სმ]] აღწევს, ამობურცულია, ცენტრში ჩაღრმავებით. ახასიათებს ვარდისფერი და ჟანგმიწისფერი ტონების ნაზავი, ზოგჯერ კი კონცენტრული (წრიული) ზოლები. კიდეები შეკეცილია. ნორჩობაში ბუსუსიანია. ქვედა მხარეს განლაგებულია ხშირი, ხორცისფერი ფირფიტები. ფეხი ცილინდრულია, ღია ფერის, 8 სმ-მდე სიგრძის. დაზიანებისას ნაყოფსხეული გამოყოფს მწარე, თეთრ რძისმაგვარ წვენს, რომელიც ჰაერზე ფერს არ იცვლის (გარდა ნაირსახეობისა ''Lactarius nordmanensis'', რომლის წვენი ყვითლდება).

იგი პირველად აღწერა [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს როგორც ''Agaricus torminosus'', ხოლო მოგვიანებით, [[1821]] წელს, [[სემიუელ ფრედერიკ გრეი]]მ ''[[Lactarius]]''-ის ({{lang-ka|რძიანა სოკოები}}) გვარში გადაიტანა. [[2011]] წელს, მოლეკულურმა კვლევებმა და სახეობების ტაქსონომიურმა გადაჯგუფებამ განაპირობა ის, რომ ''Lactarius torminosus'' ოფიციალურად გახდა ლაქტარიუსის გვარის ტიპური სახეობა.

ნაბადასოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკის]], [[აფრიკა|აფრიკისა]] და [[ევრაზია|ევრაზიის]] შერეულ ტყეებში. იგი [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის სხვადასხვა სახეობის ხეებთან, განსაკუთრებით — არყის ხესთან. უმად მიღებისას იგი იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. [[ტოქსინები]] და მწარე გემო თერმული დამუშავებისას იშლება.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად გერმანელმა ბუნებისმეტყველმა, იაკობ კრისტიან შეფერმა [[1774]] წელს აღწერა როგორც ''Agaricus torminosus''.&lt;ref name=&quot;Schäffer1774&quot;/&gt; [[1781]] წელს, [[პიერ ბიულიარი|პიერ ბიულიარმა]] აღწერა სახეობა, რომელსაც ''Agaricus necator'' უწოდა და მისი ილუსტრაცია საკუთარი ნაშრომის, „Herbier de la France“ პირველ ტომში შეიტანა.&lt;ref name=Bulliard1781/&gt; აღნიშნული სახელწოდება და მისი სინონიმი ''Lactarius necator'', რომელიც [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი]]ს მიერ [[1800]] წელს ამ სახეობის ''Lactarius''-ის გვარში გადატანის შედეგად წარმოიშვა,&lt;ref name=Persoon1800/&gt; ორივე მიჩნეულია ''Lactarius torminosus''-ის აღმნიშვნელად.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Lactarius necator&quot;/&gt; თავის მხრივ, [[ოტო კუნცე]]მ გადაწყვიტა სახეობა ლაქტიფლუუსის გვარში გადაეტანა, ხოლო [[პაულ კუმერი]] მიიჩნევდა, რომ მისი ადგილი ''Galorrheus''-ის გვარში იყო.&lt;ref name=Kummer1871/&gt; [[Index Fungorum]]-ზე დაყრდნობით,&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;/&gt; კიდევ ერთ სინონიმს წარმოადგენს [[სემიუელ ფრედერიკ გრეი]]ს მიერ შემოთავაზებული ''Lactarius necans''.&lt;ref name=Gray1821/&gt; სწორედ გრეიმ მიანიჭა სახეობას მისი მიმდინარე სახელწოდება, როდესაც [[1821]] წელს, თავის ნაშრომში „Natural Arrangement of British Plants, იგი ლაქტარიუსის გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;/&gt;&lt;ref name=Gray1821/&gt;

[[ლექსემიუელ რეი ჰესლერი|რეი ჰესლერისა]] და [[ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითი|ალექსანდერ სმითის]] 1979 წლის კლასიფიკაციის მიხედვით, ლაქტარიუსის გვარში ''Lactarius torminosus'' ეკუთვნის ''Piperites''-ის ქვეგვარს, ''Piperites''-ის სექციას (რომელშიც იგი ტიპური სახეობაა) და ''Piperites''-ის ქვესექციას. ამ ქვესექციის სახეობები ხასიათდებიან რძისმაგვარი წვენით (იგივე [[ლატექსი]]), რომელიც ჰაერზე დაყოვნებისას არ ყვითლდება და/ან არ ღებავს ყვითლად სოკოს დაზიანებულ ზედაპირს.&lt;ref&gt;Hesler and Smith (1979), [http://quod.lib.umich.edu/f/fung1tc/AAC3719.0001.001/249?rgn=full+text;view=image p. 237.]&lt;/ref&gt; ევროპული ლაქტარიუსის სახეობების [[2004]] წლის [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკურმა]] ანალიზმა აჩვენა, რომ ''Lactarius torminosus'' შედის ჯგუფში, რომელიც მოიცავს ''Lactarius torminosulus''-ს, ხოლო ეს ორი სახეობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული იმ ჯგუფთან, რომელიც აერთიანებს სახეობებს ''[[Lactarius tesquorum]]'', ''[[Lactarius scoticus]]'' და ''[[Lactarius pubescens]]''.&lt;ref name=Nuytinck2004/&gt;

[[2008]] წელს გამოქვეყნებულმა მოლეკულურმა ანალიზმა დაადასტურა, რომ სახეობები, რომლებიც მანამდე ლაქტარიუსისა და [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარებში იყვნენ განაწილებულნი, სინამდვილეში ოთხ განსხვავებულ ხაზს წარმოადგენდნენ.&lt;ref name=Buyck2008/&gt; [[ხრაშუნასოკოსებრნი|ხრაშუნასოკოსებრთა]] ოჯახის სახეობების შემდგომმა რეორგანიზაციამ — ტაქსონომიურმა ცვლილებამ, რომელიც აუცილებელი იყო ხრაშუნა სოკოებისა და ლაქტარიუსის მონოფილეტურობის უზრუნველსაყოფად, მოითხოვა ლაქტარიუსის გვარისთვის ახალი ტიპური სახეობის განსაზღვრა, ვინაიდან წინა ტიპური სახეობა, ''[[Lactarius piperatus]]'' ({{lang-ka|არყა}}), აღმოჩნდა იმ [[კლადი|კლადში]], რომელიც უნდა გადასულიყო ლაქტიფლუუსის გვარში. წინადადება ლაქტარიუსის გვარის შენარჩუნების შესახებ, სადაც ''Lactarius torminosus'' განისაზღვრა ტიპურ სახეობად, მიღებულ იქნა სოკოების ნომენკლატურის კომიტეტის მიერ&lt;ref name=Norvell2011/&gt; და დამტკიცდა [[2011]] წლის საერთაშორისო ბოტანიკურ კონგრესზე.&lt;ref name=Barrie2011/&gt; ეს ცვლილება მინიმუმამდე დაიყვანს „ტაქსონომიურ რღვევას“, რაც საშუალებას აძლევს ყველაზე გავრცელებულ და ცნობილ ლაქტარიუსის სახეობებს, შეინარჩუნონ თავიანთი სახელწოდებები.&lt;ref name=Buyck2010/&gt;

სახეობის ეპითეტი ''torminosus'' ნიშნავს „ტანჯვას“ ან „კოლიკის გამომწვევს“, რაც მიანიშნებს კუჭ-ნაწლავის აშლილობაზე, რომელიც სოკოს უმად მიღებას უკავშირდება.&lt;ref name=&quot;Roody2003&quot; /&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2-12 სმ დიამეტრის,&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; თავდაპირველად ამობურცულია, შემდეგ გაშლილი, ძაბრისებრი ჩაღრმავებით.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაძე|250}}&lt;/ref&gt; ქუდის კიდე ძლიერ არის შიგნით შეკეცილი; ნორჩობაში კიდეები ქეჩისებრია (დაფარულია ხშირი ბუსუსებით), რაც ქმნის [[საერთო საბურველი|საბურველისებრ]] სტრუქტურას, რომელიც ნაწილობრივ ფარავს ფირფიტებს.&lt;ref name=Arora1986/&gt; ეს ბუსუსები ასაკთან ერთად მცირდება. ქუდის ზედაპირი თავდაპირველად ქეჩისებრია, თუმცა საბოლოოდ ბუსუსები ქრება და ზედაპირი მეტ-ნაკლებად გლუვი ხდება.&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ზედაპირი თავიდან ოდნავ წებოვანია და ახასიათებს მკაფიო კონცენტრული რგოლები; ეს რგოლები მომწიფებისას ფერმკრთალდება.&lt;ref name=McKnight1987/&gt; ქუდის ფერი მერყეობს ვარდისფერ-ნარინჯისფერიდან მკრთალ ვარდისფრამდე; ვარდისფერი ტონების გაქრობასთან ერთად, კიდეებისკენ ფერი ნარინჯისფერი ან მოთეთრო ხდება.&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი ან ხორცისფერი, მკვრივი და მტვრევადია, თუმცა ასაკთან ერთად რბილდება. გადატეხვისას გამოყოფს თეთრ ან კრემისფერ რძისმაგვარ სითხეს — [[ლატექსი|ლატექსს]], რომელიც ფერს არ იცვლის. ახასიათებს მწარე გემო და სუსტი ან მძაფრი სუნი.

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], ოდნავ დაღმავალია, მჭიდროდ განლაგებული, ვიწროა და ზოგჯერ ფეხთან ორად იტოტება. ფერი მოთეთროა, რომელიც მოგვიანებით ვარდისფერ ელფერს იძენს, ხოლო სიბერეში მკრთალ-ყავისფერში გადადის. 

[[სოკოს ფეხი|ფეხის]] სიგრძე — 1.5–8 სმ, სისქე — 0.6–2 სმ, მყიფე, მეტ-ნაკლებად თანაბარი სიგანის, ცილინდრული ან ძირისკენ შევიწროებული. ზედაპირი მშრალია, გლუვი ან ფქვილისებრი ნადებით დაფარული. ფერი მერყეობს მკრთალი ვარდისფერიდან მოყვითალო ან ნარინჯისფერ-თეთრამდე, ზოგჯერ დამახასათებელია ლაქები. ფეხის შიგთავსი მკვრივია, კრემისფერ-თეთრი, ამოვსებულია რბილი ქსოვილით, თუმცა საბოლოოდ ფუყე ხდება.&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ზოგჯერ ფეხის ფუძესთან, ნიადაგთან შეხების ადგილას, შესამჩნევია თეთრი [[მიცელიუმი]].&lt;ref name=&quot;Bessette pp. 257-8&quot;&gt;Bessette ''et al''. (2009), pp. 257–58.&lt;/ref&gt;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — კრემისფერიდან მკრთალ-ყვითლამდე. [[სპორები]] — 8–10.2 x 5.8–6.6 [[მკმ]]. ელიფსური, გამჭირვალე, ამილოიდურია, ნაწილობრივ ბადისებრი. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — 30–47.7 x 7.3–8.2 მკმ,&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ოთხსპორიანი, გამჭირვალე, გურზისებრი ან ცილინდრული ფორმის.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Lactarius_torminosus_(3).JPG
ფაილი:Lactarius torminosus September 2011.jpg
ფაილი:Lactarius_torminosus_041031w.jpg
Young_Lactarius_torminosus.JPG
ფაილი:Lactarius_torminosus_29110.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ვარიაცია===
[[1960]] წელს [[ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითი|ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითმა]] ჩრდილოეთ ამერიკაში აღწერა სახეობა ''Lactarius nordmanensis'', რომელიც გარეგნულად ძალიან ჰგავს ნაბადასოკოს, თუმცა ახასიათებს უფრო დიდი ზომის სპორები (9–11 x 6.5–8 მკმ). ნაბადასგან განსხვავებით, მას აქვს მოთეთრო რძისმაგვარი წვენი, რომელიც ჰაერზე დაყოვნებისას ნელ-ნელა მკრთალ ყვითელ შეფერილობას იღებს; გარდა ამისა, ეს სითხე ყვითლად ღებავს სოკოს ქსოვილებსა და ქაღალდს.&lt;ref name=Smith1960/&gt; [[1979]] წელს ჰესლერმა და სმითმა ''Lactarius nordmanensis'' არა დამოუკიდებელ სახეობად, არამედ ნაბადასოკოს ვარიაციად გამოაცხადეს..&lt;ref name=&quot;S&amp;H pp.277-8&quot;/&gt;

''Lactarius torminosus var. nordmanensis'' დაფიქსირებულია [[აშშ]]-ში ([[კალიფორნია]],&lt;ref name=Methven1985/&gt; [[აიდაჰო]], [[მიჩიგანი]] და [[უისკონსინი]]), [[კანადა]]ში ([[კვებეკი]]) და [[შვეიცარია]]ში. ეს ვარიაცია წააგავს ''Lactarius pubescens var. betulae''-ს, თუმცა მისგან განსხვავდება უფრო გრძელი პლევროცისტიდებით, უფრო დიდი ზომის სპორებით (რომელთაც ოდნავ განსხვავებული ორნამენტაცია აქვთ) და ძლიერ მწარე, მწველი გემოთი.&lt;ref name=&quot;S&amp;H pp.277-8&quot;&gt;Hesler and Smith (1979), [http://quod.lib.umich.edu/f/fung1tc/aac3719.0001.001/289?view=image&amp;size=100 pp. 277–78.]&lt;/ref&gt; ''Lactarius torminosus var. nordmanensis''-ის ჰოლოტიპური ეგზემპლარი სმითმა [[1956]] წელს, აიდაჰოს შტატში, ნორდმანის მახლობლად შეაგროვა.&lt;ref name=&quot;urlLactarius nordmanensis; Russulaceae - UofM Herbarium Fungus Collection Database&quot;/&gt;

===მსგავსი სახეობები===
ბუსუსიანი კიდეები, მოვარდისფრო ტონები, მწარე რძისმაგვარი სითხე და არყის ხესთან კავშირი წარმოადგენს საველე პირობებში ნაბადასოკოს იდენტიფიკაციისთვის საიმედო მახასიათებლებს.&lt;ref name=Arora1986/&gt;თუმცა, არსებობს რძიანა სოკოების გვარის რამდენიმე სხვა ბუსუსიანი სახეობა, რომლებშიც ის ხშირად ერევათ, ამიტომ მათ განსასხვავებლად ზოგჯერ მიკროსკოპული მახასიათებლების შესწავლა არის საჭირო.

მასთან ახლოს მდგომი სახეობა ''[[Lactarius torminosulus]]'' არის ნაბადასოკოს ჯუჯა ვერსია — [[არქტიკა|არქტიკული]] სახეობა, რომელიც ასოცირებულია [[ქონდარა არყი|ქონდარა არყთან]] ან ''[[Betula glandulosa]]''-თან.&lt;ref name=Knudsen1994/&gt; ''[[Lactarius scrobiculatus]]''-ის ახალგაზრდა ნაყოფსხეულები წააგავს [[ყვითელი პაჭიჭასოკო]]ს, თუმცა მას აქვს თეთრი სითხე, რომელიც ჰაერზე მალევე ყვითლდება, ფეხზე კი შეიმჩნევა პრიალა, ჩაზნექილი ლაქები. ნაკლებად ცნობილი სახეობის, ''Lactarius cilicioides''-ის ქუდი არ არის ზონალური (არ ახასიათებს კონცენტრული რგოლები), ხოლო მისი სპორები უფრო მცირე ზომისაა.

''[[Lactarius pubescens]]'' ვიზუალურად მეტად ჰგავს მას, თუმცა მისი გარჩევა შესაძლებელია უფრო მკრთალი ფერითა და მცირე ზომის სპორებით (6.0–7.5 x 5.0–6.5 მკმ).&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ''[[Lactarius controversus]]''-ის ქუდის კიდე არ არის ისეთივე ბუსუსიანი, ახასიათებს მოთეთრო ან კრემისფერი ფირფიტები და უფრო დიდი სპორები (7.5–10 x 6–7.5 მკმ).&lt;ref name=Evenson1997/&gt; ''[[Lactarius mairei]]''-ს ნაბადას მსგავსი შეფერილობა აქვს, თუმცა იგი უფრო იშვიათია და, როგორც წესი, გვხვდება [[მუხა|მუხის]] ტყეებში, კირიან ნიადაგებზე.&lt;ref name=Roberts2011/&gt;

''[[Lactarius subtorminosus]]'', რომელიც მხოლოდ [[ჩრდილოეთი კაროლინა|ჩრდილოეთ კაროლინასა]] და დასავლეთ კანადაშია დაფიქსირებული,&lt;ref&gt;Bessette ''et al''. (2009), p. 249.&lt;/ref&gt; სახელი სწორედ ნაბადასოკოსთან მსგავსების გამო ეწოდა. მისი გარჩევა შესაძლებელია წვენის რბილი (არა მწარე) გემოთი და მცირე ზომის, თითქმის სფერული სპორებით (5.5–7 x 5.5–6.5 მკმ).&lt;ref name=Coker1918/&gt;&lt;ref&gt;Hesler and Smith (1979), [http://quod.lib.umich.edu/f/fung1tc/aac3719.0001.001/239?page=root;size=100;view=image p. 227.]&lt;/ref&gt; ''[[Lactarius psammicola]]'' იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთის ფოთლოვან ტყეებში, ხოლო ''[[Lactarius subvillosus]]'' გვხვდება მუხისა და მარადმწვანე ხეების ტყიან მასივებში.&lt;ref name=&quot;Arora1986&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:15.8.2011-Lactarius citriolens-1.jpg|''[[Lactarius citriolens]]''
ფაილი:Lactarius deliciosus 02.JPG|''[[Lactarius deliciosus]]''
ფაილი:Lactarius glaucescens 157833.jpg|''[[Lactarius glaucescens]]''
ფაილი:Lactarius mairei 29113.jpg|''[[Lactarius mairei]]''
ფაილი:2007-09-23 Lactarius porninsis 1.jpg|''[[Lactarius porninsis]]''
ფაილი:Lactarius-pubescens-2333.jpg|''[[Lactarius-pubescens]]''
ფაილი:Lactarius resimus.jpg|''[[Lactarius resimus]]''
ფაილი:Lactarius salmonicolor G1.jpg|''[[Lactarius salmonicolor]]''
ფაილი:Lactarius scrobiculatus T66.jpg|''[[Lactarius scrobiculatus]]''
ფაილი:Lactarius semisanguifluus1597.jpg|''[[Lactarius semisanguifluus]]''
ფაილი:Lactarius volemus 49842.jpg|''[[Lactarius volemus]]''
ფაილი:2008-11-15 Lactarius zonarius (Bull.) Fr 29114.jpg|''[[Lactarius zonarius]]''
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ნაბადასოკო გავრცელებულია [[ზომიერი სარტყლები|ჩრდილოეთის ზომიერ]] და ბორეალურ კლიმატურ ზონებში, ზოგჯერ აღწევს [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკულ რეგიონებამდეც]]. იგი დაფიქსირებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[ჩრდილოეთი აზია|ჩრდილოეთ აზიასა]]&lt;ref name=&quot;Roberts2011&quot; /&gt; და [[ევროპა]]ში. სახეობა ფართოდ არის გავრცელებული [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში, სადაც ზოგჯერ [[ვერხვი|ვერხვთან]] ერთადაც იზრდება.&lt;ref name=&quot;Arora1986&quot; /&gt; ჩრდილოეთ ამერიკაში მისი გავრცელების არეალი ჩრდილოეთით [[იუკონი (ტერიტორია)|იუკონამდე]] და [[ალასკა]]მდე, ხოლო სამხრეთით [[მექსიკა]]მდე აღწევს.&lt;ref name=&quot;Schalkwijk-Barendsen1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Guzman1973&quot; /&gt; [[საქართველო]]ში ნაკლებად არის გავრცელებული.&lt;ref&gt;{{ქსე|7|279}}&lt;/ref&gt; ძირითადად იზრდება [[სვანეთსა]] და [[ხევსურეთი|ხევსურეთში]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/lactarius-torminosus-schaeff-gray/|title=Lactarius torminosus (Schaeff.) Gray|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია|accessdate=23 აპრილი, 2026}}&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ხეების მიერ საკვები ნივთიერებებისა და წყლის ათვისების პროცესში. იგი იზრდება [[არყა|არყის]] ხესთან და [[ცუგა]]სთან შერეულ ტყეებში. აგრეთვე ცნობილია, რომ იგი გვხვდება ურბანულ გარემოშიც, თუკი მახლობლად არყის ხეები იზრდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati1985&quot; /&gt; [[შოტლანდია]]ში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ამ სახეობის არსებობის ალბათობა უფრო მაღალია ხნიერ არყის ტყეებში, ვიდრე ახალგაზრდა არყის ტყეებში.&lt;ref name=&quot;Watling1981&quot; /&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ნიადაგზე, ერთეულებად ან ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|215}}&lt;/ref&gt; იგი შედის [[ციყვი]]ს კვების რაციონში&lt;ref name=&quot;Groenwall1984&quot; /&gt; და წარმოადგენს გამრავლების ადგილს ზოგიერთი ბუზის სახეობისთვის, რომლებიც სოკოებით იკვებებიან.&lt;ref name=&quot;Shorrocks1980&quot; /&gt; ნაბადასოკოზე შესაძლოა პარაზიტირებდეს ობის სოკო ''Hypomyces lithuanicus'', რომელიც ფირფიტების ზედაპირზე წარმოქმნის კრემისფერ-ჟანგმიწისფერ ან მუქ ყავისფერ მარცვლოვან ან ხავერდოვან მიცელიუმს, რაც იწვევს მათ დეფორმაციას.&lt;ref name=&quot;Rogerson1994&quot; /&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
მიუხედავად მასში შემავალი [[ტოქსინები]]სა, [[ფინეთი|ფინეთში]], [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[ჩრდილოეთი ევროპა|ჩრდილოეთ]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] სხვა ქვეყნებში მას საკვებად ამზადებენ ნახევრად მოხარშვის, რამდენიმე დღის განმავლობაში მარილიან წყალში დალბობის ან დამარილების შემდეგ. ფინეთში ამ სოკოს კომერციული დატვირთვაც აქვს და მას გასაყიდად აგროვებენ.&lt;ref name=&quot;Vetelainen2008&quot; /&gt; ფინური ნიმუშების კვებითი ღირებულების ანალიზის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი კომპონენტები (მშრალი წონის პროცენტული წილი): [[ცილა]] — 17.20%; [[ფოსფორი]] — 0.46%; [[კალციუმი]] — 0.12%; [[მაგნიუმი]] — 0.09%; [[კალიუმი]] — 2.97%; [[ნატრიუმი]] — 0.01%.&lt;ref name=&quot;Groenwall1984&quot; /&gt;

დიდი რაოდენობით სოკოს უმად მიღებამ, შესაძლოა ენის დამწვრობა გამოიწვიოს.&lt;ref name=Arora1991/&gt; ზოგიერთი ავტორი ამ სახეობას პირდაპირ შხამიანად მოიხსენიებს,&lt;ref name=Roody2003/&gt;&lt;ref name=Groves1979/&gt; ან აღნიშნავს, რომ ის იწვევს „მსუბუქ ან ფატალურ გასტროენტერიტს“.&lt;ref name=&quot;Elvin-Lewis2003&quot;/&gt; [[1930]] წლის პუბლიკაციაში ჰანს შტაიდლე იტყობინებოდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მიღების შემდეგ სოკო არ აღმოჩნდა ტოქსიკური ერთუჯრედიანი და ცივსისხლიანი ორგანიზმებისთვის, ბაყაყის კანქვეშ შეყვანილმა სოკოს ნაყოფსხეულიდან გამოწურულმა წვენმა გამოიწვია სუნთქვის დარღვევა, დამბლა და, საბოლოოდ, სიკვდილი.&lt;ref name=Steidle1930/&gt; სიმპტომები, რომლებიც, როგორც წესი, ვლინდება უმი სოკოს მიღების შემდეგ, მოიცავს გულისრევას, ღებინებას და მწვავე დიარეას, რომელიც იწყება საკვების მიღებიდან დაახლოებით ერთ საათში. ამ სიმპტომების ერთობლიობამ შესაძლოა გამოიწვიოს დეჰიდრატაცია (გაუწყლოება), კუნთების სპაზმები და [[შოკი|ცირკულატორული კოლაფსი]]. გასტროენტერიტი, როგორც წესი, მკურნალობის გარეშე გადის ორიოდე დღეში.&lt;ref name=Reichl2011/&gt;

==ქიმიური შემადგენლობა==
[[ფაილი:Velleral.svg|მინი|250პქ|სესკვიტერპენ ველერალის სტრუქტურა]]
მიიჩნევა, რომ ნაბადასოკოს ტოქსიკურობაზე პასუხისმგებელია მძაფრი გემოს მქონე ნივთიერება — ველერალი, რომლის კონცენტრაცია სოკოში 0.16 მგ/გ-ს შეადგენს. ველერალი წარმოადგენს სტეარინ-ველუტინალის დამშლელ პროდუქტს. დაზიანებული სარძევეებიდან (სპეციალიზებული ჰიფური უჯრედები, რომლებიც სოკოს წვენს გამოიმუშავებენ) ჟონავს ნივთიერება-პრეკურსორები, რომელთა დაშლის პროდუქტებიც მოქმედებენ როგორც თავდაცვითი აგენტები; ისინი ტოქსიკურია ადამიანისთვის და ეფექტურად აფრთხობენ გარკვეულ [[ხერხემლიანები|ხერხემლიანებს]], რომლებმაც შესაძლოა სოკო შეჭამონ.&lt;ref name=Camazine1984/&gt; ლაქტარანის ტიპის [[ლაქტონები|ლაქტონი]] 15-ჰიდროქსიბლენინ A ერთ-ერთია იმ რამდენიმე სესკვიტერპენიდან, რომლებსაც ეს სახეობა გამოიმუშავებს. სხვა ლაქტარანები გვხვდება ლაქტარიუსის სხვადასხვა სახეობაში, მაგალითად: ბლენინ A — ''[[Lactarius deliciosus]]''-სა და ''[[Lactarius blennius]]''-ში, ხოლო ლაქტარორუფინ N — ''[[Lactarius rufus]]''-ში.&lt;ref name=Widen1979/&gt; სოკოს სესკვიტერპენები, როგორც წესი, იწარმოება ტოქსინების სახით მტაცებლებისგან თავდაცვისთვის, რის გამოც ზოგიერთ მათგანს გააჩნია ქიმიური თვისებები, რომლებიც შესაძლოა გამოყენებულ იქნას სამედიცინო ქიმიაში.&lt;ref name=Abraham2001/&gt;

ნაბადასოკოს ნაყოფსხეული შეიცავს არაერთ სტეროლს, რომელთა შორის ჭარბობს ერგოსტეროლი (სოკოს უჯრედის კედლის კომპონენტი) — ყველა სტეროლის 60.5%. მას მოჰყვება მისი წარმოებულები: ერგოსტა-5,7-დიენ-3-ოლი (17.0%), ერგოსტ-7-ენ-3-ოლი (13.7%) და ერგოსტა-7,22-დიენ-3-ოლი (8.3%).&lt;ref name=Cerri1981/&gt; მკვლევარებმა გამოყვეს 28 აქროლადი ნაერთი, რომლებიც განაპირობებენ სოკოს სუნს. ბევრი მათგანი რვა ნახშირბადოვანი ატომის მქონე [[სპირტი]] და კარბონილური ნაერთია; ძირითადი აქროლადი ნაერთი (დაახლოებით 90%) არის 1-ოქტენ-3-ონი&lt;ref name=Pyysalo1976/&gt; — სოკოებისთვის დამახასიათებელი გავრცელებული ოდორანტი.&lt;ref name=&quot;urlCotton&quot;/&gt;

==ლიტერატურა==
* {{Cite book |vauthors=Bessette AR, Bessette AE, Harris DB |title=Milk Mushrooms of North America: A Field Guide to the Genus ''Lactarius'' |publisher=Syracuse University Press |location=Syracuse, New York |year=2009 |isbn=978-0-8156-3229-0}}
* {{Cite book|title=North American Species of ''Lactarius'' |url=https://archive.org/details/northamericanspe0000hesl_q0m7 |vauthors=Hesler LR, Smith AH |year=1979 |publisher=The University of Michigan Press |location=Ann Arbor, Michigan |isbn=978-0-472-08440-1}}

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Lactarius torminosus}}
* {{Mycobank|228133}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/lactarius-torminosus-schaeff-gray/ ნადაბა] — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=
&lt;ref name=Abraham2001&gt;{{cite journal |author=Abraham W-R. |title=Bioactive sesquiterpenes produced by fungi: are they useful for humans as well? |journal=Current Medicinal Chemistry |year=2001 |volume=8 |issue=6 |pages=583–606 |pmid=11281843 |doi=10.2174/0929867013373147}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Ammirati1985&gt;{{Cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=275–76 |isbn=978-0-88902-977-4 |url=https://books.google.com/books?id=nhWbsGB7z4cC&amp;pg=PA275}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Arora1986&gt;{{Cite book |last=Arora |first=David |author-link=David Arora |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/73/mode/2up |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |date=1986 |publisher=Ten Speed Press |isbn=978-0-89815-170-1 |edition=2nd |location=Berkeley, CA |pages=73 |orig-date=1979}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Arora1991&gt;{{Cite book|author=Arora D. |title=All that the Rain Promises and More: A Hip Pocket Guide to Western Mushrooms |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1991 |page=19 |isbn=978-0-89815-388-0 |url=https://books.google.com/books?id=87ct90d4B9gC&amp;pg=PA19}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Barrie2011&gt;{{cite journal |author=Barrie FR. |year=2011 |title=Report of the General Committee: 11 |journal=Taxon |volume=60 |issue=4 |pages=1211–14 |doi=10.1002/tax.604026 |doi-access=free |bibcode=2011Taxon..60.1211B }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Bulliard1781&gt;{{Cite book |author=Bulliard JBF. |year=1781 |title=Herbier de la France |trans-title=Guide to the Herbs of France |volume=1 |location=Paris, France |publisher=Chez l'auteur, Didot, Debure, Belin |pages=1–48, plate 28 |url=https://archive.org/stream/herbierdelafranc148bull#page/28/mode/2up |language=fr}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Buyck2008&gt;{{cite journal |vauthors=Buyck B, Hofstetter V, Eberhardt U, Verbeken A, Kauff F |year=2008 |title=Walking the thin line between ''Lactarius'' and ''Russula'': the dilemma of ''Russula'' sect. ''Ochricompactae'' |journal=Fungal Diversity |volume=28 |pages=15–40 |url=http://www.fungaldiversity.org/fdp/sfdp/28-2.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Buyck2010&gt;{{cite journal |vauthors=Buyck B, Hofstetter V, Verbeken A, Walleyn R |title=Proposal 1919: To conserve ''Lactarius'' nom. cons. (Basidiomycota) with a conserved type |journal=Taxon |year=2010 |volume=59 |issue=1 |pages=295–96 |doi=10.1002/tax.591031 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Camazine1984&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, ((Lupo TL Jr)) |year=1984 |title=Labile toxic compounds of the Lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |volume=76 |issue=2 |pages=355–58 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Cerri1981&gt;{{cite journal |vauthors=Cerri R, de Simone F, Senatore F |year=1981 |title=Sterols from three ''Lactarius'' species |journal=Biochemical Systematics and Ecology |volume=9 |issue=4 |pages=247–48 |doi=10.1016/0305-1978(81)90002-8 |bibcode=1981BioSE...9..247C }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Coker1918&gt;{{cite journal |author=Coker WC. |title=Lactarias of North Carolina |journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society |year=1918 |volume=34 |issue=1–2 |pages=1–62 (see p. 18) |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/9560048}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elvin-Lewis2003&quot;&gt;{{Cite book |vauthors=Elvin-Lewis MP, Lewis WH |title=Medical Botany: Plants Affecting Human Health |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Chichester, UK |year=2003 |page=61 |isbn=978-0-471-62882-8 |url=https://books.google.com/books?id=ipQmSriMF9sC&amp;pg=PA61}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Evenson1997&gt;{{Cite book |title=Mushrooms of Colorado and the Southern Rocky Mountains |author=Evenson VS. |year=1997 |publisher=Westcliffe Publishers |location=Englewood, Colorado |isbn=978-1-56579-192-3 |page=77 |url=https://books.google.com/books?id=EAeDeyqZLq0C&amp;pg=PA77}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Gray1821&gt;{{Cite book |title=A Natural Arrangement of British Plants |author=Gray SF. |year=1821 |page=623 |publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London, UK |url=https://books.google.com/books?id=g-EYAAAAYAAJ&amp;pg=PA623}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Groenwall1984&gt;{{cite journal |vauthors=Grönwall O, Pehrson Å |year=1984 |title=Nutrient contents in fungi as a primary food of the red squirrel ''Sciurus vulgaris'' L. |journal=Oecologia (Berlin) |volume=64 |issue=2 |pages=230–31 |jstor=4217450 |doi=10.1007/BF00376875 |pmid=28312343 |bibcode=1984Oecol..64..230G |s2cid=28125328 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Groves1979&gt;{{Cite book |author=Groves JW. |title=Edible and Poisonous Mushrooms of Canada |edition=revised |publisher=Research Branch, Agriculture Canada |location=Ottawa, Canada |year=1979 |pages=[https://archive.org/details/ediblepoisonousm00grov/page/57 57–58] |isbn=978-0-660-10136-1 |url=https://archive.org/details/ediblepoisonousm00grov/page/57 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Guzman1973&gt;{{cite journal |author=Guzmán G. |year=1973 |title=Some distributional relationships between Mexican and United States mycofloras |journal=Mycologia |pmid=4773309 |volume=65 |issue=6 |pages=1319–30 |jstor=3758146 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0065/006/1319.htm |doi=10.2307/3758146|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McKnight1987&gt;{{cite book |vauthors=McKnight VB, McKnight KH |title=A Field Guide to Mushrooms: North America |url=https://archive.org/details/fieldguidetomush00mckn_960 |url-access=registration |series=Peterson Field Guides |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston, Massachusetts |year=1987 |page=[https://archive.org/details/fieldguidetomush00mckn_960/page/n355 337] |isbn=978-0-395-91090-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Methven1985&gt;{{cite journal |author=Methven AS. |title=New and interesting species of ''Lactarius'' from California |journal=Mycologia |year=1985 |volume=77 |issue=3 |pages=472–82 |jstor=3793204 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0077/003/0472.htm |doi=10.2307/3793204|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Norvell2011&gt;{{cite journal |author=Norvell LL. |year=2011 |title=Report of the Nomenclature Committee for Fungi: 16 |journal=Taxon |volume=60 |issue=1 |pages=223–26 |doi=10.1002/tax.601023 |doi-access=free |bibcode=2011Taxon..60..223N }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Nuytinck2004&gt;{{cite journal |vauthors=Nuytinck J, Verbeken A, Rinaldi AC, Leonardi M, Pacioni G, Comandini O |year=2004 |title=Characterization of ''Lactarius tesquorum'' ectomycorrhizae on ''Cistus'' sp. and molecular phylogeny of related European ''Lactarius'' taxa |journal=Mycologia |volume=96 |issue=2 |pages=272–82 |pmid=21148854 |jstor=3762063 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0096/002/0272.htm |doi=10.2307/3762063|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Knudsen1994&gt;{{cite journal |vauthors=Knudsen H, Borgen T |year=1994 |title=The ''Lactarius torminosus''-group in Greenland |journal=Mycologia Helvetica |volume=2 |pages=49–56}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kummer1871&gt;{{Cite book |author=Kummer P. |title=Der Führer in die Pilzkunde |year=1871 |page=125 |publisher=E. Luppe Staude |location=Zerbst, Germany |language=de |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/34209694}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Persoon1800&gt;{{Cite book|title=Observationes mycologicae seu Descriptiones tam novorum, quam notabilium fungorum |author=Persoon Christian Hendrik |year=1799 |publisher=Gesnerus, Usterius &amp; Wolfius |location=Leipzig, Germany |page=42 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k973699/f54.image.r=persoon.langEN}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Pyysalo1976&gt;{{cite journal |author=Pyysalo H. |title=Identification of volatile compounds in seven edible fresh mushrooms |journal=Acta Chemica Scandinavica B |year=1976 |volume=30 |issue=3 |pages=235–44 |url=http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_30b_p0235-0244.pdf |doi=10.3891/acta.chem.scand.30b-0235 |doi-access=free |archive-date=2016-03-14 |access-date=2026-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314013712/http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_30b_p0235-0244.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Reichl2011&gt;{{cite book |vauthors=Reichl FX, Ritter L |title=Illustrated Handbook of Toxicology |year=2011 |publisher=Thieme |location=Stuttgart, Germany |page=296 |isbn=978-3-13-149591-4 |url=https://books.google.com/books?id=9hHACrSGgyIC&amp;pg=PT296}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Roberts2011&gt;{{cite book |vauthors=Roberts P, Evans S |title=The Book of Fungi |year=2011 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, Illinois |page=193 |isbn=978-0-226-72117-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Rogerson1994&gt;{{cite journal |vauthors=Rogerson CT, Samuels GJ |year=1994 |title=Agaricolous species of ''Hypomyces'' |jstor=3760597 |journal=Mycologia |volume=86 |issue=6 |pages=839–66 |doi=10.2307/3760597 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0086/006/0839.htm|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Roody2003&gt;{{Cite book|author=Roody WC. |title=Mushrooms of West Virginia and the Central Appalachians |publisher=University Press of Kentucky |location=Lexington, Kentucky |year=2003 |page=107 |isbn=978-0-8131-9039-6 |url=https://books.google.com/books?id=5HGMPEiy4ykC&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schäffer1774&quot;&gt;{{Cite book |author=Schäffer JC. |title=Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur icones |trans-title=The Fungi that Grow in Bavaria and the Palatine, around Ratisbon |volume=4 |year=1774 |publisher=Apud J.J. Palmium |location=Erlangen, Germany |pages=7–8 |language=la, de |url=https://archive.org/stream/fungorumquiinbav34schf#page/6/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schalkwijk-Barendsen1991&quot;&gt;{{Cite book |author=Schalkwijk-Barendsen HME. |title=Mushrooms of Western Canada |publisher=Lone Pine Publishing |location=Edmonton, Canada |year=1991 |page=[https://archive.org/details/mushroomsofweste0000scha/page/215 215] |isbn=978-0-919433-47-2 |url=https://archive.org/details/mushroomsofweste0000scha/page/215 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Shorrocks1980&gt;{{cite journal |vauthors=Shorrocks B, Charlesworth P |title=The distribution and abundance of the British fungal-breeding ''Drosophila'' |url=https://archive.org/details/sim_ecological-entomology_1980-02_5_1/page/60 |journal=Ecological Entomology |year=1980 |volume=5 |issue=1 |pages=61–78 |doi=10.1111/j.1365-2311.1980.tb01124.x|bibcode=1980EcoEn...5...61S |s2cid=85392656 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Smith1960&gt;{{cite journal |author=Smith AH. |year=1960 |title=Studies of ''Lactarius'' – II. The N.A. species of sections ''Scrobiculus'', ''Crocei'', ''Theiogali'' and ''Vellus'' |jstor=2805123 |journal=Brittonia |volume=12 |issue=4 |pages=306–50 | doi = 10.2307/2805123 |s2cid=1928365 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Steidle1930&gt;{{cite journal |author=Steidle H. |year=1930 |title=Beiträge zur Toxikologie der höheren Pilze. I. Mitteilung: ''Lactarius torminosus'' (Birkenreizker, Giftreizker) |trans-title=Contributions to the toxicology of the higher mushrooms. 1st note: ''Lactarius torminosus'' |journal=Archiv für Experimentelle Pathologie und Pharmakologie |volume=151 |issue=3–4 |pages=232–252 |doi=10.1007/BF01862466 |s2cid=31744331 |language=de}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Watling1981&gt;{{cite book |author=Watling R. |chapter=Relationships between macromycetes and the development of higher plant communities |veditors=Wicklow DT, Carroll GC |title=The Fungal Community: Its Organization and Role in the Ecosystem |url=https://archive.org/details/isbn_0824769562_2 |year=1981 |pages=[https://archive.org/details/isbn_0824769562_2/page/426 427]–58 |publisher=Marcel Dekker |location=New York |isbn=978-0-8247-6956-7}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Widen1979&gt;{{cite journal |vauthors=Widen KG, Seppa EL |year=1979 |title=15-Hydroxyblennin A, a new lactarane-type sesquiterpene lactone isolated from ''Lactarius torminosus'' |journal=Phytochemistry |volume=18 |issue=7 |pages=1226–27 |doi=10.1016/0031-9422(79)80144-2|bibcode=1979PChem..18.1226W }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlCotton&quot;&gt;{{cite web |author=Cotton S |title=1-Octen-3-ol |url=http://www.chm.bris.ac.uk/motm/octenol/octenolh.htm |work=Molecule of the Month |publisher=University of Bristol, School of Chemistry |access-date=2012-04-29}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;&gt;{{Cite web |title=Species synonymy: ''Lactarius torminosus'' (Schaeff.) Gray |url=http://www.indexfungorum.org/Names/SynSpecies.asp?RecordID=228133 |publisher=[[Index Fungorum]]. [[CAB International]] |access-date=2012-03-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007222358/http://www.indexfungorum.org/Names/SynSpecies.asp?RecordID=228133 |archive-date=2012-10-07 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlLactarius nordmanensis; Russulaceae - UofM Herbarium Fungus Collection Database&quot;&gt;{{Cite web|url=http://quod.lib.umich.edu/cgi/i/image/image-idx?id=S-HERB5IC-X-MICH5267%5DMICH5267.TIF |title=''Lactarius nordmanensis''; Russulaceae (MICH5267) |publisher=University of Michigan |work=Herbarium Fungus Collection Database |access-date=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Lactarius necator&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mycobank.org/Biolomics.aspx?Table=Mycobank&amp;MycoBankNr_=355713 |title=''Lactarius necator'' (Bull.) Pers. 1800 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Vetelainen2008&gt;{{cite report |vauthors=Veteläinen M, Huldén M, Pehu T |title=State of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture in Finland. Second Finnish National Report |work=Country Report on the State of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture |date=2008-11-06 |publisher=Ministry of Agriculture and Forestry |location=Sastamala, Finland |page=14 |url=http://www.fao.org/docrep/013/i1500e/Finland.pdf }}&lt;/ref&gt;

}}

[[კატეგორია:რძიანა სოკოები]]
[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>4jzmdq2xi44lwbhy8q82s1uv7zkbraw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407144</id>
      <parentid>5407141</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5407144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55819" sha1="1nrwziag0cm9a4vx24vt787fgx0la7o" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =ნაბადასოკო
| სურათის ფაილი = Lactarius_torminosus_(cropped).jpg
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა = ნაბადასოკო
| სამეფო = სოკოები
| კლასი =[[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| რიგი =[[ხრაშუნასოკოსნაირნი]]
| ოჯახი =[[ხრაშუნასოკოსებრნი]]
| გვარი =[[რძიანა სოკოები]]
| სახეობა ='''ნაბადასოკო'''
| ლათ = {{btname|Lactarius torminosus|([[Schaeff.]]) [[Gray]] (1821)}}
| სექციის სახელი = სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;/&gt;
{{collapsible list|title=სია|
*{{bt|Agaricus torminosus|[[Schaeff.]] (1774)}}
*{{bt|Galorrheus torminosus|(Schaeff.) [[P.Kumm.]] (1871)}}
*{{bt|Lactifluus torminosus|(Schaeff.) [[Kuntze]] (1891)}}
*{{bt|Agaricus intermedius sensu|[[Krombh.]] (1887)}}
*{{bt|Lactarius intermedius sensu|Krombh (1887)}}
*{{bt|Agaricus cilicioides|[[Fr.]] (1821)}}
*{{bt|Lactarius cilicioides (Fr.) Fr. (1838)}}
*{{bt|Galorrheus cilicioides|(Fr.) [[P. Kumm.]] (1871)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. cilicioides|(Fr.) [[Quél.]] (1886)}}
*{{bt|Lactifluus cilicioides|(Fr.) Kuntze (1891)}}
*{{bt|Lactarius torminosus subsp. cilicioides|(Fr.) Konrad &amp; Maubl. (1935)}}
*{{bt|Lactarius intermedius Krombh. ex [[Berk.]] &amp; Broome (1881)}}
*{{bt|Lactarius cilicioides var. albus [[Peck]] (1885)}}
*{{bt|Lactarius cilicioides subsp. intermedius|[[Krombh.]] ex [[Sacc.]] (1887)}}
*{{bt|Lactifluus intermedius Krombh. ex|Kuntze (1891)}}
*{{bt|Lactarius citriolens var. intermedius|(Krombh. ex Kuntze) Krieglst. (1999)}}
*{{bt|Lactarius torminosus f. albida|Killerm. (1933)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. gracillimus|[[J.E. Lange]] (1938)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. gracillimus J.E. Lange (1940)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. typicus [[Kühner]] &amp; [[Romagn.]] (1953)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. sublateritius|Kühner &amp; Romagn. (1954)}}
*{{bt|Lactarius nordmanensis|[[A.H. Sm.]] (1960)}}
*{{bt|Lactarius torminosus var. nordmanensis|(A.H. Sm.) [[Hesler]] &amp; A.H. Sm. (1979)}}
}}
| commons =
}}
'''ნაბადასოკო''' ({{lang-la|''Lactarius torminosus''}}) — ქუდიანი სოკო [[რძიანა სოკოები]]ს [[გვარი (ბიოლოგია)|გვარი]]სა. [[სოკოს ქუდი|ქუდის]] დიამეტრი 5-15 [[სმ]] აღწევს, ამობურცულია, ცენტრში ჩაღრმავებით. ახასიათებს ვარდისფერი და ჟანგმიწისფერი ტონების ნაზავი, ზოგჯერ კი კონცენტრული (წრიული) ზოლები. კიდეები შეკეცილია. ნორჩობაში ბუსუსიანია. ქვედა მხარეს განლაგებულია ხშირი, ხორცისფერი ფირფიტები. ფეხი ცილინდრულია, ღია ფერის, 8 სმ-მდე სიგრძის. დაზიანებისას ნაყოფსხეული გამოყოფს მწარე, თეთრ რძისმაგვარ წვენს, რომელიც ჰაერზე ფერს არ იცვლის (გარდა ნაირსახეობისა ''Lactarius nordmanensis'', რომლის წვენი ყვითლდება).

იგი პირველად აღწერა [[იაკობ კრისტიან შეფერი|იაკობ კრისტიან შეფერმა]] 1774 წელს როგორც ''Agaricus torminosus'', ხოლო მოგვიანებით, [[1821]] წელს, [[სემიუელ ფრედერიკ გრეი]]მ ''[[Lactarius]]''-ის ({{lang-ka|რძიანა სოკოები}}) გვარში გადაიტანა. [[2011]] წელს, მოლეკულურმა კვლევებმა და სახეობების ტაქსონომიურმა გადაჯგუფებამ განაპირობა ის, რომ ''Lactarius torminosus'' ოფიციალურად გახდა ლაქტარიუსის გვარის ტიპური სახეობა.

ნაბადასოკო ფართოდაა გავრცელებული [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკის]], [[აფრიკა|აფრიკისა]] და [[ევრაზია|ევრაზიის]] შერეულ ტყეებში. იგი [[მიკორიზა]]ს წარმოქმნის სხვადასხვა სახეობის ხეებთან, განსაკუთრებით — არყის ხესთან. უმად მიღებისას იგი იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. [[ტოქსინები]] და მწარე გემო თერმული დამუშავებისას იშლება.

==ტაქსონომია==
სოკო პირველად გერმანელმა ბუნებისმეტყველმა, იაკობ კრისტიან შეფერმა [[1774]] წელს აღწერა როგორც ''Agaricus torminosus''.&lt;ref name=&quot;Schäffer1774&quot;/&gt; [[1781]] წელს, [[პიერ ბიულიარი|პიერ ბიულიარმა]] აღწერა სახეობა, რომელსაც ''Agaricus necator'' უწოდა და მისი ილუსტრაცია საკუთარი ნაშრომის, „Herbier de la France“ პირველ ტომში შეიტანა.&lt;ref name=Bulliard1781/&gt; აღნიშნული სახელწოდება და მისი სინონიმი ''Lactarius necator'', რომელიც [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი]]ს მიერ [[1800]] წელს ამ სახეობის ''Lactarius''-ის გვარში გადატანის შედეგად წარმოიშვა,&lt;ref name=Persoon1800/&gt; ორივე მიჩნეულია ''Lactarius torminosus''-ის აღმნიშვნელად.&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Lactarius necator&quot;/&gt; თავის მხრივ, [[ოტო კუნცე]]მ გადაწყვიტა სახეობა ლაქტიფლუუსის გვარში გადაეტანა, ხოლო [[პაულ კუმერი]] მიიჩნევდა, რომ მისი ადგილი ''Galorrheus''-ის გვარში იყო.&lt;ref name=Kummer1871/&gt; [[Index Fungorum]]-ზე დაყრდნობით,&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;/&gt; კიდევ ერთ სინონიმს წარმოადგენს [[სემიუელ ფრედერიკ გრეი]]ს მიერ შემოთავაზებული ''Lactarius necans''.&lt;ref name=Gray1821/&gt; სწორედ გრეიმ მიანიჭა სახეობას მისი მიმდინარე სახელწოდება, როდესაც [[1821]] წელს, თავის ნაშრომში „Natural Arrangement of British Plants, იგი ლაქტარიუსის გვარში გადაიტანა.&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;/&gt;&lt;ref name=Gray1821/&gt;

[[ლექსემიუელ რეი ჰესლერი|რეი ჰესლერისა]] და [[ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითი|ალექსანდერ სმითის]] 1979 წლის კლასიფიკაციის მიხედვით, ლაქტარიუსის გვარში ''Lactarius torminosus'' ეკუთვნის ''Piperites''-ის ქვეგვარს, ''Piperites''-ის სექციას (რომელშიც იგი ტიპური სახეობაა) და ''Piperites''-ის ქვესექციას. ამ ქვესექციის სახეობები ხასიათდებიან რძისმაგვარი წვენით (იგივე [[ლატექსი]]), რომელიც ჰაერზე დაყოვნებისას არ ყვითლდება და/ან არ ღებავს ყვითლად სოკოს დაზიანებულ ზედაპირს.&lt;ref&gt;Hesler and Smith (1979), [http://quod.lib.umich.edu/f/fung1tc/AAC3719.0001.001/249?rgn=full+text;view=image p. 237.]&lt;/ref&gt; ევროპული ლაქტარიუსის სახეობების [[2004]] წლის [[ფილოგენეტიკა|ფილოგენეტიკურმა]] ანალიზმა აჩვენა, რომ ''Lactarius torminosus'' შედის ჯგუფში, რომელიც მოიცავს ''Lactarius torminosulus''-ს, ხოლო ეს ორი სახეობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული იმ ჯგუფთან, რომელიც აერთიანებს სახეობებს ''[[Lactarius tesquorum]]'', ''[[Lactarius scoticus]]'' და ''[[Lactarius pubescens]]''.&lt;ref name=Nuytinck2004/&gt;

[[2008]] წელს გამოქვეყნებულმა მოლეკულურმა ანალიზმა დაადასტურა, რომ სახეობები, რომლებიც მანამდე ლაქტარიუსისა და [[ხრაშუნა სოკოები]]ს ({{lang-lat|''Russula''}}) გვარებში იყვნენ განაწილებულნი, სინამდვილეში ოთხ განსხვავებულ ხაზს წარმოადგენდნენ.&lt;ref name=Buyck2008/&gt; [[ხრაშუნასოკოსებრნი|ხრაშუნასოკოსებრთა]] ოჯახის სახეობების შემდგომმა რეორგანიზაციამ — ტაქსონომიურმა ცვლილებამ, რომელიც აუცილებელი იყო ხრაშუნა სოკოებისა და ლაქტარიუსის მონოფილეტურობის უზრუნველსაყოფად, მოითხოვა ლაქტარიუსის გვარისთვის ახალი ტიპური სახეობის განსაზღვრა, ვინაიდან წინა ტიპური სახეობა, ''[[Lactarius piperatus]]'' ({{lang-ka|არყა}}), აღმოჩნდა იმ [[კლადი|კლადში]], რომელიც უნდა გადასულიყო ლაქტიფლუუსის გვარში. წინადადება ლაქტარიუსის გვარის შენარჩუნების შესახებ, სადაც ''Lactarius torminosus'' განისაზღვრა ტიპურ სახეობად, მიღებულ იქნა სოკოების ნომენკლატურის კომიტეტის მიერ&lt;ref name=Norvell2011/&gt; და დამტკიცდა [[2011]] წლის საერთაშორისო ბოტანიკურ კონგრესზე.&lt;ref name=Barrie2011/&gt; ეს ცვლილება მინიმუმამდე დაიყვანს „ტაქსონომიურ რღვევას“, რაც საშუალებას აძლევს ყველაზე გავრცელებულ და ცნობილ ლაქტარიუსის სახეობებს, შეინარჩუნონ თავიანთი სახელწოდებები.&lt;ref name=Buyck2010/&gt;

სახეობის ეპითეტი ''torminosus'' ნიშნავს „ტანჯვას“ ან „კოლიკის გამომწვევს“, რაც მიანიშნებს კუჭ-ნაწლავის აშლილობაზე, რომელიც სოკოს უმად მიღებას უკავშირდება.&lt;ref name=&quot;Roody2003&quot; /&gt;

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]] — 2-12 სმ დიამეტრის,&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; თავდაპირველად ამობურცულია, შემდეგ გაშლილი, ძაბრისებრი ჩაღრმავებით.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|ჯორჯაძე|250}}&lt;/ref&gt; ქუდის კიდე ძლიერ არის შიგნით შეკეცილი; ნორჩობაში კიდეები ქეჩისებრია (დაფარულია ხშირი ბუსუსებით), რაც ქმნის [[საერთო საბურველი|საბურველისებრ]] სტრუქტურას, რომელიც ნაწილობრივ ფარავს ფირფიტებს.&lt;ref name=Arora1986/&gt; ეს ბუსუსები ასაკთან ერთად მცირდება. ქუდის ზედაპირი თავდაპირველად ქეჩისებრია, თუმცა საბოლოოდ ბუსუსები ქრება და ზედაპირი მეტ-ნაკლებად გლუვი ხდება.&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ზედაპირი თავიდან ოდნავ წებოვანია და ახასიათებს მკაფიო კონცენტრული რგოლები; ეს რგოლები მომწიფებისას ფერმკრთალდება.&lt;ref name=McKnight1987/&gt; ქუდის ფერი მერყეობს ვარდისფერ-ნარინჯისფერიდან მკრთალ ვარდისფრამდე; ვარდისფერი ტონების გაქრობასთან ერთად, კიდეებისკენ ფერი ნარინჯისფერი ან მოთეთრო ხდება.&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი ან ხორცისფერი, მკვრივი და მტვრევადია, თუმცა ასაკთან ერთად რბილდება. გადატეხვისას გამოყოფს თეთრ ან კრემისფერ რძისმაგვარ სითხეს — [[ლატექსი|ლატექსს]], რომელიც ფერს არ იცვლის. ახასიათებს მწარე გემო და სუსტი ან მძაფრი სუნი.

[[ჰიმენოფორი]] — [[ფირფიტები (მიკოლოგია)|ფირფიტებიანი]], ოდნავ დაღმავალია, მჭიდროდ განლაგებული, ვიწროა და ზოგჯერ ფეხთან ორად იტოტება. ფერი მოთეთროა, რომელიც მოგვიანებით ვარდისფერ ელფერს იძენს, ხოლო სიბერეში მკრთალ-ყავისფერში გადადის. 

[[სოკოს ფეხი|ფეხის]] სიგრძე — 1.5–8 სმ, სისქე — 0.6–2 სმ, მყიფე, მეტ-ნაკლებად თანაბარი სიგანის, ცილინდრული ან ძირისკენ შევიწროებული. ზედაპირი მშრალია, გლუვი ან ფქვილისებრი ნადებით დაფარული. ფერი მერყეობს მკრთალი ვარდისფერიდან მოყვითალო ან ნარინჯისფერ-თეთრამდე, ზოგჯერ დამახასათებელია ლაქები. ფეხის შიგთავსი მკვრივია, კრემისფერ-თეთრი, ამოვსებულია რბილი ქსოვილით, თუმცა საბოლოოდ ფუყე ხდება.&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ზოგჯერ ფეხის ფუძესთან, ნიადაგთან შეხების ადგილას, შესამჩნევია თეთრი [[მიცელიუმი]].&lt;ref name=&quot;Bessette pp. 257-8&quot;&gt;Bessette ''et al''. (2009), pp. 257–58.&lt;/ref&gt;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — კრემისფერიდან მკრთალ-ყვითლამდე. [[სპორები]] — 8–10.2 x 5.8–6.6 [[მკმ]]. ელიფსური, გამჭირვალე, ამილოიდურია, ნაწილობრივ ბადისებრი. [[ბაზიდიუმი|ბაზიდიუმები]] — 30–47.7 x 7.3–8.2 მკმ,&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ოთხსპორიანი, გამჭირვალე, გურზისებრი ან ცილინდრული ფორმის.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:Lactarius_torminosus_(3).JPG
ფაილი:Lactarius torminosus September 2011.jpg
ფაილი:Lactarius_torminosus_041031w.jpg
Young_Lactarius_torminosus.JPG
ფაილი:Lactarius_torminosus_29110.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ვარიაცია===
[[1960]] წელს [[ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითი|ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითმა]] ჩრდილოეთ ამერიკაში აღწერა სახეობა ''Lactarius nordmanensis'', რომელიც გარეგნულად ძალიან ჰგავს ნაბადასოკოს, თუმცა ახასიათებს უფრო დიდი ზომის სპორები (9–11 x 6.5–8 მკმ). ნაბადასგან განსხვავებით, მას აქვს მოთეთრო რძისმაგვარი წვენი, რომელიც ჰაერზე დაყოვნებისას ნელ-ნელა მკრთალ ყვითელ შეფერილობას იღებს; გარდა ამისა, ეს სითხე ყვითლად ღებავს სოკოს ქსოვილებსა და ქაღალდს.&lt;ref name=Smith1960/&gt; [[1979]] წელს ჰესლერმა და სმითმა ''Lactarius nordmanensis'' არა დამოუკიდებელ სახეობად, არამედ ნაბადასოკოს ვარიაციად გამოაცხადეს..&lt;ref name=&quot;S&amp;H pp.277-8&quot;/&gt;

''Lactarius torminosus var. nordmanensis'' დაფიქსირებულია [[აშშ]]-ში ([[კალიფორნია]],&lt;ref name=Methven1985/&gt; [[აიდაჰო]], [[მიჩიგანი]] და [[უისკონსინი]]), [[კანადა]]ში ([[კვებეკი]]) და [[შვეიცარია]]ში. ეს ვარიაცია წააგავს ''Lactarius pubescens var. betulae''-ს, თუმცა მისგან განსხვავდება უფრო გრძელი პლევროცისტიდებით, უფრო დიდი ზომის სპორებით (რომელთაც ოდნავ განსხვავებული ორნამენტაცია აქვთ) და ძლიერ მწარე, მწველი გემოთი.&lt;ref name=&quot;S&amp;H pp.277-8&quot;&gt;Hesler and Smith (1979), [http://quod.lib.umich.edu/f/fung1tc/aac3719.0001.001/289?view=image&amp;size=100 pp. 277–78.]&lt;/ref&gt; ''Lactarius torminosus var. nordmanensis''-ის ჰოლოტიპური ეგზემპლარი სმითმა [[1956]] წელს, აიდაჰოს შტატში, ნორდმანის მახლობლად შეაგროვა.&lt;ref name=&quot;urlLactarius nordmanensis; Russulaceae - UofM Herbarium Fungus Collection Database&quot;/&gt;

===მსგავსი სახეობები===
ბუსუსიანი კიდეები, მოვარდისფრო ტონები, მწარე რძისმაგვარი სითხე და არყის ხესთან კავშირი წარმოადგენს საველე პირობებში ნაბადასოკოს იდენტიფიკაციისთვის საიმედო მახასიათებლებს.&lt;ref name=Arora1986/&gt;თუმცა, არსებობს რძიანა სოკოების გვარის რამდენიმე სხვა ბუსუსიანი სახეობა, რომლებშიც ის ხშირად ერევათ, ამიტომ მათ განსასხვავებლად ზოგჯერ მიკროსკოპული მახასიათებლების შესწავლა არის საჭირო.

მასთან ახლოს მდგომი სახეობა ''[[Lactarius torminosulus]]'' არის ნაბადასოკოს ჯუჯა ვერსია — [[არქტიკა|არქტიკული]] სახეობა, რომელიც ასოცირებულია [[ქონდარა არყი|ქონდარა არყთან]] ან ''[[Betula glandulosa]]''-თან.&lt;ref name=Knudsen1994/&gt; ''[[Lactarius scrobiculatus]]''-ის ახალგაზრდა ნაყოფსხეულები წააგავს [[ყვითელი პაჭიჭასოკო]]ს, თუმცა მას აქვს თეთრი სითხე, რომელიც ჰაერზე მალევე ყვითლდება, ფეხზე კი შეიმჩნევა პრიალა, ჩაზნექილი ლაქები. ნაკლებად ცნობილი სახეობის, ''Lactarius cilicioides''-ის ქუდი არ არის ზონალური (არ ახასიათებს კონცენტრული რგოლები), ხოლო მისი სპორები უფრო მცირე ზომისაა.

''[[Lactarius pubescens]]'' ვიზუალურად მეტად ჰგავს მას, თუმცა მისი გარჩევა შესაძლებელია უფრო მკრთალი ფერითა და მცირე ზომის სპორებით (6.0–7.5 x 5.0–6.5 მკმ).&lt;ref name=Ammirati1985/&gt; ''[[Lactarius controversus]]''-ის ქუდის კიდე არ არის ისეთივე ბუსუსიანი, ახასიათებს მოთეთრო ან კრემისფერი ფირფიტები და უფრო დიდი სპორები (7.5–10 x 6–7.5 მკმ).&lt;ref name=Evenson1997/&gt; ''[[Lactarius mairei]]''-ს ნაბადას მსგავსი შეფერილობა აქვს, თუმცა იგი უფრო იშვიათია და, როგორც წესი, გვხვდება [[მუხა|მუხის]] ტყეებში, კირიან ნიადაგებზე.&lt;ref name=Roberts2011/&gt;

''[[Lactarius subtorminosus]]'', რომელიც მხოლოდ [[ჩრდილოეთი კაროლინა|ჩრდილოეთ კაროლინასა]] და დასავლეთ კანადაშია დაფიქსირებული,&lt;ref&gt;Bessette ''et al''. (2009), p. 249.&lt;/ref&gt; სახელი სწორედ ნაბადასოკოსთან მსგავსების გამო ეწოდა. მისი გარჩევა შესაძლებელია წვენის რბილი (არა მწარე) გემოთი და მცირე ზომის, თითქმის სფერული სპორებით (5.5–7 x 5.5–6.5 მკმ).&lt;ref name=Coker1918/&gt;&lt;ref&gt;Hesler and Smith (1979), [http://quod.lib.umich.edu/f/fung1tc/aac3719.0001.001/239?page=root;size=100;view=image p. 227.]&lt;/ref&gt; ''[[Lactarius psammicola]]'' იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთის ფოთლოვან ტყეებში, ხოლო ''[[Lactarius subvillosus]]'' გვხვდება მუხისა და მარადმწვანე ხეების ტყიან მასივებში.&lt;ref name=&quot;Arora1986&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;91&quot;&gt;
ფაილი:15.8.2011-Lactarius citriolens-1.jpg|''[[Lactarius citriolens]]''
ფაილი:Lactarius deliciosus 02.JPG|''[[Lactarius deliciosus]]''
ფაილი:Lactarius glaucescens 157833.jpg|''[[Lactarius glaucescens]]''
ფაილი:Lactarius mairei 29113.jpg|''[[Lactarius mairei]]''
ფაილი:2007-09-23 Lactarius porninsis 1.jpg|''[[Lactarius porninsis]]''
ფაილი:Lactarius-pubescens-2333.jpg|''[[Lactarius-pubescens]]''
ფაილი:Lactarius resimus.jpg|''[[Lactarius resimus]]''
ფაილი:Lactarius salmonicolor G1.jpg|''[[Lactarius salmonicolor]]''
ფაილი:Lactarius scrobiculatus T66.jpg|''[[Lactarius scrobiculatus]]''
ფაილი:Lactarius semisanguifluus1597.jpg|''[[Lactarius semisanguifluus]]''
ფაილი:Lactarius volemus 49842.jpg|''[[Lactarius volemus]]''
ფაილი:2008-11-15 Lactarius zonarius (Bull.) Fr 29114.jpg|''[[Lactarius zonarius]]''
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
ნაბადასოკო გავრცელებულია [[ზომიერი სარტყლები|ჩრდილოეთის ზომიერ]] და ბორეალურ კლიმატურ ზონებში, ზოგჯერ აღწევს [[სუბარქტიკული სარტყელი|სუბარქტიკულ რეგიონებამდეც]]. იგი დაფიქსირებულია [[ჩრდილოეთ აფრიკა]]ში, [[ჩრდილოეთი აზია|ჩრდილოეთ აზიასა]]&lt;ref name=&quot;Roberts2011&quot; /&gt; და [[ევროპა]]ში. სახეობა ფართოდ არის გავრცელებული [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში, სადაც ზოგჯერ [[ვერხვი|ვერხვთან]] ერთადაც იზრდება.&lt;ref name=&quot;Arora1986&quot; /&gt; ჩრდილოეთ ამერიკაში მისი გავრცელების არეალი ჩრდილოეთით [[იუკონი (ტერიტორია)|იუკონამდე]] და [[ალასკა]]მდე, ხოლო სამხრეთით [[მექსიკა]]მდე აღწევს.&lt;ref name=&quot;Schalkwijk-Barendsen1991&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Guzman1973&quot; /&gt; [[საქართველო]]ში ნაკლებად არის გავრცელებული.&lt;ref&gt;{{ქსე|7|279}}&lt;/ref&gt; ძირითადად იზრდება [[სვანეთსა]] და [[ხევსურეთი|ხევსურეთში]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/lactarius-torminosus-schaeff-gray/|title=Lactarius torminosus (Schaeff.) Gray|publisher=საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია|accessdate=23 აპრილი, 2026}}&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ხეების მიერ საკვები ნივთიერებებისა და წყლის ათვისების პროცესში. იგი იზრდება [[არყა|არყის]] ხესთან და [[ცუგა]]სთან შერეულ ტყეებში. აგრეთვე ცნობილია, რომ იგი გვხვდება ურბანულ გარემოშიც, თუკი მახლობლად არყის ხეები იზრდება.&lt;ref name=&quot;Ammirati1985&quot; /&gt; [[შოტლანდია]]ში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ამ სახეობის არსებობის ალბათობა უფრო მაღალია ხნიერ არყის ტყეებში, ვიდრე ახალგაზრდა არყის ტყეებში.&lt;ref name=&quot;Watling1981&quot; /&gt; [[ნაყოფსხეული]] იზრდება ნიადაგზე, ერთეულებად ან ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.&lt;ref&gt;{{საქართველოს სოკოები|215}}&lt;/ref&gt; იგი შედის [[ციყვი]]ს კვების რაციონში&lt;ref name=&quot;Groenwall1984&quot; /&gt; და წარმოადგენს გამრავლების ადგილს ზოგიერთი ბუზის სახეობისთვის, რომლებიც სოკოებით იკვებებიან.&lt;ref name=&quot;Shorrocks1980&quot; /&gt; ნაბადასოკოზე შესაძლოა პარაზიტირებდეს ობის სოკო ''Hypomyces lithuanicus'', რომელიც ფირფიტების ზედაპირზე წარმოქმნის კრემისფერ-ჟანგმიწისფერ ან მუქ ყავისფერ მარცვლოვან ან ხავერდოვან მიცელიუმს, რაც იწვევს მათ დეფორმაციას.&lt;ref name=&quot;Rogerson1994&quot; /&gt;

==გამოყენება და ტოქსიკურობა==
მიუხედავად მასში შემავალი [[ტოქსინები]]სა, [[ფინეთი|ფინეთში]], [[რუსეთი|რუსეთსა]] და [[ჩრდილოეთი ევროპა|ჩრდილოეთ]] და [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპის]] სხვა ქვეყნებში მას საკვებად ამზადებენ ნახევრად მოხარშვის, რამდენიმე დღის განმავლობაში მარილიან წყალში დალბობის ან დამარილების შემდეგ. ფინეთში ამ სოკოს კომერციული დატვირთვაც აქვს და მას გასაყიდად აგროვებენ.&lt;ref name=&quot;Vetelainen2008&quot; /&gt; ფინური ნიმუშების კვებითი ღირებულების ანალიზის შედეგად გამოვლინდა შემდეგი კომპონენტები (მშრალი წონის პროცენტული წილი): [[ცილა]] — 17.20%; [[ფოსფორი]] — 0.46%; [[კალციუმი]] — 0.12%; [[მაგნიუმი]] — 0.09%; [[კალიუმი]] — 2.97%; [[ნატრიუმი]] — 0.01%.&lt;ref name=&quot;Groenwall1984&quot; /&gt;

დიდი რაოდენობით სოკოს უმად მიღებამ, შესაძლოა ენის დამწვრობა გამოიწვიოს.&lt;ref name=Arora1991/&gt; ზოგიერთი ავტორი ამ სახეობას პირდაპირ შხამიანად მოიხსენიებს,&lt;ref name=Roody2003/&gt;&lt;ref name=Groves1979/&gt; ან აღნიშნავს, რომ ის იწვევს „მსუბუქ ან ფატალურ გასტროენტერიტს“.&lt;ref name=&quot;Elvin-Lewis2003&quot;/&gt; [[1930]] წლის პუბლიკაციაში ჰანს შტაიდლე იტყობინებოდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მიღების შემდეგ სოკო არ აღმოჩნდა ტოქსიკური ერთუჯრედიანი და ცივსისხლიანი ორგანიზმებისთვის, ბაყაყის კანქვეშ შეყვანილმა სოკოს ნაყოფსხეულიდან გამოწურულმა წვენმა გამოიწვია სუნთქვის დარღვევა, დამბლა და, საბოლოოდ, სიკვდილი.&lt;ref name=Steidle1930/&gt; სიმპტომები, რომლებიც, როგორც წესი, ვლინდება უმი სოკოს მიღების შემდეგ, მოიცავს გულისრევას, ღებინებას და მწვავე დიარეას, რომელიც იწყება საკვების მიღებიდან დაახლოებით ერთ საათში. ამ სიმპტომების ერთობლიობამ შესაძლოა გამოიწვიოს დეჰიდრატაცია (გაუწყლოება), კუნთების სპაზმები და [[შოკი|ცირკულატორული კოლაფსი]]. გასტროენტერიტი, როგორც წესი, მკურნალობის გარეშე გადის ორიოდე დღეში.&lt;ref name=Reichl2011/&gt;

==ქიმიური შემადგენლობა==
[[ფაილი:Velleral.svg|მინი|250პქ|სესკვიტერპენ ველერალის სტრუქტურა]]
მიიჩნევა, რომ ნაბადასოკოს ტოქსიკურობაზე პასუხისმგებელია მძაფრი გემოს მქონე ნივთიერება — ველერალი, რომლის კონცენტრაცია სოკოში 0.16 მგ/გ-ს შეადგენს. ველერალი წარმოადგენს სტეარინ-ველუტინალის დამშლელ პროდუქტს. დაზიანებული სარძევეებიდან (სპეციალიზებული ჰიფური უჯრედები, რომლებიც სოკოს წვენს გამოიმუშავებენ) ჟონავს ნივთიერება-პრეკურსორები, რომელთა დაშლის პროდუქტებიც მოქმედებენ როგორც თავდაცვითი აგენტები; ისინი ტოქსიკურია ადამიანისთვის და ეფექტურად აფრთხობენ გარკვეულ [[ხერხემლიანები|ხერხემლიანებს]], რომლებმაც შესაძლოა სოკო შეჭამონ.&lt;ref name=Camazine1984/&gt; ლაქტარანის ტიპის [[ლაქტონები|ლაქტონი]] 15-ჰიდროქსიბლენინ A ერთ-ერთია იმ რამდენიმე სესკვიტერპენიდან, რომლებსაც ეს სახეობა გამოიმუშავებს. სხვა ლაქტარანები გვხვდება ლაქტარიუსის სხვადასხვა სახეობაში, მაგალითად: ბლენინ A — ''[[Lactarius deliciosus]]''-სა და ''[[Lactarius blennius]]''-ში, ხოლო ლაქტარორუფინ N — ''[[Lactarius rufus]]''-ში.&lt;ref name=Widen1979/&gt; სოკოს სესკვიტერპენები, როგორც წესი, იწარმოება ტოქსინების სახით მტაცებლებისგან თავდაცვისთვის, რის გამოც ზოგიერთ მათგანს გააჩნია ქიმიური თვისებები, რომლებიც შესაძლოა გამოყენებულ იქნას სამედიცინო ქიმიაში.&lt;ref name=Abraham2001/&gt;

ნაბადასოკოს ნაყოფსხეული შეიცავს არაერთ სტეროლს, რომელთა შორის ჭარბობს ერგოსტეროლი (სოკოს უჯრედის კედლის კომპონენტი) — ყველა სტეროლის 60.5%. მას მოჰყვება მისი წარმოებულები: ერგოსტა-5,7-დიენ-3-ოლი (17.0%), ერგოსტ-7-ენ-3-ოლი (13.7%) და ერგოსტა-7,22-დიენ-3-ოლი (8.3%).&lt;ref name=Cerri1981/&gt; მკვლევარებმა გამოყვეს 28 აქროლადი ნაერთი, რომლებიც განაპირობებენ სოკოს სუნს. ბევრი მათგანი რვა ნახშირბადოვანი ატომის მქონე [[სპირტი]] და კარბონილური ნაერთია; ძირითადი აქროლადი ნაერთი (დაახლოებით 90%) არის 1-ოქტენ-3-ონი&lt;ref name=Pyysalo1976/&gt; — სოკოებისთვის დამახასიათებელი გავრცელებული ოდორანტი.&lt;ref name=&quot;urlCotton&quot;/&gt;

==ლიტერატურა==
* {{Cite book |vauthors=Bessette AR, Bessette AE, Harris DB |title=Milk Mushrooms of North America: A Field Guide to the Genus ''Lactarius'' |publisher=Syracuse University Press |location=Syracuse, New York |year=2009 |isbn=978-0-8156-3229-0}}
* {{Cite book|title=North American Species of ''Lactarius'' |url=https://archive.org/details/northamericanspe0000hesl_q0m7 |vauthors=Hesler LR, Smith AH |year=1979 |publisher=The University of Michigan Press |location=Ann Arbor, Michigan |isbn=978-0-472-08440-1}}

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{commonscat-inline|Lactarius torminosus}}
* {{Mycobank|228133}}
*[https://fungi.biodiversity-georgia.iliauni.edu.ge/lactarius-torminosus-schaeff-gray/ ნადაბა] — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია

==სქოლიო==
{{Reflist|colwidth=30em|refs=
&lt;ref name=Abraham2001&gt;{{cite journal |author=Abraham W-R. |title=Bioactive sesquiterpenes produced by fungi: are they useful for humans as well? |journal=Current Medicinal Chemistry |year=2001 |volume=8 |issue=6 |pages=583–606 |pmid=11281843 |doi=10.2174/0929867013373147}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Ammirati1985&gt;{{Cite book |vauthors=Ammirati JF, Traquair JA, Horgen PA |title=Poisonous Mushrooms of Canada: Including other Inedible Fungi |publisher=Fitzhenry &amp; Whiteside in cooperation with Agriculture Canada and the Canadian Government Publishing Centre, Supply and Services Canada |location=Markham, Ontario |year=1985 |pages=275–76 |isbn=978-0-88902-977-4 |url=https://books.google.com/books?id=nhWbsGB7z4cC&amp;pg=PA275}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Arora1986&gt;{{Cite book |last=Arora |first=David |author-link=David Arora |url=https://archive.org/details/arora-david-mushrooms-demystified-a-comprehensive-guide-to-the-fleshy-fungi-ten-speed-press-1986/page/73/mode/2up |title=Mushrooms Demystified: A Comprehensive Guide to the Fleshy Fungi |date=1986 |publisher=Ten Speed Press |isbn=978-0-89815-170-1 |edition=2nd |location=Berkeley, CA |pages=73 |orig-date=1979}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Arora1991&gt;{{Cite book|author=Arora D. |title=All that the Rain Promises and More: A Hip Pocket Guide to Western Mushrooms |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, California |year=1991 |page=19 |isbn=978-0-89815-388-0 |url=https://books.google.com/books?id=87ct90d4B9gC&amp;pg=PA19}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Barrie2011&gt;{{cite journal |author=Barrie FR. |year=2011 |title=Report of the General Committee: 11 |journal=Taxon |volume=60 |issue=4 |pages=1211–14 |doi=10.1002/tax.604026 |doi-access=free |bibcode=2011Taxon..60.1211B }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Bulliard1781&gt;{{Cite book |author=Bulliard JBF. |year=1781 |title=Herbier de la France |trans-title=Guide to the Herbs of France |volume=1 |location=Paris, France |publisher=Chez l'auteur, Didot, Debure, Belin |pages=1–48, plate 28 |url=https://archive.org/stream/herbierdelafranc148bull#page/28/mode/2up |language=fr}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Buyck2008&gt;{{cite journal |vauthors=Buyck B, Hofstetter V, Eberhardt U, Verbeken A, Kauff F |year=2008 |title=Walking the thin line between ''Lactarius'' and ''Russula'': the dilemma of ''Russula'' sect. ''Ochricompactae'' |journal=Fungal Diversity |volume=28 |pages=15–40 |url=http://www.fungaldiversity.org/fdp/sfdp/28-2.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Buyck2010&gt;{{cite journal |vauthors=Buyck B, Hofstetter V, Verbeken A, Walleyn R |title=Proposal 1919: To conserve ''Lactarius'' nom. cons. (Basidiomycota) with a conserved type |journal=Taxon |year=2010 |volume=59 |issue=1 |pages=295–96 |doi=10.1002/tax.591031 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Camazine1984&gt;{{cite journal |vauthors=Camazine S, ((Lupo TL Jr)) |year=1984 |title=Labile toxic compounds of the Lactarii: the role of the laticiferous hyphae as a storage depot for precursors of pungent dialdehydes |journal=Mycologia |volume=76 |issue=2 |pages=355–58 |jstor=3793113 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0076/002/0355.htm |doi=10.2307/3793113|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Cerri1981&gt;{{cite journal |vauthors=Cerri R, de Simone F, Senatore F |year=1981 |title=Sterols from three ''Lactarius'' species |journal=Biochemical Systematics and Ecology |volume=9 |issue=4 |pages=247–48 |doi=10.1016/0305-1978(81)90002-8 |bibcode=1981BioSE...9..247C }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Coker1918&gt;{{cite journal |author=Coker WC. |title=Lactarias of North Carolina |journal=Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society |year=1918 |volume=34 |issue=1–2 |pages=1–62 (see p. 18) |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/9560048}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Elvin-Lewis2003&quot;&gt;{{Cite book |vauthors=Elvin-Lewis MP, Lewis WH |title=Medical Botany: Plants Affecting Human Health |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Chichester, UK |year=2003 |page=61 |isbn=978-0-471-62882-8 |url=https://books.google.com/books?id=ipQmSriMF9sC&amp;pg=PA61}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Evenson1997&gt;{{Cite book |title=Mushrooms of Colorado and the Southern Rocky Mountains |author=Evenson VS. |year=1997 |publisher=Westcliffe Publishers |location=Englewood, Colorado |isbn=978-1-56579-192-3 |page=77 |url=https://books.google.com/books?id=EAeDeyqZLq0C&amp;pg=PA77}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Gray1821&gt;{{Cite book |title=A Natural Arrangement of British Plants |author=Gray SF. |year=1821 |page=623 |publisher=Baldwin, Cradock, and Joy |location=London, UK |url=https://books.google.com/books?id=g-EYAAAAYAAJ&amp;pg=PA623}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Groenwall1984&gt;{{cite journal |vauthors=Grönwall O, Pehrson Å |year=1984 |title=Nutrient contents in fungi as a primary food of the red squirrel ''Sciurus vulgaris'' L. |journal=Oecologia (Berlin) |volume=64 |issue=2 |pages=230–31 |jstor=4217450 |doi=10.1007/BF00376875 |pmid=28312343 |bibcode=1984Oecol..64..230G |s2cid=28125328 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Groves1979&gt;{{Cite book |author=Groves JW. |title=Edible and Poisonous Mushrooms of Canada |edition=revised |publisher=Research Branch, Agriculture Canada |location=Ottawa, Canada |year=1979 |pages=[https://archive.org/details/ediblepoisonousm00grov/page/57 57–58] |isbn=978-0-660-10136-1 |url=https://archive.org/details/ediblepoisonousm00grov/page/57 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Guzman1973&gt;{{cite journal |author=Guzmán G. |year=1973 |title=Some distributional relationships between Mexican and United States mycofloras |journal=Mycologia |pmid=4773309 |volume=65 |issue=6 |pages=1319–30 |jstor=3758146 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0065/006/1319.htm |doi=10.2307/3758146|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=McKnight1987&gt;{{cite book |vauthors=McKnight VB, McKnight KH |title=A Field Guide to Mushrooms: North America |url=https://archive.org/details/fieldguidetomush00mckn_960 |url-access=registration |series=Peterson Field Guides |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston, Massachusetts |year=1987 |page=[https://archive.org/details/fieldguidetomush00mckn_960/page/n355 337] |isbn=978-0-395-91090-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Methven1985&gt;{{cite journal |author=Methven AS. |title=New and interesting species of ''Lactarius'' from California |journal=Mycologia |year=1985 |volume=77 |issue=3 |pages=472–82 |jstor=3793204 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0077/003/0472.htm |doi=10.2307/3793204|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Norvell2011&gt;{{cite journal |author=Norvell LL. |year=2011 |title=Report of the Nomenclature Committee for Fungi: 16 |journal=Taxon |volume=60 |issue=1 |pages=223–26 |doi=10.1002/tax.601023 |doi-access=free |bibcode=2011Taxon..60..223N }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Nuytinck2004&gt;{{cite journal |vauthors=Nuytinck J, Verbeken A, Rinaldi AC, Leonardi M, Pacioni G, Comandini O |year=2004 |title=Characterization of ''Lactarius tesquorum'' ectomycorrhizae on ''Cistus'' sp. and molecular phylogeny of related European ''Lactarius'' taxa |journal=Mycologia |volume=96 |issue=2 |pages=272–82 |pmid=21148854 |jstor=3762063 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0096/002/0272.htm |doi=10.2307/3762063|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Knudsen1994&gt;{{cite journal |vauthors=Knudsen H, Borgen T |year=1994 |title=The ''Lactarius torminosus''-group in Greenland |journal=Mycologia Helvetica |volume=2 |pages=49–56}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Kummer1871&gt;{{Cite book |author=Kummer P. |title=Der Führer in die Pilzkunde |year=1871 |page=125 |publisher=E. Luppe Staude |location=Zerbst, Germany |language=de |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/34209694}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Persoon1800&gt;{{Cite book|title=Observationes mycologicae seu Descriptiones tam novorum, quam notabilium fungorum |author=Persoon Christian Hendrik |year=1799 |publisher=Gesnerus, Usterius &amp; Wolfius |location=Leipzig, Germany |page=42 |language=la |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k973699/f54.image.r=persoon.langEN}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Pyysalo1976&gt;{{cite journal |author=Pyysalo H. |title=Identification of volatile compounds in seven edible fresh mushrooms |journal=Acta Chemica Scandinavica B |year=1976 |volume=30 |issue=3 |pages=235–44 |url=http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_30b_p0235-0244.pdf |doi=10.3891/acta.chem.scand.30b-0235 |doi-access=free |archive-date=2016-03-14 |access-date=2026-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314013712/http://actachemscand.org/pdf/acta_vol_30b_p0235-0244.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Reichl2011&gt;{{cite book |vauthors=Reichl FX, Ritter L |title=Illustrated Handbook of Toxicology |year=2011 |publisher=Thieme |location=Stuttgart, Germany |page=296 |isbn=978-3-13-149591-4 |url=https://books.google.com/books?id=9hHACrSGgyIC&amp;pg=PT296}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Roberts2011&gt;{{cite book |vauthors=Roberts P, Evans S |title=The Book of Fungi |year=2011 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, Illinois |page=193 |isbn=978-0-226-72117-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Rogerson1994&gt;{{cite journal |vauthors=Rogerson CT, Samuels GJ |year=1994 |title=Agaricolous species of ''Hypomyces'' |jstor=3760597 |journal=Mycologia |volume=86 |issue=6 |pages=839–66 |doi=10.2307/3760597 |url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59350/0086/006/0839.htm|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Roody2003&gt;{{Cite book|author=Roody WC. |title=Mushrooms of West Virginia and the Central Appalachians |publisher=University Press of Kentucky |location=Lexington, Kentucky |year=2003 |page=107 |isbn=978-0-8131-9039-6 |url=https://books.google.com/books?id=5HGMPEiy4ykC&amp;pg=PA107}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schäffer1774&quot;&gt;{{Cite book |author=Schäffer JC. |title=Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur icones |trans-title=The Fungi that Grow in Bavaria and the Palatine, around Ratisbon |volume=4 |year=1774 |publisher=Apud J.J. Palmium |location=Erlangen, Germany |pages=7–8 |language=la, de |url=https://archive.org/stream/fungorumquiinbav34schf#page/6/mode/2up}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schalkwijk-Barendsen1991&quot;&gt;{{Cite book |author=Schalkwijk-Barendsen HME. |title=Mushrooms of Western Canada |publisher=Lone Pine Publishing |location=Edmonton, Canada |year=1991 |page=[https://archive.org/details/mushroomsofweste0000scha/page/215 215] |isbn=978-0-919433-47-2 |url=https://archive.org/details/mushroomsofweste0000scha/page/215 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Shorrocks1980&gt;{{cite journal |vauthors=Shorrocks B, Charlesworth P |title=The distribution and abundance of the British fungal-breeding ''Drosophila'' |url=https://archive.org/details/sim_ecological-entomology_1980-02_5_1/page/60 |journal=Ecological Entomology |year=1980 |volume=5 |issue=1 |pages=61–78 |doi=10.1111/j.1365-2311.1980.tb01124.x|bibcode=1980EcoEn...5...61S |s2cid=85392656 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Smith1960&gt;{{cite journal |author=Smith AH. |year=1960 |title=Studies of ''Lactarius'' – II. The N.A. species of sections ''Scrobiculus'', ''Crocei'', ''Theiogali'' and ''Vellus'' |jstor=2805123 |journal=Brittonia |volume=12 |issue=4 |pages=306–50 | doi = 10.2307/2805123 |s2cid=1928365 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Steidle1930&gt;{{cite journal |author=Steidle H. |year=1930 |title=Beiträge zur Toxikologie der höheren Pilze. I. Mitteilung: ''Lactarius torminosus'' (Birkenreizker, Giftreizker) |trans-title=Contributions to the toxicology of the higher mushrooms. 1st note: ''Lactarius torminosus'' |journal=Archiv für Experimentelle Pathologie und Pharmakologie |volume=151 |issue=3–4 |pages=232–252 |doi=10.1007/BF01862466 |s2cid=31744331 |language=de}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Watling1981&gt;{{cite book |author=Watling R. |chapter=Relationships between macromycetes and the development of higher plant communities |veditors=Wicklow DT, Carroll GC |title=The Fungal Community: Its Organization and Role in the Ecosystem |url=https://archive.org/details/isbn_0824769562_2 |year=1981 |pages=[https://archive.org/details/isbn_0824769562_2/page/426 427]–58 |publisher=Marcel Dekker |location=New York |isbn=978-0-8247-6956-7}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Widen1979&gt;{{cite journal |vauthors=Widen KG, Seppa EL |year=1979 |title=15-Hydroxyblennin A, a new lactarane-type sesquiterpene lactone isolated from ''Lactarius torminosus'' |journal=Phytochemistry |volume=18 |issue=7 |pages=1226–27 |doi=10.1016/0031-9422(79)80144-2|bibcode=1979PChem..18.1226W }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlCotton&quot;&gt;{{cite web |author=Cotton S |title=1-Octen-3-ol |url=http://www.chm.bris.ac.uk/motm/octenol/octenolh.htm |work=Molecule of the Month |publisher=University of Bristol, School of Chemistry |access-date=2012-04-29}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlFungorum synonymy&quot;&gt;{{Cite web |title=Species synonymy: ''Lactarius torminosus'' (Schaeff.) Gray |url=http://www.indexfungorum.org/Names/SynSpecies.asp?RecordID=228133 |publisher=[[Index Fungorum]]. [[CAB International]] |access-date=2012-03-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007222358/http://www.indexfungorum.org/Names/SynSpecies.asp?RecordID=228133 |archive-date=2012-10-07 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlLactarius nordmanensis; Russulaceae - UofM Herbarium Fungus Collection Database&quot;&gt;{{Cite web|url=http://quod.lib.umich.edu/cgi/i/image/image-idx?id=S-HERB5IC-X-MICH5267%5DMICH5267.TIF |title=''Lactarius nordmanensis''; Russulaceae (MICH5267) |publisher=University of Michigan |work=Herbarium Fungus Collection Database |access-date=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Lactarius necator&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mycobank.org/Biolomics.aspx?Table=Mycobank&amp;MycoBankNr_=355713 |title=''Lactarius necator'' (Bull.) Pers. 1800 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2012-04-22}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Vetelainen2008&gt;{{cite report |vauthors=Veteläinen M, Huldén M, Pehu T |title=State of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture in Finland. Second Finnish National Report |work=Country Report on the State of Plant Genetic Resources for Food and Agriculture |date=2008-11-06 |publisher=Ministry of Agriculture and Forestry |location=Sastamala, Finland |page=14 |url=http://www.fao.org/docrep/013/i1500e/Finland.pdf }}&lt;/ref&gt;

}}

[[კატეგორია:რძიანა სოკოები]]
[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>1nrwziag0cm9a4vx24vt787fgx0la7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიხარდ შტრაუსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74662</id>
    <revision>
      <id>5406954</id>
      <parentid>5395423</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141647" sha1="h5krva24mhp57eoa1y73nn3jcw0v2kg" xml:space="preserve">{{რჩეული/2.0|სახელი=რიხარდ შტრაუსი}}{{ინფოდაფა მუსიკოსი}}

'''რიხარდ გეორგ შტრაუსი''' ({{lang-de|Richard Georg Strauss|ˈʁɪçaʁt ˈʃtʁaʊs}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://de.langenscheidt.com/deutsch-franzoesisch/richard|title=Richard – Französisch-Übersetzung – Langenscheidt Deutsch-Französisch Wörterbuch|publisher=[[Langenscheidt]]|accessdate=20 October 2018|language=de, fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|last=Wells|first=John C.|year=2008|title=Longman Pronunciation Dictionary|edition=3rd|publisher=Longman|isbn=9781405881180}}&lt;/ref&gt; დ. [[11 ივნისი]], [[1864]] – გ. [[8 სექტემბერი]], [[1949]]) — [[გერმანელები|გერმანელი]] [[კომპოზიტორი]], [[დირიჟორი]], [[პიანისტი]] და მევიოლინე. განიხილება, როგორც გვიანი რომანტიზმის და ადრეული მოდერნიზმის ერთ-ერთი უმთავრესი წარმომადგენელი, [[რიხარდ ვაგნერი|რიხარდ ვაგნერისა]] და [[ფერენც ლისტი|ფრანც ლისტის]] მემკვიდრე.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; [[გუსტავ მალერი|გუსტავ მალერთან]] ერთად, არის ვაგნერის შემდგომი გერმანული რომანტიზმის გვიანი აღორძინების წარმომადგენელი, რომელთა მუსიკაშიც დახვეწილი გაორკესტრება მდიდარ ჰარმონიასთანაა შერწყმული. 

შტრაუსის საკომპოზიტორო საქმიანობა 1870 წელს დაიწყო, როცა მხოლოდ 6 წლისა იყო და მის გარდაცვალებამდე, თითქმის 80 წლის განმავლობაში გაგრძელდა. მისი შემოქმედება თითქმის ყველა ტიპის [[კლასიკური მუსიკა|კლასიკურ ფორმას]] მოიცავს, თუმცა, უდიდეს აღიარებას სიმფონიური პოემებითა და [[ოპერა|ოპერებით]] მიაღწია. მისი პირველი აღიარებული სიმფონიური პოემა იყო „დონ ჟუანი“, რომელსაც ამ ტიპის სხვა წარმატებული ნაწარმოებები მოჰყვა, მათ შორის, „სიკვდილი და ფერისცვალება“ (''{{lang-de|Tod und Verklärung}}''), „ტილ ოილენშპიგელის მხიარული ოინები“ (''Till Eulenspiegels lustige Streiche''), „ასე იტყოდა ზარათუშტრა“ (''Also sprach Zarathustra''), „დონ კიხოტი“ (''Don Quixote''), „გმირის ცხოვრება“ (''Ein Heldenleben''), „საშინაო სიმფონია“ ''(Sinfonia Domestica)'' და „ალპური სიმფონია“ (''Eine Alpensinfonie''). მისი პირველი ოპერა, რომელმაც საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა, იყო „სალომე“. მისი ლიბრეტო, რომლის ავტორიც ჰედვიგ ლახმანი იყო, ეფუძნებოდა [[ოსკარ უაილდი|ოსკარ უაილდის]] ფრანგულენოვან პიესას ''Salomé''. ამას მოჰყვა რამდენიმე კრიტიკულად აღიარებული ოპერა ლიბრეტისტ ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალთან ერთად: „ელექტრა“, „ვარდის რაინდი“ (''Der Rosenkavalier''), „არიადნე ნაქსოსიდან“ (''Ariadne auf Naxos''), „ქალი ჩრდილის გარეშე“ (''Die Frau ohne Schatten''), „ეგვიპტელი ჰელენე“ (''Die ägyptische Helena'') და „არაბელა“ (''Arabella''). უკანასკნელ ოპერებში („დაფნე“, „მშვიდობის დღე“ (''Friedenstag''), „დანაეს სიყვარული“ (''Die Liebe der Danae'') და „კაპრიჩიო“) გამოიყენა [[ვენა|ვენელი]] თეატრის ისტორიკოსის, იოზეფ გრეგორის ლიბრეტოები. მისი სხვა ცნობილი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია ორი [[სიმფონია]], ლიდები (განსაკუთრებით, „უკანასკნელი ოთხი სიმღერა“), სავილიონო კონცერტი რე მინორი, კონცერტები [[ვალტორნა|ვალტორნისთვის]] №1 და 2, კონცერტი [[ჰობოი|ჰობოისთვის]] და სხვა ინსტრუმენტული ნაწარმოებები, მათ შორის, „მეტამორფოზები“.

შტრაუსი, აგრეთვე, წარმატებული დირიჟორი იყო, როგორც დასავლეთ ევროპაში, ისე ამერიკის კონტინენტებზეც, სადაც მისი ნაწარმოებები საორკესტრო და საოპერო რეპერტუარის სტანდარტული ნაწილი იყო. თავის ნაწარმოებებთან ერთად, დიდი მოწონებით სარგებლობდა ვაგნერის, ლისტის და [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტის]] მისეული ინტერპრეტაციებიც. როგორც დირიჟორი, იგი [[ჰანს ფონ ბიულოვი|ჰანს ფონ ბიულოვის]] შეგირდი იყო და სადირიჟორო კარიერაც 1883 წელს, მისი ასისტენტის რანგში, მაინინგენის კარის ორკესტრში დაიწყო. ბიულოვის გადადგომის შემდეგ (1885) იგი ამ ორკესტრის მთავარ დირიჟორად მუშაობდა 5 თვის განმავლობაში, ვიდრე [[ბავარია|ბავარიის]] სახელმწიფო ოპერის დირიჟორთა შემადგენლობაში არ დაინიშნა, სადაც 1886–1889 წლებში მესამე დირიჟორად მუშაობდა. შემდეგ, 1889–1894 წლებში, იყო [[ვაიმარი|ვაიმარის]] გერმანული ეროვნული თეატრისა და სახელმწიფო კაპელის მთავარი დირიჟორი. 1894 წელს შედგა მისი სადირიჟორო დებიუტი [[ბაიროითი|ბაიროითის]] ფესტივალზე, სადაც ვაგნერის „ტანჰოიზერი“ იდირიჟორა (ელიზაბეტის როლს მისი მეუღლე, პაულინა დე ანა ასრულებდა). შემდგომ, ბავარიის სახელმწიფო ოპერაში დაბრუნდა, ამჯერად, მთავარ დირიჟორად და ამ პოსტზე 1894–1898 წლებში მუშაობდა, რის შემდეგაც, 1898–1913 წლებში ბერლინის სახელმწიფო ოპერის მთავარი დირიჟორი იყო. 1919–1924 წლებში იყო [[ვენის სახელმწიფო ოპერა|ვენის სახელმწიფო ოპერის]] მთავარი დირიჟორი, ხოლო 1920 წელს [[ზალცბურგის ფესტივალი|ზალცბურგის ფესტივალის]] თანადამფუძნებელი გახდა. ამ თანამდებობებთან შეთავსებით გამოდიოდა სხვადასხვა ორკესტრისა და საოპერო თეატრის მიწვეული დირიჟორის რანგში.

1933 წელს შტრაუსი [[მესამე რაიხი|ნაცისტური გერმანიის]] ორ უმნიშვნელოვანეს მუსიკალურ თანამდებობაზე დაინიშნა. პირველი იყო სახელმწიფო მუსიკალური ბიუროს ({{lang-de|Reichsmusikkammer}}) ხელმძღვანელის, ხოლო მეორე – ბაიროითის ფესტივალის მთავარი დირიჟორის თანამდებობა. ამ უკანასკნელ თანამდებობაზე დანიშვნას მას შემდეგ დათანხმდა, რაც ნაცისტური პარტიის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად იგი [[არტურო ტოსკანინი|არტურო ტოსკანინიმ]] დატოვა. ამ თანამდებობებზე მუშაობის გამო შტრაუსს ხშირად აკრიტიკებდნენ, თითქოსდა, ნაცისტებთან კოლაბორაციის გამო. თუმცა, შტრაუსის რძალი, ალის გრაბ შტრაუსი (დაბადებით ფონ ჰერმანსვერტი), [[ებრაელები|ებრაელი]] იყო და შტრაუსის დათმობები ნაცისტურ პარტიასთან მისი და მისი შვილების (კომპოზიტორის შვილიშვილების) დასაცავად იყო გამიზნული. იგი აპოლიტიკური იყო და თანამდებობას მუსიკალურ ბიუროში კომპოზიტორების საავტორო უფლებების დასაცავად, ასევე, აკრძალული კომპოზიტორების ([[კლოდ დებიუსი|დებიუსის]], [[გუსტავ მალერი|მალერის]], [[ფელიქს მენდელსონი|მენდელსონის]] და სხვათა) ნაწარმოებების გადასარჩენად იყენებდა. მეტიც, იგი დაჟინებით მოითხოვდა თავისი ოპერისთვის „მდუმარე ქალი“ (''{{lang-de|Die schweigsame Frau}}'') ებრაელი [[შტეფან ცვაიგი|შტეფან ცვაიგის]] ლიბრეტოს გამოყენებას, რის გამოც, საბოლოოდ, ორივე ზემოთაღნიშნული თანამდებობა დაკარგა. მისი ოპერა „მშვიდობის დღე“, რომლის პრემიერაც [[მეორე მსოფლიო ომი|II მსოფლიო ომის]] დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე შედგა, ნაცისტური პარტიის არცთუ კარგად შენიღბულ კრიტიკას წარმოადგენდა, რომელიც გერმანელებს მოუწოდებდა, ძალადობის ნაცვლად მშვიდობა აერჩიათ. შტრაუსის საკმოდ დიდი გავლენის წყალობით, მისი რძალი ომის დროს შინაპატიმრობით გადარჩა, თუმცა, დიდი ძალისხმევის მიუხედავად, მან ვერ შეძლო საკონცენტრაციო ბანაკებში სიკვდილისაგან ყველა ნათესავი დაეხსნა. 1948 წელს, გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე, მიუნხენის დენაციფიკაციის ტრიბუნალმა იგი სრულიად უდანაშაულოდ გამოაცხადა. 

== ადრეული ცხოვრება და კარიერა (1864–1886) ==
[[File:Richard Strauss 20OCT1886.jpg|thumb|upright|right|შტრაუსი 22 წლის ასაკში]]

შტრაუსი დაიბადა 1864 წლის 11 ივნისს, [[მიუნხენი|მიუნხენში]], ჟოზეფინ (დაბადებით პშორი) და ფრანც შტრაუსების ოჯახში. მამამისი მიუნხენის კარის ოპერის ორკესტრში პირველი ვალტორნა იყო, ასევე, ასწავლიდა სამეფო მუსიკალურ სკოლაში.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Richard_Strauss.aspx|title=Richard Strauss facts, information, pictures|website=encyclopedia.com|accessdate=29 April 2017}}&lt;/ref&gt; დედა გეორგ პშორის, წარმატებული მიუნხენელი [[ლუდი|ლუდის]] მწარმოებლის ქალიშვილი იყო.&lt;ref name=&quot;g1&quot;&gt;{{harvnb|Gilliam|Youmans|2001}}&lt;/ref&gt;

შტრაუსის მუსიკალური განათლება 4 წლის ასაკში დაიწყო, როცა კარის ორკესტრის [[არფა (მუსიკალური საკრავი)|არფისტთან]], აუგუსტ ტომბოსთან ფორტეპიანოს შესწავლას შეუდგა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; მალევე დაიწყო დასწრება [[სიმფონიური ორკესტრი|ორკესტრის]] რეპეტიციებზე, ასევე, გაკვეთილების მიღება მუსიკის თეორიასა და გაორკესტრებაში ორკესტრის ასისტენტ-დირიჟორისგან. პირველი კომპოზიცია 6 წლის ასაკში დაწერა და მუსიკის წერა გარდაცვალებამდე არ შეუწყვეტია. 1872 წელს ბენო ვალტერთან [[ვიოლინო|ვიოლინოზე]] დაკვრის შესწავლა დაიწყო (იგი მიუნხენის კარის ორკესტრის ხელმძღვანელი და მამისის ბიძაშვილი იყო), ხოლო 11 წლის ასაკში დაიწყო კომპოზიციის შესწავლა ფრიდრიხ ვილჰელმ მაიერთან.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; 1882 წელს დაამთავრა ლუდვიგის გიმნაზია და შემდგომ მიუნხენის უნივერსიტეტში სწავლობდა, თუმცა, მხოლოდ ერთი წლის განმავლობაში.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

ფორმალური განათლების გარდა, შტრაუსზე დიდ გავლენას ახდენდა მამა, რომელიც ოჯახურ გარემოში მუსიკის შესრულებას დიდ ყურადღებას აქცევდა. მათ ოჯახში მუსიკის შესრულებას, სადილებსა და სხვა აქტივობებს ხშირად უერთდებოდა დაობლებული ახალგაზრდა კომპოზიტორი და მუსიკის თეორეტიკოსი ლუდვიგ ტუილი, რომელიც ოჯახის წევრად ითვლებოდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; რიხარდს მამა [[ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი|ბეთჰოვენის]], [[იოზეფ ჰაიდნი|ჰაიდნის]], მოცარტის და [[ფრანც შუბერტი|შუბერტის]] მუსიკას ასწავლიდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; იგი ეხმარებოდა პირველი კომპოზიციების შექმნაში 1870-იან და ადრე 1880-იან წლებში, სთავაზობდა რჩევებს, კომენტარებსა და კრიტიკას,&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ასევე, მხარს უჭერდა მისი მუსიკის შესრულებას მოყვარულ ორკესტრთან „Wilde Gung'l“, რომელსაც თავადვე დირიჟორობდა 1875–1896 წლებში. შტრაუსის ბევრი ადრეული სიმფონიური ნაწარმოები ამ ანსამბლისთვის შეიქმნა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ამ დროის კომპოზიციებს ემჩნევა [[რობერტ შუმანი|რობერტ შუმანის]] და [[ფელიქს მენდელსონი|ფელიქს მენდელსონის]] სტილისტური გავლენები, რაც მამის სწავლებიდან გამომდინარეობდა. ეჭვგარეშეა, რომ მამას შტრაუსის გემოვნების განვითარებაზე გადამწყვეტი გავლენა ჰქონდა, რაც, უპირველეს ყოვლისა, ვალტორნის მიმართ განსაკუთრებულ სიყვარულში გამოიხატა. ამ პერიოდის კარგი ნიმუშია კონცერტი ვალტორნისთვის №1, რომელიც ამ ინსტრუმენტის თანამედროვე რეპერტუარის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1874 წელს შტრაუსმა პირველად მოისმინა ვაგნერის ოპერები, კერძოდ, „ლოენგრინი “და „ტანჰოიზერი“.&lt;ref name=&quot;B&quot;/&gt; 1878 წელს დაესწრო „ვალკირიას“ და „ზიგფრიდის“ წარმოდგენებს მიუნხენში, ხოლო 1879 წელს [[ნიბელუნგის ბეჭედი|„ბეჭდის“ მთლიანი ციკლის]], „ნიურნბერგელი მაისტერზინგერების“ და [[ტრისტან და იზოლდა (ოპერა)|„ტრისტან და იზოლდას“]] შესრულება იხილა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; შტრაუსის სტილზე ვაგნერის გავლენა, საბოლოო ჯამში, უდიდესი მნიშვნელობისა აღმოჩნდა, თუმცა, პირველ ეტაპზე მუსიკალურად კონსერვატიულმა მამამ მისი შესწავლა აუკრძალა. მეტიც, შტრაუსების ოჯახში ვაგნერს ეჭვის თვალით უყურებდნენ და „ტრისტანის“ პარტიტურის შოვნა მან მხოლოდ 16 წლის ასაკში შეძლო.&lt;ref name=&quot;B&quot;/&gt; 1882 წელს ბაიროითის ფესტივალს დაესწრო, სადაც მამამისის შესრულება მოისმინა ვაგნერის [[პარსიფალი|„პარსიფალის“]] მსოფლიო პრემიერაზე, რის შემდეგაც, შემორჩენილ წერილებში მამის და ტუილის მიმართ ვაგნერზე და მის მუსიკაზე ნეგატიური შთაბეჭდილება იკითხება.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; მოგვიანებით, შტრაუსი ამბობდა, რომ ვაგნერის პროგრესული ნამუშევრების მიმართ ამ კონსერვატიულ დამოკიდებულებას ძლიერ ნანობდა.&lt;ref name=&quot;B&quot;&gt;{{harvnb|Boyden|1999}}&lt;/ref&gt;

1882 წლის დასაწყისში, [[ვენა|ვენაში]], შტრაუსმა პირველად შეასრულა თავისი სავიოლინო კონცერტი რე მინორი, საფორტეპიანო აკომპანიმენტს კლავირიდან თავად ასრულებდა, ხოლო სოლისტი მისივე მასწავლებელი, ბენო ვალტერი იყო. იმავე წელს სწავლა დაიწყო მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის უნივერსიტეტში, სადაც ფილოსოფიას და ხელოვნების ისტორიას სწავლობდა, მაგრამ არა მუსიკას. ერთი წლის შემდეგ ბერლინში წავიდა, სადაც მოკლე ხნის განმავლობაში სწავლობდა, შემდეგ კი მაინინგენის კარის ორკესტრში ჰანს ფონ ბიულოვის ასისტენტ-დირიჟორის თანამდებობა მოიპოვა. ბიულოვზე დიდი შთაბეჭდილება მოეხდინა მის სერენადას (თხზ. 7) ჩასაბერი ინსტრუმენტებისათვის, რომელიც შტრაუსს 16 წლის ასაკში ჰქონდა დაწერილი. შტრაუსმა სადირიჟორო ხელოვნება ბიულოვის რეპეტიციებზე დაკვირვებით ისწავლა. ბიულოვი ახალგაზრდა კომპოზიტორის მიმართ დადებითად იყო განწყობილი, ხოლო შტრაუსს იგი უდიდეს მენტორად მიაჩნდა და ხშირად ამბობდა, რომ ინტერპრეტაციის ხელოვნება სწორედ მან შეასწავლა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; აღსანიშნავია, რომ ბიულოვის დირიჟორობით მოხდა მისი პირველი გამოსვლა საკონცერტო პიანისტის რანგში; შეასრულა [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტის]] საფორტეპიანო კონცერტი №24, რომლისთვისაც კადენციები თავად დაწერა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1885 წლის დეკემბერში, მოულოდნელად, ბიულოვი თანამდებობიდან გადადგა და დარჩენილი სეზონის განმავლობაში, 1886 წლის აპრილის ბოლომდე, მისი მოვალეობის დროებით შესრულება შტრაუსს დაეკისრა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; აღსანიშნავია, რომ მან მოამზადა ორკესტრი [[იოჰანეს ბრამსი|ბრამსის]] მე-4 სიმფონიის პრემიერისთვის, რომელიც თავად ავტორმა იდირიჟორა. თავისი მე-2 სიმფონია დაუკრა ბრამსისთვის, რომელმაც ურჩია: „თქვენი სიმფონია თემებზე ზედმეტ თამაშს შეიცავს. ასე დაგროვება ბევრი თემისა, რომლებიც სამხმოვანებებზეა დამყარებული და ერთმანეთისგან მხოლოდ რიტმი განასხვავებს, არაფრისმომცემია“.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ბრამსის მუსიკამ, ვაგნერის მსგავსად, შტრაუსზე მძლავრი შთაბეჭდილება მოახდინა და ამ პერიოდს ხშირად იხსენიებდა, როგორც „Brahmsschwärmerei“ („ბრამსის თაყვანისცემა“). ბრამსის გავლენას ამ პერიოდის არაერთი ნაწარმოები ამჟღავნებს, მათ შორის ''Wandrers Sturmlied'' (1884) და ''Burleske'' (1885–86).&lt;ref name=&quot;g1&quot; /&gt;

== სადირიჟორო წარმატება და სიმფონიური პოემები (1885–1898) ==
[[File:Pauline Strauss de Ahna.jpg|thumb|პაულინე დე ანა შტრაუსი, დაახლოებით 1900]]

1885 წელს შტრაუსი შეხვდა კომპოზიტორ ალექსანდერ რიტერს, რომელიც მაინინგენის ორკესტრის მევიოლინე და ვაგნერის ერთ-ერთი დისშვილის მეუღლე იყო. იგი ვაგნერისა და ლისტის იდეალების დიდი გულშემატკივარი იყო და შტრაუსის საკომპოზიტორო განვითარების ტრაექტორიაზე მასთან ურთიერთობამ უდიდესი გავლენა მოახდინა. მან დაარწმუნა შტრაუსი, მიეტოვებინა კონსერვატიული სტილი და შეექმნა „მომავლის მუსიკა“ ვაგნერისა და ლისტის სტილის მიხედვით.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; კიდევ უფრო მეტი გავლენა იქონია შტრაუსზე მასთან იმ საუბრებმა, სადაც [[არტურ შოპენჰაუერი|არტურ შოპენჰაუერის]], ვაგნერისა და ფრიდრიხ ფონ ჰაუზეგერის ნაწერებს განიხილავდნენ. ამ ყველაფერმა ერთად შტრაუსს ახალი ესთეტიკური მიმართულება მისცა, რაც მის მიერ სიმფონიური პოემის ჟანრით დაინტერესებაში გამოიხატა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1886 წელს მაინინგენში პოსტი დატოვა და რამდენიმე კვირის განმავლობაში [[იტალია|იტალიაში]] მოგზაურობდა, რის შემდეგაც ბავარიის სახელმწიფო ოპერაში დაიწყო მუშაობა (მას ამ დროს ''Munich Hofoper'' ეწოდებოდა). მოგზაურობის დროს იწერდა იმ ადგილების აღწერას, რომლებსაც ნახულობდა და თან ურთავდა ბგერით შთაბეჭდილებებს, რომლებიც ამ აღწერას შეესაბამებოდა. ამათ წერილის სახით დედას უგზავნიდა ხოლმე და საბოლოოდ, ისინი გახდა საფუძველი მისი პირველი სიმფონიური პოემისა „იტალიიდან“ (''Aus Italien,'' 1886).&lt;ref name=&quot;g1&quot; /&gt; 1886 წლის სექტემბერში, შტრაუსის მიერ მიუხენში მუშაობის დაწყებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, იქვე გადავიდა საცხოვრებლად რიტერიც. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ორი მუსიკოსი ერთმანეთს რეგულარულად ხვდებოდა, მათ ხშირად უერთდებოდნენ ტუილი და ანტონ სეიდლი. ისინი განიხილავდნენ მუსიკას, განსაკუთრებით, ვაგნერსა და ლისტს, ასევე, პოეზიას, ლიტერატურასა და ფილოსოფიას.&lt;ref name=&quot;g1&quot; /&gt;

შტრაუსის მუშაობა ბავარიის სახელმწიფო ოპერაში ბედნიერი არ იყო. 1886 წლის ივნისში გარდაიცვალა [[ლუდვიგ II (ბავარია)|ლუდვიგ II]], ხოლო მისი მემკვიდრე, ოტო, თეატრს წინამორბედის მსგავს ფინანსურ მხარდაჭერას აღარ უწევდა. ეს ნიშნავდა, რომ ბევრი ამბიციური და ძვირადღირებული პროექტი, მათ შორის, ვაგნერის ოპერები, განუხორციელებელი დარჩებოდა. ოპერები, რომელთა დირიჟორობაც შტრაუსს უხდებოდა (ბუალდიე, ობერი, [[გაეტანო დონიცეტი|დონიცეტი]]) მისთვის მოსაწყენი იყო. ვითარებას მთავარი დირიჟორის, ჰერმან ლევის ხშირი ავადმყოფობაც აუარესებდა, რის გამოც შტრაუსს, ხშირად, უკანასკნელ წუთს, ყოველგვარი რეპეტიციის გარეშე უხდებოდა მისი მოვალეობის გადაბარება. ეს იწვევდა პრობლემებს მისთვისაც, მომღერლებისთვისაც და ორკესტრისთვისაც. ამ პერიოდში ბევრად უფრო სასიამოვნო სადირიჟორო სამუშაოს იგი მიუნხენის გარეთ, [[ბერლინი|ბერლინში]], [[დრეზდენი|დრეზდენსა]] და [[ლაიფციგი|ლაიფციგში]] პოულობდა. ლაიფციგში, 1887 წლის შემოდგომაზე, შეხვდა და დაუმეგობრდა გუსტავ მალერს. იმავე წელს გაიცნო მომავალი მეუღლე, სოპრანო პაულინე დე ანა, რომელიც ამ დროს მიუნხენის მუსიკის სკოლაში ვოკალს სწავლობდა, თუმცა, მალე, შტრაუსთან კერძო გაკვეთილებზე გადავიდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1889 წლის მაისში შტრაუსმა ბავარიის სახელმწიფო ოპერაში თანამდებობა დატოვა, დაინიშნა რა კაპელმაისტერად [[საქსონია-ვაიმარ-აიზენახი|საქსონია-ვაიმარ-აიზენახის]] დიდი ჰერცოგის, კარლ ალექსანდერის კარზე, 1889 წლის შემოდგომიდან. 1889 წლის ზაფხულზე ბაიროითის ფესტივალის ასისტენტ-დირიჟორი იყო, რა დროსაც კოზიმა ვაგნერს დაუმეგობრდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; პაულინე დე ანა შტრაუსთან ერთად ვაიმარში დაბრუნდა და მათ 1894 წლის 10 სექტემბერს იქორწინეს. პაულინე ცნობილი იყო ბრაზიანობითა და ექსცენტრულობით, თუმცა, ქორწინება ბედნიერი იყო და ქალი შტრაუსისთვის შთაგონების წყაროს წარმოადგენდა. მთელი შემოქმედების განმავლობაში, უადრესი სიმღერებიდან დაწყებული „უკანასკნელი ოთხი სიმღერით“ დამთავრებული (1948), იგი [[სოპრანო|სოპრანოს]] ხმას არჩევდა და მისი ოპერებიც მნიშვნელოვან როლებს შეიცავს სოპრანოსათვის. ვაიმარში, 1894 წელს, მისმა მეუღლემ შექმნა ფრაიჰილდის როლი შტრაუსის პირველ ოპერაში „გუნტრამი“. ოპერას ვაიმარში არაერთგვაროვანი გამოხმაურება მოჰყვა, თუმცა, მიუნხენში ის ძალიან ცუდად მიიღეს და კომპოზიტორის პირველი მნიშვნელოვანი ჩავარდნა აღმოჩნდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

[[File:Strauss Haus Garmisch.JPG|thumb|left|შტრაუსის ვილა გარმიშ-პარტენკირხენში, აშენდა 1906 წელს, არქიტექტორი ემანუელ სეიდლი.]]

პირველი ოპერის ჩავარდნის მიუხედავად, შტრაუსის მოღვაწეობა ვაიმარში მისი კარიერისთვის საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა. 1889 წლის 11 ნოემბერს შედგა მისი სიმფონიური პოემის, „დონ ჟუანის“ პრემიერა, რასაც უდიდესი კრიტიკული წარმატება მოჰყვა და ავტორს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. 1890 წელს ამას მოჰყვა კიდევ ერთი მიღწევა, პრემიერა მისი სიმფონიური პოემისა „სიკვდილი და ფერისცვალება“ (''Tod und Verklärung''). ეს ორი ნაწარმოები, შედარებით ადრინდელ „ბურლესკთან“ ერთად, საერთაშორისოდ გახდა ცნობილი და შტრაუსს წამყვანი მოდერნისტი კომპოზიტორის რეპუტაცია დაუმკვიდრა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; წარმატებული იყო მისი სადირიჟორო კარიერაც ვაიმარში, განსაკუთრებით, ლისტის სიმფონიური პოემებით და ვაგნერის „ტრისტან და იზოლდას“ სრული სახით დადგმით, 1892 წელს.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1894 წლის ზაფხულში შედგა მისი სადირიჟორო დებიუტი ბაიროითის ფესტივალზე, სადაც „ტანჰოიზერი“ იდირიჟორა. წარმოდგენაში ელიზაბეტის პარტიას მისი მეუღლე ასრულებდა. მათ ქორწინებამდე (იმავე წლის სექტემბერში) ცოტა ხნით ადრე მან ვაიმარი დატოვა. დაინიშნა კაპელმაისტერად (მთავარ დირიჟორად) ბავარიის სახელმწიფო ოპერაში, სადაც მის უმთავრეს პასუხისმგებლობას ვაგნერის ოპერების დადგმა წარმოადგენდა. მიუნხენში ამ პოსტზე ოთხწლიანი მუშაობის დროს დაემთხვა მისი ყველაზე აქტიური შემოქმედებითი პერიოდი, რა დროსაც შექმნა „ტილ ოილენშპიგელის მხიარული ოინები“ (1895), „ასე იტყოდა ზარათუშტრა“ (1896), „დონ კიხოტი“ (1897) და „გმირის ცხოვრება“ (1898).&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; 1894–1895 წლებში [[ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი|ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრის]] მთავარი დირიჟორიც იყო. 1897 წელს დაიბადა შტრაუსის ვაჟი, ფრანცი, მისი ერთადერთი შვილი.&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.richardstrauss.at/strauss-and-the-family.html|title=Richard Strauss Website|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}&lt;/ref&gt; 1906 წელს შტრაუსმა შეიძინა მიწის ნაკვეთი [[გარმიშ-პარტენკირხენის რაიონი|გარმიშ-პარტენკირხენში]] და იქ ვილა ააშენებინა, რისთვისაც პირველადი შენატანი მისმა გამომცემელმა, ადოლფ ფიურსტნერმა გააკეთა.&lt;ref&gt;[http://www.indiana.edu/~liblilly/digital/exhibitions/exhibits/show/the-bible-through-music/item/1562 'Salome 2'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191203040728/http://www.indiana.edu/~liblilly/digital/exhibitions/exhibits/show/the-bible-through-music/item/1562 |date=2019-12-03 }}. Salome (opera). Adolph Fürstner. 'The Bible Through Music'. Indiana University. (USA).&lt;/ref&gt; ეს თანხა ნაწილი იყო მისი ანაზღაურებისა ოპერისთვის „სალომე“.&lt;ref&gt;Jefferson, Alan. (1973). ''The Life of Richard Strauss''. p. 107. {{ISBN|0 7153 6199 6}}. ''David &amp; Charles''. (Devon, UK)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hopkins, Kate. (16 January 2018). [http://www.roh.org.uk/news/opera-essentials-strausss-salome 'Opera Essentials: Strauss's Salome']. Royal Opera House. (United Kingdom).&lt;/ref&gt; ამ სახლში შტრაუსი გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

== ცნობადობა და წარმატება ოპერებით (1898–1933) ==

[[File:Richard-strauss-and-pauline-and-franz-1910.jpg|thumb|შტრაუსი მეუღლესთან და ვაჟთან ერთად, 1910]]

შტრაუსმა ბავარიის სახელმწიფო ოპერა 1898 წლის შემოდგომაზე დატოვა, როცა ბერლინის სახელმწიფო კაპელის და ბერლინის სახელმწიფო ოპერის მთავარ დირიჟორად დაინიშნა, სადაც 15 წლის განმავლობაში მუშაობდა. ამ დროისათვის მასზე, როგორც დირიჟორზე, დიდი საერთაშორისო მოთხოვნა იყო, განსაკუთრებით, ვაგნერის, მოცარტის, ლისტის და თავისივე ნაწარმოებების შესასრულებლად.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; 1901 წელს გახდა გერმანიის გაერთიანებული მუსიკალური საზოგადოების ({{lang-de|Allgemeiner Deutscher Musikverein}}) პრეზიდენტი და იმავე წელს, კიდევ ერთი მუსიკალური საზოგადოების, Berliner Tonkünstlerverein-ის ხელმძღვანელი.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; რედაქტირებას უწევდა წიგნების სერიას „მუსიკა“ (''Die Musik''). ყველა ამ თანამდებობას იგი თანამედროვე გერმანელი კომპოზიტორების, მაგალითად, მალერის ხელშეწყობისთვის იყენებდა. მისი საკუთარი კომპოზიციები სულ უფრო პოპულარული ხდებოდა. პირველი დიდი ორკესტრი, რომელმაც მთლიანად მისი ნაწარმოებებისგან შემდგარი კონცერტი ჩაატარა, 1901 წელს, [[ვენის ფილარმონიული ორკესტრი]] იყო.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; 1903 წელს [[ლონდონი|ლონდონსა]] და [[ჰაიდელბერგი|ჰაიდელბერგში]] მისი მუსიკის ფესტივალები დაარსდა. ჰაიდელბერგის ფესტივალზე შესრულდა მისი კანტატის, „ტაილეფერის“ პრემიერა. &lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1904 წელს შტრაუსმა პირველი [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოამერიკული]] ტურნე დაიწყო, რომელიც [[ბოსტონი|ბოსტონს]], [[ჩიკაგო|ჩიკაგოს]], [[კლივლენდი|კლივლენდს]], [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკს]] და [[პიტსბურგი|პიტსბურგს]] მოიცავდა. 21 მარტს, [[კარნეგი-ჰოლი|კარნეგი-ჰოლში]], ვეცლერის სიმფონიურ ორკესტრთან ერთად ''Symphonia Domestica-ს'' პრემიერა იდირიჟორა.&lt;ref name=&quot;Wetzler&quot;&gt;{{cite news|title=Herman Wetzler, Composer, 72, Dies|work=[[The New York Times]]|date=May 30, 1943|page=26}}&lt;/ref&gt; კომპოზიტორ ჰერმან ჰანს ვეცლერთან და მის ორკესტრთან ერთად [[კარნეგი-ჰოლი|კარნეგი-ჰოლში]] სხვა ნაწარმოებებიც იდირიჟორა, ასევე, შეასრულა ლიდების კონცერტი მეუღლესთან ერთად.&lt;ref name=&quot;Wetzler&quot;/&gt; ამ ტურნეს დროს ინტენსიურად მუშაობდა თავის მესამე ოპერაზე „სალომე“, რომელიც [[ოსკარ უაილდი|ოსკარ უაილდის]] 1891 წლის იმავე სახელწოდების პიესას ეფუძნებოდა. ნაწარმოები, რომლის პრემიერაც დრეზდენში, 1905 წელს შედგა, შტრაუსისთვის უდიდესი წარმატება აღმოჩნდა და იგი მალევე შევიდა საოპერო თეატრების პროგრამაში მსოფლიო მასშტაბით.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

„სალომეს“ შემდეგ შტრაუსმა ერთმანეთის მიყოლებით შექმნა კრიტიკულად წარმატებული ოპერები პოეტ და ლიბრეტისტ ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალთან ერთად. მათ შორის იყო „ელექტრა“ (1909), „ვარდის რაინდი“ (1911), „არიადნე ნაქსოსიდან“ (1912, რევიზია 1916), „ქალი ჩრდილის გარეშე“ (1919), „ეგვიპტელი ჰელენე“ (1928) და „არაბელა“ (1933).&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ყველა მათგანი სტანდარტული საოპერო რეპერტუარის ნაწილია, თუმცა, შტრაუსის უდიდეს მიღწევად „ვარდის რაინდი“ ითვლება.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ამავე პერიოდში აგრძელებდა სადირიჟორო საქმიანობას საერთაშორისო მასშტაბით. 1919–1924 წლებში ვენის სახელმწიფო ოპერის მთავარი დირიჟორი იყო.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; 1920 წელს მაქს რაინჰარდტთან და ალფრედ როლესთან ერთად [[ზალცბურგის ფესტივალი]] დააარსა. 1924 წელს დრეზდენის [[დრეზდენის ოპერის თეატრი|ზემპერის ოპერაში]] მისი ოპერის, „ინტერმეცოს“ პრემიერა შედგა, რომელის ლიბრეტოც თავად დაწერა. ამ ოპერისთვის მას სურდა გამოსულიყო პოსტ-ვაგნერული მეტაფიზიკისგან, რომელიც ჰოფმანსტალის ლიბრეტოების ფილოსოფიურ საფუძველს წარმოადგენდა და შეექმნა თანამედროვე, „შინაურული“ კომედია.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ნაწარმოები წარმატებული აღმოჩნდა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1924 წელს შტრაუსის ვაჟი, ფრანცი, დაქორწინდა ალის ფონ გრაბ-ჰერმანსვერტზე, რომელიც ებრაელი მეწარმის ქალიშვილი იყო. ქორწინების ცერემონია კათოლიკური წესით გაიმართა.&lt;ref name=&quot;RS&quot;/&gt; ფრანცსა და ალისს ორი ვაჟი ჰყავდათ, რიხარდი და კრისტიანი.&lt;ref name=&quot;RS&quot;/&gt;

== ნაცისტურ გერმანიაში (1933–1945) ==
=== ''Reichsmusikkammer'' ===

1933 წლის მარტში ხელისუფლებაში [[ადოლფ ჰიტლერი]] და [[ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია|ნაცისტური პარტია]] მოვიდა. ამ დროს შტრაუსი 68 წლის იყო. კომპოზიტორი არასოდეს გაწევრიანებულა პარტიაში და დაჟინებით არიდებდა თავს [[ნაცისტური მისალმება|ნაცისტური მისალმების]] გამოყენებას. მიუხედავად ამისა, მიზანშეწონილად მიიჩნია, რომ საწყის ეტაპზე ნაცისტურ რეჟიმთან ეთანამშრომლა იმ იმედით, რომ ჰიტლერი — მხურვალე ვაგნერიანელი და მუსიკის მოყვარული, რომელიც „სალომეს“ ნახვის შემდეგ (1917) შტრაუსის მუსიკასაც დიდად აფასებდა, გერმანულ ხელოვნებასა და მუსიკას დაეხმარებოდა. ამ გადაწყვეტილების მნიშვნელოვანი მოტივატორი, ასევე, იყო შტრაუსის ებრაელი რძლისა და შვილიშვილების დაცვის სურვილი,&lt;ref name=&quot;g1&quot; /&gt; აგრეთვე, მისი მონდომება, დაეცვა და გადაერჩინა აკრძალული მუსიკა, მათ შორის, მალერისა და დებიუსის ნაწარმოებები. 

1933 წელს შტრაუსი თავის პირად დღიურში წერდა:

&lt;blockquote&gt;მიმაჩნია, რომ შტრაიხერ–გებელსის მიერ ებრაელების დევნა გერმანული ღირსების შეურაცხყოფაა, არაკომპეტენტურობის დასტური. უმდაბლესი იარაღი უნიჭო, ზარმაცი რეჟიმისა უფრო დიდი ინტელექტისა და უფრო დიდი ნიჭის წინააღმდეგ.{{sfn|Kennedy|1999|p=274}}&lt;/blockquote&gt;

ამავე დროს, [[იოზეფ გებელსი|გებელსი]], რომელსაც საერთოდ არ მოსწონდა შტრაუსის მუსიკა და მასთან მხოლოდ ნაძალადევად ზრდილობიან დამოკიდებულებას ინარჩუნებდა, წერდა: 

&lt;blockquote&gt;სამწუხაროდ, იგი ჯერ კიდევ გვჭირდება, მაგრამ ერთ დღესაც ჩვენი საკუთარი მუსიკა გვექნება და ეს ნევროზიანი დეკადენტი აღარაფერში დაგვჭირდება.{{sfn|Kennedy|1999|p=293}}&lt;/blockquote&gt;

[[File:Strauss Time 1938.jpg|thumb|upright|შტრაუსი ჟურნალ ''TIME-ის'' გარეკანზე, 1927]]

მიუხედავად ამისა, შტრაუსის საერთაშორისო წარმატების გამო, 1933 წლის ნოემბერში იგი ახლადდაფუძნებული რაიხის მუსიკალური ბიუროს (''{{lang-de|Reichsmusikkammer}}'') თავმჯდომარედ დანიშნეს. შტრაუსმა, რომელსაც არაერთი პოლიტიკური რეჟიმი ენახა და პოლიტიკა სრულებით არ აინტერესებდა, გადაწყვიტა, დათანხმებოდა პოსტს, მაგრამ დარჩენილიყო აპოლიტიკური; პოზიცია, რომლის შენარჩუნებაც, საბოლოოდ, შეუძლებელი აღმოჩნდა. იგი ოჯახს სწერდა: „მუსიკას ვქმნიდი [[ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)|კაიზერის]] დროსაც და [[ფრიდრიხ ებერტი|ებერტის]] დროსაც. ამათაც გადავურჩები“.&lt;ref name=em/&gt; 1935 წელს თავის ჟურნალში წერდა:

&lt;blockquote&gt; 1933 წლის ნოემბერში მინისტრმა გებელსმა ''Reichsmusikkammer-ის'' პრეზიდენტად დამასახელა ისე, რომ ჩემთვის თანხმობა არ უთხოვია. არც აზრი უკითხავთ ჩემთვის. ამ საპატიო თანამდებობას იმ იმედით დავთანხმდი, რომ რაღაც კარგის გაკეთებას და უარესის თავიდან აცილებას შევძლებდი, თუ ამ დროიდან გერმანული მუსიკალური ცხოვრება, როგორც ამბობდნენ, „რეორგანიზებული“ უნდა ყოფილიყო მოყვარულთა და უვიც თანამდებობის მაძიებელთა მიერ.&lt;ref name=em&gt;Quoted on [https://www.wfmt.com/2013/05/05/strauss-richard/ &quot;Strauss, Richard&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200628132317/https://www.wfmt.com/2013/05/05/strauss-richard/ |date=2020-06-28 }}, ''Exploring Music'' (2004) on the WFMT Radio Network; episode 5 of 5, first aired 9 January 2004. (Broadcast no longer available)&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

პირად საუბრებში შტრაუსი გებელსს ლანძღავდა და „წრიპას“ უწოდებდა.{{sfn|Reuth|1993|p=402}} მიუხედავად ამისა, 1933 წელს მიუძღვნა საორკესტრო სიმღერა ''Das Bächlein'' („პატარა ნაკადული“), რათა მისგან გერმანული მუსიკის საავტორო უფლებების 30-დან 50 წლამდე გახანგრძლივებაში დახმარება მიეღო.{{sfn|Kennedy|1999|pp=281–282}} იმავე წელს ბაიროითის ფესტივალის დირექტორის პოსტზე არტურო ტოსკანინი შეცვალა, რომელიც ნაცისტური რეჟიმის მიმართ პროტესტის ნიშნად გადამდგარიყო.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

შტრაუსი ცდილობდა, ნაცისტების მიერ დებიუსის, მალერისა და მენდელსონის მუსიკის აკრძალვისთვის ყურადღება არ მიექცია. ასევე, ებრაელ მეგობართან, ლიბრეტისტ [[შტეფან ცვაიგი|შტეფან ცვაიგთან]] ერთად აგრძელებდა მუშაობას ოპერაზე „მდუმარე ქალი“. დრეზდენში ოპერის პრემიერის დროს, 1935 წელს, შტრაუსმა დაჟინებით მოითხოვა, რომ აფიშებზე ცვაიგის სახელიც ყოფილიყო, რამაც რეჟიმის გაღიზიანება გამოიწვია. ჰიტლერმა და გებელსმა სპექტაკლზე დასწრებას თავი აარიდეს და სამი პერფორმანსის შემდეგ ოპერა აიკრძალა.{{sfn|Kennedy|1999|p=285}}

1935 წლის 17 ივნისს შტრაუსმა ცვაიგს წერილი მისწერა, სადაც წერდა:

&lt;blockquote&gt;ნუთუ გჯერათ, რომ ოდესმე, ჩემს რაიმე ქმედებაში წინ მიძღვის შეგნება, რომ „გერმანელი“ ვარ? ნუთუ, ვარაუდობთ, რომ მოცარტი შეგნებულად „არიანელი“ იყო, როცა მუსიკას წერდა? მე მხოლოდ ორი ტიპის ადამიანს ვცნობ: ნიჭიერებს და უნიჭოებს.{{sfn|Kennedy|1999|p=297}}&lt;/blockquote&gt;
 
ეს წერილი [[გესტაპო|გესტაპოს]] ჩაუვარდა ხელში და ჰიტლერთან მოხვდა. შედეგად, 1935 წელსვე იგი ''Reichsmusikkammer-ის'' პრეზიდენტის პოსტიდან გაათავისუფლეს. მიუხედავად ამისა, 1936 წლის ბერლინის ოლიმპიადაზე მაინც გამოიყენეს მისი „ოლიმპიური ჰიმნები“, რომლებიც 1934 წელს ჰქონდა დაწერილი. ნაცისტებთან შტრაუსის ურთიერთობის გარეგანმა მხარემ 1930-იან წლებში სხვა ცნობილი მუსიკოსების კრიტიკა დაიმსახურა, მათ შორის, ტოსკანინისა, რომელმაც 1933 წელს, როცა შტრაუსი ''Reichsmusikkammer-ის'' პრეზიდენტი გახდა, თქვა: „შტრაუსის, როგორც კომპოზიტორის მიმართ, ქუდს ვიხდი; შტრაუსის, როგორც ადამიანის მიმართ – ისევ ვიხურავ“.&lt;ref&gt;Kennedy, Michael (1978), Review of &quot;A Confidential Matter: The Letters of Richard Strauss and Stefan Zweig, 1931–1935&quot; in ''Music &amp; Letters'', Vol.&amp;nbsp;59, No.&amp;nbsp;4, October 1978. pp.&amp;nbsp;472–475.&lt;/ref&gt; მესამე რაიხის დროს შტრაუსის ქმედებათა უმნიშვნელოვანესი მოტივატორი მისი ებრაელი რძლისა და შვილიშვილების დაცვა იყო. ორივე შვილიშვილი სკოლაში ბულინგის მსხვერპლი იყო, მაგრამ თავისი გავლენის წყალობით შტრაუსმა შეძლო, ბიჭები და მათი დედა [[საკონცენტრაციო ბანაკი|საკონცენტრაციო ბანაკში]] გაგზავნისგან დაეცვა.{{sfn|Kennedy|1999|p=316}}

=== გვიანდელი ოპერები და ოჯახური ტრაგედია ===

[[File:Strauss 1938.jpg|thumb|240px|შტრაუსი გარმიშში, 1938]]

ცვაიგის, როგორც ლიბრეტისტის დაკარგვის შემდეგ შტრაუსმა ვენელ თეატრის ისტორიკოსთან, იოზეფ გრეგორთან დაიწყო თანამშრომლობა, გრეგორისავე თხოვნით. პირველი ოპერა, რომელზეც მათ მუშაობა დაიწყეს, იყო „დაფნე“, თუმცა მასზე ადრე სხვა ოპერა დაიდგა. 1938 წელს, როცა მთელი ერი ომისთვის ემზადებოდა, მათ წარმოადგინეს „მშვიდობის დღე“ (''Friedenstag)'', ერთაქტიანი ოპერა, რომლის მოქმედებაც [[ოცდაათწლიანი ომი|ოცდაათწლიანი ომის]] დროს ალყაშემორტყმულ ციხესიმაგრეში ვითარდება. იგი მშვიდობის ჰიმნს და მესამე რაიხის ცუდად შენიღბულ კრიტიკას წარმოადგენს. მასში მოცემულია მკვეთრი კონტრასტები თავისუფლებასა და მონობას, ომსა და მშვიდობას, ნათელსა და ბნელს შორის, რითაც ბეთჰოვენის „&lt;nowiki/&gt;[[ფიდელიო|ფიდელიოს“]] ენათესავება. ოპერის წარმოდგენები 1939 წელს, ომის დაწყებიდან ცოტა ხნის შემდეგ შეწყდა. ავტორებმა კიდევ ორ ოპერაზე იმუშავეს, რომლებიც შტრაუსისთვის უკანასკნელი აღმოჩნდა: „დანაეს ცხოვრება“ (1940) და „კაპრიჩიო“ (1942).&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1938 წელს, როცა მის რძალს, ალისს, გარმიშ-პარტენკირხენში შინაპატიმრობა მიუსაჯეს, შტრაუსმა გამოიყენა კავშირები ბერლინში, მათ შორის, საოპერო თეატრების მთავარ ინტენდანტთან, ჰაინც ტიტიენთან, რათა მისი უსაფრთხოება უზრუნველეყო. იგი მანქანით გაემგზავრა ტერეზინშტადტის საკონცენტრაციო ბანაკში, რათა ხელმძღვანელობისთვის ალისის დედის, პაულა ნოიმანის გათავისუფლება ეთხოვა, თუმცა, უშედეგოდ. საბოლოოდ, ნოიმანი და მათი 25 ნათესავი საკონცენტრაციო ბანაკებში მოკლეს.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2002/01/06/arts/music-richard-strauss-and-hitler-s-reich-jupiter-in-hell.html &quot;Music; Richard Strauss and Hitler's Reich: Jupiter in Hell&quot;] by Michael Hans Kater, ''The New York Times'', 6 January 2002&lt;/ref&gt; ალისის დედა, მარი ფონ გრაბი [[ლუცერნის კანტონი|ლუცერნში]], შვეიცარიაში უსაფრთხოდ იმყოფებოდა. რაც შეეხება მის ძმებს, ისინი აგრეთვე ბანაკებში იყვნენ და შტრაუსმა რამდენიმე წერილი გაგზავნა [[შუცშტაფელი|SS-ში]] მათი გათავისუფლების თხოვნით, თუმცა, მის წერილებს ყურადღება არ მიაქციეს.{{sfn|Kennedy|1999|p=339}}

1942 წელს შტრაუსი ოჯახთან ერთად ვენაში დაბრუნდა, სადაც ალისისა და მისი შვილების უსაფრთხოებას ქალაქის გაულაიტერი, ბალდურ ფონ შირახი უზრუნველყოფდა. მიუხედავად ამისა, შტრაუსმა ნათესავების სრულად დაცვა ვერ შეძლო. 1944 წელს, როცა შტრაუსი სახლში არ იმყოფებოდა, ალისი და მისი ვაჟი, ფრანცი, გესტაპომ მოიტაცა და ორი ღამით დააპატიმრა. მათი სიცოცხლის გადარჩენა კომპოზიტორმა კვლავ შეძლო და ორივე უკან, გარმიშში დააბრუნა, სადაც ომის დასრულებამდე ისინი შინაპატიმრობაში დარჩნენ.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

=== „მეტამორფოზები“ და დაკავება ამერიკელი სამხედროების მიერ ===

1945 წელს შტრაუსმა დაწერა კომპოზიცია „მეტამორფოზები“, 23 სოლო სიმებიანი საკრავისთვის. ნაწარმოების სათაური და ინსპირაცია მოდის [[იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე|გოეთეს]] ღრმად პერსონალური [[მეტამორფოზები (პოემა)|პოემიდან]], რომელზეც შტრაუსს საგუნდო ნაწარმოების შექმნა სურდა.{{sfn|Ross|2009|p=338}} ნაწარმოები სიმებიანი საკრავების რეპერტუარის შედევრად ითვლება და შტრაუსის ნაწარმოებთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე ტრაგიკულია. იგი II მსოფლიო ომის უმძიმეს დღეებში შეიქმნა და სხვა ემოციებთან ერთად, გამოხატავს შტრაუსის გლოვას გერმანული კულტურის დაცემის გამო, რომლის ნაწილიც იყო ქვეყნის ყველა მნიშვნელოვანი საოპერო თეატრის დაბომბვა. ომის დასასრულს, პირად დღიურში წერდა: 

&lt;blockquote&gt;კაცობრიობის ისტორიის უსაშინლესი პერიოდი დასასრულს უახლოვდება: მხეცობის, უმეცრებისა და უკულტურობის თორმეტწლიანი ზეობა უდიდეს დამნაშავეთა ქვეშ, რომლის დროსაც გერმანიის 2000 წლიანი კულტურული ევოლუცია განადგურდა.{{sfn|Kennedy|1999|p=361}}&lt;/blockquote&gt;

1945 წლის აპრილში, გარმიშში, საკუთარ სახლში, შტრაუსი ამერიკელმა სამხედროებმა დააკავეს. როცა კიბეზე ჩამოდიოდა, მან აშშ-ის არმიის ლეიტენანტ მილტონ უაისს განუცხადა: „მე რიხარდ შტრაუსი ვარ, „ვარდის რაინდისა“ და „სალომეს“ ავტორი“. ლეიტენანტმა ვაისმა, რომელიც თავადაც მუსიკოსი იყო, იგი იცნო და თავი დაუკრა. ამის შემდეგ ამერიკელმა სამხედროებმა მის დასაცავად სახლის წინ ''Off Limits'' („შესვლა აკრძალულია“) ნიშანი დააყენეს.{{sfn|Ross|2009|p=373}} ამერიკელი ჰობოისტი ჯონ დე ლენსი, რომელიც შტრაუსის მუსიკას ზედმიწევნით იცნობდა, იმავე ქვედანაყოფში მსახურობდა. მან სთხოვა შტრაუსს, ჰობოისთვის კონცერტი შეექმნა. შტრაუსს თავდაპირველად იდეა არ მოეწონა, მაგრამ შემდეგ გადაიფიქრა და კონცერტი წლის ბოლომდე დაასრულა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

== უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება (1942–1949) ==

შტრაუსის შემოქმედებით გამოცოცხლებას 1942 წლიდან გარდაცვალებამდე ხშირად „გვიანი ზაფხულის“ მეტაფორით იხსენიებენ. II მსოფლიო ომის მოვლენებმა კომპოზიტორი, უკვე მოხუცებული, დაღლილი და გაღიზიანებული, როგორც ჩანდა, გამოაცოცხლა.&lt;ref&gt;McGlaughlin, Bill. ''Exploring Music'', [http://exploringmusic.wfmt.com/listen-to-the-show/151/strauss-richard Episode 5 of 5 of &quot;Richard Strauss&quot;], first aired 9 January 2004.&lt;/ref&gt; შტრაუსის უკანასკნელი წლების უმთავრესი ნაწარმოებებია კონცერტი ვალტორნისთვის №2, „მეტამორფოზები“, კონცერტი ჰობოისთვის, დუეტი-კონცერტინო [[კლარნეტი|კლარნეტისა]] და [[ფაგოტი|ფაგოტისთვის]], ასევე, „უკანასკნელი ოთხი სიმღერა“.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

გერმანელების უმეტესობის მსგავსად, შტრაუსების საბანკო ანგარიშები ამერიკულმა მხარემ გაყინა. უკვე მოხუცი, გაღარიბებული შტრაუსი და მისი მეუღლე 1945 წლის ოქტომბერში გერმანიიდან შვეიცარიაში გაემგზავრნენ. იქ შეხვდნენ შვეიცარიელ კრიტიკოსს ვილი შუს, რომელიც შტრაუსის ბიოგრაფი გახდა. ფინანსური საჭიროების გამო 1947 წელს შტრაუსი ბოლო, სამკვირიან საერთაშორისო ტურნეში გაემგზავრა, ამჯერად, ლონდონში, სადაც იდირიჟორა რამდენიმე სიმფონიური პოემა და ნაწყვეტები ოპერებიდან, ასევე, ესწრებოდა „ელექტრას“ სრულ დადგმას [[BBC|BBC-ს]] მიერ. ტურნე კრიტიკულად წარმატებული აღმოჩნდა და შტრაუსი და მისი მეუღლე საჭირო ფულითაც უზრუნველჰყო.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1948 წლის მაისიდან სექტემბრამდე, გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, შტრაუსმა დაწერა „ოთხი უკანასკნელი სიმღერა“, რომლებიც სიკვდილის თემას ეხება. ბოლო, ''Im Abendrot'' („დაისის დროს“), სრულდება ფრაზით „Ist dies etwa der Tod?“ („ნუთუ ეს სიკვდილია?“) კითხვას სიტყვიერი პასუხი არ გაეცემა, ნაცვლად ამისა, შტრაუსი ციტირებს ტრანსფიგურაციის თემას სიმფონიური პოემიდან „სიკვდილი და ფერისცვალება“, რაც სიკვდილისა და სიკვდილის შემდეგ სულის გარდაქმნის სიმბოლოა. 1948 წლის ივნისში მიუხენში გამართულმა დენაციფიკაციის ტრიბუნალმა იგი სრულიად უდანაშაულოდ გამოაცხადა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; იმავე წელს გააორკესტრა სიმღერა ''Ruhe, meine Seele!'' („დამშვიდდი, სულო ჩემო!“), რომელიც 1894 წელს ჰქონდა დაწერილი.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt;

1948 წლის დეკემბერში, შარდის ბუშტის ოპერაციის შემდეგ, შტრაუსი რამდენიმე კვირით საავადმყოფოში მოათავსეს.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; ამის შემდეგ მისი ჯანმრთელობა მკვეთრად გაუარესდა. მისი ბოლო გამოსვლა 1949 წლის 10 ივნისს შედგა, როცა თავისივე 85 წლის იუბილესთან დაკავშირებულ კონცერტზე, მიუნხენის პრინცრეგენტენთეატრში „ვარდის რაინდის“ მე-2 მოქმედება იდირიჟორა. 15 აგვისტოს გულის შეტევა გადაიტანა. 1949 წლის 8 სექტემბერს, დასავლეთ გერმანიაში, გარმიშ-პარტენკირხენში, დაახლოებით დილის 2 საათზე, შტრაუსი მშვიდად, ძილში, თირკმლის უკმარისობით გარდაიცვალა.&lt;ref name=&quot;g1&quot;/&gt; კომპოზიტორს იუმორის გრძნობა სასიკვდილო სარეცელზეც არ დაუკარგავს. თავის რძალს, ალისს, უთხრა, რომ სიკვდილი ზუსტად ისეთი იყო, როგორც თავად ჰქონდა აღწერილი „სიკვდილსა და ფერისცვალებაში“.{{sfn|Kennedy|1999|p=113}} [[გეორგ შოლტი]], რომელიც კომპოზიტორის 85 წლის იუბილის აღსნიშნავ ღონისძიებებს ხელმძღვანელობდა, ასევე დირიჟორობდა ორკესტრს შტრაუსის დაკრძალვის დროსაც.&lt;ref&gt;''Portrait of Sir Georg Solti.'', documentary (1984), directed by Valerie Pitts&lt;/ref&gt; მოგვიანებით, დირიჟორი იხსენებდა, თუ როგორ აუტყდა ტირილი სამივე მომღერალს „ვარდის რაინდის“ ცნობილი ტრიოს შესრულების დროს.{{sfn|Kennedy|1999|p=394}} შტრაუსის მეუღლე, პაულინე დე ანა, რვა თვის შემდეგ, 1950 წლის 13 მაისს, 88 წლის ასაკში გარდაიცვალა.&lt;ref name=&quot;Kennedy 1999, p. 395&quot;&gt;{{harvnb|Kennedy|1999|p=395}}&lt;/ref&gt;

შტრაუსის უკანასკნელი ნაწარმოებები ფართოდ განიხილება, როგორც 80 წელს გადაცილებული ნებისმიერი კომპოზიტორის მიერ შექმნილი საუკეთესო ნამუშევრები.{{sfn|Kennedy|1999|p=365}} 1947 წელს, დამახასიათებელი თვითსარკაზმით, შტრაუსი ამბობდა: „შესაძლოა, არ ვიყო პირველი ხარისხის კომპოზიტორი, მაგრამ მეორე ხარისხის კომპოზიტორთაგან ნამდვილად საუკეთესო ვარ“. კანადელი პიანისტი [[გლენ გულდი]] 1962 წელს ამბობდა: „შტრაუსი უდიდესი მუსიკალური ფიგურაა, ვისაც ჩვენს საუკუნეში უცხოვრია“.{{sfn|Kennedy|1999|p=3}}

== შტრაუსი, როგორც კომპოზიტორი ==
=== სოლო და კამერული ნაწარმოებები ===
[[File:Componist Richard Strauss-29152.ogv|thumb|thumbtime=0:08|შტრაუსი ამსტერდამში (მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, 1924)]]

შტრაუსის პირველი კომპოზიციები სოლო ინსტრუმენტული და კამერული ნამუშევრები იყო. ეს პიესები მოიცავდა ადრეულ ნაწარმოებებს სოლო ფორტეპიანოსთვის კონსერვატიული ჰარმონიით, რომელთაგანაც ბევრი დაკარგულია, ორ საფორტეპიანო ტრიოს (1877 და 1878), სიმებიან კვარტეტს (1881), საფორტეპიანო სონატას სი მინორში, თხზ. 5 (1882), ჩელოს სონატას (1883), საფორტეპიანო კვარტეტს (1885), სავიოლიონო სონატას (1888), ასევე, „სერენადას“ (1882) და მოზრდილ სიუიტას (1884), უკანასკნელი ორი განსაზღვრული იყო ორმაგი ჩასაბერი კვინტეტისათვის ორი დამატებითი ვალტორნითა და კონტრფაგოტით. 

1890 წლის შემდეგ შტრაუსი კამერული ჯგუფებისათვის ცოტას წერდა, რადგან მისი ენერგია თითქმის მთლიანად დიდი მასშტაბის საორკესტრო ნაწარმოებებზე და ოპერებზე იყო მიმართული. მისი ოთხი კამერული ნაწარმოები წარმოადგენს ნაწყვეტების არანჟირებას მისივე ოპერებიდან, მაგალითად, „დაფნეს ეტიუდი“ სოლო ვიოლინოსთვის და სიმებიანი სექსტეტი, რომელიც უვერტიურაა მისივე ოპერისა „კაპრიჩიო“. მისი ბოლო დამოუკიდებელი კამერული ნაწარმოებია ალეგრეტო მი მაჟორში ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის, რომელიც 1948 წლით თარიღდება. 

ამ პერიოდში შექმნა ორი დიდი ზომის ნაწარმოები ჩასაბერი ანსამბლისათვის: სონატინა №1 და №2 (1946) — ორივე მათგანი განსაზღვრულია ორმაგი ჩასაბერი კვინტეტისათვის, ორი დამატებითი ვალტორნით, დო კლარნეტით, ბასეტ-ჰორნით და კონტრფაგოტით.

=== სიმფონიური პოემები და საორკესტრო მუსიკა ===

შემოქმედების ადრეულ პერიოდში შტრაუსმა ორი სიმფონია დაწერა: სიმფონია №1 (1880) და №2 (1884). მისი სტილის ჭეშმარიტი ცვლილება და განვითარება 1885 წელს დაიწყო, როცა იგი კომპოზიტორს და მევიოლინეს, ვაგნერის ერთ-ერთი ძმისშვილის მეუღლეს, ალექსანდერ რიტერს შეხვდა. სწორედ რიტერმა დაარწმუნა ის, მიეტოვებინა კონსერვატიული სტილი და სიმფონიური პოემების შექმნა ეცადა. მანვე გააცნო ვაგნერის ესეები და შოპენჰაუერის ნაწერები. შტრაუსმა რიტერის ერთ-ერთი ოპერაც იდირიჟორა, მოგვიანებით კი, შტრაუსის თხოვნით, რიტერმა დაწერა პოემა, რომელშიც გადმოცემულია მოვლენები, რომლებიც ვითარდება შტრაუსის სიმფონიურ პოემაში „სიკვდილი და ფერისცვალება“. 
{{Listen|type=music|filename=Richard Strauss - Also Sprach Zarathustra.ogg|title=ასე იტყოდა ზარათუშტრა|description=„მზის ამოსვლა“}}

რიტერისეული გავლენების შედეგი აღმოჩნდა სიმფონიური პოემა „დონ ჟუანი“ (1888), რომელიც ფართოდ განიხილება,{{sfn|Kennedy|1999|p=69}} როგორც შტრაუსის მოწიფული სტილის პირველი ნიმუში, სადაც გაორკესტრების უპრეცედენტო ვირტუოზულობა და გამბედაობა გვხვდება. ამის შემდეგ კომპოზიტორმა განაგრძო კიდევ უფრო ამბიციური სიმფონიური პოემების შექმნა: „სიკვდილი და ფერისცვალება“ (1889), „ტილ ოილენშპიგელის მხიარული ოინები“ (1895), „ასე იტყოდა ზარათუშტრა“ (1896), „დონ კიხოტი“ (1897), „გმირის ცხოვრება“ (1898), „საშინაო სიმფონია“ (1903) და „ალპური სიმფონია“ (1911–1915). თანამედროვე სიმფონიური ორკესტრების არსებობა ძნელი წარმოსადგენია ამ ნაწარმოებების გარეშე, რომლებიც „დაწერილია პოსტ-ვაგნერული სიმფონიური ორკესტრის განსადიდებლად“.&lt;ref name=&quot;Kennedy 1999, p. 395&quot; /&gt;

=== კონცერტები ===

{{Listen|type=music|filename=Richard Strauss - Neal O'Doan - Burleske.ogg|title=''Burleske''|description=''Burleske'' (1885–86), ნილ ო’დოუნი და სიეტლის ფილარმონიული ორკესტრი}}

შტრაუსის შემოქმედება მნიშვნელოვანი რაოდენობის ნაწარმოებებს მოიცავს სოლო ინსტრუმენტებისა და ინსტრუმენტებისათვის ორკესტრთან ერთად. მათგან ყველაზე ცნობილია ორი კონცერტი ვალტორნისათვის (1883 და 1942), რომლებიც ვალტორნისტების უმეტესობისთვის სტანდარტული რეპერტუარის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რომანსი ჩელოსა და ორკესტრისთვის (1883), სავიოლინო კონცერტი რე მინორი (1882), ''Burleske'' ფორტეპიანოსა და ორკესტრისთვის (1885, რევიზია 1889), სიმფონიური პოემა „დონ კიხოტი“ ჩელოს, ალტისა და ორკესტრისათვის (1897), ცნობილი, გვიანდელი კონცერტი ჰობოისათვის რე მაჟორში (1945) და დუეტი-კონცერტინო კლარნეტისა და ფაგოტისათვის ორკესტრთან ერთად (1948).

=== ოპერები ===

XIX საუკუნის დასასრულს შტრაუსის ყურადღება ოპერამ მიიპყრო. მისი პირველი ორი მცდელობა ამ ჟანრში, „გუნტრამი“ (1894) და „ცეცხლის საჭიროება“ (''Feuersnot'') (1901) სადავო ნაწარმოებები იყო: „გუნტრამი“ მისი პირველი მნიშვნელოვანი კრიტიკული წარუმატებლობა იყო, ხოლო ''Feuersnot'' ბევრი კრიტიკოსისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა.&lt;ref&gt;Tim Ashley, &quot;[https://www.theguardian.com/reviews/story/0,3604,404766,00.html Feuersnot]&quot;. ''The Guardian''. London. 30 November 2000. Retrieved 27 October 2007.&lt;/ref&gt;

[[File:Schmutzer-Richard Strauss.jpg|thumb|upright|left|რიხარდ შტრაუსი, &lt;br&gt;ფერდინანდ შმუცერის გრავიურა (1922)]]

1905 წელს შტრაუსმა დაწერა ოპერა „სალომე“, საკმაოდ დისონანტური მოდერნისტული ოპერა, რომელიც ოსკარ უაილდის იმავე სახელწოდების ფრანგულენოვან პიესას ეფუძნებოდა. აუდიტორია მას ენთუზიაზმით შეხვდა. პრემიერა უდიდესი წარმატება აღმოჩნდა, შემსრულებლები 38-ჯერ გამოიყვანეს სცენაზე.&lt;ref&gt;Derrick Puffett ''et al'', [https://books.google.com/books?id=ABrNsZOXIr4C ''Richard Strauss: &quot;Salome&quot;''] (1989), p. 4&lt;/ref&gt; ბევრი შემდგომი წარმოდგენაც წარმატებული გამოდგა, არა მარტო მსმენელთა, არამედ შტრაუსის კოლეგების მოსაზრებითაც: მორის რაველმა მას „გამაოგნებელი“ უწოდა,{{sfn|Kennedy|1999|p=145}} ხოლო გუსტავ მალერის თქმით, ის „ცოცხალი ვულკანი, მიწისქვეშა ცეცხლი იყო“.{{sfn|Kennedy|1999|p=149}} გადმოცემის მიხედვით, შტრაუსმა თავისი ვილის აშენება გარმიშ-პარტენკირხენში მთლიანად „სალომეს“ ჰონორარებით დააფინანსა. უფრო გვიანდელი „ელექტრას“ მსგავსად, „სალომეც“ უკიდურესად რთულ სოპრანოს მთავარ პარტიას შეიცავს. შტრაუსი ხშირად აღნიშნავდა, რომ ურჩევნოდა ქალის ხმისათვის ეწერა, რაც დასტურდება ამ ორი ოპერით — მამაკაცის თითქმის ყველა პარტია მცირე ზომისაა და დამხმარე ფუნქცია აქვს. 

[[Image:Elektra chord.png|thumb|250px|„ელექტრას აკორდი“: მი სი რე{{music|flat}} ფა ლა{{music|flat}}|ბმული=Special:FilePath/Elektra_chord.png]]

შტრაუსის შემდეგი ოპერა იყო „ელექტრა“ (1909), სადაც კომპოზიტორის მიერ დისონანსის გამოყენება კიდევ უფრო შორს მიდის, რისი მაგალითიცაა ე.წ. „ელექტრას აკორდი“. იგი, ასევე, პირველი ოპერა იყო, რომელშიც შტრაუსმა პოეტ ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალთან ითანამშრომლა. მათი კოლაბორაცია სხვა ოპერებზეც გაგრძელდა, თუმცა, უფრო გვიანდელ ოპერებში შტრაუსმა ჰარმონიული ენა შედარებით შეარბილა და კვლავ მიმართა გვიანრომანტიკულ მელოდიურ ხაზებსა და ვაგნერისეულ ქრომატიულ ჰარმონიას, რომელსაც სიმფონიურ პოემებში იყენებდა ხოლმე; დისონანსის გამოყენება აქ შემცირებულია, ხოლო საორკესტრო ვირტუოზობა უპრეცედენტო სიმაღლეზეა აყვანილი. ამ ცვლილებების შედეგია ოპერა „ვარდის რაინდი“ (1911), მორიგი საყოველთაო წარმატება. 1942 წლამდე შტრაუსი რეგულარულად ქმნიდა ოპერებს. ჰოფმანსტალთან ერთად შექმნა „არიადნე ნაქსოსიდან“ (1912), „ქალი ჩრდილის გარეშე“ (1919), „ეგვიპტელი ჰელენე“ (1928) და „არაბელა“ (1933). ოპერისთვის „ინტერმეცო“ (1924) მან ლიბრეტო თავად შექმნა. „მდუმარე ქალის“ (1935) ლიბრეტო შტეფან ცვაიგს ეკუთვნის; „მშვიდობის დღისა“ (1935–36) და „დაფნეს“ (1937) ლიბრეტოები იოზეფ გრეგორის და შტეფან ცვაიგის ერთობლივი ნამუშევარია, ხოლო „დანაეს სიყვარულზე“ (1940) მხოლოდ გრეგორი მუშაობდა. შტრაუსის ბოლო ოპერას, „კაპრიჩიო“ (1942), კლემენს კრაუსის ლიბრეტო აქვს, თუმცა მასში მოცემული იდეები იოზეფ გრეგორსა და შტეფან ცვაიგს ეკუთვნის. 

სტატისტიკის მიხედვით, რომელიც მოცემულია ვებგვერდზე ''Operabase'', 2008/09 და 2012/13 წლების სეზონზე, მსოფლიოს მასშტაბით, შტრაუსი XX საუკუნის კომპოზიტორთა შორის შესრულების სიხშირით მეორე ადგილზეა, უსწრებს [[ბენჯამინ ბრიტენი|ბენჯამინ ბრიტენს]] და მხოლოდ [[ჯაკომო პუჩინი|ჯაკომო პუჩინის]] ჩამორჩება.&lt;ref name=operabase200820013&gt;[http://operabase.com/top.cgi?lang=en&amp; The five seasons 2008/9 to 2012/13: Composers]. Operabase. (Note: &quot;Composer and opera tables are based on counts of performance runs over the five seasons from 2008/09 to 2012/13, i.e. how many times a work was programmed not the number of performances.&quot;)&lt;/ref&gt;

=== სიმღერები ===

შტრაუსს მნიშვნელოვანი რაოდენობის არტ-სიმღერები ({{lang-de|Lied}}) აქვს შექმნილი, რომელთაც, როგორც წესი, მეუღლის ხმისთვის წერდა. ლიდები ფორტეპიანოსა და ხმისთვის იწერებოდა, რამდენიმე მათგანი კი კომპოზიტორმა მოგვიანებით გააორკესტრა. 1894–1895 წლებში, დაახლოებით 30 წლის ასაკში რამდენიმე ცნობილი სიმღერა გამოსცა, მათ შორის, „დამშვიდდი, სულო ჩემო!“ (''Ruhe, meine Seele!''), ''Cäcilie'', „ხვალ!“ (''Morgen!''), „საიდუმლო მოწვევა“ (''Heimliche Aufforderung'') და „სიზმარი დაისის დროს“ (''Traum durch die Dämmerung''). 1918 წელს, დიდი პაუზის შემდეგ, რაც ოპერების შექმნით იყო გამოწვეული, დაწერა ექვსი სიმღერა (თხზ. 68), რომლებსაც „ბრენტანოს ლიდებსაც“ (''Brentano Lieder'') უწოდებენ. ამ ჟანრში მუშაობა 1948 წელს დაასრულა „ოთხი უკანასკნელი სიმღერით“ სოპრანოსა და ორკესტრისათვის. გადმოცემის მიხედვით, ისინი [[კირსტენ ფლაგსტადი|კირსტენ ფლაგსტადის]] ხმისთვის შეიქმნა, რომელმაც ისინი პრემიერაზე შეასრულა და ჩაწერა კიდეც. შტრაუსის სიმღერები ყოველთვის პოპულარული იყო როგორც მსმენელთა, ისე შემსრულებელთა შორის და ბევრი მუსიკოლოგის აზრით, ისინი ჟანრის შედევრებს წარმოადგენს.

== მემკვიდრეობა ==

[[File:Richard Strauss young portrait (cropped).jpg|thumb|upright|რიხარდ შტრაუსი]]

1980-იან წლებამდე ზოგიერთი პოსტ-მოდერნისტი მუსიკათმცოდნე შტრაუსს კონსერვატიულ, ძველმოდურ კომპოზიტორად მიიჩნევდა, თუმცა, მისი მუსიკის ხელახალმა კვლევამ ეს მოსაზრება შეცვალა და იგი მოდერნისტ კომპოზიტორთა რიცხვში შეიყვანა,&lt;ref&gt;Shirley, Hugo (2012). &quot;In Search of Strauss&quot; in ''Journal of the Royal Musical Association'', vol. 137, issue 1, pp. 187–192&lt;/ref&gt; რომელიც კვლავ იყენებდა ტონალობას და მდიდარ გაორკესტრებას.&lt;ref&gt;Hepokoski, James, &quot;The Second Cycle of Tone Poems&quot; in Youmans (ed.), p. 78&lt;/ref&gt; აღსანიშნავია შტრაუსის ინოვაციები გაორკესტრებაში, რაც შერწყმულია მაღალგანვითარებულ ჰარმონიულ სტილთან. ცნობილია, რომ შტრაუსის პირველი შესრულებისას დირიჟორი მარკ ელდერი გაოგნებული იყო: „წარმოდგენა არ მქონდა, თუ მუსიკას ისეთი რამეები შეეძლო, რასაც იგი აკეთებდა ჰარმონიასა და მელოდიაში“.&lt;ref&gt;{{cite news| url = https://www.theguardian.com/music/2014/jan/16/richard-strauss-voice-concerts-150-anniversary-composer |title= Richard Strauss: profound genius or gifted entertainer?| newspaper=The Guardian | accessdate = 12 January 2016}}&lt;/ref&gt;

შტრაუსის მუსიკას ძლიერი გავლენა ჰქონდა კომპოზიტორებზე XX საუკუნის დასაწყისში. [[ბელა ბარტოკი|ბელა ბარტოკმა]] „ასე იტყოდა ზარათუშტრა“ 1902 წელს მოისმინა და მოგვიანებით ამბობდა, რომ ნაწარმოები „ახალი სიცოცხლის ჩანასახებს შეიცავდა“. შტრაუსის გავლენა ცხადად იგრძნობა ამ პერიოდში შექმნილ მის ნამუშევრებში, მათ შორისაა სიმებიანი კვარტეტი №1, „კოშუტი“ და „ლურჯწვერას სასახლე“.&lt;ref&gt;Elliott Antokoletz and Paolo Susanni, ''Béla Bartók: A Research and Information Guide'', 2nd Revised edition (1997), Routledge, London, {{ISBN|978-0815320883}}, Introduction p. xxi.&lt;/ref&gt; შტრაუსის დიდ გავლენას ამჟღავნებს [[კაროლ შიმანოვსკი|კაროლ შიმანოვსკის]] მუსიკაც, მათ შორის, „საკონცერტო უვერტიურა“, 1-ლი და მე-2 სიმფონიები,&lt;ref&gt;Paul Caldrin, &quot;Orchestra music and orchestration&quot;, pp. 166–169 in Paul Cadrin and Stephen Downes (editors), ''The Szymanowski Companion'', Routledge, London, Revised edition (2015). {{ISBN|978-0754661511}}&lt;/ref&gt; მისი ოპერა „ჰაგითი“ კი „სალომეს“ მოდელს იმეორებს. შტრაუსის გავლენა ჩანს ინგლისელი კომპოზიტორების მუსიკაშიც, მათ შორის, [[ედვარდ ელგარი]] (საკონცერტო უვერტიურა „სამხრეთში (ალასიო)“ და სხვა ნამუშევრები)&lt;ref&gt;Ian Parrott, ''Elgar (Master Musician)'', Everyman Ltd, London, First Edition (1971), p. 60.&lt;/ref&gt; და [[ბენჯამინ ბრიტენი]] (მისი ოპერები). ბევრი თანამედროვე კომპოზიტორი, მათ შორის, ჯონ ადამსი და ჯონ კორილიანო შტრაუსის გავლენას აღიარებენ.&lt;ref&gt;Ross, Alex (2010). &quot;Strauss's Place in the Twentieth Century&quot;. In ''The Cambridge Companion to Richard Strauss'', edited by Charles Youmans, 195–212. Cambridge Companions to Music. Cambridge and New York: Cambridge University Press, {{ISBN|978-0-521-72815-7}}. p. 211.&lt;/ref&gt;

შტრაუსის მუსიკალური სტილი მნიშვნელოვანი იყო კინომუსიკის განვითრებისთვის XX საუკუნის შუა ხანებში. პერსონაჟების (დონ ჟუანი, ტილ ოილენშპიგელი, გმირი) და ემოციების მუსიკალური აღწერის მისეული სტილი სწრაფად მოხვდა კინომუსიკის ლექსიკონში. კინომუსიკის ისტორიკოსი ტიმოთი შიურერი წერდა, რომ „გვიანი (პოსტ) რომანტიზმის ელემენტები, რომლებსაც უმნიშვნელოვანესი გავლენა ჰქონდა, იყო ლამაზი ხმოვანება, გაფართოებული ჰარმონიული ენა, ქრომატიზმი, პროგრამული მუსიკის და [[ლაიტმოტივი|ლაიტმოტივების]] გამოყენება. ჰოლივუდის კომპოზიტორებმა აღმოაჩინეს, რომ პოსტ-რომანტიკული მუსიკალური ენა კარგად პასუხობდა მათ ძალისხმევას კინომუსიკის შექმნისთვის“.&lt;ref&gt;Timothy Scheurer, ''Music and Mythmaking in Film'', Mcfarland, 2007 {{ISBN|978-0786431908}}. p. 41.&lt;/ref&gt; [[მაქს შტაინერი]] და [[ერიხ კორნგოლდი]] იმავე მუსიკალური წარმომავლობისა იყვნენ, როგორც შტრაუსი და მისი სტილისკენ ბუნებრივად იყვნენ მიდრეკილნი. როგორც კინოს ისტორიკოსი, როი პრენდერგასტი წერდა, „იმ დრამატული პრობლემების გადასაჭრელად, რომელსაც კინო სთავაზობდათ, შტაინერი, კორნგოლდი და ნიუმენი... პასუხებს ვაგნერის, პუჩინის, [[ჯუზეპე ვერდი|ვერდის]] და შტრაუსის მუსიკაში ეძებდნენ“.&lt;ref&gt;Roy Prendergast, ''Film Music: A neglected Art'', W. W. Norton &amp; Company, 1992, {{ISBN|978 0393308747}}.&lt;/ref&gt; მოგვიანებით, „ასე იტყოდა ზარათუშტრა“ თავად იქცა ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ კინომუსიკად, როცა [[სტენლი კუბრიკი|სტენლი კუბრიკმა]] 1968 წელს გამოიყენა ფილმში [[2001: კოსმოსური ოდისეა (ფილმი)|„2001: კოსმოსური ოდისეა“]]. შტრაუსის გავლენა ჩანს [[ჯონ უილიამსი|ჯონ უილიამსის]] კინომუსიკაშიც, მათ შორის, ისეთი ცნობილი ფილმებისთვის, როგორიცაა [[სუპერმენი (1978)|„სუპერმენი“]] და [[ვარსკვლავური ომები|„ვარსკვლავური ომები“]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wqxr.org/#!/story/richard-strausss-influence-film-music/|title=WQXR – New York's Classical Music Radio Station|publisher=|accessdate=29 April 2017}}&lt;/ref&gt;

შტრაუსი ყოველთვის იყო და დღესაც რჩება ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ კომპოზიტორად. 2002-2010 წლებში იგი ყველაზე ხშირად შესრულებული კომპოზიტორების ათეულში იყო, როგორც ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ისე კანადაში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.americanorchestras.org/knowledge-research-innovation/orr-survey/orr-archive.html|title=ORR Archive – League of American Orchestras|publisher=|accessdate=29 April 2017}}&lt;/ref&gt; იგი, აგრეთვე, XX საუკუნის (1860 წლის შემდეგ დაბადებულ) კომპოზიტორებს შორის ჩანაწერების რაოდენობით ხუთეულში შედის დებიუსისთან, რაველთან, [[სერგეი რახმანინოვი|რახმანინოვთან]] და [[სერგეი პროკოფიევი|პროკოფიევთან]] ერთად.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.arkivmusic.com/classical/NameList?featured=1&amp;role_wanted=1 |title=Arkivemusic |accessdate=2020-06-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622230321/http://www.arkivmusic.com/classical/NameList?featured=1&amp;role_wanted=1 |archivedate=2018-06-22 }}&lt;/ref&gt;

=== შტრაუსი, როგორც დირიჟორი ===
[[File:DBPB 1954 124 Richard Strauss.jpg|upright=0.8|thumb|left|1957 წელს გამოცემული საფოსტო მარკა]]

შტრაუსს, დირიჟორის რანგში, როგორც თავისი, ისე სხვა გერმანელი და ავსტრიელი კომპოზიტორების მუსიკის დიდი რაოდენობის ჩანაწერები აქვს გაკეთებული. მის მიერ „ტილ ოილენშპიგელის მხიარული ოინების“ და „დონ ჟუანის“ 1929 წელს გაკეთებული ჩანაწერები ბერლინის სახელმწიფო ოპერის ორკესტრთან ერთად დიდი ხანია საუკეთესო ელექტრონულ ჩანაწერებს შორის ითვლება. „ალპური სიმფონიის“ პირველი სრული შესრულების დროს, რომელიც 1941 წელს განხორციელდა და მოგვიანებით, EMI-ს ლეიბლით გამოიცა კიდეც, შტრაუსმა ამ ნაწარმოებისთვის საჭირო დასარტყამი ინსტრუმენტების სრული კომპლექტი გამოიყენა. 

Koch Legacy-ს ლეიბლით გამოსულია [[კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი|გლუკის]], [[კარლ მარია ფონ ვებერი|ვებერის]], პეტერ კორნელიუსის და ვაგნერის უვერტიურების ჩანაწერები. გერმანელი და ავსტრიელი კომპოზიტორების გამორჩევა 1920-იანი წლებიდან 1940-იან წლებამდე ბუნებრივი იყო [[პირველი მსოფლიო ომი|I მსოფლიო ომის]] შემდგომი გერმანული [[ნაციონალიზმი|ნაციონალიზმის]] პირობებში, რასაც შტრაუსი კარგად იყენებდა.

1944 წელს შტრაუსმა 80-წლის იუბილე აღნიშნა და [[ვენის ფილარმონიული ორკესტრი|ვენის ფილარმონიულ ორკესტრთან]] ერთად თავისი ყველაზე მნიშვნელოვანი საორკესტრო ნაწარმოებები ჩაწერა, ასევე, ნაკლებად ცნობილი საბალეტო მუსიკა ''Schlagobers''. ზოგიერთი მოსაზრებით, ეს ჩანაწერები უფრო მეტი მგრძნობელობით გამოირჩევა, ვიდრე შტრაუსის ადრინდელი ჩანაწერები, რომლებიც მაგნიტოფონზე იყო ჩაწერილი. Vanguard Records-მა, მოგვიანებით, ეს ჩანაწერები LP-ს სახითაც გამოსცა, ზოგიერთი მათგანი კი Preiser-ის ლეიბლით CD-ზეც არის ხელმისაწვდომი. შტრაუსის ბოლო ჩანაწერი იყო ცოცხალი შესრულება ლონდონის [[ალბერტ-ჰოლი|როიალ ალბერტ-ჰოლში]], 1947 წლის 19 ოქტომბერს Philharmonia Orchestra-სთან ერთად, სადაც თავისივე ''Burleske'' (პიანისტი ალფრედ ბლუმენი), „დონ ჟუანი“ და ''Sinfonia Domestica'' იდირიჟორა.&lt;ref&gt;Richard Strauss: The last concerts, CD issued by Testament SBT2 1441, 2009&lt;/ref&gt;

შტრაუსმა ჩანაწერები Hupfeld-ის და Welte-Mignon-ის პიანოლასთვისაც გააკეთა (1906). აგრეთვე, შტრაუსი იყო პირველი კომპოზიტორი, რომლის მუსიკაც კომერციულად გამოშვებულ CD-ზე მოხვდა: ეს იყო Deutsche Grammophon-ის მიერ 1983 წელს გამოცემული „ალპური სიმფონია“ [[ჰერბერტ ფონ კარაიანი|ჰერბერტ ფონ კარაიანის]] დირიჟორობით, 1980 წლის ჩანაწერი.

=== ჩანაწერები დირიჟორის რანგში ===

[[File:The orchestra and its instruments (1917) (14780185164).jpg|thumb|300px|შტრაუსი დირიჟორობის დროს (დაახლოებით 1900)]]

[[პიერ ბულეზი|პიერ ბულეზის]] თქმით, შტრაუსი, როგორც დირიჟორი, „თავისი ხელობის სრულყოფილი ოსტატი“ იყო.{{sfn|Boulez|2003}} მუსიკალური კრიტიკოსი ჰაროლდ შონბერგი წერს, რომ შტრაუსი, მიუხედავად იმისა, რომ კარგი დირიჟორი იყო, ჩანაწერებში დიდ ძალისხმევას არ დებდა.{{sfn|Schonberg|1967}} შონბერგი მეტწილად ეხება [[ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი|მოცარტის]] მე-40 და [[ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი|ბეთჰოვენის]] მე-7 სიმფონიის ჩანაწერებს, ასევე, შენიშნავს, რომ შტრაუსი ბეთჰოვენის [[სიმფონია № 9 (ბეთჰოვენი)|მე-9 სიმფონიას]] „კისრისტეხით“, 45 წუთში დირიჟორობს. ბეთჰოვენის მე-7 სიმფონიის შესახებ შონბერგი წერს, რომ ჩანაწერში არ იგრძნობა ექსპრესიის, ტემპის ან ნიუანსის ცვლილება, „ნელი ნაწილი ისეთივე სწრაფია, როგორც მისი შემდგომი ''vivace''; ხოლო ბოლო ნაწილი ... 4 წუთში და 25 წამში მთავრდება, (მაშინ, როცა 7-8 წუთი უნდა გრძელდებოდეს)“.{{sfn|Schonberg|1967}} კრიტიკოსი, აგრეთვე, შენიშნავს, რომ მოცარტის სიმფონიას არ აქვს „არავითარი ძალა, არავითარი შარმი ... და მეტრონომული სიზუსტით“ სრულდება.

1994 წელს პიტერ გუტმანი ClassicalNotes.com-ზე გამოქვეყნებულ მიმოხილვაში წერს, რომ ბეთჰოვენის [[სიმფონია № 5 (ბეთჰოვენი)|მე-5]] და მე-7 სიმფონიები, ასევე, მოცარტის ბოლო სამი სიმფონიის ჩანაწერები თუმცა უჩვეულო, მაგრამ საკმაოდ კარგია.&lt;ref&gt;Peter Gutmann, [http://www.classicalnotes.net/reviews/strauss.html &quot;Richard Strauss Conducts&quot;] on classicalnotes.net&lt;/ref&gt;

=== ანეკდოტები ===

1891 წლის მაისში შტრაუსს [[პნევმონია|პნევმონიის]] მძიმე შემთხვევა ჰქონდა. ფელდაფინგში დასვენების დროს კრიტიკოს არტურ სეიდლს მისწერა: „სიკვდილი, შეიძლება, არც ისე ცუდი იყოს, მაგრამ მანამდე, მსურს [[ტრისტან და იზოლდა (ოპერა)|„ტრისტანი“]] ვიდირიჟორო.“&lt;ref&gt;Michael Kennedy, ''Richard Strauss'', Schirmer Books, New York 1976, p. 22&lt;/ref&gt;

1948 წელს შტრაუსს [[მონტრე|მონტრეში]] ვაჟი, ფრანცი სტუმრობდა, რომელმაც უთხრა: „მამა, შეწყვიტე წერილების წერა და ჭირვეულობა, ეს კარგს არაფერს მოგიტანს. სჯობს, რამდენიმე ლამაზი სიმღერა დაწერო.“ რამდენიმე თვის შემდეგ კომპოზიტორს იქვე ფრანცის მეუღლე, ალისი ესტუმრა. წასვლამდე შტრაუსმა მაგიდაზე პარტიტურა დაუდო და უთხრა: „აი სიმღერები, რომლებიც შენმა ქმარმა შეუკვეთა.“ ეს მისი „უკანასკნელი ოთხი სიმღერა“ იყო.&lt;ref&gt;Michael Kennedy, ''Richard Strauss'', Schirmer Books, New York 1976, p. 112&lt;/ref&gt;

== რჩეული ნაწარმოებები ==

=== საფორტეპიანო და კამერული ===
* საფორტეპიანო სონატა სი მინორი, თხზ. 5 (1880–1881)
* სონატა ჩელოსა და ფორტეპიანოსთვის ფა მაჟორი, თხზ. 6 (1883)
* სავიოლინო სონატა მი{{music|flat}} მაჟორი, თხზ. 18 (1888)

=== სიმფონიური პოემები და სხვა საორკესტრო ნამუშევრები ===

==== სიმფონიური პოემების პირველი ციკლი ====
* ''Aus Italien'' („იტალიიდან“), თხზ. 16 (1886)
* „დონ ჟუანი“, თხზ. 20 (1888)
* „მაკბეტი“, თხზ. 23 (1888/90)
* ''Tod und Verklärung'' („სიკვდილი და ფერისცვალება“), თხზ. 24 (1888–89)

==== სიმფონიური პოემების მეორე ციკლი ====
* ''Till Eulenspiegels lustige Streiche'' („ტილ ოილენშპიგელის მხიარული ოინები“), თხზ. 28 (1895)
* ''Also sprach Zarathustra'' („ასე იტყოდა ზარათუშტრა“), თხზ. 30 (1896)
* „დონ კიხოტი“, თხზ. 35 (1898)
* ''Ein Heldenleben'' („გმირის ცხოვრება“), თხზ. 40 (1899)
* ''Symphonia Domestica'' („საშინაო სიმფონია“), თხზ. 53 (1904)
* ''Eine Alpensinfonie'' („ალპური სიმფონია“), თხზ. 64 (1915)

==== საბალეტო მუსიკა ====
* ''Josephslegende'' („ლეგენდა იოსებზე“), თხზ. 63 (1914)
* ''Schlagobers'' („ათქვეფილი ნაღები“), თხზ. 70 (1921/22)
* ''Verklungene Feste: Tanzvisionen aus zwei Jahrhunderten'' („გარდასული დღესასწაულები: საცეკვაო ხილვები ორი საუკუნიდან“), თხზ. 86 (1940).

==== სხვა საორკესტრო ნაწარმოებები ====
* სიმფონია №1 რე მინორი (1880)
* სიმფონია №2 ფა მინორი, თხზ. 12 (1883)
* ''Le bourgeois gentilhomme'', სიუიტა ორკესტრისთვის, თხზ. 60 (1917)
* საცეკვაო სიუიტა [[ფრანსუა კუპერენი|ფრანსუა კუპერენის]] საკლავიშო პიესების მიხედვით, TrV 245, 1923
* კინომუსიკა „ვარდის რაინდისთვის“ (1925)
* „იაპონური ფესტივალის მუსიკა“ (1940)
* დივერტიმენტო კამერული ორკესტრისთვის ფრანსუა კუპერენის საკლავიშო პიესების მიხედვით (1942)
* ''Metamorphosen'' („მეტამორფოზები“) 23 სოლო სიმებიანი საკრავისათვის (1945)

=== სოლო ინსტრუმენტისა დ ორკესტრისათვის ===
* სავიოლინო კონცერტი რე მინორი, თხზ. 8 (1882)
* კონცერტი ვალტორნისთვის №1 მი{{music|flat}} მაჟორი, თხზ. 11 (1882/83)
* ''Burleske'' ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის(1886–1890)
* „დონ კიხოტი“ ჩელოს, ალტისა და ორკესტრისათვის  (1897)
* კონცერტი ვალტორნისთვის №2 მი{{music|flat}} მაჟორი (1942)
* კონცერტი ჰობოისათვის რე მინორი (1945)
* დუეტი-კონცერტინო კლარნეტისა და ფაგოტისათვის არფასთან და სიმებიან ორკესტრთან ერთად (1947)

=== ოპერა ===
* „გუნტრამი“, ლიბრეტო კომპოზიტორის, თხზ. 25 (1892-1893, რევიზია 1940)
* ''Feuersnot'' („ცეცხლის საჭიროება“), ლიბრეტო ჰანს ფონ ვოლცოგენის, თხზ. 50 (1900-1901)
* „სალომე“, ლიბრეტო კომპოზიტორის, [[ოსკარ უაილდი|ოსკარ უაილდის]] „სალომეს“ ჰედვიგ ლახმანისეული გერმანული თარგმანის მიხედვით, თხზ. 54, (1903-1905)
* „ელექტრა“, ლიბრეტო ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალის, [[სოფოკლე|სოფოკლეს]] „ელექტრას“ მიხედვით, თხზ. 58, (1906-1908)
* ''Der Rosenkavalier'' („ვარდის რაინდი“), ლიბრეტო ჰოფმანსტალის, თხზ. 59 (1909-1910)
* ''Ariadne auf Naxos'' („არიადნე ნაქსოსიდან“), ლიბრეტო ჰოფმანსტალის, თხზ. 60 (1911-1912)
* „არიადნე ნაქსოსიდან“ (მეორე ვერსია), ლიბრეტო ჰოფმანსტალის, თხზ. 60 (II) (1915-1916)
* ''Die Frau ohne Schatten'' („ქალი ჩრდილის გარეშე“), ლიბრეტო ჰოფმანსტალის, [[გოეთე|გოეთეს]] მიხედვით, თხზ. 65 (1914-1917)
* „ინტერმეცო“, ლიბრეტო კომპოზიტორის, თხზ. 72 (1918-1923)
* ''Die ägyptische Helena'' („ეგვიპტელი ჰელენე“), ლიბრეტო ჰოფმანსტალის, [[ევრიპიდე|ევრიპიდეს]] მიხედვით, თხზ. 75 (1923-1927)
* „არაბელა“, ლიბრეტო ჰოფმანსტალის, თხზ. 79 (1929-1932)
* ''Die schweigsame Frau'' („მდუმარე ქალი“), ლიბრეტო [[შტეფან ცვაიგი|შტეფან ცვაიგის]], თხზ. 80 (1933-1934)
* ''Friedenstag'' („მშვიდობის დღე“), ლიბრეტო იოზეფ გრეგორის, თხზ. 81 (1935-1936)
* „დაფნე“, ლიბრეტო გრეგორის, თხზ. 82 (1936-1937)
* ''Die Liebe der Danae'' („დანაეს სიყვარული“), ლიბრეტო გრეგორის, თხზ. 83 (1938-1940)
* „კაპრიჩიო“, ლიბრეტო კლემენს კრაუსის და კომპოზიტორის, თხზ. 85 (1940-1941)

=== ვოკალური/საგუნდო ===
* &quot;Zueignung&quot;, თხზ. 10 No. 1
* &quot;Ruhe, meine Seele!&quot; („დამშვიდდი, სულო ჩემო!“), თხზ. 27 №1
* &quot;Cäcilie&quot;, თხზ. 27 №2
* &quot;Heimliche Aufforderung&quot; („საიდუმლო მიწვევა“), თხზ. 27 No. 3
* &quot;Morgen!&quot; („ხვალ!“), თხზ. 27 №4
* „ოლიმპიური ჰიმნები“ გუნდისა და ორკესტრისათვის (1934)
* ''Allerseelen]]'', თხზ. 10 №8
* ''Vier letzte Lieder'' („ოთხი უკანასკნელის სიმღერა“) (1948)

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
=== წყაროები ===
* {{cite book|last=Boulez|first=Pierre|translator=Richard Strokes|year=2003|title=Boulez on Conducting: Conversations with Cécile Gilly|url=https://archive.org/details/boulezonconducti0000boul|location=London|publisher=Faber and Faber|isbn=0-571-21967-5}}
* {{cite book|last=Boyden|first=Matthew|year=1999|title=Richard Strauss|url=https://archive.org/details/richardstrauss0000boyd|location=Boston|publisher=Northeastern University Press|isbn=1-55553-418-X}}
* {{cite encyclopedia|last1=Gilliam|first1=Bryan|last2=Youmans|first2=Charles|chapter=Richard Strauss|encyclopedia=[[Grove Music Online]]|year=2001|doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.40117}} {{subscription required}} (This article is very different from the one in the 1980 ''Grove''; in particular, the analysis of Strauss's behavior during the Nazi period is more detailed.)
* {{cite book|last=Kennedy|first=Michael|year=1999|title=Richard Strauss: Man, Musician, Enigma|url=https://archive.org/details/richardstraussma0000kenn|location=Cambridge UK|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521027748}}
*{{cite book|last=Reuth|first=Ralf Georg|url=https://archive.org/details/goebbels0000reut|quote=times when an artist of my rank has to ask a pipsqueak|title=Goebbels|publisher=Harcourt Brace|year=1993}}
*{{cite book|last=Ross|first=Alex|year=2009|title=The Rest Is Noise: Listening to the Twentieth Century|url=https://archive.org/details/restisnoiseliste0000ross|location=New York|publisher=Farrar, Straus, and Giroux|isbn=978-0-374-24939-7}}
*{{cite book|last=Schonberg|first=Harold C.|year=1967|title=The Great Conductors|url=https://archive.org/details/greatconductors00scho|location=New York|publisher=Simon &amp; Schuster|isbn=0-671-20735-0}}
*{{cite book|last=Trenner|first=Franz|year=2003|title=Richard Strauss Chronik|publisher=Verlag Dr Richard Strauss|location=Vienna|isbn=3-901974-01-6}}
* {{cite book|last=Wilhelm|first=Kurt|year=1989|title=Richard Strauss: An Intimate Portrait|url=https://archive.org/details/richardstraussin0000wilh_m6b0|location=London|publisher=Thames &amp; Hudson|isbn=0-500-01459-0}}

== რეკომენდებული ლიტერატურა ==
* Del Mar, Norman (3 vols. 1962–1973). ''Richard Strauss: A Critical Commentary on his Life and Works''. London: Barrie &amp; Jenkins. {{ISBN|0-214-15735-0}}. Ithaca, New York: Cornell Univ Press, 1986. {{ISBN|0-8014-9319-6}}
* Dubal, David (2003), ''The Essential Canon of Classical Music'', North Point Press, {{ISBN|0-86547-664-0}}.
* Gilliam, Bryan (1999). ''The Life of Richard Strauss.'' Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-57895-7}}.
* Kennedy, Michael. &quot;Richard Strauss&quot;, in ''[[The New Grove Dictionary of Music and Musicians]]'', ed. Stanley Sadie. Vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1998. {{ISBN|1-56159-174-2}}
* Kennedy, Michael (2006). ''The Oxford Dictionary of Music'', 985 pages, {{ISBN|0-19-861459-4}}
* Murray, David (1998), &quot;Richard Strauss&quot;, in Stanley Sadie, (Ed.), ''[[The New Grove Dictionary of Opera]]'', Vol. Three, pp.&amp;nbsp;565–575. London: Macmillan Publishers, Inc. 1998. {{ISBN|0-333-73432-7}}, {{ISBN|1-56159-228-5}}.
* Osborne, Charles (1991). ''The Complete Operas of Richard Strauss.'' New York City: Da Capo Press. {{ISBN|0-306-80459-X}}.
* Tuchman, Barbara W. (1966, reprinted 1980). ''The Proud Tower'' chapter 6. Macmillan, London. {{ISBN|0-333-30645-7}}.
*Youmans, Charles (2005). ''Richard Strauss's Orchestral Music and the German Intellectual Tradition: the Philosophical Roots of Musical Modernism.'' Bloomington: Indiana University Press. {{ISBN|0-253-34573-1}}.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
* {{Britannica|568524}}
* [https://web.archive.org/web/20090427205722/http://www.richardstrauss.at/html_e/17_willkommen/0fs_index.html Richard Strauss online]
* [https://web.archive.org/web/20100815030543/http://www.richard-strauss-institut.de/index.php3 Richard Strauss Institute], in [https://translate.google.com/translate?hl=en&amp;sl=de&amp;u=http://www.richard-strauss-institut.de/&amp;ei=eUzSTKmNH4HCsAPT-KWSCw&amp;sa=X&amp;oi=translate&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CB0Q7gEwAA&amp;prev=/search%3Fq%3D%2522richard%2Bstrauss%2Binstitute%2522%26num%3D100%26hl%3Den%26newwindow%3D1%26safe%3Doff%26sa%3DG%26biw%3D1002%26bih%3D520%26prmd%3Dbo English]
*[http://www.roh.org.uk/news/the-operas-of-richard-strauss?gclid=CMK_m8rJ0sICFSbHtAodgGAAfg Strauss unpacked: A guide to one of the 20th century's great composers, Kate Hopkins, Royal Opera House]
*[[Ernest Newman]], ''[https://archive.org/details/richardstrauss00kaligoog Richard Strauss]'', John Lane: The Bodley Head, 1908.
* [http://www.rsi-rsqv.de Richard-Strauss-Quellenverzeichnis (RSQV)]
* {{IMSLP|id=Strauss, Richard}}
* [https://www.bbc.co.uk/richardstrauss რიხარდ შტრაუსი BBC-ზე]
* {{ChoralWiki}}
* [http://www.elisabethschumann.org/1921diary.htm ''In America with Richard Strauss'': Elisabeth Schumann's 1921 diary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303171302/http://www.elisabethschumann.org/1921diary.htm |date=2016-03-03 }}
* ''Music Is a Holy Art: A Richard Strauss Celebration'' (Three-part [[WQXR-FM|WQXR]] radio documentary series)
** [http://www.wqxr.org/story/tales-well-told-strauss-tone-poems/ Part 1 – Epic Tales Well Told: The Tone Poems of Richard Strauss]
** [http://www.wqxr.org/story/strong-women-strauss-operas/ Part 2 – Strong Women Dominate Strauss Operas]
** [http://www.wqxr.org/story/enigma-richard-strauss/ Part 3 – The Enigma of Richard Strauss]
* [http://webopac.hwwa.de/PresseMappe20E/Digiview_MID.cfm?mid=P017241 Newspaper clippings about Richard Strauss in the 20th Century Press Archives of the ZBW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200629102423/http://webopac.hwwa.de/PresseMappe20E/Digiview_MID.cfm?mid=P017241 |date=2020-06-29 }}

[[კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები]]</text>
      <sha1>h5krva24mhp57eoa1y73nn3jcw0v2kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76932</id>
    <revision>
      <id>5407232</id>
      <parentid>5385449</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14336" sha1="enw3wyl4rrm621mal3x5uf6dqxcp5wf" xml:space="preserve">[[ფაილი:The X-Files logo.svg|მარჯვნივ|300პქ]]

აქ წარმოდგენილია ტელესერიალ „[[საიდუმლო მასალები]]ს“ DVD გამოცემებისა და მათში შემავალი სერიების სრული სია. ამა თუ იმ ბმულზე გადასვლით, შესაძლებელია სერიალის სერიების მოკლე აღწერის ხილვა.

==სერიალის მიმოხილვა==

&lt;onlyinclude&gt;{{სერიალის მიმოხილვა
| infoheader  = [[Nielsen-ის რეიტინგები]]
| infoA       = მაყურებელი საშუალოდ&lt;br&gt;(მილიონებში)
| infoB       = შეფასება

| color1      = #252D31
| link1       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 1 (1993–94)
| episodes1   = 24
| start1      = {{Start date|1993|9|10}}
| end1        = {{End date|1994|5|13}}
| infoA1      = {{N/A}}
| infoB1      = 111&lt;ref name=firstseasonratings&gt;{{cite news|last=Mendoza|first=Manuel|title=A Program That Goes to X-Tremes&amp;nbsp;– Fox's 'X&amp;nbsp;– Files' Blends Subtlety and Strangeness|newspaper=[[The Dallas Morning News]]|date=June 17, 1994}}&lt;/ref&gt;

| color2      = #664B3F
| link2       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 2 (1994–95)
| episodes2   = 25
| start2      = {{Start date|1994|9|16}}
| end2        = {{End date|1995|5|19}}
| infoA2      = 14.50&lt;ref name=&quot;9495season&quot;&gt;{{cite news |url= http://www.ew.com/article/1995/04/28/abc-hits-home-run |title= ABC Hits a 'Home' Run |work= [[Entertainment Weekly]] |date= April 28, 1995 |accessdate= April 3, 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20150329011652/http://www.ew.com/article/1995/04/28/abc-hits-home-run |archivedate= მარტი 29, 2015 }}&lt;/ref&gt;
| infoB2      = 63&lt;ref name=&quot;9495season&quot; /&gt;

| color3      = #2D6161
| link3       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 3 (1995–96)
| episodes3   = 24
| start3      = {{Start date|1995|9|22}}
| end3        = {{End date|1996|5|17}}
| infoA3      = 15.40&lt;ref name=&quot;lowryratings&quot;&gt;Lowry (1996), p. 249&lt;/ref&gt;
| infoB3      = 55&lt;ref name=thirdseasonranking&gt;{{cite news|title=Season Winner NBC Coasts, While CBS Outrates ABC|newspaper=[[St. Paul Pioneer Press]]|date=May 30, 1996}}&lt;/ref&gt;

| color4      = #801818
| link4       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 4 (1996–97)
| episodes4   = 24
| start4      = {{Start date|1996|10|4}}
| end4        = {{End date|1997|5|18}}
| infoA4      = 19.20&lt;ref name=&quot;kessenich3456&quot;&gt;Kessenich (2002), p. 12&lt;/ref&gt;
| infoB4      = 20&lt;ref&gt;{{cite web|last=Gorman|first=Bill|title=We Look Back At The Top TV Shows of 1997|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2008/05/17/we-look-back-at-the-top-tv-shows-of-1997/3697/|work=[[TV by the Numbers]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708031939/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2008/05/17/we-look-back-at-the-top-tv-shows-of-1997/3697/|archivedate=July 8, 2015|accessdate=January 10, 2016|date=May 17, 2008}}&lt;/ref&gt;

| color5      = #485688
| link5       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 5 (1997–98)
| episodes5   = 20
| start5      = {{Start date|1997|11|2}}
| end5        = {{End date|1998|5|17}}
| infoA5      = 19.80&lt;ref name=&quot;kessenich3456&quot;/&gt;
| infoB5      = 11&lt;ref name=&quot;9798season&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.ew.com/article/1998/05/29/what-ranked-and-what-tanked |title=The Final Countdown |work=[[Entertainment Weekly]] |accessdate=December 2, 2010 |date=May 29, 1998 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216222920/http://www.ew.com/article/1998/05/29/what-ranked-and-what-tanked |archivedate=თებერვალი 16, 2015 }}&lt;/ref&gt;

| color5S     = #AE1515
| link5S      = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#საიდუმლო მასალები (1998)
| linkT5S     = ''საიდუმლო მასალები''
| start5S     = {{Start date|1998|6|19}}
| infoA5S     = {{N/A}}
| infoB5S     = {{N/A}}

| color6      = #FFBF00
| link6       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 6 (1998–99)
| episodes6   = 22
| start6      = {{Start date|1998|11|8}}
| end6        = {{End date|1999|5|16}}
| infoA6      = 17.20&lt;ref name=&quot;kessenich3456&quot;/&gt;
| infoB6      = 12&lt;ref name=&quot;9899season&quot;&gt;{{cite news |title=TV Winners &amp; Losers: Numbers Racket&amp;nbsp;– A Final Tally Of The Season's Shows|work=[[Entertainment Weekly]] |date=June 4, 1999}}&lt;/ref&gt;

| color7      = #66A468
| link7       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 7 (1999–2000)
| episodes7   = 22
| start7      = {{Start date|1999|11|7}}
| end7        = {{End date|2000|5|21}}
| infoA7      = 14.20&lt;ref name=&quot;ratings8&quot;/&gt;
| infoB7      = 29&lt;ref name=&quot;9900season&quot;&gt;{{cite news|url=http://variety.com/2002/music/news/charts-all-shook-up-1117874095/?layout=chart_pass&amp;charttype=chart_topshows99&amp;dept=TV|title= Top TV Shows For 1999–2000 Season|accessdate=December 2, 2010 | work=[[Variety (ჟურნალი)|Variety]] }}&lt;/ref&gt;

| color8      = #4B0082
| link8       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 8 (2000–01)
| episodes8   = 21
| start8      = {{Start date|2000|11|5}}
| end8        = {{End date|2001|5|20}}
| infoA8      = 13.93&lt;ref name=&quot;ratings8&quot;&gt;Kessenich (2002), p. 146&lt;/ref&gt;
| infoB8      = 31&lt;ref name=&quot;0001season&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.ew.com/article/2001/06/01/bitter-end |title=The Bitter End |work=[[Entertainment Weekly]] |accessdate=December 2, 2010 |date=June 1, 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151105210159/http://www.ew.com/article/2001/06/01/bitter-end |archivedate=ნოემბერი 5, 2015 }}&lt;/ref&gt;

| color9      = #FFA000
| link9       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 9 (2001–02)
| episodes9   = 20
| start9      = {{Start date|2001|11|11}}
| end9        = {{End date|2002|5|19}}
| infoA9      = 9.10&lt;ref name=&quot;0102season&quot;&gt;{{cite news|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/2002/2002-05-28-year-end-chart.htm |title=How did your favorite show rate? |accessdate=December 2, 2010 |date=May 28, 2002 |work=[[USA Today]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013190555/http://usatoday30.usatoday.com/life/television/2002/2002-05-28-year-end-chart.htm |archivedate=October 13, 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;
| infoB9      = 63&lt;ref name=&quot;ratings9&quot;&gt;Kessenich (2002), p. 193&lt;/ref&gt;

| color9S     = #0D1B97
| link9S      = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#საიდუმლო მასალები: მე მინდა მჯეროდეს (2008)
| linkT9S     = ''მე მინდა მჯეროდეს''
| start9S     = {{Start date|2008|7|25}}
| infoA9S     = {{N/A}}
| infoB9S     = {{N/A}}

| color10      = #233237
| link10       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 10 (2016)
| episodes10   = 6
| start10      = {{Start date|2016|1|24}}
| end10        = {{End date|2016|2|22}}
| infoA10      = 13.60&lt;ref name=&quot;entertainment2016&quot; /&gt;
| infoB10      = 7&lt;ref name=&quot;entertainment2016&quot;&gt;{{cite web|url=http://deadline.com/2016/05/tv-season-2015-2016-series-rankings-shows-full-list-1201763189/|title=Full 2015–16 TV Season Series Rankings|publisher=Deadline|date=May 26, 2015|accessdate=May 26, 2015}}&lt;/ref&gt;

| color11      = #FF5F5F
| link11       = &lt;includeonly&gt;საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)&lt;/includeonly&gt;#სეზონი 11 (2018)
| episodes11   = 10
| start11      = {{Start date|2018|1|3}}
| end11        = {{End date|2018|3|21}}
| infoA11      = 5.34&lt;ref name=201718rank/&gt;
| infoB11      = 91&lt;ref name=201718rank&gt;{{cite web |last1=de Moraes |first1=Lisa |last2=Hipes|first2=Patrick|title=2017-18 TV Series Ratings Rankings: NFL Football, ‘Big Bang’ Top Charts |url=https://deadline.com/2018/05/2017-2018-tv-series-ratings-rankings-full-list-of-shows-1202395851/ |website=Deadline Hollywood |accessdate=September 16, 2018 |date=May 22, 2018}}&lt;/ref&gt;
}}&lt;/onlyinclude&gt;

==ეპიზოდები==

=== სეზონი 1 (1993–94)===

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 1)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 1)}}

=== [[საიდუმლო მასალები (სეზონი 2)|სეზონი 2: 1994–1995]] === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 2)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 2)}}

=== სეზონი 3: 1995–1996 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 3)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 3)}}

=== სეზონი 4: 1996–1997 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 4)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 4)}}

=== სეზონი 5: 1997–1998 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 5)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 5)}}

=== ''საიდუმლო მასალები'' (1998 წლის ფილმი) === 

{{მთავარი|საიდუმლო მასალები (ფილმი)}}

საიდუმლო მასალების პროექტი კვლავ დაიხურა. მალდერსა და სკალის საქმე აქვთ ტერორისტებთან. სახელმწიფო შენობის განადგურების შემდეგ მალდერს უკავშირდება იდუმალი პროფესორი, რომელიც უხსნის, რომ ბომბის გარდა იქ სხვა რამ იყო. ცნობილი ხდება, რომ გამოქვაბულში აღმოაჩინეს შავი ზეთი, რომლითაც სინდიკატი ცდებს ატარებს. მალდერი და სკალი სხვადასხვა საიდუმლო ლაბორატორიას მიაგნებენ. კვლავ აქტუალურია კოლონისტებისა და სინდიკატის ურთიერთკავშირი.

=== სეზონი 6: 1998–1999 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 6)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 6)}}

=== სეზონი 7: 1999–2000 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 7)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 7)}}

=== სეზონი 8: 2000–2001 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 8)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 8)}}

=== სეზონი 9: 2001–2002 === 

{{main article|საიდუმლო მასალები (სეზონი 9)}}
{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 9)}}

=== ''საიდუმლო მასალები: მე მინდა მჯეროდეს'' === 
{{მთავარი|საიდუმლო მასალები: მე მინდა მჯეროდეს}}

''საიდუმლო მასალების'' მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი გამოვიდა 2008 წლის 25 ივლისს, [[აშშ]]-ში.

=== სეზონი 10 (2016)===

{{main|საიდუმლო მასალები (სეზონი 10)}}

{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 10)}}

=== სეზონი 11 (2018)===

{{main|საიდუმლო მასალები (სეზონი 11)}}

{{:საიდუმლო მასალები (სეზონი 11)}}

==სქოლიო==
{{სქოლიოს სია}}

{{საიდუმლო მასალები}}

[[კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალების ეპიზოდების სიები|საიდუმლო მასალები]]
[[კატეგორია:ამერიკული საშინელებათა-ზებუნებრივი ტელესერიალების ეპიზოდების სიები|საიდუმლო მასალები]]
[[კატეგორია:საიდუმლო მასალების ეპიზოდები| ]]
[[კატეგორია:საიდუმლო მასალების სიები|ეპიზოდები]]</text>
      <sha1>enw3wyl4rrm621mal3x5uf6dqxcp5wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბუღალტრო აღრიცხვა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80445</id>
    <revision>
      <id>5407087</id>
      <parentid>4675339</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>კოკი გახარია</username>
        <id>133909</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5407087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6585" sha1="5us9mcf4b11do7i9nl23jba3inzyfj5" xml:space="preserve">{{ბუღალტერია}}
'''საბუღალტრო აღრიცხვა'''&lt;ref&gt;ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტ. 1, თბ., 2008. — გვ. 1107&lt;/ref&gt; — ასახავს და შეისწავლის სამეურნეო პროცესებს ურთიერთკავშირში და დროში უწყვეტად. აღწერს ორგანიზაციაში შემავალ საკუთრებას, მასში არსებულ მიმდინარე  პროცესებს და ახდენს მის ლეგალიზაციას.
მას სხვანაირად დოკუმენტურ აღრიცხვასაც უწოდებენ, რადგან მისი მეშვეობით ვიგებთ თუ საიდან წარმოიშვა [[ორგანიზაცია]], მასში შემავალი ქონება, [[პროდუქცია]], [[მომსახურება]] და რა დანიშნულება აქვს მას. 
                                               
საბუღალტრო აღრიცხვისათვის დამახასიათებელია სამეურნეო პროცესების განზოგადება  მთლიანობაში ([[სინთეზური აღრიცხვა]]) და ამავე პროცესის დეტალური ([[ანალიზური აღრიცხვა|ანალიზური]]) აღრიცხვა.

საბუღალტრო აღრიცხვის საბოლოო ჩანაწერები გვევლინება მხოლოდ  [[ფული|ფულადი]] მაჩვენებლებით. იგი  თავის 
კვლევებს ასახავს (ჩაწერს) სპეციალურ ანგარიშებზე, რომლის პარამეტრებიც დადგენილია [[საქართველო|საქართველოს]] კანონმდებლობით. ბუღალტრული ანგარიშები, დანიშნულების მიხედვით, დაიყოფა შემდეგ ანგარიშებად:
* [[ძირითადი ანგარიშები]];                 
* [[ანალიზური აღრიცხვა|ანალიზური ანგარიშები]];
* [[საოპერაციო ანგარიშები]];           
* [[საფინანსო ანგარიშები]].

საბოლოოდ, ბუღალტერიამ [[დოკუმენტი|დოკუმენტურად]] უნდა ასახოს და კონტროლს დაუქვემდებაროს [[საწარმო|საწარმოს]] [[კაპიტალი|კაპიტალის]] [[ტრანსფორმაცია|ტრანსფორმაციის]] მთელი პროცესი. რა საანგარიშგებო ვალდებულებები აქვს მწარმოებელს [[ფინანსები|საფინანსო]], [[კრედიტი|საკრედიტო]] და [[დაზღვევა|სადაზღვეო]] ორგანოებისადმი, [[მომწოდებლები|მომწოდებლების]] და [[მოიჯარეები|მოიჯარეების]], [[სახელმწიფო|სახელმწიფოს]], მუშა-მოსამსახურეების, [[სახელმწიფო ორგანოები|სახელმწიფო ორგანოების]], მყიდველების და სხვათა მიმართ. დააკვირდეს, თუ როგორ სრულდება ეს  ვალდებულებები. ჯეროვნად ასახოს [[კომერცია|კომერციული]] საქმიანობა და დეტალურად სწორი ანალიზი გაუკეთოს მას, ასევე მიაწოდოს აუცილებელი [[ინფორმაცია]] აღრიცხვის მეთოდიკაში არსებული თანამედროვე სტანდარტებითა და ვალდებულებებით.

=== ფინანსური აღრიცხვა და რეპორტინგი ===
ფინანსური აღრიცხვა გულისხმობს ორგანიზაციის ფინანსური ოპერაციების აღრიცხვას და მათ საფუძველზე ანგარიშგებების მომზადებას. მასში აისახება შემოსავლები, ხარჯები, დებიტორული და კრედიტორული დავალიანებები, აგრეთვე სხვა მონაცემები, რომლებიც საჭიროა ბალანსის, მოგება-ზარალისა და ფულადი ნაკადების ანგარიშგების შესადგენად.&lt;ref&gt;[https://countman.ge/%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/ ბუღალტრული მომსახურება 2025] &lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{ბრიტანიკა|accounting}} 

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-ეკონომიკა}}

[[კატეგორია:ეკონომიკა]]
[[კატეგორია:ფინანსები]]
[[კატეგორია:ბიზნესი]]</text>
      <sha1>5us9mcf4b11do7i9nl23jba3inzyfj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407189</id>
      <parentid>5407087</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/კოკი გახარია|კოკი გახარია]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Surprizi|Surprizi]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>4675339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5337" sha1="axx76ue264swytvm8r5rs6p6emd6jet" xml:space="preserve">{{ბუღალტერია}}
'''საბუღალტრო აღრიცხვა'''&lt;ref&gt;ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტ. 1, თბ., 2008. — გვ. 1107&lt;/ref&gt; — ასახავს და შეისწავლის სამეურნეო პროცესებს ურთიერთკავშირში და დროში უწყვეტად. აღწერს ორგანიზაციაში შემავალ საკუთრებას, მასში არსებულ მიმდინარე  პროცესებს და ახდენს მის ლეგალიზაციას.
მას სხვანაირად დოკუმენტურ აღრიცხვასაც უწოდებენ, რადგან მისი მეშვეობით ვიგებთ თუ საიდან წარმოიშვა [[ორგანიზაცია]], მასში შემავალი ქონება, [[პროდუქცია]], [[მომსახურება]] და რა დანიშნულება აქვს მას. 
                                               
საბუღალტრო აღრიცხვისათვის დამახასიათებელია სამეურნეო პროცესების განზოგადება  მთლიანობაში ([[სინთეზური აღრიცხვა]]) და ამავე პროცესის დეტალური ([[ანალიზური აღრიცხვა|ანალიზური]]) აღრიცხვა.

საბუღალტრო აღრიცხვის საბოლოო ჩანაწერები გვევლინება მხოლოდ  [[ფული|ფულადი]] მაჩვენებლებით. იგი  თავის 
კვლევებს ასახავს (ჩაწერს) სპეციალურ ანგარიშებზე, რომლის პარამეტრებიც დადგენილია [[საქართველო|საქართველოს]] კანონმდებლობით. ბუღალტრული ანგარიშები, დანიშნულების მიხედვით, დაიყოფა შემდეგ ანგარიშებად:
* [[ძირითადი ანგარიშები]];                 
* [[ანალიზური აღრიცხვა|ანალიზური ანგარიშები]];
* [[საოპერაციო ანგარიშები]];           
* [[საფინანსო ანგარიშები]].

საბოლოოდ, ბუღალტერიამ [[დოკუმენტი|დოკუმენტურად]] უნდა ასახოს და კონტროლს დაუქვემდებაროს [[საწარმო|საწარმოს]] [[კაპიტალი|კაპიტალის]] [[ტრანსფორმაცია|ტრანსფორმაციის]] მთელი პროცესი. რა საანგარიშგებო ვალდებულებები აქვს მწარმოებელს [[ფინანსები|საფინანსო]], [[კრედიტი|საკრედიტო]] და [[დაზღვევა|სადაზღვეო]] ორგანოებისადმი, [[მომწოდებლები|მომწოდებლების]] და [[მოიჯარეები|მოიჯარეების]], [[სახელმწიფო|სახელმწიფოს]], მუშა-მოსამსახურეების, [[სახელმწიფო ორგანოები|სახელმწიფო ორგანოების]], მყიდველების და სხვათა მიმართ. დააკვირდეს, თუ როგორ სრულდება ეს  ვალდებულებები. ჯეროვნად ასახოს [[კომერცია|კომერციული]] საქმიანობა და დეტალურად სწორი ანალიზი გაუკეთოს მას, ასევე მიაწოდოს აუცილებელი [[ინფორმაცია]] აღრიცხვის მეთოდიკაში არსებული თანამედროვე სტანდარტებითა და ვალდებულებებით.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{ბრიტანიკა|accounting}} 

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ესკიზი-ეკონომიკა}}

[[კატეგორია:ეკონომიკა]]
[[კატეგორია:ფინანსები]]
[[კატეგორია:ბიზნესი]]</text>
      <sha1>axx76ue264swytvm8r5rs6p6emd6jet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიჩარდ სტოლმანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84730</id>
    <revision>
      <id>5406937</id>
      <parentid>4913338</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7940" sha1="j2oxsiqkymlul3eood6gycba5ppivzz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი       = რიჩარდ სტოლმანი
| ფოტო       = Richard Stallman - Fête de l'Humanité 2014 - 010.jpg
| ფოტოს სიგანე = 250პქ
| წარწერა = რიჩარდ სტოლმანი 2014 წელს
| მშობლსახელი = Richard Stallman
| დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1953|3|16}}
| დაბადგილი   = [[ნიუ-იორკი]], [[ნიუ-იორკი (შტატი)|ნიუ-იორკი]], [[აშშ]]
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| სხვა სახელები = RMS
| ეროვნება     = [[აშშ|ამერიკელი]]
| ალმა-მატერი   = {{ubl|[[ჰარვარდის უნივერსიტეტი]],|[[მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი]]}}
| საქმიანობა     = თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის ფონდის პრეზიდენტი
| ცნობილია როგორც  = [[Free software movement]], [[GNU]], [[Emacs]], [[GNU Compiler Collection|GCC]], [[GPL]], [[Copyleft]], [[Free Software Foundation|FSF]]
| საიტი = {{url|https://www.stallman.org}}
}}
'''რიჩარდ მეთიუ სტოლმანი''' ({{lang-en|Richard Matthew Stallman}}; დ.[[16 მარტი]], [[1953]]) — [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკელი]] [[თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფა|თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის]] [[აქტივისტი]] და [[პროგრამისტი]]. [[1983|1983 წლის]] [[27 სექტემბერი|27 სექტემბერს]] მან დააარსა [[GNU|პროექტი GNU]], რომელიც მიზნად ისახავდა თავისუფალი [[იუნიქსი|იუნიქს-მაგვარი]] [[ოპერაციული სისტემა|ოპერაციული სისტემის]] შექმნას,&lt;ref name=&quot;initialgnu&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html | title=Initial GNU announcement | date=27 სექტემბერი, 1983 | accessdate=20 ნოემბერი, 2008 | last=Stallman | first=Richard | archive-date=2009-03-05 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090305002259/http://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html }}&lt;/ref&gt; ამავდროულად იგი გახდა ამავე პროექტის მთავარი ხელმძღვანელი და ორგანიზატორი. [[GNU|პროექტ GNU]]-ს დაარსებისთანავე მან წამოიწყო [[მოძრაობა თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფისათვის]], ხოლო [[1985|1985 წელს]] დააარსა ორგანიზაცია [[Free Software Foundation]].&lt;ref name=&quot;fsfbio&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.fsf.org/about/leadership/ | title=The Free Software Foundation Management | first=Richard | last=Stallman | date=7 მარტი, 2011 | work=Free Software Foundation | at=Richard M. Stallman, President | accessdate=21 ივლისი, 2011 }}&lt;/ref&gt;

სტოლმანმა პირველმა ჩამოაყალიბა ლეგალური კოპირების კონცეფცია და არის რამდენიმე ლიცენზიის მთავარი ავტორი ლეგალური კოპირების შესახებ, მათ შორის [[GNU General Public License]]-ის, რომელიც ყველაზე ფართოდ გამოიყენება თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზირებაში. [[1990|90-იანი წლებიდან]]  მოყოლებული სტოლმანი დროის უმეტეს ნაწილს თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის პროპაგანდირებას უთმობდა, და ამავდროულად ეწინააღმდეგებოდა მწარმოებლის მიერ პროგრამული უზრუნველყოფის [[პატენტი|პატენტირებას]], რაც მათი მხრიდან [[საავტორო უფლებები|საავტორო უფლებების]] გადამეტებად მიაჩნდა. სტოლმანს წვლილი მიუძღვის ისეთი მნიშვნელოვანი და ფართოდ გამოყენებადი პროგრამული პაკეტების შექმნაში როგორებიიცაა [[Emacs]],&lt;ref name=&quot;multic&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.multicians.org/mepap.html#secii | title = Multics Emacs: The History, Design and Implementation | author = Bernard S. Greenberg }}; {{cite web |url=https://www.gnu.org/software/emacs/emacs-faq.html#Origin-of-the-term-Emacs | title = GNU Emacs FAQ }}; {{cite web | url = http://www.jwz.org/doc/emacs-timeline.html | title = Emacs Timeline | author = Jamie Zawinski }}&lt;/ref&gt; [[GNU Compiler Collection]]&lt;ref name=&quot;gcc-contribs&quot;&gt;{{cite web | url = https://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc/Contributors.html | title = GCC Contributors }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;RIT&quot;&gt;{{cite web | title = Richard Stallman lecture at the Royal Institute of Technology, Sweden (30 ოქტომბერი, 1986) | url = https://www.gnu.org/philosophy/stallman-kth.html | accessdate = 21 სექტემბერი, 2006 }}&lt;/ref&gt; და [[GNU Debugger]].&lt;ref name=&quot;RIT&quot;/&gt; [[1989|1989 წელს]] იგი გახდა [[პროგრამული უზრუნველყოფის თავისუფლების ლიგა|პროგრამული უზრუნველყოფის თავისუფლების ლიგის]] თანადამფუძნებელი.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Richard Stallman}}
* {{ოფიციალური|https://stallman.org}}
* {{Dmoz|Computers/History/Pioneers/Stallman%2C_Richard/}}
* {{Gutenberg author | id=Stallman, Richard}}
* {{Internet Archive author |search=Richard Matthew Stallman}}
* {{IMDb name|1128476}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სტოლმანი, რიჩარდ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1953]]
[[კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პროგრამისტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ბლოგერები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები]]
[[კატეგორია:ხელოვნური ინტელექტის მკვლევრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>j2oxsiqkymlul3eood6gycba5ppivzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუსთავის ისტორიული მუზეუმი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85305</id>
    <revision>
      <id>5407201</id>
      <parentid>4812481</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T00:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11217" sha1="5or1dq6wziok8o7q2qvi1wzt4a2341w" xml:space="preserve">[[ფაილი:Rustavi Museum (A. Muhranoff, 2011).jpg|250px|thumb]]
'''რუსთავის ისტორიული მუზეუმი''' — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ [[რუსთავი|რუსთავში]]. დაარსდა [[1950]] წელს. მუზეუმში სულ დაცულია 28 771 ექსპონატი, ძირითადად ქალაქ [[რუსთავი]]სა და ისტორიული [[კუხეთი]]ს ([[გარდაბნის მუნიციპალიტეტი]]) ტერიტორიაზე არქეოლოგიური ექსპედიციების მიერ მოპოვებული მასალა ([[ძვ. წ. XIX საუკუნე|ძვ. წ. XIX საუკუნიდან]]  [[XVIII საუკუნე|ახ. წ. XVIII საუკუნის]] ჩათვლით). მუზეუმის ამჟამინდელი ხელმძღვანელია [[ნაზი პაჭიკაშვილი]].
==ისტორია==
მუზეუმი დაარსდა 1950 წლის 1 მარტს ცნობილი არქეოლოგისა და საზოგადო მოღვაწის, [[გიორგი ლომთათიძე|გიორგი ლომთათიძის]] ინიციატივითა და ძალისხმევით. მისივე თემატური გეგმის მიხედვით მოეწყო მუზეუმის პირველი და მეორე საგამოფენო ექსპოზიცია. მუზეუმის გახსნას საფუძვლად დაედო [[საქართველო]]ს ერთ-ერთი უძველესი ნაქალაქარის — [[რუსთავი]]ს ტერიტორიაზე უხვად აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა.  

მუზეუმის პირველ ექსპოზიციაში გამოფენილ იქნა მხოლოდ რუსთავის ნაქალაქარზე მშენებლობის დროს შემთხვევით ნაპოვნი და 1949-1950 წლებში მცირე მასშტაბით არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა.

XX საუკუნის 80-იან წლებში მუზეუმის პატარა შენობას, მისი დირექტორის ლ.ბასიაშვილის (1963-2000 წწ) თავდადებული მოღვაწეობის შედეგად მიაშენეს თანამედროვე სტანდარტის შესაბამისი ორი საექსპოზიციო დარბაზი (1000კვ.მ) და ფონდსაცავი (500 კვ.მ). მუზეუმს შესაძლებლობა მიეცა [[საქართველო]]ს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური ცენტრის [[კუხეთი]]ს (რუსთავის) არქეოლოგიური ექსპედიციისაგან მიეღო არამატო რუსთავის, არამედ ისტორიული [[კუხეთი]]ს ([[გარდაბნის რაიონი]]) ვრცელ ტერიტორიაზე აღმოჩენილი მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური მასალა. გარდა ამისა, [[მუზეუმი]]ს ფონდები შეივსო [[საგარეჯო]]სა და [[ქვემო ქართლი]]ს რეგიონში მუზეუმის თანამშრომელთა მიერ მოწყობილი სხვადასხვა ექსპედიციების დროს მოპოვებული ეთნოგრაფიული მასალით. ტრადიციულად იგი ივსებოდა რიგითი რუსთაველი მოქალაქეებისა და კერძო კოლექციონერების მიერ შემოწირული ნივთებითაც. ამჟამად, მუზეუმის მეორე სართულზე გამოფენილია [[მსოფლიო]]ში ერთადერთი [[ობობა]]ს ქსელებით მხატვრის, ია მღებრიშვილის ნამუშევრები, რომელიც ნებისმიერი ქართველისა თუ უცხოელის აღფრთოვანებას იწვევს.

ბოლო წლების მანძილზე აქტიურად იმართება სასკოლო კონკურსი სახელწოდებით ,,ვიცოდეთ ჩვენი ქალაქის ისტორია.’’, რომელშიც  აქტიურად მონაწილეობს ქალაქის ყველა სკოლა.

2000 წლიდან დღემდე რუსთავის მხარეთმცოდნეობის დირექტორია ისტორიკოსი ქალბატონი [[ნაზი პაჭიკაშვილი]].
==გიორგი ლომთათიძის დამსახურება რუსთავის წინაშე==
1949 წელს, [[ივანე ჯავახიშვილი]]ს ისტორიის ინსტიტუტში შეიქმნა რუსთავის არქეოლოგიური ექსპედიცია გიორგი ლომთათიძის ხელმძღვანელობით.

რუსთავის ნაქალაქარსა და ციხეზე გეგმაზომიერი სამუშაოების ჩატარების შედეგად, გამოვლინდა და შესწავლილ იქნა სხვადასხვა ტიპის (საცხოვრებელი, სამეურნეო) ნამოსახლარი და სამაროვნები, რომელთა კვლევას გ. ლომთათიძემ არაერთი სტატია და გამოკვლევა მიუძღვნა.

[[რუსთავი]]სადმი მიძღვნილ ნაშრომებში [[გიორგი ლომთათიძე]] ამომწურავად გადმოგვცემს ექსპედიციის მიერ ჩატარებული სამუშაოების უმთავრეს შედეგებს. განხილულია ნაქალაქარზე გამოვლენილი კომპლექსები: სამაროვნები, ნამოსახლარები და იქ აღმოჩენილი მასალა, სასიმაგრო, საცხოვრებელი, სამეურნეო ნაგებობანი, უამრავი ნივთი და მონეტა; მოცემულია ქალაქის სტრატიგრაფიული შკალა, რომელსაც დღემდე არ დაუკარგავს თავისი მეცნიერული ღირებულება. გაცოცხლებულია ქალაქის ხანგრძლივი, მძიმე და რთული თავგადასავალი. დასახულია კვლევის ძირითადი გეზი და შემდგომი მუშაობის უმთავრესი პრობლემები.
==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გიორგი ლომთათიძე]]
*[[რუსთავი]]
*[[კუხეთი]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{commonscat|Rustavi Local Museum}}
* [http://www.rustavi.ge/geo/?cat=museum_theatre_cinema&amp;level=level1 რუსთავის ისტორიული მუზეუმი. ქ. რუსთავის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409074357/http://rustavi.ge/geo/?cat=museum_theatre_cinema&amp;level=level1 |date=2016-04-09 }}
*[https://www.facebook.com/RustavisIstoriuliMuzeumi/  რუსთავის ისტორიული მუზეუმი]
*[http://www.georgianmuseums.ge/?lang=geo&amp;id=1_1&amp;sec_id=6&amp;th_id=242 რუსთავის ისტორიული მუზეუმი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412141944/http://georgianmuseums.ge/?lang=geo&amp;id=1_1&amp;sec_id=6&amp;th_id=242 |date=2016-04-12 }}
*[http://rustavi.gov.ge/page/168 ა(ა)იპ &quot;რუსთავის ისტორიული მუზეუმი&quot;]
*[http://betravel.ge/index.php?hide=mk6&amp;lang=ge ქვემო ქართლის მუზეუმები]
*[http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/111065 რუსთავის ისტორიული მუზეუმი]
*[https://www.yell.ge/company.php?lan=geo&amp;id=121841 რუსთავის ისტორიული მუზეუმი]
*[http://kvira.ge/172968 რუსთავის ისტორიული მუზეუმი გამოფენას „თანამედროვე ქრისტიანული ხელოვნება“ მასპინძლობს]
*[http://rustavimuzeumi.blogspot.com/ რუსთავის მხარეთ მცოდნეობის მუზეუმი]
*[http://www.dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/111643/1/Rustavis_Istoriuli_Muzeumis_Krebuli.pdf რუსთავის ისტორიული მუზეუმი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806094144/http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/111643/1/Rustavis_Istoriuli_Muzeumis_Krebuli.pdf |date=2020-08-06 }}

[[კატეგორია:რუსთავი]]
[[კატეგორია:რუსთავის მუზეუმები]]
[[კატეგორია:1950 წელს დაარსებული მუზეუმები]]</text>
      <sha1>5or1dq6wziok8o7q2qvi1wzt4a2341w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოშკის ბიბლია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88970</id>
    <revision>
      <id>5406756</id>
      <parentid>4581388</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <comment>/* ლიტერატურა */ // რედაქტირება [[:en:User:镜音铃/Wikiplus|Wikiplus]]-ით</comment>
      <origin>5406756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6218" sha1="8fkubguq5gszivq730trpi2zd66r1f4" xml:space="preserve">'''ოშკის ბიბლია''', ''ათონის ბიბლია'' — ქართული ხელნაწერი, რომელიც ძველი აღთქმის წიგნებს შეიცავს. გადაწერილია [[978]] წელს სამხრეთ საქართველოში, ოშკის ლავრაში, იოანე თორნიკ-ყოფილის დაკვეთით [[ათონის ივერთა მონასტერი|ათონის ქართველთა მონასტრისათვის]]. ნაწერია ეტრატზე, [[ნუსხური]] ხელით, დეკორისა და ილუსტრაციების გარეშე.  

ხელნაწერი თავდაპირველად სამ ტომად ყოფილა აკინძული. მასში შედიოდა წიგნები: დაბადებისაჲ, გამოსვლათაჲ, ლევიტელთაჲ, რიცხუთაჲ, მეორე სჯულისაჲ, ისუ ნავესი, რუთისი, იობისი (I ტ.); მფეთაჲ (I — IV წგნ.), იგავნი სოლომონისნი, ეკლესიასტე, ქებათა-ქებაჲ, სიბრძნე სოლომონისი, ისუ ზირაქისი და 12 მცირე წინასწარმეტყველთა წიგნები (II ტ.), დიდ  წინასწარმეტყველთა წიგნები ([[ესაია]]სი, [[იერემია]]სი, [[ივდითი]]სი და [[ტობისი]] (III ტ.). ხელნაწერში არ ყოფილა შეტანილი ფსალმუნი, ნეშტთა და მაკაბელთა წიგნები. ხელნაწერის სამივე ტომი შეიცავდა 1300-მდე ფურცელს. ამჟამად აკლია თითქმის 300 ფურცელი (აკლია უმთავრესად I ტომის ფურცლები; IV, V, VI წიგნები მთლიანად დაკარგულია). XI საუკუნის შემდეგ ხელნაწერი ხელახლა აუკინძავთ, შეუერთებიათ I ტომის დარჩენილი ნაწილი და II ტომი. ოშკის ბიბლია მუდმივად ათონზე იყო დაცული. XIX საუკუნის შუა წლებში იგი ცოტა ხნით საქართველოში ჩამოიტანეს და მისგან რამდენიმე პირი გადაწერეს (ეს პირები გამოიყენეს ძველი აღთქმის ტექსტის გამოსაცემად [[1884]] წელს). ამჟამად არსებობს მთლიანი ხელნაწერის ფოტოპირი, რომელიც 1913 წელს გაკეთდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიისათვის. ტექსტის ნაწილი გამოცემულია ცალკე ([[აკაკი შანიძე]]) ან სხვა, უფრო გვიანდელ  ხელნაწერებათან  ერთად ([[ბლეიკი, რობერტ პირპონტ|რობერტ  ბლეიკი]], ც. ქურციკიძე, თ. ცქიტიშვილი).

ჩვენამდე მოღწეულია ბიბლიის მთლიან ხელნაწერთაგან ოშკის ბიბლია უძველესია, მაგრამ ბიბლიის ტექსტები (როგორც ძველი, ისე ახალი აღთქმისა) უფრო ადრეც არსებობდა ქართულ ენაზე; ამას მოწმობს ხანმეტი ფრაგმენტები, რომლებიც V—VII  საუკუნეებს განეკუთვნება. ხანმეტი ტექსტები ზოგჯერ სულ სხვა რედაქციის ტექსტს გამოავლენენ, ვიდრე ოშკის ბიბლია; ამ უკანასკნელში შემავალი წიგნების მეტი წილი აგრეთვე შეიცავს ძველ თარგმნებს, რომლებიც უკვე შესწორებულია და რედაქტირებული. ოშკის ბიბლიას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ქართულ მწერლობისა და ენის ისტორიის შესასწავლად.

ოშკის ბიბლია დღესაც ათონის მთის წიგნსაცავის ქართულ კოლექციაში ინახება. 

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://geomanuscript.ge/?page=bibliuri-xelnawerebi Geomanuscript.Ge, ოშკის ბიბლია]

== ლიტერატურა ==
*''Blake R. P.'' The Athos#Codex of the Georgian Old Testament, «Harvard Theological Review», 1929, v. 22, № 1;
{{ქსე|7|620|[[მზექალა შანიძე|შანიძე მ.]]}}

[[კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები]]
[[კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები]]</text>
      <sha1>8fkubguq5gszivq730trpi2zd66r1f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამარის მეტროპოლიტენი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94749</id>
    <revision>
      <id>5407281</id>
      <parentid>4945536</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6948" sha1="h2m3ym452mxppfgpvfw68kmkuyh3sxe" xml:space="preserve">{{მეტრო
 | სახელი = სამარის მეტროპოლიტენი
 | ლოგო = [[ფაილი:Samara metro logo.svg|100px]]
 | ქვეყანა = {{RUS}} 
 | ქალაქი = [[ფაილი:Coat_of_Arms_of_Samara_(Samara_oblast).png|20px]] [[სამარა]]
 | გახსნა= [[26 დეკემბერი]] [[1987 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|1987]] წ.
 | სიგრძე = 12,7 კმ.&lt;ref name=&quot;Samara-metro&quot;&gt;{{cite web |url=http://metrosamara.ru/about/scheme/ |script-title=ru:1-ая линия метрополитена [Показать справочную информацию] |publisher=Самарский метрополитен [Samara Metro] |language=Russian |trans-title=First subway line (Show background information) |accessdate=2015-02-16}}&lt;/ref&gt;
 | სადგურები = 10
 | ხაზები = 1
 | მგზავრები_დ = 44,8 ათ. ად. (2015 წ.)&lt;ref name=&quot;Отчёт 2015&quot;/&gt;
 | მგზავრები_წ =16,3 მლ. ად. (2015 წ.)&lt;ref name=&quot;Отчёт 2015&quot;&gt;{{cite web|url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016/2015.pdf|title=Технико-эксплуатационные показатели метрополитенов 2015 год|publisher=Международная Ассоциация «Метро»|access-date=2017-12-11|archive-date=2017-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202004945/http://asmetro.ru/upload/docs/2016/2015.pdf}}&lt;/ref&gt;
 | ხაზების სქემა = [[ფაილი:Samara metro 2008.jpg|270px|სამარის მეტროპოლიტენის რუკა.]]
}}
'''სამარის მეტროპოლიტენი''' ([[1992]] წლამდე - '''კუიბიშევის მეტროპოლიტენი''') — [[მეტროპოლიტენი]]ს სისტემა [[სამარა (რუსეთი)|სამარაში]], რომელიც რიგით მე-5 ექსპლუატირებული მეტროა [[რუსეთი|რუსეთში]]. ერთ-ერთი საქალაქო სამგზავრო [[ტრანსპორტი]] სამარაში.

შედგება 1 ხაზზე განლაგებული 9 სადგურისაგან, რომელთაგან 8 მიწისქვეშ და 1 მიწაზე მოსიარულე ტიპისაა. საერთო სიგრძეა - 11,4 კმ..

== ისტორია ==
[[1977]] წლის ნოემბერში [[სსრკ მინსტრთა საბჭო]] დათანხმდა [[მეტრო]]ს პროექტზე ტექნიკურ სამუშაოებს ქალაქ [[კუიბიშევი|კუიბიშევში]]. პროექტი მიეცა ინსტიტუტ სსრკ. ტრანსპორტის მშენებლობის სამინისტროს „მეტროგიპროტრანსს“, სამუშაო დოკუმენტაციის მომზადება მის ფილიალ „გორკოვმეტროპროეკტს“ ქალაქ [[გორკი|გორკში]] (მოგვიანებით [[ნოვგოროდი]]).

== რეგიონთა გახსნის ქრონოლოგია ==
{| class=&quot;prettytable&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse: collapse; text-align: left;&quot;
|-
!რეგიონი!!გახსნის თარიღი!!სიგრძე
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„იუნგარადოკ“ — „პაბედა“
|[[1987 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|1987]], [[26 დეკემბერი]]
|4,5 კმ.
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„პაბედა“ — „სოვეტსკაია“
|[[1992 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|1992]], [[31 დეკემბერი]]
|1,6 კმ.
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„სავეტსკაია“ — „სპარწივნაია“
|[[1993 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიასჳ|1993]], [[25 მარტი]]
|1,4 კმ.
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„სპარწივნაია“ — „გაგარინსკაია“
|[[1993 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|1993]], [[30 დეკემბერი]]
|1,5 კმ
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„გაგარინსკაია“ — „მასკოვსკაია“
|[[2002 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|2002]], [[27 დეკემბერი]]
|1,3 კმ.
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„მასკოვსკაია„ — „რასიისკაია“
|[[2007 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|2007]], [[26 დეკემბერი]]
|11 კმ
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|„რასიისკაია“ — „ალაბინსკაია“
|[[2015 წელი მეტროპოლიტენის ისტორიაში|2015]], [[1 თებერვალი]]
|1.3 კმ
|-
|'''სულ: 10 სადგური'''
|
|'''12.7 კმ.'''
|-
|}

== მოძრავი შემადგენლობა ==
მეტროპოლიტენს ემსახურება ელქტროდეპო „კიროვის“ ოთხვაგონიანი 81-717/714 მატარებლები.

== მგზავრობის ღირებულება ==
[[2009]] წლის [[1 იანვარი|1 იანვრიდან]], 1 ადამიანის და ასევე ტვირთის ადგილის ღირებულება შეადგენს 12 მან.-ს. გადახდა ხდება სალაროში შეძენილი პლასტიკური ჟეტონით.

== პერსპექტივები ==
{{განახლება}}
[[2015]] წლისთვის იგეგმება - 2 ხაზზე განლაგებული 18 სადგური, სიგრძით - 22 კმ..

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[მეტროპოლიტენების სია]]

{{სსრკ-ის მეტროპოლიტენები}}

[[კატეგორია:რუსეთის მეტროპოლიტენები]]</text>
      <sha1>h2m3ym452mxppfgpvfw68kmkuyh3sxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთი კუნძული (ახალი მიწა)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125968</id>
    <revision>
      <id>5407333</id>
      <parentid>4952978</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7938" sha1="m9efe3np06bay9xeqpy16i5x92bdx8l" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა კუნძული
| სახელი             = სამხრეთი კუნძული
| მშობ. სახელი      = Южный
| native name link = 
| მეტსახელი       = 
| სურათის სახელი       = YuzhnyIsland.svg
| სურათის წარწერა    = 
| სურათის ზომა       = 
| ალტ სურათი        =
| locator map      = {{პოზრუკა|რუსეთი|lat=72|long=54}}
| locator map size = 
| map_custom       = yes
| მდებარეობა         = [[ახალი მიწა]]
| კოორდინატები      = 
| მდებარეობა      = 
| კუნძულთა რაოდენობა    = 
| მთავარი კუნძული    = 
| ფართობი_კმ2         = 33 275
| ფართობი_კვმი        =
| სია             = 
| სიგრძე_კმ        =
| სიგანე_კმ         =
| სანაპიროს სიგრძე        =
| სანაპიროზოლი_კმ     =
| უმაღლესი მთა    = 
| სიმაღლე        = 
| სიმაღლე_მ      = 1 291
| ქვეყნის სახელი  = 
| ქვეყანა          = {{დროშა|რუსეთი}}
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური     = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა           = [[არხანგელსკის ოლქი]]
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1   = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 1         = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2   = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 2         = 
| ქვეყნის დედაქალაქი                   = 
| ქვეყნის უდიდესი ქალაქი              = 
| ქვეყნის უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა   = 
| ქვეყნის ლიდერის ტიპი              = 
| ქვეყნის ლიდერის სახელი               = 
| ქვეყანა 1                         = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური   = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა         = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1 = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა 1       = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2 = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა 2       = 
| ქვეყნის 1 დედაქალაქი            = 
| ქვეყნის 1 უდიდესი ქალაქი            = 
| ქვეყნის 1 უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა = 
| ქვეყნის 1 ლიდერის ტიპი            = 
| ქვეყნის 1 ლიდერის სახელი             = 
| ქვეყანა 2                         = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური   = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა         =
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1 = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა 1       = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2 = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა 2       = 
| ქვეყნის 2 დედაქალაქი            = 
| ქვეყნის 2 უდიდესი ქალაქი            = 
| ქვეყნის 2 უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა = 
| ქვეყნის 2 ლიდერის ტიპი            = 
| ქვეყნის 2 ლიდერის სახელი             = 
| მოსახლეობა       = 
| აღწერის წელი = 
| სიმჭიდროვე_კმ2      =
| ეთნიკური ჯგუფები    = 
| ვებსაიტი          = 
| დამატებითი ინფო  =
}}

'''სამხრეთი''' ({{lang-ru|Южный}}) — სამხრეთი კუნძული [[ახალი მიწა|ახალი მიწის]] არქიპელაგში, მდებარეობს ჩრდილოეთ [[რუსეთი|რუსეთში]]. მისი ფართობი შეადგენს 33,275 კვადრატულ კილომეტრს. ეს კუნძული ჩრდილოეთიდან სრუტის მეშვეობით არის გამოყოფილი, კუნძულ [[ჩრდილოეთი კუნძული (ახალი მიწა)|ჩრდილოეთს]]. სამხრეთის კუნძული თავისი ფართობის მიხედვით მსოფლიოს უდიდეს [[კუნძულების სია ფართობის მიხედვით|50 კუნძულში]] შედის. 

== ეკოლოგია ==

თავდაპირველად ეს კუნძული [[ნანაეცი (ხალხი)|ნანცების]] საცხოვრებელი იყო, ამ ადგილებიდან ევაკუირებული იქნა მოსახლეობა და 1950 წელს აქ [[ბირთვული იარაღის გამოცდა|გამოსცადეს ბირთვული იარაღი]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www-ns.iaea.org/downloads/rw/waste-safety/north-test-site-final.pdf |title=დაარქივებული ასლი |access-date=2010-04-20 |archive-date=2012-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120525102432/http://www-ns.iaea.org/downloads/rw/waste-safety/north-test-site-final.pdf }}&lt;/ref&gt; 

კუნძულზე ძირითადად ზღვის ფრინველები სახლობს.

აქ გავრცელებულია [[ტუნდრა]]. 

== რესურსები ინტერნეტში ==

* [http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/russia_guide.htm Location] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080109202105/http://worldmaps.web.infoseek.co.jp/russia_guide.htm |date=2008-01-09 }}
* [http://www.bigarctic.ru/Eng Nature Reserve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008044746/http://www.bigarctic.ru/Eng |date=2007-10-08 }}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
{{ესკიზი-რუსეთი}}

[[კატეგორია:ახალი მიწა]]
[[კატეგორია:რუსეთის კუნძულები]]
[[კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>m9efe3np06bay9xeqpy16i5x92bdx8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ხაინანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126052</id>
    <revision>
      <id>5407236</id>
      <parentid>4313491</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5407236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8167" sha1="9tmqlilg2rpa80j3pxfiw8jbvppq2j5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული|
|მშობლიური სახელი = 海南省
|ქართული სახელი = ხაინანი
|დროშა = 
|გერბი = 
|ქვეყანა = ჩინეთი
|ჰიმნი =  
|სტატუსი = [[პროვინცია]]
|შედის = [[სამხრეთ-ცენტრალური ჩინეთი]]ს რეგიონში
|მოიცავს = 
|დედაქალაქი= [[ხაიკოუ]]
|მსხვილი ქალაქი = 
|მსხვილი ქალაქები= 
|თარიღი = 
|მეთაური =
|მეთაური 2 = 
|მშპ = 205.2 მილიარდი იენი
|მშპ წელი= 2010
|მშპ ადგილი = 28
|მშპ ესმ = 
|ენა = 
|ენები =
|მოსახლეობა = 8,671,518
|აღწერის წელი = 2010
|ადგილი მოსახლეობით = 28
|ეროვნული შემადგენლობა = [[ჩინელები]] 83%
|სიმჭიდროვე = 254.7
|აღმსარებლობა =
|ფართობი = 33,920 
|ადგილი ფართობით = 28
|ფართობის პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღლე =
|საშუალო სიმაღლე =
|მინიმალური სიმაღლე =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= China Hainan.svg
|დროისსარტყელი= 
|აბრევიატურა = 
|ISO = CN-46
|FIPS= 
|სატელეფონო კოდი = 
|საფოსტო ინდექსები = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|საავტომობილო სანომრე ნიშნები = 
|საიტი = http://www.hi.gov.cn/code/V3/
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
|პარამეტრი1 = 
|შენიშვნა =
}}
[[ფაილი:Hainan tmo 07feb05 250m.jpg|thumb|right|300px|ხაინანის სატელიტური ფოტო]]
'''ხაინანი''' ({{lang-zh|海南}}, [[ფინინი]] Hǎinán {{Audio|zh-Hainan.ogg|ხაინანი}}) — [[პროვინცია]] [[სამხრეთ-ცენტრალური ჩინეთი|სამხრეთ-ცენტრალურ ჩინეთში]]. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — [[ხაიკოუ]]. მოსახლეობა — 8,671,518 ადამიანი (28-ე ადგილი პროვინციებს შორის, [[2010]] წლის მონაცემებით.)

კუნძული გაშენებულია [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვის]] ნაპირებზე, ჩინეთის კონტინენტური ნაწილისგან ხაინანი გამოყოფილია [[ხაინანის სრუტე|ხაინინის სრუტის]] მევეობით, სრუტის მეორე მხარეს მდებარეობს [[ლეიჩშოუბანდაო]]ს ნახევარკუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 33,210 კვადრატულ კილომეტრს, ხაინინი თავისი ფართობის სიდიდის მხრივ შედის მსოფლიოს უდიდეს 50 კუნძულს შორის. ეს ტერიტორია შედის ჩინეთის სამხრეთული ავტონომიის შემადგენლობაში, პროვინციის სტატუსით. საუკუნეების განმავლობაში ეს ტერიტორია შედიოდა [[გუანდუნი]]ს პროვინციის შემადგენლობაში, მაგრამ 1988 წელს გამოეყო გუანდუნს. კუნძულის დედაქალაქია ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი [[ჰაიკოუ]].

[[2009]] წლის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 8,180,000 კაცი, სიმჭიდროვის თვალსაზრისით კმ²-ზე საშუალოდ 241 ადამიანი ცხოვრობს. აქ მცხოვრებთა სასაუბრო ენაა ჩინური, თუმცა კუნძულზე ასევე გავრცელებული პორტუგალიურიც. აღმსარებლობის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობა [[ბუდიზმი|ბუდისტია]]. კუნძულზე არის ათი დიდი ქალაქი.

== გეოგრაფია ==
{{მთავარი|ხაინანი (კუნძული)}}
ფართობის სიდიდით ეს კუნძული მეორეა ჩინეთში [[ტაივანი]]ს შემდგომ, ხაინანი ფართობით უსწრებს [[ბელგია]]ს. კუნძულზე ძირითადად დაბლობებია, თუმცა არის მთებიც, უმაღლესი წერტილი შეადგენს 1,876 მეტრს, ეს არის მთა [[ვუზი (მთა)|ვუზი]] რომელიც ხაინისნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთ ნაწილში არის [[ბაკბოს ყურე]].

კუნძულზე არის კონტინენტური ჰავა. ჰიდროგრაფიული ქსელის მიხედვით ეს ტერიტორია საკმაოდ მდიდარია, აქ მდებარეობს რამდენიმე გრძელი მდინარე და დიდი ტბა. მათგან აღსანიშნავია მდინარე [[ნანდუ (მდინარე)|ნანდუ]], ის სათავეს იღებს ჩრდილოეთიდან. მისი სიგრძე შეადგენს 314 კილომეტრს, ნანდუს [[შენაკადი|უერთდება]] მდინარეები [[ხინსუ (მდიანარე)|ხინსუ]] და [[ჩანგუე]].

== იხილეთ აგრეთვე ==

* [[კუნძულ ხაინანის ინციდენტი]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category|Hainan}}
* [http://www.hi.gov.cn/ Hainan Government Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808220751/http://www.hi.gov.cn/ |date=2013-08-08 }}
* [http://info.hktdc.com/mktprof/china/hainan.htm Economic profile for Hainan] 
* [http://www.howardscott.net/7/ImagesOf_Hainan_2008/index.html Dr Howard M Scott &quot;Hainan&quot;]
* [http://libguides.nl.sg/hainan Resources on the Hainanese in the National Library of Singapore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110820011118/http://libguides.nl.sg/hainan |date=2011-08-20 }}

{{ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა}}

[[კატეგორია:ჩინეთის კუნძულები]]</text>
      <sha1>9tmqlilg2rpa80j3pxfiw8jbvppq2j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტოკელაუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131450</id>
    <revision>
      <id>5407219</id>
      <parentid>5386772</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5407219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35066" sha1="4ifn6igvcwh7estc4u2o576w5jj1jp7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ქვეყანა2
|ვირტუალური სახელმწიფო = 
|სრული სახელი = ტოკელაუ
|მშობლიური სახელი = {{lang-en|Tokelau}}&lt;br /&gt;{{lang-tkl|Tokelau}}
|სახელი = ტოკელაუ
|სტატუსი = [[ახალი ზელანდიის სამეფო]]
|დროშა = :Flag of Tokelau.svg
|ალტ დროშა = 
|დროშის სიგანე = 
|გერბი = Public Seal of Niue (1974–2021).svg
|ალტ გერბი = 
|ეროვნული დევიზი = {{lang-tkl|&quot;Tokelau mo te Atua&quot;}}&lt;br /&gt;{{lang-en|&quot;Tokelau for the Almighty&quot;}}
|დევიზი ქართულად = „ტოკელაუ ღმერთისთვის“
|ეროვნული ჰიმნი = &quot;{{lang-tkl|Te Atua o Tokelau}}&quot;&lt;br/&gt;&quot;{{lang-en|The God of Tokelau}}&quot;&lt;br/&gt;[[ტოკელაუს ღმერთი]]&lt;ref&gt;{{cite web |title = Government of Tokelau |url = http://www.tokelau.org.nz |website=tokelau.org.nz |access-date=20 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[File:Anthem of Tokelau.ogg]]&lt;/div&gt;
|სამეფო ჰიმნი = {{lang-en|&quot;God Save the King&quot;}}&lt;br/&gt;[[გაერთიანებული სამეფოს ჰიმნი|ღმერთო დაიფარე მეფე]]&lt;br /&gt;{{center|[[File:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]}}
|სხვა სიმბოლოს ტიპი = 
|სხვა სიმბოლო = 
|რუკა = New Zealand on the globe (Tokelau special) (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
|მდებარეობის ტექსტი = 
|ალტ რუკა = 
|რუკის წარწერა = 
|რუკა2 = LocationTokelau.png
|ალტ რუკა2 = 
|რუკის წარწერა2 = 
|დედაქალაქი = [[ატაფუ]]
|latd=09 | latm=10 | lats= | latNS=S |longd=171 |longm=50 |longs= |longEW=E
|უდიდესი ქალაქი = [[ატაფუ]]
|უდიდესი დასახლების ტიპი = 
|უდიდესი დასახლება = 
|ოფიციალური ენები = [[ტოკელაური ენა|ტოკელაური]]&lt;br /&gt;[[ინგლისური ენა|ინგლისური]]&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.tokelau-info.tk/ |title = Tokelau Info |website = Tokelau-info.tk |access-date=30 December 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20131026065526/http://www.tokelau-info.tk/ |archive-date=26 October 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tokelau.org.nz/About+Us/Government.html Joint Statement of the Principles of Partnership between New Zealand and Tokelau] 3. Language and Culture&lt;/ref&gt;
|ეროვნული ენები = 
|რეგიონული ენები = 
|ენების ტიპი = 
|ენები = 
|ქვე ენები = 
|ენების ტიპი2 = 
|ენები2 = 
|ქვე ენები2 = 
|ეთნიკური ჯგუფები = 
|ეთნიკური ჯგუფების წელი = 
|რელიგია = 
|ეთნოქორონიმი = 
|მთავრობის ტიპი = [[კონსტიტუციური მონარქია]]
|ლიდერის ტიტული1 = [[ავსტრალიის მონარქების სია|მეფე]]
|ლიდერის სახელი1 = [[ჩარლზ III]]
|ლიდერის ტიტული2 = [[ტოკელაუს ადმინისტრატორი|ადმინისტრატორი]]
|ლიდერის სახელი2 = [[დონ ჰიგინსი]]
|ლიდერის ტიტული3 = [[ულუ-ო-ტოკელაუ]]
|ლიდერის სახელი3 = [[ფოფო ტუისანო]]
|ლიდერის ტიტული4 = 
|ლიდერის სახელი4 = 
|საკანონმდებლო ორგანო = 
|ზედა პალატა = 
|ქვედა პალატა = 
|დამოუკიდებლობის ტიპი = 
|დამოუკიდებლობის შენიშვნა = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = 
|მოვლენის თარიღი1 = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = 
|მოვლენის თარიღი2 = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = 
|მოვლენის თარიღი3 = 
|ფართობის ადგილი = 
|ფართობი = 10
|ფართობის შენიშვნები = 
|წყლის პროცენტულობა = 
|ტერიტორიის სახელიl = 
|ფართობის სახელი2 = 
|ფართობის მონაცემი2 = 
|მოსახლეობის შეფასება = 2608
|მოსახლეობის შეფასების ადგილი = 
|მოსახლეობის შეფასების წელი = 2025&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tokelau Population (2025) |url=https://www.worldometers.info/world-population/tokelau-population/ |website=worldometer |access-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|მოსახლეობის აღწერა = 1499&lt;ref&gt;{{cite report |title=Final population counts: 2016 Tokelau Census |date=November 2016 |publisher=[[Statistics New Zealand]] |page=3 |url = https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/TokelauCensusTechnicalRelease1E.pdf }}&lt;/ref&gt;
|მოსახლეობის აღწერის წელი = 2016
|მოსახლეობის აღწერის ადგილი = 237-ე
|მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 115
|მოსახლეობის სიმჭიდროვის ადგილი = 86-ე
|წევრების რაოდენობა = 
|მშპ-ის მუპ = 
|მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = 
|მშპ-ის მუპ-ის წელი = 
|მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = 
|მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 
|მშპ-ის ნომინალი = 
|მშპ-ის ნომინალის ადგილი = 
|მშპ-ის ნომინალის წელი = 
|მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = 
|მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 
|ჯინი = 
|ჯინის სქოლიო = 
|ჯინის ადგილი =
|ჯინის წელი =
|ჯინის ცვლილება = 
|აგი-ს წელი = 
|აგი = 
|აგი-ს ცვლილება = 
|აგი-ს ადგილი = 
|აგი-ს სქოლიო = 
|ვალუტა = [[ახალ ზელანდიური დოლარი]]
|ვალუტის კოდი = NZD
|სასაათო სარტყელი = [[UTC+13:00]]
|UTC-ის გადაწევა = 
|სასაათო სარტყელი DST = 
|UTC-ის გადაწევა DST-ზე = 
|DST-ის შენიშვნა = 
|ანტიპოდები = 
|თარიღის ფორმატი = დდ/თთ/წწწწ
|მოძრაობის მიმართულება = 
|ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.tk]]
|ISO 3166 კოდი = TK
|სატელეფონო კოდი = +690
|რუკა3 = 
|ალტ რუკა3 = 
|შენიშვნა ა = 
|შენიშვნა ბ = 
|შენიშვნები = 
}}
'''ტოკელაუ''' ({{lang-en|Tokelau}}, {{lang-tkl|Tokelau}}) — [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიის]] მმართველობის ქვეშ არსებული ტერიტორია, რომელიც შედგება სამი მარჯნის [[ატოლი]]საგან და მდებარეობს [[წყნარი ოკეანე|წყნარ ოკეანეში]] ახალ ზელანდიასა და [[ჰავაის კუნძულები|ჰავაის კუნძულებს]] შორის. საერთო ფართობი შეადგენს 10 კმ²-ს, ხოლო აქ ცხოვრობს 1411 კაცი (2011)&lt;ref name=&quot;Census - 2011&quot;&gt;[http://www.stats.govt.nz/browse_for_stats/people_and_communities/pacific_peoples/2011-tokelau-census-landing-page/final-count-2011-tokelau-census.aspx მოსახლეობის აღწერა (2011)]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/browse-categories/people-and-communities/pacific-peoples/2011-tokelau-census/profile-tokelau-ata-o-tokelau/profile-of-tokelau-ata-o-tokelau.pdf |title=ტოკელაუს მოსახლეობის აღწერა (2011) |accessdate=2014-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924131642/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/browse-categories/people-and-communities/pacific-peoples/2011-tokelau-census/profile-tokelau-ata-o-tokelau/profile-of-tokelau-ata-o-tokelau.pdf |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt; (2011 წლის აღწერა). ატოლის ჩრდილოეთით მდებარეობს [[სამოა]]ს, აღმოსავლეთით [[ტუვალუ]]ს, სამხრეთით [[ფენიქსის კუნძულები]]ს, დასავლეთით [[ლაინის კუნძულები]]ს (ფენიქსის და ლაინის კუნძულები მიეკუთვნება [[კირიბატი]]ს) ტერიტორიული წყლები. იგი შედის [[ახალი ზელანდიის სამეფო]]ში. გაეროს [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალურმა ასამბლეამ]] ტოკელაუ [[არა თავისუფალი ტერიტორიების სია (გაეროს მიხედვით)|არა-თავისუფალ]] ტერიტორიად მიიჩნია.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tokelau.org.nz/|title=Official site for the Tokelau Council of Ongoing Government|accessdate=2007-11-04|quote=The basis of Tokelau's legislative, administrative and judicial systems is the Tokelau Islands Act 1948 and its amendments. (See the link &quot;LAW&quot;) In November 1974 the administration of Tokelau was transferred from the Mäori and Island Affairs Department to the Ministry of Foreign Affairs. From then until September 1980, when the Tokelau administration regulations were amended, the New Zealand Secretary of Foreign Affairs was the administrator of Tokelau. New regulations then came into force whereby the Minister of Foreign Affairs was empowered to appoint a suitable person to be the Administrator of Tokelau. The New Zealand flag is used and the anthem is God Save the Queen.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=terr1&gt;{{cite web|url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Tokelau.php|title=Tokelau|publisher=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade|accessdate=2008-12-23|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/616rySMMp?url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Tokelau.php|archivedate=2011-08-21}}&lt;/ref&gt;.დასავლელების მიერ ეს სახელმწიფო ზოგჯერ ძველი კოლონიური სახელით, კავშირის კუნძულებით მოიხსენიება.

== დასახელება ==
დასახელება „ტოკელაუ“ პოლინეზიურიდან თარგმანში ნიშნავს „ჩრდილოეთის ქარი“. ეს ტერიტორია აღმოაჩინეს ევროპელმა მკვლევარება და მას სახელად დაარქვეს „გაერთიანებული კუნძულები“. სახელი ტოკელაუ მიღებულ იქნა 1946 წელს, ხოლო ოფიციალურად დამტკიცდა 1976 წლის 9 დეკემბერს.

== გეოგრაფია ==
[[ფაილი:Tokelau Islands.png|thumb|right|300px|ტოკელაუს რუკა.]]
ტოკელაუს კუნძულები შედგება სამი [[ატოლი]]საგან — [[ატაფუ]], [[ნუკუნონუ]] და [[ფაკაოფო]]. გეოგრაფიულად ტოკელაუს მიეკუთვნება ატოლი [[სუეინსი]]ც, რომელიც ადმინისტრაციულად შედის [[ამერიკის სამოა]]ს შემადგენლობაში. ატოლები შედგებიან დიდი რგოლისებური წყლისქვეშა [[მარჯნის რიფი|რიფებისაგან]], რომლებზეც აღმართულია ბევრი პატარა [[მარჯნის კუნძული|მარჯნის კუნძულები]]. პატარა კუნძულები ოკეანის ზედაპირიდან ამოწეულია მხოლოდ 3—4 მეტრით.

კუნძულების ზედაპირი შედგება [[მარჯანი|მარჯნის]] ნატეხებისაგან და მარჯნის ქვიშისაგან. ღარიბ [[კირქვა|კირქვიან]] [[ნიადაგი|ნიადაგზე]] იზრდებიან მხოლოდ [[პანდანუსი|პანდანუსები]], [[ქოქოსის პალმა|ქოქოსის პალმები]] და [[ბუჩქი|ბუჩქები]].

ტოკელაუს კლიმატი მუდმივად ცხელია, [[პასატური კლიმატი|პასატურია]] და ნესტიანია. დეკემბერ-მარტში იშვიათობას არ წარმოადგენს [[ტროპიკული ციკლონი|ქარიშხლები]].

== ისტორია ==
1889 წელს ტოკელაუს კუნძულებმა მიიღეს [[დიდი ბრიტანეთი]]ს პროტექტორატი.

1916 წლიდან ისინი შევიდნენ ბრიტანეთის კოლონიის [[გილბერტის და ელისის კუნძულები]] შემადგენლობაში. 1925 წელს გადაეცა [[ახალი ზელანდია|ახალ ზელანდიას]] მმართველობაში.

2002 წლიდან ტოკელაუს ხელისუფლებამ [[გაერო-ს დეკოლონიზაციის კომიტეტი|გაერო-ს დეკოლონიზაციის კომიტეტთან]] და ასევე ახალი ზელანდიის ხელისუფლებასთან ერთად შეიმუშავეს გეგმა ტოკელაუს [[დამოუკიდებლობა|დამოუკიდებელი]] [[სახელმწიფო]]ს შექმნის შესახებ ახალ ზელანდიასთან თანამშრომლობის [[საერთაშორისო ხელშეკრულება|ხელშეკრულების]] საფუძველზე. ტოკელაუს პარლამენტმა ხმა მისცა დამოუკიდებლობას, მაშინ როცა ახალი ზელანდიის პარლამენტმა და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია]]მ გადადო მიღებული გადაწყვეტილება ამ საკითხზე მოსახლეობაში [[რეფერენდუმი]]ს ჩატარებამდე.

ტოკელაუსათვის [[თვითგამორკვევა|თვითგამორკვევის]] სტატუსის მიცემა ახალ ზელანდიასთან თავისუფალი ასოციაციის ფორმით გამოტანილი იყო რეფერენდუმზე 2006 წლის 11 თებერვალს, რომელიც ჩატარდა გაეროს მეთვალყურეობის ეგიდით. რეფერენდუმის პირობებით, თავისუფალი ასოციაციის სასარგებლოდ არჩევისათვის აუცილებელი იყო ხმების 66 % მიღება (615 ადამიანი), მაგრამ ამ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირა რეფერენდუმში მონაწილეთა მხოლოდ 60 %. მეორე რეფერენდუმი, ჩატარდა 2007 წლის 20-დან 24 ოქტომბრამდე გაეროს მეთვალყურეების თანდასწრებით, მიუხედავად თითქმის ასპროცენტიანი შედეგების მოლოდინისა თვითგამორკვევას ხმა მისცა მხოლოდ რეფერენდუმში მონაწილეთა 64,5 % (დააკლდა მხოლოდ 16 ხმა აუცილებელი 2/3-სთვის). შესაბამიმისად, ტოკელაუმ შეინარჩუნა ძველი სტატუსი [[არათვითმართვადი ტერიტორია]] სხვისი მართველობის ქვეშ.

დღეისათვის ტოკელაუ წარმოადგენს ახალი ზელანდიის სამფლობელოს, იმართება 1948 წლის ტოკელაუს აქტისა და [[1963]]—[[1999]] წლებში მასში შესული შესწორებების საფუძველზე. ამ დოკუმენტის თანახმად ახალი ზელანდია უზრუნველყოფს ტოკელაუს კუნძულების თავდაცვას.

== პოლიტიკური სტრუქტურა ==
[[სახელმწიფოს მეთაური]]ა — [[ახალი ზელანდიის მონარქია|ახალი ზელანდიის მონარქი]], რომელიც წარდგენილია ქვეყანაში ადმინისტრატორით. 2022 წლის 8 სექტემბრიდან ახალი ზელანდიის [[მონარქი]]ა [[მეფე]] [[ჩარლზ III]].

[[მთავრობა|მთავრობის]] ხელმძღვანელი მეთაურობს ეგრეთ წოდებულ ''ფაიპულეს საბჭოს'', რომელშიც შედიან ატოლის სამი [[ბელადი]]. საბჭო ასრულებს მთავრობის ფუნქციებს. მასში ასევე შედიან სამივე დასახლების უხუცესები.

ადმინისტრატორს ნიშნავს ახალი ზელანდიის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის [[მინისტრი]], ხოლო [[მთავრობის მეთაური]] ინიშნება ერთ-ერთი ატოლის სამი ბელადისგან ერთი წლის ვადით.

[[საკანონმდებლო ხელისუფლება]] ეკუთვნის ერთპალატიან [[პარლამენტი|პარლამენტს]] (20 ადგილი) — ''General Fono''. პარლამენტში ატოლების უხუცესთა საბჭოები (''Taupulega'') ირჩევენ წარმომადგენლებს 3 წლის ვადით.

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
ტოკელაუ იყოფა სამ [[ატოლი (ადმინისტრაციული დაყოფის ერთეული)|ატოლად]]: [[ატაფუ]], [[ნუკუნონუ]] და [[ფაკაოფო]]. თითოეულ მათგანს შესაბამისად აქვს იგივე დასახელების ადმინისტრაციული ცენტრი.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! № !! ატოლი !! ადმინისტრაციული ცენტრი !! მიწის ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² !! ლაგუნის ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მოსახლეობა,&lt;br /&gt;ად. (2011) || სიმჭიდროვე,&lt;br /&gt;ად./კმ² !! კოორდინატები
|-
|1||[[ატაფუ]]||[[ატაფუ (სოფელი)|ატაფუ]]||2,03||17||482||237,44||{{coord|8|33|6|S|172|30|3|W|region:TK_type:adm2nd|name=Atafu}}
|-
|2||[[ნუკუნონუ]]||[[ნუკუნონუ (სოფელი)|ნუკუნონუ]]||5,46||98||397||72,71||{{coord|9|10|6|S|171|48|35|W|region:TK_type:adm2nd|name=Nukunonu}}
|-
|3||[[ფაკაოფო]]||[[ფაკაოფო (სოფელი)|ფაკაოფო]]||2,63||50||490||186,31||{{coord|9|21|55|S|171|12|54|W|region:TK_type:adm2nd|name=Fakaofo}}
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|    ||სულ||    ||10,12||165||1369||139,43||
|}
შენიშვნა: 42 ტოკელაუს მოქალაქე აღწერისას იმყოფებოდა სამოაში.

== მოსახლეობა ==

=== რაოდენობა და განსახლება ===
{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 width=300 style=&quot;float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;&quot;
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot; colspan=&quot;3&quot;|&lt;big&gt;ტოკელაუს მოსახლეობა&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; colspan=&quot;3&quot;|მოსახლეობის სტრუქტურა
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|მოსახლეობის რიცხვი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|1411 (2011, აღწერა)
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|მოსახლეობის სიმჭიდროვე
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|141,10 ად./კმ² (2011, აღწერა)
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|საშუალო ასაკი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|საერთო:
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ასაკობრივი სტრუქტურა
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|0-19: 35 % (2011)&lt;br /&gt;20-69: 60 % (2011)&lt;br /&gt;70-ზე უფროსი: 5 % (2011)
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ქალაქის მოსახლეობის წილი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; colspan=&quot;3&quot;|შობადობა
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ფერტილობის საერთო კოეფიციენტი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|შობადობის საერთო კოეფიციენტი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; colspan=&quot;3&quot;|სიკვდილიანობა
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ჩვილთა სიკვდილიანობა 1000 &lt;br /&gt;დაბადებულზე (ასაკი 1 წლამდე)
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ბავშვთა სიკვდილიანობა (1-დან 4 წლამდე)
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
|}
 
მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად, ქვეყნის მოსახლეობის რიცხვი შეადგენს 1411 ადამიანს. აქედან 701 კაცია და 710 ქალი.&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

ატოლ ატაფუს მოსახლეობა შეადგენს 482 ადამიანს (225 კაცი და 257 ქალი), ატოლ ნუკუნონუს მოსახლეობაა 397 ადამიანი (222 კაცი და 175 ქალი), ხოლო ატოლ ფაკაოფოზე ცხოვრობს 490 ადამიანი (234 კაცი და 256 ქალი). აღწერის დროს სამოაში იმყოფებოდა 42 ადამიანი (20 კაცი და 22 ქალი).&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

19 წლის ჩათვლით ახალგაზრდების წილი 2011 წელს შეადგენს 35 %-ს (497 ადამიანი), უფროსი ასაკის მოსახლეობა 20-დან 69 წლის ჩათვლით — 60 %-ს (850 ადამიანი), 70 წლის და უფრო  უფროსები — 5 %-ს (64 ადამიანი).&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

=== ეთნიკური შემადგენლობა ===
მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად რეზიდენტი მოსახლეობის 65,6 % (ანუ 746 ადამიანი) ტოკელაუელია (მკვიდრი პოლინეზიელი მოსახლეობა), 8,8 % (100 ადამიანი) — ტოკელაუელისა და სამოელის შთამომავალი, 6,9 % (79 ადამიანი) — ტოკელაუელისა და ტუვალუელის  შთამომავალი, 6,8 % (77 ადამიანი) — სამოელი, დანარჩენი რეზიდენტი მოსახლეობის რიცხვია — 11 % (141 ადამიანი) (უპირატესად მეტისები — 88 ადამიანი, სხვა წყნარი ოკეანის კუნძულელები — 32 ადამიანი, ტუვალუელები — 13 ადამიანი, ევროპელი — 1 ადამიანი, სხვა ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები — 2 ადამიანი და 5-მა ადამიანმა არ დაასახელა თავისი ეთნიკური წარმომავლობა).&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

=== ენები ===
[[ინგლისური ენა|ინგლისურ ენასთან]] ერთად ქვეყნის ოფიციალური ენაა [[ტოკელაური ენა|ტოკელაური]].

მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად, კუნძულების მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა (94,1 %) ამტკიცებს, რომ ისინი რეგულარულად საუბრობენ ტოკელაურ ენაზე. რესპოდენტთა 59,2 % საუბრობს ინგლისურ ენაზე. 45,8 %-მა იცის სამოას ენაზე, ხოლო 11,7 %-მა იცის ტუვალუს ენაზე საუბარიც.&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

=== რელიგია ===
ტოკელაუს მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა [[ქრისტიანობა|ქრისტიანია]]. მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად, კუნძულელთა 58,5 % კონგრეგაციონალისტური ქრისტიანული ეკლესიის მიმდევარია ({{lang-en|Congregational Christian Church}}), 36,8 % — [[კათოლიციზმი|კათოლიკე]], 1,8 % — [[პრესვიტერიანელები]], 3,9 % — ასევე სხვა ქრისტიანული სარწმუნეობის მიმდევრები.&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

== ეკონომიკა ==
კუნძულების მოსახლეობა ცხოვრობს [[თევზჭერა|მეთევზეობისა]] და საზღვარგარეთიდან ნათესავებისგან გამოგზავნილი თანხების ხარჯზე. კუნძულებს მნიშვნელოვან ფინანსურ დახმარებას უწევს ახალი ზელანდია. გარკვეულ შემოსავალს იძლევა [[საფოსტო მარკა|საფოსტო მარკების]] და სუვენირული [[მონეტა|მონეტების]] გამოშვება. ქვეყნის შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შეადგენს ეროვნული დომენის ზონა [[.tk]]. ამ დომენის ზონის სარეკლამო შემოსავლები შეადგენს კუნძულების მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 20 %-ს&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://expert.ru/2013/04/12/ne-verblyudami-edinyimi/?n=66992 |title=ქვეყნის შემოსავლები / «Expert Online» 2013-04-12 |accessdate=2014-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130414084403/http://expert.ru/2013/04/12/ne-verblyudami-edinyimi/?n=66992 |archivedate=2013-04-14 }}&lt;/ref&gt;.

კუნძულებზე მოჰყავთ [[ქოქოსის პალმა]], [[ნესვის ხე]], [[პურის ხე]], [[ბანანი]]. ასევე მოშენებული ჰყავთ [[ღორი|ღორები]], [[თხა|თხები]], [[შინაური ფრინველები]].

2012 წლამდე [[ელექტროენერგია]] გამომუშავდებოდა [[დიზელი]]ს [[ელექტროსადგური|ელექტროსადგურების]] საშუალებით. დიზელის საწვავის შეძენაზე დანახარჯები შეადგენდა დაახლოებით 1 მილიონ დოლარს წელიწადში. ნოემბრიდან ტოკელაუს კუნძულები მთლიანად გადავიდა [[მზის ენერგია]]ზე. პროექტის ღირებულებამ შეადგინა 8,5 მილიონი დოლარი, რომლიდანაც შვიდი მილიონი გამოყო ახალი ზელანდიის ხელისუფლებამ.

ცსს-ს ანგარიშგების საფუძველზე 2001 წელს, ტოკელაუს მსოფლიოში უკავია ბოლო ადგილი [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მშპ]]-ს პარიტეტულ მოცულობაში&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=The World Factbook|date=2001|publisher=[[ცსს]]|lang=en|accessdate=2013-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archivedate=2011-06-04}}&lt;/ref&gt;.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{ტოკელაუ}}
{{ოკეანეთის ქვეყნები და ტერიტორიები}}

[[კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები]]
[[კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები]]
[[კატეგორია:ტოკელაუ]]
[[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>4ifn6igvcwh7estc4u2o576w5jj1jp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407220</id>
      <parentid>5407219</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5407220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35048" sha1="ixzq7butfgs1e26jbr29m9bep5s5mfc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ქვეყანა2
|ვირტუალური სახელმწიფო = 
|სრული სახელი = ტოკელაუ
|მშობლიური სახელი = {{lang-en|Tokelau}}&lt;br /&gt;{{lang-tkl|Tokelau}}
|სახელი = ტოკელაუ
|სტატუსი = [[ახალი ზელანდიის სამეფო]]
|დროშა = Flag of Tokelau.svg
|ალტ დროშა = 
|დროშის სიგანე = 
|გერბი = Badge of Tokelau.svg
|ალტ გერბი = 
|ეროვნული დევიზი = {{lang-tkl|&quot;Tokelau mo te Atua&quot;}}&lt;br /&gt;{{lang-en|&quot;Tokelau for the Almighty&quot;}}
|დევიზი ქართულად = „ტოკელაუ ღმერთისთვის“
|ეროვნული ჰიმნი = &quot;{{lang-tkl|Te Atua o Tokelau}}&quot;&lt;br/&gt;&quot;{{lang-en|The God of Tokelau}}&quot;&lt;br/&gt;[[ტოკელაუს ღმერთი]]&lt;ref&gt;{{cite web |title = Government of Tokelau |url = http://www.tokelau.org.nz |website=tokelau.org.nz |access-date=20 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[File:Anthem of Tokelau.ogg]]&lt;/div&gt;
|სამეფო ჰიმნი = {{lang-en|&quot;God Save the King&quot;}}&lt;br/&gt;[[გაერთიანებული სამეფოს ჰიმნი|ღმერთო დაიფარე მეფე]]&lt;br /&gt;{{center|[[File:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]}}
|სხვა სიმბოლოს ტიპი = 
|სხვა სიმბოლო = 
|რუკა = New Zealand on the globe (Tokelau special) (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
|მდებარეობის ტექსტი = 
|ალტ რუკა = 
|რუკის წარწერა = 
|რუკა2 = LocationTokelau.png
|ალტ რუკა2 = 
|რუკის წარწერა2 = 
|დედაქალაქი = [[ატაფუ]]
|latd=09 | latm=10 | lats= | latNS=S |longd=171 |longm=50 |longs= |longEW=E
|უდიდესი ქალაქი = [[ატაფუ]]
|უდიდესი დასახლების ტიპი = 
|უდიდესი დასახლება = 
|ოფიციალური ენები = [[ტოკელაური ენა|ტოკელაური]]&lt;br /&gt;[[ინგლისური ენა|ინგლისური]]&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.tokelau-info.tk/ |title = Tokelau Info |website = Tokelau-info.tk |access-date=30 December 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20131026065526/http://www.tokelau-info.tk/ |archive-date=26 October 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tokelau.org.nz/About+Us/Government.html Joint Statement of the Principles of Partnership between New Zealand and Tokelau] 3. Language and Culture&lt;/ref&gt;
|ეროვნული ენები = 
|რეგიონული ენები = 
|ენების ტიპი = 
|ენები = 
|ქვე ენები = 
|ენების ტიპი2 = 
|ენები2 = 
|ქვე ენები2 = 
|ეთნიკური ჯგუფები = 
|ეთნიკური ჯგუფების წელი = 
|რელიგია = 
|ეთნოქორონიმი = 
|მთავრობის ტიპი = [[კონსტიტუციური მონარქია]]
|ლიდერის ტიტული1 = [[ავსტრალიის მონარქების სია|მეფე]]
|ლიდერის სახელი1 = [[ჩარლზ III]]
|ლიდერის ტიტული2 = [[ტოკელაუს ადმინისტრატორი|ადმინისტრატორი]]
|ლიდერის სახელი2 = [[დონ ჰიგინსი]]
|ლიდერის ტიტული3 = [[ულუ-ო-ტოკელაუ]]
|ლიდერის სახელი3 = [[ფოფო ტუისანო]]
|ლიდერის ტიტული4 = 
|ლიდერის სახელი4 = 
|საკანონმდებლო ორგანო = 
|ზედა პალატა = 
|ქვედა პალატა = 
|დამოუკიდებლობის ტიპი = 
|დამოუკიდებლობის შენიშვნა = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა1 = 
|მოვლენის თარიღი1 = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა2 = 
|მოვლენის თარიღი2 = 
|მნიშვნელოვანი მოვლენა3 = 
|მოვლენის თარიღი3 = 
|ფართობის ადგილი = 
|ფართობი = 10
|ფართობის შენიშვნები = 
|წყლის პროცენტულობა = 
|ტერიტორიის სახელიl = 
|ფართობის სახელი2 = 
|ფართობის მონაცემი2 = 
|მოსახლეობის შეფასება = 2608
|მოსახლეობის შეფასების ადგილი = 
|მოსახლეობის შეფასების წელი = 2025&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tokelau Population (2025) |url=https://www.worldometers.info/world-population/tokelau-population/ |website=worldometer |access-date=24 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|მოსახლეობის აღწერა = 1499&lt;ref&gt;{{cite report |title=Final population counts: 2016 Tokelau Census |date=November 2016 |publisher=[[Statistics New Zealand]] |page=3 |url = https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/TokelauCensusTechnicalRelease1E.pdf }}&lt;/ref&gt;
|მოსახლეობის აღწერის წელი = 2016
|მოსახლეობის აღწერის ადგილი = 237-ე
|მოსახლეობის სიმჭიდროვე = 115
|მოსახლეობის სიმჭიდროვის ადგილი = 86-ე
|წევრების რაოდენობა = 
|მშპ-ის მუპ = 
|მშპ-ის მუპ-ის ადგილი = 
|მშპ-ის მუპ-ის წელი = 
|მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე = 
|მშპ-ის მუპ ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 
|მშპ-ის ნომინალი = 
|მშპ-ის ნომინალის ადგილი = 
|მშპ-ის ნომინალის წელი = 
|მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე = 
|მშპ-ის ნომინალი ერთ სულ მოსახლეზე ადგილი = 
|ჯინი = 
|ჯინის სქოლიო = 
|ჯინის ადგილი =
|ჯინის წელი =
|ჯინის ცვლილება = 
|აგი-ს წელი = 
|აგი = 
|აგი-ს ცვლილება = 
|აგი-ს ადგილი = 
|აგი-ს სქოლიო = 
|ვალუტა = [[ახალ ზელანდიური დოლარი]]
|ვალუტის კოდი = NZD
|სასაათო სარტყელი = [[UTC+13:00]]
|UTC-ის გადაწევა = 
|სასაათო სარტყელი DST = 
|UTC-ის გადაწევა DST-ზე = 
|DST-ის შენიშვნა = 
|ანტიპოდები = 
|თარიღის ფორმატი = დდ/თთ/წწწწ
|მოძრაობის მიმართულება = 
|ქვეყნის ზედა დონის დომენი = [[.tk]]
|ISO 3166 კოდი = TK
|სატელეფონო კოდი = +690
|რუკა3 = 
|ალტ რუკა3 = 
|შენიშვნა ა = 
|შენიშვნა ბ = 
|შენიშვნები = 
}}
'''ტოკელაუ''' ({{lang-en|Tokelau}}, {{lang-tkl|Tokelau}}) — [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიის]] მმართველობის ქვეშ არსებული ტერიტორია, რომელიც შედგება სამი მარჯნის [[ატოლი]]საგან და მდებარეობს [[წყნარი ოკეანე|წყნარ ოკეანეში]] ახალ ზელანდიასა და [[ჰავაის კუნძულები|ჰავაის კუნძულებს]] შორის. საერთო ფართობი შეადგენს 10 კმ²-ს, ხოლო აქ ცხოვრობს 1411 კაცი (2011)&lt;ref name=&quot;Census - 2011&quot;&gt;[http://www.stats.govt.nz/browse_for_stats/people_and_communities/pacific_peoples/2011-tokelau-census-landing-page/final-count-2011-tokelau-census.aspx მოსახლეობის აღწერა (2011)]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/browse-categories/people-and-communities/pacific-peoples/2011-tokelau-census/profile-tokelau-ata-o-tokelau/profile-of-tokelau-ata-o-tokelau.pdf |title=ტოკელაუს მოსახლეობის აღწერა (2011) |accessdate=2014-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924131642/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/browse-categories/people-and-communities/pacific-peoples/2011-tokelau-census/profile-tokelau-ata-o-tokelau/profile-of-tokelau-ata-o-tokelau.pdf |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt; (2011 წლის აღწერა). ატოლის ჩრდილოეთით მდებარეობს [[სამოა]]ს, აღმოსავლეთით [[ტუვალუ]]ს, სამხრეთით [[ფენიქსის კუნძულები]]ს, დასავლეთით [[ლაინის კუნძულები]]ს (ფენიქსის და ლაინის კუნძულები მიეკუთვნება [[კირიბატი]]ს) ტერიტორიული წყლები. იგი შედის [[ახალი ზელანდიის სამეფო]]ში. გაეროს [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალურმა ასამბლეამ]] ტოკელაუ [[არა თავისუფალი ტერიტორიების სია (გაეროს მიხედვით)|არა-თავისუფალ]] ტერიტორიად მიიჩნია.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tokelau.org.nz/|title=Official site for the Tokelau Council of Ongoing Government|accessdate=2007-11-04|quote=The basis of Tokelau's legislative, administrative and judicial systems is the Tokelau Islands Act 1948 and its amendments. (See the link &quot;LAW&quot;) In November 1974 the administration of Tokelau was transferred from the Mäori and Island Affairs Department to the Ministry of Foreign Affairs. From then until September 1980, when the Tokelau administration regulations were amended, the New Zealand Secretary of Foreign Affairs was the administrator of Tokelau. New regulations then came into force whereby the Minister of Foreign Affairs was empowered to appoint a suitable person to be the Administrator of Tokelau. The New Zealand flag is used and the anthem is God Save the Queen.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=terr1&gt;{{cite web|url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Tokelau.php|title=Tokelau|publisher=New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade|accessdate=2008-12-23|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/616rySMMp?url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/Tokelau.php|archivedate=2011-08-21}}&lt;/ref&gt;.დასავლელების მიერ ეს სახელმწიფო ზოგჯერ ძველი კოლონიური სახელით, კავშირის კუნძულებით მოიხსენიება.

== დასახელება ==
დასახელება „ტოკელაუ“ პოლინეზიურიდან თარგმანში ნიშნავს „ჩრდილოეთის ქარი“. ეს ტერიტორია აღმოაჩინეს ევროპელმა მკვლევარება და მას სახელად დაარქვეს „გაერთიანებული კუნძულები“. სახელი ტოკელაუ მიღებულ იქნა 1946 წელს, ხოლო ოფიციალურად დამტკიცდა 1976 წლის 9 დეკემბერს.

== გეოგრაფია ==
[[ფაილი:Tokelau Islands.png|thumb|right|300px|ტოკელაუს რუკა.]]
ტოკელაუს კუნძულები შედგება სამი [[ატოლი]]საგან — [[ატაფუ]], [[ნუკუნონუ]] და [[ფაკაოფო]]. გეოგრაფიულად ტოკელაუს მიეკუთვნება ატოლი [[სუეინსი]]ც, რომელიც ადმინისტრაციულად შედის [[ამერიკის სამოა]]ს შემადგენლობაში. ატოლები შედგებიან დიდი რგოლისებური წყლისქვეშა [[მარჯნის რიფი|რიფებისაგან]], რომლებზეც აღმართულია ბევრი პატარა [[მარჯნის კუნძული|მარჯნის კუნძულები]]. პატარა კუნძულები ოკეანის ზედაპირიდან ამოწეულია მხოლოდ 3—4 მეტრით.

კუნძულების ზედაპირი შედგება [[მარჯანი|მარჯნის]] ნატეხებისაგან და მარჯნის ქვიშისაგან. ღარიბ [[კირქვა|კირქვიან]] [[ნიადაგი|ნიადაგზე]] იზრდებიან მხოლოდ [[პანდანუსი|პანდანუსები]], [[ქოქოსის პალმა|ქოქოსის პალმები]] და [[ბუჩქი|ბუჩქები]].

ტოკელაუს კლიმატი მუდმივად ცხელია, [[პასატური კლიმატი|პასატურია]] და ნესტიანია. დეკემბერ-მარტში იშვიათობას არ წარმოადგენს [[ტროპიკული ციკლონი|ქარიშხლები]].

== ისტორია ==
1889 წელს ტოკელაუს კუნძულებმა მიიღეს [[დიდი ბრიტანეთი]]ს პროტექტორატი.

1916 წლიდან ისინი შევიდნენ ბრიტანეთის კოლონიის [[გილბერტის და ელისის კუნძულები]] შემადგენლობაში. 1925 წელს გადაეცა [[ახალი ზელანდია|ახალ ზელანდიას]] მმართველობაში.

2002 წლიდან ტოკელაუს ხელისუფლებამ [[გაერო-ს დეკოლონიზაციის კომიტეტი|გაერო-ს დეკოლონიზაციის კომიტეტთან]] და ასევე ახალი ზელანდიის ხელისუფლებასთან ერთად შეიმუშავეს გეგმა ტოკელაუს [[დამოუკიდებლობა|დამოუკიდებელი]] [[სახელმწიფო]]ს შექმნის შესახებ ახალ ზელანდიასთან თანამშრომლობის [[საერთაშორისო ხელშეკრულება|ხელშეკრულების]] საფუძველზე. ტოკელაუს პარლამენტმა ხმა მისცა დამოუკიდებლობას, მაშინ როცა ახალი ზელანდიის პარლამენტმა და [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია]]მ გადადო მიღებული გადაწყვეტილება ამ საკითხზე მოსახლეობაში [[რეფერენდუმი]]ს ჩატარებამდე.

ტოკელაუსათვის [[თვითგამორკვევა|თვითგამორკვევის]] სტატუსის მიცემა ახალ ზელანდიასთან თავისუფალი ასოციაციის ფორმით გამოტანილი იყო რეფერენდუმზე 2006 წლის 11 თებერვალს, რომელიც ჩატარდა გაეროს მეთვალყურეობის ეგიდით. რეფერენდუმის პირობებით, თავისუფალი ასოციაციის სასარგებლოდ არჩევისათვის აუცილებელი იყო ხმების 66 % მიღება (615 ადამიანი), მაგრამ ამ გადაწყვეტილებას მხარი დაუჭირა რეფერენდუმში მონაწილეთა მხოლოდ 60 %. მეორე რეფერენდუმი, ჩატარდა 2007 წლის 20-დან 24 ოქტომბრამდე გაეროს მეთვალყურეების თანდასწრებით, მიუხედავად თითქმის ასპროცენტიანი შედეგების მოლოდინისა თვითგამორკვევას ხმა მისცა მხოლოდ რეფერენდუმში მონაწილეთა 64,5 % (დააკლდა მხოლოდ 16 ხმა აუცილებელი 2/3-სთვის). შესაბამიმისად, ტოკელაუმ შეინარჩუნა ძველი სტატუსი [[არათვითმართვადი ტერიტორია]] სხვისი მართველობის ქვეშ.

დღეისათვის ტოკელაუ წარმოადგენს ახალი ზელანდიის სამფლობელოს, იმართება 1948 წლის ტოკელაუს აქტისა და [[1963]]—[[1999]] წლებში მასში შესული შესწორებების საფუძველზე. ამ დოკუმენტის თანახმად ახალი ზელანდია უზრუნველყოფს ტოკელაუს კუნძულების თავდაცვას.

== პოლიტიკური სტრუქტურა ==
[[სახელმწიფოს მეთაური]]ა — [[ახალი ზელანდიის მონარქია|ახალი ზელანდიის მონარქი]], რომელიც წარდგენილია ქვეყანაში ადმინისტრატორით. 2022 წლის 8 სექტემბრიდან ახალი ზელანდიის [[მონარქი]]ა [[მეფე]] [[ჩარლზ III]].

[[მთავრობა|მთავრობის]] ხელმძღვანელი მეთაურობს ეგრეთ წოდებულ ''ფაიპულეს საბჭოს'', რომელშიც შედიან ატოლის სამი [[ბელადი]]. საბჭო ასრულებს მთავრობის ფუნქციებს. მასში ასევე შედიან სამივე დასახლების უხუცესები.

ადმინისტრატორს ნიშნავს ახალი ზელანდიის საგარეო საქმეთა და ვაჭრობის [[მინისტრი]], ხოლო [[მთავრობის მეთაური]] ინიშნება ერთ-ერთი ატოლის სამი ბელადისგან ერთი წლის ვადით.

[[საკანონმდებლო ხელისუფლება]] ეკუთვნის ერთპალატიან [[პარლამენტი|პარლამენტს]] (20 ადგილი) — ''General Fono''. პარლამენტში ატოლების უხუცესთა საბჭოები (''Taupulega'') ირჩევენ წარმომადგენლებს 3 წლის ვადით.

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
ტოკელაუ იყოფა სამ [[ატოლი (ადმინისტრაციული დაყოფის ერთეული)|ატოლად]]: [[ატაფუ]], [[ნუკუნონუ]] და [[ფაკაოფო]]. თითოეულ მათგანს შესაბამისად აქვს იგივე დასახელების ადმინისტრაციული ცენტრი.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! № !! ატოლი !! ადმინისტრაციული ცენტრი !! მიწის ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² !! ლაგუნის ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მოსახლეობა,&lt;br /&gt;ად. (2011) || სიმჭიდროვე,&lt;br /&gt;ად./კმ² !! კოორდინატები
|-
|1||[[ატაფუ]]||[[ატაფუ (სოფელი)|ატაფუ]]||2,03||17||482||237,44||{{coord|8|33|6|S|172|30|3|W|region:TK_type:adm2nd|name=Atafu}}
|-
|2||[[ნუკუნონუ]]||[[ნუკუნონუ (სოფელი)|ნუკუნონუ]]||5,46||98||397||72,71||{{coord|9|10|6|S|171|48|35|W|region:TK_type:adm2nd|name=Nukunonu}}
|-
|3||[[ფაკაოფო]]||[[ფაკაოფო (სოფელი)|ფაკაოფო]]||2,63||50||490||186,31||{{coord|9|21|55|S|171|12|54|W|region:TK_type:adm2nd|name=Fakaofo}}
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|    ||სულ||    ||10,12||165||1369||139,43||
|}
შენიშვნა: 42 ტოკელაუს მოქალაქე აღწერისას იმყოფებოდა სამოაში.

== მოსახლეობა ==

=== რაოდენობა და განსახლება ===
{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 width=300 style=&quot;float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;&quot;
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;grey&quot; colspan=&quot;3&quot;|&lt;big&gt;ტოკელაუს მოსახლეობა&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;
|-
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; colspan=&quot;3&quot;|მოსახლეობის სტრუქტურა
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|მოსახლეობის რიცხვი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|1411 (2011, აღწერა)
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|მოსახლეობის სიმჭიდროვე
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|141,10 ად./კმ² (2011, აღწერა)
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|საშუალო ასაკი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|საერთო:
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ასაკობრივი სტრუქტურა
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|0-19: 35 % (2011)&lt;br /&gt;20-69: 60 % (2011)&lt;br /&gt;70-ზე უფროსი: 5 % (2011)
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ქალაქის მოსახლეობის წილი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; colspan=&quot;3&quot;|შობადობა
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ფერტილობის საერთო კოეფიციენტი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|შობადობის საერთო კოეფიციენტი
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; colspan=&quot;3&quot;|სიკვდილიანობა
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ჩვილთა სიკვდილიანობა 1000 &lt;br /&gt;დაბადებულზე (ასაკი 1 წლამდე)
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
!align=&quot;justify&quot; valign=&quot;top&quot;|ბავშვთა სიკვდილიანობა (1-დან 4 წლამდე)
|colspan=&quot;2&quot; valign=&quot;top&quot;|
|-
|}
 
მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად, ქვეყნის მოსახლეობის რიცხვი შეადგენს 1411 ადამიანს. აქედან 701 კაცია და 710 ქალი.&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

ატოლ ატაფუს მოსახლეობა შეადგენს 482 ადამიანს (225 კაცი და 257 ქალი), ატოლ ნუკუნონუს მოსახლეობაა 397 ადამიანი (222 კაცი და 175 ქალი), ხოლო ატოლ ფაკაოფოზე ცხოვრობს 490 ადამიანი (234 კაცი და 256 ქალი). აღწერის დროს სამოაში იმყოფებოდა 42 ადამიანი (20 კაცი და 22 ქალი).&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

19 წლის ჩათვლით ახალგაზრდების წილი 2011 წელს შეადგენს 35 %-ს (497 ადამიანი), უფროსი ასაკის მოსახლეობა 20-დან 69 წლის ჩათვლით — 60 %-ს (850 ადამიანი), 70 წლის და უფრო  უფროსები — 5 %-ს (64 ადამიანი).&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

=== ეთნიკური შემადგენლობა ===
მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად რეზიდენტი მოსახლეობის 65,6 % (ანუ 746 ადამიანი) ტოკელაუელია (მკვიდრი პოლინეზიელი მოსახლეობა), 8,8 % (100 ადამიანი) — ტოკელაუელისა და სამოელის შთამომავალი, 6,9 % (79 ადამიანი) — ტოკელაუელისა და ტუვალუელის  შთამომავალი, 6,8 % (77 ადამიანი) — სამოელი, დანარჩენი რეზიდენტი მოსახლეობის რიცხვია — 11 % (141 ადამიანი) (უპირატესად მეტისები — 88 ადამიანი, სხვა წყნარი ოკეანის კუნძულელები — 32 ადამიანი, ტუვალუელები — 13 ადამიანი, ევროპელი — 1 ადამიანი, სხვა ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები — 2 ადამიანი და 5-მა ადამიანმა არ დაასახელა თავისი ეთნიკური წარმომავლობა).&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

=== ენები ===
[[ინგლისური ენა|ინგლისურ ენასთან]] ერთად ქვეყნის ოფიციალური ენაა [[ტოკელაური ენა|ტოკელაური]].

მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად, კუნძულების მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა (94,1 %) ამტკიცებს, რომ ისინი რეგულარულად საუბრობენ ტოკელაურ ენაზე. რესპოდენტთა 59,2 % საუბრობს ინგლისურ ენაზე. 45,8 %-მა იცის სამოას ენაზე, ხოლო 11,7 %-მა იცის ტუვალუს ენაზე საუბარიც.&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

=== რელიგია ===
ტოკელაუს მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა [[ქრისტიანობა|ქრისტიანია]]. მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის თანახმად, კუნძულელთა 58,5 % კონგრეგაციონალისტური ქრისტიანული ეკლესიის მიმდევარია ({{lang-en|Congregational Christian Church}}), 36,8 % — [[კათოლიციზმი|კათოლიკე]], 1,8 % — [[პრესვიტერიანელები]], 3,9 % — ასევე სხვა ქრისტიანული სარწმუნეობის მიმდევრები.&lt;ref name=&quot;Census - 2011 (Tokelau)&quot; /&gt;

== ეკონომიკა ==
კუნძულების მოსახლეობა ცხოვრობს [[თევზჭერა|მეთევზეობისა]] და საზღვარგარეთიდან ნათესავებისგან გამოგზავნილი თანხების ხარჯზე. კუნძულებს მნიშვნელოვან ფინანსურ დახმარებას უწევს ახალი ზელანდია. გარკვეულ შემოსავალს იძლევა [[საფოსტო მარკა|საფოსტო მარკების]] და სუვენირული [[მონეტა|მონეტების]] გამოშვება. ქვეყნის შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შეადგენს ეროვნული დომენის ზონა [[.tk]]. ამ დომენის ზონის სარეკლამო შემოსავლები შეადგენს კუნძულების მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 20 %-ს&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://expert.ru/2013/04/12/ne-verblyudami-edinyimi/?n=66992 |title=ქვეყნის შემოსავლები / «Expert Online» 2013-04-12 |accessdate=2014-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130414084403/http://expert.ru/2013/04/12/ne-verblyudami-edinyimi/?n=66992 |archivedate=2013-04-14 }}&lt;/ref&gt;.

კუნძულებზე მოჰყავთ [[ქოქოსის პალმა]], [[ნესვის ხე]], [[პურის ხე]], [[ბანანი]]. ასევე მოშენებული ჰყავთ [[ღორი|ღორები]], [[თხა|თხები]], [[შინაური ფრინველები]].

2012 წლამდე [[ელექტროენერგია]] გამომუშავდებოდა [[დიზელი]]ს [[ელექტროსადგური|ელექტროსადგურების]] საშუალებით. დიზელის საწვავის შეძენაზე დანახარჯები შეადგენდა დაახლოებით 1 მილიონ დოლარს წელიწადში. ნოემბრიდან ტოკელაუს კუნძულები მთლიანად გადავიდა [[მზის ენერგია]]ზე. პროექტის ღირებულებამ შეადგინა 8,5 მილიონი დოლარი, რომლიდანაც შვიდი მილიონი გამოყო ახალი ზელანდიის ხელისუფლებამ.

ცსს-ს ანგარიშგების საფუძველზე 2001 წელს, ტოკელაუს მსოფლიოში უკავია ბოლო ადგილი [[მთლიანი შიდა პროდუქტი|მშპ]]-ს პარიტეტულ მოცულობაში&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=The World Factbook|date=2001|publisher=[[ცსს]]|lang=en|accessdate=2013-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|archivedate=2011-06-04}}&lt;/ref&gt;.

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{ტოკელაუ}}
{{ოკეანეთის ქვეყნები და ტერიტორიები}}

[[კატეგორია:ოკეანეთის ქვეყნები]]
[[კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები]]
[[კატეგორია:ტოკელაუ]]
[[კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>ixzq7butfgs1e26jbr29m9bep5s5mfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტაუანტინსუიუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143760</id>
    <revision>
      <id>5407335</id>
      <parentid>4578582</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <origin>5407335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2480" sha1="e5gay5nb1xglrfhu0ven72hs66b0d4o" xml:space="preserve">[[ფაილი:Inca-expansion.png|thumb|250px|ინკების იმპერია (1438–1527წ.წ.)]]
'''ტაუანტინსუიუ''' ([[კეჩუა|კეჩ]].Tawantinsuyu) — ასე უწოდებდნენ [[ინკები]] თავიანთ [[ინკების ცივილიზაცია|უზარმაზარ იმპერია]]ს, რომელიც მოიცავდა თანამედროვე [[პერუ]]ს, [[ეკვადორი]]ს, [[ბოლივია|ბოლივიის]], ნაწილობრივ [[კოლუმბია|კოლუმბიის]], [[არგენტინა|არგენტინისა]] და [[ჩილე]]ს ტერიტორიებს. „ტაუანტანსუიუ“ [[კეჩუა]]ს ენაზე ნიშნავდა „''სამყაროს ოთხ გაერთიანებულ მხარეს''“. იმპერიის უზარმაზარი ტერიტორია მართლაც ხაზს უსვამდა ამ სახელწოდების სამართლიანობას.

==ლიტერატურა==
* ''გივი ბოლოთაშვილი. მსოფლიო ცივილიზაციების ისტორია. თბილისი – 2004''

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.kb.dk/elib/mss/poma/index-en.htm &quot;Guaman Poma - El Primer Nueva Corónica Y Buen Gobierno&quot;]&amp;nbsp;– A high-quality digital version of the Corónica, scanned from the original manuscript.
* [http://www.antiquebooks.net/readpage.html#peru Conquest of Peru, Prescott, 1847] Full text, free to read and search.
* [http://www.kellscraft.com/IncaLand/incalandscontents.html Inca Land] by Hiram Bingham (published 1912–1922 CE).
* [http://www.destination360.com/south-america/peru/machu-picchu Inca Artifacts, Peru, and Machu Picchu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211060205/http://www.destination360.com/south-america/peru/machu-picchu |date=2021-02-11 }} 360 degree movies of inca artifacts and Peruvian landscapes.

{{ინკები}}
[[კატეგორია:ინკები]]
[[კატეგორია:ინკების იმპერია]]

[[en:Tawantinsuyu]]
[[fa:اینکا (امپراتوری)]]</text>
      <sha1>e5gay5nb1xglrfhu0ven72hs66b0d4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ცელიბატი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145615</id>
    <revision>
      <id>5407028</id>
      <parentid>2611073</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="8l7dbq26yrolwr5ulhx5lo3crbq1rxw" xml:space="preserve">'''ცელიბატი''' ({{lang-la|caelibatus}} &lt; {{lang-la2|caelibis||უცოლო}}) — კათოლიკური სამღვდელოებისათვის ქორწინების აკრძალვა. 

ეს წესი პირველად გაჟღერებულ იქნა [[IV საუკუნე]]ში [[ელვირის საეკლესიო კრება]]ზე. საეკლესიო კანონად გამოაცხადა პაპმა [[გრიგოლ VII (პაპი)|გრიგოლ VII]]-მ (1073-85), მაგრამ პრაქტიკულად მხოლოდ XIII საუკუნის შუა წლებიდან ხორციელდებოდა. ეკლესიამ ცელიბატი გამოიყენა საეკლესიო მიწების შესანარჩუნებლად, რამდენადაც აღარ იყო საჭირო მემკვიდრეებს შორის მიწის განაწილება. [[ვატიკანის II საეკლესიო კრება]]ზე (1962-1965) სცადეს ცელიბატის საკითხის გადასინჯვა (რადგანაც ცელიბატს ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს როგორც მორწმუნეთა, ისე სამღვდელოებას შორის), მაგრამ პაპი [[პავლე VI]] წინააღმდეგ გამოვიდა და კიდევ ერთხელ დაამტკიცა ცელიბატის ხელშეუვალობა და „სიწმინდე“. კათოლიკური ეკლესია მაინც იძულებული გახდა გარკვეულ დათმობაზე წასულიყო და შემოიღო დიაკვანთა მუდმივი ინსტიტუტი, რომელთა წევრებსაც ქორწინების უფლება ეძლევათ. პროტესტანტები ცელიბატს უარყოფენ. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ ეკლესიაში]] ცელიბატი სავალდებულოა მხოლოდ [[შავი სამღვდელოებф|შავი სამღვდელოებისათვის]].

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|11|190-191}}
* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ., 2004, გვ. 116–117

[[კატეგორია:კათოლიკური საეკლესიო სამართალი]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებლური საეკლესიო სამართალი]]</text>
      <sha1>8l7dbq26yrolwr5ulhx5lo3crbq1rxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407035</id>
      <parentid>5407028</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="7ztm20iziyievu94r9lklj4n54bz71b" xml:space="preserve">'''ცელიბატი''' ({{lang-la|caelibatus}} &lt; {{lang-la2|caelibis||უცოლო}}) — [[კათოლიციზმი|კათოლიციზმში]] სამღვდელოებისათვის ქორწინების აკრძალვა. 

ეს წესი პირველად გაჟღერებულ იქნა [[IV საუკუნე]]ში [[ელვირის საეკლესიო კრება]]ზე. საეკლესიო კანონად გამოაცხადა პაპმა [[გრიგოლ VII (პაპი)|გრიგოლ VII]]-მ (1073-85), მაგრამ პრაქტიკულად მხოლოდ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] შუა წლებიდან ხორციელდებოდა. ეკლესიამ ცელიბატი გამოიყენა საეკლესიო მიწების შესანარჩუნებლად, რამდენადაც აღარ იყო საჭირო მემკვიდრეებს შორის მიწის განაწილება. [[ვატიკანის II საეკლესიო კრება]]ზე (1962-1965) სცადეს ცელიბატის საკითხის გადასინჯვა (რადგანაც ცელიბატს ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს როგორც მორწმუნეთა, ისე სამღვდელოებას შორის), მაგრამ პაპი [[პავლე VI]] წინააღმდეგ გამოვიდა და კიდევ ერთხელ დაამტკიცა ცელიბატის ხელშეუვალობა და „სიწმინდე“. კათოლიკური ეკლესია მაინც იძულებული გახდა გარკვეულ დათმობაზე წასულიყო და შემოიღო დიაკვანთა მუდმივი ინსტიტუტი, რომელთა წევრებსაც ქორწინების უფლება ეძლევათ. პროტესტანტები ცელიბატს უარყოფენ. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ ეკლესიაში]] ცელიბატი სავალდებულოა მხოლოდ [[შავი სამღვდელოებф|შავი სამღვდელოებისათვის]].

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|11|190-191}}
* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ., 2004, გვ. 116–117

[[კატეგორია:კათოლიკური საეკლესიო სამართალი]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებლური საეკლესიო სამართალი]]</text>
      <sha1>7ztm20iziyievu94r9lklj4n54bz71b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407038</id>
      <parentid>5407035</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4061" sha1="3whtnj5z0flwuueu62b7270wpujcghm" xml:space="preserve">'''ცელიბატი''' ({{lang-la|caelibatus}} &lt; {{lang-la2|caelibis||უცოლო}}) — [[კათოლიციზმი|კათოლიციზმში]] სამღვდელოებისათვის ქორწინების აკრძალვა. 

ეს წესი პირველად გაჟღერებულ იქნა [[IV საუკუნე]]ში [[ელვირის საეკლესიო კრება]]ზე. საეკლესიო კანონად გამოაცხადა პაპმა [[გრიგოლ VII (პაპი)|გრიგოლ VII]]-მ (1073-85), მაგრამ პრაქტიკულად მხოლოდ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] შუა წლებიდან ხორციელდებოდა. ეკლესიამ ცელიბატი გამოიყენა საეკლესიო მიწების შესანარჩუნებლად, რამდენადაც აღარ იყო საჭირო მემკვიდრეებს შორის მიწის განაწილება. [[ვატიკანის II საეკლესიო კრება]]ზე (1962-1965) სცადეს ცელიბატის საკითხის გადასინჯვა (რადგანაც ცელიბატს ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს როგორც მორწმუნეთა, ისე სამღვდელოებას შორის), მაგრამ პაპი [[პავლე VI]] წინააღმდეგ გამოვიდა და კიდევ ერთხელ დაამტკიცა ცელიბატის ხელშეუვალობა და „სიწმინდე“. კათოლიკური ეკლესია მაინც იძულებული გახდა გარკვეულ დათმობაზე წასულიყო და შემოიღო დიაკვანთა მუდმივი ინსტიტუტი, რომელთა წევრებსაც ქორწინების უფლება ეძლევათ. პროტესტანტები ცელიბატს უარყოფენ. [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელ ეკლესიაში]] ცელიბატი სავალდებულოა მხოლოდ [[შავი სამღვდელოებф|შავი სამღვდელოებისათვის]].

== ლიტერატურა ==
{{ქსე|11|190-191}}
* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ., 2004, გვ. 116–117
*{{წიგნი
 |გვარი          = გაბიძაშვილი
 |სახელი         = ე.
 |ნაწილი         = 
 |სათაური     = „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“
 |ორიგინალი      = 
 |ბმული        = 
 |გამოცემა       = 
 |პასუხისმგებელი = 
 |ადგილი         = თბილისი
 |გამომცემლობა  = 
 |წელი           = 2007
 |ტომი          = 
 |გვერდები      = 947
 |გვერდნი      = 
 |isbn          = 978-99940-69-47-7
}}

[[კატეგორია:კათოლიკური საეკლესიო სამართალი]]
[[კატეგორია:მართლმადიდებლური საეკლესიო სამართალი]]</text>
      <sha1>3whtnj5z0flwuueu62b7270wpujcghm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საკვები დანამატები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147291</id>
    <revision>
      <id>5407241</id>
      <parentid>4721893</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5485" sha1="ro8r9e5kj4ja3607prjbtdfodjlq957" xml:space="preserve">'''საკვები დანამატები''' — ნივთიერებები ან ნივთიერებათა ნარევები, რომლებიც ემატება  პროდუქტს მომზადების სხვადასხვა ეტაპზე, რათა  გააუმჯობესოს მისი ხარისხი, უვნებლობა და კონსერვაციის უნარი. დანამატები ექვემდებარება წინასწარ საგულდაგულო შემოწმებას. ევროკავშირში გამოსაყენებლად დაშვებული საკვებდანამატები კოდირებულია ლათინური ასო &quot;E&quot;-სა და მომდევნო სამი ციფრის მეშვეობით. 
 
ესენია:
*[[საღებავები]] E100–დან E180–მდე,
*[[კონსერვანტები]] E200–დან E290–მდე,
*[[ანტიოქსიგენები]] E300–დან E321–მდე,
*[[ემულგატორი|ემულგატორები]], სტაბილიზატორები, შემდედებლები E322–დან E483–მდე
*და სხვა.

== საღებავები == 
არსებოებს ორი ტიპის საღებავი დანამატი: ბუნებრივი (მაგალითად E120, E102) და სინთეზური, რომელიც მიიღება ქიმიური რეაქციებით.

== კონსერვანტები ==
გვაქვს ორი სახის კონსერვანტი: ნატურალური (რომლებიც არ არის კოდირებული): მარილი, სპირტი, შაქარი, ძმარი და ქონი. მეორე არის ქიმიური წარმოშობის არანატურალური დანამატი: სორბიტის მჟავა E200 და სხვა.

== ანტიოქსიდანტები ==
ანტიოქსიდანტები გამოიყენება პროდუქტში ბუნებრივი ჟანგვის პროცესების შესაჩერებლად.

ყველაზე მეტად გამოყენებაი ანტიოქსიდანტებია:
*ასკორბინის მჟავა E300,
*ლიმონმჟავა E330
*ღვინის მჟავა (ტარტარის მჟავა) E334,
*კალიუმის ტარტარატი E336.

== რესურსები ინტერნეტში ==
*[http://www.codexalimentarius.org Codex Alimentarius], the international foods standards, established by the [[Food and Agriculture Organization]] (FAO) and the [[World Health Organization]] (WHO) in 1963
:*აგრეთვე იხილეთ &quot;[http://www.codexalimentarius.net/download/standards/7/CXG_036e.pdf Class Names and the International Numbering System for Food Additives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206034842/http://www.codexalimentarius.net/download/standards/7/CXG_036e.pdf |date=2007-02-06 }}&quot; (Ref: CAC/GL #36 publ. 1989, revised 2009, amended 2011) და აგრეთვე [http://www.fao.org/gsfaonline/additives/index.html კოდექს ალიმენტარიუსის მიერ დამტკიცებული საკვებ-დანამატების სრული სია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116121904/http://www.fao.org/gsfaonline/additives/index.html |date=2021-01-16 }}
*[http://www.who.int/foodsafety/chem/jecfa/publications/en/index.html Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA) publications] at the [[World Health Organization]] (WHO)
*[http://www.fao.org/ag/agn/jecfa-additives/index.html Food Additive Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021060345/http://www.fao.org/ag/agn/jecfa-additives/index.html |date=2013-10-21 }}, [[JECFA]], [[Food and Agriculture Organization]] (FAO)
*[http://www.guidedways.com/halalfoodguide.php E-codes and ingredients search engine with details/suggestions for Muslims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130710130226/http://www.guidedways.com/halalfoodguide.php |date=2013-07-10 }}
*[https://webgate.ec.europa.eu/foods_system/main/index.cfm EU approved additives and their E Numbers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308131456/https://webgate.ec.europa.eu/foods_system/main/index.cfm |date=2021-03-08 }}
*[http://www.foodlaw.rdg.ac.uk/additive.htm Food Additives in the European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021224044147/http://www.foodlaw.rdg.ac.uk/additive.htm |date=2002-12-24 }}
*[http://ec.europa.eu/food/food/fAEF/additives/index_en.htm Food Additives], Food Safety, website of the European Union. Includes (a) Lists of authorised food additives (b) Food additives database

[[კატეგორია:საკვები დანამატები]]</text>
      <sha1>ro8r9e5kj4ja3607prjbtdfodjlq957</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სავოევოდო (პოლონეთი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147677</id>
    <revision>
      <id>5407225</id>
      <parentid>4814522</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14965" sha1="8o4kurjsheacoqqu6c4uy1w81zucad2" xml:space="preserve">[[ფაილი:POLSKA mapa woj z gminami.png|320px|მინი|პოლონეთის რუკა]]
'''სავოევოდო''' ({{lang-pl|województwo}} — ''ვოევუძტვო'') — [[პოლონეთი]]ს ადმინისტრაციული ერთეული. 

სავოევოდოს საბჭო აირჩევა [[საარჩევნო სისტემა|პროპორციული აარჩევნო სისტემით]] 4 წლის ვადით. საბჭო განსაზღვრავს რეგიონის პოლიტიკას, მეურნეობის განვითარებას, ატარებს მცირე საგანმანათლებლო რეფორმებს და ა.შ. საბჭო ირჩევს სავოევოდოს მმართველს მარშალს. ვოევოდა — სავოევოდოში პოლონეთის მთავრობას წარმოადგენს [[ვოევოდა]].

== ისტორია ==
სავოპევოდოების რაოდენობა ყოველთვის იცვლებოდა.
* [[1582]]—[[1634]] — 34
* [[1634]]—[[1660]] — 35
* [[1660]]—[[1717]] — 33
* [[1717]]—[[1768]] — 33
1582-1768 წლებში სავოევოდოების გარდა პოლონეთის შემადგენლობაში შედიოდა ერთი [[სამთავრო]] და ერთი ავტონომიური [[საეპისკოპოსო]]. 1582-1717 წლებში იყო აგრეთვე ერთი [[მიწა (პოლონეთი)|მიწა]]. [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის]] შემადგენლობაში დროსაც კი პოლონეთი იყოფოდა სავოევოდოებით. 1830 წელს მომხდარი აჯანყების შემდეგ ქვეყანა გუბერნიებად დაიყო, ხოლო უკვე პირველი დამოუკიდებლობისას ([[1918]] წ.) პოლონეთი კვლავ სავოევოდეობად დაიყო. [[1944]]—[[1946]] წლებში განთავისუფლებული პოლონეთი იყოფოდა 11 ერთეულად, ხოლო შემდგომ მათი რიცხვი გაიზარდა: 
* [[1946]]—[[1950]] — 14
* [[1950]]—[[1975]] — 17
* [[1975]]—[[1998]] — 49
[[1999]] წლის [[1 სექტემბერი|1 სექტემბრიდა]] პოლონეთში ჩატარებული რეფორმის შედეგან სახელმწიფო დაიყო 16 სავოევოდოდ. 

==სავოევოდოების სია==
{| style=&quot;clear:both;&quot; width=100 %
 |- style=&quot;background-color:#bbbbbb;&quot;
 ! align=&quot;center&quot; | დროშა
 ! align=&quot;center&quot; | გერბი
 ! colspan=2 align=&quot;center&quot; | სავოევოდო
 ! align=&quot;center&quot; | პოვიატი
 ! align=&quot;center&quot; | ფართობი,&lt;br /&gt;კმ²
 ! align=&quot;center&quot; | მოსახლეობა,&lt;br /&gt;კაცი.
 ! align=&quot;center&quot; | სიმჭიდროევე,&lt;br /&gt;ად./კმ²
 ! align=&quot;center&quot; | დედაქალაქი
 ! align=&quot;center&quot; | &lt;small&gt;ოფიციალური&lt;br /&gt;საიტი&lt;/small&gt;
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo mazowieckie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo mazowieckie COA.svg|50px]]
 | PL-MZ
 | align=&quot;center&quot;| [[მაზოვიეცის სავოევოდო|მაზოვიეცი]]&lt;br /&gt;Mazowieckie
 | align=&quot;center&quot;| 42
 | align=&quot;center&quot; | 35 558,18 &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 5 188 488 &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 145,9 &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ვარშავა]]&lt;br /&gt;Warszawa
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.mazowsze.uw.gov.pl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427174407/http://www.mazowsze.uw.gov.pl/ |date=2011-04-27 }}
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo dolnośląskie flag 1.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo dolnośląskie COA.svg|50px]]
 | PL-DS
 | align=&quot;center&quot;| [[ქვემო სილეზიის სავოევოდო|ქვემო სილეზია]]&lt;br /&gt;Dolnośląskie
 | align=&quot;center&quot;| 29
 | align=&quot;center&quot; | 19 946,77 &lt;small&gt;(7)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 2 878 410 &lt;small&gt;(5)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 144,3  &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ვროცლავი]]&lt;br /&gt;Wrocław
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uwoj.wroc.pl/] 
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo kujawsko-pomorskie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo kujawsko-pomorskie COA.svg|50px]]
 | PL-KP
 | align=&quot;center&quot;| [[კუიავო-პომერანიის სავოევოდო|კუიავო-პომერანია]]&lt;br /&gt;Kujawsko-Pomorskie
 | align=&quot;center&quot;| 23
 | align=&quot;center&quot; | 17 971,68 &lt;small&gt;(10)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 2 066 136 &lt;small&gt;(10)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 115,0 &lt;small&gt;(8)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ბიდგოში]], [[ტორუნი]]&lt;br /&gt;Bydgoszcz, Toruń
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uwoj.bydgoszcz.pl/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081003102314/http://www.uwoj.bydgoszcz.pl/ |date=2008-10-03 }}
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo lubelskie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo lubelskie COA.svg|50px]]
 | PL-LU
 | align=&quot;center&quot;| [[ლუბლინის სავოევოდო|ლუბლინი]]&lt;br /&gt;Lubelskie
 | align=&quot;center&quot;| 24
 | align=&quot;center&quot; | 25 122,49 &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 2 166 213 &lt;small&gt;(8)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 86,2 &lt;small&gt;(12)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ლუბლინი]]&lt;br /&gt;Lublin
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uw.lublin.pl/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722083847/http://www.uw.lublin.pl/ |date=2011-07-22 }}
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo lubuskie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo lubuskie COA.svg|50px]]
 | PL-LB
 | align=&quot;center&quot;| [[ლუბუშის სავოევოდო|ლუბუში]]&lt;br /&gt;Lubuskie
 | align=&quot;center&quot;| 14
 | align=&quot;center&quot; | 13 987,88 &lt;small&gt;(13)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 1 008 481 &lt;small&gt;(16)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 72,1 &lt;small&gt;(14)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[გოჟუვ-ვიელკოპოლსკი]],&lt;br /&gt;[[ზიელონა-გურა]]&lt;br /&gt;Gorzów Wielkopolski,&lt;br /&gt;Zielona Góra
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.wojewodalubuski.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo łódzkie 1 flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL_województwo_łódzkie_COA.svg|50px]]
 | PL-LD
 | align=&quot;center&quot;| [[ლოძის სავოევოდო|ლოძი]]&lt;br /&gt;Łódzkie
 | align=&quot;center&quot;| 24
 | align=&quot;center&quot; | 18 218,96 &lt;small&gt;(9)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 2 555 898 &lt;small&gt;(6)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 140,3 &lt;small&gt;(5)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ლოძი]]&lt;br /&gt;Łódź
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uw.lodz.pl/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041120062456/http://uw.lodz.pl/ |date=2004-11-20 }}
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo małopolskie 1 flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo małopolskie COA.svg|50px]]
 | PL-MA
 | align=&quot;center&quot;| [[მალოპოლსკის სავოევოდო|მალოპოლსკი]]&lt;br /&gt;Małopolskie
 | align=&quot;center&quot;| 22
 | align=&quot;center&quot; | 15 182,87 &lt;small&gt;(12)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 3 279 036 &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 216,0 &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[კრაკოვი]]&lt;br /&gt;Kraków
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uwoj.krakow.pl/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917180836/http://www.uwoj.krakow.pl/ |date=2008-09-17 }}
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo opolskie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo opolskie COA.svg|50px]]
 | PL-OP
 | align=&quot;center&quot;| [[ოპოლეს სავოევოდო|ოპოლე]]&lt;br /&gt;Opolskie
 | align=&quot;center&quot;| 12
 | align=&quot;center&quot; | 9 411,67 &lt;small&gt;(16)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 1 037 088 &lt;small&gt;(15)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 110,2 &lt;small&gt;(10)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ოპოლე]]&lt;br /&gt;Opole
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.opole.uw.gov.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo podkarpackie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[ფაილი:POL województwo podkarpackie COA.svg|60px]]
 | PL-PK
 | align=&quot;center&quot;| [[კარპატების სავოევოდო|კარპატები]]&lt;br /&gt;Podkarpackie
 | align=&quot;center&quot;| 25
 | align=&quot;center&quot; | 17 845,66 &lt;small&gt;(11)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 2 097 338 &lt;small&gt;(9)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 117,5 &lt;small&gt;(7)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ჟეშუვი]]&lt;br /&gt;Rzeszów
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.rzeszow.uw.gov.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo podlaskie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo podlaskie COA.svg|60px]]
 | PL-PD
 | align=&quot;center&quot;| [[პოდლასის სავოევოდო|პოდლასი]]&lt;br /&gt;Podlaskie
 | align=&quot;center&quot;| 17
 | align=&quot;center&quot; | 20 187,01 &lt;small&gt;(6)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 1 192 660 &lt;small&gt;(14)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 59,1 &lt;small&gt;(15)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ბელოსტოკი]]&lt;br /&gt;Białystok
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.bialystok.uw.gov.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_pomorskie_COA.svg|60px]]
 | PL-PM
 | align=&quot;center&quot;| [[პომერანიის სავოევოდო|პომერანია]]&lt;br /&gt;Pomorskie
 | align=&quot;center&quot;| 20
 | align=&quot;center&quot; | 18 310,36 &lt;small&gt;(8)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 2 210 920 &lt;small&gt;(7)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 120,7 &lt;small&gt;(6)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[გდანსკი]]&lt;br /&gt;Gdańsk
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uw.gda.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_świętokrzyskie_flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_wojewodztwo_świętokrzyskie_COA.svg|60px]]
 | PL-SK
 | align=&quot;center&quot;| [[სვიეტოკშის სავოევოდო|სვიეტოკში]]&lt;br /&gt;Swiętokrzyskie
 | align=&quot;center&quot;| 14
 | align=&quot;center&quot; | 11 710,20 &lt;small&gt;(15)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 1 275 550 &lt;small&gt;(12)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 108,9 &lt;small&gt;(11)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[კელცე]]&lt;br /&gt;Kielce
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.szczecin.uw.gov.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_śląskie_flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_śląskie_COA.svg|60px]]
 | PL-SL
 | align=&quot;center&quot;| [[სილეზიის სავოევოდო|სილეზია]]&lt;br /&gt;Śląskie
 | align=&quot;center&quot;| 36
 | align=&quot;center&quot; | 12 333,51 &lt;small&gt;(14)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 4 650 300 &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 377,4 &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[კატოვიცე]]&lt;br /&gt;Katowice
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.katowice.uw.gov.pl/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818174802/http://www.katowice.uw.gov.pl/ |date=2019-08-18 }}
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo wielkopolskie flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo wielkopolskie COA.svg|60px]]
 | PL-WP
 | align=&quot;center&quot;| [[ველიკოპოლსკის სავოევოდო|ველიკოპოლსკი]]&lt;br /&gt;Wielkopolskie
 | align=&quot;center&quot;| 35
 | align=&quot;center&quot; | 29 826,51 &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 3 386 882 &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 113,6 &lt;small&gt;(9)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[პოზნანი]]&lt;br /&gt;Poznań
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.poznan.uw.gov.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#eeeeee;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_warmińsko-mazurskie_flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo warminsko-mazurskie COA.svg|60px]]
 | PL-WN
 | align=&quot;center&quot;| [[ვარმინო-მაზურის სავოევოდო|ვარმინო-მაზური]]&lt;br /&gt;Warmińsko-Mazurskie
 | align=&quot;center&quot;| 21
 | align=&quot;center&quot; | 24 173,17 &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 1 426 155 &lt;small&gt;(12)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 59,0 &lt;small&gt;(16)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[ოლშტინი]]&lt;br /&gt;Olsztyn
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.uw.olsztyn.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#dddddd;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL_województwo_zachodniopomorskie_flag.svg|80px]]
 | align=&quot;center&quot; | [[image:POL województwo zachodniopomorskie COA.svg|60px]]
 | PL-ZP
 | align=&quot;center&quot;| [[დასავლეთ პომერანიის სავოევოდო|დასავლეთი პომერანია]]&lt;br /&gt;Zachodniopomorskie
 | align=&quot;center&quot;| 21
 | align=&quot;center&quot; | 22 892,48 &lt;small&gt;(5)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 1 692 271 &lt;small&gt;(11)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | 73,9 &lt;small&gt;(13)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | [[შეცინი]]&lt;br /&gt;Szczecin
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.szczecin.uw.gov.pl/]
 |- style=&quot;background-color:#cccccc;&quot;
 | align=&quot;center&quot; | [[image:Flag of Poland.svg|80px]]  
 | align=&quot;center&quot; | [[image:Herb Polski.svg|60px]]
 | '''PL'''
 | '''[[პოლონეთი]]''' &lt;br /&gt;'''Rzeczpospolita Polska'''
 | align=&quot;center&quot;| '''379 '''
 | align=&quot;center&quot; | '''312 685''' &lt;small&gt;(68)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | '''38 636 157''' &lt;small&gt;(32)&lt;/small&gt;
 | align=&quot;center&quot; | '''123'''
 | align=&quot;center&quot; | [[ვარშავა]]&lt;br /&gt;'''Warszawa'''
 | align=&quot;center&quot; | [http://www.polska.pl/]
 |}

{{პოლონეთის სავოევოდოები}}
[[კატეგორია:პოლონეთის სავოევოდოები| ]]</text>
      <sha1>8o4kurjsheacoqqu6c4uy1w81zucad2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როსარიო (არგენტინა)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150593</id>
    <revision>
      <id>5407166</id>
      <parentid>4063427</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="8htpoyl52yhyg6zondnk8hqjy1dnnj7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  =ქალაქი
 |ქართული სახელი        = როსარიო 
 |მშობლიური სახელი   =Rosario
 |ქვეყანა                  = არგენტინა
 |პანორამა =Montaje Rosario 01.jpg
 |პანორამის სიგანე = 
 |წარწერა = 
 |დროშა                    =
 |გერბი = 
 |გერბის სიგანე            = 
 |დროშის სიგანე            = 
 |lat_dir = S|lat_deg = 32|lat_min = 57|lat_sec = 
  |lon_dir = W|lon_deg = 60|lon_min = 40|lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 165
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
 |რეგიონი                  = სანტა-ფეს პროვინცია (არგენტინა){{!}}სანტა-ფე
 |რეგიონი ცხრილში        = 
 |შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი=
 |რაიონი                   =
 |მმართველის ტიპი        =  
 |მმართველი                   =
 |დაარსების თარიღი        = 
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 = 225
|სიმაღლის ტიპი        =ზღვის დონე
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=  31 
 |მოსახლეობა              =1,159,004
  |აღწერის წელი           = 2001
  |სიმჭიდროვე              = 5,112
  |აგლომერაცია            = 
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = 
 |DST                     = 
 |სატელეფონო კოდი          =  	0341
 |საფოსტო ინდექსი         =  S2000
 |კატეგორია ვიკისაწყობში =  Rosario
 |საიტი                    = http://www.rosario.gob.ar
|add1n=
|add1=
}}
'''როსარიო ''' ({{lang-es|Rosario}})  — ქალაქი აღმოსავლეთ [[არგენტინა]]ში. [[სანტა-ფეს პროვინცია (არგენტინა)|სანტა-ფეს პროვინციის]] უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს [[ბუენოს-აირესი]]დან ჩრდილო-დასავლეთით 300 კმ-ზე, [[მდინარე]] [[პარანა (მდინარე)|პარანის]] ნაპირებზე.  არგენტინის უდიდესი ქალაქი ბუენოს-აირესისა და [[კორდობა (არგენტინა)|კორდობის]] შემდეგ. მოსახლეობა – 1,159,004 კაცი. (2001).

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.rosario.gov.ar ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020525150037/http://www.rosario.gov.ar/ |date=2002-05-25 }}

[[კატეგორია:სანტა-ფეს პროვინციის ქალაქები]]</text>
      <sha1>8htpoyl52yhyg6zondnk8hqjy1dnnj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიჩტერსველდი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153580</id>
    <revision>
      <id>5406947</id>
      <parentid>4102249</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6530" sha1="0ui41nbnwbl423o6zkmazaa3gl02yqv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლი
|სახელი = რიჩტერსველდის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი
|სურათი = [[Image:Tylecodon paniculatus-PICT2534.jpg|293px]]
|სურათისწარწერა = 
|რუკა = 
|რუკის_წარწერა = 
|რუკის ზომა = 
|ქვეყანა = {{დროშა|სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა}}
|ტიპი = კულტურული
|კრიტერიუმი = iv, v
|ID = 1265
|ბმული = http://whc.unesco.org/en/list/1265/
|რეგიონი = [[სამხრეთი აფრიკა]]
|კოორდინატები = 
|წელი = 2007
|სესია = 
|ნომერი = 1265
|კანდიდატი = 
}}
[[ფაილი:Map Richtersveld Municipality and Parks de.svg|მინი|300პქ|მდებარეობა]]
'''რიჩტერსველდი''' — მთიანი [[უდაბნო]]ს ტიპის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი [[სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა|სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის]] ჩრდილოეთ ნაწილში, [[ჩრდილოეთი კაპლანდი]]ს პროვინციაში. ლანდშაფტი სავსეა ვაკე-დაბლობებითა და ვულკანური ციცაბო კლდეებით. ჩრდილოეთ ნაწილი, მდინარე [[ორანჟი]]ს გასწვრივ, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 60 მეტრზე მდებარეობს, ხოლო სამხრეთი ნაწილი 1377 მეტრზე.

სამხრეთ-აფრიკის [[ნამაკალენდი]]ს რეგიონში მდებარე ეს არეალი მშრალ, უწყლო [[ლანდშაფტი|ლანდშაფტს]] მიეკუთვნება, სადაც წყალი დიდი იშვიათობაა და აქ წარმოდგენილია სიცოცხლის მხოლოდ ის სახეობები, რომლებიც მაღალი შეგუებულობით გამოირჩევიან. რიჩტერსველდი წარმოადგენს დედამიწაზე ერთადერთ ისეთ მშრალ, ცხელ და ამავე დროს ბიომრავალფეროვნებით გამორჩეულ ადგილს, რომლის [[ფლორა]]ც და [[ფაუნა]]ც მართლაც განსაცვიფრებელია.

ზაფხულის ტემპერატურა აქ +50 °C-ია, წვიმა უიშვიათეს მოვლენას წარმოადგენს.

რიჩტერსველდის ჩრდილოეთი ნაწილი, აქ მცხოვრებ ნამას ხალხთან 18 წლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, [[1991]] წელს [[ეროვნული პარკი|ეროვნულ პარკად]] გამოცხადდა.

[[2007]] წელს, ეროვნული პარკის სამხრეთი ნაწილი, რომელიც განსაკუთრებული სილამაზით გამოირჩევა, [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის სია]]ში შევიდა, როგორც „რიჩტერსველდის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი&quot;.

&lt;gallery&gt;
ფაილი: Cheiridopsis denticulata-PICT2508.jpg| '''Cheiridopsis denticulata'''
ფაილი: Crassula_macowaniana3.jpg| '''Crassula macowaniana'''
ფაილი: Hyobanche glabrata-PICT2581.jpg| '''Hyobanche sanguinea'''
&lt;/gallery&gt;

== იხილეთ აგრეთვე==
* [[მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.southafrica365.com/discover/southafrica/richtersveld  რიჩტერსველდის ეროვნული პარკი და მდინარე ორანჟი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312011002/http://www.southafrica365.com/discover/southafrica/richtersveld |date=2007-03-12 }}
* [http://www.sanparks.org/parks/richtersveld/ Ai-|Ais/Richtersveld Transfrontier National Park]
* [http://www.richtersveld-conservancy.org The Richtersveld Community Conservancy, core of the World Heritage Site]
* [http://www.richtersveld.net A mini travel portal for those considering to visit the Richtersveld.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190424223246/http://www.richtersveld.net/ |date=2019-04-24 }}
* [http://www.richtersveld.gov.za The Richtersveld Municipality website.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130306003405/http://www.richtersveld.gov.za/ |date=2013-03-06 }}

{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|1265}}
{{უდაბნოები}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში}}

[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ეროვნული პარკები]]
[[კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის უდაბნოები]]</text>
      <sha1>0ui41nbnwbl423o6zkmazaa3gl02yqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პინიაო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161682</id>
    <revision>
      <id>5407251</id>
      <parentid>4561740</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:შანსის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4436" sha1="e5i6ew87jqrkanhnk4z9pjq8ggmhiro" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლი
|სახელი = პინიაო
|სურათი       = [[ფაილი:Pingyao-oldtown.jpg|250პქ]]
|სურათის წარწერა= 
|რუკა= 
|რუკის_წარწერა = 
|რუკის ზომა = 
|ქვეყანა =  {{დროშა|ჩინეთი}}
|ტიპი= კულტურული
|კრიტერიუმი= ii, iii, iv
|ID          =
|ბმული        =   
|რეგიონი=  აზია-ოკეანეთი
|კოორდინატები=  {{coord|37|12|5|N|112|9|16|E|}}
|წელი=  1997
|სესია=  
|ნომერი =   812
|საფრთხის ქვეშ =   
}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|812}}
'''პინიაო''' ([[ჩინური ენა|ჩინ]]. 平遥) — ქალაქი [[ჩინეთი|ჩინეთში]], [[შანსი|შანსის პროვინციაში]]. [[პეკინი]]დან დაშორებული 715 კმ-ით, ხოლო პროვინციის დედაქალაქ [[ტაიუანი]]დან 80 კმ-ით. [[ცინის დინასტია|ცინის იმპერიის]] ზეობისას, პინიაო ჩინეთის ფინანსური ცენტრი იყო. დღეს კი იგი ცნობილია საუკეთესოდ შემონახული ძველი ქალაქის კედლებით, ამავე დროს, [[1997]]  წლიდან შესულია [[იუნესკო]]ს [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში. პინიაო [[შუა საუკუნეები]]ს ჩინეთის ერთადერთი ქალაქია, რომელმაც სრულად შეინარჩუნა ისტორიული და არქიტექტურული მხარე. 

[[2002]] წლის მონაცემებით, ქალაქის [[მოსახლეობა]] 490 000 ადამიანს შეადგენდა.

== იხილეთ აგრეთვე ==
* [[იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში]]
* [[მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons|Pingyao}}
* [http://www.pingyao.gov.cn/ Official website of Pingyao County Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917080811/http://www.pingyao.gov.cn/ |date=2009-09-17 }}
* [http://www.pgoimages.com/g_china_pingyao.php Images of Pingyao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611052732/http://www.pgoimages.com/g_china_pingyao.php |date=2008-06-11 }}
* [http://www.glossika.com/en/dict/dialectdata/shanxi/pingyao.php Pingyao Dialect]
* [http://globalheritagefund.org/what_we_do/overview/current_projects/pingyao_china/ Pingyao preservation project summary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101209070952/http://globalheritagefund.org/what_we_do/overview/current_projects/pingyao_china |date=2010-12-09 }} 
* [http://ghn.globalheritagefund.org/?id=9 Explore Pingyao with Google Earth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124831/http://ghn.globalheritagefund.org/?id=9 |date=2015-04-27 }}
* [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&amp;id_site=812 UN World Heritage - Pingyao]
* [http://annatam.com/pingyao-china’s-best-preserved-wall-city/ Pingyao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110509032421/http://annatam.com/pingyao-china%E2%80%99s-best-preserved-wall-city/ |date=2011-05-09 }}

{{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში}}

[[კატეგორია:შანსის ქალაქები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში]]</text>
      <sha1>e5i6ew87jqrkanhnk4z9pjq8ggmhiro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ციუიფუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161684</id>
    <revision>
      <id>5407253</id>
      <parentid>4675173</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:15:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:შანდუნის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5272" sha1="nfvhkckfohpl0ryt3ufvjpk2yatbpoj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლი
|სახელი = კონფუცის ტაძარი, საფლავი და კონგის ოჯახის სახლი ციუიფუში
|სურათი       = [[ფაილი:Confuciustempleapricotplatform.jpg|250პქ]]
|სურათის წარწერა= კონფუცის ტაძარი
|რუკა= 
|რუკის_წარწერა = 
|რუკის ზომა = 
|ქვეყანა =  {{დროშა|ჩინეთი}}
|ტიპი= კულტურული
|კრიტერიუმი= i, iv, vi
|ID          =
|ბმული        =   
|რეგიონი=  აზია-ოკეანეთი
|კოორდინატები=  {{coord|35|36|00|N|116|59|00|E|}}
|წელი=  1994  
|სესია=  
|ნომერი =   704
|საფრთხის ქვეშ =   
}}
{{მსოფლიო მემკვიდრეობა|704}}
'''ციუიფუ''' ({{lang-zh|曲阜}}) — ქალაქი [[ჩინეთი|ჩინეთში]], [[შანდუნი|შანდუნის პროვინციაში]]. მდებარეობს პროვინციის დედაქალაქ [[ძინანი]]დან 130 კმ-ით სამხრეთით. ბოლო მონაცემებით, ქალაქის ურბანული [[მოსახლეობა]] 60 000 ადამიანია, ხოლო მთლიანი მისი ადმინისტრაციული რეგიონის  650 000.

ციუიფუ [[კონფუცი]]ს მშობლიური ქალაქია. მიჩნეულია, რომ ის ნის მთის სიახლოვეს დაიბადა. ქალაქში მდებარეობს არაერთი ისტორიული სასახლე, ტაძარი და სასაფლაო. ციუიფუს სამი ყველაზე ცნობილი კულტურული ძეგლია: [[კონფუცის ტაძარი]], კონფუცის საფლავი და კონგის ოჯახის სახლი. აღნიშნული სამი ძეგლი [[1994]] წელს [[იუნესკო]]მ  [[მსოფლიო მემკვიდრეობა|მსოფლიო მემკვიდრეობის]] სიაში შეიტანა.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში]]
*[[მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში]]

==გალერეა==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:Confuciusmansionqufu.jpg|კონფუცის შთამომავლების ძველი სახლი (კონგის ოჯახის სახლი)
ფაილი:Confuciustombqufu.jpg|კონფუცის საფლავი
ფაილი:Confucius temple 1912.jpg|კონფუცის ტაძრის ისტორიული გეგმა
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat|Qufu}}
*[http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&amp;id_site=704 UNESCO World Heritage Listing]
*[http://www.cctv.com/lm/176/71/88863.html CCTV]
*[http://www.qfnu.edu.cn/office/lxs/duocai/s1.htm Qufu Normal University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070109205002/http://www.qfnu.edu.cn/office/lxs/duocai/s1.htm |date=2007-01-09 }}
*[http://www.orientalarchitecture.com/china/qufu/index.php Asian Historical Architecture: Qufu]
*[http://qufu.pomosa.com qufu.pomosa.com: Extensive photos from 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215221911/http://qufu.pomosa.com/ |date=2018-12-15 }}
*[http://www.world-heritage-tour.org/asia/china/qufu/main-temple/sphere-flash.html?redirect=1 Panoramic photo of Confucius Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724175639/http://www.world-heritage-tour.org/asia/china/qufu/main-temple/sphere-flash.html?redirect=1 |date=2011-07-24 }}
*[http://camereye.com/taiwan/confucius.html Photographs of a Confucian Temple ceremony]
*[http://www.chinakongzi.com/2550/eng/index.html Confucian website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010405150428/http://www.chinakongzi.com/2550/eng/index.html |date=2001-04-05 }}
*[http://benross.net/wordpress/?p=237 A photo tour of Qufu from 2008] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121209144500/http://benross.net/wordpress/?p=237 |date=2012-12-09 }}

{{მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში}}
[[კატეგორია:შანდუნის ქალაქები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში]]</text>
      <sha1>nfvhkckfohpl0ryt3ufvjpk2yatbpoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რობი უილიამსის დისკოგრაფია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163517</id>
    <revision>
      <id>5407051</id>
      <parentid>4732996</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93257" sha1="fesqbldftbsd6i60tyoepalnd6fg9wu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა შემსრულებლის დისკოგრაფია
| შემსრულებელი       =  რობი უილიამსის
| სურათი        =  Robbie Williams at Sunderland 2011a crop.jpg
| ტიტრი     = 
| სტუდიური       =  11 
| საკონცერტო         =  1
| კომპილაციები  =  7
| ინტერნეტი = 
| ვიდეო       =  10
| მუსიკალური ვიდეოები =56 
| EP-ები      =  1
| სინგლები      = 59
| B-მხარეები      = 
| საუნდტრეკები   = 
| ტრიბიუტი = 
| 1ოპციის სახელი = პრომო სინგლები
| 1ოპცია =  6
| 2ოპციის სახელი = 
| 2ოპცია = 
| 3ოპციის სახელი = 
| 3ოპცია = 
| 4ოპციის სახელი = 
| 4ოპცია = 
| 5ოპციის სახელი = 
| 5ოპცია = 
| 6ოპციის სახელი = 
| 6ოპცია = 
}}

აქ წარმოდგენილია ინგლისელ მომღერალ და სიმღერების ავტორ '''[[რობი უილიამსი]]ს''' ოფიციალური დისკოგრაფია. დღეისთვის მას გამოცემული აქვს 11 სტუდიური, ერთი საკონცერტო, 7 კომპილაციური და 10 ვიდეო ალბომი, აგრეთვე 56 მუსიკალური ვიდეო, ერთი EP და 59 სინგლი.

==ალბომები==

===სტუდიური ალბომები===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:17em;&quot;| სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| ალბომის დეტალები
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;11&quot; | უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:11em;&quot;| გაყიდვები
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:15em;&quot;| სერტიფიცირებები
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი|ბრიტ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UKAl&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.officialcharts.com/artist/_/robbie%20williams/ | title=Robbie Williams | publisher=[[ოფიციალური ჩარტების კომპანია]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Billboard 200|აშშ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;us&quot;&gt;{{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=robbie williams|chart=Billboard 200}}|title=Robbie Williams Album &amp; Song Chart History: Billboard 200|work=[[Billboard (ჟურნალი)|Billboard]]|accessdate=მარტი 8, 2017}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ARIA Charts|ავს]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUSAl&quot;&gt;{{cite web | url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discography Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''australian-charts.com'' | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Ö3 Austria Top 40|ავსტრ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUT&quot;&gt;{{cite web | url=http://austriancharts.at/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discographie Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''austriancharts.at'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | language = გერმანული}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|საფ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;&gt;{{cite web | url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discographie Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''lescharts.com'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=French}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Media Control Charts|გერ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;GERAl&quot;&gt;{{cite web | url=http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Robbie+Williams/26895/?type=longplay | title=Chartverfolgung / Robbie Williams / Longplay | publisher=[[Media Control Charts]] | work=''musicline.de'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=გერმანული | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117014933/http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Robbie+Williams/26895/?type=longplay | archivedate=2015-11-17 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Irish Album Chart|ირლ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;&gt;{{cite web | url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discography Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''irish-charts.com'' | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[MegaCharts|ნიდ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;&gt;{{cite web | url=http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discografie Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''dutchcharts.nl'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=ჰოლანდიურად}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Official New Zealand Music Chart|ახ.ზ.]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;&gt;{{cite web | url=http://charts.org.nz/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discography Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''charts.org.nz'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121011214157/http://charts.org.nz/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | archivedate=2012-10-11 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Sverigetopplistan|შვეიცარია]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWE&quot;&gt;{{cite web | url=http://swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discography Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''swedishcharts.com'' | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Swiss Hitparade|შვეიც]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;&gt;{{cite web | url=http://swisscharts.com/artist/Robbie_Williams | title=Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''swisscharts.com'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | format=select &quot;Charts&quot; tab}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Life thru a Lens]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 29&amp;nbsp;სექტემბერი&amp;nbsp;1997 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00004WPBN | title=Life Thru a Lens &lt;nowiki&gt;[Minidisc]&lt;/nowiki&gt; | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: [[Chrysalis Records|Chrysalis]], [[EMI]]
* ფორმატები: CD, კასეტა
| 1 || — || 34 || 33 || 34 || 42 || 5 || 59 || 24 || — || 39
|
* ბრიტ: 2,097,548{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;|Sales as of 9 მაისი 2016.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.musicweek.com/news/read/by-the-numbers-inside-robbie-williams-albums-career/064727|title=By the numbers: inside Robbie Williams' albums career|last=Sutherland|first=მარკ|date=9 მაისი 2016|work=[[Music Week]]|publisher=Intent Media|accessdate=9 მაისი 2016}}&lt;/ref&gt;}}
|
* [[ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია]]: 8× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.bpi.co.uk/certified-awards/search.aspx | title=Certified Awards | publisher=[[ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | format=enter &quot;Robbie Williams&quot; into the &quot;Keywords&quot; box, then select &quot;Search&quot; | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801142929/http://www.bpi.co.uk/certified-awards/Search.aspx | archivedate=2017-08-01 }}&lt;/ref&gt;
* [[Australian Recording Industry Association|ARIA]]: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-2006-albums&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/ARIACharts-Accreditations-2006Albums.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2006 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]] SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.swisscharts.com/search_certifications.asp?search=Robbie+Williams | title=The Official Swiss Charts and Music Community: Awards (Robbie Williams) | publisher=Hung Medien | work=''swisscharts.com'' | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[I've Been Expecting You]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 26&amp;nbsp;ოქტომბერი&amp;nbsp;1998 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00000G5O3 | title=I've Been Expecting You | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, კასეტა
| 1 || — || — || 24 || 31 || 16 || 1 || 35 || 4 || 21 || 19
|
* ბრიტ: 2,586,517{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
|
* BPI: 10× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* [[Bundesverband Musikindustrie|BVMI]]: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.musikindustrie.de/gold_platin_datenbank/?action=suche&amp;strTitel=&amp;strInterpret=Robbie+Williams | title=Gold-/Platin-Datenbank: Robbie Williams | publisher=[[Bundesverband Musikindustrie]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | language = გერმანული}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWE: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2000.pdf |title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2000 |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2000 |accessdate=2 ივნისი 2013 |language=Swedish |format=PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924033228/http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2000.pdf |archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* [[Recorded Music NZ|RMNZ]]: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1158&amp;chartKind=A | title=Top 50 Albums Chart: Chart #1158 (Sunday 9 მაისი 1999) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703155801/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1158&amp;chartKind=A | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|SNEP]]: 2× Gold&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?q=Robbie+Williams&amp;submit=OK&amp;awards_year=0 | title=Notre Base de Données: Robbie Williams | publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] | accessdate=13 ივნისი 2014 | language=French | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117014619/http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?q=Robbie+Williams&amp;submit=OK&amp;awards_year=0 | archivedate=2015-11-17 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Sing When You're Winning]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 28&amp;nbsp;აგვისტო&amp;nbsp;2000 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00004WGEI | title=Sing When You're Winning | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, კასეტა
| 1 || 110 || 7 || 4 || 19 || 1 || 1 || 3 || 1 || 4 || 2
|
* ბრიტ: 2,203,321{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
* საფ: 110,871{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;FRA-sales-2009&quot;|''Sing When You're Winning''-ის და ''Swing When You're Winning''-ის გაყიდვები, საფრანგეთი, 2009 წლის 31 დეკემბრისთვის.&lt;ref name=&quot;FRA-2000s&quot;&gt;{{cite web|url=http://infodisc.fr/Ventes_Alb_10Ans.php |title=Les Albums les plus Vendus de la Décennie (2000–2009) |publisher=InfoDisc |accessdate=2 ივნისი 2013 |language=French |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120716182907/http://www.infodisc.fr/Ventes_Alb_10Ans.php |archivedate=16 ივლისი 2012 |df= }}&lt;/ref&gt;}}
|
* BPI: 8× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;ARIA-2006-albums&quot;/&gt;
* BVMI: პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: ოქრო&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;&gt;{{cite certification | region=Austria | artist=Robbie Williams | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWE: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2001&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2001.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2001 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2001 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924033232/http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2001.pdf | archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* RMNZ: 7× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1288&amp;chartKind=A | title=Top 50 Albums Chart: Chart #1288 (Sunday 2 დეკემბერი 2001) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202233807/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1288&amp;chartKind=A | archivedate=2013-12-02 }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Swing When You're Winning]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 19&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2001 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00005RFVK | title=Swing When You're Winning &lt;nowiki&gt;[Cassette]&lt;/nowiki&gt; | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, კასეტა
| 1 || — || 3 || 1 || 21 || 1 || 1 || 2 || 1 || 4 || 1
|
* ბრიტ: 2,385,673{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
* საფ: 137,491{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;FRA-sales-2009&quot;}}
|
* BPI: 7× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;ARIA-2006-albums&quot;/&gt;
* BVMI: 5× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2002&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2002.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2002 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2002 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924033237/http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2002.pdf | archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* RMNZ: 5× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1292&amp;chartKind=A | title=Top 50 Albums Chart: Chart #1292 (Sunday 20 იანვარი 2002) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703161316/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1292&amp;chartKind=A | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Escapology (ალბომი)|Escapology]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 18&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2002 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B000070WJE | title=Escapology &lt;nowiki&gt;[Explicit Lyrics]&lt;/nowiki&gt; | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, კასეტა
| 1 || 43 || 3 || 1 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 1 || 1
|
* ბრიტ: 2,075,441{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
* საფ: 335,013{{შენიშვნა|group=upper-alpha|''Escapology''-ს გაყიდვები, საფრანგეთი, 2010 წლისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infodisc.fr/CDCertif_Album.php?debut=750 |title=Les Meilleures Ventes de CD/Albums depuis 1968 (751–800) |publisher=InfoDisc |accessdate=2 ივნისი 2013 |language=French |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081113230645/http://www.infodisc.fr/CDCertif_Album.php?debut=750 |archivedate=13 ნოემბერი 2008 |df= }}&lt;/ref&gt;}}
|
* BPI: 6× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 5× პლატინა&lt;ref name=&quot;ARIA-2006-albums&quot;/&gt;
* BVMI: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2002&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 5× პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* RMNZ: 2× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1343&amp;chartKind=A | title=Top 50 Albums Chart: Chart #1343 (Sunday 2 თებერვალი 2003) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703174857/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1343&amp;chartKind=A | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: პლატინა&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Intensive Care (ალბომი)|Intensive Care]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 24&amp;nbsp;ოქტომბერი&amp;nbsp;2005 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B000B5UL7G | title=Intensive Care | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || — || 1 || 1 || 2 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1 || 1
|
* ბრიტ: 1,619,894{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
* საფ: 519,200{{შენიშვნა|group=upper-alpha|''Intensive Care''-ი-ს გაყიდვები, საფრანგეთი, 2010 წლისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.infodisc.fr/CDCertif_Album.php?debut=400 | title=Les Meilleures Ventes de CD/Albums depuis 1968 (401–450) | publisher=InfoDisc | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=French | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824011835/http://infodisc.fr/CDCertif_Album.php?debut=400 | archivedate=2013-08-24 }}&lt;/ref&gt;}}
* MEX: 641,000{{შენიშვნა|group=upper-alpha|''Intensive Care''-ის გაყიდვები, მექსიკა, 2008 წლისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amprofon.com.mx/certificaciones-amprofon.php?disquera=&amp;anio=&amp;tipoAlbum=&amp;tipoCertificacion=3&amp;aniocer=&amp;key= | title=Certificaciones Amprofon | publisher=Amprofom | accessdate=2 ივნისი 2008 | language=Spanish | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306030719/http://www.amprofon.com.mx/certificaciones-amprofon.php?disquera=&amp;anio=&amp;tipoAlbum=&amp;tipoCertificacion=3&amp;aniocer=&amp;key= | archivedate=2016-03-06 }}&lt;/ref&gt;}}
* მსოფლიო: 6,200,000{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;world-sales-2006&quot;|''Intensive Care''-ის გაყიდვები, 2006 წლის 13 იანვრისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.undercover.fm/news/1275-emi-share-price-drops-on-restructure-announcement |title=EMI Share Price Drops On Restructure Announcement |publisher=Undercover.fm |date=13 იანვარი 2006 |accessdate=2 ივნისი 2013 |author=Cashmere, Paul |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616090624/http://www.undercover.fm/news/1275-emi-share-price-drops-on-restructure-announcement |archivedate=16 ივნისი 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;}}
|
* BPI: 5× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: პლატინა&lt;ref name=&quot;ARIA-2005-albums&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2005.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2005 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 5× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2005&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2005.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2005 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2005 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924033250/http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2005.pdf | archivedate=2015-09-24 }}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* [[Irish Recorded Music Association|IRMA]]: 5× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://irishcharts.ie/awards/multi_platinum.htm | title=2005 Certification Awards – Multi Platinum | publisher=[[Irish Recorded Music Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1485&amp;chartKind=A | title=Top 40 Albums Chart: Chart #1485 (Monday 7 ნოემბერი 2005) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703161755/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1485&amp;chartKind=A | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: 2× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.snepmusique.com/fr/pag-259165-DISQUES-D-OR.html?year=2006&amp;type=13 | title=Certifications Albums Double Platine – année 2006 | publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131030102049/http://www.snepmusique.com/fr/pag-259165-DISQUES-D-OR.html?year=2006&amp;type=13 | archivedate=30 ოქტომბერი 2013 | language=French}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Rudebox]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 23&amp;nbsp;ოქტომბერი&amp;nbsp;2006 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B000HC2MFC | title=Rudebox | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || — || 1 || 1 || 3 || 1 || 2 || 2 || 14 || 2 || 1
|
* ბრიტ: 515,085{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
|
* BPI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;ARIA-2006-albums&quot;/&gt;
* BVMI: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2006&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2006.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2006 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2006 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF | archive-date=15 ივლისი 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220715044931/https://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2006.pdf }}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* IRMA: 2× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://irishcharts.ie/awards/multi_platinum06.htm | title=2006 Certification Awards – Multi Platinum | publisher=[[Irish Recorded Music Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.snepmusique.com/fr/pag-259165-DISQUES-D-OR.html?year=2006&amp;type=12 | title=Certifications Albums Platine – année 2006 | publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131030110228/http://www.snepmusique.com/fr/pag-259165-DISQUES-D-OR.html?year=2006&amp;type=12 | archivedate=30 ოქტომბერი 2013 | language=French}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Reality Killed the Video Star]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 6&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2009 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B002UO17G0 | title=Reality Killed The Video Star | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლები: [[Virgin Records|Virgin]]
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 2 || 160 || 1 || 1 || 2 || 1 || 6 || 1 || 7 || 2 || 1
| 
* ბრიტ: 905,469{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
|
* BPI: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2009Albums.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2009 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2010&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2010.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2010 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2010 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120128221702/http://www.ifpi.se/wp/wp-content/uploads/%C3%85r-2010.pdf | archivedate=2012-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* IRMA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://irishcharts.ie/awards/gold09.htm | title=2009 Certification Awards – Gold | publisher=[[Irish Recorded Music Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1697&amp;chartKind=A | title=Top 40 Albums Chart: Chart #1697 (Monday 30 ნოემბერი 2009) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703161534/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1697&amp;chartKind=A | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: პლატინა&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Take the Crown]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 2&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2012 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B0093LFENA | title=Take The Crown &lt;nowiki&gt;[Regal Edition, Standard CD]&lt;/nowiki&gt; | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: [[Island Records|Island]], [[Universal Music Group|Universal]]
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || — || 4 || 1 || 9 || 1 || 1 || 1 || 12 || 7 || 1
|
* ბრიტ: 519,585{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
|
* BPI: პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesALBUMaccreds2012.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2012 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* IRMA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://irishcharts.ie/awards/gold12.htm | title=2012 Certification Awards – Gold | publisher=[[Irish Recorded Music Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Swings Both Ways]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 18&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2013 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00F2GITLE | title=Swings Both Ways &lt;nowiki&gt;[CD+DVD]&lt;/nowiki&gt; | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=26 ნოემბერი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Island, Universal
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || — || 2 || 1 || 38 || 1 || 2 || 2 || 12 || 5 || 1
|
* ბრიტ: 733,959{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
|
* BPI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupagesaria-charts-accreditations-albums-2013.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2013 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=25 იანვარი 2014}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWI: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* IRMA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://irishcharts.ie/awards/gold13.htm | title=2013 Certification Awards – Gold | publisher=[[Irish Recorded Music Association]] | accessdate=23 აპრილი 2014}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=2381 | title=NZ Top 40 Albums Chart – 27 იანვარი 2014 | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=25 იანვარი 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140201231549/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=2381 | archivedate=1 თებერვალი 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[The Heavy Entertainment Show]]''
|
* გამოცემის თარიღი: 4&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2016 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/gb/album/heavy-entertainment-show/id1156858607|title=Heavy Entertainment Show by Robbie Williams|publisher=[[iTunes Store]] (GB)|accessdate=25 სექტემბერი 2016}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Robert Williams, Farrell Music Limited, [[Columbia Records|Columbia]]
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || 74 || 4 || 3 || 19 || 2 || 1 || 1 || 17 || 7 || 1
|
*FR: 10,000&lt;ref&gt;http://www.chartsinfrance.net/actualite/news-103199.html&lt;/ref&gt;
|
*BPI: პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*ARIA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ariacharts.com.au/charts/albums-chart|title=ARIA Australian Top 50 Albums|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=19 დეკემბერი 2016|accessdate=17 დეკემბერი 2016}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: ოქრო&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
*NVPI: ოქრო&lt;ref&gt;https://www.artiestennieuws.nl/61645/robbie-williams-gouden-plaat&lt;/ref&gt;
|-
|}

===საკონცერტო ალბომები===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:19em;&quot;| ალბომის დეტალები
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;11&quot; | უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| სერტიფიცირებები
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი|ბრიტ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UKAl&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Billboard 200|აშშ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;us&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ARIA Charts|ავს]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUSAl&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Ö3 Austria Top 40|ავსტრ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUT&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|საფ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Media Control Charts|გერ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;GERAl&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Irish Album Chart|ირლ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[MegaCharts|ნიდ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Recorded Music NZ|ახ.ზ.]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Sverigetopplistan|შვეიცარია]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWE&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Swiss Music Charts|შვეიც]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Live at Knebworth]]''{{შენიშვნა|group=upper-alpha|რამდენიმე ქვეყანაშ ''Live at Knebworth'' გამოვიდა სახელწოდებით ''Live Summer 2003''.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.de/dp/B0000CE0BB | title=Live Summer 2003 | publisher=[[Amazon.com|Amazon.de]] | accessdate=29 ნოემბერი 2013 | language = გერმანული}}&lt;/ref&gt;}}
|
* გამოცემის თარიღი: 29&amp;nbsp;სექტემბერი&amp;nbsp;2003 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B0000CFWZ7 | title=Live at Knebworth | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, კასეტა
| 2 || — || 3 || 1 || 12 || 1 || 2 || 3 || 6 || 7 || 2
| 
* BPI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 2× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2003.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2003 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2003&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2003.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2003 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2003 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* RMNZ: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1386&amp;chartKind=A | title=Top 40 Albums Chart: Chart #1386 (Sunday 30 ნოემბერი 2003) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130615202833/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1386&amp;chartKind=A | archivedate=2013-06-15 }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
|-
|}

===კომპილაციური===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:19em;&quot;| ალბომის დეტალები
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;11&quot; | უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:11em;&quot;| გაყიდვები
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| სერტიფიცირებები
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ბრიტანეთის ალბომების ჩარტი|ბრიტ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UKAl&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Billboard 200|აშშ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;us&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ARIA Charts|ავს]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUSAl&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Ö3 Austria Top 40|ავსტრ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUT&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Ultratop|ბელ&lt;br /&gt;(ფლ)]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;BELFl&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ultratop.be/nl/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams | title=Discografie Robbie Williams | publisher=Hung Medien | work=''ultratop.be'' | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=ჰოლანდიურად}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Media Control Charts|გერ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;GERAl&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Irish Album Chart|ირლ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[MegaCharts|ნიდ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NLD&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Recorded Music NZ|ახ.ზ.]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Sverigetopplistan|შვეიცარია]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWE&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Swiss Music Charts|შვეიც]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[The Ego Has Landed]]''
| 
* გამოცემის თარიღი: 13&amp;nbsp;მაისი&amp;nbsp;1999 &lt;small&gt;(ავს)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/release/mr0001581104 | title=''The Ego Has Landed'' &lt;nowiki&gt;[Australia Bonus Tracks]&lt;/nowiki&gt; – Robbie Williams &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=8 ივნისი 2013 | author=Erlewine, Stephen Thomas | authorlink=სტივენ თომას ერლეუაინი}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, კასეტა
| — || 63 || 20 || — || — || — || — || — || 1 || — || —
|
* აშშ: 598,000&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1003286968 |title=Ask Billboard: Rude Americans |last1=Caufield |first1=Keith |last2= |first2= |date=23 ოქტომბერი 2006 |website=[[Billboard (ჟურნალი)|Billboard]] |publisher=[[Nielsen Holdings|Nielsen Business Media, Inc.]] |accessdate=11 დეკემბერი 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926234520/http://www.billboard.biz/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1003286968 |archivedate=26 სექტემბერი 2007 }}&lt;/ref&gt;
|
* ARIA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2000.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2000 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: 9× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1232&amp;chartKind=A | title=Top 50 Albums Chart: Chart #1232 (Sunday 22 ოქტომბერი 2000) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130619230020/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1232&amp;chartKind=A | archivedate=2013-06-19 }}&lt;/ref&gt;
* RIAA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;se=ROBBIE+WILLIAMS | title=RIAA Gold and Platinum albums by Robbie Williams| publisher=[[Recording Industry Association of America ]] | accessdate=2 მაისი 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Greatest Hits (რობი უილიამსის ალბომი)|Greatest Hits]]''
| 
* გამოცემის თარიღი: 18&amp;nbsp;ოქტომბერი&amp;nbsp;2004 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B0002UYA68 | title=Greatest Hits | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || — || 1 || 1 || 2 || 1 || 1 || 1 || 1 || 2 || 1
|
* ბრიტ: 2,315,132{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
* მსოფლიო: 6,000,000{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;world-sales-2005&quot;|''Greatest Hits''-ის მსოფლიო გაყიდვები 2005 წლის 4 ივნისისთვის.&lt;ref&gt;{{cite journal | url=https://books.google.com/books?id=6xQEAAAAMBAJ&amp;pg=PA6#v=onepage&amp;q&amp;f=false | title=EMI Downloads Optimism | author=Brandle, Lars | journal=[[Billboard (ჟურნალი)|Billboard]] | publisher=[[Nielsen Business Media]] | date=4 ივნისი 2005 | volume=117 | issue=23 | pages=6 | issn=0006-2510}}&lt;/ref&gt;}}
|
* BPI: 8× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: 8× პლატინა&lt;ref name=&quot;ARIA-2006-albums&quot;/&gt;
* [[Belgian Entertainment Association|BEA]]: პლატინა&lt;ref name=&quot;BEA-2004&quot;&gt;{{cite certification | region=Belgium | certyear=2004 | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: 4× პლატინა&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2004&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/ar-2004.pdf | title=(Guld &amp; Platina) ÅR 2004 | publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] | trans_title=(Gold &amp; Platinum) Year 2004 | accessdate=8 ივნისი 2013 | language=Swedish | format=PDF}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: 3× პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* RMNZ: 2× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1439&amp;chartKind=A | title=Top 40 Albums Chart: Chart #1439 (Monday 20 დეკემბერი 2004) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703160837/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1439&amp;chartKind=A | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Songbook (რობი უილიამსის ალბომი)|Songbook]]''&lt;ref name=&quot;songbook&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/home/prmts/article-1218723/Free-Robbie-Williams-CD-reader.html | title=Free Robbie Williams CD for every reader! | publisher=[[Daily Mail and General Trust]] | work=[[Daily Mail]] | accessdate=8 ივნისი 2013 | location=ლონდონი}}&lt;/ref&gt;
|
* გამოცემის თარიღი: 11&amp;nbsp;ოქტომბერი&amp;nbsp;2009 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;songbook&quot;/&gt;
* ლეიბლები: EMI
* ფორმატები: CD
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[In and Out of Consciousness: The Greatest Hits 1990–2010|In and Out of Consciousness: Greatest Hits 1990–2010]]''
| 
* გამოცემის თარიღი: 11&amp;nbsp;ოქტომბერი&amp;nbsp;2010 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B003Q6BZMM | title=In And Out Of Consciousness: Greatest Hits 1990 – 2010 | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლები: Virgin 
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| 1 || — || 3 || 1 || 2 || 1 || 2 || 3 || 17 || 4 || 4
| 
* ბრიტ: 717,444{{შენიშვნა|group=upper-alpha|name=&quot;UK sales&quot;}}
| 
* BPI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.auALBUMaccreds2011.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2011 Albums | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BEA: ოქრო&lt;ref name=&quot;BEA-2010&quot;&gt;{{cite certification | region=Belgium | certyear=2010 | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: ოქრო&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IRMA: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://irishcharts.ie/awards/gold10.htm | title=2010 Certification Awards – Gold | publisher=[[Irish Recorded Music Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''The Definitive Collector's Edition''&lt;ref name=&quot;definitive-collection&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00474T2BI | title=The Definitive Collector's Edition (11CD+6DVD) | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
|
* გამოცემის თარიღი: 6&amp;nbsp;დეკემბერი&amp;nbsp;2010 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;definitive-collection&quot;/&gt;
* ლეიბლები: Virgin
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|  
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Robbie Williams: Classic Album Selection|Robbie Williams: &lt;br&gt;Classic Album Selection]]''&lt;ref name=&quot;classic-selection&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00FXENG7C | title=Classic Album Selection: Robbie Williams | publisher=[[Amazon.com|Amazon.co.uk]] | accessdate=24 ნოემბერი 2013}}&lt;/ref&gt;
| 
* გამოცემის თარიღი: 25&amp;nbsp;ნოემბერი&amp;nbsp;2013 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;classic-selection&quot;/&gt;
* ლეიბლები: Universal
* ფორმატები: CD ბოქს-სეტი, ციფრული ჩამონატვირთი
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|  
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Under the Radar Volume 1|Under the Radar Vol. 1]]''
| 
* გამოცემის თარიღი: 8&amp;nbsp;დეკემბერი&amp;nbsp;2014&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Michaels|first1=Sean|title=Robbie Williams unveils surprise new album, out same day as Take That's|url=https://www.theguardian.com/music/2014/dec/01/robbie-williams-under-the-radar-volume-1-new-album|accessdate=2 დეკემბერი 2014|work=[[The Guardian]]|date=დეკემბერი 2014}}&lt;/ref&gt;
* ლეიბლი: დამოუკიდებლად გამოცემული
* ფორმატები: CD, ციფრული ჩამონატვირთი
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; აღნიშნავს ჩანაწერს, რომელიც ჩარტში არ მოხვედრილა ან ამ ქვეყანაში არ გამოცემულა.
|}

===EP-ები===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:19em;&quot;| ალბომის დეტალები
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''iTunes Live from London''&lt;ref name=&quot;live-london&quot;&gt;{{cite web | url=https://itunes.apple.com/gb/album/itunes-live-from-london-ep/id347575477 | title=iTunes Live from London – EP by Robbie Williams | publisher=[[Apple Inc.|Apple]] | work=[[iTunes Store]] | accessdate=8 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
|
* გამოცემის თარიღი: 18&amp;nbsp;დეკემბერი&amp;nbsp;2009 &lt;small&gt;(გაერთიანებული სამეფო)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;live-london&quot;/&gt;
* ლეიბლი: Chrysalis, EMI
* ფორმატები: ციფრული ჩამონატვირთი
|-
|}

==სინგლები==

===როგორც წამყვანი შემსრულებელი===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:20em;&quot;| სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;|წელი
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| სერტიფიცირებები
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ბრიტანეთის სინგლების ჩარტი|ბრიტანეთის სინგლები]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UKsin&quot;&gt;უმაღლესი პოზიციები ბრიტანეთში:
* ყველა, გარდა სიმღერების &quot;Dream a Little Dream&quot; და &quot;Shine My Shoes&quot;: {{cite web | url=http://www.officialcharts.com/artist/_/robbie%20williams/ | title=Robbie Williams | publisher=[[ოფიციალური ჩარტების კომპანია]] | accessdate=2 ივნისი 2013 }}
* &quot;Dream a Little Dream&quot;: {{cite web | url=http://zobbel.de/cluk/131130cluk.txt | title=Chart Log UK: New Entries Update – 30.11.2013 (wk47) | publisher=Tobias Zywietz | work=''zobbel.de'' | accessdate=30 ნოემბერი 2013 | author=Zywietz, Tobias }}
* &quot;Shine My Shoes&quot;: {{cite web | url=http://www.officialcharts.com/singles-chart/ | title=Official Singles Chart UK Top 100 – 23 ნოემბერი 2013 | publisher=[[ოფიციალური ჩარტების კომპანია]] | accessdate=18 ნოემბერი 2013 | archiveurl=https://www.webcitation.org/6LDkpcaPw?url=http://www.officialcharts.com/singles-chart/ | archivedate=2013-11-18 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|ავს]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUSsin&quot;&gt;სინგლების უმაღლესი პოზიციები ავსტრალიაში:
* Singles peaking within the top 50: {{cite web |url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams |title=Discography Robbie Williams |publisher=Hung Medien |work=''australian-charts.com'' |accessdate=2 ივნისი 2013 }}
* &quot;Old Before I Die&quot;: {{cite web |url=http://i.imgur.com/2a6YppC.jpg |title=The ARIA Australian Top 100 Singles Chart – Week Ending 24 Aug 1997 |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |accessdate=11 თებერვალი 2016 }}
* &quot;Let Love Be Your Energy&quot;: {{cite web |url=http://www.aria.com.au/Issue642.pdf |title=The ARIA Report: Issue 642 (Week Commencing 17 ივნისი 2002) |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |accessdate=8 ივნისი 2013 |pages=2 |format=PDF |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20020627-0000/www.aria.com.au/Issue642.pdf |archivedate=27 ივნისი 2002 |df= }}
* &quot;Shame&quot;: {{cite web |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20101011-0000/Issue1072.pdf |title=The ARIA Report: Issue 1072 (Week Commencing 13 სექტემბერი 2010) |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=8 ივნისი 2013 |pages=2 |format=PDF }}
* &quot;Candy&quot;: {{cite web |url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20121113-1611/Issue1185.pdf |title=The ARIA Report: Issue 1185 (Week Commencing 12 ნოემბერი 2012) |publisher=Australian Recording Industry Association |accessdate=7 ივნისი 2013 |pages=4 |format=PDF }}
* &quot;Bridge over Troubled Water&quot;: {{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2017/07/aria-chart-watch-427/|title=ARIA Chart Watch #427|publisher=auspOp|date=1 ივლისი 2017|accessdate=1 ივლისი 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170827173531/https://www.auspop.com.au/2017/07/aria-chart-watch-427/|archivedate=27 აგვისტო 2017}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Ö3 Austria Top 40|ავსტრ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUT&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|საფ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment Charts|გერ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;GERsin&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.officialcharts.de/suche.asp?search=Robbie+Williams&amp;x=0&amp;y=0&amp;country=de&amp;kategorie=single | title=Robbie Williams (Single) | publisher=[[Media Control Charts]] | work=''charts.de'' | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|ირლ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRLsin&quot;&gt;Peak chart positions for singles in Ireland:
* 1996-1999 წლების სინგლები: {{cite web|url=http://irishcharts.ie/search/placement |title=Search the Charts |publisher=[[Irish Recorded Music Association]] |work=''irishcharts.ie'' |accessdate=2 ივნისი 2013 |format=enter &quot;Robbie Williams&quot; into the &quot;Search by Artist&quot; box, then select &quot;Search&quot; |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721125210/http://irishcharts.ie/search/placement |archivedate=21 ივლისი 2011 |df= }}
* სინგლები 2000 წლიდან დღემდე: {{cite web|url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Robbie+Williams |title=Discography Robbie Williams |publisher=Hung Medien |work=''irish-charts.com'' |accessdate=2 ივნისი 2013 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Dutch Top 40|ნიდ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.top40.nl/top40-artiesten/robbie-williams | title=Top 40-artiest: Robbie Williams | publisher=[[Dutch Top 40]]. Stichting Nederlands Top 40 | accessdate=2 ივნისი 2013 | language=ჰოლანდიურად}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Recorded Music NZ|ახ.ზ.]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Sverigetopplistan|შვეიცარია]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWE&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Music Charts|შვეიც]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Freedom! '90#რობი უილიამსის ვერსია|Freedom]]&quot;
| 1996
| 2 || 6 || 19 || — || 10 || 6 || 10 || 39 || 24 || 8
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| {{N/A|ალბომის გარეშე}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Old Before I Die]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; | 1997
| 2 || 56 || 30 || — || 37 || 11 || 32 || — || — || 30
|
| rowspan=&quot;5&quot; | ''Life thru a Lens''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Lazy Days]]&quot;
| 8 || — || — || — || 90 || — || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Lazy Days&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 18 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[South of the Border (რობი უილიამსის სიმღერა)|South of the Border]]&quot;
| 14 || — || — || — || — || — || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;South of the Border&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 21 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Angels (რობი უილიამსის სიმღერა)|Angels]]&quot;
| 4 || 40 || 12 || 7 || 9 || 2 || 14 || 23 || 13 || 4
|
* BPI: 2× პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Let Me Entertain You (რობი უილიამსის სიმღერა)|Let Me Entertain You]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1998
| 3 || 46 || — || — || — || 13 || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Let Me Entertain You&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # two ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || 33 || — || —
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Millennium (სიმღერა)|Millennium]]&quot;
| 1 || 24 || 18 || 16 || 41 || 1 || 29 || 3 || 12 || 18
|
* BPI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; | ''I've Been Expecting You''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[No Regrets (რობი უილიამსის სიმღერა)|No Regrets]]&quot;
| 4 || — || 34 || 67 || 60 || 15 || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;No Regrets&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 14 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || 29 || 43 || —
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Strong (სიმღერა)|Strong]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1999
| 4 || — || — || 99 || 68 || 12 || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Strong&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 7 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || 9 || — || —
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[She's the One]]&quot; / &quot;[[It's Only Us]]&quot;
| 1 || — || 16 || 74 || 27 || 9 || 29 || 3 || 42 || 20
|
* BPI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Win Some Lose Some]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; | 2000
| — || — || — || — || — || — || — || 7 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Rock DJ]]&quot;
| 1 || 4 || 7 || 40 || 9 || 1 || 6 || 1 || 18 || 9
|
* BPI: პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2000.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2000 Singles | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1225&amp;chartKind=S | title=Top 50 Singles Chart: Chart #1225 (Sunday 3 სექტემბერი 2000) | publisher=[[Recorded Music NZ]] | accessdate=2 ივნისი 2013 | archiveurl=https://archive.today/20130703163256/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1225&amp;chartKind=S | archivedate=2013-07-03 }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; | ''Sing When You're Winning''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Kids (რობი უილიამსის და კაილი მინოუგის სიმღერა)|Kids]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[კაილი მინოუგი|კაილი მინოუგთან]] ერთად)&lt;/span&gt;
| 2 || 14 || — || — || 47 || 9 || 11 || 5 || 31 || 35
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2001&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2001.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2001 Singles | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Supreme (სიმღერა)|Supreme]]&quot;
| 4 || 14 || 3 || 12 || 14 || 10 || 8 || 3 || 14 || 4
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Let Love Be Your Energy]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; | 2001
| 10 || 53 || 54 || — || 68 || 26 || 21 || 11 || — || 56
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Eternity/The Road to Mandalay]]&quot;
| 1 || — || 9 || 45 || 7 || 2 || 17 || 1 || 34 || 10
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Better Man (რობი უილიამსის სიმღერა)|Better Man]]&quot;
| — || 6 || — || — || — || — || — || 4 || — || —
|
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2001&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Somethin' Stupid]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[ნიკოლ კიდმანი|ნიკოლ კიდმანთან]] ერთად)&lt;/span&gt;
| 1 || 8 || 2 || 16 || 2 || 2 || 9 || 1 || 17 || 3
|
* BPI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2002&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2001.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2002 Singles | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: ოქრო&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* RMNZ: ოქრო&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1292&amp;chartKind=S |title=Top 50 Singles Chart: Chart #1292 (Sunday 20 იანვარი 2002) |publisher=[[Recorded Music NZ]] |accessdate=2 ივნისი 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://archive.today/20130703162712/http://rianz.org.nz/rianz/oldchart.asp?chartNum=1292&amp;chartKind=S |archivedate=3 ივლისი 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |''Swing When You're Winning''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Mr. Bojangles/I Will Talk and Hollywood Will Listen]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2002
| — || — || — || — || 77 || — || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Mr. Bojangles&quot; / &quot;I Will Talk and Hollywood Will Listen&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 12 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || — || — || 68
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Feel (რობი უილიამსის სიმღერა)|Feel]]&quot;
| 4 || 10 || 3 || 6 || 3 || 4 || 1 || 7 || 3 || 4
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2002&quot;/&gt;
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: ოქრო&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWE: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWE-cert-2003&quot;/&gt;
* IFPI SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;4&quot; | ''Escapology''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Come Undone (რობი უილიამსის სიმღერა)|Come Undone]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2003
| 4 || 27 || 15 || 49 || 16 || 14 || 8 || 25 || 46 || 45
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Something Beautiful]]&quot;
| 3 || 24 || 19 || 70 || 46 || 6 || 8 || 7 || — || 52
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Sexed Up]]&quot;
| 10 || 17 || 45 || — || 53 || 18 || 12 || 25 || — || 59
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Radio (რობი უილიამსის სიმღერა)|Radio]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2004
| 1 || 12 || 3 || 48 || 2 || 6 || 9 || — || 22 || 14
|
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2004&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2004.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2004 Singles | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | ''Greatest Hits''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Misunderstood (რობი უილიამსის სიმღერა)|Misunderstood]]&quot;
| 8 || 39 || 21 || — || 20 || 27 || 8 || — || 35 || 26
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Tripping (სიმღერა)|Tripping]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2005
| 2 || 7 || 2 || 9 || 1 || 4 || 1 || 20 || 2 || 2
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2005&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-singles-2005.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2005 Singles | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
* SNEP: ოქრო&lt;ref name=&quot;SNEP-Robbie-Williams&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;4&quot; | ''Intensive Care''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Make Me Pure]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || 15 || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Advertising Space]]&quot;
| 8 || 17 || 8 || 14 || 10 || 20 || 5 || 32 || 11 || 9
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Sin Sin Sin]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot; | 2006
| 22 || 26 || 15 || 46 || 18 || 23 || 9 || — || 45 || 16
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Rudebox (სიმღერა)|Rudebox]]&quot;
| 4 || 13 || 5 || 31 || 1 || 17 || 4 || — || 16 || 1
|
| rowspan=&quot;5&quot; | ''Rudebox''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Kiss Me (Tin Tin song)#რობი უილიამსის ვერსია|Kiss Me]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || — || 56 || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Lovelight]]&quot;
| 8 || 25 || 26 || — || 21 || 28 || 8 || — || 23 || 25
| 
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Bongo Bong and Je ne t'aime plus]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2007
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || 77
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[She's Madonna]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Pet Shop Boys]]-თან)&lt;/span&gt;
| 16 || — || 14 || — || 4 || 38 || 2 || — || 20 || 8
|
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Close My Eyes (სანდერ ვან დორნის სიმღერა)|Close My Eyes]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(სანდერ ვან დორნთან ერთად)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2009
| — || — || — || — || 33 || — || 17 || — || — || —
|
| {{N/A|ალბომის გარეშე}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Bodies (რობი უილიამსის სიმღერა)|Bodies]]&quot;
| 2 || 4 || 1 || 8 || 1 || 3 || 1 || 30 || 4 || 1
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* ARIA: ოქრო&lt;ref name=&quot;ARIA-sin-2009&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accr.htm | title=ARIA Charts – Accreditations – 2009 Singles | publisher=[[Australian Recording Industry Association]] | accessdate=2 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: პლატინა&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Reality Killed the Video Star''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[You Know Me (რობი უილიამსის სიმღერა)|You Know Me]]&quot;
| 6 || 33 || 25 || — || 26 || 22 || 10 || — || 35 || 51
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Morning Sun (სიმღერა)|Morning Sun]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2010
| 45 || — || 57 || — || 32 || — || 19 || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Shame (Robbie Williams and Gary Barlow song)|Shame]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[გერი ბარლოუ]]სთან ერთად)&lt;/span&gt;
| 2 || 62 || 20 || — || 11 || 8 || 10 || — || 24 || 19
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''In and Out of Consciousness: &lt;br&gt;Greatest Hits 1990–2010''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Candy (რობი უილიამსის სიმღერა)|Candy]]&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012
| 1 || 59 || 4 || 14 || 3 || 2 || 3 || 18 || 42 || 8
|
* BPI: პლატინა&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: ოქრო&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;/&gt;
* IFPI AUT: ოქრო&lt;ref name=&quot;AUT-cert&quot;/&gt;
* IFPI SWI: ოქრო&lt;ref name=&quot;SWI-cert&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Take the Crown''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Different (რობი უილიამსის სიმღერა)|Different]]&quot;
| 64 || — || 37 || — || 31 || 31 || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Different&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # seven ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Be a Boy]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2013
| — || — || — || — || — || — || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Be a Boy&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 12 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Go Gentle]]&quot;
| 10 || — || 29 || — || 16 || 28 || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Go Gentle&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 5 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}} || — || — || 22
|
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Swings Both Ways''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Dream a Little Dream of Me#რობი უილიამსის ვერსია|Dream a Little Dream]]&quot;{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Dream a Little Dream&quot;-ის ვერსია, რომელიც შევიდა ''Swings Both Ways''-ში, [[ლილი ალენი]]ს ვოკალით, რამდენიმე ქვეყნის ჩარტში სინგლზე გამოცემამდე მოხვდა. სინგლის ვერსიაში ალენის ვოკალი არ ჟღერს.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://itunes.apple.com/gb/album/dream-a-little-dream/id771837890 | title=Dream a Little Dream – Single by Robbie Williams | publisher=[[Apple Inc.|Apple]] | work=[[iTunes Store]] | accessdate=21 დეკემბერი 2013}}&lt;/ref&gt;}}
| 144 || — || — || 160 || 88 || — || — || — || — || 67
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Shine My Shoes]]&quot;
| 2014
| 89 || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Party Like a Russian]]&quot;
| rowspan=2| 2016
| 68 || — || 39 || 66&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-singles-telecharges/?ye=2016&amp;we=46|title=Le Top de la semaine : Top Singles Téléchargés – SNEP (Week 46, 2016)|publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]]|language=French|accessdate=19 ნოემბერი 2016}}&lt;/ref&gt; || 72 || — || — || — || — || 45
|
| rowspan=4| ''The Heavy Entertainment Show'' 
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Love My Life (სიმღერა)|Love My Life]]&quot;
| 22 || 36&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ariacharts.com.au/charts/singles-chart|title=ARIA Australian Top 50 Singles|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=28 ნოემბერი 2016|accessdate=26 ნოემბერი 2016}}&lt;/ref&gt; || 18 || — || 17 || — || — || — || — || 8
|
* BPI: ვერცხლი&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Mixed Signals]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title='Mixed Signals'|url=http://www.robbiewilliams.com/music/single/mixed-signals|publisher=[[RobbieWilliams.com]]|date=28 თებერვალი 2017|accessdate=22 მარტი 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170323142459/http://www.robbiewilliams.com/music/single/mixed-signals|archivedate=2017-03-23}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=2| 2017
|  — ||  — ||  — || — ||  — || — || — || — || — ||  —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[The Heavy Entertainment Show (სიმღერა)|The Heavy Entertainment Show]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title='The Heavy Entertainment Show – Official Video'|url=https://www.youtube.com/watch?v=9zmx0npSrCk|publisher=[[www.youtube.com]]|date=28 აპრილი 2017}}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; აღნიშნავს ჩანაწერს, რომელიც ჩარტში არ მოხვედრილა ან ამ ქვეყანაში არ გამოცემულა.
|}

===სხვა შემსრულებლებთან ერთად===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:20em;&quot; | სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | წელი
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;11&quot; | უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot; | სერტიფიცირებები
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ალბომი
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ბრიტანეთის სინგლების ჩარტი|ბრიტანეთის სინგლები]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UKsin&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Billboard Hot 100|აშშ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUSsin&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ARIA Charts|ავს]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUSsin&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Ö3 Austria Top 40|ავსტრ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUT&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|საფ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;FRA&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Media Control Charts|გერ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;GERsin&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Irish Singles Chart|ირლ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRLsin&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Dutch Top 40|ნიდ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Recorded Music NZ|ახ.ზ.]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Sverigetopplistan|შვეიცარია]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWE&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Swiss Music Charts|შვეიც]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[My Culture]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[1 Giant Leap]], [[Maxi Jazz]] და რობი უილიამსი)&lt;/span&gt;
| 2002
| 9 || — || 30 || — || — || 69 || 24 || 33 || 26 || — || 51
|
| ''[[1 Giant Leap (ალბომი)|1 Giant Leap]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Do They Know It's Christmas?#Band Aid 20|Do They Know It's Christmas?]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Band Aid 20]])&lt;/span&gt;
| 2004
| 1 || — || 9 || 15 || 72 || 7 || 1 || 4 || 1 || 2 || 7
|
* BPI: 2× პლატინა&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.bpi.co.uk/certified-awards/search.aspx | title=Certified Awards | publisher=[[ბრიტანეთის ფონოგრამების მწარმოებლების ასოციაცია]] | accessdate=13 ივლისი 2013 | format=enter &quot;Band Aid 20&quot; into the &quot;Keywords&quot; box, then select &quot;Search&quot; | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801142929/http://www.bpi.co.uk/certified-awards/Search.aspx | archivedate=2017-08-01 }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; | ალბომის გარეშე
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Everybody Hurts#Helping Haiti charity single|Everybody Hurts]]&quot;{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Everybody Hurts&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # 5 ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}}&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Helping Haiti]])&lt;/span&gt;
| 2010
| 1 || 121 || 28 || 23 || — || 16 || 1 || 45 || 17 || 21 || 16
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[He Ain't Heavy, He's My Brother]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(The Justice Collective)&lt;/span&gt;
| 2012
| 1 || — || — || — || — || — || 4 || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Goin' Crazy (Dizzee Rascal song)|Goin' Crazy]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[დიზი რასკალი]] და რობი უილიამსი)
| 2013
| 5 || — || — || 57 || — || 32 || 25 || — || — || — || —
|
| ''[[The Fifth (Dizzee Rascal album)|The Fifth]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[The Days (Avicii-ს სიმღერა)|The Days]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Avicii]], რობი უილიამსი - ვოკალი - მითითებული არ არის)
| 2014
| 82 || 78 || 10 || 3 || 52 || 7 || 18 || 8 || 6 || 1 || 2
|
* ARIA: პლატინა&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Australia|type=single|certyear=2015|accessdate=6 ოქტომბერი 2015}}&lt;/ref&gt;
* GLF: პლატინა&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sverigetopplistan.se/netdata/ghl002.mbr/artdata?dfom=20140101&amp;sart=4585472 |title=დაარქივებული ასლი |accessdate=2017-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141217102929/http://www.sverigetopplistan.se/netdata/ghl002.mbr/artdata?dfom=20140101&amp;sart=4585472 |archivedate=2014-12-17 }}&lt;/ref&gt;
| ''[[The Days / Nights]]'' და ''[[Stories (Avicii-ს ალბომი)|Stories]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Bridge over Troubled Water (სიმღერა)#Artists for Grenfell - საქველმოქმედო სინგლი|Bridge over Troubled Water]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Bridge over Troubled Water (სიმღერა)#Artists for Grenfell - საქველმოქმედო სინგლი|Artists for Grenfell]])
| 2017
| 1 || — || 53 || — || — || — || — || — || —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Bridge over Troubled Water&quot; არ მოხვდა ახალი ზელანდიის სინგლების 40-ეულში, მაგრამ გახდა #4 ადგილობრივ ჩარტში Heatseekers.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4374|title=NZ Heatseekers Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=26 ივნისი 2017|accessdate=23 ივნისი 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728210433/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4374|archivedate=28 ივლისი 2017}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| {{n/a|ალბომის გარეშე}}
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; აღნიშნავს ჩანაწერს, რომელიც ჩარტში არ მოხვედრილა ან ამ ქვეყანაში არ გამოცემულა.
|}

===პრომოსინგლები===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:20em;&quot; | სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | წელი
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;1&quot; | უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ალბომი
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Dutch Top 40|ნიდ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Karma Killer&quot;&lt;ref&gt;{{cite AV media notes | date=1998 | title=Karma Killer | others=Robbie Williams | publisher=[[Chrysalis Records]] | id=CDSP 198}}&lt;/ref&gt;
| 1998
| —
| ''I've Been Expecting You''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[United (რობი უილიამსის სიმღერა)|United]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite AV media notes | date=2000 | title=United | others=Robbie Williams | publisher=[[Chrysalis Records]] | id=CDSP 220}}&lt;/ref&gt;
| 2000
| —
| სინგლი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[My Way (სიმღერა)#სხვა ვერსიები|My Way]]&quot; (საკონცერტო)&lt;ref&gt;{{cite AV media notes | date=2001 | title=My Way&quot; (საკონცერტო) | others=Robbie Williams | publisher=[[EMI Records]]}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2001
| —
| ''Live at The Albert''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Mack the Knife&quot;&lt;ref&gt;{{cite AV media notes | date=2001 | title=Mack the Knife&quot; / &quot;In Your Eyes | others=Robbie Williams, [[Kylie Minogue]] | publisher=[[EMI Records]] | id=cd dif 335}}&lt;/ref&gt;
| —
| ''Swing When You're Winning''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Hot Fudge&quot; (საკონცერტო)&lt;ref&gt;{{cite AV media notes | date=2003 | title=Hot Fudge&quot; (საკონცერტო) | others=Robbie Williams | publisher=[[Chrysalis Records]] | id=CDCHSDJ5155}}&lt;/ref&gt;
| 2003
| —
| ''Live at Knebworth''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Heart and I&quot;
| 2011
| —{{შენიშვნა|group=upper-alpha|&quot;Heart and I&quot; არ მოხვდა ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულში, მაგრამ გახდა # two ჰოლანდიის ჩარტში Tipparade, რომელიც არის ჰოლანდიის საუკეთესო 40-ეულის გაგრძელება.&lt;ref name=&quot;NLD40&quot;/&gt;}}
| ''In and Out of Consciousness: &lt;br&gt;Greatest Hits 1990–2010''
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; აღნიშნავს ჩანაწერს, რომელიც ჩარტში არ მოხვედრილა ან ამ ქვეყანაში არ გამოცემულა.
|}

==სხვა წარმატებული სიმღერები==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:20em;&quot; | სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | წელი
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;3&quot; | უმაღლესი პოზიციები ჩარტში
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ალბომი
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[ბრიტანეთის სინგლების ჩარტი|ბრიტანეთის სინგლები]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.officialcharts.com/singles-chart/ | title=Official Singles Chart UK Top 100 – 7th დეკემბერი 2013 | publisher=[[ოფიციალური ჩარტების კომპანია]] | archiveurl=https://www.webcitation.org/6LYHLxcUH?url=http://www.officialcharts.com/singles-chart/ | archivedate=2013-12-01 | accessdate=2 დეკემბერი 2013 }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Ö3 Austria Top 40|ავსტრ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;AUT&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Media Control Charts|გერ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;GERsin&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[I Wan'na Be Like You (The Monkey Song)|I Wan'na Be Like You]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[ოლი მერსი|ოლი მერსთან]] ერთად)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;1&quot; | 2013
| 78 || 55 || 85
| rowspan=&quot;1&quot; | ''Swings Both Ways''
|-
|}

==როგორც მიწვეული შემსრულებელი==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; border=&quot;1&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot; | სახელწოდება
! scope=&quot;col&quot; | წელი
! scope=&quot;col&quot; | სხვა შემსრულებელი
! scope=&quot;col&quot; | ალბომი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Ev'ry Time We Say Goodbye]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://rwdb.info/guest-appearances/ | title=''Guest Appearances'' – Robbie Williams Discography | publisher=[[RWDB.info]] | accessdate=8 მაისი 2017 }}{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
| 1997
| {{n/a}}
| ''Come Again''
|-
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[I Started a Joke]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000458664 | title=''Gotta Get a Message to You'' – Various Artists &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
| 1998
| [[The Orb]]
| ''Gotta Get a Message to You''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Are You Gonna Go My Way (სიმღერა)|Are You Gonna Go My Way]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000067704 | title=''Reload'' – Tom Jones &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Wolff, Carlo}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1999
| [[ტომ ჯოუნსი (მომღერალი)|ტომ ჯოუნსი]]
| ''[[Reload (ტომ ჯოუნსის ალბომი)|Reload]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;There Are Bad Times Just Around the Corner&quot;
| {{n/a}}
| ''[[Twentieth-Century Blues: The Songs of Noël Coward]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Surface Noise&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000519145 | title=''No Illicit Dancing'' – Sound 5 &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Byrkit, Becky}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2000
| Sound 5
| ''No Illicit Dancing''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[That Old Black Magic]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000364798 | title=''The Further Adventures of Little Voice Jane Horrocks'' – Jane Horrocks &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
| [[ჯეინ ჰოროკსი]]
| ''The Further Adventures of Little Voice''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Sweet Gene Vincent&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000014531 | title=''Brand New Boots and Panties: Tribute to Ian Dury'' – Soundtrack &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Erlewine, Stephen Thomas | authorlink=სტივენ თომას ერლეუაინი}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2001
| {{n/a}}
| ''Brand New Boots and Panties''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[We Are the Champions]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000003340 | title=''A Knight's Tale'' – Original Soundtrack &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=28 ივლისი 2013 | author=Kohlenstein, Brad}}&lt;/ref&gt;
| [[Queen]] 
| ''[[რაინდის ამბავი]]'' - საუნდტრეკი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Have You Met Miss Jones?]]&quot;&lt;ref name=&quot;bridget-jones&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000002720 | title=''Bridget Jones's Diary'' – Original Soundtrack &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Kohlenstein, Brad}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2002
| rowspan=&quot;6&quot; {{n/a}}
| rowspan=&quot;2&quot; | [[ბრიჯიტ ჯოუნსის დღიური (ფილმი)#საუნდტრეკი|''Bridget Jones's Diary'' &lt;br&gt;საუნდტრეკი]]
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Not of This Earth&quot;&lt;ref name=&quot;bridget-jones&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;You're the Why&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000373045 | title=''Ten More Turnips from the Tip'' – Ian Dury &amp; the Blockheads &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Ten More Turnips from the Tip]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Beyond the Sea (სიმღერა)|Beyond the Sea]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000027670 | title=''Finding Nemo'' (An Original Soundtrack) – Thomas Newman &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Phares, Heather}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2003
| ''[[ნემოს ძიებაში]]'' - საუნდტრეკი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;A Man for All Seasons&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000036654 | title=''Johnny English'' &lt;nowiki&gt;[Original Soundtrack]&lt;/nowiki&gt; – Thomas Newman &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Ruhlmann, William}}&lt;/ref&gt;
| ''[[ჯონი ინგლიში]]'' - საუნდტრეკი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[It's De-Lovely]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000036654 | title=''De-Lovely'' – Original Soundtrack &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Phares, Heather}}&lt;/ref&gt;
| 2004
| ''საყვარელი'' - საუნდტრეკი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Jealousy (Pet Shop Boys-ის სიმღერა)|Jealousy]]&quot; (საკონცერტო)&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000738248 | title=''Concrete'' – Pet Shop Boys &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Jeffries, David}}&lt;/ref&gt;
| 2006
| [[Pet Shop Boys]]
| ''[[Concrete (Pet Shop Boys-ის ალბომი)|Concrete]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;The Only One I Know&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0000014531 | title=''Version'' – Mark Ronson &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Erlewine, Stephen Thomas | authorlink=სტივენ თომას ერლეუაინი}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2007
| [[მარკ რონსონი]]
| ''[[Version (ალბომი)|Version]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Lola (სიმღერა)|Lola]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0001671682 | title=''Radio 1: Established 1967'' – Various Artists &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013}}&lt;/ref&gt;
| {{n/a}}
| ''[[Radio 1 Established 1967]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Collision of Worlds&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0002138896 | title=''Cars 2'' &lt;nowiki&gt;[Original Soundtrack]&lt;/nowiki&gt; – Thomas Newman &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Monger, James Christopher}}&lt;/ref&gt;
| 2011
| [[ბრედ პეისლი]]
| ''[[მანქანები 2]]'' - საუნდტრეკი
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Muñequita Linda (Te Quiero Dijiste)&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/album/mw0002438392 | title=''Habítame Siempre'' – Thalía &gt; Overview | publisher=[[Rovi Corporation]] | work=[[AllMusic]] | accessdate=7 ივნისი 2013 | author=Jurek, Thom}}&lt;/ref&gt;
| 2012
| [[თალია]]
| ''[[Habítame Siempre]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[Let's Go All the Way (სიმღერა)|Let's Go All the Way]]&quot;
| 2013
| [[The Wondergirls]], [[ეშლი ჰემილტონი]]
| ''[[რკინის კაცი 3]]'' - საუნდტრეკი
|-
|}

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[Take That-ის დისკოგრაფია]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.robbiewilliams.com/ რობი უილიამსის ოფიციალური საიტი]

==შენიშვნები==
{{შენიშვნების სია-ua|2}}

==სქოლიო== 	 
{{სქოლიოს სია|2}}

{{რობი უილიამსი}}
{{რობი უილიამსის სინგლები}}

{{DEFAULTSORT:უილიამსი, რობი}}
[[კატეგორია:რობი უილიამსი]]
[[კატეგორია:ბრიტანელი შემსრულებლების დისკოგრაფიები]]</text>
      <sha1>fesqbldftbsd6i60tyoepalnd6fg9wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როინ კვასხვაძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168011</id>
    <revision>
      <id>5407115</id>
      <parentid>5384944</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25141" sha1="0bnljabgfxfcb005il5id7wtrf7a2p7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი = როინ კვასხვაძე
|სურათი = როინ კვასხვაძე.jpg
|სურათის ზომა = 
|წარწერა = 
|სრული სახელი = როინ კვასხვაძე
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1989|5|31|df=yes}}
|დაბადების ადგილი = [[ქუთაისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]],&lt;br /&gt;[[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირი]]
|სიმაღლე = 185 [[სმ]]
|პოზიცია = [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]]
|მიმდინარე კლუბი = [[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|ნომერი = 30
|ახალგაზრდული წელი1 = 2003–2005
|ახალგაზრდული კლუბი1 = [[თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|სკ თბილისი]]
|წელი1 = 2005–2014
|წელი2 = 2014
|წელი3 = 2014–15
|წელი4 = 2015
|კლუბი1 = [[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|ზესტაფონი]]
|კლუბი2 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|კლუბი3 = [[ოთელოსი (საფეხბურთო კლუბი)|ოთელოსი]]
|კლუბი4 = პაფოსი
|მატჩი1 = 124
|მატჩი2 = 14
|მატჩი4 = 15
|მატჩი3 = 6
|გოლი1 = 0
|გოლი2 = 0
|გოლი3 = 0
|გოლი4 = 0
|წელი5 = 2015–2019
|კლუბი5 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|მატჩი5 = 111
|გოლი5 = 0
|წელი6 = 2020–2021
|კლუბი6 = [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
|მატჩი6 = 35
|გოლი6 = 0
|წელი7 = 2021–2023
|კლუბი7 = [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|მატჩი7 = 38
|გოლი7 = 0
|წელი8 = 2023–
|კლუბი8 = [[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
|მატჩი8 = 31
|გოლი8 = 0
|ეროვნული წელი1 = 2005
|ეროვნული წელი2 = 2006–2007
|ეროვნული წელი3 = 2008–2010
|ეროვნული წელი4 = 2012–2018
|ეროვნული ნაკრები1 = [[საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 17]]
|ეროვნული ნაკრები2 = [[საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 19]]
|ეროვნული ნაკრები3 = [[საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 21]]
|ეროვნული ნაკრები4 = [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]]
|ეროვნული მატჩი1 = 3
|ეროვნული მატჩი2 = 2
|ეროვნული მატჩი3 = 5
|ეროვნული მატჩი4 = 8
|ეროვნული გოლი1 = 0
|ეროვნული გოლი2 = 0
|ეროვნული გოლი3 = 0
|ეროვნული გოლი4 = 0
|მედლის თარგები = 
|კლუბი-განახლება =  
|ეროვნული ნაკრები-განახლება =  
}}
'''როინ კვასხვაძე''' (დ. [[31 მაისი]], [[1989]], [[ქუთაისი]], [[საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|საქართველოს სსრ]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ფეხბურთელი]]. [[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|ბათუმის „დინამოს“]] [[მეკარე (ფეხბურთი)|მეკარე]]. [[ეროვნული ლიგა|საქართველოს]] ხუთგზის ჩემპიონი, [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის]] ოთხგზის მფლობელი და ოთხგზის ფინალისტი, [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის]] ხუთგზის მფლობელი და ორგზის ფინალისტი. ორჯერ იყო აღიარებული [[ეროვნული ლიგა|ეროვნული ლიგის]] საუკეთესო მეკარედ.&lt;ref name=&quot;chempioni-meotkhe-gundshi&quot;&gt;[https://1tv.ge/news/roin-kvaskhvadzis-unikaluri-mighweva-gamocdili-mekare-saqartvelos-chempioni-meotkhe-gundshi-gakhda-1tvsport/ როინ კვასხვაძის უნიკალური მიღწევა]. ''1tv.ge''&lt;/ref&gt;  

==საკლუბო კარიერა==
ვარჯიში დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „მემორიალში“. 2005–2014 წლებში იცავდა [[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|„ზესტაფონის“]] ღირსებას. მის შემადგენლობაში ორჯერ [[ეროვნული ლიგა|საქართველოს ჩემპიონის]] წოდება მოიპოვა, ერთხელ [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასს]] და ორჯერ [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასს]] დაეუფლა.

[[2014]] წელს კვასხვაძემ „ზესტაფონი“ დატოვა და [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოს“]] ფეხბურთელი გახდა.&lt;ref&gt;[https://sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/chempionati/59256-roin-kvaskhvadze-qzestafonsq-daemshvidoba-sad-ithamashebs-nakrebis-mekare.html როინ კვასხვაძე „ზესტაფონს“ დაემშვიდობა]&lt;/ref&gt; სეზონის დასრულების შემდეგ გადავიდა [[კვიპროსი|კვიპროსულ]] [[ოთელოსი (საფეხბურთო კლუბი)|„ოთელოსში“]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140704020736/http://sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/legionerebi/65997-roin-kvaskhvadze-kviprosul-qothelosshiq-gadadis.html როინ კვასხვაძე კვიპროსულ „ოთელოსში“ გადადის]&lt;/ref&gt;

2015–2019 და 2021–2023 წლებში კვლავ [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოში“]] გამოდიოდა, რომლის შემადგენლობაშიც ერთხელ [[ეროვნული ლიგა|საქართველოს ჩემპიონი]] გახდა, სამჯერ [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასი]], ხოლო ორჯერ [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასი]] დაისაკუთრა.

2020–2021 წლებში თამაშობდა [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამოში“]], რომლის შემადგენლობაში ქვეყნის ჩემპიონი და [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის]] მფლობელი გახდა. 

სლავა მეტრეველის სახელობის საქართველოს სუპერთასის ფინალი [[2021]] წლის [[21 თებერვალი|21 თებერვალს]], [[მიხეილ მესხის სტადიონი|მიხეილ მესხის სახელობის სტადიონზე]] გაიმართა. ერთმანეთს 2020 წლის [[ეროვნული ლიგა|ეროვნული ლიგის]] ჩემპიონი [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|თბილისის „დინამო“]] და [[დავით ყიფიანი]]ს სახელობის [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის]] მფლობელი [[გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)|„გაგრა“]] დაუპირისპირდნენ. ძირითადი დროის ფრედ 2–2 დასრულების შემდეგ გამარჯვებულის გამოსავლენად დანიშნული [[პენალტი (ფეხბურთი)|11-მეტრიანი]] დარტყმების სერია კვასხვაძის თანაგუნდელებმა უკეთ შეასრულეს, მეტოქე ანგარიშით — 5–4 დაამარცხეს და [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასს]] ისტორიაში მერვედ დაეუფლნენ. [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამოელებმა]] ასეთი შემადგენლობით ითამაშეს: კვასხვაძე, მონხილი, [[დავით კობოური|კობოური]] (79' იაშვილი), [[ბაქარ ქარდავა|ქარდავა]] (59' კუცია), [[მილან რადინი|რადინი]], [[გიორგი გაბედავა|გაბედავა]], [[გიორგი პაპავა|პაპავა]], ბენიო, სპორკსლედე, [[ანზორ მექვაბიშვილი|მექვაბიშვილი]], მარუშიჩი (79' ახვლედიანი).&lt;ref&gt;Dinamo Tbilisi 2–2 Gagra / [https://it.soccerway.com/matches/2021/02/21/georgia/super-cup/fc-dinamo-tbilisi/fc-gagra/3454196/ Super Cup]&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
[[2005]] წლიდან იცავდა საქართველოს სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს]], მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში [[2012]] წლის [[11 სექტემბერი|11 სექტემბერს]], [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატის]] შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში, [[ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ესპანეთის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ გამართულ მატჩში შედგა. როინ კვასხვაძე 72-ე წუთზე [[გიორგი ლორია]]ს ნაცვლად ჩაერთო თამაშში. ეს იყო ერთადერთი შეხვედრა რომელიც როინ კვასხვაძემ [[2012]] წელს ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა.&lt;ref&gt;Georgia 0–1 Spain / [https://www.11v11.com/matches/georgia-v-spain-11-september-2012-301714/ UEFA World Cup Qualifiers].&lt;/ref&gt;

[[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ეროვნული ნაკრების]] რიგებში ბოლოჯერ [[2018]] წლის პირველ ივნისს, [[მალტის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|მალტის ნაკრების]] წინააღმდეგ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში ითამაშა.&lt;ref&gt;Georgia 1–0 Malta / [https://www.11v11.com/matches/georgia-v-malta-01-june-2018-357579/ International Friendly].&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო სტატისტიკა==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!ეროვნული ნაკრები!!წელი!!მატჩი!!გოლი
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|[[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]]&lt;br /&gt;{{დროშანიშანი|საქართველო}}
|2012||1||0
|-
|2013||1||0
|-
|2014||1||0
|-
|2016||2||0
|-
|2017||2||0
|-
|2018||1||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|ჯამში!!8!!0
|}

==მიღწევები==
[[ფაილი:RoinKvaskhvadzeZesta.JPG|thumb|240პქ|[[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|„ზესტაფონის“]] მაისურით.]]
===საკლუბო===
; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ზესტაფონი (საფეხბურთო კლუბი)|ზესტაფონი]]
* [[ეროვნული ლიგა]]: [[უმაღლესი ლიგა 2010—2011|2010–11]], [[უმაღლესი ლიგა 2011—2012|2011–12]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის მფლობელი]]: [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2007-2008|2007–08]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის ფინალისტი]]: [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2005-2006|2005–06]], [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2006-2007|2006–07]], [[საქართველოს საფეხბურთო თასი 2011-2012|2011–12]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის მფლობელი]]: 2011, 2012
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი]]: 2008

; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
* [[ეროვნული ლიგა]]: [[ეროვნული ლიგა 2017|2017]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის მფლობელი]]: 2018, 2019, 2022
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასის ფინალისტი]]: 2017
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის მფლობელი]]: 2018, 2019
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი]]: 2017

; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]
* [[ეროვნული ლიგა]]: [[ეროვნული ლიგა 2020|2020]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასი|საქართველოს სუპერთასის მფლობელი]]: 2021&lt;ref name=&quot;სუპერთასი-2021&quot;&gt;[https://www.gff.ge/ge/media/news/20807 2021 წლის საქართველოს სუპერთასი „დინამო“ თბილისმა მოიგო]&lt;/ref&gt;

; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[დინამო ბათუმი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო ბათუმი]]
* [[ეროვნული ლიგა]]: [[ეროვნული ლიგა 2023|2023]]

===ინდივიდუალური===
* [[ეროვნული ლიგა|ეროვნული ლიგის]] წლის საუკეთესო მეკარე: 2017,&lt;ref&gt;[https://www.worldsport.ge/ge/page/163182_gff-awards-2017 GFF AWARDS 2017-ზე წლის საუკეთესოები გამოავლინეს]&lt;/ref&gt; 2018&lt;ref&gt;[https://gff.ge/ge/media/news/17233 GFF AWARDS 2018-ზე წლის საუკეთესოები გამოავლინეს]&lt;/ref&gt;

==ფაქტები==
2023 წლის ნოემბრის ბოლოს, ბათუმის „დინამოს“ მიერ საქართველოს ჩემპიონის წოდების მეორედ მოპოვების შემდეგ როინ კვასხვაძემ უნიკალური რეკორდი დაამყარა, მან საკლუბო კარიერაში ეროვნული ლიგის საჩემპიონო ფარი ოთხ სხვადასხვა გუნდში მოიპოვა. კვასხვაძემ პროფესიული კარიერა „ზესტაფონში“ დაიწყო, სადაც ორჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი. შემდეგ ამ წარმატებას ქუთაისის „ტორპედოში“ მიაღწია. მესამედ თბილისის „დინამოსთან“ ერთად მოიპოვა ჩემპიონობა, მეოთხედ კი — ბათუმის „დინამოს“ შემადგენლობაში.&lt;ref name=&quot;chempioni-meotkhe-gundshi&quot; /&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://erovnuliliga.ge/ge/player/71-roin-kvaskhvadze როინ კვასხვაძე] — ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე
* [https://fctorpedo.ge/ge/player/roin-kvaskhvadze როინ კვასხვაძე]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }} — fctorpedo.ge 

{| width=&quot;600&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | თემატური საიტები
 |-
 ! scope=row |[https://www.11v11.com/players/roin-kvaskhvadze-229632/ AFS] · [https://resultados.as.com/resultados/ficha/deportista/kvaskhvadze/34638/ AS.com] · [https://eu-football.info/_player.php?id=27923 EU-Football.info] · [https://fbref.com/en/players/0cb888bf/Roin-Kvaskhvadze FBref.com] · [https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/100637-roin-kvaskhvadze FootballDatabase.eu] · [https://footballfacts.ru/person/77123-kvashvadzeroin FootballFacts.ru] · [https://www.national-football-teams.com/player/48694/Roin_Kvaskhvadze.html National Football Teams.com] · [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=49754 Soccerbase] · [http://int.soccerway.com/players/roin-kvaskhvadze/40894/ Soccerway] · [http://www.transfermarkt.co.uk/en/roin-kvaskhvadze/profil/spieler_89038.html Transfermarkt] · [https://www.worldfootball.net/player_summary/roin-kvaskhvadze/ WorldFootball.net]
|}
{| width=&quot;600&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | მედია
 |-
 ! scope=row |[https://1tv.ge/news_tag/roin-kvaskhvadze/ 1tv.ge] · [http://lelo.ge/tags/როინ%20კვასხვაძე/ Lelo.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250126145837/https://lelo.ge/tags/%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%98%E1%83%9C%20%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94/ |date=2025-01-26 }}
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

{{ბათუმის დინამოს შემადგენლობა}}

{{DEFAULTSORT:კვასხვაძე, როინ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1989]]
[[კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სკ თბილისის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ოთელოსის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:პაფოსის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>0bnljabgfxfcb005il5id7wtrf7a2p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როდრიგო დე ხერესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177789</id>
    <revision>
      <id>5407086</id>
      <parentid>5331170</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5406" sha1="6hsz5np2h7mobusva7vvl9yewi9fkhf" xml:space="preserve">[[File:Rodrigo de Jerez.jpg|thumb|როდრიგო დე ხერესი]]
'''როდრიგო დე ხერესი''' —  [[ქრისტეფორე კოლუმბი]]ს კარაველა „[[სანტა-მარია (ხომალდი)|სანტა-მარია]]ს“ ეკიპაჟის [[ესპანელი]] წევრი. კოლუმბის ეკიპაჟს გაჰყვა [[ამერიკა]]ში პირველი მოგზაურობის დროს [[1492]] წელს. იგი ითვლება პირველ [[ევროპა|ევროპელ]] სიგარეტის მწეველად.

[[1492]] წლის 12 ოქტომბერს კოლუმბი [[ბაჰამის კუნძულები|ბაჰამის]] კუნძულ სან-სალვადორს მიადგა. ის და მისი თანამგზავრები უჩვეულო სანახაობის მოწმენი გახდნენ: კუნძულის წითელკანიანი მკვიდრნი პირიდან და ნესტოებიდან კვამლის ბოლქვებს უშვებდნენ. საქმე ის იყო, რომ ინდიელებს რელიგიური დღესასწაული ჰქონდათ, რომლის დროსაც ისინი განსაკუთრებულ ბალახს ეწეოდნენ გონების დაკარგვამდე.&lt;ref&gt;[http://www.orthodoxy.ge/metsniereba/beliaevi_tambako.htm ეპისკოპოსი ბარნაბა ბელიაევი, „სიწმინდის ხელოვნების საფუძვლები“, მოკლე ისტორიული მიმოხილვა მეცნიერების თვალსაზრისი თამბაქოს წევაზე]&lt;/ref&gt;  ხერესმა სწრაფად აიტაცა ეს მავნე ჩვევა და გემ „[[ნინია]]ს“ საშუალებით [[ევროპა]]ში დაბრუნდა, ევროპაში ჩამოსულმა ხერესმა აღნიშნული მავნე ჩვევის შესახებ მოუთხრო მშობლიურ ქალაქ [[აიამონტე]]ს მოსახლეობას. როდესაც [[პორტუგალია|პორტუგალიის]] სამღვდელოებამ დაინახა, როგორ უშვებდა კვამლს როდრიგო ცხვირ-პირიდან, ეშმაკეულად ჩათვალა. ის დააპატიმრეს და მხოლოდ შვიდი წლის შემდეგ გაათავისუფლეს. ამ ხნის განმავლობაში მას ბევრმა მიბაძა, თუმცა ოფიციალურად თამბაქოს წევა კიდევ დიდხანს იყო აკრძალული.&lt;ref&gt;[http://www.ahalihidi.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=121%3A2011-06-14-10-36-21&amp;catid=25%3A2011-05-25-15-44-29&amp;Itemid=27&amp;lang=ka თამბაქოს მოწევა – სიკვდილიანობის ხშირი მიზეზი]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.orthodoxy.ge/metsniereba/beliaevi_tambako.htm ბარნაბა ბელიაევი, „სიწმინდის ხელოვნების საფუძვლები“, მოკლე ისტორიული მიმოხილვა მეცნიერების თვალსაზრისი თამბაქოს წევაზე]
* [http://ucnauri.com/2010/%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90 თამბაქოს ისტორია]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
*[http://www.tobacco.org/History/Tobacco_History.html History of tobacco] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110709145651/http://www.tobacco.org/History/Tobacco_History.html |date=2011-07-09 }} at [http://www.tobacco.org  tobacco.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430172104/http://www.tobacco.org/ |date=2021-04-30 }}
*[http://history-world.org/Columbus,%20List%20of%20Sailors.htm  List of Officers and Sailors in the First Voyage of Columbus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120729064115/http://history-world.org/Columbus,%20List%20of%20Sailors.htm |date=2012-07-29 }} at [http://history-world.org history-world.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111204040924/http://history-world.org/ |date=2011-12-04 }}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:თამბაქოს ისტორია]]</text>
      <sha1>6hsz5np2h7mobusva7vvl9yewi9fkhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საკისარი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184539</id>
    <revision>
      <id>5407247</id>
      <parentid>5331378</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58536" sha1="dpprvkaxrbhut8ot2r8v807tpsds0zy" xml:space="preserve">[[სურათი:BallBearing.gif|220px|right|thumb|რხევის საკისარი უძრავი გარე რკალით]]
'''საკისარი''' —  ნაკეთობა, რომელიც წარმოადგენს [[საყრდენი]]ს ან [[ბერკეტი]]ს ნაწილს, რომელიც იკავებს [[ლილვი (მანქანის ნაწილი)|ლილვს]], [[ღერძი (მანქანის ნაწილი)|ღერძს]] ან სხვა მოძრავ [[კონსტრუქცია]]ს მოცემული სიმტკიცით. აფიქსირებს მდებარეობას სივრცეში, უზრუნველყოფს [[ბრონვას]], [[რხევა]]ს ან  წრფივ მოძრაობას (''წრფივი საკისარებისათვის'') უმცირესი [[წინაღობა|წინაღობით]], იღებს და გადასცემს დატვირთვას მოძრავი კვანძიდან კონსტრუქციის სხვა ნაწილებს&lt;ref&gt;[http://www.snr.com.ru/e/about_bearings/about_bearing.htm ცნობები საკისრების შესახებ: რა არის საკისარი და მისი სახეობები]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/PODSHIPNIK.html |title=საკისარი {{!}} კრუგოსვეტის ონლაინ ენციკლოპედია |access-date=2012-02-09 |archive-date=2010-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100811053304/http://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/tehnologiya_i_promyshlennost/PODSHIPNIK.html }}&lt;/ref&gt;.

საკისარის ძირითადი პარამეტრები:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://podshipneek.ru/podshipniki-nsk/rabochie-harakteristiki-podshipnikov.html|title=საკისარის მუშა მახასიათებლები {{!}} საკისარი|accessdate=2012-02-10|archive-date=2022-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221017164322/https://podshipneek.ru/podshipniki-nsk/rabochie-harakteristiki-podshipnikov.html}}&lt;/ref&gt;
* მაქსიმალური დინამიკური და სტატისტიკური დატვირთვა (რადიალური და ღერძული).
* მაქსიმალური სიჩქარე (რადიალური საკისარისათვის ბრუნი წუთში).
* [[ჩაჯენა (მანქანათმშენებლობა)|ჩაჯენის]] ზომები.
* საკისარის სიზუსტის კლასი.
* მოთხოვნები საპოხების მიმართ.
* საკისარის რესურსი დაღლის ნიშნების გამოვლენამდე, ბრუნვში.
* საკისარის ხმაური

საკისარზე მოქმედი ძალები იყოფა:
* ''რადიალური'' ძალები, რომლებიც მოქმედებენ საკისარის ღერძის პერპენდიკულარული მიმართულებით;
* ''ღერძული'' ძალები, რომლებიც მოქმედებენ საკისარის ღერძის პარალელურად.

== საკისარის ძირითადი სახეები ==

მუშაობის პრინციპის მიხედვით საკისრები შეიძლება დავყოთ რამდენიმე ტიპად:
* რხევის, რწევის საკისარი;
* სრიალის საკისარი;
* გაზოსტატიკური საკისარი;
* გაზოდინამიკური საკისარი;
* [[ჰიდროსტატიკური საკისრები]];
* [[ჰიდროდინამიკური საკისრები]];
* [[მაგნიტური საკისრები]].

ძირითადი სახეები რომლებიც გამოიყენება მანქანათმშენებლობაში ესენია — ''რხევის საკისრები'' და ''სრიალის საკისრები''.

რხევის ბურთულა-საკისარი:
** რადიალური ბურთულა-საკისარი;
** რადიალურ-საყრდენიანი ბურთულა-საკისარი;
** საყრდენიან-რადიალური ბურთულა-საკისარი;
** საყრდენიანი ბურთულა-საკისარი.
* თვითდაყენებადი ბურთულა-საკისარი (სფერული).

ლილვაკური (Роликовые) რხევის საკისარი ცილინდრული ლილვაკებით (роликами):
** ლილვაკურ რადიალური;
** ლილვაკურ რადიალურ-საყრდენიანი;
** ლილვაკურ საყრდენიანი.
* ლილვაკური რხევის საკისარი კონუსური ლილვაკებით (роликами):
** ლილვაკურ რადიალურ-საყრდენიანი (კონუსური);
** ლილვაკურ საყრდენიანი (კონუსური).
* ლილვაკური რხევის საკისარი სფერული ლილვაკებით:
** ლილვაკურ რადიალურ თვითდაყენებადი (სფერული);
** ლილვაკურ საყრდენიანი თვითდაყენებადი (სფერული).
* ლილვაკური რხევის საკისარი ნემსური ლილვაკებით:
** ნემსური რადიალური;
** ნემსურ საყრდენიანი;
** ნემსურ კომბინირებული.
* სხვა რხევის საკისარები:
** ლილცურ რადიალურ ტორიოდალური საკისარი;
** კომბინირებული საკისრები;
** ბურთულა და ლილვაკურ საყრდენიანი ლილვებით;
** საყრდენ-ბრუნვადი მოწყობილობები

== რხევის საკისრები ==
[[სურათი:Rolling-element bearing (numbered).png|thumb|350px|ერთრიგიანი რადიალური ბურთულა-საკისარის მოწყობილობა: &lt;br /&gt;1) გარე რგოლი; 2) ბურთულა (რხევის სხეული); 3) სეპარატორი; 4) რხევის ბილიკი; 5) შიდა რგოლი.]]
[[სურათი:Bearing 02.JPG|thumb|სხვადასხვა ზომისა და კონსტრუქციის რხევის საკისარი]]
რხევის საკისრები შედგებიან ორი რგოლისაგან, რხევის სხეულებისაგან (სხვადასხვა ფორმის) და სეპარატორისაგან (ზოგიერთი სახის საკისარი შეიძლება იყოს მის გარეშეც), რომელიც რხევის სხეულებს ანცალკევებს ერთმანეთისაგან ტოლი მანძილით და მიმართავს მათ მოძრაობას. შიდა რგოლის გარე ზედაპირზე და გარე რგოლის შედა ზედაპირზე  (საყრდენიანი რხევის საკისრებში რგოლების კიდეზე) ასრულებენ ღარს — რხევის რწევის ბილიკს, რომელზედაც საკისარის მუშაობისას ირწევა, ირხევა რხევის სხეული.

მანქანის ზოგ კვანძში გაბარიტების შემცირების მიზნით, ასევე სიზუსტისა და სიმტკიცის ასამაღლებლად გამოიყენებენ ეგრეთ წოდებულ  შერწყმულ, კომბინირებულ საყრდენებს: რხევის ბილიკებს ამასთან ასრულებენ უშუალოდ ლილვზე  ან კორპუსის დეტალის ზედაპირზე.

არსებობენ რხევის საკისრები, რომლებიც დამზადებულნი არიან სეპარატორის გარეშე. ასეთ საკისრებს აქვთ ბევრი რხევის სხეულები და დიდი ტვირთამწეობა. თუმცა უსეპარატორო საკისრეების ბრუნვის ზღვრული სიხშირეები მნიშვნელოვნად დაბალია, ბრუნვის წინაღობის მაღალი მომენტის გამო.

რწევის საკისარი უპირატესად მუშაობს ''რწევის რხევის ხახუნზე'' (არის მხოლოდ უმნიშვნელო დანაკარგები სრიალის, გორვის ხახუნზე სეპარატორსა და რხევის სხეულს შორის) ამიტომაც სრიალის საკისართან შედარებით მცირდება ენერგიის დანაკარგები ხახუნზე და მცირდება ცვეთა. რხევის დახურული საკისრები (რომლებსაც აქვთ დამცავი ხუფი) პრაქტიკულად არ საჭიროებენ მომსახურეობას (საპოხის შეცვლა), გახსნას — მგრძნობიარენი არიან უცხო სხეულების მოხვედრის მიმართ, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს საკისარის სწრაფი დაშლა.

=== კლასიფიკაცია ===
გორვის საკისრების კლასიფიკაცია შემდეგი ნიშნების საფუძველზე ხდება:
* გორვის სხეულის სახის მიხედვით
** ბურთულიანი,
** ლილვაკიანი, გორგოლაჭებიანი (Роликовые);
* დატვირთვის აღქმის ტიპის მიხედვით
** რადიალური,
** რადიალურ-საყრდენიანი,
** სყრდენიან-რადიალური,
** საყრდენიანი,
** წრფივი;
* რხევის სხეულების რიგის რაოდენობის მიხედვით
** ერთრიგიანი,
** ორრიგიანი,
** ბევრრიგიანი;
* ლილვების გადახრის კომპენსირების შეძლების მიხედვით&lt;ref name=&quot;skbd&quot;&gt;{{წიგნი|ავტორი=სკოიბედა ა., კუზმინი ა., მაკეიჩუკი ნ.|სათაური=მანქანების ნაწილები და კონსტრუირების საფუძვლები: სახელმძღ.|პასუხისმგებელი =საერ. რედაქ. ა. სკოიბედა|ადგილი=მინსკი|გამომცემლობა=Вышэйшая школа|წელი=2000|ფურცელი=426|ფურცლები=584|isbn=985-06-0081-0|ტირაჟი=3000}}&lt;/ref&gt;
** თვითდაყენებადი
** არათვითდაყენებადი.

=== მექანიკა ===

საკისარი თავისი არსით არის [[პლანეტარული მექანიზმი]], რომელშიც წამყვანს წარმოადგენს სეპარატორი, ცენტრალური ბორბლების ფუნქციას ასრულებს შიდა და გარე რგოლები, ხოლო რხევის სხეულები ცვლიან სატელიტებს.

სეპარატორის ბრუნვის სიხშირე ან ბურთულების ბრუნვის სიხშირე საკისარის ღერძის ირგვლივ  &lt;br /&gt;
&lt;math&gt; n_c =  \frac{n_1}{2} \left(1-\frac{D_\omega}{d_m} \right) &lt;/math&gt;

სადაც n&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; — არის რადიალური ბურთულა-საკისარის შიდა რგოლის ბრუნვის სიხშირე, &lt;br /&gt;
D&lt;sub&gt;ω&lt;/sub&gt; — ბურთულის დიამეტრია, &lt;br /&gt;
d&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt; = 0,5(D+d) — ბურთულების ღერძიების წრის დიამეტრი.

ბურთულის ბრუნვის სიხშირე სეპარატორის მიმართ &lt;br /&gt;
&lt;math&gt; n_{sp} = \frac{n_1}{2} \left(\frac{d_m}{D_\omega} - \frac{D_\omega}{d_m} \right) &lt;/math&gt;

სეპარატორის ბრუნვის სიხშირე გარე რგოლის ბრუნვისას&lt;br /&gt;
&lt;math&gt; n_{c*} = \frac{n_3}{2} \left(1+\frac{D_\omega}{d_m} \right) &lt;/math&gt;

სადაც n&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; — რადიალური ბურთულა-საკისარის გარე რგოლის ბრუნვის სიხშირე.

რადიალურ-საყრდენიანი საკისარისათვის &lt;br /&gt;
&lt;math&gt; n_c = \frac{n_1}{2} \left(1-\frac{D_\omega \cos \alpha}{d_m} \right) &lt;/math&gt;

&lt;math&gt; n_{sp} = \frac{n_1}{2} \left(\frac{d_m}{D_\omega} - \frac{D_\omega \cos^2 \alpha}{d_m} \right) &lt;/math&gt;

ზემოთ მოყვანილი შეფარდებებიდან გამოდის, რომ შიდა რგოლის ბრუნვის დროს სეპარატორი ბრუნავს იმავე მიმართულებით. სეპარატორის სბრუნვის სიხშირე დამოკიდებულია ბურთულის დიამეტრისაგან D&lt;sub&gt;ω&lt;/sub&gt; უცვლელი  d&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;-ის დროს: ის იზრდება D&lt;sub&gt;ω&lt;/sub&gt;-ის შემცირებისას და მცირედება D&lt;sub&gt;ω&lt;/sub&gt;-ის ზრდისას.

ამასთან დაკავშირებით საკისარის კომპლექტში  ბურთულების სხვადასხვა ზომები წარმოადგენს მაღალი ცვეთის და სეპარატორის და საერთოდ საკისარის  მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზს.

რხევის სხეულების ბრუნვისას საკისარის ღერძის ირგვლივ ყოველ მათგანზე მოქმედებს გარე რგოლის რხევის ბილიკზე დამატებით დატვირთვად მოქმედი [[ცენტრიდანული ძალა]]

&lt;math&gt; F_c = 0,5 m d_m \omega^2_c &lt;/math&gt;

სადაც m — რხევის სხეულის მასა, &lt;br /&gt;
ω&lt;sub&gt;с&lt;/sub&gt; — სეპარატორის კუთხური სიჩქარე.

ცენტრიდანული ძალები მაღალი [[ბრუნვის სიხშირე|ბრუნვის სიხშირით]] მუშაობისას იწვევენ საკისარის გადატვირთვას, გაზრდილი სითბოს გამოყოფას (საკისარის გადახურებას) და სეპარატორის დაჩქარებულ ცვეთას. ყველაფერი ეს იწვევს საკისარის მუშაობის ვადის შემცირებას.

საყრდენიან საკისარში, ცენტრიდანული ძალის გარდა ბურთულებზე მოქმედებს მათი ბრუნვის ღერძის მიმართულების შეცვლით გამოწვეული გიროსკოპიული მომენტი

&lt;math&gt; M_r = J \omega_c \omega_{sp} &lt;/math&gt;

გიროსკოპიული მომეტი ბურთულებზე იმოქმედებს რადიალურ-საყრდენიანი ბურთულა-საკისარის მბრუნავ ბურთულებზეც  ღერძული დატვირთვის მოქმედებისას.

&lt;math&gt; M_r = J \omega_c \omega_{sp} \sin \alpha &lt;/math&gt;

სადაც &lt;math&gt; J = \rho \cdot \pi \cdot D^5_\omega / 60 &lt;/math&gt; — ბურთულას მასის ინერციის პოლარული მომენტი; &lt;br /&gt;
ρ — ბურთულის მასალის სიმკვრივე; &lt;br /&gt;
ω&lt;sub&gt;sp&lt;/sub&gt; და ω&lt;sub&gt;с&lt;/sub&gt; — შესაბამისად ბურთულის [[კუთხური სიჩქარე]] თავისი და ლილვის ღერძის ირგვლივ ბრუნვისას (სეპარატორის კუთხური სიჩქარე).

გიროსკოპული მომენტის ზემოქმედებით ყოველი ბურთულა იღებს ღერძის ირგვლის დამატებით ბრუნს, სიბრტყის პერპენდიკულარულად, რომელიც წარმოიქმნება ბურთულისა და სეპარატორის კუთხური სიჩქარეების ვექტორებით. ასეთ ბრუნვას თან ახლავს რხევის ზედაპირის ცვეთა, და ბრუნვის თავიდან ასაცილებლად საკისარზე საჭიროა ისეთი ღერძული ძალის მოდება, რათა შესრულდეს შემდეგი პირობა
&lt;math&gt; T_f = M_r &lt;/math&gt;,
სადაც T&lt;sub&gt;f&lt;/sub&gt; - ბურთულებისა და რგოლების კონტაქტზე არსებული ღერძული დატვირთვით გამოწვეული  ხახუნის ძალების მომენტი.

=== საკისრეების პირობითი აღნიშვნები (რუსეთი და ყოფილი სსრკ) ===

საკისარის მარკირება შედგება პირობითი აღნიშვნებისაგან და სტანდარტიზირებულია ''ГОСТ 3189-89''-ის მიხედვით და დამამზადებელი ქარხნის აღნიშვნით.

საკისარის პირობითი აღნიშვნა შედგება ძირითადი პირობითი აღნიშვნის შვიდი ციფრისაგან (ამ ნიშნების ნულოვანი მნიშვნელობის შემთხვევაში მცირდება 2 ნიშნამდე) და დამატებითი აღნიშვნებისაგან, რომლებიც მდებარეობენ ძირითადის მარცხნივ და მარჯვნივ. ამასთან დამათებითი ძირითადის მარცხნივაა განლაგებული, ის ყოველთვის გამოკოფილია ტირეთი (—), ხოლო დამატებითი აღნიშვნები რომლებიც მარჯვნივ მდებარეობენ ყოველთვის იწყება ასოთი. ძირითადი და დამატებითი აღნიშვნების კითხვა იწყება მარჯვნიდან მარცხნივ.

'''სქემა 1''' 10 მმ დიამეტრის ნახვრეტის საკისარის  პირობითი ძირითადი შესრულება, გარდა საკისარებისა რომელთა დიამეტრებია 0,6, 1,5 და 2,5 მმ, რომლებიც აღინიშნება წილადით.

{| class=&quot;standard&quot; align=&quot;center&quot;
 !class=&quot;dark&quot; |X
 !class=&quot;dark&quot; |XX
 !class=&quot;dark&quot; |X
 !class=&quot;dark&quot; |0
 !class=&quot;dark&quot; |X
 !class=&quot;dark&quot; |X
|-
 | align=&quot;center&quot;|6
 | align=&quot;center&quot;|5
 | align=&quot;center&quot;|4
 | align=&quot;center&quot;|3
 | align=&quot;center&quot;|2
 | align=&quot;center&quot;|1
|}
# ნახვრეტის დიამეტრი, ერთი ნიშანი;
# დიამეტრების სერია, ერთი ნიშანი;
# ნიშანი ნოლი;
# საკისარის ტიპი, ერთი ნიშანი;
# კონსტრუქციული შესრულება, ორი ნიშანი;
# ზომების სერია (სიფართის ან სიმაღლის სერია), ერთი ნიშანი.

'''სქემა 2'''

მეორე სქემის დროს 10 მმ-ზე მეტი დიამეტრის  ნახვრეტის საკისრების  (გარდა 22, 28, 32 და 500 მმ-ისა, რომლებიც წილადით აღინიშნებიან) ძირითადი აღნიშვნები სრულდება შემდეგნაირად.

{| class=&quot;standard&quot; align=&quot;center&quot;
 !class=&quot;dark&quot; |X
 !class=&quot;dark&quot; |XX
 !class=&quot;dark&quot; |X
 !class=&quot;dark&quot; |X
 !class=&quot;dark&quot; |XX
|-
 | align=&quot;center&quot;|5
 | align=&quot;center&quot;|4
 | align=&quot;center&quot;|3
 | align=&quot;center&quot;|2
 | align=&quot;center&quot;|1
|}

# ნახვრეტის დიამეტრი, ორი ნიშანი;
# დიამეტრების სერიები, ერთი ნიშანი;
# საკისარის ტიპი, ერთი ნიშანი;
# კონსტრუქციული შესრულება, ორი ნიშანი;
# ზომების სერია (სუფართისა და სიმაღლის სერია), ერთი ნიშანი.

პირობითი აღნიშვნის ნიშნები:

მარცხნიდან:
* საკისარის კატეგორია;
* ხახუნის მომენტი;
* რადიალური ღრიჭოს ჯგუფი ''ГОСТ 24810''-ის მიხედვით;
* სიზუსტის კლასი.

მარჯვნიდან:
* ნაწილების მასალა;
* კონსტრუქციული ცვლილებები;
* [[მოშვება|მოშვების]] ტემპერატურა;
* საპოხი მასალა;
* მოთხოვნები ვიბრაციის დონისადმი.

==== ნახვრეტის  დიამეტრის აღნიშვნა ====

''1 სქემით'' ნახვრეტის 10 მმ-მდე დიამეტრის საკისარის დიამეტრის აღმნიშვნელი ნიშანი ნახვრეტის ნომინალური დიამეტრის ტოლი უნდა იყოს, გარდა საკისრებისა დიამეტრით 0,6, 1,5 და 2,5 მმ, რომლებიც აღინიშნებიან წილადით. თუ კი საკისარის ნახვრეტის დიამეტი - წილადური რიცხვია, ზემოთ ჩამოთვლლილი სიდიდეების გარდა, მაშინ დიამეტრს აღნიშნავენ მთელ რიცხვამდე დამრგვალებული რიცხვით, ამ შემთხვევაში პირობითი აღნიშვნის მეორე ადგილას უნდა იდგეს ციფრი 5. 9-მმ-მდე დიამეტრის ორრიგიანი სფერული რადიალური საკისარის აღნიშვნაში შენარჩუნებულია ''ГОСТ 5720-ის'' აღნიშვნები.

''2 სქემით'' 10-დან 500 მმ-მდე ნახვრეტის დიამეტრის აღნიშვნა ორი ნიშანით და  თუ კი დიამეტრი 5-ის ჯერადია, მაშინ აღინიშნება 5-ზე გაყოფის მთელი რიცხვით.

10, 12, 15 და 17მმ ნახვრეტის დიამეტრის საკისარი აღინიშნება როგორც 00, 01, 02, 03 შესაბამისად.
თუ კი ნახვრეტის დიამეტრი 10-დან 19-მდე დიაპაზონშია და განსხვავდება 10, 12, 15 და 17 მმ-ს, მაშინ მას მიაკუთვნებენ ამ დიამეტრთა შორის უახლოესის მნიშვნელობას, და ამასთან აღნიშვნის მესამე ადგილას სვამენ რიცხვს - 9.

22, 28, 32 და 500 მმ-ის ნახვრეტის დიამეტრის საკისარი აღინიშნება წილადით (მაგალითად: 602/32 (D=32მმ)

ნახვრეტის დიამეტრი, რომელიც წილადის ან მთელი რიცხვის ტოლია, მაგრამ არ არის 5-ის ჯერადი, აღინიშნება მთელი რიცხვით რომელიც ახლოსაა დიამეტრის 5-ზე გაყოფით მიიღებული რიცხვისა. ასეთი საკისრების ძირითად აღნიშვნაში მესამე ადგილას სვამენ რიცხვს -9.

500 მმ და მეტი დიამეტრის საკისრების, შიდა დიამეტრი აღინიშნება როგორც ნახვრეტის ნომინალური დიამეტრი.

==== ზომის სერიის აღნიშვნები ====

საკისარის ზომის სერია არის — დიამეტრის და სიფართის (სიმაღლის) სერიების შეხამება, რომელიც განსაზღვრავს საკისარის გაბარიტის ზომებს. საკისარისათვის დადგენილია შემდეგი სერიები (''ГОСТ 3478''):

* დიამეტრები 0, 8, 9, 1, 7, 2, 3, 4, 5;
* სიფართე და სიმაღლე 7, 8, 9, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6.

დიამეტრის სერიების ჩამონათვალი ნაჩვენებია საკისარის გარე დიამეტრის ზრდის მიხედვით (ერთნაირი შიდა დიამეტრით). სიფართის ან სიმაღლის სერიების ჩამონათვალი ნაჩვენებია სიფართის ან სიმაღლის ზრდის მიხედვით.

სერია 0 არ აღნიშნავენ.

არასტანდარტული შიდა დიამეტრის ან სიფართის (სიმაღლის) მქონე საკისარის დიამეტრის სერიას აღნიშნავენ6, 7 ან 8. სიფართის (სიმაღლის) სერია ამ შემთხვევაში არ მიენიშნება.

==== საკისარის ტიპების აღნიშვნა ====

საკისარის ტიპები აღინიშნება ''1 ცხრილის'' შესაბამისად.

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;center&quot;
|+ ''საკისარის ტიპების აღნიშვნები.''&lt;p align=right&gt; ''ცხრილი 1''&lt;/p&gt;
|-
! საკისარის ტიპი
! აღნიშვნა
|-
| align=left | ბურთულიან რადიალური
| align=center| 0
|-
| align=left | ბურთულიან რადიალურ სფერული
| align=center| 1
|-
| align=left | ლილვაკიან რადიალური მოკლე ცილინდრული ლილვაკებით (роликами)
| align=center| 2
|-
| align=left | ლილვაკიან რადიალურ სფერული
| align=center| 3
|-
| align=left | ნემსურ ლილვაკიანი ან გრძელი ცილინდრული ლილვაკებით (ролики)
| align=center| 4
|-
| align=left | რადიალურ ლილვაკებიანი ვინტური ლილვაკებით
| align=center| 5
|-
| align=left | რადიალურ-საყრდენიანი ბურთულიანი
| align=center| 6
|-
| align=left | ლილვაკებიანი კონუსური
| align=center| 7
|-
| align=left | საყრდენიანი ან საყრდენ-რადიალური ბურთულიანი
| align=center| 8
|-
| align=left | საყრდენიანი ან საყრდენ-რადიალური ლილვაკებიანი
| align=center| 9
|}

==== კონსტრუქციული შესრულების აღნიშვნა ====

ყოველი ტიპის საკისარისათვის მისი კონსტრუქციული შესრულება ''ГОСТ 3395-ის'' შესაბამისად ღინიშნება ციფრებით 00 -დან 99-მდე.

==== დამატებითი აღნიშვნების ნიშნები ====

ძირითადი აღნიშვნის მარცხნივ სვამენ ნიშნებს:
* ''სიზუსტის კლასი'' (7, 8, 0, 6Х, 6, 5, 4, 2 (ან Т) - ზრდის მიხედვით);
* ''რადიალური ღრეჭოს შეუსაბამობის ჯგუფი'' ''ГОСТ 24810-81-ის მიხედვით'';
* ''ხახუნის მომენტი'' (1, 2…9);
* ''საკისრების კატეგორია'' (А, В, С).

ძირითადი აღნიშვნის მარჯვნივ სვამენ ნიშნებს:
* ''საკისარის ნაწილების მასალა'' (მაგალითად, Е — პლასტიკური მასალის სეპარატორი, Ю — [[უჟანგავი ფოლადი]]ს საკისარის ნაწილები, [[Я]] — იშვიათი გამოყენების მასალების საკისრები ([[მაგარი შენადნობები]], [[მინა]], [[კერამიკა]] და ა.შ.), W — საკისარის [[ვაკუუმირებული ფოლადი]]ს დეტალები, А — მაღალი ტვირთამწეობის საკისარის აღნიშვნა, [[Х]],Х1 — [[ცემენტირებადი ფოლადი]]ს რხევის რგოლები და სხეულები ან მხოლოდ რგოლები (მათ შორის ერთი რგოლი), Р,Р1 — თბომედეგი ([[სწრაფადმჭრელი ფოლადი]]ს) დეტალების საკისრები, Г,Г1 — [[შავი ლითონი]]ს სეპარატორი, Б,Б1 —  ბრინჯაოს (კალის გარეშე) სეპარატორი, [[Д]],Д1 — [[ალუმინი#ალუმინის შენადნობები|ალუმინის შენადნობების]] სეპარატორი, Н,Н1 — მოდიფიცირებული [[ცეცხმედეგი ფოლადი]]ს რხევის რგოლები და სხეულები ან მხოლოდ რგოლები (მათ შორის ერთი რგოლი) (გარდა რადილურ ლილვაკებიანი, სფერულ ორრიგიანი საკისრებისა), Э,Э1 — სპეციალური მარკის ფოლადის (ვანადიუმით და კობალტით) დეტალებიანი საკისრები.
* ''კონსტრუქციული ცვლილებები'' (მაგალითად, К — საკისარის ნაწილების კონსტრუქციული ცვლილებები, М — მოდიფიცირებული კონტაქტის როლებიანი საკისრები);
* ''მოშვების ტემპერატურის მიმართ მოთხოვნები'' (Т, Т1, Т2, Т3, Т4, Т5);
* ''საპოხი მასალა'' - დახურული ტიპის საკისრებში დამზადებისას გამოყენებული (მაგალითად, С1, С2, С3 და ა.შ.);
* ''მოთხოვნები ვიბრაციის დონის მიმართ'' (მაგალითად, Ш1, Ш2, ШЗ და ა.შ.).

== სრიალის საკისრები ==

სრიალის საკისარი - არის საყრდენი ან მიმმართველი მექანიზმი, სადაც ხახუნი მიმდინარეობს შეხების მქონე ზესაპირების სხეულების სრიალისას. სრიალის რადიალური საკისარი წარმოადგენს კორპუსს, რომელსაც აქვს ცილინდრული ნახვრეტი, სადაც ჯდება მუშა ელემენტი — [[ანტიფრიქციული მასალები|ანტიფრიქციული მასალის]] ჩანართი, ან [[ვტულკა]] და საპოხი მოწყობილობა. ლილვსა და საკისარის ვტულკის ნახვრეტს შორის არის ღრეჩო, რომელიც შევსებულია საპოხი მასალით, რომელიც ლილვის თავისუფლად ბრუნვის საშუალებას იძლევა. საკისარის ღრეჩოს გამოთვლა, რომელიც მუშაობს საპოხის ფენით ხახუნის ზედაპირების განცალკევების რეჟიმში, მიმდინარეობს [[ჰიდროდინამიკა|პოხვის ჰიდროდინამიკური თეორიის]] საფუძველზე.

გამოთვლების დროს განსაზღვრავენ: საპოხი ფენის მინიმალურ სისქეს (იზომება [[მკმ]]), წნევას საპოხ ფენაში, საპოხი მასალების ტემპერატურას და ხარჯს. კონსტრუქციის, ცაპფის (ლილვის ყელი, სადაც მაგრდება ჯდება საკისარი) წრიული სიჩქარის, ექსპლუატაციის პირობების მიხედვით სრიალის ხახუნი შეიძლება იყოს  ''მშრალი'', ''ზღვრული'', ''სითხური'' და ''გაზოდინამიკური''. მაგრამ სითხური ხახუნის საკისარიც კი გაშვებისას გადის ზღვრული ხახუნის ეტაპს.

საპოხი წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად პირობას საკისარის საიმედო მუშაობისათვის და უზრუნველყოფს: მცირე ხახუნს, მოძრავი ზედაპირების გაყოფას, სითბოს მოცილებას, იცავს გარემოს მავნე მოქმედებისაგან და შეიძლება იყოს; ''თხევადი'' (მინერალური და სინთეთიკური [[ზეთი|ზეთები]], [[წყალი]] არალითონური საკისარისათვის), ''პლასტიკური'' ([[ლითიუმიანი საპონი]]ს და [[კალციუმის სულფონატი]]ს საფუძველზე და სხვა), ''მყარი'' ([[გრაფიტი]], [[მოლიბდენის დისულფატი]] და სხვა) და ''აიროვანი'' (სხვადასხვაგვარი [[ინერტული აირები]], [[აზოტი]] და სხვა). ყველაზე კარგ საექსპლუატაციო თვისებებს ავლენს ფორებიანი თვითპოხებადი საკისრები, რომელიც დამზადებულია [[ფხვნილური მეტალურგია|ფხვნილის მეტალურგიის]] მეთოდით. ფორებიანი თვითპოხებადი საკისარი რომელიც გაჯერებულია ზეთით, მუშაობისას ხურდება და ფორებიდან გამოყოფს  საპოხს  მუშა მოსრიალე ზედაპირებზე, ხოლო მოსვენების მდგომარეობაში ცივდება და საპოხს უკანვე  ისრუტავს.

საკისრების ანტიფრიქციულ მასალებს ამზადებენ [[მაგარი შენადნობები]]საგან (ვოლფრამის კარბიდი ან ქრომის კარბიდი), [[ბაბიტი]]საგან და [[ბრინჯაო]]საგან, [[პოლიმერები|პოლიმერული მასალებისაგან]], [[კერამიკა|კერამიკისაგან]], მაგარი ჯიშის ხეებისაგან ([[რკინის ხე]]).

=== კლასიფიკაცია ===
კლასიფიკაციის საფუძველში არის საკისრების მუშაობის რეჟიმების ანალიზი [[პოხვის რეჟიმები|გერსი-შტრიბეკის დიაგრამის]] მიხედვით.

სრიალის საკისრები იყოფიან:
* საკისარის ახვრეტის ფორმის მიხედვით
** ერთ- ან მრავალზედაპირიანი,
** გადაადგილებული ზედაპირებით (ბრუნვის მიმართულებით) ან მის გარეშე (უკანა ბრუნვის შესანარჩუნებლად),
** ცენტრის გადაწევით და გადაწევის გარეშე (მონტაჟის შემდეგ ლილვების საბოლოო დაყენებისათვის);
* დატვირთვის აღქმის მიმართულების მიხედვით
** რადიალური და
** ღერძული 
** რადიალურ-საყრდენიანი;
* კონსტრუქციის მიხედვით
** გაუყოფელი (სტულკიანი; ძირითადად I-1-თვის),
** გაყოფილი (შედგება კორპუსისაგან და ხუფისაგან; ძირითადად ყველასათვის, I-1-ის გარდა),
** ჩაშენებული (ჩარჩოიანი, რომელიც წარმოადგენს ერთ მთლიანს კარტერთან, ჩარჩოსთან ან მანქანის უძრავი ფუძესთან ერთად);
* ზეთის სარქველების რაოდენობის მიხედვით
** ერთ სარქველიანი,
** რამდენიმე სარქველით;
* რეგულირების შესაძლებლობის მიხედვით
** არარეგულირებადი,
** რეგულირებადი.

ქვემოთ წარმოდგენილია სრიალის საკისრები ჯგუფებისა და კლასების მიხედვით ''(აღნიშვნის მაგალითები: I-1, II-5)''.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ჯგუფი !! კლასი !! პოხვის ხერხი !! [[პოხვის რეჟიმები|ხახუნის სახეები]] !! სამაგალითო [[ხახუნის კოეფიციენტი]] !! დასახელება !! გამოყენების დარგი
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | I (არასრულყოფილი პოხვა) || 1 || მცირე რაოდენობა, არამუდმივი მიწოდება ||style=&quot;background:#CC0605&quot; | ზღვრული || 0,1…0,3 || სრიალის დაბალი სიჩქარეები და მცირე კუთრი წნევა || [[კონვეირი|ტრანსფორტერების]] საყრდენი ლილვაკები გორგოლაჭები, სავალი ბორბლების ხიდის კრანები
|-
| 2 || ჩვეულებრივ უწყვეტი ||style=&quot;background:#FF4F00&quot; rowspan=&quot;3&quot; | ნახევრადთხევადი || 0,02…0,1 || მოკლევადიანი რეჟიმი ღერძის მუდმივი ან ცვალებადი ბრუნვის მიმართულებით, მცირე სიჩქარეები და დიდი კუთრი დატვირთვები ||
* ხაზური და დაყალიბების მანქანები
* მჭედლურ-წნეხის დანადგარები
* [[გლინვის დაზგა]]
* ტვირთამწე მანქანები
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 3 || ზეთის აბაზანა ან რგოლები || rowspan=&quot;2&quot; | 0,001…0,02 || სიდიდითა და მიმართულებით მცირედ ცვალებადი ძალისხმევა, დიდი და საშუალო დატვირთვები ||
* ვაგონების [[ბუქსები]]
* მძიმე დაზგები
* მძლავრი [[ელექტრომანქანები]]
* მძიმე [[რედუქტორი|რედუქტორები]]
* ტექსტილის მანქანები
|-
| წნევის ქვეშ || ცვალებადი დატვირთვა ||
* აირის ძრავები
* გემის ძრავები
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | II || 4 || რგოლები, კომბინირებული ან წნევის ქვეშ ||style=&quot;background:#CADABA&quot; rowspan=&quot;2&quot; | თხევადი || 0,0005…0,005 || ლილვების მცირე წრიული სიჩქარეები, ცვალებადი სიდიდის და მიმართულების დატვირთვით მუშაობის განსაკუთრებულად მძიმე პირობები ||
* მცირე და საშუალო სიმძლავრის ელექტრო მანქანები
* მჩატე  და საშუალო რედუქტორები
* ცენტრიდანული ტუმბოები და კომპრესორები
* [[გლინვის დაზგა]]
|-
| 5 || წნევის ქვეშ || 0,005…0,05 || სუსტად დატვირთული საყრდენები სრიალის დიდი სიჩქარეებით ||
* [[ორთქლის ქვაბი]]
* წყლის ტურბინები
* [[აირის ტურბინა|აირის ტურბინები]]
* ღერძული ვენტილატორი
* [[ტურბოკომპრესორი|ტურბოკომპრესორები]]
|}

=== ღირსებები ===

* მანქანის ქმედებაში მოსაყვანი მაღალსიჩქარიანი მოწყობილობის საიმედობა 
* შეუძლიათ მიიღონ მნიშვნელოვანი დარტყმითი და ვიბრაციული დატვირთვები
* ხმაურის გარეშე
* შედარებით პატარა რადიალური ზომები
* უშვებენ ასაწყობი საკისარების დაყენებას მუხლა ლილვის ყელზე დარემონტის დროს არ საჭიროებს სხვა ნაწილების დემონტაჟს
* ნელად მავალი მანქანების მარტივი კონსტრუქცია
* იძლევა  წყალში მუშაობის საშუალებას
* იძლევა ღრეჩოს რეგულირების საშუალებას და უზრუნველყოფს ლილვის ღერძის გეომეტრიულ სიზუსტეს
* ეკონომიურია ლილვების დიდი დიამეტრისას

=== ნაკლოვანებები ===
* მუშაობის პროცესში საჭიროებს საპოხის მუდმივ ზედამხეველობას
* შედარებით დიდი ღერძული ზომები
* დიდი დანაკარგები ხახუნზე გაშვებისას და არასრულყოფილი პოხვა
* საპოხი მასალის დიდი ხარჯი
* მაღალი მოთხოვნები ტემპერატურაზე და საპოხის სიწმინდეზე
* დაწეული მარგი ქმედების კოეფიციენტის
* საკისარისა და ცაპფის არათანაბარი  ცვეთა
* უფრო ძვირადღირებული მასალების გამოყენება

== მაგალითები ==
&lt;gallery&gt;
სურათი:Angular-contact-ball-bearing single-row din628 type-b 120.png|რადიალურ-საყრდენიანი ბურთულიანი საკისარი 
სურათი:Four-point-contact-bearing din628 type-qj 120-ex.png|რადიალურ-საყრდენიანი ბურთულიანო საკისარი ოთხწერტილიანი კონტაქტით
სურათი:Spherical-ball-bearing double-row din630-t1 120.png|თვითდაყენებადი ორრიგიანი რადიალურ ბურთულიანი საკისარი
სურათი:Radial-insert-ball-bearing din626-t1 type-yel 120.png|რადიალურ ბურთულიანი საკისარი კორპუსის კვანძებისათვის
სურათი:Cylindrical-roller-bearing din5412-t1 type-n 120.png|რადიალურ ლილვაკებიანი გორგოლაჭებიანი საკისარი
სურათი:Tapered-roller-bearing din720 ex.png|რადიალურ-საყრდენიანი ლილვაკებიანი გორგოლაჭებიანი (კონუსური) საკისარი 
სურათი:Self-aligning-roller-bearings single-row din635-t1 120.png|თვითდაყენებადი რადიალურიგორგოლაჭებიანი საკისარი
სურათი:Self-aligning-roller-thrust-bearing din728 120-ex.png|თვითდაყენებადი რადიალურ-საყრდენიანიგორგოლაჭებიანი საკისარი
სურათი:Spherical-roller-bearing double-row din635-t2 120.png|თვითდაყენებადი ორრიგიანი რადიალურ გორგოლაჭებიანი საკისარი კასრისმაგვარი (სფერული) ლილვაკებით 
სურათი:Thrust-ball-bearing din711 120.png|საყრდენიანი ბურთულიანი საკისარი 
სურათი:Thrust-cylindrical-roller-bearing din722 120.png|საყრდენიანი გორგოლაჭებიანი საკისარი
სურათი:Thrust-needle-roller-and-cage-assemblies din5405-t2 120.png|საყრდენიანი ნემსისმაგვარი საკისარის გორგოლაჭები და სეპარატორი
&lt;/gallery&gt;

== იხილეთ აგრეთვე ==
{{wiktionary|საკისარი}}
* [[საკისრების სტანდარტები]]

== ლიტერატურა ==
* {{წიგნი:კონსტრუქტორ-მანქანათმშენებლის ანურიევას ცნობარი|წელი=2001|ტომი=2}}
* {{წიგნი
|ავტორი = ნიჩიპორჩიკი ს., კორჟენცევსკი მ., კალაჩევი ვ. და სხვა.
|ნაწილი = თავი 13. სრიალის საკისრები
|სათაური = მანქანათა ნაწილები მაგალითებში და ამოცანებში: [სახელმძღ.]
|პასუხისმგებელი = ს. ნიჩიპორჩიკი
|ბმული = 
|გამოცემა = მე-2
|ადგილი = მინსკი.
|გამომცემლობა = უმაღლ. სკოლა
|წელი = 1981
|ფურცლები = 432
|isbn = ББК 34.44 Я 73, УДК 621.81 (075.8)
}}
* {{წიგნი
|ავტორი = ლელიკოვი ო. პ.
|ნაწილი =
|სათაური = მანქანათა ნაწილების და კვანძების გამოთვლის საფუძვლები და პროექტირება. ლექციები კურსი &quot;მანქანათა ნაწილები&quot;
|ბმულები = 
|გამოცემა = 
|ადგილი = მ.
|გამომცემლობა = მანქანათმშენებლობა
|წელი = 2002
|ფურცლები = 440
|isbn = 5-217-03077-1, УДК 621.81.001.66, ББК 34.42
}}
* {{წიგნი
|ავტორი = იოსილევიჩი გ. ბ.
|ნაწილი = 
|სათაური = მანქანათა ნაწილები: სახელმძღვანელო მანქანათმშენებლობის სტუდენტებისათვის
|ადგილი = მ.
|გამომცემლობა = მანქანათმშენებლობა
|წელი = 1988
|ფურცლები = 368
|isbn = 5-217-00217-4, УДК 62-2(075.8), ББК 34.44
}}

==სქოლიო==
&lt;references /&gt;

{{rq|wikify|source}}

[[კატეგორია:მექანიკა]]</text>
      <sha1>dpprvkaxrbhut8ot2r8v807tpsds0zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მეჰელის ცხვირნალა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191967</id>
    <revision>
      <id>5407129</id>
      <parentid>4250658</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <comment>// რედაქტირება [[:en:User:镜音铃/Wikiplus|Wikiplus]]-ით</comment>
      <origin>5407129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5993" sha1="gh2juz4s0bn45fmij5b8zxh6ovn7mpm" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი =მეჰელის ცხვირნალა
| სურათის ფაილი =Rhinolophus mehelyi-cropped.jpg
| სურათის წარწერა =
| სურათის აღწერა =
| სამეფო = ცხოველები
| ტიპი = [[ქორდიანები]]
| კლასი = [[ძუძუმწოვრები]]
| რიგი = [[ხელფრთიანები]]
| ქვერიგი =[[მწერიჭამია ხელფრთიანები]]
| ოჯახი= [[ცხვირნალისებრნი]]
| გვარი = '''ღამურა'''
| ლათ =Rhinolophus mehelyi
| სექციის სახელი =
| სექციის ტექსტი = 
| არეალის რუკა =Mehely's Horseshoe Bat area.png
| არეალის რუკის წარწერა =გავრცელება
| არეალის რუკის სიგანე =
| არეალის ლეგენდა =
| ვიკისახეობები =Rhinolophus mehelyi
| iucnstatus =VU
| commons =Bat
| iucn =19519
| itis =
| ncbi = 
}}
'''მეჰელის ცხვირნალა''' ({{lang-la|Rhinolophus mehelyi}}) — [[ხელფრთიანები]]ს სახეობა [[ცხვირნალისებრნი|ცხვირნალისებრთა]] ოჯახისა. გავრცელებულია [[აღმოსავლეთი ევროპა|აღმოსავლეთ ევროპაში]] და [[ახლო აღმოსავლეთი|ახლო აღმოსავლეთში]]. დამახასიათებელია საშუალო ზომა, ფერმკრთალი ტუჩები და მონაცისფრო-მოყავისფრო ყურები. ბეწვი შედარებით ხშირია, მონაცისფრო-მოთეთრო ფერისაა. 

მუცლის ბეწვი თითქმის მთლინად თეთრია, ხოლო ზურგისა — მონაცისფრო-მოყავისფრო. მკვეთრად არის გამოყოფილი ზურგისა და მუცლის მხარეები. სხეულის სიგრძე 5,5-6,4 სმ, წონა 10-18 გრ. ფრთების შლილი 33-34 სმ. [[გამოქვაბული|გამოქვაბულების]] ბინადარია, უპირატესობას ანიჭებს [[კირქვა|კირქვიან]] ადგილებს, იქ სადაც [[წყალი]]ა. მეჰელის ცხვირნალა როგორც ცნობილია, ბუდობს სხვა ნალცხვირა ღამურებთან ერთად. თავისუფლად არის ჩამოკიდებული [[მღვიმე|მღვიმეების]] ჭერზე. სანადიროდ გამოდის მობინდებისას, მსხვერპლს იჭერს დაბლა მიწაზე, აგრეთვე ბუჩქებსა და ხეებზე. 

გავრცელებულია [[ხმელთაშუა ზღვა|ხმელთაშუა ზღვის]] რაიონებში. გვხვდება [[ესპანეთი|ესპანეთში]], [[პორტუგალია]]ში, [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[იტალია]]ში, [[რუმინეთი|რუმინეთში]], [[ბულგარეთი|ბულგარეთში]], [[საბერძნეთი|საბერძნეთში]], [[სერბია და ჩერნოგორია]]ში, [[მაროკო]]ში, [[ტუნისი|ტუნისში]], [[ეგვიპტე]]ში, [[ალჟირი|ალჟირში]], [[ლიბია|ლიბიაში]], [[თურქეთი|თურქეთში]], [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ირანი|ირანში]], [[ერაყი|ერაყში]], [[ისრაელი|ისრაელში]], [[იორდანია]]ში, [[ავღანეთი|ავღანეთში]]. მეჰელის ცხვირნალა გვხვდება [[საქართველო]]შიც, კერძოდ, [[მცხეთა|მცხეთის]] მიდამოებში. იშვიათი სახეობაა, ამიტომ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში.

სახელი ეწოდა უნგრელი ზოოლოგის [[ლაიოშ მეჰელი]]ს ([[1862]]-[[1953]]) პატივსაცემად. 

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/19519/0 მეჰელის ცხვირნალა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502110854/http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/19519/0 |date=2012-05-02 }} {{en}}
* [http://www.naturlichter.de/gallery2/main.php?g2_view=keyalbum.KeywordAlbum&amp;g2_keyword=Mehely-Hufeisennase მეჰელის ცხვირნალა — ფოტოგალერეა] {{en}}

[[კატეგორია:ხელფრთიანები]]
[[კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები]]</text>
      <sha1>gh2juz4s0bn45fmij5b8zxh6ovn7mpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>წალასყური</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200218</id>
    <revision>
      <id>5407289</id>
      <parentid>4762373</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T09:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <comment>// რედაქტირება [[:en:User:镜音铃/Wikiplus|Wikiplus]]-ით</comment>
      <origin>5407289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4647" sha1="0uk6uu9awunjr5g4wnfw92t6anfunem" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი = სოფელი
 |ქართული სახელი = წალასყური
 |მშობლიური სახელი = 
 |ქვეყანა = საქართველო
 |პანორამა = 
 |პანორამის სიგანე = 
 |წარწერა = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 37 |lat_sec = 49
  |lon_dir = E |lon_deg = 44 |lon_min = 48 |lon_sec = 59
  |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
  |CoordScale = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა = 
 |რაიონის რუკის ზომა = 
 |რეგიონის ტიპი = მხარე
 |რეგიონი = ქვემო ქართლის მხარე
 |რეგიონი ცხრილში = ქვემო ქართლი
 |რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
 |რაიონი = გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
 |თემი = თელეთი
 |დაარსების თარიღი = 
 |პირველი ხსენება = 
 |წინა სახელები = 
 |სტატუსი-დან = 
 |ფართობი = 
 |სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონე{{!}}ზღვის დონიდან
 |დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 650
 |კლიმატი = 
 |ოფიციალური ენა = 
 |მოსახლეობა = 593&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{სახელმწიფო აღწერა 2014}}&lt;/ref&gt;
  |აღწერის წელი = 2014
  |ეროვნული შემადგენლობა = [[ქართველები]] 99,5 %
  |სარწმუნოებრივი შემადგენლობა = ქრისტიანები
  |ეთნოქორონიმი = 
 |დროის სარტყელი = +4
 |DST = 
 |სატელეფონო კოდი = +995
 |საფოსტო ინდექსი = 
 |საავტომობილო კოდი = 
 |საიტი = 
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
}}
'''წალასყური''' — [[სოფელი]] [[საქართველო]]ში, [[გარდაბნის მუნიციპალიტეტი|გარდაბნის მუნიციპალიტეტში]], თელეთის [[თემი|თემში]].&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; მდებარეობს [[თელეთის ქედი]]ს სამხრეთ კალთაზე, [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 650 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს [[თელეთის ქედი]]ს სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 650 მ, გარდაბნიდან 46 კმ, [[ფონიჭალა|ფონიჭალიდან]] 13 კმ, ზემო თელეთიდან 1 კმ. 

==ისტორია==
წალასყური დატანილია [[ვახუშტი ბატონიშვილი]]ს მიერ შედგენილ რუკაზე „წარაყურის“ სახელწოდებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა და მეიხვეობა.

==დემოგრაფია==
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 593 ადამიანი.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! აღწერის წელი !! მოსახლეობა !! კაცი !! ქალი
|-
| 2002&lt;ref name=&quot;აღწერა 2002&quot;&gt;{{სახელმწიფო აღწერა 2002}}&lt;/ref&gt; || 561 || 273 || 288
|-
| 2014&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot; /&gt; || {{ზრდა}} 593 || 292 || 301
|}

==ლიტერატურა==
{{ეთ|0|960}}
{{ქსე|11|285}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გარდაბნის მუნიციპალიტეტი}}
[[კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები]]</text>
      <sha1>0uk6uu9awunjr5g4wnfw92t6anfunem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რემე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200807</id>
    <revision>
      <id>5406764</id>
      <parentid>4887168</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7332" sha1="cqp4dbwxe6y5nov2culh2lofb8n2zh9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა კუნძული
| სახელი             = რემე
| მშობ. სახელი      = Rømø
| native name link = 
| მეტსახელი       = 
| სურათის სახელი       = Denmark location romo.svg 
| სურათის წარწერა    = მდებარეობა
| სურათის ზომა       = 250px
| ალტ სურათი        =
| locator map      = 
| locator map size = 
| map_custom       = yes
| მდებარეობა         = 
| კოორდინატები      = {{Coord|55|08|N|8|31|E|}}
| მდებარეობა      = [[ვატოვის ზღვა]]
| კუნძულთა რაოდენობა    = 
| მთავარი კუნძული    = 
| ფართობი_კმ2         = 129 
| სია             = 
| სიგრძე_კმ        = 
| სიგანე_კმ         = 
| სანაპიროს სიგრძე        =
| სანაპიროზოლი_კმ     =
| უმაღლესი მთა    =  
| სიმაღლე_მ      = 
| ქვეყნის სახელი  = {{დროშა|დანია}}
| ქვეყანა          = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური     = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა           = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1   = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 1         = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2   = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 2         = 
| ქვეყნის დედაქალაქი                   = 
| ქვეყნის უდიდესი ქალაქი              = 
| ქვეყნის უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა   = 
| ქვეყნის ლიდერის ტიპი              = 
| ქვეყნის ლიდერის სახელი               = 
| ქვეყანა 1                         = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური   = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა         = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1 = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა 1       = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2 = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა 2       = 
| ქვეყნის 1 დედაქალაქი            = 
| ქვეყნის 1 უდიდესი ქალაქი            = 
| ქვეყნის 1 უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა = 
| ქვეყნის 1 ლიდერის ტიპი            = 
| ქვეყნის 1 ლიდერის სახელი             = 
| ქვეყანა 2                         = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური   = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა         =
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1 = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა 1       = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2 = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა 2       = 
| ქვეყნის 2 დედაქალაქი            = 
| ქვეყნის 2 უდიდესი ქალაქი            = 
| ქვეყნის 2 უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა = 
| ქვეყნის 2 ლიდერის ტიპი            = 
| ქვეყნის 2 ლიდერის სახელი             = 
| მოსახლეობა       = 650 
| აღწერის წელი = 2011
| სიმჭიდროვე_კმ2      = 5.3 
| ეთნიკური ჯგუფები    = 
| ვებსაიტი          = 
| დამატებითი ინფო  =
}}

'''რემე''' ({{lang-da|Rømø}}; {{lang-de|Röm}}) — [[დანია|დანიის]] კუნძული [[ვატოვის ზღვა]]ში. მიეკუთვნება ტენდერის მუნიციპალიტეტს. [[2011]] წლის მონაცემებით [[მოსახლეობა]] 650 ადამიანს შეადგენს და მოიცავს 129 კმ² ტერიტორიას. რემე და მისი პლაჟები ყოველწლიურად უამრავ [[ტურიზმი|ტურისტს]] იზიდავს.

ამჟამად, რემე [[ვატოვის ზღვა]]ში მდებარე დანიის უკიდურესი სამხრეთის კუნძულია (მანამდე მიიჩნეოდა კუნძული იორსანდი, რომელიც 1999 წელს ჩაიძირა). კონტინენტურ [[დანია]]ს უკავშირდება ზღვაში გაკეთებული დამბის გზით. მისგან 3 კმ-ში მდებარეობს [[გერმანია|გერმანიის]] კუნძული [[ზილტი]], რომელსაც ბორნით უკავშირდება.

[[1864]]—[[1920]] წლებში რემე გერმანიას მიეკუთვნებოდა და [[პრუსია|პრუსიის]] პროვინცია [[შლეზვიგ-ჰოლშტაინი|შლეზვიგ-ჰოლშტაინში]] შედიოდა.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category|Rømø}}
* [http://www.romo.dk/international/en-gb/menu/turist/turist-maalgruppe-forside.htm Rømø] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504091149/http://www.romo.dk/international/en-gb/menu/turist/turist-maalgruppe-forside.htm |date=2008-05-04 }}.
* [http://www.xn--rm-ferienhaus-imbb.de/ Further Tourist Information]

[[კატეგორია:დანიის კუნძულები]]
[[კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>cqp4dbwxe6y5nov2culh2lofb8n2zh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:ინფოდაფა გალაქტიკა</title>
    <ns>10</ns>
    <id>216377</id>
    <revision>
      <id>5407301</id>
      <parentid>2252053</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4154" sha1="hla1isybfzk8iy2hhg1xqe1a1zis595" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა
|სხეულის სტილი        = width:300px; font-size: 88%;
|წარწერა          = {{{სახელი}}}
|ზევით           = [[გალაქტიკა]]
|ზედა სტილი     = font-style:normal; background: #AFC;
|სურათი      = {{#if: {{{სურათი|}}} | [[ფაილი:{{{სურათი}}}|250px|center|{{{სახელი}}}]] }}
|ტიტრი           = {{{წარწერა|}}}
|თავის სტილი  = background: #AFC;

|თავი1 = {{#if:{{{აღმომჩენი|}}}{{{აღმოჩენის თარიღი|}}}|აღმოჩენის ისტორია}}
|სახელი2     = აღმომჩენი
|მონაცემი2     = {{{აღმომჩენი|}}}
|სახელი3     = აღმოჩენის თარიღი
|მონაცემი3     = {{{აღმოჩენის თარიღი|}}}
|თავი4 = დაკვირვების მონაცემები&lt;br/&gt;&lt;small&gt;([[ეპოქა (ასტრონომია)|ეპოქა]] {{{ეპოქა}}})&lt;/small&gt;
|სახელი5     = [[თანავარსკვლავედები|თანავარსკვლავედი]]
|მონაცემი5     = {{#if:{{{თანავარსკვლავედი|}}} | [[{{{თანავარსკვლავედი}}}|{{{თანავარსკვლავედი}}}]] }}
|სახელი6     = [[პირდაპირი ასვლა]]
|მონაცემი6     = {{{პირდაპირი ასვლა|}}}
|სახელი7     = [[დახრილობა]]
|მონაცემი7     = {{{დახრილობა|}}}
|სახელი8     = ვარსკვლავების რაოდენობა
|მონაცემი8     = {{{ვარსკვლავები|}}}
|სახელი9     = ხილული ზომები
|მონაცემი9     = {{{ხილული ზომები|}}}
|სახელი10    = ხილული [[ვარსკვლავიერი სიდიდე]] m&lt;sub&gt;V&lt;/sub&gt;
|მონაცემი10    = {{{ვარსკვლავიერი სიდიდე|}}}
|თავი11 = მახასიათებლები
|სახელი12    = [[გალაქტიკების მორფოლოგიური კლასიფიკაცია|ტიპი]]
|მონაცემი12    = {{{ტიპი|}}}
|სახელი13    = [[სხივის სიჩქარე]]
|მონაცემი13    = {{{სხივის სიჩქარე|}}}
|სახელი14    = [[წითელი წანაცვლება]]
|მონაცემი14    = {{{z|}}}{{#if:{{{z_შეცდომა|}}}| ± {{{Z_შეცდომა}}} }}
|სახელი15    = [[გალაქტიკა|ბრუნვის სიჩქარე]]
|მონაცემი15    ={{{ბრუნვის სიჩქარე|}}}{{#if:{{{ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა|}}}| ± {{{ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა}}} }}
|სახელი16    = მანძილი
|მონაცემი16    = {{{მანძილი|}}}
|სახელი17    = [[აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე]] &lt;small&gt;(V)&lt;/small&gt;
|მონაცემი17    = {{{აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე|}}}
|სახელი18    = [[მასა]]
|მონაცემი18    = {{#if:{{{მასა|}}}|{{{მასა}}} m&lt;sub&gt;☉&lt;/sub&gt;}}
|სახელი19    = [[რადიუსი]]
|მონაცემი19    = {{{რადიუსი|}}}
|სახელი20    = თვისებები
|მონაცემი20    = {{{თვისებები|}}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{თარგის ინფო}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hla1isybfzk8iy2hhg1xqe1a1zis595</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407302</id>
      <parentid>5407301</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4180" sha1="op60jl1w30u97wtphfhh41c29uymmm1" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{ინფოდაფა
|სხეულის სტილი        = width:300px; font-size: 88%;
|წარწერა          = {{{სახელი}}}
|ზევით           = [[გალაქტიკა]]
|ზედა სტილი     = font-style:normal; background: #AFC;
|სურათი      = {{#if: {{{სურათი|}}} | [[ფაილი:{{{სურათი}}}|250px|center|{{{სახელი}}}]] }}
|ტიტრი           = {{{წარწერა|}}}
|თავის სტილი  = background: #AFC;

|თავი1 = {{#if:{{{აღმომჩენი|}}}{{{აღმოჩენის თარიღი|}}}|აღმოჩენის ისტორია}}
|სახელი2     = აღმომჩენი
|მონაცემი2     = {{{აღმომჩენი|}}}
|სახელი3     = აღმოჩენის თარიღი
|მონაცემი3     = {{{აღმოჩენის თარიღი|}}}
|თავი4 = დაკვირვების მონაცემები&lt;br/&gt;&lt;small&gt;([[ეპოქა (ასტრონომია)|ეპოქა]] {{{ეპოქა}}})&lt;/small&gt;
|სახელი5     = [[თანავარსკვლავედები|თანავარსკვლავედი]]
|მონაცემი5     = {{#if:{{{თანავარსკვლავედი|}}} | [[{{{თანავარსკვლავედი}}}|{{{თანავარსკვლავედი}}}]] }}
|სახელი6     = [[პირდაპირი ასვლა]]
|მონაცემი6     = {{{პირდაპირი ასვლა|}}}
|სახელი7     = [[დახრილობა]]
|მონაცემი7     = {{{დახრილობა|}}}
|სახელი8     = ვარსკვლავების რაოდენობა
|მონაცემი8     = {{{ვარსკვლავები|}}}
|სახელი9     = ხილული ზომები
|მონაცემი9     = {{{ხილული ზომები|}}}
|სახელი10    = ხილული [[ვარსკვლავიერი სიდიდე]] m&lt;sub&gt;V&lt;/sub&gt;
|მონაცემი10    = {{{ვარსკვლავიერი სიდიდე|}}}
|თავი11 = მახასიათებლები
|სახელი12    = [[გალაქტიკების მორფოლოგიური კლასიფიკაცია|ტიპი]]
|მონაცემი12    = {{{ტიპი|}}}
|სახელი13    = [[სხივის სიჩქარე]]
|მონაცემი13    = {{{სხივის სიჩქარე|}}}
|სახელი14    = [[წითელი წანაცვლება]]
|მონაცემი14    = {{{z|}}}{{#if:{{{z_შეცდომა|}}}| ± {{{Z_შეცდომა}}} }}
|სახელი15    = [[გალაქტიკა|ბრუნვის სიჩქარე]]
|მონაცემი15    ={{{ბრუნვის სიჩქარე|}}}{{#if:{{{ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა|}}}| ± {{{ბრუნვის სიჩქარე_შეცდომა}}} }}
|სახელი16    = მანძილი
|მონაცემი16    = {{{მანძილი|}}}
|სახელი17    = [[აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე]] &lt;small&gt;(V)&lt;/small&gt;
|მონაცემი17    = {{{აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე|}}}
|სახელი18    = [[მასა]]
|მონაცემი18    = {{#if:{{{მასა|}}}|{{{მასა}}} m&lt;sub&gt;☉&lt;/sub&gt;}}
|სახელი19    = [[რადიუსი]]
|მონაცემი19    = {{{რადიუსი|}}}
|სახელი20    = თვისებები
|მონაცემი20    = {{{თვისებები|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{თარგის ინფო}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>op60jl1w30u97wtphfhh41c29uymmm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კრისტიან სლეიტერი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231682</id>
    <revision>
      <id>5407060</id>
      <parentid>4962004</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.</username>
        <id>10110</id>
      </contributor>
      <comment>/* ფილმოგრაფია */</comment>
      <origin>5407060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5280" sha1="p4q07c6okxdc031jbtwokjdtrpoxtrh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| ფერი = 
| სახელი = კრისტიან სლეიტერი 
| ფოტო = SXSW 2016 - Christian Slater (25138462254).jpg
| ფოტოს სიგანე = 220პქ  
| წარწერა = 
| დაბსახელი = კრისტიან მაიკლ ლეონარდ სლეიტერი
| დაბთარიღი  = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1969|08|18}}
| დაბადგილი = [[ნიუ-იორკი]]
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| საქმიანობა = [[მსახიობი]]
| სხვა სახელები= 
| აქტიურობის წლები = 1981-დღემდე
| მეუღლე= 
| მამა =
| რეზიდენცია=
| საიტი= {{URL|http://www.christianslater.com/}} 
| გამორჩეული როლები = 
| აკადემიის ჯილდოები= 
| ემმის ჯილდოები= 
| სხვა ჯილდოები=
| BAFTA ჯილდოები=
| ოქროს გლობუსის ჯილდოები= 
| სეზარის ჯილდოები=
| ტონის ჯილდოები
}}

'''კრისტიან სლეიტერი''' ({{lang-en|Christian Slater}}; [[18 აგვისტო]], [[1969]])  — ამერიკელი მსახიობი კაცი. პირველი ეპიზოდური როლი შეასრულა 1981 წელს, ხოლო პირველი მთავარი როლი 1985 წელს. 90-იან წლებში მან რამდენიმე დიდბიუჯეტიან ფილმში ითამაშა. 2000-იანი წლებიდან სატელევიზიო პროექტებში მონაწილეობს.

==ფილმოგრაფია==
{{ფილმშიზედა}}
{{ფილმში|1981| [[ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს (1981 წლის ფილმი)|ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს]] |The Postman Always Rings Twice|ეპიზოდური როლი}}
{{ფილმში|1986| [[ვარდის სახელი (ფილმი)|ვარდის სახელი]] |The Name of the Rose|მელქელი ადსო}}
{{ფილმში|1988| [[ტაკერი: ადამიანი და მისი ოცნება]] |Tucker: The Man and His Dream| პრესტონ ტაკერ უმცროსი }}
{{ფილმში|1991| [[რობინ ჰუდი: ქურდების უფლისწული]] | Robin Hood: Prince of Thieves|უილ სკარლეტი}}
{{ფილმში|1994| [[ინტერვიუ ვამპირთან]] |Interview with the Vampire| დენიელ მოლოი}}
{{სერიალში|2002|| [[დასავლეთის ფრთა]] | The West Wing  | ლეიტენანტი ჯეკ რიზი}}
{{ფილმში|2013| [[ნიმფომანი (ფილმი)|ნიმფომანი]] | Nymphomaniac | ჯოის მამა}}
{{სერიალში|2015|2017| [[მისტერ რობოტი]] | Mr. Robot| მისტერ რობოტი}}
{{ფილმშიქვედა}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons|Christian Slater}}
* [https://twitter.com/christianslate4 კრისტიან სლეიტერის Twitter-ის ანგარიში] 
* {{IMDb name|0000225}}

{{DEFAULTSORT:სლეიტერი, კრისტიან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1969]]
[[კატეგორია:ოქროს გლობუსის გამარჯვებულები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი თეატრის მსახიობები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>p4q07c6okxdc031jbtwokjdtrpoxtrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კუნმინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>236460</id>
    <revision>
      <id>5407248</id>
      <parentid>3621326</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:იუნანის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4837" sha1="fw2av006jfinqtc4jh8pdd6h3p40u50" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = კუნმინი
|მშობლიური სახელი   =昆明
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = 
|პანორამა =Kunming montage.png
|პანორამის სიგანე =250
|წარწერა = ქალაქი კუნმინი
|დროშა                    = 
|დროშწარწ               = 
|გერბი                  =
|გერბწარწ                =
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ჩარჩო                   = 
|ქვეყნის რუკა2 =
|ქვეყნის რუკის ზომა2 = 
|წარწერა2=
|lat_dir = N |lat_deg =25  |lat_min =4 |lat_sec = 0
|lon_dir = E |lon_deg = 102  |lon_min =  41 |lon_sec = 0
|CoordAddon             = type:city(40361)_region:
|CoordScale             = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     =
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = 
|რეგიონი                  = იუნანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|დაარსების თარიღი      = 
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                = 
|ფართობი                 = 21.473 
|სიმაღლის ტიპი=
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=1892 
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა=
|მოსახლეობა              = 6,432,212
|აღწერის წელი           = 2010
|სიმჭიდროვე              =300 
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    =ხანები (96%) მანჯურები (2%) მონღოლები (0.3%) 
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა =
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
|სატელეფონო კოდი          = 0871
|საფოსტო ინდექსი         = 650000
|საავტომობილო კოდი=
|საიტი                    =  
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
}}
'''კუნმინი''' — [[ქალაქი]] [[სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთი|სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში]]. [[იუნანი]]ს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა  6,432,212 კაცი ([[2010]]). გაშენებულია იუნანის პლატოზე, 1892 მეტრ სიმაღლეზე, [[დიანჩი|დიანჩის ტბის]] ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ქალაქი ქვეყნის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია. კუნმინიდან გადის იუნან-[[ბირმა|ბირმის]] საავტომობილო გზა და რკინიგზის ხაზი [[ვიეტნამი]]საკენ. ქალაქი წარმოიქმნა ახ. წ. [[I საუკუნე]]ში [[ძიანლინი]]ს სახელწოდებით. კუნმინი ეწოდა [[XIII საუკუნე]]ში [[მონღოლები]]ს მიერ [[ჩინეთი]]ს დაპყრობის შემდეგ. [[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის]] შუა წლებიდან იუნანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია.

==ლიტერატურა==
{{ქსე|6|76}}

[[კატეგორია:იუნანის ქალაქები]]</text>
      <sha1>fw2av006jfinqtc4jh8pdd6h3p40u50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ცრესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289853</id>
    <revision>
      <id>5406993</id>
      <parentid>4887024</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carsten Steger</username>
        <id>133102</id>
      </contributor>
      <comment>Aerial image of the northern part of Cres inserted.</comment>
      <origin>5406993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8495" sha1="kzghmwbnag1upu32x6oa69vx39atfjr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა კუნძული
| სახელი             = ცრესი
| მშობ. სახელი      = Cres
| native name link = 
| მეტსახელი       = 
| სურათის სახელი       = Aerial image of the northern part of Cres (view from the south).jpg
| სურათის წარწერა    = 
| სურათის ზომა       = 270პქ 
| ალტ სურათი        =
| locator map      = Croatia - Cres.PNG
| locator map size = 270პქ
| map_custom       = 
| მდებარეობა         = 
| კოორდინატები      = {{coord|44|57|36|N|14|24|29|E|}}
| მდებარეობა      = [[ადრიატიკის ზღვა]]
| კუნძულთა რაოდენობა    = 
| მთავარი კუნძული    = 
| ფართობი_კმ2        = 405.78
| სია             = 
| სიგრძე_კმ        =
| სიგანე_კმ         =
| სანაპიროს სიგრძე        =
| სანაპიროზოლი_კმ     =
| უმაღლესი მთა    = [[გორიცე]] 
| სიმაღლე_მ      = 648
| ქვეყნის სახელი  =
| ქვეყანა          = {{დროშა|ხორვატია}} 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური     = [[ხორვატიის მხარეები|ოლქი]]
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა           = [[პრიმორიე-გორსკი-კოტარი]]
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1   = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 1         = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2   = 
| ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფა 2         = 
| ქვეყნის დედაქალაქი                   = 
| ქვეყნის უდიდესი ქალაქი              = 
| ქვეყნის უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა   = 
| ქვეყნის ლიდერის ტიპი              = 
| ქვეყნის ლიდერის სახელი               = 
| ქვეყანა 1                         = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური   = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა         = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1 = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა 1       = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2 = 
| ქვეყნის 1 ადმინისტრაციული დაყოფა 2       = 
| ქვეყნის 1 დედაქალაქი            = 
| ქვეყნის 1 უდიდესი ქალაქი            = 
| ქვეყნის 1 უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა = 
| ქვეყნის 1 ლიდერის ტიპი            = 
| ქვეყნის 1 ლიდერის სახელი             = 
| ქვეყანა 2                         = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური   = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა         =
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 1 = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა 1       = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფის სათაური 2 = 
| ქვეყნის 2 ადმინისტრაციული დაყოფა 2       = 
| ქვეყნის 2 დედაქალაქი            = 
| ქვეყნის 2 უდიდესი ქალაქი            = [[ცრესი (დასახლება)|ცრესი]]
| ქვეყნის 2 უდიდესი ქალაქის მოსახლეობა = 
| ქვეყნის 2 ლიდერის ტიპი            = 
| ქვეყნის 2 ლიდერის სახელი             = 
| მოსახლეობა       = 3,184 
| აღწერის წელი =2011
| სიმჭიდროვე_კმ2      = 7,9
| ეთნიკური ჯგუფები    = 
| საიტი          =http://www.tzg-cres.hr/
| დამატებითი ინფო  =
}}
'''ცრესი''' ({{lang-it|Cherso}}, {{lang-de|Kersch}}, {{lang-la|Crepsa}}, {{lang-el|Χερσος}}, ''ჩერსოს'') — [[ხორვატია|ხორვატიის]] კუნძული [[ადრიატიკის ზღვა]]ში. ის მდებარეობს [[კვარნერის უბე|კვარნერის უბის]] ჩრდილოეთ ნაწილში. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ბორანით [[კრკი]]დან და [[ისტრია|ისტრიის]] ნახევარკუნძულიდან.

მისი ფართობია 405.78კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,&lt;ref name=&quot;Duplancic-Cala-Ujevic&quot;&gt;{{cite paper| url=http://www.academa.si/zff/Duplancic_Cala_Ujevic_9_1-1.pdf| title=Coastline lengths and areas of islands in the Croatian part of the Adriatic Sea determined from the topographic maps at the scale of 1 : 25 000| journal=Geoadria| location=[[Zadar]]| volume=9| issue=1| pages=5–32|date=June 2004| last1=Duplančić Leder | first1=Tea| last2=Ujević| first2=Tin| last3=Čala| first3=Mendi| format=PDF| accessdate=2011-01-21}}&lt;/ref&gt; რითიც ის უტოლდება მეზობელ კრკის, თუმცა მრავალი წლის მანძილზე კრკი მიიჩნეოდა ადრიატიკის უდიდეს კუნძულად. [[2011]] წლის მონაცემებით ცრესის მოსახლეობა შეადგენს 3,184 ადამიანს.

ცრესი და მისი მეზობელი [[ლოშინი]] ერთ დროს ერთ კუნძულს წარმოადგენდნენ, თუმცა ისინი გაყვეს არხით და ახლა ერთმანეთს [[ოსორი (ხორვატია)|ოსორის]] დასახლებასთან ხიდით უკავშირდებიან. ცრესის მტკნარი წყლის რესურსს მხოლოდ [[ვრანა (ტბა)|ტბა ვრანა]] წარმოადგენს.

== ლიტერატურა ==
* Luigi Tomaz, ''Ossero e Cherso nei secoli prima di Venezia'', Foreword by P. Antonio Bonmarco patriarch of Aquileia, Conselve 2002.
* Luigi Tomaz, ''La Magnifica Comunità di Cherso'', Foreword by Arnaldo Mauri, Conselve 2010.
* Arnaldo Mauri, ''The economic and social life in the community of Cherso (Cres) through the centuries: a foreword'', SSRN [http://ssrn.com/abstract=1730170]

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commons category|Island of Cres}}
*[http://www.tzg-cres.hr/en/ Tourist Board of Cres]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ადრიატიკის ზღვის კუნძულები]]
[[კატეგორია:ხორვატიის კუნძულები]]
[[კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>kzghmwbnag1upu32x6oa69vx39atfjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთ სუდანის მუნიციპალიტეტები</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295346</id>
    <revision>
      <id>5407309</id>
      <parentid>4748491</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14946" sha1="bppzui9febchk5lb0ps6cfg2bumcjqv" xml:space="preserve">[[სამხრეთი სუდანი]]ს [[სამხრეთ სუდანის ადმინისტრაციული დაყოფა|10 შტატი]] დაყოფილია 86 მუნიციპალიტეტად.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sd.undp.org/projects/s_dg1.htm |title=United Nations Development Programme-Sudan |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728143247/http://www.sd.undp.org/projects/s_dg1.htm |archivedate=2011-07-28 }}&lt;/ref&gt; სამხრეთი სუდანის 10 შტატია: [[აღმოსავლეთი ეკვატორია]], [[დასავლეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი]], [[დასავლეთი ეკვატორია]], [[ერთობა (შტატი)|ერთობა]], [[ვარაბი]], [[ზემო ნილოსი]], [[ტბები (შტატი)|ტბები]], [[ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი]], [[ცენტრალური ეკვატორია]] და [[ჯონგლი]].

== [[ცენტრალური ეკვატორია]] ==
#[[ჯუბა (მუნიციპალიტეტი)|ჯუბა]]
# [[კაჯო–კეჯი (მუნიციპალიტეტი)|კაჯო–კეჯი]]
# [[ლაინია (მუნიციპალიტეტი)|ლაინია]]
# [[მორობო (მუნიციპალიტეტი)|მორობო]]
# [[ტერეკაკა (მუნიციპალიტეტი)|ტერეკაკა]]
# [[იეი (მუნიციპალიტეტი)|იეი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=166 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081208161400/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=166 |archivedate=2008-12-08 }}&lt;/ref&gt;

==[[აღმოსავლეთი ეკვატორია]] ==
# [[ბუდუ (მუნიციპალიტეტი)|ბუდი]]
# [[იკოტოსი (მუნიციპალიტეტი)|იკოტოსი]]
# [[აღმოსავლეთი კაპოეტა (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთ კაპოეტა]]
# [[ჩრდილოეთი კაპოეტა (მუნიციპალიტეტი)|ჩრდილოეთი კაპოეტა]]
# [[სამხრეთი კაპოეტა (მუნიციპალიტეტი)|სამხრეთი კაპოეტა]]
# [[ლაფონი (მუნიციპალიტეტი)|ლაფონი]]
# [[მაგვი (მუნიციპალიტეტი)|მაგვი]]
# [[ტორიტი (მუნიციპალიტეტი)|ტორიტი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=162 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308004216/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=162 |archivedate=2009-03-08 }}&lt;/ref&gt;

==[[ჯონგლი]]==
# [[აკობო (მუნიციპალიტეტი)|აკობო]]
# [[აიოდი (მუნიციპალიტეტი)|აიოდი]]
# [[ბორი (მუნიციპალიტეტი)|ბორი]]
# [[აღმოსავლეთი ტვისი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი ტვისი]]
# [[დუკი (მუნიციპალიტეტი)|დუკი]]
# [[ფანგაკი (მუნიციპალიტეტი)|ფანგაკი]]
# [[პიგი (მუნიციპალიტეტი)|პიგი]]
# [[ნიროლი (მუნიციპალიტეტი)|ნიროლი]]
# [[პიბორი (მუნიციპალიტეტი)|პიბორი]]
# [[პოჩალა (მუნიციპალიტეტი)|პოჩალა]]
# [[ურორი (მუნიციპალიტეტი)|ურორი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=167 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090430103038/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=167 |archivedate=2009-04-30 }}&lt;/ref&gt;

==[[ტბები (შტატი)|ტბები]]==
# [[ავერიალი (მუნიციპალიტეტი)|ავერიალი]]
# [[კუეიბეტი (მუნიციპალიტეტი)|კუეიბეტი]]
# [[ცენტრალური რუმბეკი (მუნიციპალიტეტი)|ცენტრალური რუმბეკი]]
# [[აღმოსავლეთი რუმბეკი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი რუმბეკი]]
# [[ჩრდილოეთი რუმბეკი (მუნიციპალიტეტი)|ჩრდილოეთი რუმბეკი]]
# [[ვულუ (მუნიციპალიტეტი)|ვულუ]]
# [[აღმოსავლეთი იროლი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი იროლი]]
# [[დასავლეთი იროლი (მუნიციპალიტეტი)|დასავლეთი იროლი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=5 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308004837/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=5 |archivedate=2009-03-08 }}&lt;/ref&gt;

==[[ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი]]==
# [[ცენტრალური ავეილი (მუნიციპალიტეტი)|ცენტრალური ავეილი]]
# [[აღმოსავლეთი ავეილი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი ავეილი]]
# [[ჩრდილოეთი ავეილი (მუნიციპალიტეტი)|ჩრდილოეთი ავეილი]]
# [[სამხრეთი ავეილი (მუნიციპალიტეტი)|სამხრეთი ავეილი]]
# [[დასავლეთი ავეილი (მუნიციპალიტეტი)|დასავლეთი ავეილი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=2 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308004757/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=2 |archivedate=2009-03-08 }}&lt;/ref&gt;

==[[ერთობა (შტატი)|ერთობა]]==
# [[აბიმნონი (მუნიციპალიტეტი)|აბიმნონი]]
# [[გუიტი (მუნიციპალიტეტი)|გუიტი]]
# [[კოხი (მუნიციპალიტეტი)|კოხი]]
# [[ლერი (მუნიციპალიტეტი)|ლერი]]
# [[მაიენდიტი (მუნიციპალიტეტი)|მაიენდიტი]]
# [[მაიომი (მუნიციპალიტეტი)|მაიომი]]
# [[პანრინგი (მუნიციპალიტეტი)|პანრინგი]]
# [[პანიჯარი (მუნიციპალიტეტი)|პანიჯარი]]
# [[რუბკონა (მუნიციპალიტეტი)|რუბკონა]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=3 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090510063718/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=3 |archivedate=2009-05-10 }}&lt;/ref&gt;

==[[ზემო ნილოსი]]==
# [[აკოკა (მუნიციპალიტეტი)|აკოკა]]
# [[ბალიეტი (მუნიციპალიტეტი)|ბალიეტი]]
# [[ფაშოდა (მუნიციპალიტეტი)|ფაშოდა]]
# [[ლონგეჩუკი (მუნიციპალიტეტი)|ლონგეჩუკი]]
# [[მაბანი (მუნიციპალიტეტი)|მაბანი]]
# [[მალაკალი (მუნიციპალიტეტი)|მალაკალი]]
# [[მანიო (მუნიციპალიტეტი)|მანიო]]
# [[მაივუტი (მუნიციპალიტეტი)|მაივუტი]]
# [[მელური (მუნიციპალიტეტი)|მელუტი]]
# [[ნასირი (მუნიციპალიტეტი)|ნასირი]]
# [[პანიკანგი (მუნიციპალიტეტი)|პანიკანგი]]
# [[რენკი (მუნიციპალიტეტი)|რენკი]]
# [[ულანგი (მუნიციპალიტეტი)|ულანგი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=1 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308004742/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=1 |archivedate=2009-03-08 }}&lt;/ref&gt;

==[[ვარაბი]]==
# [[აღმოსავლეთი გოგრიალი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი გოგრიალი]]
# [[დასავლეთი გოგრიალი (მუნიციპალიტეტი)|დასავლეთი გოგრიალი]]
# [[აღმოსავლეთი ტონჯი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი ტონჯი]]
# [[ჩრდილოეთი ტონჯი (მუნიციპალიტეტი)|ჩრდილოეთი ტონჯი]]
# [[სამხრეთი ტონჯი (მუნიციპალიტეტი)|სამხრეთი ტონჯი]]
# [[ტვისი (მუნიციპალიტეტი)|ტვისი]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=4 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308004802/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=4 |archivedate=2009-03-08 }}&lt;/ref&gt;

==[[დასავლეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი]]==
# [[ბორო (მუნიციპალიტეტი)|ბორო]]
# [[დეიმ ზუბეირი (მუნიციპალიტეტი)|დეიმ ზუბეირი]]
# [[ერე (მუნიციპალიტეტი)|ერე]]
# [[კატა (მუნიციპალიტეტი)|კატა]]
# [[ხორ-განა (მუნიციპალიტეტი)|ხორ-განა]]
# [[ნაარჯური (მუნიციპალიტეტი)|ნაარჯური]]
# [[სოპო (მუნიციპალიტეტი)|სოპო]]
# [[უდიცი (მუნიციპალიტეტი)|უდიცი]]
# [[ვაუ (მუნიციპალიტეტი)|ვაუ]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sslagoss.org/members_state.php?sid=122 |title=Southern Sudan Legislative Assembly |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120316110539/http://www.sslagoss.org/members_state.php?sid=122 |archivedate=2012-03-16 }}&lt;/ref&gt;

==[[დასავლეთი ეკვატორია]]==
# [[ეზო (მუნიციპალიტეტი)|ეზო]]
# [[იბა (მუნიციპალიტეტი)|იბა]]
# [[მარიდი (მუნიციპალიტეტი)|მარიდი]]
# [[აღმოსავლეთი მუნდრი (მუნიციპალიტეტი)|აღმოსავლეთი მუნდრი]]
# [[დასავლეთი მუნდრი (მუნიციპალიტეტი)|დასავლეთი მუნდრი]]
# [[მლოვო (მუნიციპალიტეტი)|მლოვო]]
# [[ნაგერო (მუნიციპალიტეტი)|ნაგერო]]
# [[ნზარა (მუნიციპალიტეტი)|ნზარა]]
# [[ტამბურა (მუნიციპალიტეტი)|ტამბურა]]
# [[იამბიო (მუნიციპალიტეტი)|იამბიო]]

&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=164 |title=Gurtong Peace Project |accessdate=2015-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308004617/http://www.gurtong.org/resourcecenter/regions/profile_state.asp?StateID=164 |archivedate=2009-03-08 }}&lt;/ref&gt;

== იხილეთ აგრეთვე ==
*[[სამხრეთ სუდანის ადმინისტრაციული დაყოფა]]

== რესურსები ინტერნეტში ==
*[http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/FBUO-7M9EA6?OpenDocument Map of Southern Sudan showing original county borders]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
*[http://www.sslagoss.org/states.php Southern Sudan Legislative Assembly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006013044/http://www.sslagoss.org/states.php |date=2011-10-06 }}
*[http://www.unsudanig.org/library/mapcatalogue/south/data/admin/SS_0002_Counties_A4_20091209_no_grid_300_1.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927222806/http://www.unsudanig.org/library/mapcatalogue/south/data/admin/SS_0002_Counties_A4_20091209_no_grid_300_1.pdf |date=2011-09-27 }}
*[http://erininjuba.files.wordpress.com/2011/03/south-sudan-map-counties1.png Southern Sudan: Overview of States and Counties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328065629/http://erininjuba.files.wordpress.com/2011/03/south-sudan-map-counties1.png |date=2012-03-28 }}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სამხრეთ სუდანის შტატები]]</text>
      <sha1>bppzui9febchk5lb0ps6cfg2bumcjqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუმინეთის სამეფო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>307690</id>
    <revision>
      <id>5407196</id>
      <parentid>4449597</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T23:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12389" sha1="c3sfke8jotb0qcvpgeivcd2xqzwc4ms" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ყოფილი ქვეყანა
|სახელი                         =რუმინეთის სამეფო
|მშობლიური სახელი                      =Regatul României
|სტატუსი                           = სამეფო
|ჰიმნი                             =
|დროშა                             =Flag_of_Romania.svg
|დროშის აღწერა                   = 
|გერბი                             =Kingdom_of_Romania_-_Big_CoA.svg
|გერბის აღწერა                  = 
|რუკა                            =Kingdom of Romania (1914).svg
|აღწერა                         =
|p1                               =ვლახეთისა და მოლდავიის გაერთიანებული სამთავრო
|flag_p1                          =Flag_of_the_United_Principalities_of_Romania_(1862_-_1866).svg
|p2                               =ავსტრია-უნგრეთი
|flag_p2                          =Civil_ensign_of_Austria-Hungary_(1869-1918).svg
|p3                               =მოლდოვის დემოკრატიული რესპუბლიკა
|flag_p3                          =Flag_of_the_Moldavian_Democratic_Republic.svg
|p4                               =
|flag_p4                          =
|შექმნილია                       =1881
|ლიკვიდერებულია                    =1947
|s1                               =რუმინეთის სოციალისტური რესპუბლიკა
|flag_s1                          =Flag_of_Romania_(1965-1989).svg
|s2                               =მოლდავეთის სსრ
|flag_s2                          =Flag_of_Moldavian_SSR.svg
|s3                               =ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკა
|flag_s3                          =Flag_of_Bulgaria_(1971-1990).svg
|s4                               =უკრაინის სსრ
|flag_s4                          =Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic.svg
|დევიზი                            =
|დედაქალაქი                          =[[ბუქარესტი]]
|ქალაქები                           =
|ენა                             = [[რუმინული ენა|რუმინული]]
|რელიგია                       =[[ქრისტიანობა]]
|ვალუტა                           =[[რუმინული ლეი]]
|დამატებითი პარამეტრი          =
|პარამეტრის შიგთავსი             =
|ფართობი                          =
|მოსახლეობა                        =
|მართველობის ფორმა                =კონსტიტუციური მონარქია
|დინასტია                         =[[ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენები]]
|მმართველის ტიტული                 = მეფე
|მმართველი1                       = [[კაროლ I]]
|მმართველი1 წელი                = 1881–1914
|მმართველის ტიტული2                = 
|მმართველი2                      = [[ფერდინანდ I (რუმინეთი)|ფერდინანდ I]]
|მმართველი2 წელი                      = 1914–1927
|მმართველის ტიტული3                 = 
|მმართველი3                       = [[მიჰაი I]]
|მმართველი3 წელი                     = 1927–1930
|მმართველის ტიტული4              = 
|მმართველი4                       = [[კაროლ II]]
|მმართველი4 წელი                    = 1930–1940
|მმართველის ტიტული5               = 
|მმართველი5                       = [[მიჰაი I]]
|მმართველი5 წელი                     = 1940–1947
|მმართველის ტიტული6              =  
|მმართველი6                       = 
|მმართველი6 წელი                  = 
|დამატებითი პარამეტრი1         =
|პარამეტრის შიგთავსი1            =
|ეტაპი1                            =
|თარიღი1                            =
|წელი1                             =
|ეტაპი2                            =
|თარიღი2                            =
|წელი2                             =
|ეტაპი3                            =
|თარიღი3                            =
|წელი3                             =
|ეტაპი4                            =
|თარიღი4                            =
|წელი4                             =
|ეტაპი5                            =
|თარიღი5                            =
|წელი5                             =
|ეტაპი6                            =
|თარიღი6                            =
|წელი6                             =
|დამატებითი პარამეტრი2         =
|პარამეტრის შიგთავსი2         =
|წინა                               =
|წინამორბედი1                               =
|წინამორბედი2                               =
|წინამორბედი3                               =
|წინამორბედი4                               =
|წინამორბედი5                               =
|წინამორბედი6                               =
|წინამორბედი7                               =
|შემდეგი                            =
|მემკვიდრე1                               =
|მემკვიდრე2                               =
|მემკვიდრე3                               =
|მემკვიდრე4                               =
|მემკვიდრე5                               =
|მემკვიდრე6                               =
|მემკვიდრე7                               =
|სქოლიო                             =
}}
'''რუმინეთის სამეფო''' — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა თანამედროვე [[რუმინეთი]]ს, [[მოლდოვა|მოლდოვის]] და ნაწილობრივ, [[უკრაინა|უკრაინისა]] და [[ბულგარეთი]]ს ტერიტორიაზე [[1881]]-[[1947]] წლებში. ქვეყნის დედაქალაქი იყო [[ბუქარესტი]]. ძირითადი ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეული - [[ჟუდეცი]]. 

რუმინეთის სამეფოს არსებობის განმავლობაში სახელმწიფოს საზღვრები მნიშვნელოვნად იცვლებოდა. დამოუკიდებლობის გამოცადების ეტაპზე იგი მოიცავდა [[ვლახეთი|ვლახეთს]], [[მოლდოვა (რუმინეთი)|მოლდოვა]]ს და [[დობრუჯა]]ს. სამეფოს აღმოსავლეთი საზღვარი მდებარეობდა მდინარე [[პრუტი|პრუტზე]] და [[დნესტრი|დნესტრზე]], ჩრდილოეთით [[კარპატები]] საზღვრავდა. აღმოსავლეთით [[შავი ზღვა]] ესაზღვრებოდა, დასავლეთით [[ბანატის მთები]]ს გასწვრივ გადიოდა,  სამხრეთით კი [[დუნაი]]ზე. 

[[1913]] წელს [[ბალკანეთის მეორე ომი]]ს შედეგად მოახდინა მანამდე ბულგარეთის ტერიტორიის, სამხრეთ დობრუჯის ანექსია. საზღვრების მასშტაბური შეცვლა მოხდა [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს შედეგად [[ავსტრია-უნგრეთი]]სა და [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის]] იმპერიების დაშლის შემდეგ. იმპერიების დაშლის შემდეგ რუმინეთის შემადგენლობაში შევიდა [[ბანატი]], [[ბუკოვინა]], [[ტრანსილვანია]], [[მარამურეში]], [[ბესარაბია]]. 

[[1918]]-[[1940]] წლებში რუმინეთის სამეფომ საზღვრების მაქსიმუმს მიაღწია. [[1940]] წელს დაკარგა ჩრდილოეთი ტრანსილვანია (შეიერთა უნგრეთმა), ბესარაბია, ბუკოვინა (შეიერთა [[სსრკ]]-მ), სამხრეთი დობრუჯა (დაიბრუნა ბულგარეთმა). აღმოსავლეთი საზღვარი კვლავ პრუტზე და დნესტრზე გავიდა.

== მოსახლეობა ==
მოსახლეობის რაოდენობა მკვეთრად იცვლებოდა ახალი ტერიტორიების დაპყრობის შედეგად, [[1939]] წლისათვის მოსახლეობა 19 900 000 იყო. 

ეროვნული შემადგენლობა კი [[1930]] წლისათვის ასეთია:

* [[რუმინელები]] -  71,9 %
* [[უნგრელები]] - 7 %
* [[გერმანელები]] - 4,1 %
* [[ებრაელები]] - 4 %
* [[რუსინები]] და [[უკრაინელები]] - 3,2 %
* [[რუსები]] - 2,3 %
* [[ბულგარელები]] - 2 %

ასევე ცხოვრობდნენ თურქები, გაგაუზები, ალბანელები, სომხები, პოლონელები, სლოვენიელები, ხორვატები და სხვ.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.the-map-as-history.com/demos/tome03/index.php Video with the redrawing of the borders after the First World War]
* [http://www.romaniaphotos.ro/2010/09/romanian-tourism-map-from-1938.html Romanian Tourism Map from 1938] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018012820/http://www.romaniaphotos.ro/2010/09/romanian-tourism-map-from-1938.html |date=2015-10-18 }}
* {{cite book |last=Lampe |first=John R. |url=http://books.google.com/books?id=OtW2axOSn10C&amp;pg=PA350&amp;ots=BTEb2k1FVt&amp;dq=%22Romanian+Old+Kingdom%22&amp;sig=9DgjwUEA_GdVbFoRnWh1wO-G2FQ |title=Balkan Economic History, 1550–1950: From Imperial Borderlands to Developing Nations |year= 1982 |isbn= 0-253-30368-0}}

[[კატეგორია:რუმინეთის ისტორია]]
[[კატეგორია:ევროპის ყოფილი მონარქიები]]</text>
      <sha1>c3sfke8jotb0qcvpgeivcd2xqzwc4ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რობერტ არზუმანიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316225</id>
    <revision>
      <id>5406985</id>
      <parentid>4951017</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9388" sha1="4zz7zpxdzuxp8v2oymvx3azat5e1hhm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
| სახელი           = რობერტ არზუმანიანი
| სურათი          = Robert Arzumanyan.jpg
| წარწერა        = 
| სრული სახელი       = რობერტ ნორაირი არზუმანიანი
| დაბადების თარიღი     = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1985|7|24}}
| დაბადების ადგილი    = [[ერევანი]], {{დროშა|სომხეთი}}
| სიმაღლე         = 1.84 მ
| პოზიცია       = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]
| მიმდინარე კლუბი    = ამკარი
| ნომერი     = 50
| წელი1         = 2003–2007
| კლუბი1         = [[პიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)|პიუნიკი ერევანი]]
| მატჩი1          = 87
| გოლი1         = 6
| წელი2         = 2008–2010
| კლუბი2         = [[რანერსი (საფეხბურთო კლუბი)|რანერსი]]
| მატჩი2          = 34
| გოლი2         = 0
| წელი3         = 2011–2012
| კლუბი3         = [[იაგელონია ბელოსტოკი (საფეხბურთო კლუბი)|იაგელონია ბელოსტოკი]]
| მატჩი3          = 11
| გოლი3         = 0
| წელი4         = 2012–2013
| კლუბი4         = [[სკა-ენერგია ხაბაროვსკი (საფეხბურთო კლუბი)|სკა-ენერგი ხაბაროვსკი]]
| მატჩი4          = 3
| გოლი4         = 1
| წელი5         = 2013–2015
| კლუბი5         = [[აქტობე (საფეხბურთო კლუბი)|აქტობე]]
| მატჩი5          = 47
| გოლი5         = 3
| წელი6         = 2015-
| კლუბი6         = [[ამკარი პერმი (საფეხბურთო კლუბი)|ამკარი პერმი]]
| მატჩი6          = 8
| გოლი6         = 0
| ეროვნული წელი1 = 2005-
| ეროვნული ნაკრები1  = [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთი]]
| ეროვნული მატჩი1  = 71
| ეროვნული გოლი1 = 5
| კლუბი-განახლება       =
| ეროვნული ნაკრები-განახლება       =
}}
'''რობერტ არზუმანიანი''' ({{lang-hy|Ռոբերտ Արզումանյան}}; დ. [[24 ივლისი]],[[1985]]) — [[სომხები|სომეხი]] ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს [[რუსეთი|რუსულ]] „ამკარში“ და [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში]]. პოზიციით [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველია]].

==კარიერა==
არზუმიანმა კარიერა [[სომხეთი|სომხურ]] „პიუნიკში“ დაიწყო 2003 წელს, მას შემდეგ თამაშობდა რამდენიმე [[სომხეთი|სომხურ]], [[რუსეთი|რუსულ]] და [[საბერძნეთი|ბერძნულ]] კლუბში. ამჟამად თამაშობს რუსეთის პრემიერლიგის კლუბ „ამკარში“&lt;ref&gt;{{cite web|title=hy:Ռոբերտ Արզումանյանը պայմանագիր կնքեց «Ամկարի» հետ|url=http://sport.news.am/arm/news/44380/robert-arzumanyany-paymanagir-knqec-amkari-het.html|website=http://sport.news.am/|publisher=sport.news.am|accessdate=29 July 2014|language=Armenian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ru:Арзуманян подписал контракт с Амкаром|url=http://sports.kz/news/arzumanyan-podpisal-kontrakt-s-amkarom|website=http://sports.kz|publisher=sports.kz|accessdate=29 July 2014|language=Russian}}&lt;/ref&gt;.
[[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|სომხეთის ნაკრებში]] პირველად 2005 წელს [[ქუვეითი|ქუვეითის]] წინააღმდეგ ითამაშა. პირველი გოლი კი [[ყაზახეთი|ყაზახეთის]]&lt;ref&gt;[http://www.uefa.com/competitions/euro/fixturesresults/round=2241/match=83775/report=rp.html Awayday win cheers Armenia.], from uefa.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robert Arzumanyan|url=http://armfootball.tripod.com/id203.html|publisher=armfootball.tripod.com|accessdate=8 March 2013|archive-date=28 თებერვალი 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140228204351/http://armfootball.tripod.com/id203.html}}&lt;/ref&gt; წინააღმდეგ 2007 წელს გაიტანა.

==მიღწევები==
===პიუნიკი===
* სომხეთის პრემიერლიგა: 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
* სომხეთის თასი: 2004
* სომხეთის სუპერთასი: 2003, 2004, 2006
===აქტობე===
* ყაზახეთის სუპერთასი: 2014&lt;ref&gt;{{cite web|title=ru:«Актобе» взял Суперкубок|url=http://sport.kg/supernews/12609-aktobe-vzyal-superkubok.html#.UyMiMvl_vw8|publisher=sport.kg|accessdate=14 March 2014|language=Russian|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307101207/http://sport.kg/supernews/12609-aktobe-vzyal-superkubok.html#.UyMiMvl_vw8|archivedate=7 მარტი 2016}}&lt;/ref&gt;
===ინდივიდუალური===
* სომხეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ახლაწვეული: 2005
* სომხეთის ჩემპიონატის საუკეთესო მცველი: 2005

===გოლები ნაკრებში===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! # !! თარიღი !! ადგილი !! მოწინააღმდეგე !! ანგარიში !! შედეგი !! შეჯიბრის სახეობა
|-
| 1 || 2 ივნისი 2007 || [[ყაზახეთი]] || {{fb|ყაზახეთი}} || '''2'''–1 || W|| 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპი
|-
| 2 || 22 აგვისტო 2007 || [[სომხეთი]] || {{fb|პორტუგალია}} || '''1'''–1 || D || 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპი
|-
| 3 || 8 სექტემბერი 2007 || [[კვიპროსი]] || {{fb|კვიპროსი}} || '''1'''–3 || L || ამხანაგური შეხვედრა
|-
| 4 || 10 ოქტომბერი 2009 || [[სომხეთი]] || {{fb|ესპანეთი}} || '''1'''–2 || L || 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპი
|-
| 5 || 11 ოქტომბერი 2014 || [[სომხეთი]] || {{fb|სერბეთი}} || '''1'''–1 || D || 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპი
|}
==რესურსები ინტერნეტში==

* [http://www.90minut.pl/kariera.php?id=8257 90minut.pl]
* [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.robert.arzumanyan.11765.en.html Footballdatabase.eu]
* [http://fannet.org/players/robert-arzumanyan Fannet.org] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415073726/http://fannet.org/players/robert-arzumanyan |date=2013-04-15 }}
* [http://1fnl.ru/teams/20/1122/ 1fnl.ru]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:არზუმანიანი, რობერტ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1985]]
[[კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ხაბაროვსკის სკა-ენერგიას ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ბელოსტოკის იაგელონიის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:ერევანში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>4zz7zpxdzuxp8v2oymvx3azat5e1hhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამუელ სევადა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324236</id>
    <revision>
      <id>5407290</id>
      <parentid>4914049</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7889" sha1="agzwkrtttpwwy6i1x5wcnxjufuwy2m0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მხატვარი
| ფონი   = 
| სახელი  = სამუელ სევადა
| სურათი  =
| სურათის ზომა  = 220პქ
| სათაური  = 
| სრული სახელი  = 
| მშობსახელი = 
| დაბ. თარიღი   = [[12 სექტემბერი]], [[1949]]
| დაბ. ადგილი       = [[გიუმრი]], [[სომხეთი]]
| გარდაცვალების თარიღი   = 
| გარდაცვალების ადგილი   = 
| ეროვნება  = [[სომეხი]]
| სფერო  = 
| მომზადება  = 
| მიმდინარეობა  = 
| ცნობილი ნამუშევრები   = 
| პარტნიორები  = 
| მასზე გავლენა მოახდინა  =
| მან გავლენა მოახდინა  =
| ჯილდოები   = 
| საიტი  =
| ხელმოწერა  =
}}

'''სამუელ სევადა''' ({{lang-hy|Սամվել Սևադա}}; დ. [[12 სექტემბერი]], [[1949]], [[გიუმრი]]) — [[სომეხი]] [[მხატვარი]], ფოტოგრაფი და [[მწერალი]].

==ბიოგრაფია==
სამუელ სევადა დაიბადა [[1949]] წლის [[12 სექტემბერი|12 სექტემბერს]], [[გიუმრი|გიუმრიში]], [[სომხეთი]]. [[1974]] წელს, მან დაამთავრა ერევნის  ხელოვნებისა და თეატრის სახელმწიფო ინსტიტუტი. [[1980]] წლიდან, იგი სომეხ მხატვართა კავშირის წევრია, [[2009]] წლიდან კი - სომეხ ფოტოგრაფთა კავშირის წევრი. [[1996]]–[[1998]]  წლებში, სამუელ სევადა [[ერევანი|ერევნის]] გენერალური მხატვარი იყო,  [[1989]]–[[2006]] წლებში, იგი [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატებში]] ცხოვრობდა, ხოლო [[1990]] წელს, [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატებში]] მან პირველი სომხური სამხატვრო სკოლა გახსნა&lt;ref&gt;[http://armenpress.am/eng/news/518438/personal-exhibition-of-works-of-samvel---------------------sevada-kicks-off-in-%E2%80%9Cmoscow%E2%80%9D-cinema.html Personal Exhibition of Works of Samvel Sevada]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;.

სამუელ სევადას ფოტოები [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებული შტატების]], [[კანადა|კანადის]], [[რუსეთი|რუსეთის]], [[უკრაინა|უკრაინის]] და სხვა მრავალი ქვეყნის ჟურნალ-გაზეთებშია გამოქვეყნებული&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.photodom.com/member/trubadur |title=Samvel Sevada, Photography |accessdate=2015-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407083435/http://www.photodom.com/member/trubadur |archivedate=2014-04-07 }}&lt;/ref&gt;. მას 32 გამოფენა ჰქონდა შემდეგ ქვეყნებში: [[ამერიკის შეერთებული შტატები]], [[კანადა]], [[პოლონეთი]], [[მოლდოვა]], [[ესტონეთი]], [[რუსეთი]], [[საქართველო]], [[სომხეთი]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.armeniandiaspora.com/showthread.php?197381-The-Exhibition-Of-Samvel-Sevada-s-Works-Open-In-Yerevan |title=The Exhibition of Samvel Sevada's works open in Yerevan |accessdate=2015-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923173727/http://www.armeniandiaspora.com/showthread.php?197381-The-Exhibition-Of-Samvel-Sevada-s-Works-Open-In-Yerevan |archivedate=2015-09-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.parliament.am/news.php?cat_id=2&amp;NewsID=3343&amp;year={$Year}&amp;month={$Month}&amp;day={$Day}&amp;lang=eng Exhibition in the National Assembly]&lt;/ref&gt;.

==გალერეა==

===ნახატები===
&lt;gallery widths=&quot;140&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

===ფოტოგრაფია===
&lt;gallery widths=&quot;140&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.photosight.ru/users/147/ Samvel Sevada (Trubadur)]
* [http://www.un.am/en/News/1003 Prominent Artist Samvel Sevada's Exhibition Launched Today at UN Armenia Office] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120630110301/http://www.un.am/en/News/1003 |date=2012-06-30 }}
* [http://www.asparez.am/news-hy/gyumru_pes_gjozal_qaxaqy_xexcacele-hy/ Սամվել Սևադա.«Գյումրու պես գյոզալ քաղաքն այսօր խեղճացել է»]
* [http://www.akumb.am/showthread.php/40725-%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D5%8D%D6%87%D5%A1%D5%A4%D5%A1-%28%D5%8F%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A2%D5%A1%D5%A4%D5%B8%D6%82%D6%80%29 Սամվել Սևադա (Տրուբադուր)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140808192140/http://www.akumb.am/showthread.php/40725-%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D5%8D%D6%87%D5%A1%D5%A4%D5%A1-(%D5%8F%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A2%D5%A1%D5%A4%D5%B8%D6%82%D6%80) |date=2014-08-08 }}
*[http://my.mamul.am/am/post/21832/%D5%BD%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D5%BD%D6%87%D5%A1%D5%A4%D5%A1-%D5%B0%D6%80%D5%A1%D5%AA%D5%A5%D5%B7%D5%BF-%D5%A1%D5%B7%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D5%A8 Սամվել Սևադա, «Հրաժեշտ աշնանը»]
*[http://www.photodom.com/member/trubadur Սամվել Սևադա, լուսանկարներ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407083435/http://www.photodom.com/member/trubadur |date=2014-04-07 }}
*[http://www.icelebrity.am/index.php/kyanqi-akntartner/202-sevada Սամվել Սևադայի կյանքի կտավը]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}
*[https://www.youtube.com/watch?v=bT7Svg07Xdw#t=17 Սամվել Սևադա, «Կյանքի ակնթարթ», հարցազրույց արվեստանոցում]
*[http://nakhshkaryan.blogspot.com/2014/01/blog-post_9924.html#.UzkpIKKHsuQ  Սամվել Սևադա: Բանաստեղծություններ, կարդում է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Սիլվա Յուզբաշյանը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305125022/http://nakhshkaryan.blogspot.com/2014/01/blog-post_9924.html#.UzkpIKKHsuQ |date=2016-03-05 }}
*[https://www.youtube.com/watch?v=-MN6HPQjMAE#t=1540 Մեր ղեկավարներն անխիղճ են. Սամվել Սևադա]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სევადა, სამუელ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1949]]
[[კატეგორია:სომეხი მხატვრები]]
[[კატეგორია:ფოტოგრაფები]]
[[კატეგორია:სომეხი პოეტები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>agzwkrtttpwwy6i1x5wcnxjufuwy2m0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როკვილი (მერილენდი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327123</id>
    <revision>
      <id>5407124</id>
      <parentid>4576047</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20112" sha1="oswtkhnr9sv2c7rmd3b3lh9vvvvndwr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |სტატუსი                  =ქალაქი
 |ქართული სახელი        = როკვილი
 |მშობლიური სახელი   =Rockville
 |ქვეყანა                  = აშშ
 |პანორამა = Rockville, Maryland Infobox Montage 1.png 
|პანორამის სიგანე = 300px
|წარწერა = დაუნთაუნ როკვილი 2011, მონტგომერის ოლქის სასამართლო 2010, როკვილ თაუნ-სქვერი 2010, Beall-Dawson ისტორიული სახლი 2005, ქალაქის ცენტრი 2008
 |დროშა  = Flag of Rockville, Maryland.svg
 |გერბი = Seal of Rockville, Maryland.svg
 |გერბის სიგანე            = 68
 |დროშის სიგანე            = 68
 |lat_dir = N|lat_deg = 39|lat_min =  5|lat_sec =  1
 |lon_dir = W|lon_deg = 77|lon_min =  8|lon_sec = 54
 |CoordAddon              = 
 |CoordScale              = 
 |ქვეყნის რუკის ზომა     = 300
 |რეგიონის რუკის ზომა    = 200
 |რაიონის რუკის ზომა     = 
 |რეგიონის ტიპი             = შტატი
 |რეგიონი                  = მერილენდი
 |რეგიონი ცხრილში        = მერილენდი
 |შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი=ქაუნთი
 |რაიონი                   =
 |მმართველის ტიპი        = ქალაქის მერი
 |მმართველი                   = ბრიჯიტ დონელი ნიუტონი &lt;ref name=MayorsList&gt;{{cite web|title=Rockville Mayors, Montgomery County, Maryland|author=მერილენდის შტატი|work=Maryland Manual On-Line|publisher=მერილენდის შტატის არქივი|url=http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/37mun/rockville/html/rmayors.html|date=25 თებერვალი, 2013|accessdate=10 სექტემბერი, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928163455/https://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/37mun/rockville/html/rmayors.html|archivedate=2021-09-28}}&lt;/ref&gt;
 |დაარსების თარიღი          = 1717
 |პირველი ხსენება       = 
 |წინა სახელები           = 
 |სტატუსი-დან                = 
 |ფართობი                 = 35.15
|სიმაღლის ტიპი= 
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 137
 |მოსახლეობა              = 61,209
  |აღწერის წელი           = 2010
  |სიმჭიდროვე              = 4,530.6
  |აგლომერაცია            = 5,306,565
  |ეროვნული შემადგენლობა    = 
 |დროის სარტყელი            = -5
 |DST                     =
 |სატელეფონო კოდი          = 24-67675
 |საფოსტო ინდექსი         = 0586901
 |საიტი                    = http://www.rockvillemd.gov/
}}

'''როკვილი''' ({{lang-en|Rockville}}) — ქალაქი [[აშშ]]-ში, [[მერილენდის შტატი|მერილენდის შტატში]]. [[მონტგომერი]]ს ოლქის ცენტრი. ქალაქი წარმოადგენს [[ბალტიმორი|ბალტიმორ]]-[[ვაშინგტონი]]ს [[აგლომერაცია|აგლომერაციის]] ერთობლივ ნაწილს. ამერიკის მოსახელეობის 2010 წლის აღწერის შეჯამებით, როკვილის მოსახლეობა შეადგენს 61,209 ადამიანს. ბალტიმორისა და [[ფრედერიკი]]ს შემდეგ როკვილი ყველაზე დიდი ქალაქია მერილენდის შტატში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2008-04-24.csv|title=Table 4: Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places in Maryland, Listed Alphabetically: April 1, 2000 to July 1, 2008|publisher=აშშ აღწერის ბიურო|accessdate=2009-07-01|deadlink=404|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100327140603/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2008-04-24.csv|archivedate=2010-03-27}}&lt;/ref&gt;

როკვილიში განთავსებულია ბიოტექნოლოგიური კომპანიები და [[ფედერალური სახელმწიფო|ფედერალური ხელისუფლების]] სააგენტოები, ისევე როგორც მაღალი დონის რეგიონალური სავაჭრო ცენტრები.

==ისტორია==

[[File:Rockville town center2.jpg|thumb|left|upright|ქალაქ როკვილის ცენტრი 2006 წელს]]
ქალაქი მდებარეობს [[პედმონტი]]ს რეგიონში. როკვილი წარმოადგენდა შესანიშნავ თავშესაფარს ნახევრად მომთაბარე [[მკვიდრი ამერიკელები]]სათვის ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 8000 წელს. [[პირველი ათასწლეული|პირველ ათასწლეულში]] ამ ტერიტორიაზე დასახლდა რამდენიმე მომთაბარე ჯგუფი, რომელმაც აითვისა ადგილობრივი [[ფლორა]] და მიჰყო ხელი სოფლის მეურნეობას. 1200 წელს ამ ჯგუფებს კონფლიქტი მოუვიდათ [[პენსილვანია|პენსილვანიდან]] და [[ნიუ იორკი (შტატი)|ნიუ იორკიდან]] მიგრირებულ ჯგუფებთან. ქალაქის თანამედროვე საზღვრების ტერიტორიაზე 1700 წელს აღმოჩენილი იქნა მრავალი პრეისტორიული [[არტეფაქტი]]. ევროპელი კოლონიალისტების ზეწოლით უმრავლესობა ამ თავდაპირველი მოასხლეობისა გაძევებული იქნა სამშობლოდან.

ადრეული როკვილი ცნობილი იყო სხვადასხვა სახელებით: ოუენს-ორდინარი, ჰანგერფორდის ტავერნა და დელეის ტავერნა. ამ ქალაქში პირველი წერილობითი ხსენება დასახახლებულთა შესახებ აღწერილია [[ბრედოკის ექსპედიცია|ბრედოკის ექპედიციის]] დროს 1775 წელს.
[[Image:Beall dawson house.jpg|thumb|left|upright|ისტორიული სახლი Beall-Dawson House,რომელიც აგებულია 1815 წელს.]]
1776 წლის 16 სექტემბერს&lt;ref name= proctor1934&gt;{{cite news |title= Rockville Among Old Maryland Towns |first= John Clagett |last= Proctor |work= Washington Evening Star |date= May 20, 1934 |page= 76 |url= http://infoweb.newsbank.com.dclibrary.idm.oclc.org/iw-search/we/HistArchive/?p_product=EANX-NB&amp;p_theme=ahnp&amp;p_nbid=W60L63JXMTQxNTQ1ODU0NS40NDMwNDU6MToxNToxMzIuMTc0LjI1NC4xNDU&amp;p_action=doc&amp;s_lastnonissuequeryname=8&amp;d_viewref=search&amp;p_queryname=8&amp;p_docnum=1&amp;p_docref=v2:13D5DA85AE05A305@EANX-NB-1489DE40791B126E@2427578-148995EE73B6B74D@77-148AD6437721EFF8@ }}&lt;/ref&gt; მერილენდის საკონსტიტუციო კონვენტმა  მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც ყველაზე დიდი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მხარე მერილენდის შტატში გაიყო სამ მცირე ერთეულად. ქვეყნის სამხრეთ ნაწილს, რომლის ნაწილი იყო როკვილი დაერქვა მონტგომერის ოლქი. ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული და განვითარებული ქალაქი მონტგომერის ოლქში იყო ჯორჯ თაუნი, ხოლო პატარა ქალაქი როკვილი არჩეული იქნა ოლქის მთავრობის რეზიდენციად. ამ პერიოდში როკვილის სახელწოდება იყო ჰანგერფორდის ტავერნა, ცნობილი ტავერნის პატივსაცემად, რომელიც განთავსებული იყო ამ ქალაქში.

1803 წელს აღნიშნულ ტერიტორიას ოფიციალურად დაერქვა როკვილი.&lt;ref name= proctor1934/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.epodunk.com/cgi-bin/genInfo.php?locIndex=2764|title=Profile for Rockville Maryland, MD|publisher=ePodunk|accessdate=აგვისტო 25, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103517/http://www.epodunk.com/cgi-bin/genInfo.php?locIndex=2764|archivedate=2012-02-10}}&lt;/ref&gt;

==გეოგრაფია==
[[ფაილი:Rockville_railroad_station.jpg|მინი|მარცხნივ|200პქ|როკვილის სადგური]]
[[აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო]]ზე დაყრდნობით,&lt;ref name =&quot;FactFinder&quot;&gt;{{cite web|title=American FactFinder|url=http://factfinder2.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|publisher=[[აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო]]|accessdate=2013-01-25}}&lt;/ref&gt; ქალაქის მთლიანი ტერიტორია შეადგენს 13.57 კვადრატულ მილს (35.15 კმ²), სადაც 13.51 კვადრატული მილი (34.99კმ²) შედგება მიწისგან, ხოლო 0.06 კვადრატული მილი  (0.016 კმ²) — წყლისგან.&lt;ref name =&quot;Gazetteer files&quot;&gt;{{cite web|title=US Gazetteer files 2010|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|publisher=[[აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო]]|accessdate=2013-01-25}}&lt;/ref&gt;

==კლიმატი==
ამ არეალში კლიმატი ხასიათდება, თბილი, ტენიანი ზაფხულით და ცივი ზამთრით. აქ არის ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=507781&amp;cityname=Rockville%2C+Maryland%2C+United+States+of+America&amp;units= |title=Climate Summary for Rockville, Maryland |access-date=2015-12-05 |archive-date=2014-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140630014847/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=507781&amp;cityname=Rockville%2C+Maryland%2C+United+States+of+America&amp;units= }}&lt;/ref&gt; [[აშშ-ს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო|აშშ-ს სოფლის მეურნეობის სამინისტროზე]] დაყრდნობით როკვილი იმყოფება კლიმატურ ზონა 7a-ში,&lt;ref&gt;{{cite web |title= USDA Plant Hardiness Zones: Maryland &amp; District of Columbia |work= სოფლის მეურნეობის კვლევის სამსახური |publisher= შეერთებული შტატების სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი |url= http://planthardiness.ars.usda.gov/PHZMWeb/Images/72DPI/mddc.jpg |date= 2012 |accessdate= 27 სექტემბერი, 2014 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160116014145/http://planthardiness.ars.usda.gov/PHZMWeb/Images/72DPI/mddc.jpg |archivedate= 2016-01-16 }}&lt;/ref&gt; ეს ნიშნავს იმას რომ ზამთარში საშუალოდ წლიურად ტემპერატურა არის 0-დან 5-დე °F-ით. (-18-15&amp;nbsp;°C)&lt;ref&gt;{{cite web |title= USDA Plant Hardiness Zone Map |work= სოფლის მეურნეობის კვლევის სამსახური |publisher= შეერთებული შტატების სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი |url= http://planthardiness.ars.usda.gov/PHZMWeb/ |date= 2012 |accessdate= 27 სექტემბერი, 2014 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20140227032333/http://planthardiness.ars.usda.gov/PHZMWeb/ |archivedate= 2014-02-27 }}&lt;/ref&gt;
საშუალოდ, პირველად ტემპერატურა ეცემა ოქტომბერში და გრძელდება დაახლოებით აპრილამდე.&lt;ref&gt;{{cite web |title= Freeze / Frost Occurrence Data |department= National Climatic Data Center |work= National Oceanic and Atmospheric Administration |accessdate= 27 სექტემბერი, 2014 |url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20supp1/states/MD.pdf |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130215100428/http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20supp1/states/MD.pdf |archivedate= 2013-02-15 }}&lt;/ref&gt;
 
==დემოგრაფია==

2010 წლის აღწერით, მოსახლეობის სრული რაოდენობა შეადგენს 61,209 ადამიანს. [[მოსახლეობის სიმჭიდროვე]] ერთ კვადრატულ მილზე (1,749.3 კმ²) არის 4.530.6 მოსახლე. ქალაქის რასობრივი შემაგენლობა ასეთია: 60.4 % თეთრი, 9.6 % [[აფროამერიკელები]], 0.3 %, [[ამერეიკის მკვიდრი მოსახლეობა|მკვიდრი ამერიკელები]], 20.6% [[აზიელები]], 5.3 % სხვა რასის წარმომადგენლები, და 3.8 % ორი ან მეტი რასის წამომადგენლები.

==ეკონომიკა==
როკვილში მდებარეობს ბევრი სხვადასხვა კომერციული, თუ არა კომერციული კომპანია, მათ შორის: [[Adventist HealthCare]], [[Goodwill Industries]],  [[Bethesda Softworks]] და ასე შემდეგ.

===დამსაქმებლები===
2012 წლის ქალაქის ყოველწლიურ ფინანსურ ანგარიშზე დაყრდნობით,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rockvillemd.gov/DocumentCenter/View/30|title=City of Rockville CAFR|page=104|accessdate=11ივლისი, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151217071353/http://www.rockvillemd.gov/DocumentCenter/View/30|archivedate=2015-12-17}}&lt;/ref&gt; ათი ყველაზე დიდი დამსაქმებელია:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! #
! დამსაქმებელი
! დასაქმებულთა რაოდენობა
|-
| 1
|[[მონტგომერი(ოლქი),|მონტგომერის ოლქი]]
|4,985
|-
|2
|[[მონტგომერის საჯარო სკოლა]]
|2,500
|-
|3
|[[Lockheed Martin]] Information Systems
|2,000
|-
|4
|[[Westat]]
|2,000
|-
|5
|[[Booz Allen Hamilton]]
|1,282
|-
|6
|[[მონტგომერის კოლეჯი]]
|955
|-
|7
|[[Quest Software]]
|784
|-
|8
|[[BAE Systems Inc.|BAE Systems]]
|650
|-
|9
|City of Rockville
|537
|-
|10
|[[Adventist HealthCare]]
|415
|}

==დაძმობილებული ქალაქები==
როკვილს ჰყავს ერთი [[დაძმობილებული ქალაქი]]:

*[[პინნებერგი]] ([[შლეზვიგ-ჰოლშტაინი]],[[გერმანია]])

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Rockville, Maryland}}
{{wikivoyage|Rockville}}
* {{Official website|http://www.rockvillemd.gov}}
* [http://www.washingtonpost.com/real-estate/neighborhoods/Rockville%2C+MD-neighborhood-details.html ''The Washington Post''{{'}}s Guide to Rockville] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150202210027/http://www.washingtonpost.com/real-estate/neighborhoods/Rockville%2C+MD-neighborhood-details.html |date=2015-02-02 }}
* {{Wayback|title=როკვილი|date=19980219072601|url=http://www.ci.rockville.md.us/}}
* {{Wayback|title=როკვილი|date=19961114042020|url=http://www.rockville.inter.net/}}

{{გეოგრაფიული მდებარეობა
 | ცენტრი                 = როკვილი
 | ჩრდილოეთი            = [[გეიტერსბერგი (მერილენდი)|გეიტერსბერგი]]
 | ჩრდილო-აღმოსავლეთი  = [[ოლნი (მერილენდი)|ოლნი]]
 | აღმოსავლეთი          =  [[ასპენ-ჰილი (მერილენდი)|ასპენ-ჰილი]]
 | სამხრეთ-დასავლეთი    = [[უიტონი (მერილენდი)|უიტონი]]
 | სამხრეთ-აღმოსავლეთი  = [[პატომაკი (მერილენდი)|პატომაკი]]
 | სამხრეთი              = [[ბეთესდა (მერილენდი)|ბეთესდა]]
 | დასავლეთი            = [[დარნსტოუნი (მერილენდი)|დარნსტოუნი]]
 | ჩრდილო-დასავლეთი   =  [[ჯერმანტაუნი (მერილენდი)|ჯერმანტაუნი]]
}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ავტორიტეტული წყაროები}}

[[კატეგორია:როკვილი (მერილენდი)]]</text>
      <sha1>oswtkhnr9sv2c7rmd3b3lh9vvvvndwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თენგიზ ჩანტლაძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>329039</id>
    <revision>
      <id>5407197</id>
      <parentid>4163153</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T23:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5407197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7830" sha1="qxtex7qrk2e5m9w1clyjyxaly99amnf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე =285px
| სახელი       = თენგიზ ჩანტლაძე
| ფოტო        = თენგიზ ჩანტლაძე.jpg
| ფოტოს სიგანე = 250პქ
| წარწერა      = თენგიზ ჩანტლაძის ერთ-ერთი პერსონაჟი, მილიციის უფროსი გვარამია
| დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი|1933|6|5}}
| დაბადგილი   = [[თბილისი]], [[საქართველოს სსრ]], [[სსრკ]]
| გარდთარიღი =   {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|1988|9|7|1933|6|5}} 
| გარდადგილი = [[თბილისი]], საქართველოს სსრ, სსრკ
| გარდაცვალების მიზეზი  = გულის შეტევა
| დაკრძალვის ადგილი     =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = [[ქართველები|ქართველი]]
| მოქალაქეობა  = {{დროშა|საბჭოთა კავშირი}}
| განათლება     = [[საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი|სპი]]  
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = [[მსახიობი]]
| აქტიურობის წლები =
| ცნობილია როგორც  =
| რელიგია   = [[მართლმადიდებლობა]]
| მეუღლეები   =  ზაირა ჩანტლაძე
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
}}
'''თენგიზ ჩანტლაძე''' (დ. [[5 ივნისი]], [[1933]], [[თბილისი]] —  გ. [[7 სექტემბერი]], [[1988]], იქვე) — [[ქართველები|ქართველი]] მსახიობი, [[საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი]] ([[1976]]) და [[საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი]] ([[1982]]).

თენგიზ ჩანტლაძემ [[1958]] წელს დაამთავრა [[საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი]] (ამჟამად  „საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი“). 1957 წლიდან კონფერენსიედ მუშაობდა [[საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონია|საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის]] ესტრადაზე. 1960–1961 წლებში იგი მოღვაწეობდა [[კოტე მარჯანიშვილის თეატრი|კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ დრამატულ თეატრში]]. [[1962]] წელს ჩანტლაძემ ფილარმონიასთან დააარსა მინიატიურების თეატრი, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელიც, დირექტორიც და წამყვანი მსახიობიც თვითონ ჩანტლაძე იყო. [[1975]] წელს მისი ინიციატივით დასი სახელმწიფო ფილარმონიას გამოეყო და დამოუკიდებელ სახელმწიფო თეატრად გარდაიქმნა. თენგიზ ჩანტლაძე [[1988]] წლის 7 სექტემბერს თეატრში გულის შეტევით გარდაიცვალა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: ლუარსაბ თათქარიძე, მილიციის უფროსი გვარამია, ვანო ხიმშიაშვილი და სხვა.

== ფილმოგრაფია ==
*1972: „[[მხიარული რომანი]]“ (&lt;small&gt;პოლიციელი&lt;/small&gt;)  რეჟ. [[ლევან ხოტივარი]]
*1981: „[[გამოაღეთ ფანჯრები]]“ (&lt;small&gt;ლეუშა&lt;/small&gt;)  რეჟ. [[დევი აბაშიძე]]
*1985: „[[ერთ პატარა ქალაქში]]“ (&lt;small&gt;ვახტანგ მებუკე&lt;/small&gt;) რეჟ. [[გიგა ლორთქიფანიძე|გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე]]
*1989: „[[ლუარსაბ თათქარიძე]]“ (&lt;small&gt;ლუარსაბ თათქარიძე&lt;/small&gt;)  რეჟ. [[ალეკო ნინუა|ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა]]
 
==ჯილდოები და აღიარება==
*[[1976]] : [[საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/285596/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1976_N8.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1976. № 8. გვ. 452.]&lt;/ref&gt;
*[[1982]] : [[საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/290146/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1982_N9.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1982. № 9. გვ. 31.]&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{nplg ბიოგრაფია|00009492}}
{{geocinema პიროვნება|1446}}    
* [http://planeta.ge/topic/4172-თენგიზ-ჩანტლაძე-1933-1988/ თენგიზ ჩანტლაძე (1933-1988)]
* [http://www.ghn.ge/com/news/view/90091 თენგიზ ჩანტლაძის 80 წლის იუბილე]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{DEFAULTSORT:ჩანტლაძე, თენგიზ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1933]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:თბილისში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები]]
[[კატეგორია:ქართველი მსახიობები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები]]</text>
      <sha1>qxtex7qrk2e5m9w1clyjyxaly99amnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საიდუმლო სერობა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>335414</id>
    <revision>
      <id>5407233</id>
      <parentid>5385458</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8161" sha1="1ble7aon34fhjxe8smagliv27shmqlx" xml:space="preserve">[[ფაილი:Leonardo da Vinci - The Last Supper high res.jpg|300px|მინიატიურა|ლეონარდო და ვინჩი. საიდუმლო სერობა]]
'''საიდუმლო სერობა''' — უდიდესი ქრისტიანული დღესასწაული, რომელიც აღინიშნება „[[ვნების კვირა|ვნების კვირის]]“ ხუთშაბათს. ის მოძრავი დღესასწაულია. ახალი აღთქმის თანახმად, ამ დღეს უფალმა [[იესო ქრისტე]]მ დააწესა წმინდა [[ზიარება|ზიარების საიდუმლო]].  

ეკლესიური სწავლებით, [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს]] ყველა მორწმუნე უნდა ცდილობდეს ეზიაროს მაცხოვრის წმიდა ხორცსა და სისხლს, რათა მარადიული ცხოვრება დაიმკვიდროს ცათა სასუფეველში, როგორც ამას თვით უფალი გვამცნებს: “და რომელი ჭამდეს ხორცსა ჩემსა და სუმიდეს სისხლსა ჩემსა, იგი ჩემთანა დადგრომილ არს, და მე მის თანა”.

==პირველი ლიტურგია==
წმიდა მამათა სწავლებით, პირველ [[ლიტურგია]]ზე ზეციური ნათლით განათებულმა ღმერთკაცმა, [[იესო ქრისტე]]მ აიღო მის წინ მდებარე [[პური]], აკურთხა იგი, გადატეხა ნაწილებად, მოწაფეთა რიცხვის მიხედვით, და დაურიგა მათ; “და ვითარცა ჭამდეს იგინი, მოიღო იესო პური, ბერძნულად – “[[არტოსი]]”, ქება აღავლინა თავისი ზეციური მამისადმი, ჰმადლობდა და განტეხა და მისცა მოწაფეთა თვისთა და ჰრქუა მათ: “მიიღეთ და ჭამეთ, ესე არს ხორცი ჩემი თქუენთვის მიცემული; ამას ჰყოფდით მოსახსენებლად ჩემდა” (ლკ. 22,19). 

მერე უფალმა აიღო [[სასმისი]] ღვინით, გააზავა იგი წყლით, აკურთხა ისევე, როგორც პური, ახალი, განსაკუთრებული კურთხევით “და მოიღო სასუმელი, და ჰმადლობდა და მისცა მათ და თქუა: სუთ ამისგან ყოველთა. ესე არს სისხლი ჩემი, არა სახე, არა გახსენება სისხლისა, არამედ ჭეშმარიტი და ნამდვილი ჩემი სისხლი ახლისა აღთქმისაი მრავალთათვის. ყველასათვის, ვინც კი ისურვებს შეუდგეს ცხონების საქმეს, დათხეული მისატევებლად ცოდვათა.” 

ასე დაწესდა საიდუმლო სერობაზე პირველი ლიტურგია იესო ქრისტესი.

==„საიდუმლო სერობა“ მხატვრობაში==
საიდუმლო სერობის სცენამ ასახვა ჰპოვა [[მხატვრობა]]ში.

მსოფლიო ხელოვნების უდიდესი ქმნილებაა [[ლეონარდო და ვინჩი]]ს ფრესკა – “საიდუმლო სერობა”, რომელიც ასახავს [[ქრისტე]]სა და [[მოციქულები]]ს უკანასკნელ ვახშამს, შექმნილია 1495—1498 წწ.-ში დელლა-გრაციეს ([[მილანი]]) მონასტრის ერთ-ერთ კედელზე.

დიდი მონდომებით შეასრულა [[ტინტორეტო]]მ (იაკოპო რობუსტი) “საიდუმლო სერობა”, ქალაქ ლუკას საკათედრო ტაძრისთვის (1592წ.). სურათში გადაშლილია ცეცხლოვანი სივრცე, რომელიც დიდი ექსპრესიით გვიჩვენებს იესოს უკანასკნელ ვახშამს თავის მოწაფეებთან.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[საიდუმლო სერობა (ლეონარდო და ვინჩი)]]
*[[ტინტორეტო]]
*[[ახალი აღთქმა]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://www.ambioni.ge/saidumlo-seroba საიდუმლო სერობა]
*[http://www.orthodoxy.ge/tserili/zosime/26_26-30.htm საიდუმლო სერობა. წმიდა ზიარების საიდუმლოს დაწესება]
*[http://intermedia.ge/%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%90/32970-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%9D/80/ &quot;საიდუმლო სერობის საიდუმლო&quot;]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
*[http://samxedro-istoria.blogspot.com/2011/03/blog-post_30.html საიდუმლო სერობა]
*[https://burusi.wordpress.com/2009/08/20/leonardo-seroba/ საიდუმლო სერობა]
*[http://genia.ge/?p=16517 საიდუმლო სერობა]
*[http://ucnauri.com/179696/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90/ საიდუმლო სერობა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708035750/http://ucnauri.com/179696/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90/ |date=2015-07-08 }}
*[http://ucnauri.com/232492/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A9%E1%83%98-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B/ ლეონარდო და ვინჩი – საიდუმლო სერობა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919083207/http://ucnauri.com/232492/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A9%E1%83%98-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%9B/ |date=2015-09-19 }}

[[კატეგორია:ახალი აღთქმა]]
[[კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები]]</text>
      <sha1>1ble7aon34fhjxe8smagliv27shmqlx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როი კინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337147</id>
    <revision>
      <id>5407110</id>
      <parentid>4913572</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15724" sha1="f57fetfnn48psmwdfeaukzoj5ntfmrz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
| სახელი = როი კინი
| სურათი = Roy keane 2014.jpg
| წარწერა = 
| სრული სახელი = როი მორის კინი
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1971|08|10}}
| დაბადების ადგილი = [[კორკი]], [[ირლანდია]]
| სიმაღლე = 178 [[სმ]]&lt;ref name=&quot;Hugman2006–07 228&quot;&gt;{{Cite book |first=Barry J., ed. |last=Hugman |title=The PFA Footballers' Who's Who 2006–07 |year=2006 |publisher=Mainstream Publishing |isbn=978-1-84596-111-4 |page=228 }}&lt;/ref&gt;
| პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]]
| წელი1 = 1989-1990
| კლუბი1 = კობ რამბლერსი
| მატჩი1 = 23
| გოლი1 = 1
| წელი2 = 1990–1993
| კლუბი2 = [[ნოტინგემ ფორესტი (საფეხბურთო კლუბი)|ნოტინგემი]]
| მატჩი2 = 114
| გოლი2 = 22
| წელი3 = 1993–2005
| კლუბი3 = [[მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)|მან. იუნაიტედი]]
| მატჩი3 = 326
| გოლი3 = 33
| წელი4 = 2005–2006
| კლუბი4 = [[სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)|სელტიკი]]
| მატჩი4 = 10
| გოლი4 = 1
| სულ მატჩი = 473
| სულ გოლი = 57
| ეროვნული წელი1 = 1991–2005
| ეროვნული ნაკრები1 = [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ირლანდია]]
| ეროვნული მატჩი1 = 67
| ეროვნული გოლი1 = 9
}}
'''როი კინი''' ({{lang-en|Roy Keane}}; დ. [[10 აგვისტო]], [[1971]], [[კორკი]]) — [[ირლანდიელი]] საფეხბურთო მწვრთნელი, მიმომხილველი და ყოფილი პროფესიონალი ფეხბურთელი. ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ირლანდიელი მოთამაშე, რომელმაც [[მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)|მანჩესტერ იუნაიტედში]] თამაშისას ([[1993]]-[[2005]]) 17 ტიტული მოიგო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.soccer-ireland.com/footbal-miscellany/decorated-footballers.htm|title=Most Decorated Footballers : Ireland : Honours : Trophies|website=www.soccer-ireland.com|access-date=2020-05-15|archive-date=2016-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821012238/http://www.soccer-ireland.com/footbal-miscellany/decorated-footballers.htm}}&lt;/ref&gt; როი კინს [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ეროვნული ნაკრების]] მაისურით [[1991]]-[[2005]] წლებში 67 მატჩი აქვს ჩატარებული, სადაც 9 გოლის გატანა შეძლო. 

18-წლიანი აქტიური კარიერის მანძილზე კინმა [[კობ რამბლერსი|კობ რამბლერსში]], [[ნოტინგემ ფორესტი (საფეხბურთო კლუბი)|ნოტინგემ ფორესტში]], [[მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)|მანჩესტერ იუნაიტედში]] და [[სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)|სელტიკში]] ითამაშა. კინი მეტოქის საჯარიმოდან საკუთარ საჯარიმომდე მორბენალი ცენტრალური ნახევარმცველების კატეგორიას მიეკუთვნება, რომლის თამაშის სტილი ხისტი და აგრესიული მანერით ხასიათდებოდა. როი კინმა მნაჩესტერ იუნაიტედს [[1997]]-[[2005]] წლებში უკაპიტნა, მას შემდეგ რაც გუნდი [[ერიკ კანტონა|ერიკ კანტონამ]] დატოვა. კარიერა კი [[2006]] წელს [[სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)|გლაზგოს სელტიკში]] დაასრულა, სადაც გუნდს ეროვნული დუბლის მოპოვებაში დაეხმარა.

როი კინმა [[ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ირლანდიის ნაკრებში]] 14 წელი ითამაშა, აქედან, მეტი წილი, როგორც [[კაპიტანი (ფეხბურთი)|კაპიტანმა]]. ეროვნულ გუნდთან ერთად კინი [[1994]] წლის [[აშშ]]-ის მუნდიალზე მოხვდა, სადაც ყველა შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა. [[ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2002|2002 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის]] მოსამზადებელი შეკრებიდან, კინი ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა — [[მიკ მაკ-კარტი|მიკ მაკ-კარტიმ]] სახლში გაუშვა, შეკრების დროს მომხდარი კონფლიქტის გამო, სადაც ერთმანეთს კინი და მაკ-კარტი დაუპირისპირდნენ.

კარიერის დასრულების შემდეგ მწვრთნელობა მალევე დაიწყო, მისი პირველი გუნდი [[სანდერლენდი (საფეხბურთო კლუბი)|სანდერლენდი]] გახდა, რომელიც [[2006]] წლის აგვისტოში კინის მისვლის დროს ინგლისის ჩემპიონატში (რანგით მეორე ლიგა) 23-ე პოზიციას იკავებდა. კინმა ჩემპიონატი მოიგო და გუნდი [[ინგლისის პრემიერლიგა|პრემიერლიგაში]] დაწინაურდა.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=A jolt of T&amp;T sets Sunderland dancing to promotion tune |url=http://football.guardian.co.uk/Match_Report/0,,-72822,00.html |work=The Guardian |location=London |first=Stuart |last=James |date=5 March 2007 |accessdate=22 მაისი, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013174102/http://football.guardian.co.uk/Match_Report/0,,-72822,00.html |archivedate=13 ოქტომბერი 2007 }}&lt;/ref&gt; სანდერლენდიდან ირლანდიელი [[2008]] წელს წავიდა&lt;ref name=bbcleavingsafc&gt;{{Cite news |title=Keane and Sunderland part company |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/s/sunderland/7764671.stm |work=BBC Sport |date=4 December 2008 |accessdate=4 დეკემბერი, 2008 }}&lt;/ref&gt; და [[2009]] წელს კარიერა [[იფსვიჩ თაუნი|იფსვიჩ თაუნში]] განაგრძო, სადაც [[2011]] წლამდე იმუშავა,&lt;ref name=sackedbyipswich&gt;{{Cite news |title=Roy Keane sacked as Ipswich manager |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/i/ipswich_town/9346787.stm |work=BBC Sport |date=7 January 2010 |accessdate=7 იანვარი, 2010 }}&lt;/ref&gt; თუმცა იფსვიჩში კინმა იგივე შედეგი ვერ გაიმეორა. [[2013]] წელს როი კინი მარტინ ო’ნილმა ირლანდიის ნაკრებში სამუშაოდ მიიწვია და მისი ასისტენტობა შესთავაზა. კინის და ო’ნილის დუეტთან ერთად ნაკრებმა [[ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2016|2016 წლის ევროპის ჩემპიონატზე]] შეძლო გასვლა და [[2018]] წლის რუსეთის მუნდიალის პლეი-ოფი ითამაშა.

== ადრეული წლები ==
კინი ბალინდერი-პარკში, [[კორკი]]ს გარეუბანში [[მეიფილდი (კორკი)|მეიფილდში]], მუშათა კლასის ოჯახში დაიბადა. მამამისი მორის კინი ტრიკოტაჟის ქარხანაში და ირლანდიური სტაუტის — მერფის ლუდსახარშში მუშაობდა. მისი ოჯახი სპორტთან დაკავშირებული იყო, კინის ბევრი ნათესავი ფეხბურთს კორკის ადგილობრივ გუნდებში თამაშობდა, მათ შორის როკმაუნტში. კინმა თამაში სწორედ ამ გუნდში დაიწყო, პარალელურად კი კრივს მისდევდა, სადაც პირველი 4 ბრძოლა ახალწვეულთა ლიგაში მოიგო. თუმცა უფრო იმედისმომცემი ფეხბურთში ჩანდა, სადაც როკმაუნტის სეზონის საუკეთესო მოთამაშედ დაასახელეს.

კინი ბავშვობაში [[სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)|სელტიკს]] და [[ტოტენჰემ ჰოტსპური (საფეხბურთო კლუბი)|ტოტენჰემ ჰოტსპურს]] გულშემატკივრობდა, მისი საყვარელი ფეხბურთელები [[ლიამ ბრეიდი]] და [[გლენ ჰოდლი]] იყვნენ. თუმცა, თინეიჯერობის დროს [[მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)|მანჩესტერ იუნაიტედი]] და ამ გუნდის დიდი კაპიტანი — [[ბრაიან რობსონი]] მოსწონდა, რომელიც შემდეგში მისი გუნდელი გახდა.&lt;ref name=&quot;autobiography&quot;&gt;{{Cite book|title=Keane: The Autobiography|publisher=Penguin|year=2002|isbn=978-0-14-100981-0|url=https://archive.org/details/keaneautobiograp0000kean}}&lt;/ref&gt;

==მიღწევები==
===ინდივიდუალური===
* [[ფიფა|ფიფა-ს ასეული (FIFA 100)]]: 2004&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/football/2004/mar/04/newsstory.sport15 The FIFA 100]. ''theguardian.com''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm Pele's list of the greatest]. ''news.bbc.co.uk''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rsssf.org/miscellaneous/pele-125alive.html Pelé's Choice of 125 Living Players]. ''RSSSF''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533833.stm Fifa names greatest list]. ''news.bbc.co.uk''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bestfootballplayersever.com/fifa100.php FIFA 100 – list of the 125 greatest living footballers in 2004 created by Pelé]&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Commonscat-inline|Roy Keane}}
* {{soccerbase|id=4076|name=Roy Keane}}
* [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/photo_galleries/4449888.stm Career photos on BBC Online]
* [http://www.bbc.co.uk/wear/content/image_galleries/safc_keane_gallery.shtml BBC Wear – Roy Keane's first day on the job at SAFC]
* [https://web.archive.org/web/20080622105922/http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/fame/Inductees/roykeane.htm English Football Hall of Fame Profile]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{ირლანდიის შემადგენლობა 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{ფიფა 100}}

{{DEFAULTSORT:კინი, როი}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1971]]
[[კატეგორია:ირლანდიელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ფიფას 100-ეული]]
[[კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ნოტინგემ ფორესტის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:შოტლანდიის პრემიერლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სელტიკის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ირლანდიელი ფეხბურთის მწვრთნელები]]
[[კატეგორია:ინგლისური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>f57fetfnn48psmwdfeaukzoj5ntfmrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთი ლუნდა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>346919</id>
    <revision>
      <id>5407334</id>
      <parentid>4220872</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7975" sha1="egcmaecjhxpwu7w9bojvvcf6s1i0mv9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული|
|მშობლიური სახელი = {{lang-pt|Lunda-Sul}}
|ქართული სახელი = სამხრეთი ლუნდა
|დროშა = 
|გერბი = 
|ქვეყანა = ანგოლა
|ჰიმნი = 
|სტატუსი = პროვინცია
|შედის = 
|მოიცავს = 4 მუნიციპალიტეტი
|დედაქალაქი = [[საურიმო]]
|მსხვილი ქალაქი = 
|მსხვილი ქალაქები = 
|თარიღი = 
|მეთაური = 
|მეთაური 2 = 
|მშპ = 
|მშპ წელი = 
|მშპ ადგილი = 
|მშპ ესმ = 
|ენა = [[პორტუგალიური ენა|პორტუგალიური]]
|ენები = 
|მოსახლეობა = 537 587
|აღწერის წელი = 2014
|ადგილი მოსახლეობით = 14
|ეროვნული შემადგენლობა = 
|სიმჭიდროვე = 11,78
|აღმსარებლობა = 
|ფართობი = 45 649
|ადგილი ფართობით = 11
|ფართობის პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღლე = 
|საშუალო სიმაღლე = 
|მინიმალური სიმაღლე = 
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა = Lunda Sul in Angola.svg
|დროის სარტყელი = [[UTC+1]]
|აბრევიატურა = 
|ISO = AO-LSU
|FIPS = AO18
|სატელეფონო კოდი = 
|საფოსტო ინდექსები = 
|ინტერნეტ-დომენი = 
|საავტომობილო სანომრე ნიშნები = 
|საიტი = http://www.govlundasul.com/site/
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
|პარამეტრი1 = 
|შენიშვნა = 
}}
'''სამხრეთი ლუნდა''' ({{lang-pt|Lunda-Sul}}) — [[ანგოლა|ანგოლის]] [[პროვინცია]]. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი [[საურიმო]].

== გეოგრაფია ==
სამხრეთი ლუნდის პროვინცია მდებარეობს ანგოლის აღმოსავლეთ ნაწილში, [[ლუანდა|ლუანდიდან]] 700 კმ-ით აღმოსავლეთით. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს [[ჩრდილოეთი ლუნდა|ჩრდილოეთ ლუნდის]] პროვინცია, სამხრეთით — [[მოშიკოს პროვინცია|მოშიკოს]] და [[ბიეს პროვინცია|ბიეს]] პროვინციები, დასავლეთით — [[მალანჟეს პროვინცია]]. სამხრეთი ლუნდის პროვინციის აღმოსავლეთში გადის [[სახელმწიფო საზღვარი]] ანგოლასა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას]] შორის. პროვინციის ფართობია — 45 649 კმ²&lt;ref name=&quot;Gazetteer&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=289244039&amp;srt=pnan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;geo=-376|title=Lunda Sul|publisher=World Gazetteer|lang=en|accessdate=2013-02-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EMpwMklf?url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=2013-02-12}}&lt;/ref&gt;.

სამხრეთი ლუნდის პროვინციის ტერიტორია პირველ რიგში დაკავებულია მშრალი [[სავანა|სავანებით]]. მხოლოდ პროვინციის აღმოსავლეთ და სამხრეთის რაიონებში, [[მდინარე]] [[კასაი]]ს [[ხეობა]]ში, შენარჩუნებულია ტროპიკული [[ტყე]]ები. პროვინციის მეორე მთავარი მდინარეა [[კვანგო]].

== მოსახლეობა ==
2014 წლის აღწერით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 537 587 ადამიანს&lt;ref name=&quot;acd&quot;&gt;{{cite web|url=http://aiangola.com/wp-content/uploads/2016/03/Publica%C3%A7%C3%A3o-Resultados-Definitivos-Censo-Geral-2014_Vers%C3%A3o-22032016_DEFINITIVA-18H17.pdf|format=pdf|title=Resultados Resultados Definitivos do Recenseamento Geral da População e da Habitação de Angola 2014|publisher=Instituto Nacional de Estatística|date=March 2016}}&lt;/ref&gt;.

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
* [[კაკოლო]] (Cacolo)
* [[დალა (მუნიციპალიტეტი)|დალა]] (Dala)
* [[მუკონდა]] (Muconda)
* [[საურიმო (მუნიციპალიტეტი)|საურიმო]] (Saurimo)

== ეკონომიკა ==
სამხრეთი ლუნდის პროვინციაში წარმოებული მთავარი სასოფლო-სამეურნეო კულტურაა — [[არაქისი]]. სამხრეთში ასევე მოჰყავთ [[სიმინდი]]. სხვა მთავარი პროდუქტებია [[ბრინჯი]] და [[მანიჰოტი]]. სამხრეთი ლუნდის პროვინციაში მუშავდება [[ალმასი]]ს, [[მანგანუმი]]ს და [[რკინა|რკინის]] მადნის საბადოები. პროვინციის ტერიტორიაზე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ გადის სტრატეგიულად მთავარი ტრასა ლუანდა — [[ლუბუმბაში]].

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat}}
* [http://www.lundasul.gov.ao/ Official website of province governor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151007020630/http://www.lundasul.gov.ao/ |date=2015-10-07 }}
* [http://www.mat.gv.ao/portalmat/default.aspx?s=52 Information on this province at the Angolan ministry for territorial administration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122124308/http://www.mat.gv.ao/portalmat/default.aspx?s=52 |date=2012-01-22 }}
* [http://www.info-angola.ao/index.php?option=com_content&amp;view=section&amp;layout=blog&amp;id=20&amp;Itemid=1528 Information on this province at ''Info Angola''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110405152439/http://www.info-angola.ao/index.php?option=com_content&amp;view=section&amp;layout=blog&amp;id=20&amp;Itemid=1528 |date=2011-04-05 }}
* [http://ao.geoview.info/lunda_sul,145701 Province geographical info at geoview.info]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ანგოლის პროვინციები}}

[[კატეგორია:ანგოლის პროვინციები]]</text>
      <sha1>egcmaecjhxpwu7w9bojvvcf6s1i0mv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთი კვანზა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>346926</id>
    <revision>
      <id>5407318</id>
      <parentid>4102977</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6374" sha1="gj3mim0djvjmtf3mv0f566vrh1kxsq7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული|
|მშობლიური სახელი = {{lang-pt|Kwanza-Sul}}
|ქართული სახელი = სამხრეთი კვანზა
|დროშა = 
|გერბი = 
|ქვეყანა = ანგოლა
|ჰიმნი = 
|სტატუსი = პროვინცია
|შედის = 
|მოიცავს = 12 მუნიციპალიტეტი
|დედაქალაქი = [[სუმბე]]
|მსხვილი ქალაქი = 
|მსხვილი ქალაქები = 
|თარიღი = 
|მეთაური = 
|მეთაური 2 = 
|მშპ = 
|მშპ წელი = 
|მშპ ადგილი = 
|მშპ ესმ = 
|ენა = [[პორტუგალიური ენა|პორტუგალიური]]
|ენები = 
|მოსახლეობა = 1 881 873
|აღწერის წელი = 2014
|ადგილი მოსახლეობით = 5
|ეროვნული შემადგენლობა = 
|სიმჭიდროვე = 33,81
|აღმსარებლობა = 
|ფართობი = 55 660
|ადგილი ფართობით = 10
|ფართობის პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღლე = 
|საშუალო სიმაღლე = 
|მინიმალური სიმაღლე = 
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა = Cuanza Sul in Angola.svg
|დროის სარტყელი = [[UTC+1]]
|აბრევიატურა = 
|ISO = AO-CUS
|FIPS = AO06
|სატელეფონო კოდი = 
|საფოსტო ინდექსები = 
|ინტერნეტ-დომენი = 
|საავტომობილო სანომრე ნიშნები = 
|საიტი = http://www.kwanzasul.gov.ao/
|კატეგორია ვიკისაწყობში = 
|პარამეტრი1 = 
|შენიშვნა = 
}}
'''სამხრეთი კვანზა''' ({{lang-pt|Kwanza-Sul}}) — [[პროვინცია]] [[ანგოლა]]ში. პროვინციის ფართობი შეადგენს 55 660 კმ²-ს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 881 873 ადამიანს.&lt;ref name=&quot;acd&quot;&gt;{{cite web|url=http://aiangola.com/wp-content/uploads/2016/03/Publica%C3%A7%C3%A3o-Resultados-Definitivos-Censo-Geral-2014_Vers%C3%A3o-22032016_DEFINITIVA-18H17.pdf|format=pdf|title=Resultados Resultados Definitivos do Recenseamento Geral da População e da Habitação de Angola 2014|publisher=Instituto Nacional de Estatística|date=March 2016}}&lt;/ref&gt; ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი [[სუმბე]].

== გეოგრაფია ==
სამხრეთი კვანზის პროვინცია მდებარეობს ანგოლის დასავლეთ ნაწილში. ის მდებარეობს [[ლუანდა|ლუანდის]] სამხრეთ-აღმოსავლეთით და გადაჭიმულია დასავლეთით [[ატლანტის ოკეანე|ატლანტის ოკეანიდან]] აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით [[მდინარე]] [[კვანზა (მდინარე)|კვანზამდე]]. სამხრეთი კვანზის პროვინციის სამხრეთით მდებარეობენ [[ბენგელის პროვინცია|ბენგელის]] და [[უამბოს პროვინცია|უამბოს]] პროვინციები, ჩრდილოეთით — [[ბენგოს პროვინცია|ბენგოს]], [[ჩრდილოეთი კვანზა|ჩრდილოეთი კვანზის]] და [[მალანჟეს პროვინცია|მალანჟეს]] პროვინციები, აღმოსავლეთით — [[ბიეს პროვინცია]].

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით პროვინცია დაყოფილია 12 [[მუნიციპალიტეტი|მუნიციპალიტეტად]] ({{lang-pt|município}}):
* [[ამბოიმი]] (Amboim)
* [[კასონგე]] (Cassongue)
* [[კელა]] (Cela)
* [[კონდა (მუნიციპალიტეტი)|კონდა]] (Conda)
* [[ებო]] (Ebo)
* [[ლიბოლო (მუნიციპალიტეტი)|ლიბოლო]] (Libolo)
* [[მუსენდე]] (Mussende)
* [[პორტუ-ამბოიმი]] (Porto Amboim)
* [[კილენდა]] (Quilenda)
* [[კიბალა]] (Quibala)
* [[სელეში (მუნიციპალიტეტი)|სელეში]] (Seles)
* [[სუმბე (მუნიციპალიტეტი)|სუმბე]] (Sumbe)

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.info-angola.ao/index.php?option=com_content&amp;view=section&amp;layout=blog&amp;id=17&amp;Itemid=1427 Information on this province at ''Info Angola''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161031134026/http://info-angola.ao/index.php?option=com_content&amp;view=section&amp;layout=blog&amp;id=17&amp;Itemid=1427 |date=2016-10-31 }}
* [http://ao.geoview.info/kwanza_sul,3349234 Province geographical info at geoview.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405173337/http://ao.geoview.info/kwanza_sul,3349234 |date=2017-04-05 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ანგოლის პროვინციები}}

[[კატეგორია:ანგოლის პროვინციები]]</text>
      <sha1>gj3mim0djvjmtf3mv0f566vrh1kxsq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ცინდაო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>353990</id>
    <revision>
      <id>5407252</id>
      <parentid>4377188</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:შანდუნის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11370" sha1="l0fro3y7otzkdf1g35df4i0zqts1yhu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი 
|ქართული სახელი        = ცინდაო
|მშობლიური სახელი   = 青岛市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = 
|პანორამა = Qingdao new montage.png
|პანორამის სიგანე =
|წარწერა =
|დროშა                    = 
|დროშწარწ               = 
|გერბი                  =
|გერბწარწ                =
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ჩარჩო                   = 
|ქვეყნის რუკა2 =
|ქვეყნის რუკის ზომა2 = 
|წარწერა2=
|lat_dir = N |lat_deg = 36 |lat_min = 04 |lat_sec = 00
|lon_dir = E |lon_deg = 120 |lon_min = 23|lon_sec = 00
|CoordAddon             = type:city(40361)_region:
|CoordScale             = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     =
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = 
|რეგიონი                  = 
|რეგიონი2                 =  
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|რაიონი2                 =  
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|დაარსების თარიღი      = 
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                = 
|ფართობი                 = 11,067 
|სიმაღლის ტიპი=
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე= 
|კლიმატი= 
|ოფიციალური ენა=
|მოსახლეობა              = 9,046,200
|აღწერის წელი           = 2014
|სიმჭიდროვე              = 
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა =
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
|სატელეფონო კოდი          = 532
|საფოსტო ინდექსი         = '''2660'''00 — '''2667'''00
|საავტომობილო კოდი=
|საიტი                    = english.qingdao.gov.cn/n4248/index.html
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
|add1n= 
|add1=
}}
'''ცინდაო''' ({{lang-zh|青岛市}}) — [[სუპროვინციული მნიშვნელობის ქალაქი]] აღმოსავლეთ ჩინეთში, [[შანდუნი|შანდუნის პროვინციაში]]. 2014 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 9,046,200 [[ადამიანი]]. [[ფართობი]] 11,067 კმ². 

მდებარეობს შანდუნის ნახევარკუნძულზე, [[პეკინი]]დან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 555 კილომეტრში. დიდი საზღვაო ნავსადგური [[ყვითელი ზღვა|ყვითელი ზღვის]] ძიაოჯოუვანის უბეში. სატრანსპორტო კვანძი. წარმოადგენს ზღვისპირა კურორტს. 

1984 წელს ქალაქი „ღია პორტად“ გამოცხადდა. არის ოკეანოგრაფიის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი, რომელიც 1924 წელს დაარსდა. საზღვაო მუზეუმი. აღმოსავლეთით ესაზღვრება [[ყვითელი ზღვა]], ჩრდილოეთით საქალაქო ოლქი [[იანტაი]], ხოლო დასავლეთით საქალაქო ოლქი [[ვეიფანი]]. ცინდაოს ცენტრიდან 40 კილომეტრში მდებარეობს მთა [[ლაოშანი]], რომლის სიმაღლეა [[ზღვის დონე|ზღვის დონიდან]] 1 132,7 მეტრი.  

დამახასიათებელია ნოტიო მუსონური კლიმატი. საშუალო წლიური [[ტემპერატურა]] შეადგენს +12,4 °C-ს. [[ზაფხული|ზაფხულში]] დახშული ჰაერია, ხშირია [[წვიმა]], აგვისტოს საშუალო [[ტემპერატურა]]ა 25,3 °C, ზამთარში ნიშანდობლივია ძლიერი ქარები, იანვრის საშუალო [[ტემპერატურა]]ა −0,9 °C. [[ატმოსფერული ნალექები]]ს წლიური რაოდენობაა 720 მმ. 

XIX საუკუნის 90-იან წლებამდე ცინდაო პატარა დასახლება იყო. 1897 წელს [[გერმანია]]მ მიიტაცა ძიაოჯოუვანის უბე და ცინდაო პირველხარისხოვან სამხედრო-საზღვაო სიმაგრედ გადააქცია. [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დროს ალყის (1914 წლის სექტემბრიდან) შემდეგ, 1914 წლის 7 ნოემბერს ცინდაო დაიკავეს იაპონია-ინგლისის ჯარებმა. [[ვაშინგტონის კონფერენცია|ვაშინგტონის კონფერენციის 1921-22 წლების]] გადაწყვეტილებით ჩინდაო [[ჩინეთი|ჩინეთს]] დაუბრუნდა. 

1937-45 წლებში იაპონელ დამპყრობლების წინააღმდეგ ჩინეთის ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ომის დროს ცინდაო [[იაპონია]]მ მიიტაცა. 1945 წლის ოქტომბრიდან [[აშშ]] იყენებდა სამხედრო-საზღვაო ბაზად. [[ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] მიერ ცინდაოს განთავისუფლების შემდეგ [[აშშ]] იძულებული შეიქმნა 1949 წელს დაეტოვებინა ცინდაო. ქალაქში საუბრობენ [[ჩინური ენა|ჩინური ენის]] ცინდაოს დიალექტზე. 1994 წლის თებერვალში ცინდაო შეიყვანეს ჩინეთის 15 ყველაზე მთავარი ქალაქის სიაში.

ცინდაო ჩინეთის უმსხვილესი ეკონომიკური ცენტრია. ქალაქის რეგიონული ეკონომიკა ეყრდნობა სახელმწიფო მასშტაბურ საწარმოებს. კერძო საწარმოები არც თუ ისე ძლიერაა განვითარებული. ქალაქშია განთავსებული მსხვილი კომპანიების — [[Haier]] და [[Tsingtao Brewery]]-ს სათავო ოფისები. ამჟამად ცინდაო წარმოადგენს მსხვილ საწარმოო ცენტრს. ქალაქის მიღმა განლაგებულია დიდი ინსდუსტრიული ზონა, რომელიც შეიცავს ქიმიური მრეწველობის საწარმოებსა და მძიმე მანქანათმშენებლობას.

არის მინერალური რესურსების 30-ზე მეტი სახეობა. ფართოდ არის ცნობილი ცინდაოს ლუდი. არის თეატრები, ზოოლოგიური პარკი, ბოტანიკური ბაღი. ქალაქს კარგად აქვს განვითარებული სატრანსპორტო სისტემა. 

2011 წლის დასაწყისში გაიხსნა [[ცინდაოს უბის ხიდი]], რომლის სიგრძეა 26,7 [[კილომეტრი]]. ხიდი ჩინეთის საპორტო ქალაქ ცინდაოს კონტინენტურ ნაწილს ხუანდაოს კუნძულოვან რაიონთან აკავშირებს. ხიდი ოთხ წელიწადში იქნა აშენებული. 

2015 წლის 16 დეკემბერს გაიხსნა [[ცინდაოს მეტროპოლიტენი]], რომელსაც 10 სადგური გააჩნია. ცინდაოს ცენტრიდან დაახლოებით 31 კილომეტრში მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი ცინდაო ლიუტინი.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://english.qingdao.gov.cn/n4248/index.html ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150917083823/http://english.qingdao.gov.cn/n4248/index.html |date=2015-09-17 }}

[[კატეგორია:შანდუნის ქალაქები]]</text>
      <sha1>l0fro3y7otzkdf1g35df4i0zqts1yhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ფუჯოუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>355889</id>
    <revision>
      <id>5407242</id>
      <parentid>4848520</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:ფუძიანის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11400" sha1="gteyt9axr7uejxvuhku9rtliadx4ua9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი 
|ქართული სახელი        = ფუჯოუ
|მშობლიური სახელი   =
|ქვეყანა                  = ჩინეთი 
|დაქვემდებარება = 
|პანორამა =
|პანორამის სიგანე =
|წარწერა =
|დროშა                    = 
|დროშწარწ               = 
|გერბი                  =
|გერბწარწ                =
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ჩარჩო                   = 
|ქვეყნის რუკა2 =
|ქვეყნის რუკის ზომა2 = 
|წარწერა2=
|lat_dir = N |lat_deg = 26 |lat_min = 04 |lat_sec = 34
|lon_dir = E |lon_deg =  119 |lon_min = 18 |lon_sec = 23
|CoordAddon             = type:city(40361)_region:
|CoordScale             = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     =
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = 
|რეგიონი                  = 
|რეგიონი2                 =
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|რაიონი2                 = 
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|დაარსების თარიღი      = 
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                = 
|ფართობი                 = 
|სიმაღლის ტიპი=
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=  
|კლიმატი= სუბტროპიკული 
|ოფიციალური ენა=
|მოსახლეობა              = 7,200,000
|აღწერის წელი           = 2011
|სიმჭიდროვე              = 
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|სარწმუნოებრივი შემადგენლობა =
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = 
|DST                     = 
|სატელეფონო კოდი          = 
|საფოსტო ინდექსი         = 
|საავტომობილო კოდი=
|საიტი                    = www.fuzhou.gov.cn
|კატეგორია ვიკისაწყობში =
|add1n= 
|add1=
}}
'''ფუჯოუ''' — საქალაქო ოლქი ჩინეთის [[ფუძიანი|ფუძიანის პროვინციაში]]. მდებარეობს მდინარე [[მინძიანი]]ს ნაპირზე, შესართავის ([[აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა]]) მახლობლად. ფუძიანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 7,200,000 ადამიანი. დიდი სავაჭრო ნავსადგური. ფუჯოუ ქვეყნის თევზჭერისა და საზღვაო რეწვის ერთ-ერთი უდიდესი ცენტრია. 

ფუჯოუს დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. როდესაც იუეს სამეფო ფუძიანის ჩრდილოეთით დაიპყრო ჩუს ჯარებმა ძველი წელთაღრიცხვის 306 წელს იუეს სახელმწიფოს მმართველი ოჯახი გაიქცა ფუძიანიდან და დააარსა მინიუეს ტომი. ფუჯოუს პირველი საქალაქო კედელი აშენდა ძველი წელთაღრიცხვის 202 წელს. ქალაქი ვითარდებოდა (განსაკუთრებით ძირითადი მტრების შემოსევების შემდეგ) ძალიან დინამიურად, იყო აშენებული მრავალრიცხოვანი არხები. შემდგომში, ძინის დინასტიის დაცემის შემდეგ, 308 წელს ფუჯოუში მოვიდა იმიგრანტების პირველი ტალღა. ტანის ეპოქაში 725 წლიდან მოყოლებული ქალაქმა მიიღო თავისი ამჟამინდელი სახელწოდება. 

ქალაქის ახალი კედლები ააშენეს 282, 901, 905 და 974 წლებში, ასე რომ, ქალაქს ჰქონდა კედლების მრავალი ფენა, უფრო მეტი, ვიდრე [[ჩინეთი]]ს დედაქაქლაქ [[პეკინი|პეკინს]].

სუნის დინასტიის იმპერატორმა გამოსცა დადგენილება ფუჯოუს ყველა კედლის დანგრევის შესახებ 978 წელს, თუმცა კედლები შემდგომ აღადგინეს. ქალაქის უკანასკნელი კედლები ააშენეს 1371 წელს.

სამხრეთის სუნის მმართველობისას ფუჯოუ გახდა უფრო მარჯვე ქალაქი. საცხოვრებლად და სამუშაოდ ბევრი მეცნიერი მოვიდა აქ. მათ შორის იყვნენ: ჩუ სი და სინ ციძი. მათ შემდეგ აქ მოვიდა [[მარკო პოლო]], რომელმაც ქალაქის სახელწოდება ჩაიწერა იტალიურად როგორც Fugiu.

ძველი ქალაქის E-ს ხუალინის ტაძარი, რომელიც გამოცხადებულია ჩინეთის ეროვნულ მემკვიდრეობად, დოკუმენტების თანახმად, ააშენეს 964 წელს, თუმცა რადიონახშირბადულმა ანალიზმა უჩვენა, რომ განაშენიანება თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვის IV ან V ასწლეულებით. 1405-1433 წლებში მინის ფლოტი [[ჯენ ხე]]ს მეთაურობით ფუჯოუდან (ჩანლეს პორტი) [[ინდოეთის ოკეანე]]მდე შვიდჯერ იმოგზაურა. უკანასკნელი მოგზაურობისას [[ჯენ ხე]]მ საზღვაო პორტის სიახლოვეს დააყენა სტელა, რომელიც ქალღმერთ [[მანძუ]]ს მიეძღვნა.

დამახასიათებელია ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი. [[ზაფხული]] ხანგრძლივია, ცხელი და ნოტიოა. [[ზამთარი]] მოკლე, რბილი და მშრალია. დღისით საშუალოთვიური ტემპერატურები იცვლება 10,9°С-იდან [[იანვარი|იანვარში]] 28,9°С-მდე [[ივლისი|ივლისში]]. [[ატმოსფერული ნალექები]]ს რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 1400 მმ-ს, ნალექების დიდი ნაწილი მოდის [[მარტი]]დან [[ივლისი]]ს ჩათვლით და [[აგვისტო]]დან [[სექტემბერი|სექტემბრამდე]].

[[ფუჯოუს საერთაშორისო აეროპორტი]] მდებარეობს ქალაქიდან 50 კილომეტრში. სრულდება რეისები ისეთ ქალაქებში როგორებიცაა: [[პეკინი]], [[ჩენდუ]], [[ჰონგკონგი]], [[შანხაი]], [[ტაიიუანი]], [[სიანი]], [[ურუმჩი]], [[ხაიკოუ]], [[ტოკიო]], [[ოსაკა]], [[ტაიბეი]], [[სინგაპური]], [[ცინდაო]] და სხვა.

ქალაქიდან დაახლოებით 50 კილომეტრში მდებარეობს მნიშვნელოვანი პორტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაზე]]. 2016 წლის მაისში ამოქმედდა მეტროპოლიტენი.

ფუჯოუ ქიმიური, სატყეო, ცელულოზა-ქაღალდის, კვების, პოლიგრაფიული, ტექსტილის მრეწველობის მსხვილი ცენტრია, აგრეთვე ქალაქში განვითარებულია [[მანქანათმშენებლობა]]. 1984 წელს ფუჯოუ განსაზღვრული იყო როგორც „ღია“ ქალაქი „ღია კარების“ პოლიტიკის ფარგლებში, რამაც აქ მიიზიდა დიდი რაოდენობით უცხოური ინვესტიციები.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.fuzhou.gov.cn/ ოფიციალური საიტი]

[[კატეგორია:ფუძიანის ქალაქები]]</text>
      <sha1>gteyt9axr7uejxvuhku9rtliadx4ua9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როლა (მისური)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360031</id>
    <revision>
      <id>5407138</id>
      <parentid>4953804</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12916" sha1="ktwpdwahghlw1775ihtjkitdksae1l4" xml:space="preserve">{{ითარგმნება}}[[File:The_Rolla_Building.JPG|ბმული=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Rolla_Building.JPG|მინი|The Rolla Building, 2008]]
'''როლა''' (ინგ. Rolla ) არის ქალაქი, '''ფელპს''' ოლქის (Phelps County ინგ.) ცენტრი; მდებარეობს [[მისურის შტატი|მისურის შტატში]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]] &lt;ref name=&quot;GR6&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|accessdate=2011-06-07|title=Find a County|publisher=National Association of Counties}}&lt;/ref&gt;. მოსახლეობა შეადგენს 19 559 ადამიანს &lt;ref name=&quot;dexter&quot;&gt;{{cite web|title=Dexter -- Data Extraction Tool|url=http://mcdc.missouri.edu/cgi-bin/broker?sasdset=mosums&amp;_PROGRAM=websas.dexter.sas&amp;_SERVICE=appdev&amp;path=%2Fpub%2Fdata%2Fpl942010&amp;view=0&amp;ranksteropt=no&amp;quicklook=0&amp;dlm=none&amp;lst=html&amp;dbfile=none&amp;fkey1=Ngeo_id&amp;op1=EQ&amp;value1=608&amp;logic1=and&amp;fkey2=&amp;op2=&amp;value2=&amp;logic2=and&amp;fkey3=&amp;op3=&amp;value3=&amp;logic3=and&amp;fkey4=&amp;op4=&amp;value4=&amp;logic4=and&amp;fkey5=&amp;op5=&amp;value5=&amp;maxobs=&amp;idv=Ngeo_id&amp;idv=GeoId&amp;idv=AreaName&amp;_subtype=+&amp;v=Totpop&amp;varlist=&amp;title2=&amp;subtitle=+&amp;footnote=+&amp;sortby=&amp;_aggby=&amp;_agglvl=1&amp;_grand=NO&amp;_means=&amp;_mweights=&amp;_dropvars=_lvl_++_nag_&amp;rept_byvars=&amp;rept_idvars=&amp;orient=portrait&amp;odsstyle=sasweb&amp;fmtstmt=&amp;renamestmt=&amp;labelstmt=&amp;transby=&amp;transprefix=&amp;transname=&amp;transidlabel=&amp;hasxys=1&amp;haslookupvars=1&amp;hasgeoid=1&amp;latvar=IntPtLat&amp;lonvar=IntPtLon&amp;_y0lat=&amp;_x0long=&amp;_debug=&amp;query=|work=Missouri Census Data Center|publisher=[[University of Missouri]]|accessdate=24 March 2011}}&lt;/ref&gt; (2010 წლის მონაცემების მიხედვით). როლა მდებარეობს 170 მილის (~274 კმ) დაშორებით მისურის უდიდესი ქალაქი [[სენტ-ლუისი|სენტ-ლუისისგან]], და 100 მილის (~161 კმ) დაშორებით შტატის დედაქალაქისაგან - ჯეფერსონ სითი (Jefferson City ინგ.).

ქალაქი ცნობილია უნივერსიტეტის კამპუსით: '''მისურის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი''' (Missouri University of Science and Technology, MS&amp;T ინგ.), რომელშიც სწავლობს 7500-ზე მეტი სტუდენტი.

== ისტორია ==
[[File:Norwood_Hall_at_Missouri_S&amp;T.jpg|ბმული=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Norwood_Hall_at_Missouri_S&amp;T.jpg|მარჯვნივ|მინი|[[:en:Joseph Granville Norwood|Norwood Hall]], from the southwest]]
ქალაქი დაარსებულია არემარეში გამდინარე მდინარეებზე მომუშავე ფერმერებისა და რკინის მადნის მაღაროების მუშაკებმა. პირველად აქ დასახლდა '''ვინმე ჯონ ვებერი''', 1844 წელს. დასახლებამ  განიცადა სწრაფი ზრდა იმის მერე, რაც აქ საცხოვრებლად გადმოსვლა გადაწყვიტა რკინისგზის მაშენებელმა '''ედმუნდ უორდ ბიშოპმა'''. შტატმა აღიარა როლა ქალაქად 1858 წელს, ხოლო ფელპს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი კი აქ გადაიტანეს 1861 წელს.

ადგილობრივი ლეგენდის მიხედვით, ქალაქის დასახელება გადაწყდა მასში მცხოვრების მოსახლეობის კრებაზე.  გადმოსახლებული ოჯახების უმეტესობა მოდიოდა ქალაქიდან Raleigh (ინგ.), ჩრდილო კაროლინადან. იგივე სახელის გამოყენების მაგივრად,

ამ ახალგაზრდა ქალაქს დაერქვა ფონეტიკურად მსგავსად ჟღერადი სახელი - Rolla.

ისტორიულად, როლა იყო გასაჩერებელი ადგილი რკინიგზის მონაკვეთზე '''სენტ ლუისი - [[სან-ფრანცისკო|სან ფრანცისკო]]''' (ინგ. ) და მდებარეობს '''სეტნ ლუისსა''' და '''[[სპრინგფილდი|სპრინგფილდს]]''' შორის, თითქმის შუაში. ეს რკინიგზა დღემდე ფუნქციონირებს და გადის შუა ქალაქში. ასევე, მდებარეობიდან გამომდინარე, ადგილი ცნობილი გასაჩერებელი ადგილია ისტორიული '''გზა 66'''-ით მოგზაურთათვის (U.S. Route 66). დღეს აქ გადის მსხვილი '''საშტატთაშორისო 44''' (Interstate 44), და უფრო წვრილი გზები U.S. Route 63, U.S. Route 66, Route 72.&lt;ref&gt;[http://www.rollachamber.org/210.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060620101325/http://rollachamber.org/210.html|date=2006-06-20}}, Rolla Chamber of Commerce, accessed 16 Jun 2008&lt;/ref&gt;

== გეოგრაფია ==
მდებარეობის კოორდინატები  {{Coord|37.948831|-91.763048|type:city_region:US|format=dms|display=inline}}.&lt;ref name=&quot;GR1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html|publisher=[[აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო]]|accessdate=2011-04-23|date=2011-02-12|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}&lt;/ref&gt;   აშშ ცენზუსის ბიუროს (ინგ. United States Census Bureau) მიხედვით, ქალაქის ფართობის არის 11.85 კვადრატული მილი (30.69 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;).

=== კლიმატი ===
როლას ახასიათებს ტენიანი სუბტროპიკული და ტენიანი კონტინენტალური კლიმატების ნარევი.&lt;ref&gt;[http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=92937&amp;cityname=Rolla%2C+Missouri%2C+United+States+of+America&amp;units= Climate Summary for Rolla, Missouri]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== განათლება ==

=== მისურის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი ===
როლა არის საშტატო და ფედერალური დონის მნიშვნელობის ცენტრი სამეცნიერო და ტექნოლოგიური განათლებისა და კვლევის მხრივ. მისურის მეცნიერებისა და ტექნლოგიების უნივერსიტეტი დაარსებული იქნა 1870 წელს როგორც &quot;მისურის მაღაროებისა და მეტალურგიის სკოლა&quot; (Missouri School of Mines and Metallurgy). 1964 - 2007 წლებში ცნობილი იყო სახელით &quot;მისური-როლას უნივერსიტეტი&quot; (University of Missouri-Rolla, UMR).

უნივერსიტეტი ცნობილია საინჟინრო, ელექტრული და კომპიუტერული მეცნიერების დეპარტამენტებით. ის იკავებს მე-5 (?) ადგილს აშშ-ს საინჟინრო სკოლებს შორის [წყარო].

შეერთებული შტატების გეოლოგიური კვლევას (?) (US Geological Survey) როლაში აქვს ბევრი კვლევითი რეგიონალური ცენტრი: გეოსივრცული ოპერაციების ცენტრი III (the National Geospatial Technical Operation Center III), მისური წყლის კვლებვის ცენტრი (the Missouri Water Science Center), შუა-კონტინენტური გეოგრაფიული სამეცნიერო ცენტრი (the Mid-Continent Geographic Science Center) და სხვა.

=== ელექტრომაგნიტური თავსებადობის ლაბორატორია ===
'''ელექტრომაგნიტური თავსებადობის ლაბორატორია''' (EMC Lab&lt;ref&gt;[http://emclab.mst.edu/ EMC Lab ვებგვერდი]&lt;/ref&gt;) არის ერთ-ერთი წამყვანი ''ემ თავსებადობისა (EMC)'', ''სიგნალებისა და კვების მთლიანობის (SI, PI)'' გამოკვლევის მიმართულებით. ლაბორატორიის საფუძველზე შექმნილია კვლევითი ცენტრი (კონსორციუმი), რომლის წევრები არიან მსოფლიოს წამყვანი კომპანიები: [[Intel]], Cisco, [[Samsung]], Sony, [[Apple Inc.|Apple]], [[Panasonic]], Dell, Huawei, Qualcomm და სხვა&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://emc-center.org/CEMC/CenterMembers.aspx |title=CEMC წევრი კომპანიები |accessdate=2017-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161204142332/http://emc-center.org/CEMC/CenterMembers.aspx |archivedate=2016-12-04 }}&lt;/ref&gt;.

ცენტრში დასაქმებულია 4 სრული პროფესორი, 3 კვლევით პროფესორი და 50-დე მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის სტუდენტები [წყარო]. ხშირად კურსდამთავრებულები სამუშაოს პოულობენ ინდუსტრიის უდიდეს კომანიებში: Intel, Dell, [[Google]], Amazon, Apple, Cisco, Juniper, და სხვა&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://emclab.mst.edu/studfac/alumni/ |title=EMC Lab კურსდამთავრებულები |accessdate=2017-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170131025801/http://emclab.mst.edu/studfac/alumni/ |archivedate=2017-01-31 }}&lt;/ref&gt;.[[ფაილი:Phelps_County_Jail.JPG|მარჯვნივ|მინი|150x150პქ|Phelps County Jail]]
== ძმობილი ქალაქი ==
* {{flagicon|Thuringia}} [[Sondershausen]], თურინგია, გერმანია&lt;ref&gt;{{cite web|title=Partnerstädte|url=http://www.sondershausen.de/de/partnerstaedte.html|publisher=Sondershausen|accessdate=4 May 2014}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
&lt;references /&gt;

== გარე ბმულები ==
* [http://www.rollacity.org/ City of Rolla]
* [http://www.rollachamber.org/ Rolla Area Chamber of Commerce]
* [http://www.rollatimes.com/ Rolla Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430204525/http://rollatimes.com/ |date=2017-04-30 }}
* [http://www.therolladailynews.com/ The Rolla Daily News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190607011816/https://www.therolladailynews.com/ |date=2019-06-07 }}

[[კატეგორია:მისურის ქალაქები]]</text>
      <sha1>ktwpdwahghlw1775ihtjkitdksae1l4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიკარდო დანიელ ბერტონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360166</id>
    <revision>
      <id>5406848</id>
      <parentid>5384871</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63457" sha1="a13gyzzo4z5edqi0toygavk24eyooj6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|მოთამაშის სახელი = რიკარდო დანიელ ბერტონი
|სურათი = Daniel Bertoni 2006.jpg
|სურათის ზომა = 
|წარწერა = 
|სრული სახელი = რიკარდო დანიელ ბერტონი
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1955|3|14}}
|დაბადების ადგილი = [[ბაია-ბლანკა]], [[არგენტინა]] 
|სიმაღლე = 179 [[სანტიმეტრი|სმ]] 
|პოზიცია = [[ნახევარმცველი (ფეხბურთი)|ნახევარმცველი]], &lt;br/&gt; [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]
|ახალგაზრდული წელი1 = 1968–1971
|ახალგაზრდული კლუბი1 = [[კილმესი (საფეხბურთო კლუბი)|კილმესი]]
|წელი1 = 1971–1972
|წელი2 = 1973–1977
|წელი3 = 1978–1980
|წელი4 = 1981–1984
|წელი5 = 1984–1986
|წელი6 = 1986–1987
|კლუბი1 = [[კილმესი (საფეხბურთო კლუბი)|კილმესი]]
|კლუბი2 = [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|ინდეპენდიენტე]]
|კლუბი3 = [[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]] 
|კლუბი4 = [[ფიორენტინა (საფეხბურთო კლუბი)|ფიორენტინა]] 
|კლუბი5 = [[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]
|კლუბი6 = [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|უდინეზე]] 
|მატჩი1 = 30
|მატჩი2 = 179
|მატჩი3 = 57
|მატჩი4 = 97
|მატჩი5 = 53
|მატჩი6 = 20
|გოლი1 = 12
|გოლი2 = 80
|გოლი3 = 24
|გოლი4 = 27
|გოლი5 = 14
|გოლი6 = 1 
|ეროვნული წელი1 = 1974–1982
|ეროვნული ნაკრები1 = [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინა]]
|ეროვნული მატჩი1 = 31
|ეროვნული გოლი1 = 12
|მედლის თარგები = 
{{მედალი ქვეყანა |{{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[არგენტინა]]}}
{{მედალისპორტი |[[ფეხბურთი]]}}
{{მედალიშეჯიბრი|[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატი]]}}
{{ოქროს მედალი |[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|არგენტინა 1978]] | }}
}}
'''რიკარდო დანიელ ბერტონი''' ({{lang-es|Ricardo Daniel Bertoni;}} დ. [[14 მარტი]], [[1952]], [[ბაია-ბლანკა]], [[ბუენოს-აირესის პროვინცია]], [[არგენტინა]]) — [[არგენტინელები|არგენტინელი]] [[ფეხბურთელი]]. თამაშობდა [[ნახევარმცველი]]ს და [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]]ს პოზიციაზე. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონი]] [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-squad-wc.html#1978
 |title= Argentine Squads in the World Cups (World Cup 1978)
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.xenen.com.ar/2017/01/17/43-campeones-del-mundo-el-mapa-demografico-del-futbol-argentino/ 43 campeones del mundo. El mapa demográfico del fútbol argentino]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.futebolportenho.com.br/65-anos-de-daniel-bertoni-o-ultimo-gol-da-copa-1978/ 65 anos de Daniel Bertoni, o último gol da Copa 1978]&lt;/ref&gt; [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის]] მონაწილე.

== კარიერა ==  
=== საკლუბო კარიერა ===

ბერტონიმ თავისი პირველი, 1972 წლის საფეხბურთო სეზონი არგენტინის მეორე დივიზიონის&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;პრიმერა B ნასიონალის ჩემპიონატი ({{lang-es|Primera B Nacional}}) — არგენტინის ფეხბურთის ასოციაციის მიერ ორგანიზებული ქვეყნის რანგით მეორე საფეხბურთო ჩემპიონატი.&lt;/ref&gt; მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „კილმეს ატლეტიკოში“ გაატარა, რომლის შემადგენლობაში ჩემპიონატის 30 მატჩი ითამაშა და 12 ბურთი გაიტანა.

1973–1977 წლებში იცავდა [[არგენტინა|არგენტინის]] ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ძლიერი და პოპულარული გუნდის — [[აველიანედა]]ს [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|„ინდეპენდიენტეს“]] ღირსებას, სადაც [[არგენტინის პრიმერა დივიზიონი|ჩემპიონატის]] 179 მატჩი ითამაშა და 80-ჯერ აიღო მეტოქეთა კარი.

1978–1980 წლებში [[ესპანეთი]]ს [[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|„სევილიაში“]] აგრძელებს კარიერას. ამ გუნდის შემადგენლობაში, [[ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი]]ს 57 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 24 გოლი გაიტანა.

1981 წლიდან [[იტალიის სერია A|იტალიის ჩემპიონატში]] გადაინაცვლა. 1981–1984 წლებში, ჯერ [[ფლორენცია|ფლორენციის]] [[ფიორენტინა (საფეხბურთო კლუბი)|„ფიორენტინაში“]] გამოდიოდა (97 მატჩი, 27 გოლი), ხოლო მოგვიანებით იცავდა [[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|„ნაპოლის“]] (1984–1986)&lt;ref&gt;[http://www.elgrafico.com.ar/articulo/1088/33645/anecdotario-maradona-y-bertoni-en-napoles Anecdotario: Maradona y Bertoni en Nápoles]&lt;/ref&gt; და [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|„უდინეზეს“]] (1986–1987) ღირსებას.

===სანაკრებო კარიერა===

1974–1982 წლებში [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 31 შეხვედრა ჩაატარა,&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/players/arg-players-6498.html
 |title= Argentina National Team Players 1964-1998: Bertoni Ricardo Daniel 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-recintlp.html
 |title= Argentina National Team Players 1964-1998: Bertoni Ricardo Daniel
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.national-football-teams.com/player/18224/Daniel_Bertoni.html
 |title= Ricardo Daniel Bertoni
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/teams/team/43922/
 |title= Argentina at the 1978 FIFA World Cup  
 |work= FIFA
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/players/daniel-bertoni-54807/
 |title= Ricardo Daniel Bertoni International matches (1974–1982)
}}&lt;/ref&gt; რომლის მაისურით პირველად 1974 წლის 7 ნოემბერს, [[ჩილეს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩილეს ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ, [[კარლოს დიტბორნის თასი|კარლოს დიტბორნის თასზე]] გამართულ შეხვედრაში გამოვიდა მინდორზე. მატჩი [[სანტიაგო]]ში გაიმართა და არგენტინელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–0 დასრულდა. ეროვნული ნაკრების რიგებში უკანასკნელად 1982 წლის 2 ივლისს, [[ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ბრაზილიის ნაკრების]] წინააღმდეგ, [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის]] მეორე ჯგუფური ეტაპის შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი [[ბარსელონა]]ში გაიმართა და ბრაზილიელთა გამარჯვებით, ანგარიშით — 3–1 დასრულდა. მისი მონაწილეობით გამართული 31 მატჩიდან არგენტინელებმა 19 შეხვედრა მოიგეს, 8 დათმეს და 4 ფრედ დაამთავრეს.

=== სანაკრებო მატჩები ===

{{{!}} style=&quot;background: #F9F9F9; font-size: 90%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center&quot; align=&quot;center&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; width=80%
{{!}}- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
{{!}}'''№'''
{{!}}align=center width=70{{!}}'''თარიღი'''
{{!}}align=center width=150{{!}}'''ადგილი'''
{{!}}align=center width=160{{!}}'''მასპინძელი'''
{{!}}align=center width=20{{!}}'''ანგარიში'''
{{!}}align=center width=160{{!}}'''სტუმარი'''
{{!}}align=center width=140{{!}}'''შეჯიბრება'''
{{!}}align=center width=90{{!}}'''შენიშვნა'''
{{!}}align=center width=50{{!}}{{Tooltip|'''წყარო'''|ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის ინტერნეტსა და მედიასივრცეში არსებული რესურსები.}}
{{!}}-
{{!}}'''1'''
{{!}}07.11.1974
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|CHI}}
{{!}}align=center{{!}}'''0–2'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[კარლოს დიტბორნის თასი|დიტბორნის თასი]]&lt;/center&gt;
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/chile-v-argentina-07-november-1974-233028/
 |title= Chile 0–2 Argentina, 07 November 1974
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/tablesd/dittborn.html
 |title= Copa Carlos Dittborn 1974 (6 Nov. Chile 0-2 Argentina)
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''2'''
{{!}}13.10.1976
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–0'''
{{!}}{{fb|CHI}}
{{!}}&lt;center&gt;[[კარლოს დიტბორნის თასი|დიტბორნის თასი]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|38}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-chile-13-october-1976-233979/
 |title= Argentina 2–0 Chile, 13 October 1976
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.international-football.net/match-details?id=10206#title
 |title= Argentina 2–0 Chile, 13 October 1976
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/tablesd/dittborn.html
 |title= Copa Carlos Dittborn 1976 (13 Oct. Argentina 2-0 Chile)
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''3'''
{{!}}28.10.1976
{{!}}&lt;center&gt;[[ლიმა]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|PER}}
{{!}}align=center{{!}}'''1–3'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/peru-v-argentina-28-october-1976-234005/
 |title= Peru 1–3 Argentina, 28 October 1976
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''4'''
{{!}}10.11.1976
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''1–0'''
{{!}}{{fb|PER}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}  
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-peru-10-november-1976-234026/
 |title= Argentina 1–0 Peru, 10 November 1976
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''5'''
{{!}}28.11.1976
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''0–0'''
{{!}}{{fb|URS}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}   
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-ussr-28-november-1976-234049/
 |title= Argentina 0–0 USSR, 28 November 1976
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''6'''
{{!}}27.02.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''5–1'''
{{!}}{{fb|HUN|1957}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|11||18||44}}&lt;/center&gt;  
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-hungary-27-february-1977-234145/
 |title= Argentina 5–1 Hungary, 27 February 1977
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.footballdatabase.eu/en/match/summary/1067209-argentine-hongrie
 |title= Argentina 5–1 Hungary, 1977
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''7'''
{{!}}22.03.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[მადრიდი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}[[დამატებითი დრო|'''1–1''']]
{{!}}{{fb|IRN}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''(1)''' {{გოლი|14}}&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეალ მადრიდის“]] 75-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო ამხანაგური მატჩი.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-iran-22-march-1977-234209/
 |title= Argentina 1–1 Iran, 22 March 1977
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''8'''
{{!}}24.03.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[მადრიდი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|რეალი]] {{დროშანიშანი|ესპანეთი}} 
{{!}}align=center{{!}}'''1–0'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''(2)''' &lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;[[რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)|„რეალ მადრიდის“]] 75-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო ამხანაგური მატჩი.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://1.bp.blogspot.com/-40xPW7sgyCM/XWB5iZC_ciI/AAAAAAAA0bo/ot1fWgeF0JcGPcOre-q_vbRweRkCRhJ2QCLcBGAs/s1600/World%2BSoccer%252C%2BMay%2B1977%2B1.jpg
 |title= Real Madrid 1–0 Argentina
 |work= World Soccer
 |accessdate= 2022-05-08
 |archiveurl= https://archive.today/20210428144714/https://1.bp.blogspot.com/-40xPW7sgyCM/XWB5iZC_ciI/AAAAAAAA0bo/ot1fWgeF0JcGPcOre-q_vbRweRkCRhJ2QCLcBGAs/s1600/World%2BSoccer%252C%2BMay%2B1977%2B1.jpg
 |archivedate= 2021-04-28
 }}&lt;/ref&gt; 
{{!}}-
{{!}}'''9'''
{{!}}29.05.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''3–1'''
{{!}}{{fb|POL}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|41||72}}&lt;/center&gt;   
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-poland-29-may-1977-234275/
 |title= Argentina 3–1 Poland, 29 May 1977
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''10'''
{{!}}05.06.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''1–3'''
{{!}}{{დროშანიშანი|გერმანია}} [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გფრ]]
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-west-germany-05-june-1977-234293/
 |title= Argentina 1–3 West Germany, 05 June 1977
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''11'''
{{!}}12.06.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''1–1'''
{{!}}{{fb|ENG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|15}}&lt;/center&gt;    
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-england-12-june-1977-234304/
 |title= Argentina 1–1 England, 12 June 1977
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''12'''
{{!}}31.08.1977
{{!}}&lt;center&gt;[[ასუნსიონი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|PAR}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–0'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;ბოგადოს თასი&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''(3)'''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;    
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/paraguay-v-argentina-31-august-1977-234377/
 |title= Paraguay 2–0 Argentina, 31 August 1977
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.besoccer.com/match/seleccion-paraguay/seleccion-argentina/197711370
 |title= Paraguay 2–0 Argentina, 31 Aug 1977
 }}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''13'''
{{!}}29.03.1978
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''3–1'''
{{!}}{{fb|BUL}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე შესვლა|}}&lt;/center&gt;    
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-bulgaria-29-march-1978-234654/
 |title= Argentina 3–1 Bulgaria, 29 March 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''14'''
{{!}}06.04.1978
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–0'''
{{!}}{{fb|ROM}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-romania-06-april-1978-234670/
 |title= Argentina 2–0 Romania, 06 April 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''15'''
{{!}}20.04.1978
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''3–1'''
{{!}}{{დროშანიშანი|ირლანდია}} ირლანდია &lt;small&gt;&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;ირლანდიის საფეხბურთო ლიგის ნაკრები ({{lang-en|League of Ireland}}).&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე შესვლა|}}&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-league-of-ireland-20-april-1978-234681/
 |title= Argentina 3–1 League of Ireland, 20 April 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''16'''
{{!}}25.04.1978
{{!}}&lt;center&gt;[[მონტევიდეო]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|URU}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–0'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/uruguay-v-argentina-25-april-1978-234685/
 |title= Uruguay 2–0 Argentina, 25 April 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''17'''
{{!}}03.05.1978
{{!}}&lt;center&gt;[[ბუენოს-აირესი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''3–0'''
{{!}}{{fb|URU}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-uruguay-03-may-1978-234695/
 |title= Argentina 3–0 Uruguay, 03 May 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''18'''
{{!}}02.06.1978
{{!}}align=center{{!}}[[ბუენოს-აირესი]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–1'''
{{!}}{{fb|HUN|1957}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978#1 ჯგუფი|არგენტინა 78]]
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე შესვლა|67}} {{გოლი|84}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-hungary-02-june-1978-234736/
 |title= Argentina 2–1 Hungary, 02 June 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''19'''
{{!}}10.06.1978
{{!}}align=center{{!}}[[ბუენოს-აირესი]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''0–1'''
{{!}}{{fb|ITA}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978#1 ჯგუფი|არგენტინა 78]]
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-italy-10-june-1978-234753/
 |title= Argentina 0–1 Italy, 10 June 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''20'''
{{!}}14.06.1978
{{!}}align=center{{!}}[[როსარიო (არგენტინა)|როსარიო]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–0'''
{{!}}{{fb|POL}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978#B ჯგუფი|არგენტინა 78]]
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-poland-14-june-1978-234769/
 |title= Argentina 2–0 Poland, 14 June 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''21'''
{{!}}18.06.1978
{{!}}align=center{{!}}[[როსარიო (არგენტინა)|როსარიო]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''0–0'''
{{!}}{{fb|BRA}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978#B ჯგუფი|არგენტინა 78]]
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-brazil-18-june-1978-234779/
 |title= Argentina 0–0 Brazil, 18 June 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''22'''
{{!}}21.06.1978
{{!}}align=center{{!}}[[როსარიო (არგენტინა)|როსარიო]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''6–0'''
{{!}}{{fb|PER}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978#B ჯგუფი|არგენტინა 78]]
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|64}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-peru-21-june-1978-234791/
 |title= Argentina 6–0 Peru, 21 June 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''23'''
{{!}}25.06.1978
{{!}}align=center{{!}}[[ბუენოს-აირესი]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''3–1'''
{{!}}{{fb|NED}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978#ფინალი|არგენტინა 78]]
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|114}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-netherlands-25-june-1978-234799/
 |title= Argentina 3–1 Netherlands, 25 June 1978
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''24'''
{{!}}22.05.1979
{{!}}&lt;center&gt;[[ბერნი]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}[[დამატებითი დრო|'''0–0''']]
{{!}}{{fb|NED}}
{{!}}&lt;center&gt;[[ამხანაგური მატჩი|ამხანაგური]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''(4)'''&lt;/small&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|66}}&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-netherlands-22-may-1979-235246/
 |title= Argentina 0–0 Netherlands, 22 May 1979
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''25'''
{{!}}01.01.1981
{{!}}&lt;center&gt;[[მონტევიდეო]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–1'''
{{!}}{{დროშანიშანი|გერმანია}} [[გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|გფრ]]
{{!}}&lt;center&gt;ოქროს თასი&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|67}}&lt;/center&gt;  
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-germany-01-january-1981-236344/
 |title= Argentina 2–1 Germany, 01 January 1981
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''26'''
{{!}}04.01.1981
{{!}}&lt;center&gt;[[მონტევიდეო]]&lt;/center&gt;
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''1–1'''
{{!}}{{fb|BRA}}
{{!}}&lt;center&gt;ოქროს თასი&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|46}}&lt;/center&gt;  
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-brazil-04-january-1981-236347/
 |title= Argentina 1–1 Brazil, 04 January 1981
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''27'''
{{!}}13.06.1982
{{!}}align=center{{!}}[[ბარსელონა]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''0–1'''
{{!}}{{fb|BEL}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982#3 ჯგუფი|ესპანეთი 82]]
{{!}}&lt;center&gt;{{ყვითელი ბარათი|55}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-belgium-13-june-1982-237209/
 |title= Argentina 0–1 Belgium, 13 June 1982
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''28'''
{{!}}18.06.1982
{{!}}align=center{{!}}[[ალიკანტე]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''4–1'''
{{!}}{{fb|HUN|1957}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982#3 ჯგუფი|ესპანეთი 82]]
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|27}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-hungary-18-june-1982-237229/
 |title= Argentina 4–1 Hungary, 18 June 1982
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''29'''
{{!}}23.06.1982
{{!}}align=center{{!}}[[ალიკანტე]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ARG}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–0'''
{{!}}{{fb|SLV}}
{{!}}align=center{{!}}[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982#3 ჯგუფი|ესპანეთი 82]]
{{!}}&lt;center&gt;{{გოლი|52}}{{შეცვლაზე გამოყვანა|78}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/argentina-v-el-salvador-23-june-1982-237246/
 |title= Argentina 2–0 El Salvador, 23 June 1982
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''30'''
{{!}}29.06.1982
{{!}}align=center{{!}}[[ბარსელონა]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|ITA}}
{{!}}align=center{{!}}'''2–1'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982#C ჯგუფი|ესპანეთი 82]]&lt;/center&gt;
{{!}} 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/italy-v-argentina-29-june-1982-237260/
 |title= Italy 2–1 Argentina, 29 June 1982
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}'''31'''
{{!}}02.07.1982
{{!}}align=center{{!}}[[ბარსელონა]]
{{!}}align=right{{!}}{{fb-rt|BRA|1968}}
{{!}}align=center{{!}}'''3–1'''
{{!}}{{fb|ARG}}
{{!}}&lt;center&gt;[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982#C ჯგუფი|ესპანეთი 82]]&lt;/center&gt;
{{!}}&lt;center&gt;{{შეცვლაზე გამოყვანა|65}}&lt;/center&gt; 
{{!}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= https://www.11v11.com/matches/brazil-v-argentina-02-july-1982-237264/
 |title= Brazil 3–1 Argentina, 02 July 1982
}}&lt;/ref&gt;
{{!}}-
{{!}}}

&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''(1)''' [[პენალტების სერია (ფეხბურთი)|(პენ.)]] '''4–1''' '''(2)'''&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/tablesm/madrid75-77.html
 |title= 75th Anniversary of Real Madrid. Real Madrid 1-0 Argentina
}}&lt;/ref&gt; '''(3)''' &lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/tablesb/bogado.html 
 |title= Copa Félix Bogado 1977. 31 Aug. Paraguay 2-0 Argentina
}}&lt;/ref&gt; '''(4)''' [[პენალტების სერია (ფეხბურთი)|(პენ.)]] '''8–7'''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;

==სტატისტიკა==

=== საკლუბო ===

{| style=&quot;background: #F9F9F9; font-size: 90%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center&quot; align=&quot;center&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; width=70%
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;200px&quot;| კლუბი
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;30px&quot; | დივიზიონი
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;75px&quot; | სეზონი
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;30px&quot; | ლიგა
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;30px&quot; | თასი &lt;sup&gt;([[#1|1]])&lt;/sup&gt;
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;30px&quot; | {{Tooltip|საერთ|საერთაშორისო მატჩები}}&lt;sup&gt;([[#4|4]])&lt;/sup&gt;
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;80px&quot; | ჯამში&lt;sup&gt;([[#5|5]])&lt;/sup&gt;
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;80px&quot; | {{Tooltip|გპმ|გოლების პროცენტული მაჩვენებელი}}&lt;sup&gt;([[#6|6]])&lt;/sup&gt;
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!align=center| მატჩი
!align=center| გოლი
!align=center| მატჩი
!align=center| გოლი
!align=center| მატჩი
!align=center| გოლი
!align=center| მატჩი
!align=center| გოლი
!align=center|
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=3 valign=&quot;center&quot;|'''კილმესი'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{დროშანიშანი|არგენტინა}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=1 valign=&quot;center&quot;|2.ª
|1971–1972
|30||12||-||-||-||-
!30
!12
!0.40
|- style=&quot;text-align: center;&quot; style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ჯამში !! 30!! 12!! 0!! 0!! 0!! 0!! 30!! 12!! 0.40
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=12 valign=&quot;center&quot;|'''[[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|ინდეპენდიენტე]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{დროშანიშანი|არგენტინა}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=10 valign=&quot;center&quot;|[[არგენტინის პრიმერა დივიზიონი|1.ª]]
|[[მეტროპოლიტანოს ჩემპიონატი|M-1973]]
|21||4||-||-||4||0
!25
!4
!0.16
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[ნასიონალის ჩემპიონატი|N-1973]]
|14||4||-||-||1||0
!15
!4
!0.26
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[მეტროპოლიტანოს ჩემპიონატი|M-1974]]
|13||6||-||-||-||-
!13
!6
!0.46
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[ნასიონალის ჩემპიონატი|N-1974]]
|22||11||-||-||11||5
!33
!16
!0.48
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[მეტროპოლიტანოს ჩემპიონატი|M-1975]]
|19||6||-||-||7||3
!26
!9
!0.34
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[ნასიონალის ჩემპიონატი|N-1975]]
|14||6||-||-||-||-
!14
!6
!0.42
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[მეტროპოლიტანოს ჩემპიონატი|M-1976]]
|26||13||-||-||5||0
!31
!13
!0.41
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[ნასიონალის ჩემპიონატი|N-1976]]
|16||8||-||-||2||1
!18
!9
!0.50
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[მეტროპოლიტანოს ჩემპიონატი|M-1977]]
|29||22||-||-||-||-
!29
!22
!0.75
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|[[ნასიონალის ჩემპიონატი|N-1977]]
|5||0||-||-||-||-
!5
!0
!0.00
|- style=&quot;text-align: center;&quot; style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ჯამში !! 179!! 80!! 0!! 0!! 30!! 9!! 209!! 89!! 0.42
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=4 valign=&quot;center&quot;|'''[[სევილია (საფეხბურთო კლუბი)|სევილია]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{დროშანიშანი|ესპანეთი}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=2 valign=&quot;center&quot;|[[ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი|1.ª]]
|1978–79
|25||8||-||-||-||-
!25
!8
!0.32
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1979–80
|32||16||1||0||-||-
!33
!16
!0.48
|- style=&quot;text-align: center;&quot; style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ჯამში !! 57!! 24!! 1!! 0!! 0!! 0!! 58!! 24!! 0.41
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=6 valign=&quot;center&quot;|'''[[ფიორენტინა (საფეხბურთო კლუბი)|ფიორენტინა]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{დროშანიშანი|იტალია}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=4 valign=&quot;center&quot;|[[იტალიის სერია A|1.ª]]
|1980–81
|25||4||6||1||-||-
!31
!5
!0.16
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1981–82
|30||9||6||1||-||-
!36
!10
!0.27
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1982–83
|16||4||5||1||2||1
!23
!6
!0.26
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1983–84
|26||10||6||0||-||-
!32
!10
!0.31
|- style=&quot;text-align: center;&quot; style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ჯამში !! 97!! 27!! 23!! 3!! 2!! 1!! 122!! 31!! 0.25
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=4 valign=&quot;center&quot;|'''[[ნაპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ნაპოლი]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{დროშანიშანი|იტალია}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=2 valign=&quot;center&quot;|[[იტალიის სერია A|1.ª]]
|1984–85
|27||11||7||4||-||-
!34
!15
!0.44
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1985–86
|26||3||3||0||-||-
!29
!3
!0.10
|- style=&quot;text-align: center;&quot; style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ჯამში !! 53!! 14!! 10!! 4!! 0!! 0!! 63!! 18!! 0.28
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=3 valign=&quot;center&quot;|'''[[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|უდინეზე]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{დროშანიშანი|იტალია}}&lt;/small&gt;
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=1 valign=&quot;center&quot;|[[იტალიის სერია A|1.ª]]
|1986–87
|20||1||-||-||-||-
!20
!1
!0.05
|- style=&quot;text-align: center;&quot; style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| ჯამში !! 20!! 1!! 0!! 0!! 0!! 0!! 20!! 1!! 0.05
|- align=center bgcolor=000000 style=&quot;color: white;&quot;
!colspan=&quot;3&quot; valign=&quot;center&quot;| სულ ჯამში !! 436!! 158!! 34!! 7!! 32!! 10!! 502!! 175!! 0.34
|-
| colspan=&quot;16&quot;|
&lt;div id=&quot;2&quot;&gt;&lt;sup&gt;'''(1)'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt; [[ესპანეთის საფეხბურთო თასი|ესპანეთის თასისა]] და [[იტალიის საფეხბურთო თასი|იტალიის თასის]] მონაცემების ჩათვლით.&lt;/small&gt;
&lt;div id=&quot;2&quot;&gt;&lt;sup&gt;'''(2)'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt; [[ლიბერტადორესის თასი]]ს, [[საკონტინენტთაშორისო თასი (ფეხბურთი)|საკონტინენტთაშორისო თასის]], [[კოპა ინტერამერიკანა]]ს და [[უეფა-ს ევროპა ლიგა|უეფა-ს თასის]] მონაცემების ჩათვლით.&lt;/small&gt;
&lt;div id=&quot;3&quot;&gt;&lt;sup&gt;'''(3)'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt; არ მოიცავს ამხანაგურ მატჩებში გატანილ გოლებს.&lt;/small&gt;
|}

=== სანაკრებო ===
{|style=&quot;text-align: center;&quot; border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style=&quot;background: #F9F9F9; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center&quot;
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!rowspan=&quot;2&quot; width=130px|ეროვნული&lt;br/&gt;ნაკრები
!rowspan=&quot;2&quot;|წლები
!colspan=&quot;2&quot;|ამხანაგური
!colspan=&quot;2&quot; align=center|'''[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მუნდიალი]]'''
!colspan=&quot;2&quot;|ჯამში
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
!width=30px|მატჩი
!width=30px|გოლი
!width=30px|მატჩი
!width=30px|გოლი
!width=30px|მატჩი
!width=30px|გოლი
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|rowspan=&quot;7&quot; align=center valign=&quot;center&quot;|'''[[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინა]]'''&lt;br/&gt;[[ფაილი:Argentina Football Team Badge 1978 (away).svg|40პქ]]
|1974
|1||0||-||-||1||0
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1976
|4||1||-||-||4||1
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1977
|7||7||-||-||7||7
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1978
|5||0||6||2||11||2
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1979
|1||0||-||-||1||0
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1981
|2||0||-||-||2||0
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
|1982
| -||-||5||2||5||2
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
! colspan=2|სულ ჯამში !! 20 !! 8 !! 11 !! 4 !! 31 !! 12
|-
|}

== მსოფლიო ჩემპიონატებზე ==
ბერტონიმ მსოფლიო ჩემპიონატების 11 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ოთხი გოლი გაიტანა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201202030952/https://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/ მსოფლიო ჩემპიონატი 1978]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210216005104/https://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/ მსოფლიო ჩემპიონატი 1982]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thesoccerworldcups.com/players/daniel_bertoni.php Daniel Bertoni in the World Cups]&lt;/ref&gt;
{| style=&quot;background: #F9F9F9; font-size: 90%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center&quot; align=&quot;center&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; width=60%
|- style=&quot;background:#DDDDDD&quot;
! {{Tooltip|ჩემპ.|მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი}} !! {{Tooltip|მასპინძელი|მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელი ქვეყანა}} !! {{Tooltip|№|საფეხბურთო მაისურის ნომერი მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას}} !! {{Tooltip|პოზიცია|სათამაშო პოზიცია მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობისას}} !! {{Tooltip|შ|ჩატარებული შეხვედრების რაოდენობა მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} !! {{Tooltip|ბ|გატანილი ბურთების რაოდენობა მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}} !! {{Tooltip|მ|მოგება}} !! {{Tooltip|ფ|ფრე}} !! {{Tooltip|წ|წაგება}} !! {{Tooltip|შედეგი|ეროვნული გუნდის მიერ მიღწეული შედეგი მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე}}
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]] || {{ARG}} || {{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|4]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || 6 || 2 || 4 || 1 || 1 || bgcolor=gold|[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978: ფინალი|&lt;center&gt;'''ჩემპიონი'''&lt;/center&gt;]] 
|- style=&quot;text-align: center;&quot;
| [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982|1982]] || {{ESP}} || {{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|4]] || [[თავდამსხმელი (ფეხბურთი)|თავდამსხმელი]] || 5 || 2 || 2 || 0 || 3 || [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982#მეორე რაუნდი|{{Tooltip|&lt;center&gt;მეორე რაუნდი&lt;/center&gt;|მეორე ჯგუფური ეტაპი (C ჯგუფი)}}]]
|}

== გალერეა ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;300px&quot;&gt;
El grafico 3063.jpg|ალტ=|ბერტონი ედინიოს წინააღმდეგ. 1978.  
El grafico 3058.jpg|ალტ=|„ელ გრაფიკოს“ გარეკანზე. 16 მაისი, 1978. მესამე რიგში მარჯვნიდან პირველი: დანიელ ბერტონი. 
Bertoni bochini copa.jpg|ალტ=|[[რიკარდო დანიელ ბერტონი|ბერტონი]] და ბოჩინი [[საკონტინენტთაშორისო თასი (ფეხბურთი)|საკონტინენტთაშორისო თასი]]თ, 1973. 
Bertoni (Selección argentina) - El Gráfico 2982.jpg|ალტ=|„ელ გრაფიკოს“ გარეკანზე. 30 ნოემბერი, 1976.&lt;ref group=&quot;კომ.&quot;&gt;არგენტინისა და სსრ კავშირის ეროვნულ ნაკრებთა ამხანაგური მატჩის ეპიზოდი: ბურთით დანიელ ბერტონი.&lt;/ref&gt; 
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Independiente 1975.jpg|ალტ=|ბერტონი №7 [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|„ინდეპენდიენტეში“]]. 1975.
Kempes versus Holanda2.JPG|ალტ=|[[მარიო კემპესი|კემპესი]] და ბერტონი, [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978: ფინალი|ფინალი]]. 25.06.1978.
Bochini bertoni.jpg|ალტ=|[[რიკარდო ბოჩინი|ბოჩინი]] და ბერტონი [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|„ინდეპენდიენტეში“]]. 1975. 
&lt;/gallery&gt;

==მიღწევები==
===საკლუბო===
; {{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|ინდეპენდიენტე]]

* [[არგენტინის პრიმერა დივიზიონი]]: [[ნასიონალის ჩემპიონატი|1977]],&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tablesa/arg77.html Campeonato Nacional  1977 (Nacional Championship)]&lt;/ref&gt;
* [[ლიბერტადორესის თასი]]: 1973,&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/sacups/copa73.html Copa Libertadores de América 1973]&lt;/ref&gt; 1974,&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/sacups/copa74.html Copa Libertadores de América 1974]&lt;/ref&gt; 1975&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/sacups/copa75.html Copa Libertadores de América 1975]&lt;/ref&gt;
* [[კოპა ინტერამერიკანა]]: 1973, 1974, 1976
* [[საკონტინენტთაშორისო თასი (ფეხბურთი)|საკონტინენტთაშორისო თასი]]: 1973

=== სანაკრებო ===
; {{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინა]]
* [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონი]]: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190814204136/https://www.fifa.com/worldcup/videos/world-cup-highlights-argentina-netherlands-argentina-1978-2401099 1978 FIFA World Cup Argentina ™]&lt;/ref&gt;

== ლიტერატურა ==
{{Refbegin}}
* {{წიგნი
 |ავტორი = გოდუაძე, ლაშა.
 |ნაწილი =  
 |სათაური = მსოფლიო თასის ისტორია (1930–2010)
 |ორიგინალი =  
 |ბმული = https://archive.today/20200104070750/http://laterna.ge/?cat=75&amp;show=11509%23.XhA50Hbnhph
 |გამოცემა =  
 |პასუხისმგებელი = [https://archive.today/20190914185653/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;pft=biblio&amp;qs=700:%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98+%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98 ჯანთიშვილი, გ.]
 |ადგილი = თბ.
 |გამომცემლობა = მსოფლიო სპორტი
 |წელი = 2010
 |ტომი =  
 |გვერდები = 86–91, 346, 359
 |გვერდნი = 496
 |isbn = 
 |ref = გოდუაძე, ლ.
}}
* {{წიგნი
 |ავტორი =	ქურდობაძე, ალექსანდრე 
 |სათაური = ფეხბურთი : ენციკლოპედია
 |ბმული = https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/410953/1/Fexburti_1996.pdf
 |ადგილი = თბ.
 |გამომცემლობა = „ჯისიაი“
 |წელი = 1996
 |გვერდები = 23
 |გვერდნი = 280
 |ref = ქურდობაძე, ა.
}}
* {{წიგნი
 |ავტორი = Robinson, Michael; Hope-Smith, R. G.
 |ნაწილი =  
 |სათაური = Soccer: The International Line-ups &amp; Statistics Series; Argentina 1971-1997
 |ორიგინალი =  
 |ბმული = https://archive.today/20210501171710/http://www.englandfootballonline.com/app/AppSrceNationsA-L.html
 |გამოცემა =  
 |პასუხისმგებელი = 
 |ადგილი = Cleethorpes
 |გამომცემლობა = Soccer Books Ltd 
 |წელი = 1998
 |ტომი =  
 |გვერდები =  
 |გვერდნი =  
 |isbn = 
 |ref = Robinson, Michael.
}}
{{Refend}}

== ბიბლიოგრაფია ==
{{Refbegin}}
* {{Cite book|last=კაკაბაძე|first=მიხეილ|title=არგენტინის ცის ქვეშ|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A8|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190914185508/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A8|archive-date=2019-09-14}}
* {{Cite book|last=კაკაბაძე|first=მიხეილ|title=ოქროს ქალღმერთიდან ფიფა-ს თასამდე|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1981|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A6%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C+%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%90-%E1%83%A1+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%93%E1%83%94|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20200915091623/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A6%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C+%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%90-%E1%83%A1+%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%93%E1%83%94|archive-date=2020-09-15}}
* {{Cite book|last=ფანჯიკიძე|first=გურამ|title=არგენტინა, არგენტინა!|publisher=გამ-ბა საბჭ. საქართველო|year=1979|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92.&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90+%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20200915091450/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92.&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90+%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90|archive-date=2020-09-15}}
* {{Cite book|last=ფანჯიკიძე|first=გურამ|title=ფორცა, იტალია!|publisher=გამ-ბა საბჭ. საქართველო|year=1982|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%AA%E1%83%90,+%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%90!+&amp;qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&amp;qs%5B2%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&amp;qs%5B3%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&amp;qs%5B4%5D%5Bq%5D=&amp;pft=biblio&amp;rnum=10&amp;kbd=en&amp;submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190914190037/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%AA%E1%83%90,+%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%90!+&amp;qs%5B1%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B2%5D%5Bf%5D=212&amp;qs%5B2%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B2%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B3%5D%5Bf%5D=213&amp;qs%5B3%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B3%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B4%5D%5Bf%5D=606&amp;qs%5B4%5D%5Bq%5D=&amp;pft=biblio&amp;rnum=10&amp;kbd=en&amp;submit_btn=%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90|archive-date=2019-09-14}}
* {{Cite book|last=Glanville|first=Brian|title=The Story of the World Cup|publisher=Faber|year=2018|location=London|url=https://www.allenandunwin.com/browse/books/general-books/sport/The-Story-of-the-World-Cup-2018-Brian-Glanville-9780571325566|access-date=2021-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813034241/https://www.allenandunwin.com/browse/books/general-books/sport/The-Story-of-the-World-Cup-2018-Brian-Glanville-9780571325566|archive-date=2020-08-13}} {{ISBN|9780571325566}}
* {{Cite book|last=Holt|first=Nick|title=The Mammoth Book of the World Cup|publisher=Running Press Adult|year=2014|location=London|url=http://www.goodreads.com/book/show/18079896-the-mammoth-book-of-the-world-cup}} {{ISBN|0762452242}}
* {{Cite book|last=Ardiles|first=Ossie|title=Ossie's Dream: My Autobiography|publisher=Transworld|year=2010|location=London|url=http://books.google.ge/books?id=8weRgG6xV7IC&amp;dq=Osvaldo+Ardiles&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiTs8mWp4XZAhWOzaQKHXQxDosQ6AEIQDAE}} {{ISBN|0552-15918-2}}
* {{Cite book|last=Yametti|first=Carlos Francisco|title=El Archivo del Fútbol|publisher=|year=1987|location=Buenos Aires|url=http://edicionesdeportivas.com.ar/perfil/perfil.html|access-date=2022-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704164208/http://edicionesdeportivas.com.ar/perfil/perfil.html|archive-date=2017-07-04}}
{{Refend}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commonscat|Daniel Bertoni}}
{{Refbegin}}
* [https://web.archive.org/web/20161118234101/http://www.fifa.com/worldcup/archive/argentina1978/index.html 1978 FIFA World Cup] · [https://web.archive.org/web/20161118233742/http://www.fifa.com/worldcup/archive/spain1982/index.html 1982 FIFA World Cup] 
* [http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-recintlp.html Ricardo Daniel Bertoni - International Appearances by Roberto Mamrud for the RSSSF]
* [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-wc.html Argentina - World Cup by Luis Carlos Storni for the RSSSF]
* [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-unoff-intres-det.html Argentina National Team - Unofficial Matches - Match Details by Pablo Ciullini for the RSSSF]
* [http://www.rsssf.com/players/arg-players-6498.html Argentina National Team Players 1964-1998 by Luc Vandenberghe for the RSSSF]
{{Refend}}
{| width=&quot;700&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | თემატური საიტები
 |-
 ! scope=row | [http://www.11v11.com/players/daniel-bertoni-54807/ AFS] · [http://www.atf-firenze.it/HTML/giocatori/B/Bertoni2.htm ATF Firenze] · [https://www.bdfutbol.com/en/j/j5128.html BDFutbol] · [https://www.bdfa.com.ar/jugadores-1864.html BDFA] · [https://www.besoccer.com/player/bertoni-256431 BeSoccer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312183153/https://www.besoccer.com/player/bertoni-256431 |date=2023-03-12 }} · [https://web.archive.org/web/20181206073438/http://www.calcio.com/profilo_giocatori/daniel-bertoni/ Calcio.com] · [https://www.eurosport.com/football/person_prs197021.shtml Eurosport] · [https://fbref.com/en/players/f900b18e/Daniel-Bertoni FBref.com] · [https://web.archive.org/web/20190407225144/https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people%3D174395/index.html FIFA] · [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.daniel.bertoni.45618.en.html FootballDatabase.eu] · [http://footballfacts.ru/players/1761741 FootballFacts.ru] · [https://web.archive.org/web/20180128160510/http://footballplayers.ru/players/Bertoni-_Daniel-.html FootballPlayers.ru] · [https://web.archive.org/web/20071020025302/http://futbolfactory.futbolweb.net/index.php?ff=historicos&amp;f2=00001&amp;idjugador=357 Futbolfactory] · [http://www.national-football-teams.com/player/18224/Daniel_Bertoni.html National Football Teams.com] · [http://www.pesmitidelcalcio.com/viewtopic.php?t=3377 Pes Miti Del Calcio] · [https://www.playmakerstats.com/person.php?id=427717 playmarkerstats.com] · [https://www.transfermarkt.com/daniel-bertoni/profil/spieler/135804 Transfermarkt] · [http://www.worldfootball.net/player_summary/daniel-bertoni/ WorldFootball.net] · [https://www.ogol.com.br/player.php?id=27435 oGol] · [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1978/wc78index.html Planet World Cup · WC 1978] · [http://www.planetworldcup.com/CUPS/1982/wc82index.html Planet World Cup · WC 1982] · [http://www.rsssf.com/tables/78full.html RSSSF · Argentina 78] · [http://www.rsssf.com/tables/82full.html RSSSF · España 82] · [http://www.youtube.com/watch?v=gI7M-eYm658 La Cocina del Rojo - Daniel Bertoni] · [http://www.scribd.com/document/307670209/Partidos-No-Oficiales-Seleccion Scribd] · [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=652 Soccerbase] · [http://el.soccerway.com/players/daniel-ricardo-bertoni/106007/ Soccerway] · [http://www.sports.ru/tags/75551218/ Sports.ru] · [http://tn.com.ar/personajes/daniel-bertoni TN - Todo Noticias] · [http://www.transfermarkt.co.uk/daniel-bertoni/profil/spieler/135804 Transfermarkt] · [http://www.tycsports.com/daniel-bertoni.html TyC Sports] · [http://www.zerozero.pt/jogador.php?id=27435&amp;search=1&amp;search_string=daniel+bertoni&amp;searchdb=1 Zerozero.pt] 
|}

{| width=&quot;700&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | მედია · ფოტო · ვიდეო
 |-
 ! scope=row | [https://www.clarin.com/tema/daniel-bertoni.html Clarín] · [https://www.elgrafico.com.ar/etiqueta/daniel%20bertoni El Grafico] · [http://www.gettyimages.fr/photos/daniel-bertoni?phrase=Daniel%20Bertoni&amp;excludenudity=true&amp;sort=best#license Getty Images] · [https://www.alamy.com/stock-photo/daniel-bertoni.html?sortBy=relevant Alamy] · [https://web.archive.org/web/20190711230151/https://www.infobae.com/tag/Daniel%20Bertoni/ Infobae.com] · [http://www.laststicker.com/cards/panini_world_cup_story/105/ LastSticker.com] · [http://www.youtube.com/watch?v=SLvx7taGX8s La Máquina del Tiempo: Daniel Bertoni] · [http://www.marca.com/futbol/sevilla/2017/06/02/59311fdb468aebba6f8b460e.html MARCA.com] 
|}

==კომენტარები==
{{Reflist|group=კომ.|30em}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{არგენტინის შემადგენლობა 1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}
{{არგენტინის შემადგენლობა 1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}

{{DEFAULTSORT:ბერტონი, დანიელ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1955]]
[[კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი]]
[[კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში]]
[[კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:კილმესის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ინდეპენდიენტეს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>a13gyzzo4z5edqi0toygavk24eyooj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამურაი ჯეკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>368831</id>
    <revision>
      <id>5407291</id>
      <parentid>4869177</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6668" sha1="1nldpe2hnbjcm9ipehtuue92eiu0otf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ტელევიზია
| გადაცემის_სახელი = სამურაი ჯეკი
| სურათი =Samurai Jack logo.png
| ტიტრი = 
| სხვა სახელწოდება = 
| ჟანრი = 
| ფორმატი = 
| ავტორი = [[ჯენდი ტარტაკოვსკი]]
| ეფუძნება = 
| შეიმუშავა = 
| სცენარი = {{ubl|ჯენდი ტარტაკოვსკი|[[ბრაიან ენდრიუსი (კადრირების მხატვარი)|ბრაიან ენდრიუსი]]|ბრაიან ლარსენი|[[კრის რეკარდი]]|[[ჩარლი ბინი (ანიმატორი)|ჩარლი ბინი]]|[[პოლ რუდიში]]|[[აარონ სპრინგერი]]|კრის მიჩელი|[[ერიკ უაისი]]}}
| რეჟისორი =  {{ubl|ჯენდი ტარტაკოვსკი|[[რენდი მაიერსი (ანიმატორი)|რენდი მაიერსი]]|[[რობერტ ალვარესი]]|[[რონ რენზეტი]]|[[კრის სავინო]]}}
| რედაქტორი = 
| შემოქმედებითი დირექტორები = 
| წამყვანი = 
| მონაწილეობენ = 
| გახმოვანება = {{ubl|[[ფილ ლამარი]]|[[მაკო ივამატსუ]] &lt;small&gt;(2001–04)&lt;/small&gt;|[[გრეგ ბოლდუინი]] &lt;small&gt;(2017–დღემდე)&lt;/small&gt;}}
| ჟიური = 
| მთხრობელი = 
| თემის_კომპოზიტორი = {{ubl|[[Will.i.am|უილ ადამსი]]}}
| მთავარი_თემა =  &quot;Samurai Jack&quot; {{small|(2001- 2004)}}&lt;br&gt;&quot;Jack's Back&quot; {{small|(ამჟამინდელი)}}
| ფინალური_თემა = &quot;Samurai Jack&quot;
| კომპოზიტორი =  {{ubl|[[ჯეიმზ ლ. ვენებლი]] &lt;small&gt;(2001–04)&lt;/small&gt;|[[ტაილერ ბეიტსი]] (სეზონი 5)|ჯოან ჰიგინბოტომი|დიტერ ჰარტმანი&lt;small&gt;(სეზონი 5)&lt;/small&gt;|პოლ დინლეტერი &lt;small&gt;(2017–დღემდე)&lt;/small&gt;}}
| ქვეყანა = აშშ
| ენა = ინგლისური
| სეზონი = 5
| სერია = 
| ეპიზოდი = 55
| ეპიზოდების_სია =  
| აღმასრულებელი_პროდიუსერი = ჯენდი ტარტაკოვსკი
| პროდიუსერი = {{ubl|ჯენდი ტარტაკოვსკი|დანა რიჩი &lt;small&gt;(2001–04)&lt;/small&gt;|კელი კრიუსი &lt;small&gt;(2017–დღემდე)&lt;/small&gt;}}
| მონტაჟი = 
| ადგილი = 
| ოპერატორი = 
| კამერა = 
| ხანგრძლივობა = 22 წთ.
| არხი = {{ubl|[[Cartoon Network]] &lt;small&gt;(2001–04)&lt;/small&gt;|[[Adult Swim]] ([[Toonami]]) &lt;small&gt;(2017–დღემდე)&lt;/small&gt;}}
| კომპანია = {{ubl|[[Cartoon Network Studios]]|[[Williams Street]] &lt;small&gt;(2017–დღემდე)&lt;/small&gt;}}
| დისტრიბუტორი = [[Warner Bros. Television Distribution]]
| ორიგინალური არხი = 
| ჩვენების_ფორმატი = {{ubl|[[480i]] ([[4:3]] [[SDTV]]) &lt;small&gt;(2001–04)&lt;/small&gt;|[[1080i]] ([[16:9]] [[HDTV]]) &lt;small&gt;(2017–დღემდე)&lt;/small&gt;}}
| აუდიო_ფორმატი = 
| პირველად = &lt;small&gt;'''ორიგინალური სერიალი:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;10 აგვისტო, 2001 – 25 სექტემბერი, 2004&lt;br&gt;&lt;small&gt;'''განახლებული:'''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;11 მარტი, 2017
| უკანასკნელად = {{End date|დღემდე}}
| სტატუსი = 
| წინა = 
| შემდეგი = 
| დაკავშირებული_შოუები = 
| ბოლო = 
| საიტი = http://www.adultswim.com/videos/samurai-jack/
}}

'''''სამურაი ჯეკი''''' ({{lang-en|Samurai Jack}}) — ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი, შექმნილი [[ჯენდი ტარტაკოვსკი]]ს მიერ [[Cartoon Network]]-ისთვის. მისი მთავარი პერსონაჟია  ჯეკი, მოხვედრილი სხვა დროში, რომელიც ცდილობს შინ დაბრუნებას და ტირანი დემონ აკუს დამარცხებას. სერიალის პრემიერა გაიმართა 2001 წლის 10 აგვისტოს, სატელევიზიო ეპიზოდით ''The Premiere Movie''. 2004 წლის 25 სექტემბერს, 52 ეპიზოდის შემდეგ, სერიალი დასრულდა, მაგრამ 2017 წლის 11 აპრილს კვლავ დაბრუნდა. პირველი ოთხი ეპიზოდი DVD-ზე გამოსცა [[Warner Home Video]]-მა.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.bcdb.com/cartoons/Other_Studios/C/Cartoon_Network_Studios/Samurai_Jack/ ინფორმაცია BCDB-ში]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
*{{IMDb title|0278238}}
*{{tv.com show|samurai-jack}}

[[კატეგორია:სამურაი ჯეკი]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:2001 წელს დაწყებული ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:2004 წელს დასრულებული ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები]]</text>
      <sha1>1nldpe2hnbjcm9ipehtuue92eiu0otf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტიტანებზე შეტევა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>376276</id>
    <revision>
      <id>5407017</id>
      <parentid>5389886</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33223-11</username>
        <id>183829</id>
      </contributor>
      <origin>5407017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="iq9h3c31rcslz4egmxtt1z8h8v6jnc9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ანიმანგა/ზედა
| სახელწოდება =  ტიტანებზე შეტევა
| სურათი = Attack on Titan logo.svg
| ტიტრი = ლოგო
| იაპონურად = 進撃の巨人
| ტრანსლიტი = შინგეკი ნო კიოჯინ
| ჟანრი = ანიმე
}}
{{ინფოდაფა ანიმანგა/ვიდეო
| ტიპი = ტვ სერიალი
| რეჟისორი = 	[[ჰაჯიმე ისაიამა]], ტეცურო არაკი (სეზონი 1-3), მასაში კოისუკა (სეზონი 2-3), იუიჩირო ჰაიაში (სეზონი 4), ჯუნ შიშიდო (სეზონი 4)
| სტუდია = 		Wit Studio, MAPPA
| არხი = MBS, Tokyo MX, BS11, FBS, TOS, HTB, TVA, GTV, GYT, TVS, tvk, CTC, RSK, BSN, RCC, SBC, TBC, SBS, IBC, RKK, ITC
| არხი_ინგ = Adult Swim (Toonami)
| პირველად = 7 აპრილი, 2013
| უკანასკნელად = 5 ნოემბერი, 2023
| ეპიზოდები =  94 ეპიზოდი და 8 OVA 
}}
{{ინფოდაფა ანიმანგა/ქვედა}}

'''''ტიტანებზე შეტევა''''' ({{Lang-ja|進撃の巨人}}) — იაპონური პოსტაპოკალიპტიკური [[მანგა]], რომელიც დაწერილია და ილუსტრილებულია [[ჰაჯიმე ისაიამა]]ს მიერ. გამოდის იაპონური გამომომცემლის „კოდანსიას“ ყოველთვიურ ჟურნალ „Bessatsu Shonen Magazine“-ში, 2009 წლის ოქტომბრიდან. მანგაში აღწერილი მოქმედება ხდება გამოგონებულ სამყაროში, რომელიც XIX საუკუნის ევროპას მოგვაგონებს, სადაც ადამიანები ცხოვრობენ ისეთ ტერიტორიებზე, რომლებიც შემოღობილია სამი უზარმაზარი კედლით, რომლებიც კაცობრიობას გიგანტური კაციჭამია არსებებისგან, ტიტანებისგან, იცავს. [[2013]] წლიდან მრავალსერიანი ანიმე-ეკრანიზაცია გამოდის, რომელიც იქმნება ''Wit Studios''-ის მიერ.

== სიუჟეტი ==
{{სიუჟეტი}}
კაცობრიობამ პროგრესის მაგივრად განიცადა რეგრესი გიგანტების რასის გამოჩენის გამო. უზარმაზარ ჰუმანოიდებს არც აზროვნება შეეძლოთ და არც ლაპარაკი, სამაგიეროდ უაზროდ ჭამდნენ [[ადამიანი|ადამიანებს]], მათ ვერანნაირმა იარაღმა ვერ აჯობა და ამიტომ, მათ წინააღმდეგ საბრძოლველად ადამიანები გაემართნენ.

== ოფიციალური საიტი ==
{{commonscat-inline|Attack on Titan}}
* {{ოფიციალური|http://shingeki.tv/}} {{ja icon}}

{{ტიტანებზე შეტევა}}
[[კატეგორია:2013 წლის ანიმე ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:ტიტანებზე შეტევა]]
[[კატეგორია:2014 წლის ანიმე ფილმები]]
[[კატეგორია:2015 წლის ანიმე ფილმები]]</text>
      <sha1>iq9h3c31rcslz4egmxtt1z8h8v6jnc9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407019</id>
      <parentid>5407017</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33223-11</username>
        <id>183829</id>
      </contributor>
      <origin>5407019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="47yrqstwhplkx0ightjhrhuzd5inpy5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ანიმანგა/ზედა
| სახელწოდება =  ტიტანებზე შეტევა
| სურათი = Attack on Titan logo.svg
| ტიტრი = ლოგო
| იაპონურად = 進撃の巨人
| ტრანსლიტი = შინგეკი ნო კიოჯინ
| ჟანრი = ანიმე
}}
{{ინფოდაფა ანიმანგა/ვიდეო
| ტიპი = ტვ სერიალი
| რეჟისორი = 	[[ჰაჯიმე ისაიამა]],
 ტეცურო არაკი (სეზონი 1-3), მასაში კოისუკა (სეზონი 2-3), იუიჩირო ჰაიაში (სეზონი 4), ჯუნ შიშიდო (სეზონი 4)
| სტუდია = 		Wit Studio, MAPPA
| არხი = MBS, Tokyo MX, BS11, FBS, TOS, HTB, TVA, GTV, GYT, TVS, tvk, CTC, RSK, BSN, RCC, SBC, TBC, SBS, IBC, RKK, ITC
| არხი_ინგ = Adult Swim (Toonami)
| პირველად = 7 აპრილი, 2013
| უკანასკნელად = 5 ნოემბერი, 2023
| ეპიზოდები =  94 ეპიზოდი და 8 OVA 
}}
{{ინფოდაფა ანიმანგა/ქვედა}}

'''''ტიტანებზე შეტევა''''' ({{Lang-ja|進撃の巨人}}) — იაპონური პოსტაპოკალიპტიკური [[მანგა]], რომელიც დაწერილია და ილუსტრილებულია [[ჰაჯიმე ისაიამა]]ს მიერ. გამოდის იაპონური გამომომცემლის „კოდანსიას“ ყოველთვიურ ჟურნალ „Bessatsu Shonen Magazine“-ში, 2009 წლის ოქტომბრიდან. მანგაში აღწერილი მოქმედება ხდება გამოგონებულ სამყაროში, რომელიც XIX საუკუნის ევროპას მოგვაგონებს, სადაც ადამიანები ცხოვრობენ ისეთ ტერიტორიებზე, რომლებიც შემოღობილია სამი უზარმაზარი კედლით, რომლებიც კაცობრიობას გიგანტური კაციჭამია არსებებისგან, ტიტანებისგან, იცავს. [[2013]] წლიდან მრავალსერიანი ანიმე-ეკრანიზაცია გამოდის, რომელიც იქმნება ''Wit Studios''-ის მიერ.

== სიუჟეტი ==
{{სიუჟეტი}}
კაცობრიობამ პროგრესის მაგივრად განიცადა რეგრესი გიგანტების რასის გამოჩენის გამო. უზარმაზარ ჰუმანოიდებს არც აზროვნება შეეძლოთ და არც ლაპარაკი, სამაგიეროდ უაზროდ ჭამდნენ [[ადამიანი|ადამიანებს]], მათ ვერანნაირმა იარაღმა ვერ აჯობა და ამიტომ, მათ წინააღმდეგ საბრძოლველად ადამიანები გაემართნენ.

== ოფიციალური საიტი ==
{{commonscat-inline|Attack on Titan}}
* {{ოფიციალური|http://shingeki.tv/}} {{ja icon}}

{{ტიტანებზე შეტევა}}
[[კატეგორია:2013 წლის ანიმე ტელესერიალები]]
[[კატეგორია:ტიტანებზე შეტევა]]
[[კატეგორია:2014 წლის ანიმე ფილმები]]
[[კატეგორია:2015 წლის ანიმე ფილმები]]</text>
      <sha1>47yrqstwhplkx0ightjhrhuzd5inpy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ურუმჩი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>380238</id>
    <revision>
      <id>5407240</id>
      <parentid>4409602</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5407240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1609" sha1="0px3naraqzpcf4scbvv7rf87m8n4cuv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ურუმჩი''' ({{lang-zh|烏魯木齊}}) — ქალაქი [[სინძიანი|სინძიანში]], [[ჩინეთი|ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში]].
ურუმჩი ითვლება ზღვიდან დაშორებულ ერთ-ერთ უმსხვილეს [[ქალაქი|ქალაქად]] [[მსოფლიო]]ში. მდებარეობს [[ტიან-შანი]]ს ჩრდილოეთ მთებზე.
ურუმჩიში განთავსებულია [[ჩინეთი]]ს [[ქარენერგეტიკა|ქარენერგეტიკის]] უდიდესი ცენტრი. 

ურუმჩი [[ალმათი]]სა და [[პეკინი]]ს სარკინიგზო გზაზე მდებარეობს.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.urumqi.gov.cn ურუმჩის ადმინისტრაციის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200513183644/http://www.urumqi.gov.cn/ |date=2020-05-13 }}
* [http://corntigaja.blogspot.com/2009/07/hanuyghur-demographic-trend-in-xinjiang.html ურუმჩის შემადგენლობა 1949-2000]{{ref-en}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]</text>
      <sha1>0px3naraqzpcf4scbvv7rf87m8n4cuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუბენ პანიანინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>410638</id>
    <revision>
      <id>5407191</id>
      <parentid>4946403</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19596" sha1="ijc8g7ccihkwbgzw2i6qeruu2pg9gve" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი = რუბენ პანიანინი
|სურათი = Rubén Pagnanini (born 31 January 1949) — Argentina NFT Defender (1978).jpg
|სურათის ზომა = 
|წარწერა = 
|სრული სახელი = რუბენ ოსკარ პანიანინი
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1949|1|31|}}
|დაბადების ადგილი = [[სან-ნიკოლას-დე-ლოს-აროიოსი]],&lt;br&gt;[[არგენტინა]]
|გარდაცვალების თარიღი =
|გარდაცვალების ადგილი =
|სიმაღლე = 170 [[სანტიმეტრი|სმ]] 
|პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]
|ახალგაზრდული წელი1 = 
|ახალგაზრდული კლუბი1 = 
|წელი1 = 1968–1977
|კლუბი1 = [[ესტუდიანტესი (საფეხბურთო კლუბი)|ესტუდიანტესი]]
|მატჩი1 = 329
|გოლი1 = 22
|წელი2 = 1977–1979
|კლუბი2 = [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|ინდეპენდიენტე]]
|მატჩი2 = 70
|გოლი2 = 2
|წელი3 = 1980
|კლუბი3 = [[არხენტინოს ჯუნიორსი (საფეხბურთო კლუბი)|არხ. ჯუნიორსი]]
|მატჩი3 = 2
|გოლი3 = 0
|წელი4 = 1981
|კლუბი4 = [[მინესოტა კიქსი (საფეხბურთო კლუბი)|მინესოტა კიქსი]]
|მატჩი4 = 13
|გოლი4 = 0
|სულ მატჩი = 
|სულ გოლი = 
|ეროვნული წელი1 = 1978
|ეროვნული ნაკრები1 = [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინა]]
|ეროვნული მატჩი1 = 4
|ეროვნული გოლი1 = 1
|მედლის თარგები = 
{{მედალი ქვეყანა |{{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[არგენტინა]]}}
{{მედალისპორტი |[[ფეხბურთი]]}}
{{მედალიშეჯიბრი|[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონატი]]}}
{{ოქროს მედალი |[[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|არგენტინა 1978]] | }}
}}
'''რუბენ ოსკარ პანიანინი''' ({{lang-es|Rubén Oscar Pagnanini;}} დ. [[31 იანვარი]], [[1949]], [[სან-ნიკოლას-დე-ლოს-აროიოსი]], [[არგენტინა]]) — [[არგენტინელები|არგენტინელი]] [[ფეხბურთელი]], [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]]. [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონი]] [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url= http://www.rsssf.com/miscellaneous/arg-squad-wc.html#1978
 |title= Argentine Squads in the World Cups (World Cup 1978)
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.xenen.com.ar/2017/01/17/43-campeones-del-mundo-el-mapa-demografico-del-futbol-argentino/ 43 campeones del mundo. El mapa demográfico del fútbol argentino]&lt;/ref&gt;

== კარიერა ==  
=== საკლუბო კარიერა ===  
რუბენ პანიანინი საკლუბო კარიერას 1968 წელს, [[არგენტინის პრიმერა დივიზიონი]]ს მონაწილე [[ლა-პლატა]]ს „ესტუდიანტესში“ იწყებს. მის შემადგენლობაში 10 სეზონი რჩება, რომლის განმავლობაშიც ქვეყნის ჩემპიონატის 329 მატჩს თამაშობს და 22 ბურთი გააქვს. კლუბთან ერთად სამჯერ ზედიზედ (1968,&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/sacups/copa68.html Copa Libertadores de América 1968]&lt;/ref&gt; 1969,&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/sacups/copa69.html Copa Libertadores de América 1969]&lt;/ref&gt; 1970&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/sacups/copa70.html Copa Libertadores de América 1970]&lt;/ref&gt;) [[ლიბერტადორესის თასი]]ს მფლობელი ხდება. ასევე, იმარჯვებს [[კოპა ინტერამერიკანა]]ს&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tablesi/intam68.html Copa Interamericana 1968]&lt;/ref&gt; და [[საკონტინენტთაშორისო თასი]]ს გათამაშებაში (1968).&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tablesi/intconclub68.html Intercontinental Club Cup 1968]&lt;/ref&gt;

1977–1979 წლებში იცავს [[არგენტინა|არგენტინის]] ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ძლიერი და პოპულარული გუნდის — [[აველიანედა]]ს [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|„ინდეპენდიენტეს“]] ღირსებას, სადაც ეროვნული ჩემპიონატის 70 შეხვედრაში ორჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. „ინდეპენდიენტესთან“ ერთად, ორჯერ ზედიზედ, [[ნასიონალის ჩემპიონატი]]ს გამარჯვებული ხდება (1977, 1978).

1980 წელს [[ბუენოს აირესი]]ს [[არხენტინოს ჯუნიორსი (საფეხბურთო კლუბი)|„არხენტინოს ჯუნიორსის“]] რიგებში გადადის. თუმცა, ამ გუნდის შემადგენლობაში მხოლოდ ორ შეხვედრაში გამოდის მინდორზე. 

1981 წლიდან ჩრდილოეთ ამერიკის საფეხბურთო ლიგაში ინაცვლებს ({{lang-en|North American Soccer League}}) და ბლუმინგტონის ({{lang-en|Bloomington, Minnesota}}) „მინესოტა კიქსის“ რიგებში აგრძელებს თამაშს. ამერიკულ კლუბში პანიანინი 13 შეხვედრას მართავს და თავის საფეხბურთო კარიერას ამავე წელს, აქვე ასრულებს.

===სანაკრებო კარიერა===
[[1978]] [[წელი|წელს]] [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინის ეროვნული ნაკრების]] შემადგენლობაში 4 მატჩი ითამაშა და ერთი გოლი გაიტანა.&lt;ref&gt;[http://www.11v11.com/players/ruben-pagnanini-55847/ Rubén Pagnanini International matches (1978)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/players/arg-players-6498.html Argentina National Team Players 1964–1998]&lt;/ref&gt;

==== სანაკრებო მატჩები ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background-color:#cedff2&quot;|{{Tooltip|რამონ კასტილიას თასი|Copa Ramon Castilla}}
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align: left;&quot;
|-
! №
! თარიღი !! შეხვედრის ადგილი !! მოწინააღმდეგე !! {{Tooltip|ანგ.|შეხვედრის ანგარიში}} !! შეჯიბრება !! {{Tooltip|წყარო|ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის ინტერნეტსა და მედიასივრცეში არსებული რესურსები.}}
|-
| 1 || 19.03.1978 || „ხოსე მარია მინელა“, [[მარ-დელ-პლატა]], [[არგენტინა]] || align=left| {{fb|PER}} || {{Tooltip|'''2–1'''|გოლები: რენე ჰაუსმანი 40', რუბენ პანიანინი 68' (არგენტინა); პერსი როხასი 89' (პერუ)}} || align=left bgcolor=cedff2 | კასტილიას თასი || &lt;ref&gt;[http://www.11v11.com/matches/argentina-v-peru-19-march-1978-234646/ Argentina 2–1 Peru (19 March 1978]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://footballfacts.ru/matches/268525-2-1 Аргентина - Перу - 2 : 1 / 19.03.1978]&lt;/ref&gt;
|-
| 2 || 23.03.1978 || „ესტადიო ნასიონალი“, [[ლიმა]], [[პერუ]] || align=left| {{fb|PER}} || 3–1 || align=left bgcolor=cedff2 | კასტილიას თასი || &lt;ref&gt;[http://www.11v11.com/matches/peru-v-argentina-23-march-1978-234651/ Peru 1–3 Argentina, 23 March 1978]&lt;/ref&gt; 
|-
| 3 || 29.03.1978 || „ლა ბომბონერა“, [[ბუენოს აირესი]], [[არგენტინა]] || align=left| {{fb|BUL}} || 3–1 || ამხანაგური || &lt;ref&gt;[http://www.11v11.com/matches/argentina-v-bulgaria-29-march-1978-234654/ Argentina 3–1 Bulgaria (29 March 1978)]&lt;/ref&gt;
|-
| 4 || 25.04.1978 || „ესტადიო სენტენარიო“, [[მონტევიდეო]], [[ურუგვაი]] || align=left| {{fb|URU}} || 0–2 || ამხანაგური || &lt;ref&gt;[http://www.11v11.com/matches/uruguay-v-argentina-25-april-1978-234685/ Uruguay 2–0 Argentina (25 April 1978)]&lt;/ref&gt;
|}

==მიღწევები==
===საკლუბო===
; {{დროშანიშანი|არგენტინა}} ესტუდიანტესი
* [[ლიბერტადორესის თასი]]: 1968, 1969, 1970 
* [[კოპა ინტერამერიკანა]]: 1968
* [[საკონტინენტთაშორისო თასი (ფეხბურთი)|საკონტინენტთაშორისო თასი]]: 1968
; {{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[ინდეპენდიენტე (საფეხბურთო კლუბი)|ინდეპენდიენტე]]
* [[ნასიონალის ჩემპიონატი|ნასიონალი]]: 1977, 1978&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tablesa/arg78.html Campeonato Nacional 1978 (Nacional Championship)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tablesa/arg78.html Campeonato Nacional 1978 (Nacional Championship)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tablesa/arg78.html Campeonato Nacional 1978 (Nacional Championship)]&lt;/ref&gt;

=== სანაკრებო ===
; {{დროშანიშანი|არგენტინა}} [[არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|არგენტინა]]
* [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი|მსოფლიო ჩემპიონი]]: [[მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1978|1978]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190814204136/https://www.fifa.com/worldcup/videos/world-cup-highlights-argentina-netherlands-argentina-1978-2401099 1978 FIFA World Cup Argentina ™]&lt;/ref&gt;

== ბიბლიოგრაფია ==
{{Refbegin}}
* {{Cite book|last=კაკაბაძე|first=მიხეილ|title=არგენტინის ცის ქვეშ|publisher=საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა|year=1979|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A8|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20190914185508/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A1+%E1%83%A5%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A8|archive-date=2019-09-14}}
* {{Cite book|last=ფანჯიკიძე|first=გურამ|title=არგენტინა, არგენტინა!|publisher=გამ-ბა საბჭ. საქართველო|year=1979|location=თბილისი|url=http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92.&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90+%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90|access-date=2023-09-13|archive-url=https://archive.today/20200915091450/http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/cart/search.html?cmd=search&amp;sf=advanced&amp;qs%5B0%5D%5Bf%5D=700&amp;qs%5B0%5D%5Bq%5D=%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%98%E1%83%AB%E1%83%94,+%E1%83%92.&amp;qs%5B0%5D%5Bb%5D=and&amp;qs%5B1%5D%5Bf%5D=200&amp;qs%5B1%5D%5Bq%5D=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90+%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90|archive-date=2020-09-15}}
* {{Cite book|last=Glanville|first=Brian|title=The Story of the World Cup|publisher=Faber|year=2018|location=London|url=https://www.allenandunwin.com/browse/books/general-books/sport/The-Story-of-the-World-Cup-2018-Brian-Glanville-9780571325566|access-date=2021-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813034241/https://www.allenandunwin.com/browse/books/general-books/sport/The-Story-of-the-World-Cup-2018-Brian-Glanville-9780571325566|archive-date=2020-08-13}} {{ISBN|9780571325566}}
* {{წიგნი
 |ავტორი = Robinson, Michael; Hope-Smith, R. G.
 |ნაწილი =  
 |სათაური = Soccer: The International Line-ups &amp; Statistics Series; Argentina 1971-1997
 |ორიგინალი =  
 |ბმული = https://archive.today/20210501171710/http://www.englandfootballonline.com/app/AppSrceNationsA-L.html
 |გამოცემა =  
 |პასუხისმგებელი = 
 |ადგილი = Cleethorpes
 |გამომცემლობა = Soccer Books Ltd 
 |წელი = 1998
 |ტომი =  
 |გვერდები =  
 |გვერდნი =  
 |isbn = 
 |ref = Robinson, Michael.
}}
{{Refend}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://web.archive.org/web/20190408000743/https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people%3D69694/index.html FIFA Tournaments · Players &amp; Coaches · Ruben Pagnanini]
* [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-wc.html Argentina · World Cup] · [http://www.rsssf.com/tablesa/arg-unoff-intres-det.html Argentina National Team · Unofficial Matches · Match Details]
{| width=&quot;600&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | თემატური საიტები
 |-
 ! scope=row |[http://www.rsssf.com/players/arg-players-6498.html Argentina National Team Players 1964–1998] · [http://www.11v11.com/players/ruben-pagnanini-55847/ AFS] · [http://www.bdfa.com.ar/jugadores-RUBEN-OSCAR-PAGNANINI-802.html BDFA] · [https://www.besoccer.com/player/ruben-pagnanini-533710 BeSoccer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250603115447/https://www.besoccer.com/player/ruben-pagnanini-533710 |date=2025-06-03 }} · [http://www.national-football-teams.com/player/37953/Ruben_Pagnanini.html National Football Teams] · [http://www.scribd.com/document/307670209/Partidos-No-Oficiales-Seleccion Scribd]
|}
{| width=&quot;600&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | მედია
 |-
 ! scope=row |[https://deporteshoy.com.ar/2022/07/jugo-con-kempes-bochini-y-maradona-gano-el-mundial-del-78-con-la-seleccion-argentina-pero-no-se-siente-campeon-mi-interior-dice-otra-cosa/ Deportes Hoy] · [https://www.futebolportenho.com.br/do-estudiantes-tri-da-libertadores-so-um-titular-ganhou-copa-do-mundo-70-anos-de-ruben-pagnanini/ Futebol Portenho]
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{არგენტინის შემადგენლობა 1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე}}

{{DEFAULTSORT:პანიანინი, რუბენ}} 
[[კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1949]]
[[კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ესტუდიანტესის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ინდეპენდიენტეს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:არხენტინოს ჯუნიორსის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>ijc8g7ccihkwbgzw2i6qeruu2pg9gve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რკინის გუმბათი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>423156</id>
    <revision>
      <id>5406975</id>
      <parentid>4931583</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12696" sha1="rnaz3sl3ejwutpqjimvrw7zrs8m9bqj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა იარაღი
&lt;!-- Type selection --&gt;
| is_missile=yes
| name=რკინის გუმბათი
| image = Iron Dome near Sderot.jpg
| image_size = 300
|caption= 
|type = [[რაკეტების, არტილერიისა და მორტირის საწინააღმდეგო|C-RAM]] და მოკლე დისტანციის [[საჰაერო თავდაცვის სისტემა]]&lt;ref name=&quot;brochure&quot;&gt;{{cite web|title=Iron Dome: Defense System Against Short Range Artillery Rockets|url=http://www.rafael.co.il/marketing/SIP_STORAGE/FILES/0/1190.pdf|work=[[Rafael Advanced Defense Systems]]|accessdate=6 August 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/6DaRBJXlS?url=http://www.rafael.co.il/marketing/SIP_STORAGE/FILES/0/1190.pdf|archivedate=11 იანვარი 2013}}&lt;/ref&gt;
|service= [[2011]]-დან დღემდე
&lt;!-- Production history --&gt;
|designer=[[Rafael Advanced Defense Systems]] და [[Israel Aerospace Industries]]
|design_date= [[2005]]-დან დღემდე
|manufacturer=[[Rafael Advanced Defense Systems]] და [[Israel Aerospace Industries]]
|production_date=[[2011]]-დან დღემდე
|number = 10 ბატარეა მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე&lt;ref&gt;{{cite web | last =Lappin|first =Yaakov| title = Tenth Iron Dome battery deployed to protect Israel from rockets|url = http://www.jpost.com/Operation-Protective-Edge/Third-new-Iron-Dome-battery-deployed-362830 | work = The Jerusalem Post|accessdate=11 August 2014}}&lt;/ref&gt; (დაგეგმილია 5 ბატარეის განთავსება )&lt;ref&gt;{{Citation | title = Strategy page | contribution-url = http://www.strategypage.com/htmw/htada/20140319.aspx | contribution = Air Defense: U.S. Pays For More Iron Dome | accessdate = 11 July 2014}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lazareva_20140710_telegraph&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/10960091/The-Iron-Dome-what-is-it-and-how-does-it-work.html|title=The Iron Dome: what is it and how does it work? |first=Inna|last=Lazareva|publisher=The Telegraph |date=10 July 2014 |accessdate=10 July 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Service history --&gt;
|origin= {{დროშა|ისრაელი}}
|used_by= {{დროშა|ისრაელი}}
|wars=[[ღაზა-ისრაელის კონფლიქტი]] ([[ისრაელზე პალესტინის რაკეტების შეტევების სია (2011)|2011]], [[ისრაელზე პალესტინის რაკეტების შეტევების სია (2012)|2012]])&lt;br&gt;[[ოპერაცია ღრუბლიანი სვეტი]]&lt;br&gt;[[ოპერაცია ურღვევი კლდე]]&lt;br&gt;[[სინაის ამბოხება]]
&lt;!-- Vehicle/missile specifications --&gt;
|engine=
|propellant=
|weight=90 [[კგ]] (3200 გირვანქა)&lt;ref name =janesMar08&gt;{{cite news|url= http://www.janes.com/products/janes/defence-security-report.aspx?ID=1065927116&amp;pu=1&amp;rd=janes_com# | title =Iron Dome advances to meet Qassam threat |first=Alon| last= Ben-David | publisher = [[Jane's]] |date=18 March 2008 | accessdate = 18 August 2011}}&lt;/ref&gt;
|wingspan=
|length=3 [[მეტრი|მ]] (9,8 ფუტი)&lt;ref name = janesMar08 /&gt;
|diameter=160 [[მმ]] (6,3 ინჩი)&lt;ref name=janesMar08 /&gt;
|is_explosive = კი
|speed=
|vehicle_range=
|ceiling=
|filling=
|filling_weight=
|guidance=
|accuracy=
|steering =
|detonation=[[რადიოამფეთქი]]&lt;ref name = atSpecs&gt;{{cite web|url= http://www.army-technology.com/projects/irondomeairdefencemi/ | title = Iron Dome Air Defense Missile System, Israel|publisher= Army technology | accessdate =18 August 2011}}&lt;/ref&gt;
|unit_cost= $50 მილიონი ერთი ბატარეა&lt;ref&gt;{{Citation | title = The secret of the wonder weapon that Israel will show off to Obama | date = March 19, 2013 | url = http://world.time.com/2013/03/19/the-secret-of-the-wonder-weapon-that-israel-will-show-off-to-obama/ | newspaper = Time }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715183802/http://world.time.com/2013/03/19/the-secret-of-the-wonder-weapon-that-israel-will-show-off-to-obama/ |date=ივლისი 15, 2014 }}.&lt;/ref&gt;
$40,000 ერთი შუშხუნა &lt;ref name = &quot;jewishvirtuallibrary.org&quot;&gt;{{Citation | url = http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/talking/88_missiledefense.html| title = Israel's Missile Defense System | date = June 2016}}.&lt;/ref&gt;}}

'''„რკინის გუმბათი“''' ({{Lang-he|כיפת ברזל}}, {{lang-en|Iron Dome}}) — ტაქტიკური [[რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა|რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვითი]] სისტემა, რომელიც განკუთვნილია არამართვადი ტაქტიკური რაკეტებისაგან [[ისრაელი|ისრაელის]] დასცვისთვის 4-დან 70 [[კმ]]-მდე ფრენის მანძილიდან.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/russian/international/2012/11/121127_israel_missile_defence «Железный купол» Израиля: эйфория от успеха? // Русская служба Би-би-си]&lt;/ref&gt; შექმნილია კომპანია [[Rafael]]-ის მიერ.

სისტემა მოიცავს რაკეტების ამოცნობის, მათი ტრაექტორიის გამოთვლის და ჰაერში განადგურების მექანიზმებს. ის ყველანაირ ამინდში მუშაობს — ნისლშიც, წვიმაშიც და მტვრის ღრუბელშიც. სისტემა აანალიზებს საფრთხეს და ანტირაკეტას მხოლოდ მაშინ უშვებს, თუ საფრთხე დასახლებულ ადგილს ემუქრება.&lt;ref name=&quot;თავისუფლება&quot;&gt;{{cite news |title=ისრაელის „რკინის გუმბათი“ — რა არის, როგორ მუშაობს და რა ნაკლი აქვს |url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/31253756.html |access-date=14 მაისი, 2021 |agency=რადიო თავისუფლება |date=13 მაისი, 2021 |language=ka}}&lt;/ref&gt; თითოეულ ბატარეას შეუძლია დაიცვას 150 [[კმ²|კვადრატული კილომეტრის]] ფართობის ტერიტორია.&lt;ref&gt;[http://www.jpost.com/Defense/Article.aspx?id=236177 IAF deploys third Iron Dome battery outside Ashdod] — Jerusalem Post&lt;/ref&gt;

პირველი ბატარეა განთავსდა [[2011]] წლის [[27 მარტი|27 მარტს]] [[ბეერ-შევა|ბეერ-შევასთან]] ახლოს.&lt;ref name = aje&gt;{{cite news | url = http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/03/201132718224159699.html | title =Israel deploys 'Iron Dome' rocket shield |publisher=[[Al Jazeera English]] | date =27 March 2011|accessdate=18 August 2011}}&lt;/ref&gt; [[7 აპრილი|7 აპრილს]] წარმატებით შეაჩერა [[ღაზა|ღაზიდან]] ნასროლი [[БМ-21]]-ის რაკეტები. &lt;ref name=firstInterceptAshkelon&gt;{{cite news|title=Iron Dome successfully intercepts Gaza rocket for first time|url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/iron-dome-successfully-intercepts-gaza-rocket-for-first-time-1.354696|accessdate=7 April 2011|newspaper=Haaretz|date=7 April 2011|first=Anshel|last=Pfeffer|author2=Yanir Yagna|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201209004644/https://www.haaretz.com/1.5148599|archivedate=9 დეკემბერი 2020}}&lt;/ref&gt; [[2012]] წლის [[10 მარტი|10 მარტს]] ''[[The Jerusalem Post]]''-მა გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ „რკინის გუმბათმა“ ღაზის სექტორიდან გამოტყორცნილი რაკეტების 90% გაანადგურა, რომლებიც დასახლებული პუნქტების დასაბომბად იყო განკუთვნილი.&lt;ref name = jpostMar12&gt;{{cite news|url= http://www.jpost.com/Defense/Article.aspx?id=261257 | title =Iron Dome ups its interception rate to over 90%|first=Yaakov|last=Katz|work= The Jerusalem Post|date= 10 March 2012 | accessdate = 10 March 2012}}&lt;/ref&gt; [[2012]] წლის [[ნოემბერი|ნოემბრისათვის]] ანტისარაკეტო სისტემამ 400-ზე მეტი რაკეტა გაანადგურა.&lt;ref name = idfStatsApril12&gt;{{cite web|url= http://twitter.com/IDFSpokesperson/status/270170595260510208 |title= Tweet | first =Yael|last=Livnat|publisher=[[IDF Spokesperson's Unit]] | type = Twitter | date = 18 November 2012|accessdate=19 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=idfStatsApril12Heb&gt;{{cite web |url= http://www.idf.il/1133-15554-he/Dover.aspx |title= he:שנה ליירוט הראשון של כיפת ברזל: &quot;ההצלחה – בזכות הלוחמים&quot; (One year to first interception of Iron Dome: &quot;The success – because of the fighters&quot;) |first= Yeal |last= Livnat |language= he |publisher= [[IDF Spokesperson's Unit]] |date= 5 April 2012 |accessdate= 19 April 2012 |deadurl= yes |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130927111559/http://www.idf.il/1133-15554-he/Dover.aspx |archivedate= 27 სექტემბერი, 2013 |df= dmy-all }}&lt;/ref&gt; [[2014]] წელს ისრაელის მთელ ტერიტორიაზე დამონტაჟდა 9 ბატარეა. [[2014]] წლის ბოლოსათვის, „რკინის გუმბათმა“ ჩამოაგდო 1200 რაკეტა.&lt;ref&gt;[http://www.defensenews.com/article/20141027/DEFREG04/310270011/Israeli-Firm-Adapts-Iron-Dome-Intercepts-Sea Israeli Firm Adapts Iron Dome for Intercepts at Sea] {{Webarchive|url=https://archive.today/20141101151514/http://www.defensenews.com/article/20141027/DEFREG04/310270011/Israeli-Firm-Adapts-Iron-Dome-Intercepts-Sea |date=2014-11-01 }} — defensenews.com&lt;/ref&gt;

ისრაელის ოფიციალური უწყებების განცხადებით, „რკინის გუმბათი“ ღაზის სექტორიდან გამოსროლილი რაკეტების 85–90 პროცენტს უმკლავდება. ზოგიერთ ექსპერტს ეჭვი შეაქვს ამ მაჩვენებლის სანდოობაში, თუმცა ანალიტიკოსების უმეტესობა თანხმდება, რომ სისტემა მუშაობს, რაზეც მეტყველებს ისრაელის მხრიდან მსხვერპლის ნაკლებობა.&lt;ref name=&quot;თავისუფლება&quot; /&gt;

[[2016]] წელს [[აზერბაიჯანი]]ს თავდაცვის მრეწველობის მინისტრმა, იავერ ჯამალოვმა განაცხადა, რომ ისრაელისგან შეიძენდა „რკინის გუმბათის“ სისტემას. მას შემდეგ ხელშეკრულებას [[ინდოეთი|ინდოეთმა]], [[რუმინეთი|რუმინეთმა]] და [[აშშ]]-მაც მოაწერეს ხელი.&lt;ref name=&quot;თავისუფლება&quot; /&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა]]
[[კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>rnaz3sl3ejwutpqjimvrw7zrs8m9bqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუჯერ იოსიპ ბოშკოვიჩი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>434351</id>
    <revision>
      <id>5407204</id>
      <parentid>5074504</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11713" sha1="777xzjoakmah3tz21wv061snu3x967e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''რუჯერ იოსიპ ბოშკოვიჩი''' ({{lang-hr|Ruđer Josip Bošković}}; დ. [[18 მაისი]], [[1711]], [[დუბროვნიკი]] — გ. [[13 თებერვალი]], [[1787]], [[მილანი]]) — [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] [[ხორვატები|ხორვატი]] მეცნიერი.

==ბიოგრაფია==
[[დუბროვნიკი|დუბროვნიკში]], [[1711]] წელის 18 მაისს დაიბადა ბავშვი, რომელიც შემდეგ  [[XVIII საუკუნე|XVIII საუკუნის]] უნივერსალურ მეცნიერად აღიარეს. ეს იყო რუჯერ ბოშკოვჩი. მისი მშობლიური ენა [[ხორვატული ენა|ხორვატული]] იყო. რუჯერ ბოშკოვიჩის ცხოვრების პერიოდში [[დუბროვნიკი]] სამხრეთსლავური კულტურის ცენტრი იყო, ხალხში შესამჩნევად იზრდებოდა მეცნიერებისაკენ ლტოლვა. რუჯერ ბოშკოვიჩი მიაბარეს [[დუბროვნიკი]]ს კოლეგიუმში, სადაც ლათინურ ენაზე  ასწავლიდნენ. ამით აიხსნება ის, რომ ბოშკოვიჩის ყველა შრომა ლათინურ ენაზეა დაწერილი. მიუხედავად ამისა, რომ კოლეგიუმის სწავლა-აღზრდის პრინციპები ძირითადად რელიგიური იყო, ბოშკოვიჩის მსოფლმხედველობა ბუნებისა და სამყაროს აღნაგობის შესახებ მთლიანად  განსხვავდება რელიგიური მსოფლმხეველობისაგან.
დუბროვნიკში იმხანად შექმნილი იყო ლიტერატურული წრე, რომელსაც [[1712]] წელს [[ლათინური ენა]] უარყო და მშობლიურ ენად [[ხორვატული ენა|ხორვატული]] აღიარა. 15  წლის რუჯერი მშობლებმა [[რომი|რომში]] გაგზავნეს, სადაც მან სხვა მეცნიერულ დისციპლინებთან ერთად შეისწავლა [[მათემატიკა]] და [[ფიზიკა]]. [[1735]] წლიდან თვითონ გახდა ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი. ამ წელს დაწერა მან თავისი პირველი მეცნიერული შრომა „მზისა და მთვარის დაბნელების შესახებ“.

==რუჯერ ბოშკოვიჩის შრომები==
[[1735]] წლიდან იგი სისტემატურად აქვეყნებდა შრომებს [[მათემატიკა]]ში, [[მექანიკა]]ში, [[ასტრონომია]]სა და [[მეტეოროლოგია]]ში . [[1743]] წლიდან ბოშკოვიჩი შეუდგა გამოყენებითი ხასიათის შრომას. ამ მიმართულებით მის მოღვაწეობას ხელი შეუწყო [[რომის პაპი]]ს  [[ბენედიქტე XIV]]-ის დაკვეთამ, ორ რომაელ მათემატიკოსთან — ვოვიტელისთან და პოლენისთან — ერთად ბოშკოვიჩმა შეადგინა ტაძრების დაზიანებული გუმბათის აღდგენისა და შემდგომი  რღვევისაგან დაცვის გეგმა. ამის შემდეგ მას დაევალა 55კმ² ჭაობის ამოშრობა, რაც საუკუნეთა მანძილზე სხვამ ვერავინ  შეასრულა; საზღვაო პორტების მშენებლობის  გეგმების შედგენა და სხვა. აღნიშნული შრომები ეყრდნობა სტევინის, გალილეის, ტორიჩელის, პასკალის, ნიუტონის, ბერნულისა და ეილერის გამოკვლევებს.

ბოშკოვიჩის მოღვაწეობა მალე მთელს [[ევროპა]]ში გახდა ცნობილი. მას სხვადასხვა სახელმწიფოში იწვევდნენ ანალოგიურ სამუშაოებზე. [[1756]] წელს [[ავსტრია|ავსტრიის]] იმპერატორმა [[მარია ტერეზა]]მ  იგი ერთ-ერთ ტაძარზე სამუშაოდ მიიწვია. სწორედ აქ გამოსცა ბოშკოვიჩმა თავისი ძირითადი შრომა „ბუნების ფილოსოფიის თეორია“, რომელიც შემდეგში [[ვენეცია]]სა და პარიზშიც დაიბეჭდა. ამ შრომაში ავტორმა გააშუქა [[დინამიკური ატომიზმი]]ს ძირითადი პრინციპები.
მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ბოშკოვიჩის მოღვაწეობა [[გეოდეზია|გეოდეზია]]ში. [[1750]] წლიდან იგი შეუდგა რომის ძველი რუკის  შესწორებას და რომთან გამავალი მერიდიანის რკალის გაზომვას. უფრო გვიან მან გაზომა გრადუსის შესაბამი რკალები ჩრდილოეთ აფრიკაში, [[ავსტრია]]ში, [[უნგრეთი|უნგრეთში]], [[სარდინია]]სა  და [[პენსილვანია]]ში. ყველა ეს გაზომვა მიზნად ისახავდა დედამიწის ფორმის დაზუსტებას. 

[[1743]] წლიდან მოყოლებული იბეჭდებოდა მისი შრომები ფიზიკაში, [[თეორიული მექანიკა|თეორიულ მექანიკაში]], ასტრონომიაში, მატემატიკასა და გეოგრაფიაში, რომლებიც ქვეყნდებოდა ევროპის სხვადასხვა ქვეყანასა და ქალაქში. მრავალმხრივმა სამეცნიერო და პრაქტიკულმა მოღვაწეობამ ბოშკოვიჩს საქვეყნოდ გაუთქვა სახელი.
[[1782]] წელს იგი [[იტალია]]ში დაბრუნდა. სადაც ბოშკევიჩი ძლიერ დაავადდა და [[1787]] წლის 13 თებერვალს გარდაიცვალა [[მილანი|მილანში]] 76 წლის ასაკში.

==ხსოვნა==
მის პატივსაცემად, [[მთვარე|მთვარის]] ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს [[ბოშკოვიჩი (მთვარის კრატერი)|ბოშკოვიჩი]].

== ლიტერატურა ==
* პარკაძე ვ., პარკაძე მ., მსოფლიოს ფიზიკოსები, ტ. II, თბ., 1973, გვ., 99-105.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.hr/darko/etf/et111.html#rudder Information on Boscovich's scientific legacy and ethnic affiliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061001205049/http://www.hr/darko/etf/et111.html#rudder |date=2006-10-01 }}
* [http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Boscovich.html Ruggero Giuseppe Boscovich, by University of St. Andrews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130414195904/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Boscovich.html |date=2013-04-14 }}
* [http://www.newadvent.org/cathen/02691a.htm Ruggiero Giuseppe Boscovich in the Catholic Encyclopedia]
* [http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt3p3033v2/ Online guide to the Ruggero Giuseppe Boscovich Papers, 1711–1787], The Bancroft Library
* [http://www.hic.hr/books/latinists/01latin.htm Latin as a literary language among the Croats by Branko Franolić – contains information on Ruđer Bošković] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524211202/http://www.hic.hr/books/latinists/01latin.htm |date=2011-05-24 }}
* [http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money2.htm Ruggiero Boscovich on various Croatian Dinar banknotes.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205031910/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money2.htm |date=2009-02-05 }}
* [http://www.kunalipa.com/katalog/hrvatski-dinar/ All Croatian banknotes with Boscovich]
* [http://www.brera.inaf.it/boscovich/progetto-sito/index.htm Edizione Nazionale delle Opere di Ruggiero Giuseppe Boscovich (Accademia Nazionale delle Scienze – Hrvatska Akademija Znanosti i Umjetnosti – INAF-Osservatorio Astronomico di Brera – Pontificia Università Gregoriana)]
* [http://www.stampsbook.org/File-Croatia-stamp451kroatia.html Stamp of Joseph Boscovich] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602175809/http://www.stampsbook.org/File-Croatia-stamp451kroatia.html |date=2013-06-02 }}
* [http://www.dubrovnik-online.net/english/famous_citizens.php About Ruđer Bošković]
* Boscovich's (1748) [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/color/id/38621 ''Dissertationis de lumine''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170816004038/http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/color/id/38621 |date=2017-08-16 }} – digital facsimile from the Linda Hall Library

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ბოშკოვიჩი, რუჯერ იოსიპ}}

[[კატეგორია:ხორვატი ფიზიკოსები]]</text>
      <sha1>777xzjoakmah3tz21wv061snu3x967e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუსუდან ჯანაშია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>442997</id>
    <revision>
      <id>5407203</id>
      <parentid>4102585</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8171" sha1="8bz238r3dpwhgxarf6sfj8gqhreflmp" xml:space="preserve">{{მმ*|ჯანაშია}}
{{ინფოდაფა მეცნიერი 
| სახელი                  =რუსუდან ჯანაშია
| მშობლიური სახელი       =
| ფოტო                 = 
| სურათის ზომა             =
| სურათის წარწერა       = 
| დაბადების თარიღი        = [[17 აგვისტო]], [[1937]]
| დაბადების ადგილი       = [[თბილისი]]
| გარდაცვალების თარიღი          = [[25 იანვარი]], [[2017]]
| გარდაცვალების ადგილი         = იქვე
| მოქალაქეობა          = 
| სამეცნიერო სფერო        = [[ლინგვისტიკა]]
| მუშაობის ადგილი         = [[არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი]], [[თსუ]]
| ალმა-მატერი         = თსუ
| სამეცნიერო ხელმძღვანელი = 
| გავლენა იქონიეს    = 
| გავლენა იქონია    = 
| განთქმული მოსწავლეები   =
| ცნობილია როგორც         = კავკასიოლოგი, [[უბიხური ენა|უბიხური ენის]] სპეციალისტი
| სამეცნიერო ხარისხი     = ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი
| სამეცნიერო წოდება =
| ჯილდოები და პრემიები     = 
| ხელმოწერა              = 
| საიტი                 =
}}
'''რუსუდან სიმონის ასული ჯანაშია''' (დ. [[17 აგვისტო]], [[1937]], [[თბილისი]] — გ. [[25 იანვარი]], [[2017]], იქვე) — ქართველი [[ენათმეცნიერი]], ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.tsu.ge/ge/juridical/axad_council_resolutions/2009/271/ |title=ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი აკადემიური საბჭო (21.09.2009) |accessdate=25.07.2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725163157/https://www.tsu.ge/ge/juridical/axad_council_resolutions/2009/271/ |archivedate=25.07.2019 }}&lt;/ref&gt;, [[კავკასიოლოგი]]. 

==ბიოგრაფია==
[[1955]]-[[1960]] წლებში სწავლობდა [[თსუ|ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ განყოფილებაზე, სამეცნიერო ინტერესების სფერო იყო კავკასიოლოგია, [[აფხაზური ენა|აფხაზური]] და [[უბიხური ენა|უბიხური ენები]].

1960 წლის 1 დეკემბრიდან არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ლაბორანტია, ხოლო [[1968]] წლის 1 ივნისიდან იმავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერთანამშრომელი, [[1982]] წლის 16 მარტიდან კი უფროსი მეცნიერთანამშრომელი. [[1995]]-[[2006]] წლებში იყო თსუ-ს აფხაზური ენის ლექტორი (BA, MA), ხოლო [[1998]] წლიდან უბიხური ენის ლექტორი (BA).

მას ეკუთვნის არაერთი სამეცნიერო ნაშრომი: 45 სტატია და 40 პუბლიკაცია ს. ჯანაშიას პირადი არქივიდან.

==ბიბლიოგრაფია==
ბოლო ხუთ წელს გამოქვეყნებული ნაშრომები: 
# უბიხური ფოლკლორი, (კავკასიური სახლი), თბ., 2001
# უბიხური ბრუნების სისტემა, ქუთაისის სამეცნიერო სესიის მასალები IX, 2003;
# მცხეთის ტოპონიმიკა. მასალები თელავის XXIII დიალ. სესიისა, 2003;
# აფხაზურ – აბაზური ენების შესწავლის ისტორია საქართველოში, თსუ-ს კრ. 2004;
# ბ. ჯანაშია – აფხაზური დარგობლივი ლექსიკის მკვლევარი, XXV სესიის მასალები, თბ. 2005;
# გურული დიალექტის ნიმუშები ს. ჯანაშიას ჩანაწერებში. კრ. “ქართველურ ენათა სტრუქტურის საკითხები”. IX. თბ. 2005;
# უბიხური დარგობლივი ლექსიკა, I.  შინაური ცხოველები XXVI დიალ. სესია, თბ. 2006;
# უბიხური ეთნონიმები და ანთროპონიმები. კავკასიოლოგიური კრ. თბ. 2007;
# უბიხური ვოკალიზმი, თსუ სესია II. 2007;
# (თ. უჯუხუსთან ერთად) ს. ჯანაშიას “ჩერქეზული დღიურები”, I კავკასიოლოგ. საერთაშორისო კონგრესი”, თბ. 2007
# (თ. უჯუხუსთან ერთად) ს. ჯანაშიას შრომები, მიძღვნილი ჩერქეზული თემატიკისადმი”. მასალები VI საერთაშ. სამეცნ. კონფერენციისა. მაიკოპი, 2008.
# უბიხური ენა, (ჩერქეზული კულტურის ცენტრი), თბ., 2015

==რესურსები ინტერნეტში==
*{{YouTube|id = 4Y1Oq7FfaZY|title = &quot;ხაზის რადიო&quot; 31.05.17 რუსუდან ჟანაშიას გახსენება}}
* [http://circassiancenter.org/permalink/42868.html Русудан Джанашия− 80] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725164035/http://circassiancenter.org/permalink/42868.html |date=2019-07-25 }}
* [https://aheku.net/news/culture/6253 Черкесский центр в Грузии представил учебник убыхского языка]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ჯანაშია, რუსუდან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1937]]
[[კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2017]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი]]
[[კატეგორია:ჯანაშიები|რუსუდან]]</text>
      <sha1>8bz238r3dpwhgxarf6sfj8gqhreflmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რელიგიის თავისუფლება</title>
    <ns>0</ns>
    <id>452538</id>
    <revision>
      <id>5406757</id>
      <parentid>5384719</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226382" sha1="tln6gh4j7z0ny10lseis9cqudsjhfwx" xml:space="preserve">[[File:People praying at Erawan Shrine 2018.jpg|thumb|320px|ხალხი ლოცულობს ინდუისტურ ღვთაებასთან, ერავანში, ბანგკოკში.]]
{{ლიბერალიზმი}}
'''რელიგიის თავისუფლება''' ან '''რელიგიური თავისუფლება''' — პრინციპი, რომელიც მხარს უჭერს პიროვნების ან საზოგადოების თავისუფლებას წარმოაჩინოს/გამოხატოს საკუთარი რწმენა, დაიცვას, ასწავლოს, თაყვანისცეს საჯაროდ, ღიად თუ ინდივიდუალურად. რელიგიის თავისუფლება ასევე, მოიცავს რელიგიის ან რწმენის შეცვლის თავისუფლებას - &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/en/documents/udhr/index.shtml |title=The Universal Declaration of Human Rights|publisher=The United Nations}}&lt;/ref&gt; „უფლება არ აღიაროს ნებისმიერი რელიგია ან რწმენა“&lt;ref&gt;[[United Nations Human Rights Committee]] ''[https://undocs.org/CCPR/C/21/Rev.1/Add.4 General Comment No. 22]'' (CCPR/C/21/Rev.1/Add.4), 30 July 1993, § 2.&lt;/ref&gt; ან  „არ იყოს რომელიმე რელიგიის მიმდევარი“.&lt;ref&gt;[[European Court of Human Rights]] [[Buscarini and Others v San Marino]] (24645/94), 18 February 1999, § 34.&lt;/ref&gt;

მრავალი ადამიანი და ერების დიდი ნაწილი მიიჩნევენ და თვლიან, რომ რელიგიის თავისუფლება არის [[ადამიანის უფლებები|ადამიანის ფუნდამენტური უფლება]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/dd/eng_democracy_dialogues/religion/religion_essay.html|title=The Evolution of Religious Liberty as a Universal Human Right|accessdate=5 December 2006|last=Davis|first=Derek H.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080201105738/http://usinfo.state.gov/dd/eng_democracy_dialogues/religion/religion_essay.html|archivedate=1 February 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=5ANDmIIpAmwC&amp;pg=PA29734|title=Congressional Record #29734 – 19 November 2003|accessdate=3 September 2011|isbn=9780160799563|last1=Congress|first1=U. S.|year=2008}}&lt;/ref&gt; ქვეყანაში, სადაც მიუხედავად იმისა, რომ [[სახელმწიფო რელიგია|სახელმწიფო რელიგიაა]] გამოცხადებული, აპრობირებულია, რომ სახელმწიფო სხვა რელიგიის და რწმენის წარმომადგენლების თავისუფლებას არ ზღუდავს და არც დევნის მათ. რწმენის თავისუფლება განსხვავებული რამაა. ის აძლევს საშუალებას ინდივიდს, ჯგუფს ან რელიგიას დაიჯეროს/იწამოს ის, რაც სურთ, თუმცა ეს აუცილებლად იმას არ ნიშნავს, რომ გამოიყენოს უფლება გამოხატოს თავისი რელიგია ან მრწამსი  ღიად და გარეგნული ნიშნებით საზოგადოებაში, რაც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და ცენტრალური ასპექტია რელიგიის თავისუფლების უფლებაში.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.religiousfreedominstitute.org/blog/what-in-the-world-is-religious-freedom|title=What in the World is Religious Freedom?|website=Religious Freedom Institute|language=en-US|access-date=2019-11-28}}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==

[[File:Minerva als Symbol der Toleranz.jpg|thumb|upright=0.7|left|მინერვა, როგორც სიბრძნის სიმბოლო, რომელიც იცავს ყველა რელიგიის მორწმუნეს.]]

ისტორიულად, ''რელიგიის თავისუფლებას'' იყენებდნენ, როგორც საშუალებას სხვადასხვა თეოლოგიური მიმდევრობისა და სისტემის ტოლერანტობის აღსაწერად, მაშინ როდესაც ''თაყვანისცემის (რწმენის) თავისუფლება'' განისაზღვრა, როგორც ინდივიდუალური მოქმედების თავისუფლება. თითოეული მათგანი გარკვეული ხარისხით არსებობდა. იმის მიუხედავად, რომ მრავალმა ქვეყანამ რელიგიური თავისუფლების გარკვეული სახის ფორმები მიიღო, რეალობაში მიღებული თავისუფლება ხშირად იზღუდება სადამსჯელო ღონისძიებებით, დაბეგვრით, რეპრესიული, მძიმე სოციალური ფონის შექმნითა და პოლიტიკური უფლებების შეზღუდვით.  

[[File:Declaration of Human Rights.jpg|thumb|upright|The ''ადამიანისა და მოქალაქის უფლებების დეკლარაცია (1789) უზრუნველყოფს რელიგიის თავისუფლებას, მანამ სანამ რელიგიური საქმიანობა არ დაარღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს, საზოგადოებისთვის საზიანო გზებით.'']]

[[ანტიკური ხანა |ანტიკურ ხანაში]], გავრცელებული [[სინკრეტიზმი|სინკრეტული]] (გამაერთიანებელი) თვალსაზრისი, ნებას რთავდა ვაჭართა საზოგადოებას ემოქმედათ/ემუშავათ თავიანთი ადათ-წესების მიხედვით.  როდესაც [[ ელინიზმი | ელინისტურ]] ან [[ძველი რომი| რომაულ]] ცალკეულ ქალაქებში ქუჩის ბრბო ერთმანეთს უპირისპირდებოდა, საკითხი წყდებოდა, როგორც საზოგადოების/თემის უფლებების დარღვევად.

[[კიროს დიდი | კიროს დიდმა]] დააარსა [[აქემენიანთა იმპერია | აქემენიდთა იმპერია]] დაახლოებით ძვ.წ. 550 წელს და დაიწყო ზოგადი პოლიტიკის განხორციელება რელიგიის თავისუფლების ნებართვის გაცემის შესახებ მთელი იმპერიის მასშტაბით, რასაც ცხადყოფს და ამტკიცებს [[კიროსის ცილინდრი | „კიროსის ცილინდრი“]].&lt;ref&gt;[https://www.livius.org/ct-cz/cyrus_I/cyrus_cylinder.html Cyrus Cylinder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170722222501/http://www.livius.org/ct-cz/cyrus_I/cyrus_cylinder.html |date=2017-07-22 }}, [https://www.livius.org/ livius.org].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Richard A. Taylor|author2=E. Ray Clendenen|title=Haggai, Malachi|url=https://books.google.com/books?id=hII6mqKrH9kC|date=15 October 2004|publisher=B&amp;H Publishing Group|isbn=978-0-8054-0121-9|pages=[https://books.google.com/books?id=hII6mqKrH9kC&amp;pg=PA31 31–32]}}&lt;/ref&gt;

ზოგიერთი ისტორიული გამონაკლისი იყო იმ რეგიონებში, სადაც ერთ-ერთი რელიგია იყო ძლიერი და ძალაუფლების სადავეები მის მიმდევრებს ეპყრათ ხელთ: [[იუდაიზმი]], [[ზოროასტრიზმი]], [[ქრისტიანობა]] და [[ისლამი]]. სხვები იქ იყვნენ, სადაც დამკვიდრებულმა წესრიგმა საფრთხე იგრძნო და ეს ნათლად წარმოაჩინა [[სოკრატეს სიკვდილი| სოკრატეს სასამართლო პროცესმა]] ძვ.წ. 399 წელს ან სადაც მმართველი გაღმერთებული ჰყავდათ, როგორც მაგალითად რომში და დამკვიდრებული წესის მიხედვით, სიმბოლური მსხვერპლის შეწირვაზე უარის თქმა ერთგულების ფიცზე უარის თქმას ნიშნავდა. ეს გახლდათ ადრეული ქრისტიანული თემების დევნის საფუძველი. 

რელიგიის თაყვანისცემის თავისუფლება, შეიქმნა ძველი ინდოეთის ბუდისტურ „მავრიის იმპერიაში“ [[აშოკა]] დიდის მიერ ძვ.წ. III საუკუნეში. 

ბერძნულ-ებრაული დაპირისპირებები [[კირენა|კირენაში]] ძვ.წ. 73 წელს, ძვ.წ. 117 წელს, ხოლო ქალაქ [[ ალექსანდრია| ალექსანდრიაში]] ძვ.წ. 115 წელს მიმდინარეობდა და ეს ბრძოლები გვაძლევს კოსმოპოლიტური ქალაქების მაგალითებს, როგორც ქაოტურ სცენებს. 

რომაელები გამოირჩეოდნენ თავიანთი ტოლერანტულობით, რადგან [[რომის იმპერია |იმპერია]] აერთიანებდა მრავალ რელიგიას, მათ შორის [[იუდაიზმი|იუდაიზმს]] და ადგილობრივ ქვეშევრდომებს მოუწოდებდნენ, რომ გაეგრძელებინათ თავიანთი ღმერთების თაყვანისცემა, თუმცა [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] მიმართ მსგავსი დამოკიდებულება არ ჰქონდათ მანამ, სანამ რომაელმა იმპერატორმა [[გალერიუსი|გალერიუსმა]] ქრისტიანობას არ დართო კანონიერად არსებობის ნება 311 წელს. რომის იმპერიაში რელიგიის თავისუფლებას [[მილანის ედიქტი|მილანის ედიქტი]] უზრუნველყოფდა, თუმცა 380 წელს თესალონიკის ედიქტის მიხედვით, ყველა რელიგია აიკრძალა, ქრისტიანობის გარდა. 


===ისლამური სამყარო===

თითქმის ასწლიანი ბრძოლების შემდეგ, რომელიც მიმდინარეობდა  მედინაში მცხოვრებ არაბ და ებრაელ (მაშინ ცნობილი, როგორც იათრიბი) ხალხს შორის, ძვ.წ. 620 წელს [[მაჰმადი|მუჰამედმა]] მედინის კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილებების მიხედვით გამოაცხადა ისლამის მიმდევრებისთვის, ებრაელებისთვისა და წარმართებისთვის რელიგიის თავისუფლება. ისლამური ისტორიის ადრეულ პერიოდში (XI საუკუნის შუა ხანებამდე) ისლამი მეცნიერების უმეტესობა ინარჩუნებდა სახელმწიფოებრიობისგან დამოუკიდებლობას, რაც ხელს უწყობდა რელიგიის თავისუფლებისთვის დამახასიათებელი ელემენტების დამკვიდრებას. მოგვიანებით, ისლამური [[არაბთა სახალიფო| ხალიფატის]] არსებობისას, რელიგიის თავისუფლება შენარჩუნდა, თუმცა იმ პირობებში, რომ არამუსლიმი საზოგადოება მიიღებდა DHIMMI-ის სტატუსს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ზრდასრულ მამაკაცს უნდა გადაეხადა დაკისრებული ჯარიმა - [[ჯიზია]], განსხვავებით ისლამი თემისა, რომელიც იხდიდა [[ზაქათი|ზაქათს]]. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Njeuma|first=Martin Z.|title=Fulani Hegemony in Yola (Old Adamawa) 1809-1902|url=https://books.google.com/books?id=dfQA4Q6fX7EC&amp;q=Fulani%20Hegemony%20in%20Yola%20(Old%20Adamawa)%201809-1902&amp;pg=PA82|year=2012|publisher=African Books Collective|isbn=978-9956-726-95-0|page=82|quote=Of all the various forms of taxation known to Islamic communities, it seems only two{{snd}} the zakat and the jixya were of importance in Adamawa. [...] The jizya was the levy on non-Muslim peoples who surrendered to Islam and were given the status dhimmi}}&lt;/ref&gt; მიუხედავად იმისა, რომ DHIMMI-ის სტატუსის მქონე პირებს არ ჰქონდათ მსგავსი პოლიტიკური უფლებები, როგორც ისლამის მიმდევრებს, ისინი მაინც სარგებლობდნენ თანასწორობის უფლებით საკუთრების, ხელშეკრულებისა და ვალდებულებების თვალსაზრისით. &lt;ref&gt;H. Patrick Glenn, ''Legal Traditions of the World''. [[Oxford University Press]], 2007, p. 219.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The French scholar Gustave Le Bon (the author of ''La civilisation des Arabes'') writes &quot;that despite the fact that the incidence of taxation fell more heavily on a Muslim than a non-Muslim, the non-Muslim was free to enjoy equally well with every Muslim all the privileges afforded to the citizens of the state. The only privilege that was reserved for the Muslims was the seat of the caliphate, and this, because of certain religious functions attached to it, which could not naturally be discharged by a non-Muslim.&quot; Mun'im Sirry (2014), ''Scriptural Polemics: The Qur'an and Other Religions'', p.179. [[Oxford University Press]]. {{ISBN|978-0199359363}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Abou El Fadl|first1=Khaled|authorlink=Khaled Abou El Fadl|title=The Great Theft: Wrestling Islam from the Extremists|url=https://archive.org/details/greattheftwrestl0000abou|date=2007|publisher=[[HarperOne]]|isbn=978-0061189036|page=[https://archive.org/details/greattheftwrestl0000abou/page/n204 204]|quote = According the dhimma status system, non-Muslims must pay a poll tax in return for Muslim protection and the privilege of living in Muslim territory. Per this system, non-Muslims are exempt from military service, but they are excluded from occupying high positions that involve dealing with high state interests, like being the president or prime minister of the country. In Islamic history, non-Muslims did occupy high positions, especially in matters that related to fiscal policies or tax collection.}}&lt;/ref&gt;

რელიგიური პლურალიზმი არსებობდა კლასიკურ ისლამსა და [[შარიათი|შარიათში]], იმის გათვალისწინებით, რომ სხვა რელიგიათა კანონები და წესები, ისლამურ სამართლებრივ ჩარჩოს მოერგო. &lt;ref name=Weeramantry-138&gt;{{cite book|last=Weeramantry|first=C. G.|title=Justice Without Frontiers: Furthering human rights. Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=3-1sH1wc58UC|year=1997|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=90-411-0241-8|page=[https://books.google.com/books?id=3–1sH1wc58UC&amp;pg=PA138 138]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Sachedina&gt;{{cite book|title=The Islamic Roots of Democratic Pluralism|first=Abdulaziz Abdulhussein|last=Sachedina|year=2001|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-513991-7|ref=harv|url-access=registration|url=https://archive.org/details/islamic_sac_2001_00_4172}}&lt;/ref&gt; შუა საუკუნეების ისლამურ საზოგადოებაში, კადი (ისლამი მოსამართლეები) როგორც წესი, ვერ ერეოდა არამუსლიმანთა საქმეებში, თუ მხარეები ნებაყოფლობით არ აირჩევდნენ გასამართლებას ისლამური კანონების შესაბამისად, ამრიგად, ისლამურ სახელმწიფოებში მცხოვრები Dhimmis-ის სტატუსის მქონე თემებს, ჩვეულებრივ ეძლეოდათ შესაძლებლობა ჰქონოდათ თავიანთი კანონები დამოუკიდებელი შარიათისგან, როგორც მაგალითად, ჰქონდათ ებრაელებს თავიანთი სასამართლო - ჰალახა.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Under Crescent and Cross: The Jews in the Middle Ages|author=Mark R. Cohen|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1995|isbn=0-691-01082-X|page=74|url=https://books.google.com/books?id=fgbib5exskUC&amp;q=cohen+Under+Crescent+and+Cross|accessdate=10 April 2010|ref=harv|authorlink=Mark R. Cohen}}&lt;/ref&gt;

Dhimmis-ის სტატუსის მქონე პირებს უფლება ჰქონდათ შეექმნათ და ემოქმედათ საკუთარი იურიდიული სისტემის შესაბამისად დაფუძნებული სასამართლოებით იმგვარ შემთხვევებში, როდესაც დანაშაული არ ეხებოდა სხვა რელიგიურ ჯგუფებს, ფინანსურ სამართალდარღვევებს ან საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევას/საფრთხის შექმნას.&lt;ref name=&quot;al-Qattan-99&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1017/S0020743800055501|first=Najwa|last=al-Qattan|title=Dhimmis in the Muslim Court: Legal Autonomy and Religious Discrimination|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1999-08_31_3/page/429|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=31|issue=3|pages=429–44|publisher=University of Cambridge|year=1999|issn=0020-7438|ref=harv}}&lt;/ref&gt; არამუსლიმებს უფლება ჰქონდათ ისეთ რელიგიურ ჩვეულებებში ჩართულიყვნენ, რომლებიც ჩვეულებრივ, ისლამური კანონმდებლობით იყო აკრძალული, როგორც ალკოჰოლის მიღება და ღორის ხორცით კვებაა. აგრეთვე, უფლება ჰქონდათ ჩართულიყვნენ ისეთ რელიგიურ ღონისძიებებშიც, რომლებიც ისლამისტებს საძულველად და მიუღებლად მიაჩნდათ, მაგალითად როგორიცაა ზოროასტრული ჩვეულება ინცესტური „თვითქორწინება“, რომლის მიხედვითაც მამაკაცს შეეძლო დედის, დის ან ქალიშვილის ცოლად შერთვა.  ცნობილი იურისტისა და ისლამური კანონმდებლობის მცოდნე, იბნ ქაიიმის (1292-1350) თანახმად, არამუსლიმ საზოგადოებას ჰქონდა უფლება მიეღოთ მონაწილეობა ასეთ რელიგიურ ღონისძიებებში, მაშინაც კი თუ ეს ქმედებები შეურაცხყოფდა ისლამ თემს, მხოლოდ იმ პირობით, რომ მსგავსი საქმეები არ წარედგინებოდა ისლამურ (შარიათის) სასამართლოს.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Islam and the Blackamerican: looking toward the third resurrection|author=Sherman A. Jackson|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=0-19-518081-X|page=144|url=https://books.google.com/books?id=nprKYM8sleYC&amp;q=ankiha+fasida&amp;pg=PA144|accessdate=10 April 2010|ref=harv}}&lt;/ref&gt;

მიუხედავად იმისა, რომ Dhimmis-ის სტატუსი მქონე თემები  ხალიფატის პერიოდში სარგებლობდნენ გარკვეული ხელსაყრელი მოცემულობით, ისინი მაინც არ ითვლებოდნენ ისლამური თემების მიმართ თანასწორებად და ხალიფატის არსებობის ისტორიაში, არამუსლიმი თემები ხშირად იდევნებოდნენ.&lt;ref&gt;[[A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility]] {{ISBN|0-8050-7932-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=412&amp;letter=G&amp;search=Granada Granada] by Richard Gottheil, Meyer Kayserling, ''[[Jewish Encyclopedia]]''. 1906 ed.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/anti-semitism/morocjews.html|title=The Jews of Morocco}}&lt;/ref&gt;

===ინდოეთი===

ებრაელები, რომლებმაც დევნის გამო დატოვეს საკუთარი სამშობლო 2500 წლის წინ, ინდოეთში დასახლდნენ, სადაც ანტისემიტიზმის პირისპირ არასდროს აღმოჩენილან.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZWX6pF2PTJwC&amp;pg=PA26|title=Who Are the Jews of India?|last=Katz|first=Nathan|date=2000-11-18|publisher=University of California Press|isbn=9780520920729|language=en}}&lt;/ref&gt; ძვ.წ. III საუკუნით თარიღდება რელიგიის თავისუფლების შესახებ ნაპოვნი ედიქტები, რომლებიც გამოცემულია აშოკა დიდის მმართველობის პერიოდში. თანამედროვე ინდოეთში კონსტიტუციითაა განმტკიცებული ნებისმიერი რელიგიის გამოხატვის, ქადაგების და გავრცელების თავისუფლება. ძირითადი თემების ძირითადი რელიგიური დღესასწაულები შედის  ეროვნული დღესასწაულების ჩამონათვალში.

მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთში მცხოვრები მოსახლეობის 80% არის ინდუიზმის მიმდევარი, ინდოეთი არის სეკულარული სახელმწიფო და არ გააჩნია სახელმწიფო რელიგია. 

მრავალი სწავლული და მეცნიერი მიიჩნევს, რომ ინდოეთში გაბატონებული რელიგია, ინდუიზმი, დიდი ხნის განმავლობაში ითვლება ყველაზე ტოლერანტულ რელიგიად.&lt;ref&gt;{{cite book|author=David E. Ludden|title=Contesting the Nation: Religion, Community, and the Politics of Democracy in India|url=https://books.google.com/books?id=jEUdPqYQjhoC|year=1996|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=0-8122-1585-0|pages=[https://books.google.com/books?id=jEUdPqYQjhoC&amp;pg=257 257–58]}}&lt;/ref&gt; რაჯნი კოტარიმ, „განვითარებადი საზოგადოებების კვლევის ცენტრის“ დამფუძნებელმა დაწერა, „(ინდოეთი) არის ქვეყანა, რომელიც აგებულია ცივილიზაციის საფუძველზე, რომელიც არსებითად არარელიგიურია.“&lt;ref&gt;{{cite book|author=Rajni Kothari|title=Communalism in Indian Politics|url=https://books.google.com/books?id=ruNtAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Rainbow Publishers|isbn=978-81-86962-00-8|page=[https://books.google.com/books?id=ruNtAAAAMAAJ&amp;pg=PA134&amp;dq=%22foundations+of+a+civilisation+that+is+fundamentally+non–religious%22 134]}}&lt;/ref&gt;

დალაი ლამა, დევნილობაში მყოფი ტიბეტის პოლიტიკური და სულიერი ლიდერი, ამბობს, რომ „არიაბჰომის“ მაგალითი, რომელიც ინდოეთის შესახებ აღმოჩენილ ცნობებში გვხვდება „მაჰაბჰარატაში“, ცხადყოფს, რომ ინდოეთში ათასობით წელია უკვე არსებობს რელიგიური ტოლერანტობა. „არა მხოლოდ ინდუიზმი, ჯაინიზმი, ბუდიზმი, სიკიზმი, რომლებიც ადგილობრივ რელიგიებს წარმოადგენენ, არამედ ქრისტიანობაც და ისლამიც აყვავდა. რელიგიური თავისუფლება და ტოლერანტობა ინდური ტრადიციაა.„ - განაცხადა დალაი ლამამ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deccanherald.com/content/42229/indias-religious-tolerance-lauded.html|title=India's religious tolerance lauded|work=Deccan Herald|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;

რელიგიის თავისუფლების თვალსაჩინო მაგალითია ინდოეთის ნახევარკუნძულზე მეფე პიადასის (ძვ.წ. 304-232) (აშოკა) მმართველობა. მეფე აშოკის ერთ-ერთი მთავარი საზრუნავი იყო სამთავრობო ინსტიტუტების რეფორმირება და მორალური პრინციპების გამოყენებით სამართლიანი და ჰუმანური საზოგადოების შექმნა. მოგვიანებით, მან ხელი შეუწყო ბუდიზმის პრინციპების განვითარებას და ამის შემდეგ, სამართლიანი და გამგები საზოგადოების შექმნა გახდა აღმოსავლეთში მნიშვნელოვანი პრინციპი მრავალი მმართველისათვის.

ინდოეთში თაყვანისცემის თავისუფლების მნიშვნელობას აშოკას წარწერაც ადასტურებს:

{{Quote|ღმერთებისთვის ძვირფასი მეფე პიადასი (აშოკა) პატივს სცემს ყველა სექტას, მოღვაწეს, ან მათ ვინც სახლში ცხოვრობს, იგი პატივს სცემს მათ ქველმოქმედებით და სხვა საშუალებებით, მაგრამ ღმერთებისთვის ძვირფასი მეფე, ნაკლებ მნიშვნელობას ანიჭებს ამ საქველმოქმედო საქმეს, ვიდრე მეფობის სათნოების დანახვის შესაძლებლობაა. ყველა სათნოებისთვის არსებობს საერთო საფუძველი/წყარო - მოკრძალებული სიტყვა. ანუ, არ უნდა მოახდინო საკუთარი სარწმუნოების გამო სხვისი დისკრედიტაცია და არც სხვების მნიშვნელობის დაკნინება ლეგიტიმური მიზნების გარეშე. პირიქით, სხვა აღმსარებლობებს უნდა ვცეთ პატივი, მათთვის სათანადოდ.}}

აზიის კონტინენტზე, მონღოლები ტოლერანტულები იყვნენ რელიგიების მიმართ. ხალხს შეეძლო თაყვანისცემა თავისუფლად და ღიად. 

ევროპელების ჩამოსვლის შემდეგ, ქრისტიანებმა მოიწადინეს ადგილობრივი მოსახლეობის მოქცევა და ღმერთის სამსახურში მათი ჩაყენება. დიდწილად არ არსებობს ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ ქრისტიანული რწმენის მქონე თემებმა დაარღვიეს კანონი და საზოგადოებრივი წესრიგი, გარდა ალბათ, ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stephen-knapp.com/christian_persecution_in_india.htm|title=Christian Persecution in India: The Real Story|publisher=Stephen-knapp.com|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;

რელიგიის თავისუფლება თანამედროვე ინდოეთში არის ფუნდამენტური უფლება, რომელიც დაცულია ქვეყნის კონსტიტუციის 25-ე მუხლით. შესაბამისად, ინდოეთის თითოეულ მოქალაქეს აქვს რელიგიის მშვიდობიანად აღიარების, გამოხატვის და გავრცელების/პროპაგანდირების უფლება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |title=The Constitution of India |accessdate=3 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140909230437/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |archivedate=9 September 2014}}&lt;/ref&gt;

2010 წლის სექტემბერში, ინდოეთის კერალას შტატის სახელმწიფო კომისარმა განაცხადა, რომ „რელიგიურ ხელმძღვანელებს არ შეუძლიათ შეტყობინების გაგზავნა კონკრეტული საზოგადოების მხარდაჭერის შესახებ ან იმის შესახებ, რომ დაამარცხონ ურწმუნონი.“&lt;ref name=&quot;orthodoxherald.com&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.orthodoxherald.com/2010/09/18/%E2%80%98using-places-of-worship-for-campaigning-in-kerala-civic-polls-is-violation-of-poll-code%E2%80%99/|title=Using places of worship for campaigning in Kerala civic polls is violation of poll code|newspaper=Indian Orthodox Herald|date=18 September 2010|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt; კათოლიკური ეკლესია მოიცავს ლათინურ, სირო-მალაბარურ და სირო-მალანკარას რიტუალებს. ისინი ხშირად აძლევდნენ მკაფიო მითითებებს ერთგულ მორწმუნეებს მათ შორის, ისინი მორწმუნეებს ათეისტებისგან თავის არიდებისკენ მოუწოდებდნენ.&lt;ref name=&quot;orthodoxherald.com&quot;/&gt;

დღესაც კი ინდოელთა უმეტესობა ყველა რელიგიის ფესტივალს მსგავსი ენთუსიაზმითა და პატივისცემით აღნიშნავს.  ინდუისტური ფესტივალი, როგორიცაა Deepavali და Holi, მუსლიმანური ფესტივალები, როგორიცაა Eid al-Fitr, Eid-Ul-Adha, Muharram, ქრისტიანული ფესტივალები, როგორიცაა შობა და სხვა ფესტივალები, როგორიცაა  Buddha Purnima, Mahavir Jayanti, Gur Purab და სხვა. აღინიშნება და მასში მონაწილეობს ყველა ინდოელი.

===ევროპა===

====რელიგიური შეუწყნარებლობა====
[[File:CONGRESS COLUMN-BRUSSELS-Dr. Murali Mohan Gurram (13).jpg|thumb|right| მეცხრამეტე საუკუნის ალეგორიული ქანდაკება ბელგიის კონგრესის სვეტზე, რომელიც ასახავს რელიგიურ თავისუფლებას.]]


რომის კათოლიკური სამეფოების უმეტესობა, მკაცრად აკონტროლებდნენ რელიგიის გამოხატვის თავისუფლებას მთელი  [[შუა საუკუნეები | შუა საუკუნეების განმავლობაში]]. ებრაელები ყველაზე ხშირად განიცდიდნენ შევიწროებასა და დევნას. მათ შორის ყველაზე მძიმე მომენტი იყო 1492 წელს, როდესაც ყველა [[ებრაელი | ებრაელი გამოდევნეს ესპანეთიდან]]. ზოგიერთნი, ვინც შემორჩნენ და მოექცნენ კათოლიკურ სარწმუნოებაზე, მოგვიანებით ამხილეს იუდაიზმის ფარულად თაყვანისცემასა და ერეტიკოსობაში და [[ინკვიზიცია |ინკვიზიციის წესით ]] გაასამართლეს.

ებრაელების წინააღმდეგ გატარებულმა ზომებმა, ნაწილობრივ დააჩქარა მზარდი მოძრაობა, რომელიც [[რეფორმაცია|რეფორმაციის]] საბაბი გახდა. ჯერ კიდევ ადრეულ 1380 წელს, [[ჯონ უიკლიფი | ჯონ უიკლიფმა]] უარყო ტრანსუბსტანცია და დაიწყო ბიბლიის (წმინდა წერილის) თარგმნა ინგლისურად. 1410 წელს პაპის მიერ გამოცემული დეკრეტის მიხედვით დაგმეს ჯონ უიკლიფი და ყველა მისი წიგნი დაწვეს.

1414 წელს, საღვთო რომის იმპერატორმა უსაფრთხოების გარანტიით მიიწვია რეფორმაციის მქადაგებელი [[იან ჰუსი |იან ჰუსი]], [[კონსტანცის საეკლესიო კრება |კონსტანცას საეკლესიო კრებაზე]] დასასწრებად. მიუხედავად იმისა, რომ არ იყო თავის უსაფრთხოებაში დარწმუნებული, მაინც გადაწყვიტა კრებაზე დასწრება. მისი ვარაუდები უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით, სიმართლე აღმოჩნდა და ჯერ დააპატიმრეს, ხოლო შემდეგ 1415 წლის 6 ივლისს კოცონზე დაწვეს.

ესპანეთში, [[გრანადის დაცემა|გრანადას]] დაცემის შემდეგ, 1492 წელს, ისლამ მოსახლეობას „გრანადას ხელშეკრულებით“ აღუთქვეს რელიგიური თავისუფლება, მაგრამ ეს დაპირება ხანმოკლე აღმოჩნდა. 1501 წელს გრანადაში მცხოვრებ ისლამ მოსახლეობას ულტიმატუმი წაუყენეს ან ქრისტიანობა უნდა მიეღოთ ან ემიგრაციაში უნდა წასულიყვნენ.  უმრავლესობა დათანხმდა ქრისტიანულ რელიგიაზე მოქცევას, თუმცა მხოლოდ ზედაპირულად, რადგან არც ჩაცმის სტილი შეუცვლიათ, არც საუბარი და იგივენაირად სცემდნენ ისლამს თაყვანს, როგორც აქამდე.  საბოლოოდ მორისკოები (მუსლიმი, რომელმაც ქრისტიანობა მიიღო) განდევნა ესპანეთიდან 1609 წელს (კასტილია) და 1614 წელს (დანარჩენი ესპანეთიდან), [[ფილიპე III (ესპანეთი)|ფილიპე III-მ]].

[[მარტინ ლუთერი | მარტინ ლუთერმა]] 1517 წლის 31 ოქტომბერს გამოაქვეყნა თავისი ცნობილი 95 თეზისი [[ვიტენბერგი |ვიტენბერგში]].  მარტინ ლუთერის ძირითადი მიზანი იყო თეოლოგიური და ჩამოაყალიბა პროტესტანტიზმის სამი ძირითადი დოგმა:
* მხოლოდ ბიბლია არის უტყუარი/უშეცდომო.
* ყოველ ქრისტიანს შეუძლია მისი ინტერპრეტირება
* ადამიანის ცოდვები იმდენად უსამართლო და მძიმეა, რომ მისგან ხსნა მხოლოდ ღმერთს შეუძლია. 

მარტინ ლუთერს იმედი ჰქონდა, რომ შეწყდებოდა [[ინდულგენცია | ინდულგენციებით]] ვაჭრობა და მოახდენდა კათოლიკური ეკლესიის რეფორმირებას. 1521 წელს,  [[კარლ V | კარლ V-მ ]] საღვთო რომის იმპერატორმა, საშუალება მისცა მარტინ ლუთერს უარი ეთქვა საკუთარ ნაშრომებზე, ხოლო მას შემდეგ, რაც წინადადების მიღებაზე უარი განაცხადა, ერეტიკოსად გამოაცხადეს.  ლუთერმა გადაწყვიტა ვორმსის დატოვება და შინ, ვიტენბერგში დაბრუნება. ფრედერიკ III-ის ბრძანებით ლუთერი უსაფრთხოების მიზნით შეაფარეს ვარტბურგის ციხესიმაგრეში, სადაც [[ახალი აღთქმა |ბიბლიის]] გერმანულად თარგმნას შეუდგა. 

მარტინ ლუთერის არყოფნის დროსაც გაგრძელდა პროტესტანტული მოძრაობა და გავრცელდა შვეიცარიაშიც. [[ულრიხ ცვინგლი | ულრიხ ცვინგლი]]  1520-1523 წლებში [[ციურიხი | ციურიხში]] რეფორმაციის აუცილებლობას ქადაგებდა. ის ეწინააღმდეგებოდა ინდულგენციების, ხატების, ლოცვების, ქანდაკებებისა და სხვა სიწმინდეების გაყიდვას. ამ პროცესის კულმინაცია იყო ის, რომ შვეიცარულ [[კანტონი|კანტონებში]] მცხოვრები ადამიანები, რომლებმაც მიიღეს პროტესტანტიზმი და კათოლიკეები, ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ. 1531 წელს კათოლიკეებმა გაიმარჯვეს, ხოლო ცვინგლი ბრძოლაში დაიღუპა. კათოლიკურმა კანტონებმა ზავი დადეს ციურიხთან და ბერნთან.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-34SAAAAYAAJ&amp;q=1531+The+Catholic+cantons+were+magnanimous+in+victory|title=The History of Switzerland, for the Swiss People|last1=Zschokke|first1=Heinrich|last2=Zschokke|first2=Emil|date=1855|publisher=C. S. Francis &amp; Company|language=en}}&lt;/ref&gt;

პაპის ავტორიტეტისთვის წინააღმდეგობის გაწევა გადამდები აღმოჩნდა და 1533 წელს, როდესაც [[ჰენრი VIII | ჰენრი VIII]] განკვეთეს ეკლესიიდან განქორწინებისა და [[ანა ბოლეინი|ანა ბოლეინთან]] ხელახალი ქორწინების გამო, მან დაუყონებლივ დააარსა კათოლიკური ეკლესიისგან დამოუკიდებელი სახელმწიფო ეკლესია, სადაც მეფე ნიშნავდა ეპისკოპოსებს.  ამ ყველაფერს შიდა არეულობისა და დაპირისპირების გარეშე არ ჩაუვლია და [[ტომას მორი]], რომელიც მეფის კანცლერი იყო, სიკვდილით დასაჯეს მეფისთვის წინააღმდეგობის გაწევის გამო 1535 წელს. 

1535 წელს ჟენევის შვეიცარული კანტონა პროტესტანტული გახდა. 1536 წელს [[ბერნი | ქალაქ ბერნის კანტონამ]] დაიპყრო ვოდის კანტონა და ქალაქში რეფორმატორული იდეები გაავრცელა. მათ გაძარცვეს [[ლოზანა | ლოზანას]] საკათედრო ტაძარი და გაანადგურეს ყველა ხელოვნების ნიმუში და დალეწეს  ქანდაკებები. ძალაუფლებისთვის ბრძოლაში დამარცხებული [[ჟან კალვინი | ჟან კალვინი]] ჟენევიდან 1538 წელს გააძევეს, თუმცა 1540 წელს იგი კვლავ მიიწვიეს.

[[File:ReligiousFreedomStamp.jpg|thumb|left|upright=0.9| რელიგიური თავისუფლების აღსანიშნავი აშშ-ის საფოსტო მარკა]]

როდესაც [[მერი I (ინგლისი) | მერი I]] გახდა ინგლისის დედოფალი, მან კვლავ აღადგინა კათოლიკური ეკლესია და უარყო პროტესტანტიზმი. მისი მმართველობის პერიოდში დევნიდნენ პროტესტანტებს, თუმცა მისმა ნახევარდამ, [[ელისაბედ I | ელისაბედ I-მა]] 1558 წელს კვლავ დაუბრუნა [[ანგლიკანიზმი| ინგლისურ ეკლესიას]] ძველი დიდება, ამჯერად სამუდამოდ და კვლავ განახლდა კათოლიკეთა დევნა. 1611 წელს, [[ჯეიმზ I | მეფე ჯეიმზ I-]]-ის დაკვეთით დაიწერა და გამოიცა „მეფე ჯეიმზის ბიბლია“ პროტესტანტი მორწმუნეებისთვის და ოფიციალურად აიკრძალა კათოლიკური თაყვანისცემის ფორმები.

საფრანგეთში, მიუხედავად იმისა, რომ 1570 წელს ზავი დაიდო პროტესტანტებსა და კათოლიკეებს შორის, დევნა კვლავ გრძელდებოდა. სისხლიანი დევნის  განსაკუთრებული მაგალითია 1572 წლის 24 აგვისტოს მომხდარი [[ბართლომეს ღამე]], როდესაც ათასობით ფრანგი პროტესტანტი სიცოცხლეს გამოასალმეს. ამ საზარელ კოშმარს წინ უძღოდა 1567 წელს ნიმსის „მიქელადაში“ პროტესტანტების მიერ ადგილობრივი კათოლიკე ბერებისა და სამღვდელოების დახოცვა.

====ადრეული ნაბიჯები და მცდელობები ტოლერანტობის გზაზე====
[[File:Cross menorah Oxford 20051225.jpg|thumb|right| ქრისტიანული ჯვარი და მენორაჰი თანაარსებობენ, ოქსფორდი, ოქსფორდშირი, ინგლისი.]]

[[სიცილიის სამეფო]] [[როჯერ II |როჯერ II-ის]] მმართველობის დროს, გამოირჩეოდა თავისი ეთნიკური მრავალფეროვნებითა და რელიგიური შემწყნარებლობით. ნორმანები, ებრაელები, მაჰმადიანი არაბები, ბიზანტიელი ბერძნები, ლომბარდიელები და ადგილობრივი სიცილიელები ჰარმონიულად თანაცხოვრობდნენ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9377080/Roger-II|archive-url=https://web.archive.org/web/20070523045823/http://concise.britannica.com/ebc/article-9377080/Roger-II|url-status=dead|archive-date=23 May 2007|title=Roger II|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|accessdate=3 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070523045823/http://concise.britannica.com/ebc/article-9377080/Roger-II|archivedate=23 მაისი 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE1D61331F935A15757C0A961948260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=2|title=Tracing The Norman Rulers of Sicily|work=The New York Times|date=26 April 1987|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;
ვიდრე სიცილიაში მცხოვრებ მუსლიმებს გაანადგურებდნენ, მეფე როჯერ II-ის შვილიშვილმა, ფრედერიკ II-მ (1215-1250) ნება დართო მათ დასახლებულიყვნენ ქვეყნის დიდ ნაწილში და აეშენებინათ მეჩეთები.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Christopher Gravett|title=German Medieval Armies 1000–1300|url=https://books.google.com/books?id=nav0JZtAJbcC|date=15 November 1997|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-85532-657-6|page=[https://books.google.com/books?id=nav0JZtAJbcC&amp;pg=PA17 17]|accessdate=17 ნოემბერი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140705094733/http://books.google.com/books?id=nav0JZtAJbcC|archivedate=5 ივლისი 2014}}{{Dead link|date=იანვარი 2023 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

[[ბოჰემიის სამეფო]] (დღევანდელი ჩეხეთის რესპუბლიკა) ბოჰემური რეფორმაციის შედეგად, რელიგიური თავისუფლებით სარგებლობდა 1436-1620 წლებში და  იმ პერიოდისთვის გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ლიბერალური ქრისტიანული ქვეყანა მთელ მსოფლიოში. 1436 წლის ბაზელის შეთანხმების მიხედვით გამოცხადდა რელიგიური თავისუფლება და მშვიდობის აქტს ხელი მოაწერეს კათოლიკეებმა და ჭაშნიკური (უტრაქვისტი) ეკლესიის წარმომადგენლებმა. 1609 წელს საღვთო რომის იმპერატორმა [[რუდოლფ II | რუდოლფ II-მ]] ხელი მოაწერა ე.წ. უდიდებულესობის სიგელს და ბოჰემიაში რელიგიური თავისუფლება კიდევ უფრო მეტად განამტკიცა. ჩეხეთის სამეფოში კათოლიკური ეკლესიის პრივილეგირებული მდგომარეობა, 1620 წლის [[თეთრი მთის ბრძოლა|თეთრის მთის ბრძოლის შემდეგ]] დამყარდა. ეტაპობრივად ირღვეოდა და დასასრულს უახლოვდებოდა რელიგიური თავისუფლება და ბოჰემური მიწიდან მრავალი პროტესტანტი გააძევეს, სხვები კი თავისით გაიქცნენ. საღვთო რომის იმპერატორმა [[ფერდინანდ II შტირიელი | ფერდინანდ II-მ]], რომელიც მორწმუნე კათოლიკე იყო, ძალდატანებით მოაქცია კათოლიკურ რელიგიაზე ავსტრიელი და ბოჰემი პროტესტანტები.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gw.geneanet.org/cousinjeanne?lang=en&amp;n=austria&amp;oc=2&amp;p=ferdinand+ii+habsburg|title=Family tree of Ferdinand II Habsburg AUSTRIA|website=Geneanet|language=en|access-date=2019-12-23}}&lt;/ref&gt;

ამავე პერიოდში, გერმანიაში [[ფილიპ მელანხტონი | ფილიპ მელანხტონმა ]] შეიმუშავა [[აუგსბურგის აღსარება]], როგორც ლუთერანული ეკლესიის რწმენის აღმსარებლობა  და წარდგენილ იქნა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-სთვის აუგსბურგის სეიმზე 1530 წლის 25 ივნისს.

[[რომის საღვთო იმპერია | რომის საღვთო იმპერიაში]], კარლ V [[აუგსბურგის რელიგიური ზავი |აუგსბურგის რელიგიური ზავის]] მიხედვით რელიგიურ თავისუფლებას ანიჭებდა კათოლიკეებსა და ლუთერანული მრწამსის მთავრებს. ყოველ რეგიონს/შტატს უნდა მიეღო ამავე შტატის/რეგიონის მთავრის მრწამსი, მაგრამ ასეთ შტატებში/რეგიონებში სულაც არ იყო რელიგიური შემწყნარებლობა. ისეთ მოქალაქეებს, რომელთაც განსხვავებული რელიგია და მრწამსი ჰქონდათ, შეეძლოთ სხვა ადგილას გადასახლება, სადაც მეტად მშვიდი და სტუმართმოყვარე გარემო იქნებოდა. 

საფრანგეთში კათოლიკეებისა და პროტესტანტების შერიგებისა და ტოლერანტული გარემოს შექმნის მრავალი მცდელობა ჩაიშალა, რადგან სახელმწიფოს არ შესწევდა ძალა მსგავსი ქმედებების განსახორციელებლად. მას შემდეგ, რაც პროტესტანტმა (წარსულში კათოლიკემ) [[ანრი IV | ანრი IV-მ]], დაიკავა საფრანგეთის სამეფო ტახტი, 1598 წელს [[ნანტის ედიქტი|ნანტის ედიქტის]] მიხედვით დაწესდა რელიგიური ტოლერანტობა.  80 წელზე მეტ ხანს იმოქმედა აღნიშნულმა ედიქტმა, ხოლო ეს შეთნხმება 1685 წელს [[ლუი XIV | ლუი XIV-მ]] გააუქმა. შეუწყნარებლობა, შუღლი და დაპირისპირება ნორმად იქცა, თუმცა აღნიშნული ვითარება შეცვალა [[ლუი XVI | ლუი XVI-მ]], რომელმაც ვერსალის ედიქტისა (1787) და კონსტიტუციური ჩანაწერის მიხედვით 1789 წლის 24 დეკემბერს, პროტესტანტებს სამოქალაქო უფლებები მიანიჭა.  [[საფრანგეთის რევოლუცია | საფრანგეთის რევოლუციის]] შემდეგ სრულად გაუქმდა სახელმწიფო რელიგია და „ადამიანისა და მოქალაქეთა უფლებების დეკლარაციის“ მიხედვით დაწესდა რელიგიის თავისუფლება და ეს თავისუფლება მოქმედებდა მანამ, სანამ რელიგიური საქმიანობა/გამოხატვა არ დაარღვევდა საზოგადოებრივ წესრიგს.

===რელიგიის თავისუფლების ადრეული კანონები და სამართლებრივი გარანტიები===

====[[უნგრეთის სამეფო |აღმოსავლეთ უნგრეთის სამეფო]] (ტრანსილვანიის სამთავრო)====
ტრანსილვანიის სამთავრომ, 1558 წელს „თორდას ედიქტის“ გამოცემით, კათოლიციზმსა და ლუთერანიზმს, თავისუფლად მსახურების უფლება მისცა. კალვინიზმი აკრძალული იყო და ის დასაშვებ რელიგიათა სიაში მხოლოდ 1564 წელს მოექცა. პირველი კანონის მიღებიდან ათი წლის შემდეგ, 1568 წელს გამოიცა მსგავსი ედიქტი, უნგრეთის მეფის ხელმძღვანელობითა და ტრანსილვანიის პრინცის ჯონ ზიგმუნდ ზაპოლიას თანამონაწილეობით, რომელიც ტრანსილვანიის უნიტარული ეკლესიის დამფუძნებელი იყო&lt;ref&gt;[http://www.agerpres.ro/engleza-destinatie-romania/2014/08/27/destination-romania-unitarianism-a-religion-born-in-cluj-13-23-02 &quot;Destination Romania/Unitarianism, a religion born in Cluj &quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225160554/https://www.agerpres.ro/engleza-destinatie-romania/2014/08/27/destination-romania-unitarianism-a-religion-born-in-cluj-13-23-02 |date=2021-02-25 }} ''Romanian National News Agency'' (27 August 2014)&lt;/ref&gt;, დააწესეს ფერენჩ დევიდის &lt;ref&gt;{{cite book |url=http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/109.html|title=History of Transylvania. Volume I. From the Beginnings to 1606|publisher=Hungarian Research Institute of Canada and A Research Ancillary of the University of Toronto|accessdate=20 November 2016|isbn=0-88033-479-7}}&lt;/ref&gt; სწავლების საფუძველზე, ყველა რელიგიის თავისუფლება
&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/103.html|title=History of Transylvania. Volume I. From the Beginnings to 1606|publisher=Hungarian Research Institute of Canada and A Research Ancillary of the University of Toronto|accessdate=20 November 2016|isbn=0-88033-479-7}}&lt;/ref&gt;   და თქვეს &quot;''დაუშვებელია ვინმეს განდევნა, დაშინება ან დატყვევება მისი რელიგიის გამო''&quot;. რეალურად, ეს იყო მეტი, ვიდრე უბრალოდ რელიგიური ტოლერანტობა; გარანტირებული იყო რელიგიათა თანასწორობა, აიკრძალა სახელმწიფოსა თუ უბრალო ხალხის მხრიდან ნებისმიერი ქმედება, რომელსაც შეუძლია ზიანი მიაყენოს სხვა ჯგუფებს ან ინდივიდს მისი რელიგიური აღმსარებლობის გამო. სოციალური იერარქია არ ეყრდნობოდა მრწამს, შესაბამისად ტრანსილვანიას ჰყავდა, როგორც კათოლიკე, ისე პროტესტანტი მონარქები, რომლებიც პატივს სცემდნენ „თორდას ედიქტს“. უნიკალური იყო ის, რომ მრავალი საუკუნის განმავლობაში ბევრ ევროპულ ქვეყანაში არ არსებობდა სახელმწიფო რელიგია და სწორედ აქედან გამომდინარე, ქრისტიანულ ევროპაში რელიგიის თავისუფლების მხრივ „თორდას ედიქტი“ ითვლება პირველ სამართლებრივ გარანტიად. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lightbringers.net/content/story-francis-david-and-king-john-sigismund-establishment-transylvanian-unitarian-church|title=The Story of Francis David and King John Sigismund: The Establishment of the Transylvanian Unitarian Church|work=Lightbringers|accessdate=17 October 2016}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Körösfői-Kriesch Aladár Tordai országgyűlés.jpg|thumb| დეკლარაცია, დეივიდ ფერენცის მიერ, რელიგიური და სინდისის თავისუფლების შესახებ, თორდასში, 1568 წელს]]

ოთხი რელიგია ([[კათოლიციზმი]], [[ლუთერანიზმი]], [[კალვინიზმი]], [[უნიტარიზმი]]) დასახელდა დასაშვებ რელიგიებად (religo recepta), რომლებსაც თავიანთი წარმომადგენლები ეყოლებოდათ ტრანსილვანიის წარმომადგენლობით ორგანოში, ხოლო სხვა რელიგიები, როგორიცაა მართლმადიდებლობა, საბაბატორები და ანაბაპტისტები, გამოაცხადეს ეკლესიებად (religio tolerata), რაც ნიშნავდა, რომ მათ არ ჰქონდათ უფლება კანონის მიღების პროცესში მონაწილეობა მიეღოთ და ვეტოს უფლება გამოეყენებინათ წარმომადგენლობით ორგანოში, მაგრამ მათ ჰქონდათ არსებობის უფლება და არ დევნიდნენ. „თორდას ედიქტის“ წყალობით, XVI საუკუნის ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ტრანსილვანია, ერთადერთი ადგილი იყო ევროპაში, სადაც მრავალი რელიგიის წარმომადგენელს შეეძლო ერთად, ჰარმონიულად და დევნის გარეშე ცხოვრება. &lt;ref&gt;[http://mult-kor.hu/20051125_erdely_es_a_habsburg_vallaspolitika_a_17_szazad_utolso_evtizedeiben &quot;Kovács Kálmán: Erdély és a Habsburg valláspolitika a 17. század utolsó évtizedeiben&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190328203755/https://mult-kor.hu/20051125_erdely_es_a_habsburg_vallaspolitika_a_17_szazad_utolso_evtizedeiben |date=2019-03-28 }} ''Mult-Kor'' (25 November 2005)&lt;/ref&gt;

ტრანსილვანიაში ამ სახით არსებული რელიგიის თავისუფლება 1638 წელს, ზოგიერთი რელიგიისთვის დასრულდა. ამ წლის შემდეგ, საბატარიანელების მიმართ დაიწყო დევნა და აიძულებდნენ ის ქრისტიანული მოძღვრება ეწამათ, რომელიც ყველაზე მეტად იყო გავრცელებული ტრანსილვანიაში.&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/192.html|title=History of Transylvania. Volume II. From 1606 to 1830|publisher=Hungarian Research Institute of Canada and A Research Ancillary of the University of Toronto|accessdate=20 November 2016|isbn=0-88033-491-6}}&lt;/ref&gt;

=====[[ჰაბსბურგთა მონარქია| ჰაბსბურგთა მმართველობა ტრანსილვანიაში]]=====

უნიტარიანელების მიმართ (მიუხედავად იმისა, რომ &quot;დასაშვებ რელიგიათა&quot; ნუსხაში იყვნენ) დაიწყეს რეპრესიები და ზეწოლის ქვეშ ამყოფებდნენ, რისი კულმინაციაც ჰაბსბურგერთა მიერ ტრანსილვანიის დაპყრობა იყო 1691 წელს. &lt;ref&gt;{{cite book |url=http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/290.html|title=History of Transylvania. Volume II. From 1606 to 1830|publisher=Hungarian Research Institute of Canada and A Research Ancillary of the University of Toronto|accessdate=20 November 2016|isbn=0-88033-491-6}}&lt;/ref&gt; ჰაბსბურგერთა მიერ ტრანსილვანიის დაპყრობის შემდეგ, ახალმა ავსტრიელმა სწავლულებმა/ოსტატებმა მე-18 საუკუნის შუა პერიოდში ჰუტერიტ ანაბაპტისტებს (რომლებმაც სამოთხე აღმოაჩინეს 1621 წელს ტრანსილვანიაში, მას შემდეგ, რაც ავსტრიიდან განდევნეს) აიძულეს არჩევანი გაეკეთებინათ, ან ემიგრაციაში წასულიყვნენ ან კათოლიციზმი მიეღოთ. მათ არჩევანი გააკეთეს, დატოვეს ტრანსილვანია და ჯერ [[ვლახეთი | ვლახეთში]] წავიდნენ, შემდეგ რუსეთში, ხოლო ბოლოს აშშ-ში გაემგზავრნენ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hutterites.org/history/hutterite-history-overview/|title=Hutterite History Overview|work=Hutterian Brethren}}&lt;/ref&gt;

====ნიდერლანდები====

„უტრეხტის გაერთიანებაში“ (1579 წლის 20 იანვარი) რელიგიის თავისუფლების ჩამოყალიბებაში, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ჩრდილოეთ ნიდერლანდებისა და ესპანელებს შორის გამართულმა ბრძოლამ. უტრეხტის გაერთიანებამ განაპირობა ჰოლანდიის რესპუბლიკის ჩამოყალიბება (1581-დან 1795 წლამდე). კალვინისტების მმართველობისას ნიდერლანდები გახდა ყველაზე ტოლერანტული ქვეყანა ევროპაში. მათ თავშესაფარი მისცეს რელიგიურ და ეთნიკურ უმცირესობებს, როგორც მაგალითად ჰუგენოტებსა და ესპანეთიდან და პორტუგალიიდან გამოდევნილ ებრაელებს. &lt;ref&gt;Karl Heussi, ''Kompendium der Kirchengeschichte'', 11. Auflage (1956), Tübingen (Germany), pp. 396–97&lt;/ref&gt; ნიდერლანდებსა და ახალ ამსტერდამში (დღევანდელი ნიუ-იორკი) ებრაული საზოგადოების დაარსება და ჩამოყალიბება ჰოლანდიის რესპუბლიკის დროს რელიგიური თავისუფლების თვალსაჩინო მაგალითია. როდესაც ახალი ამსტერდამი 1664 წელს ჩაბარდა ინგლისს, კაპიტულაციის აქტის მიხედვით რელიგიის თავისუფლება შენარჩუნდა. ამ აქტით ისარგებლეს იმ ებრაელებმაც, რომლებიც  პორტუგალიაში დევნას, თავს ბრაზილიაში ემიგრაციით უშველეს 1654 წელს. მე-18 საუკუნის განმავლობაში შეიქმნა მრავალი ებრაული თემი, მაგალითად ნიუპორტში, როდ–აილენდში, ფილადელფიაში, ჩარლსტონში, სავანასა და რიჩმონდში.&lt;ref&gt;Clifton E. Olmstead (1960), ''History of Religion in the United States'', Prentice-Hall, Englewood Ciffs, N.J., p. 124&lt;/ref&gt;

პროტესტანტთა დევნა და შევიწროვება გრძელდებოდა, რასაც მოწმობს მომლოცველთა ემიგრაციაში წასვლა ჯერ ნიდერლანდებში და ბოლოს აშშ-ში, სადაც მასაჩუსეტის შტატში დააარსეს პლიმუთის კოლონია 1620 წელს. იულიამ პენი, [[პენსილვანია|პენსილვანიის]] დამფუძნებელი, მონაწილეობდა და იყო ერთ-ერთი ფიგურანტი საქმეში, რომელმაც დიდი გავლენა იქონია, როგორც აშშ-ს, ასევე ინგლისის კანონებზე. ნაფიცმა მსაჯულებმა, უარი თქვეს უილიამ პენის გასამართლებაზე, რომელიც ერთ-ერთ რელიგიას ქადაგებდა. ნაფიც მსაჯულთა ქმედება უკანონო იყო, თუმცა მათ არ შეუცვლიათ საკუთარი განაჩენი, მიუხედავად იმისა, რომ ამის გამო ისინი დააპატიმრეს. ნაფიცი მსაჯულები არ აპირებდნენ რელიგიის თავისუფლება შეეზღუდათ და ამ ფაქტმა, კიდევ უფრო მეტად შეუწყო ხელი ამ იდეის დამკვიდრებას. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Krauss|first=Stanton D|date=1999|title=An Inquiry into the Right of Criminal Juries to determine the Law in Colonial America.|url=https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6989&amp;context=jclc|journal=Journal of Criminology Law and Criminology.|volume=89|issue=1|pages=111–214|doi=10.2307/1144220|jstor=1144220}}&lt;/ref&gt;

====პოლონეთი====
[[File:Konfederacja Warszawska.jpg|thumb|upright=1.2| 1573 წლის ვარშავის კონფედერაციის ორიგინალი აქტი. რელიგიური თავისუფლების დასაწყისი პოლონეთ–ლიეტუვის თანამეგობრობაში]]


ებრაელთა თავისუფლების ქარტია, ცნობილი, როგორც „კალიშის წესდება“, გამოსცა დიდი პოლონეთის ჰერცორგმა ბოლესლაუს ღვთისმოსავმა 1264 წლის 8 სექტემბერს. აღნიშნული წესდება საფუძვლად დაედო ებრაელთა სამართლებრივ მდგომარეობას პოლონეთში და შეიქმნა ებრაელთა ავტონომიური ერი, რომლებიც [[იდიში|  იდიშის]] ენაზე საუბრობდნენ 1795 წლამდე. წესდების თანახმად, განსაკუთრებული იურისდიქციის ქვეშ მოექცა ებრაული სასამართლო და ის ებრაელი მოსახლეობის საკითხებს განიხილავდა და აგრეთვე, ცალკე სასამართლო შეიქმნა ქრისტიანულ და ებრაულ საკითხთებთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, წესდების მიხედვით, შეთანხმება შეეხო ებრაული საზოგადოების პირადი თავისუფლებისა და უსაფრთხოების დაცვას, მათ შორის, რელიგიის, გადაადგილებისა და ვაჭრობის სფეროებში. შემდგომ პერიოდშიც, აღნიშნული წესდება სხვა პოლონელმა მეფეებმაც გაიზიარეს, 1334 წელს [[კაზიმირ III (პოლონეთი)|კაზიმირ III-მ]], 1453 წელს [[კაზიმირ IV|კაზიმირ IV-მ]] და [[სიგიზმუნდ I|სიგიზმუნდI-მა]] 1539 წელს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Sinkoff|first=Nancy|title=Out of the Shtetl: Making Jews Modern in the Polish Borderlands|url=https://books.google.com/books?id=f-KmeZgY2hIC|year=2003|publisher=Society of Biblical Lit|isbn=978-1-930675-16-2|page=[https://books.google.com.ph/books?id=f–KmeZgY2hIC&amp;pg=PA18&amp;dq=1539 18]}}&lt;/ref&gt;

====პოლონურ-ლიეტუვური თანამეგობრობა====

ღვთისმსახურების თავისუფლად ჩატარების უფლება და მრწამსის თავისუფლება იყო ის ძირითადი უფლებები, რომლებზეც პოლონურ-ლიეტუვური თანამეგობრობა შეთანხმდა ყოველი მოსახლის მიმართ მე-15 საუკუნისა და მ-16 საუკუნის პერიოდში, თუმცა რელიგიის სრული თავისუფლება ვარშავის კონფედერაციის დროს 1573 წელს აღიარეს. პოლონურ–ლიეტუვური თანამეგობრობა იცავდა რელიგიურ თავისუფლებასთან დაკავშირებულ კანონებს იმ პერიოდში, როცა დანარჩენ ევროპაში რელიგიური დევნა ყოველდღიურობად იქცა.&lt;ref&gt;Zamoyski, Adam. ''The Polish Way''. New York: Hippocrene Books, 1987.&lt;/ref&gt;

===ამერიკის შეერთებული შტატები===

ადრეული კოლონიები არ გამოირჩეოდნენ განსაკუთრებული შემწყნარებლობითა და მიმღებლობით განსხვავებული რწმენის მიმართ, თუმცა მერილენდი გამონაკლისი იყო. მაგალითად, როჯერ უილიამსმა საჭიროდ ჩათვალა გასცლოდა თეოკრატიულად განწყობილ მასაჩუსეტსის კოლონიას და დაეარსებინა - [[როდ-აილენდი | როდ-აილენდის]] კოლონია. მასაჩუსეტსის კოლონიის მკვიდრი [[პურიტანები]] განსაკუთრებული აქტიურობით გამოირჩეოდნენ ახალი ინგლისის ქუაქერების წინააღმდეგ წარმოებულ კამპანიაში და მსგავს პოზიციას იზიარებდნენ [[პლიმუთი (მონსერატი)| პლიმუთისა]] და [[კონექტიკუტი|კონექტიკუტის]] კოლონიებიც.&lt;ref name=PER/&gt; 1660 წელს, რელიგიური შეუწყნარებლობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსხვერპლია ინგლისელი ქუაქერი მერი დაიერი, რომელმაც თავი ჩამოიხრჩო ბოსტონში, იმის გამო,რომ პურიტანულ მასაჩუსეტსში მიიღეს კანონი კოლონიიდან ქუაქერების გაძევების შესახებ.&lt;ref name=PER&gt;Rogers, Horatio, 2009. ''[https://books.google.com/books?id=L5_5yIgpa-YC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=mary+dyer+1660&amp;hl=en&amp;ei=8p99TMePDpGO4QayguXHBg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Among%20the%20most%20pathetic%20chapters%20&amp;f=false Mary Dyer of Rhode Island: The Quaker Martyr That Was Hanged on Boston Common, 1 June 1660]'' pp. 1–2. BiblioBazaar, LLC.&lt;/ref&gt; მერი დაიერის ჩამოხრჩობამ საფუძველი ჩაუყარა პურიტანული თეოკრატიის დასრულებასა და ახალი ინგლისის დამოუკიდებლობას ინგლისის მმართველობისგან. 1661 წელს მეფე [[ჩარლზ II| ჩარლზ II-მ]] აუკრძალა მასაჩუსეტსის კოლონიას ადამიანების სიკვდილით დასჯა იმის გამო, რომ ქუაქერიზმის მიმდევრები იყვნენ. &lt;ref name=CHLS&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=EzvHvEDPosQC&amp;q=charles+1661+-+massachusetts+execution&amp;pg=PR41|title=Puritans and Puritanism in Europe and America: a comprehensive encyclopedia|accessdate=3 September 2011|isbn=9781576076781|last1=Bremer|first1=Francis J.|last2=Webster|first2=Tom|year=2006}}&lt;/ref&gt; ახალ ინგლისში ანტიკათოლიკური განწყობა პირველად მაშინ გაჩნდა, როცა გამოჩნდნენ ჩამოსახლებული [[პილიგრიმი|მოხეტიალე მორწმუნეები]] და პურიტანები. &lt;ref&gt;{{cite news|title=America's dark and not-very-distant history of hating Catholics|url=https://www.theguardian.com/world/2015/sep/12/america-history-of-hating-catholics|newspaper=The Guardian|date=14 June 2016}}&lt;/ref&gt; 1647 წელს, მასაჩუსეტსში მიიღეს კანონი, რომლის მიხედვითაც [[იეზუიტთა ორდენი |რომაელ-კათოლიკე (იეზუიტებს)]] ბერებსა და მლოცველებს ეკრძალებოდათ იმ ტერიტორიაზე შესვლა, სადაც პურიტანული იურისდიქცია ვრცელდებოდა.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Pat|first1=Perrin|title=Crime and Punishment: The Colonial Period to the New Frontier|date=1 January 1970|publisher=Discovery Enterprises|page=24}}&lt;/ref&gt; ნებისმიერი ადამიანი, რომელიც ვერ ახერხებდა მკაფიოდ საკუთარი მრწამსის შესახებ ეთქვა, აძევებდნენ კოლონიიდან და შემდეგი ნაბიჯი, სიკვდილით დასჯა იყო. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Mahoney|first1=Kathleen A.|title=Catholic Higher Education in Protestant America: The Jesuits and Harvard in the Age of the University|url=https://archive.org/details/catholichighered0000maho|date=10 September 2003|publisher=Johns Hopkins University Press|page=[https://archive.org/details/catholichighered0000maho/page/47 47]}}&lt;/ref&gt; ახალ ინგლისში მყოფმა რადიკალმა მომლოცველებმა არ დაუშვეს შობის აღნიშვნა.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barnett |first=James Harwood |year=1984 |title=The American Christmas: A Study in National Culture |publisher=Ayer Publishing |isbn=0-405-07671-1 |url=https://books.google.com/books?id=-sRH9skUh6oC&amp;q=Christmas+Puritan+New+England&amp;pg=PA2 |page=3}}&lt;/ref&gt; ბოსტონში შობის დღესასწაულის აღნიშვნა 1659 წელს აიკრძალა. &lt;ref&gt;{{cite news |first= Rachel N. |last= Schnepper |title= Yuletide's Outlaws |url= https://www.nytimes.com/2012/12/15/opinion/the-puritan-war-on-christmas.html?hp&amp;_r=0 |quote= From 1659 to 1681, anyone caught celebrating Christmas in the colony would be fined five shillings. ... |newspaper=[[The New York Times]] |date= 14 December 2012 |accessdate= 15 December 2012 }}&lt;/ref&gt; პურიტანების მიერ დაწესებული აკრძალვა 1681 წელს გაუქმდა ინგლისის გუბერნატორის ჩარევით, ხოლო ბოსტონის რეგიონში შობის აღნიშვნა მე-19 საუკუნის შუა პერიოდიდან გახდა შესაძლებელი. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Marling |first=Karal Ann |year=2000 |title=Merry Christmas!: Celebrating America's Greatest Holiday |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-00318-7 |url=https://books.google.com/books?id=EUc13_ourtYC&amp;q=Christmas+Puritan+New+England&amp;pg=PA44 |page=44}}&lt;/ref&gt;

რელიგიის თავისუფლება, როგორც ერთ-ერთი მთავარი პრინციპი, პირველად გამოყენებულ იქნა კათოლიკე, ლორდ ბალტიმორის მიერ მერილენდის დაარსებისას 1634 წელს. &lt;ref name=&quot;Symbol of Enduring Freedom&quot;&gt;Zimmerman, Mark, [http://issuu.com/columbia-magazine/docs/columbiamar10en?mode=embed&amp;layout=http%3A%2F%2Fskin.issuu.com%2Fv%2Flight%2Flayout.xml&amp;showFlipBtn=true Symbol of Enduring Freedom], p. 19, Columbia Magazine, March 2010.&lt;/ref&gt; თხუთმეტი წლის შემდეგ (1649), „მერილენდის ტოლერანტული აქტი“, რომელიც დაიწერა ლორდ ბალტიმორის მიერ, გულისხმობდა: „არც ერთი ადამიანი ან ადამიანთა ჯგუფი... არავის უნდა ჰქონდეს პრობლემა თავისუფლად თაყვანისცეს თავის რელიგიას და არ უნდა იყოს ძალადობის მსხვერპლი.“ ამ კანონის თანახმად, გათვალისწინებული იყო ყველა ქრისტიანი ტრინიტარიანიზმის მიმდევრის აღმსარებლობის თავისუფლება, მაგრამ სიკვდილით დასაჯეს ყველა, ვინც იესოს ღვთაებრიობას უარყოფდა. მერილენდის ტოლერანტობის აქტი გაუქმდა კრომველიანის ეპოქაში პროტესტანტების დახმარებით და ახალი კანონით კათოლიკეებს ეკრძალებოდათ თავიანთი რელიგიის ღიად თაყვანისცემა.&lt;ref&gt;Brugger, Robert J. (1988). Maryland: A Middle Temperament.  p 21, Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press. {{ISBN|0-8018-3399-X}}.&lt;/ref&gt; 1657 წელს, კათოლიკე ლორდ ბალტიმორმა კვლავ მოიპოვა მერილენდზე კონტროლი პროტესტანტებთან დადებული გარიგების შედეგად და „რელიგიის თავისუფლების აქტი“ კვლავ აღადგინა და ძალაში 1658 წელს შევიდა. ამჯერად, ამ აქტს ძალა არ დაუკარგავს ოცდაათზე მეტი წლის განმავლობაში, სანამ  1692 წელს, &lt;ref&gt;Finkelman, Paul, [https://books.google.com/books?id=YoI14vYA8r0C&amp;dq=maryland+toleration+act&amp;lr=&amp;as_drrb_is=q&amp;as_minm_is=0&amp;as_miny_is=&amp;as_maxm_is=0&amp;as_maxy_is=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;source=gbs_navlinks_s Maryland Toleration Act], The Encyclopedia of American Civil Liberties, New York: CRC Press. {{ISBN|0-415-94342-6}}.&lt;/ref&gt; მერილენდის პროტესტანტული რევოლუციის შემდეგ (1689), რელიგიის თავისუფლების აქტი კვლავ არ გაუქმდა.&lt;ref name=&quot;Symbol of Enduring Freedom&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;roarke&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6ybHa6D24qQC&amp;pg=PA78 |author=Roark, Elisabeth Louise|title=Artists of Colonial America|page=78 |isbn=9780313320231|year=2003}} Retrieved 22 February 2010&lt;/ref&gt; გარდა ამისა, 1704 წელს მიიღეს მორიგი აქტი „აქტი ამ რეგიონში პოპერის გავრცელების თავიდან ასაცილებლად“, რაც კათოლიკე მოსახლეობას ხელს უშლიდა პოლიტიკური თანამდებობების დაკავებაში.&lt;ref name=&quot;roarke&quot; /&gt; სრული რელიგიური [[ტოლერანტობა]] მერილენდში, მხოლოდ მაშინ დაწესდა, როცა ჩარლზ ქეროლმა მოაწერა ხელი [[აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია| ამერიკის შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის დეკლარაციას]].

როდ-აილენდი (1636), კონექტიკუტი (1636), ნიუ ჯერსი, და პენსილვანია (1682) - დააარსეს პროტესტანტმა როჯერ უილიამსმა, თომას ჰუკერმა და უილიამ პენიმ და შესაბამისად, ამ შტატებში იყო დემოკრატიული მმართველობის ფორმა, რომელიც შეიმუშავეს პურიტანებმა და სეპარატისტმა კონგრეგაციონალისტებმა. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.histarch.illinois.edu/plymouth/ccflaw.html|title=Plymouth Colony Legal Structure|website=www.histarch.illinois.edu|access-date=2019-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://history.hanover.edu/texts/masslib.html|title=Liberties|website=history.hanover.edu|access-date=2019-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;M. Schmidt, ''Pilgerväter'', in ''Die Religion in Geschichte und Gegenwart'', 3. Auflage, Tübingen (Germany), Band V (1961), col. 384&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;M. Schmidt, ''Hooker, Thomas'', in ''Die Religion in Geschichte und Gegenwart'', 3. Auflage, Band III (1959), col. 449&lt;/ref&gt; ეს კოლონიები/შტატები სამოთხედ იქცნენ რელიგიური უმცირესობათა წარმომადგენლებისთვის. კათოლიკეებსაც და ებრაელებსაც ჰქონდათ სრული მოქალაქეობა და სამართლებრივი სტატუსი, შეეძლოთ თავისუფლად ჩაეტარებინათ საკუთარი რელიგიური რიტუალები.&lt;ref&gt;Clifton E. Olmstead (1960), ''History of Religion in the United States'', Prentice-Hall, Englewood Cliffs, N.J., pp. 74–75, 99, 102–05, 113–15&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Edwin S. Gaustad (1999), ''Liberty of Conscience: Roger Williams in America'', Judson Press, Valley Forge&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hans Fantel (1974), ''William Penn: Apostel of Dissent'', William Morrow &amp; Co., New York, N.Y.&lt;/ref&gt; უილიამსი, ჰუკერი, პენი და მათი მეგობრები დარწმუნებულები იყვნენ და სწამდათ, რომ სინდისის თავისუფლება ღვთის ნება იყო. უილიამსმა წარმოთქვა ყველაზე ღრმა შინაარსის მქონე არგუმენტი: რწმენა არის სულიწმინდის თავისუფლების შედეგი და აქედან გამომდინარე, ეს ვერ იქნება ძალდატანებითი. აქედან გამომდინარე ის თვლიდა, რომ დაცული უნდა იყოს ზღვარი სახელმწიფოსა და ეკლესიას შორის. &lt;ref&gt;Heinrich Bornkamm, ''Toleranz. In der Geschichte der Christenheit'', in ''Die Religion in Geschichte und Gegenwart'', 3. Auflage, Band VI (1962), col. 943&lt;/ref&gt; პენსილვანია იყო ერთადერთი კოლონია, სადაც აშშ-ის დაარსებამდე შენარჩუნებული იყო რელიგიის აბსოლუტური თავისუფლება.  განუყოფელი ნაწილია დემოკრატია, რელიგიის თავისუფლება და თავისუფლების სხვა ფორმები, რომელთა არსებობამ ჩაუყარა საფუძველი ახალი ერის პოლიტიკურ და სამართლებრივ მდგომარეობას. ბაპტისტები და პრესვიტარიანელები, ითხოვდნენ სახელმწიფო რელიგიების გაუქმებას - ანგლიკანურსა და კონგრეგაციონალისტურს - და რელიგიის თავისუფლების სრულად დაცვას.&lt;ref&gt;[[Robert Middlekauff]] (2005), ''The Glorious Cause: The American Revolution, 1763–1789'', Revised and Expanded Edition, Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-531588-2}}, p. 635&lt;/ref&gt;

„ვირჯინიის სტატუტი რელიგიის თავისუფლების“ შესახებ დაწერილია თომას ჯეფერსონის მიერ 1779 წელს და ის აცხადებს:

&lt;blockquote&gt; ყველა ადამიანი იძულებულია მხარი დაუჭიროს ან პატივი სცეს რელიგიურ აღმსარებლობას, ადგილს, მსახურებას, არ მოხდეს მათი იძულებით შეკავება, ძალადობა მათ მიმართ, არც სულიერი და არც ფიზიკური ტანჯვა ან სხვაგვარი რელიგიური შევიწროება; ყველა ადამიანი უნდა იყოს თავისუფალი გამოხატოს თავისი აზრები არგუმენტებით, საკუთარი აზრი რელიგიური საკითხების შესახებ და ამან არ უნდა იქონიოს გავლენა მათ სამოქალაქო უფლებებზე. &lt;/blockquote&gt;

არსებულმა განწყობებმა გამოიწვია [[ამერიკის შეერთებული შტატების კონსტიტუცია|ეროვნული კონსტიტუციის]] პირველი შესწორება და აისახა ამერიკის შეერთებული შტატების ეროვნულ ბილშიც: „კონგრესმა არ უნდა მიიღოს კანონი, რომელიც ამკვიდრებს კონკრეტულ რელიგიას ან კრძალავს თავისუფლად თაყვანისცემას...“. რელიგიური თავისუფლების აღიარება, როგორც უფლებათა ბილში დაცული პირველი უფლება, მიუთითებს ამერიკელი დამფუძნებელი მამების მიერ რელიგიის მნიშვნელობის სწორად აღქმას ადამიანის სოციალური და პოლიტიკური უფლებების განხორციელებისთვის. პირველი შესწორება ცდილობდა დაეცვა „რელიგიის თავისუფალი გამოხატვა“ ან სხვანაირად რომ ვთქვათ, „რელიგიის თავისუფლად გამოხატულების თანასწორობა“.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What in the World is Religious Freedom?|url=https://www.religiousfreedominstitute.org/blog/what-in-the-world-is-religious-freedom|last=Farr|first=Thomas|date=1 November 2019|website=Religious Freedom Institute|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

აშშ საერთაშორისო ურთიერთობებში, მნიშვნელოვან როლს ანიჭებს რელიგიურ თავისუფლებას. რელიგიური თავისუფლების საერთაშორისო აქტის მიხედვით, 1998 წელს დაარსდა „რელიგიური თავისუფლების აშშ-ის საერთაშორისო კომისია“, რომელიც იკვლევს 200-ზე მეტი ქვეყნის ანგარიშებს რელიგიური თავისუფლების მხრივ და იმ ქვეყნებს, სადაც სიტუაცია სავალალოა, აფრთხილებს შესაძლო ეკონომიკური სანქციების შესახებ. მრავალი უფლებადამცველი ორგანიზაცია მოუწოდებდა შეერთებულ შტატებს, კიდევ უფრო მკაცრად და მკაფიოდ დაეწესათ სანქციები იმ ქვეყნებისთვის, რომლებიც არ უშვებდნენ და არ  იცავდნენ რელიგიურ თავისუფლებას.

===კანადა===

რელიგიის თავისუფლება კანადაში არის კონსტიტუციით განმტკიცებული უფლება, რომელიც მორწმუნეებს საშუალებას აძლევს თავისუფლად შეიკრიბონ და თავისუფლად თაყვანისცენ საკუთარ რელიგიას, შეუზღუდავად და ყოველგვარი ჩარევის გარეშე. კანადური კანონმდებლობა კიდევ უფრო შორს მიდის და მოქალაქეებისგან და კერძო კომპანიებისგან მოითხოვს, რომ შეუქმნან საჭირო პირობები იმ ადამიანებს, ვისაც მაგალითად, ძლიერი რელიგიური რწმენა აქვს. „კანადის ადამიანის უფლებათა აქტი“ საშუალებას იძლევა, რომ პატივი სცენ რელიგიურ ჩაცმულობას და გამონაკლისები დაუშვან მათთვის, მაგალითად, ინდოელ ხალხს, რომელთაც სპეციალური თავსაბურავი ახურავთ, ნება დართონ ეხუროთ სამუშაო ადგილზე, სადაც სამუშაო პირობებიდან გამომდინარე ითხოვენ სამუშაო კასკას.&lt;ref&gt;[http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/2011-60-e.htm#a6 Freedom of Religion and Religious Symbols in the Public Sphere. 2.2.2 Headcoverings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117174923/http://www.parl.gc.ca/content/lop/researchpublications/2011-60-e.htm#a6 |date=17 November 2015 }}. Parliament of Canada. Publication No. 2011-60-E. Published 2011-07-25. Retrieved 21 December 2011.&lt;/ref&gt; 2017 წელს სანტო დაიმეს ტაძარ მონტრეალში, რელიგიური გამნაკლისის სახით დაშვებულ იქნა [[აიაჰუასკა |აიაჰუასკას]] გამოყენება, როგორც ზიარების რიტუალისთვის აუცილებელი სითხე.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://chacruna.net/how-ayahuasca-church-received-religious-exemption-canada/|title=How Our Santo Daime Church Received Religious Exemption to Use Ayahuasca in Canada|last=Rochester|first=Rev Dr Jessica|date=2017-07-17|website=Chacruna|language=en-US|access-date=2019-03-25}}&lt;/ref&gt;

===საერთაშორისო===

1981 წლის 25 ნოემბერს, გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო დეკლარაცია „რელიგიისა და რწმენის საფუძველზე შეუწყნარებლობისა და დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“. ეს დეკლარაცია აღიარებს რელიგიის თავისუფლებას, როგორც ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებას.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/documents/ga/res/36/a36r055.htm|title=A/RES/36/55. Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief|publisher=United Nations|date=25 November 1981|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;

რელიგიის თავისუფლების შესახებ ყველაზე არსებითი იურიდიული დოკუმენტი, რომელიც მიიღო საერთაშორისო საზოგადოებამ, არის ბავშვთა უფლებათა შესახებ კონვენცია, რომლის მე-14 მუხლში შემდეგ რამეს ვკითხულობთ: ''„მონაწილე სახელმწიფოები პატივს სცემენ ბავშვის უფლებას აზრის, სინდისისა და რელიგიის თავისუფლებაზე.- მონაწილე სახელმწიფოები პატივს სცემენ მშობლებისა და, საჭიროების შემთხვევაში, კანონიერი მეურვეების უფლებებსა და მოვალეობებს, გაუწიონ ბავშვს კონსულტაციები თავისი უფლების განხორციელებაში ბავშვის შესაძლებლობების შესაბამისად.- რელიგიის ან რწმენის გამოხატვის თავისუფლება შეიძლება დაექვემდებაროს მხოლოდ ისეთ შეზღუდვებს, რომლებიც კანონით არის განსაზღვრული და აუცილებელია საზოგადოებრივი უსაფრთხოების, წესრიგის, ჯანმრთელობისა და ზნეობის, ან სხვისი ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად.“''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unesco.org/most/rr2int.htm |title=Religious Rights – International Legal Instruments |publisher=Unesco.org |date=2015-11-19 |accessdate=2018-12-06}}&lt;/ref&gt;

==თანამედროვე დებატები==
===[[თეიზმი]], არათეიზმი და [[ათეიზმი]]===
1993 წელს გაეროს ადამიანის უფლებათა კომიტეტმა განაცხადა, რომ [[სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა პაქტი| სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების საერთაშორისო პაქტის]] მე-18 მუხლი „იცავს თეისტურ, არათეისტურ და ათეისტურ მრწამსს, ისევე როგორც უფლებას არ აღიარონ ნებისმიერი რელიგია და რწმენა“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.refworld.org/docid/453883fb22.html|title=CCPR General Comment 22: 30/07/93 on ICCPR Article 18|work=Minorityrights.org}}&lt;/ref&gt; კომიტეტმა შემდგომ განაცხადა, რომ „რელიგიის ან რწმენის არსებობის ან მიღების თავისუფლება აუცილებლად გულისხმობს რელიგიის ან რწმენის არჩევის თავისუფლებას, მათ შორის, ამჟამინდელი რელიგიის ან რწმენის სხვა რელიგიით ან რწმენით შეცვლის ან ათეისტური შეხედულებების მიღების უფლებას“. კონვენციის ხელმომწერ სახელმწიფოებს ეკრძალებათ „გამოიყენონ ფიზიკური ძალა ან სისხლის სამართლის სანქციები, რათა აიძულონ მორწმუნეები და არამორწმუნეები“ უარი თქვან თავიანთ მრწამსზე ან იძულებით მოაქციონ. მიუხედავად ამისა, მსოფლიოს მრავალ წერტილში, კვლავ ხდება რელიგიურ უმცირესობათა შევიწროება, დევნა.&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 August 2003|title=Discrimination against religious minorities in Iran|author=International Federation for Human Rights|publisher=fdih.org|accessdate=3 March 2009|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.law2.byu.edu/lawreview/archives/2002/2/dav2.pdf |title=The Evolution of Religious Liberty as a Universal Human Right |accessdate=3 March 2009 |last=Davis |first=Derek H. |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723210828/http://www.law2.byu.edu/lawreview/archives/2002/2/dav2.pdf |archivedate=23 July 2011 }}&lt;/ref&gt;

===სეკულარული ლიბერალიზმი===

[[File:AdamSmith.jpg|left|thumb|upright|ადამ სმითი, ამტკიცებდა და იყო რელიგიის თავისუფლების ღიად დამცველი.]]

ფრანგმა ფილოსოფოსმა, [[ვოლტერი | ვოლტერმა]] აღნიშნა ინგლისელებზე თავის წიგნში „წერილები ინგლისზე“, რომ რელიგიის თავისუფლება მრავალეროვან და მრავალფეროვან საზოგადოებაში იყო ძალიან მნიშვნელოვანი მშვიდობის შესანარჩუნებლად. ამით ხაზი გაესვა იმ გარემოებას თუ რატომაც იყო იმ პერიოდისთვის ინგლისი შედარებით უკეთესს მდგომარეობაში იმ ევროპული ქვეყნებისგან განსხვავებით, სადაც ნაკლები იყო რელიგიის თავისუფლების მიმართ ტოლერანტობა. &lt;blockquote&gt;ინგლისში რომ ყოფილიყო მხოლოდ ერთი რელიგია დაშვებული, სახელმწიფო ალბათ, არბიტრის როლს შეასრულებდა; თუ დაშვებულ რელიგიათა რიცხვი იქნებოდა ორი, მაშინ დაპირისპირებული მხარეები ერთმანეთს ყელს გამოჭრიდნენ, მაგრამ რადგან დაშვებულ რელიგიათა რაოდენობა მრავალია, ყველა ბედნიერად და მშვიდად გრძნობს თავს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bartleby.com/34/2/6.html|title=Letter VI – On the Presbyterians. Letters on the English.|last=Voltaire|first=François Marie Arouet de.|date=1909–1914|website=www.bartleby.com|publisher=The Harvard Classics|orig-year=1734|access-date=2017-05-25}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ადამ სმითი]], თავის წიგნში ''[[გამოკვლევა ხალხთა სიმდიდრის ბუნებისა და მიზეზების შესახებ]]'' (თავისი მეგობრის დევიდ ჰიუმის არგუმენტზე დაყრდნობით) აცხადებს, რომ გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს მთლიანად საზოგადოების და სამოქალაქო მაგისტრატის (მთავრობა) ინტერესებში შედის. კერძოდ, თუ ხალხს საშუალება მიეცემა თავისუფლად აირჩიოს საკუთარი რელიგია, ეს ხელს შეუწყობს სამოქალაქო არეულობების გაქრობას და შეამცირებს შეუწყნარებლობას. მანამ, სანამ საზოგადოებაში არსებობს მრავალი რელიგია/ ან რელიგიური სექტა, რომლებიც თავისუფლად მოქმედებენ საზოგადოებაში, იძულებულნი არიან საკუთარი საკამათო ან ძალადობრივი სწავლებები გააუქმონ ან შეცვალონ, რათა უფრო მეტი ადამიანისთვის გახდეს მიმზიდველი და ბევრი ახალწვეული ჰყავდეთ. სწორედ მსგავსი თავისუფალი კონკურენცია რელიგიურ სექტებს შორის, უზრუნველყოფს სტაბილურობასა და სიმშვიდეს გრძელვადიან პერსპექტივაში. 

სმიტი ასევე აღნიშნავს, რომ კანონები, რომლებიც ხელს უშლის რელიგიურ თავისუფლებას და ცდილობს შეინარჩუნოს კონკრეტული რელიგიის ძალა, რწმენა და ერთპიროვნულობა, გრძელვადიან პერსპექტივაში მხოლოდ ამ რელიგიის შესუსტებას და გახრწნას ემსახურება, რადგან მისი ლიდერები და მქადაგებლები თვითკმაყოფილნი, გათიშულები და არაპროდუქტიულები არიან იმაში, რომ ეძებონ ახალი გზები, რათა ახალი ხალხი მიიზიდონ მათთან:&lt;ref name=&quot;Smith1&quot;&gt;Smith, Adam (1776), [http://www2.hn.psu.edu/faculty/jmanis/adam-smith/Wealth-Nations.pdf Wealth of Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020042323/http://www2.hn.psu.edu/faculty/jmanis/adam-smith/Wealth-Nations.pdf |date=20 October 2013 }}, Penn State Electronic Classics edition, republished 2005, pp. 643–49&lt;/ref&gt;

{{quote|გულმოდგინე, აქტიური და დაინტერესებული პედაგოგი შეიძლება საშიშროებას წარმოადგენდეს მხოლოდ იმ საზოგადოებაში, სადაც ან მხოლოდ ერთი რელიგია სარგებლობს ტოლერანტულობით, ან სადაც მთლიანი საზოგადოება იყოფა ორ ან სამ დიდ რელიგიურ დაჯგუფებად; მაგრამ ეს მონდომება და აქტიურობა უშედეგო და ნაკლებად საშიში იქნებოდა ისეთ საზოგადოებაში, სადაც ორასი, სამასი სხვადასხვა სექტაა და მათგან არც ერთი ფლობს საკმარისად მნიშვნელოვან ძალას. თითოეული რელიგიური სექტის წარმომადგენლები, რომლებიც ყველა მხრიდან იგრძნობდნენ ნეგატივს და წინააღმდეგობას და არა მეგობრულობას, ვალდებულნი იქნებოდნენ ისეთი ზომიერება შეესწავლათ, რომელიც ასე ძალიან აკლია მათ სწავლებებს.&lt;ref name=&quot;Smith2&quot;&gt;Smith, Adam (1776), [http://www2.hn.psu.edu/faculty/jmanis/adam-smith/Wealth-Nations.pdf Wealth of Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020042323/http://www2.hn.psu.edu/faculty/jmanis/adam-smith/Wealth-Nations.pdf |date=20 October 2013 }}, Penn State Electronic Classics edition, republished 2005, p. 647&lt;/ref&gt;}}

===ინდუიზმი===

[[ინდუიზმი]], ცნობილი, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ მოაზროვნე რელიგიური მიმდინარეობა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება რელიგიის თავისუფლებას.&lt;ref name=Religionfacts.com&gt;{{cite web |url=http://www.religionfacts.com/hinduism/beliefs.htm|title=Hindu Beliefs|publisher=religionfacts.com}}&lt;/ref&gt; ინდუიზმი პატივს სცემს ყველა ადამიანის უფლებას თავისებური გზით მივიდეს/მიაღწიოს ღმერთამდე. ინდუისტები თვლიან, რომ ღმერთთან მისაღწევად მრავალი განსხვავებული გზა არსებობს. ისინი აღიარებენ რელიგიას, როგორც ფილოსოფიას და ყველა რელიგიას ერთმანეთის თანასწორად მიიჩნევენ. ინდუისტების ყველაზე ცნობილი ფრაზაა: „ჭეშმარიტება ერთია, უბრალოდ ბრძენი ადამიანები მათ განსხვავებული სახელით მოიხსენიებენ“.&lt;ref name=Religionfacts.com/&gt;

===იუდაიზმი===

[[File:Lesley and Rachel Detained.jpg|thumb| დასავლეთის კედელთან დაკავებული ქალები ლოცვისა და შარლის (სამოსი) ტარების გამო; ]]

[[იუდაიზმი]] მოიცავს სხვადასხვა ქვეჯგუფს როგორიცაა მართლმადიდებლობა, რეფორმატორული იუდაიზმი, კონსერვატიული იუდაიზმი, რეკონსტრუქციული იუდაიზმი, ებრაული განახლება და ჰუმანური იუდაიზმი. ამასთან, იუდაიზმს ახასიათებს მრავალი ფორმა, როგორც ცივილიზაციას და უფრო მეტად კაცობრიობისთვის დამახასიათებელ ჩარჩოებში ექცევა, ვიდრე რელიგიის მკაცრ დოგმებში.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Brown|first1=Erica|last2=Galperin|first2=Misha|title=The Case for Jewish Peoplehood: Can We be One?|url=https://books.google.com/books?id=QBQxCts6_CYC|year=2009|publisher=Jewish Lights Publishing|isbn=978-1-58023-401-6|page=[https://books.google.com/books?id=QBQxCts6_CYC&amp;pg=PA71 71]|quote=The 'hood' is not only a geographic reference; it is a shared identity that may be characterized by joint assumptions, body language, certain expressions, and a host of familial-like behaviors that unite an otherwise dispirate groupe of people.}}&lt;/ref&gt; [[თორა|თორას]] მიხედვით, ებრაელებს ეკრძალებათ კერპთაყვანისმცემლობა და ყველა იმ ადათ-წესის დავიწყება ევალებათ, რაც კერპთაყვანისმცემლობას ეხება, მათ შორისაა იმ ადამიანების მოკვლა, რომლებიც თავიანთ ღმერთებს სწირავენ შვილებს ან უზნეო/ამორალური საქმით არიან დაკავებულნი. თუმცა ეს წესები აღარ ფუნქციონირებს, რადგან ებრაელებს, როგორც წესი, მრავალრელიგიურ საზოგადოებაში უწევთ ცხოვრება.

რომის იმპერიის მიერ ისრაელისა და იუდეის სამეფოების დაპყრობის შემდეგ, ებრაულმა სახელმწიფომ შეწყვიტა არსებობა, ხოლო 1948 წელს შეიქმნა ისრაელის სახელმწიფო. 1500-ზე მეტი წლის განმავლობაში, ებრაელებს უწევდათ ცხოვრება წარმართული, ქრისტიანული, მუსლიმანური და სხვა წესების მიხედვით. მსგავს ქვეყნებში მრავალი ებრაელი იყო დევნისა და ძალადობის მსხვერპლი - დაწყებული შუა საუკუნეების პოგრომებით, დამთავრებული ებრაული გეტოების მოწყობით მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. შუა აღმოსავლეთში ებრაელები მოხსენიებულები იყვნენ, როგორც dhimmi, არამუსლიმი საზოგადოება, რომლებიც ისლამურ სახელმწიფოში ცხოვრობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ Dhimmi-ის სტატუსის მქონე ადამიანები სარგებლობდნდნ გარკვეული უფლებებით, ისინი მაინც არ ითვლებოდნენ მუსლიმთა თანასწორად, სწორედ ისე, როგორც არაებრაელი ისრაელის მოქალაქე არ არის ეროვნებით ებრაელის თანასწორი თანამედროვე ისრაელში.

შესაძლოა, მძიმე ისტორიისა და მუდმივი დევნის გამო, თანამედროვე ებრაელები იყვნენ ყველაზე აქტიურად ჩართულნი აშშ-სა და საზღვარგარეთ, რელიგიის თავისუფლების მზარდაჭერის საქმეში და მათ შექმნეს და მხარს უჭერდნენ სიძულვილის ენის წინააღმდეგი ინსტიტუტები, მათ შორის Anti-Defamation League, the Southern Poverty Law Center and the American Civil Liberties Union. ებრაელები აშშ-ში აქტიურად უჭერდნენ მხარს მუსლიმებსა და სხვა რელიგიურ ჯგუფებს, ებრძოდნენ მათ წინააღმდეგ წარმართულ დისკრიმინაციასა და სიძულვილის მოტივით ჩადენილ დანაშაულებებს. 

ისრაელის სახელმწიფო შეიქმნა ებრაელი ემიგრანტების ძალისხმევით, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.  მაშინ როდესაც ისრაელის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია მოიხსენიებდა რელიგიის თავისუფლებას, როგორც ფუნდამენტურ უფლებას/პრინციპს, პრაქტიკაში არსებულ მთავრობაში დომინირებენ ულტრა-ორთოდოქსი წარმომადგენლები, რადგან შეიქმნა ბუნებრივი ბარიერები მათთვის, ვინც არ არიან ორთოდოქსული იუდაიზმის მიმდევრები. თუმცა, სახელმწიფოს ოფიციალური პოზიციის მიხედვით, ისრაელი ძალიან გახსნილი და თავისუფალია ისეთი საკითხების მიმართ, როგორიცაა რელიგია და რელიგიური აღმსარებლობა, მათ შორის დაშვებულია ისლამური ლოცვის რიტუალი და ქრისტიანული ზარების რეკვა იერუსალიმში. Pew-ის კვლევის შედეგების მიხედვით, ისრაელი დასახელებულია, როგორც „უმაღლესი“ შეზღუდვების მქონე ქვეყანა რელიგიის თავისუფლების მიმართ. სახელმწიფო ცნობს გარკვეული საკითხების დროს მხოლოდ მართლმადიდებლურ იუდაიზმს და ქორწინებაც შესაძლებელია მხოლოდ რელიგიური წესის დაცვით და რელიგიური მოძღვრების მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ მართლმადიდებელი იუდეველი მოსახლეობის უმცირესობას წარმოადგენენ, სახელმწიფოს დაფინანსების ყველაზე დიდი წილი, სწორედ მათთან მიდის.&lt;ref&gt;&quot;Pew Forum on Religion and Public Life: Global restrictions on Religion (2009&quot; http://www.pewforum.org/files/2009/12/restrictions-fullreport1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180724112205/http://www.pewforum.org/files/2009/12/restrictions-fullreport1.pdf |date=2018-07-24 }}&lt;/ref&gt; ებრაელი ქალები, მათ შორის ანა ჰოფმანი, დასავლეთის კედელთან მაშინ დააკავეს, როდესაც რელიგიურ სამოსში, რომელიც კაცებისთვისაა განკუთვნილი,  გამოწყობილები ლოცულობდნენ და მღეროდნენ. „კედლის ქალებმა“ ორგანიზება გაუწიეს რელიგიური თავისუფლების პოპულარიზაციას.&lt;ref&gt;[http://www.jpost.com/National-News/Police-arrest-5-women-at-Western-Wall-for-wearing-tallitot-309436 &quot;Police arrest 5 women at Western Wall for wearing tallitot&quot;] ''Jerusalem Post'' (11 April 2013)&lt;/ref&gt; 2014 წლის ნოემბარში, 60 არამართლმადიდებელი რაბინი სტუდენტისგან შემდგარმა ჯგუფმა, თქვეს, რომ ისინი არ იქნებოდნენ დაშვებულნი კნესეთის სინაგოგაში სალოცავად, რადგან მხოლოდ მართლმადიდებლებისთვისაა განკუთვნილი. რაბი ჯოულ ლევი, იერუსალიმის კონსერვატორული იეშივას დირექტორი ამბობს, რომ სტუდენტებმა შოკი მიიღეს მას შემდეგ, რაც მან თავისი სახელით შეიტანა განცხადება ამ საკითხთან დაკავშირებით და ეს განცხადება არ დააკმაყოფილეს. მან აღნიშნა: „ამ გადაწყვეტილებამ დაასრულა ყველა საუბარი რელიგიისა და ისრაელის სახელმწიფოს შორის ურთიერთობაზე“. დოვ ლიპმანი შეშფოთებას გამოთქვამს იმის შესახებ, რომ კნესეთში დასაქმებული მრავალი ადამიანი არ იცნობს არაორთოდოქსულ და ამერიკულ პრაქტიკას და თვლიან, რომ თანასწოროუფლებიანობა შეურაცხყოფა იქნებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Maltz | first=Judy | title=Non-Orthodox Jews prohibited from praying in Knesset synagogue | date=26 November 2014 | newspaper=Haaretz | url= http://www.haaretz.com/news/national/.premium-1.628571 | accessdate=21 April 2017 }}&lt;/ref&gt; არაორთოდოქსული საქმიანობა ისრაელში დამოუკიდებელია, გარდა იმ საკითხებისა, რომელიც ეხება დასავლეთის კედელს.

===ქრისტიანობა===

[[File:Worship-monument.jpg|left|thumb| ოსკარ სტრაუსის მემორიალის ნაწილი ვაშინგტონში, რომელიც პატივს სცემს თაყვანისმცემლობის უფლებას.]]

კათოლიკური ეკლესიის მიხედვით, Vatican II-ში მიიღეს რელიგიის თავისუფლების შესახებ დოკუმენტი - ''Dignitatis Humanae'', რომელშიც საუბარია ადამიანის რელიგიის თავისუფლების შესახებ.&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web |url=https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html |title=Declaration on religious freedom – ''Dignitatis humanae'' |publisher=Vatican.va |accessdate=3 September 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120211202206/https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_decl_19651207_dignitatis-humanae_en.html |archivedate=11 February 2012}}&lt;/ref&gt; რელიგიური თავისუფლების ეს პრინციპი „ტოვებს ხელუხლებლად ტრადიციულ კათოლიკურ დოქტრინას კაცთა და საზოგადოებათა ზნეობრივი მოვალეობის შესახებ ჭეშმარიტი რელიგიის მიმართ“.&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;

რომის პაპმა პიუს IX-მ დაწერა დოკუმენტი სახელწოდებით „შეცდომების სილაბუსი“. სილაბუსი შედგებოდა ადრინდელი პაპის დოკუმენტების ფრაზებისა და პარაფრაზებისგან, და წარმოდგენილი იყო როგორც „დაგმობილი წინადადებების“ სია. მასში არ არის განმარტებული, თუ რატომ არის თითოეული კონკრეტული წინადადება არასწორი. სილაბუსში შეტანილი ფრაზებიდან აღსანიშნავია: „(პაპის მიერ დამატებული ფრაზები წინადადებას უცვლის შინაარსს)[შეცდომაა იმის თქმა, რომ] ყველა ადამიანს თავისუფლად შეუძლია აითვისოს და აღიაროს ის რელიგია, რომელსაც, საღი აზრის გათვალისწინებით, ჭეშმარიტად მიიჩნევს“(15); „[შეცდომაა იმის თქმა, რომ] ამრიგად, ზოგიერთ კათოლიკურ ქვეყანაში კანონით იქნა გადაწყვეტილი, რომ იქ საცხოვრებლად მისულ პირებს შეუძლიათ ისარგებლონ საკუთარი რელიგიისთვის დამახასიათებელი თაყვანისმცემლობის ფორმის საჯაროდ შესრულებით“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ewtn.com/library/PAPALDOC/P9SYLL.HTM|title=The Syllabus|author=Pope Pius IX|publisher=[[EWTN]]|author-link=Pope Pius IX|accessdate=2020-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102165127/http://www.ewtn.com/library/PAPALDOC/P9SYLL.HTM|archivedate=2018-01-02}}, [http://www.ewtn.com/ Global Catholic Network]&lt;/ref&gt;

ზოგიერთი მართლმადიდებელი ქრისტიანი, განსაკუთრებით ისინი, ვინც დემოკრატიულ სახელმწიფოში ცხოვრობენ, მხარს უჭერს ყველა რელიგიის თავისუფლებას, რაც განტკიცებულია [[კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია|კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის]] პოზიციაში. მსგავს პოზიციას იზიარებს მრავალი პროტესტანტული მოძრაობაც, მათ შორის [[ბაპტიზმი|ბაპტისტები]], შვიდიანელები და ყველა სხვა ძირითადი სექტა. „იესო ქრისტეს ბოლო დღის წმინდათა ეკლესია“ ასევე აღიარებს რელიგიის თავისუფლებას.&lt;ref&gt;''&quot;We claim the privilege of worshiping Almighty God according to the dictates of our own conscience, and allow all men the same privilege, let them worship how, where, or what they may&quot;'', [https://www.churchofjesuschrist.org/study/scriptures/pgp/a-of-f/1?lang=eng the eleventh Article of Faith].&lt;/ref&gt;

მიუხედავად ამისა, სხვები და მათ შორის აფრიკელი მეცნიერი მაკაუ მუტუა, ამტკიცებდნენ, რომ ქრისტიანები დაჟინებით მოითხოვდნენ ქრისტიანობის გავრცელებას მშობლიურ კულტურებში, როგორც რელიგიური თავისუფლების ელემენტს, რასაც შედეგად მოჰყვა ადგილობრივი წესებისა და ტრადიციების განადგურება. როგორც მან აღნიშნა წიგნში, რომელიც წარმოებულ იქნა „ოსლოს კოალიცია რელიგიის თავისუფლების ან რწმენის თავისუფლების შესახებ“ მიერ, „საიმპერატორო რელიგიებმა დაარღვიეს ინდივიდუალურობა და აფრიკელთა საზოგადოებრივი ქცევები იმით, რომ გაანადგურეს ისინი“.&lt;ref&gt;Mutua, Makau. 2004. Facilitating Freedom of Religion or Belief, A Deskbook. Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Religious human rights in global perspective: legal perspectives|volume=2|author1=J. D. Van der Vyver|author2=John Witte|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=1996|isbn=90-411-0177-2|page=[https://books.google.com/books?id=XSnpr1ndq5kC&amp;pg=PA418418 418]|url=https://books.google.com/books?id=XSnpr1ndq5kC|ref=harv}}&lt;/ref&gt;

თავიანთ წიგნში ''Breaking India'',  Rajiv Malhotra and Aravindan Neelakandan განიხილავენ „აშშ-ის ეკლესიის“ დაფინანსების ღონისძიებებს ინდოეთში, როგორიცაა რეკლამირებული პოპულარული კამპანიები ღარიბი ბავშვების „გადარჩენისთვის“ (save) საკვებით, ტანსაცმლით და მათი განათლებით. წიგნში განიხილავენ, რომ შეგროვებული თანხები არ იხარჯებოდა იმ მიზნებისთვის რა მიზნებისთვისაც გროვდებოდა, არამედ ინდოქტრინაციისთვისა და სხვადასხვა აქტივობისთვის. ისინი ფიქრობენ, რომ ინდოეთი არის მთავარი სამიზნე მათი მიზნების განსახორციელებლად - ორგანიზაციების, ინდივიდებისა და ეკლესიათა ქსელი - რომლებიც ემსახურებიან ინდოეთის დაუცველი ფენების სეპარატისტულ იდენტობის, ისტორიისა და რელიგიის შექმნის ამოცანას. მათი აზრით, მოთამაშეთა ეს კავშირი მოიცავს არა მხოლოდ საეკლესიო ჯგუფებს, სამთავრობო ორგანოებსა და მასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციებს, არამედ კერძო კვლევით ცენტრებსა და აკადემიკოსებს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.breakingindia.com/introduction/|title=Introduction|work=Breaking India}}&lt;/ref&gt;

ჯოელ სპრინგმა დაწერა რომის იმპერიის გაქრისტიანების შესახებ:

&lt;blockquote&gt;ქრისტიანობამ ახალი იმპულსი შესძინა იმპერიის გაფართოებას. გაიზარდა საიმპერატორო  ქედმაღლობა, ქრისტიანები ამტკიცებდნენ, რომ სახარებები და ეკლესია, რელიგიური მრწამსის ერთადერთი მოქმედი წყარო იყო. იმპერიალისტებს შეეძლოთ ეთქვათ, რომ ისინი წარმოადგენენ, როგორც ცივილიზებულ სამყაროს, აგრეთვე ავრცელებდნენ ჭეშმარიტ რელიგიასაც. მეხუთე საუკუნისთვის, ქრისტიანობა განიხილებოდა, როგორც''Imperium romanum''. ეს ნიშნავდა იმას, რომ იყო ადამიანი, ბუნებრივად მონად ყოფნისგან განსხვავებით, საჭიროა იყო „ცივილიზებული“ და ქრისტიანი. ისტორიკოსი ანტონი პაგდენი ამტკიცებს, „ცივილური“ ახლა უკვე ქრისტიანსაც ნიშნავს, ამდენად, იყო ადამიანი ნიშნავდა, იყო ცივილიზებული და შეგეძლოს სწორად ინტერპრეტირება ბუნების კანონის - ახლა ქრისტიანობაც უნდა შეგეძლოს. მე-15 საუკუნის შემდეგ, დასავლელი კოლონიალისტების უმეტესობა იმპერიის გავრცელებას რაციონალურად განიხილავს, რწმენით, რომ ისინი გადაარჩენენ ბარბაროსულ და წარმართულ სამყაროს ქრისტიანული ცივილიზაციის გავრცელებით.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Globalization and educational rights: an intercivilizational analysis|author=Joel H. Spring|publisher=Routledge|year=2001|isbn=978-0-8058-3882-4|page=92|url=https://books.google.com/books?id=3lobX1DC_i0C&amp;pg=PA92|ref=harv|accessdate=2020-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101083603/https://books.google.com/books?id=3lobX1DC_i0C&amp;pg=PA92|archivedate=2016-01-01}}{{Dead link|date=იანვარი 2023 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

===ისლამი===

ისლამის მიღება მარტივია, მაგრამ მუსულმანებს ეკრძალებათ ისლამის უარყოფა და სხვა რელიგიის თაყვანისცემა. იმ ქვეყანათა უმრავლესობაში, სადაც ისლამი მოსახლეობა ჭარბობს, რელიგიის თავისუფლება შეზღუდულია, რა დროსაც უპირატესობა ენიჭება ისლამ მოქალაქეებს და იჩაგრებიან არამუსლიმი მოქალაქეები. &lt;ref&gt;{{cite web |last=United States |first=Department of State|title=2010 International Religious Freedom Report|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/index.htm|work=International Religious Freedom Report|publisher=US Department of State|accessdate=15 February 2012}}&lt;/ref&gt;

ისლამი თეოლოგები ციტირებენ ყურანს („რელიგიაში იძულება არ არის“ [2: 256] და „თქვი: თქვენ, ვინც უარყოფთ რწმენას, მე არ ვცემ თაყვანს იმას, რასაც თქვენ თაყვანს სცემთ, არც თქვენ იმას, რასაც მე თაყვანს ვცემ. ... შენთვის იყოს შენი სარწმუნოება და ჩემთვის იყოს ჩემი“ [109: 1–6], ანუ., სურა ალ-კაფირუნი), რათა გამოავლინონ საღვთო წერილის რელიგიური თავისუფლებისადმი მიდრეკილება.

ყურანი 2: 190–194, რომელიც გულისხმობს წარმართთა წინააღმდეგ ომს მედინაში, მიუთითებს, რომ მუსლიმებს უფლება აქვთ იბრძოლონ მხოლოდ მათ წინააღმდეგ, ვინც მათ ზიანს აყენებს (თავდაცვის უფლება) და თუ მათი მტრები დანებდებიან, ისინი უმალ უნდა შეჩერდნენ, რადგან ღმერთს არ მოსწონს ის, ვინც ზღვარს გადალახავს.

„ბუჰარში“: V9 N316, ჯაბირ იბნ 'აბდულაიმ თქვა, რომ ბედუინმა ისლამი მიიღო და შემდეგ სიცხე მიიღო, მან მუჰამედს მოსთხოვა პირობის გაუქმება (მას შეეძლო ეთქვა „ისლამი“). მუჰამადმა ამაზე უარი თქვა. ბედუინმა კაცმა გაიმეორა თავისი მოთხოვნა, მაგრამ მუჰამედმა კვლავ თქვა უარი. შემდეგ, მან (ბედუინმა) დატოვა მედინა. მუჰამედმა თქვა: „მადინა ჰგავს წყვილს (ღუმელი): ის გამოდევნის მის მინარევებს და ანათებს და ასუფთავებს მის სიკეთეს“. ამ მონათხრობში არ არსებობდა არანაირი მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ მუჰამედმა ბრძანა ბედუინის სიკვდილით დასჯა იმის გამო, რომ სურდა ისლამზე უარის თქმა.

გარდა ამისა, ყურანში 5: 3, რომელიც მიჩნეულია, რომ ეს არის ღმერთის საბოლოო გამოცხადება მუჰამედთან, აღნიშნავს, რომ მუსლიმებს უნდა ეშინოდეთ ღმერთისა და არა მათ, ვინც უარყოფს ისლამს. ამიტომ, იგი ადგენს, რომ ისლამში, რელიგიის პრაქტიკის საკითხებში, ეს არ ეხება ამქვეყნიურ დასჯას, არამედ ეს ქმედებები ღმერთის წინაშე, ანგარიშვალდებულია სიკვდილის შემდგომ ცხოვრებაში. ამრიგად, ეს მხარს უჭერს ისლამში განდგომილთა სიკვდილით დასჯის საწინააღმდეგო არგუმენტს.&lt;ref&gt;[http://media.wix.com/ugd/789970_3b7987b974024c298f48d68986fe0c80.pdf Islam and Belief: At Home with Religious Freedom], Abdullah Saeed (2014): 8.&lt;/ref&gt;

ამასთან, მეორე მხრივ, ზოგიერთი მუსლიმი მხარს უჭერს განდგომილთა სიკვდილით დასჯის პრაქტიკას, რომლებიც ტოვებენ ისლამს, როგორც ბუჰარში: V4 B52 N260; „წინასწარმეტყველმა თქვა: „თუ მუსლიმი უარყოფს თავის რელიგიას და გამოეყოფა მუსულმანთა მთავარ სხეულს, მოკალი იგი“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://muflihun.com/bukhari/52/260|title=HadithSahih al-BukhariBook of JihaadHadith 52/260|publisher=muflihun.com|accessdate=11 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190811111434/https://muflihun.com/bukhari/52/260|archivedate=11 აგვისტო 2019}}&lt;/ref&gt; 

ირანში კონსტიტუცია ცნობს ოთხ რელიგიას, რომელთა სტატუსი ფორმალურად დაცულია: ზოროასტრიზმი, იუდაიზმი, ქრისტიანობა და ისლამი.&lt;ref name=&quot;fdih1&quot;&gt;
{{cite web |date=1 August 2003|title=Discrimination against religious minorities in Iran|author=International Federation for Human Rights|publisher=fdih.org|accessdate=20 October 2006|url=http://www.fidh.org/IMG/pdf/ir0108a.pdf}}&lt;/ref&gt;
ამასთან, კონსტიტუციამ საფუძველი ჩაუყარა ბაჰაიების ინსტიტუციონალურ დევნას,&lt;ref name=&quot;ihrdc&quot;&gt;
{{cite web |author=Iran Human Rights Documentation Center|publisher=Iran Human Rights Documentation Center| title= A Faith Denied: The Persecution of the Baha'is of Iran|year=2007|accessdate=3 March 2007|url=http://www.iranhrdc.org/english/pdfs/Reports/bahai_report.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071127005930/http://www.iranhrdc.org/english/pdfs/Reports/bahai_report.pdf|archivedate=2007-11-27}}&lt;/ref&gt;
რომლებმაც დაპატიმრება, ცემა, სიკვდილით დასჯა, ქონების კონფისკაცია და განადგურება განიცადეს, სამოქალაქო უფლებებისა და თავისუფლებების უარყოფა და უმაღლეს განათლებაზე წვდომის აკრძალვა.&lt;ref name=&quot;fdih1&quot; /&gt; ირანში არ არსებობს სინდისის თავისუფლება, რადგან ისლამიდან სხვა რელიგიაში მოქცევა აკრძალულია.

ეგვიპტეში, ეგვიპტის უზენაესი საკონსტიტუციო სასამართლოს 2006 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, აშკარად გამოიკვეთა აღიარებული რელიგიები - ისლამი, ქრისტიანობა და იუდაიზმი. ყველა სხვა რელიგიურ მრწამსს შორის.&lt;ref name=&quot;middle_east_times&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.metimes.com/storyview.php?StoryID=20061220-033209-2100r|archiveurl=https://swap.stanford.edu/20090402124811/http%3A//www%2Emetimes%2Ecom/|archivedate=2009-04-02|title=Egypt's Bahais denied citizenship rights|first=Joseph|last=Mayton|work=Middle East Times|date=19 December 2006|accessdate=23 January 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;washingtontimes&quot;&gt;{{cite web |title=Court denies Bahai couple document IDs|first=Sharon|last=Otterman|work=The Washington Times|date=17 December 2006|accessdate=23 January 2007|url=http://www.washingtontimes.com/world/20061217-122113-6320r.htm}}&lt;/ref&gt; სხვა რელიგიური ნიშნები ოფიციალურად არ არის დაშვებული.&lt;ref name=&quot;ahram&quot;&gt;{{cite web |title=Rendered faithless and stateless |first=Gamal |last=Nkrumah |url=http://weekly.ahram.org.eg/2006/825/eg5.htm |publisher=Al-Ahram weekly |date=21 December 2006 |accessdate=23 January 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070123145617/http://weekly.ahram.org.eg/2006/825/eg5.htm |archivedate=23 January 2007}}&lt;/ref&gt; დადგენილებით, სხვა რელიგიური თემების წევრები, მათ შორის ბაჰაიელები, ვერ შეძლებენ მიიღონ აუცილებელი სამთავრობო დოკუმენტები, რათა ჰქონდეთ უფლებები ქვეყანაში, და რისი არქონის გამოც უარყოფილია მოქალაქეობის ყველა უფლება.&lt;ref name=&quot;ahram&quot; /&gt; მათ არ შეუძლიათ მიიღონ პირადობის, დაბადების, გარდაცვალების, ქორწინების ან განქორწინების მოწმობები და პასპორტები; მათ ასევე არ შეუძლიათ დასაქმება, განათლება, მკურნალობა საავადმყოფოებში ან ხმის მიცემა, სხვა მრავალ საკითხთან ერთად.&lt;ref name=&quot;ahram&quot; /&gt;

===რელიგიის შეცვლა===

რელიგიური თავისუფლების ყველაზე სადავო სფეროებს შორის არის ადამიანის უფლება შეცვალოს ან უარი თქვას საკუთარ რელიგიაზე (განდგომილობა) და ევანგელიზაციის (გავრცელება,ქადაგება) უფლება აქვს იმ პირებს, რომლებიც ცდილობენ დაარწმუნონ სხვები ასეთი ცვლილების განხორციელებაში.

სხვა საკითხები ძირითადად ეხებოდა რელიგიების მიერ მისიონერული საქმიანობის გარკვეული სახის შეზღუდვას. მრავალი ისლამური სახელმწიფო და არა მარტო, მაგალითად როგორიცაა ჩინეთი, მკაცრად ზღუდავს სხვა რელიგიების მისიონერულ საქმიანობას. საბერძნეთი, ევროპის ქვეყნებს შორის, ზოგადად არაკეთილგანწყობილად უყურებს მისიონერულ საქმიანობას, გარდა იმ შემთხვევისა თუ მისიონერულ საქმიანობას უმრავლესობის ეკლესია ასრულებს და მორწმუნის გადარწმუნების მცდელობა (პროზელიტიზაცია) აკრძალულია კონსტიტუციით.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2005/51555.htm|title=US State Department report on Greece|publisher=State.gov|date=8 November 2005|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt;

რელიგიის თავისუფლების პროპაგანდის განსხვავებული კრიტიკა არაბრაჰამიული ტრადიციებიდან მომდინარეობს, როგორიცაა აფრიკული და ინდური. აფრიკელი მეცნიერი მაკაუ მუტუა აკრიტიკებს რელიგიურ ევანგელიზმს კულტურული განადგურების ნიადაგზე, რასაც ის უწოდებს &quot;პროზელიტიზების უნივერსალისტურ სარწმუნოებებს&quot; (თავი 28: პროზელიტიზმი და კულტურული მთლიანობა, გვ. 652)

{{Quote|„... (ადამიანის უფლებათა რეჟიმი) არასწორად ითვალისწინებს თანაბარ პირობებს და მოითხოვს აფრიკული რელიგიების კონკურენციას იდეების ბაზარზე. უფლებების კორპუსი არა მხოლოდ ძალდატანებით აკისრებს აფრიკულ რელიგიებს კონკურენციის ვალდებულებას, არამედ იცავს მქადაგებელი რელიგიების უნივერსალურობას ... წარმოუდგენელია, რომ ადამიანის უფლებები მიზნად ისახავდეს გარკვეული რელიგიების არსებობას სხვა რელიგიების  განადგურების ფასად.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Mutua  |first=Makau |title=Facilitating Freedom of Religion or Belief, A Deskbook |year=2004 |publisher= Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief|isbn=978-90-04-13783-7|page=652}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- direct quote should have page number. For another edition of cited source, see https://books.google.com/books?id=fU1-AAAACAAJ&amp;dq=%22Facilitating+Freedom+of+Religion+or+Belief%22+%22A+Deskbook%22&amp;ei=rCq3SdyVI5DUlQSO1Ij9Bg --&gt;}}

ზოგი ინდოელი მკვლევარი ანალოგიურად ამტკიცებს, &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF%20Files%20150/Sankrant%20Sanu.%204-12.pdf|title=Re-examining Religious Freedom|first=Sankrant|last=Sanu|publisher=Manushi|year=2006|accessdate=26 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412044154/http://www.manushi-india.org/pdfs_issues/PDF|archivedate=12 აპრილი 2019}}&lt;/ref&gt; რომ რელიგიის პროპაგანდის უფლება კულტურულად ან რელიგიურად ნეიტრალური არ არის.

შრი-ლანკაში გაიმართა დებატები რელიგიური თავისუფლების შესახებ კანონპროექტთან დაკავშირებით, რომელიც მიზნად ისახავს მკვიდრი მოსახლეობის რელიგიური ტრადიციების დაცვას გარკვეული სახის მისიონერული საქმიანობისგან. დებატები ასევე გაიმართა ინდოეთის სხვადასხვა შტატებში მსგავს კანონებთან დაკავშირებით, განსაკუთრებით იმ კანონებთან დაკავშირებით, რომლებიც ზღუდავს რელიგიის შეცვლას ძალის გამოყენებით, თაღლითობებით და სხვა.

2008 წელს Christian Solidarity Worldwide– მა, ქრისტიანი ადამიანის უფლებათა დამცველმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ, რომელიც სპეციალიზებულია რელიგიური თავისუფლების საკითხებში, დაიწყო სიღრმისეული მოხსენება ადამიანის უფლებების დარღვევების შესახებ, რომლებსაც განიცდიან ის პირები, რომლებიც ისლამს უარყოფენ და სხვა რელიგიის მიმდევრები ხდებიან. ანგარიში ექვს ქვეყანაში ჩატარებული ერთწლიანი კვლევის პროდუქტია. იგი მოუწოდებს მუსლიმ ერებს, საერთაშორისო საზოგადოებას, გაეროს და საერთაშორისო მედიას, რომ მტკიცედ განიხილონ განდგომილთა მიერ ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.online2.church123.com/attach.asp?clientURN=christiansolidarityworldwide2&amp;attachFileName=09ae125dba76986113441ef1463aca8e.attach&amp;attachOriginalFileName=CSW_Briefing_Apostasy_April_2008.pdf|title=No place to call home|date=29 April 2008|publisher=Christian Solidarity Worldwide|ref=harv|accessdate=17 ნოემბერი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181118150837/http://www.online2.church123.com/attach.asp?clientURN=christiansolidarityworldwide2&amp;attachFileName=09ae125dba76986113441ef1463aca8e.attach&amp;attachOriginalFileName=CSW_Briefing_Apostasy_April_2008.pdf|archivedate=18 ნოემბერი 2018}}&lt;/ref&gt;

====განდგომილობა ისლამში====

[[File:Rechtsgutachten betr Apostasie im Islam.jpg|thumb|upright=1.15| იურიდიული დასკვნა კაიროს ალ-აზჰარის უნივერსიტეტის, მსოფლიოში უმაღლესი ისლამური ინსტიტუტი, ფატვას კომიტეტის მიერ, ქრისტიანობაში მოქცეული ადამიანის საქმესთან დაკავშირებით: „მას შემდეგ, რაც მან ისლამი დატოვა, მას სინანულის შესაძლებლობა აქვს. თუ ის არ ინანებს, ის მოკვდება ისლამური კანონის უფლებებისა და მოვალეობების მიხედვით.“]]

ისლამში განდგომას ''რიდას'' („უკუსვლა“) უწოდებენ და იგი ღვთის ღრმა შეურაცხყოფადაა მიჩნეული. მუსლიმი მშობლებისგან დაბადებულ ადამიანს, რომელიც უარყოფს ისლამს, ეწოდება ''მურთადი ფიტრი'' (ბუნებრივი განდგომილება), ხოლო ადამიანი, რომელმაც ისლამი მიიღო და მოგვიანებით უარყო, ''მურტად მილი'' (საზოგადოებისგან განდგომილი).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.peacefaq.com/apostacy.html |title=Archived copy |accessdate=2007-11-11 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071118171026/http://www.peacefaq.com/apostacy.html |archivedate=18 November 2007}} from &quot;Leaving Islam: Apostates speak out&quot; by Ibn Warraq&lt;/ref&gt;

ისლამურ სამართალში (შარიათი), კონსენსუსია იმ საკითხზე, რომ განდგომილი მამაკაცი უნდა მოკვდეს, თუ ის არ განიცდის ფსიქიკურ აშლილობას ან მოექცა სხვა რელიგიაზე იძულებით, მაგალითად მოკვლის მოსალოდნელი საფრთხის გამო. განდგომილი ქალი ან უნდა მოკლან შაფის, მალიკის და ჰანბალის ისლამური იურიდიული სკოლის მიხედვით, ან  სუნის, ჰანაფის სკოლისა და შიას სწავლებების მიხედვით, უნდა დააპატიმრონ, სანამ კვლავ არ დაუბრუნდება ისლამს.&lt;ref name=&quot;EI Murtadd&quot;&gt;{{cite encyclopedia|author=Heffening, W.|article=Murtadd| encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]] Online Edition|editor1=P.J. Bearman |editor2=Th. Bianquis |editor3=C.E. Bosworth |editor4=E. van Donzel |editor5=W.P. Heinrichs |publisher=Brill Academic Publishers|issn=1573-3912}}&lt;/ref&gt;

საუკეთესო შემთხვევაში, ის, ვინც სიკვდილის დასჯას ახორციელებს უნდა იყოს იმამი.&lt;ref name=&quot;EI Murtadd&quot; /&gt; ამავე დროს, [[შარიათი |ისლამური იურისპრუდენციის]] ყველა სკოლა თანხმდება იმაზე, რომ ნებისმიერ მუსლიმს შეუძლია განდგომილის მოკვლა დასჯის გარეშე.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Adbul Qadir Oudah|title=Kitab Bhavan|year=1999|isbn=81-7151-273-9|publisher=Kitab Bhavan|location=New Delhi}}, Volume II. pp. 258–62; Volume IV. pp. 19–21&lt;/ref&gt;

ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის ყველა მკვლევარი თანახმაა სასჯელის შესახებ, ბევრი არ ეთანხმება განდგომილობის უარყოფის დასაშვებ ვადაზე. ს. ა. რაჰმანი, პაკისტანის ყოფილი მთავარი მოსამართლე, ამტკიცებს, რომ ყურანში არ არის მითითებული განდგომილების სიკვდილით დასჯის შესახებ.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Sadakat Kadri|title=Heaven on Earth: A Journey Through Shari'a Law from the Deserts of Ancient Arabia|url=https://archive.org/details/heavenonearthjou0000kadr_r2o5|year=2012|isbn=9780099523277|publisher=Macmillan|location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=S. A. Rahman|authorlink=S. A. Rahman|title=Punishment of Apostasy in Islam|url=https://books.google.com/books?id=L4fsYtFf5AoC|year=2007|publisher=The Other Press|isbn=978-983-9541-49-6|pages=[https://books.google.com/books?id=L4fsYtFf5AoC&amp;pg=PA132 132–42]|chapter=Summary and Conclusions|chapterurl=https://books.google.com/books?id=L4fsYtFf5AoC&amp;pg=Pa132}}&lt;/ref&gt;

====ბავშვთა უფლებები====

გერმანული კანონი მოიცავს „რელიგიურ სიმწიფეს“ (''Religiöse Mündigkeit''), რომლის მიხედვითაც დაწესებულია არასრულწლოვანის მინიმალური ასაკი, რა ასაკიდანაც შეუძლია დაიცვას საკუთარი მრწამსი მაშინაც კი თუ მშობლები არ იზიარებენ ან არ იწონებენ მის არჩევანს. ბავშვებს 14 წლის ასაკიდან აქვთ უფლება შევიდნენ რომელიმე რელიგიურ საზოგადოებაში ან გამოვიდნენ მისგან. ბავშვები 12 წლის ასაკიდან და ზევით ვერ გახდებიან იძულების მსხვერპლები აირჩიონ თუ უარყონ ესა თუ ის მრწამსი. მშობლები, სანამ რელიგიურ აღმსარებლობას შეიცვლიან უნდა იკითხონ 10 წლის ან უფროსი ასაკის შვილის აზრიც.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://bundesrecht.juris.de/kerzg/BJNR009390921.html|title=Gesetz über die religiöse Kindererziehung|publisher=Bundesrecht.juris.de|accessdate=3 September 2011}}&lt;/ref&gt; მსგავსი სახის კანონები არის ავსტრიაშიც&lt;ref&gt;[http://www.familienrecht.at/fileadmin/gesetze/abgb/rekerz.pdf Bundesgesetz 1985 über die religiöse Kindererziehung]&lt;/ref&gt; და შვეიცარიაშიც.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gesetze.ch/sr/210/210_025.htm|title=Schweizerisches Zivilgesetzbuch Art 303: Religiöse Erziehung|publisher=Gesetze.ch|accessdate=3 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170916045044/http://www.gesetze.ch/sr/210/210_025.htm|archivedate=16 სექტემბერი 2017}}&lt;/ref&gt;

===სეკულარული სამართალი===

რელიგიური პრაქტიკა შეიძლება ეწინააღმდეგებოდეს საერო სამართალს, რელიგიური თავისუფლების პრიზმაში. მაგალითად, მიუხედავად იმისა, რომ [[პოლიგამია]] ნებადართულია ისლამში, ბევრ ქვეყანაში ეს აკრძალულია საერო სამართალში. ეს ბადებს კითხვას, ეწინააღმდეგება თუ არა მსგავსი პრაქტიკის აკრძალვა გარკვეული ისლამური თემის რწმენას. შეერთებულმა შტატებმა და ინდოეთმა, როგორც კონსტიტუციურად სეკულარულმა ქვეყნებმა, მსგავსი დებატის შესახებ ორი მოსაზრება ჩამოაყალიბეს. ინდოეთში პოლიგამია ნებადართულია, მაგრამ მხოლოდ მუსლიმებისთვის, „მუსლიმთა პერსონალური კანონის“ შესაბამისად. აშშ-ში პოლიგამია აკრძალულია თითოეული მოქალაქისთვის. ეს იყო კონფლიქტის მთავარი მიზეზი ადრეულ LDS ეკლესიასა და შეერთებულ შტატებს შორის მანამ, სანამ ეკლესიამ არ შეცვალა პოზიცია პოლიგამიის პრაქტიკის შესახებ.

1955 წელს კალიფორნიის მთავარმა მოსამართლემ როჯერ ჯ. ტრაინორმა აკურატულად შეაჯამა ამერიკის პოზიცია იმის შესახებ, თუ როგორ არ შეიძლება რელიგიის თავისუფლება გულისხმობდეს კანონისგან თავისუფლებას: „მიუხედავად იმისა, რომ სინდისის თავისუფლება და რწმენის თავისუფლება აბსოლუტურია,  მოქმედების თავისუფლება არ არის აბსოლუტური”.&lt;ref&gt;''Pencovic v. Pencovic'', [http://online.ceb.com/calcases/C2/45C2d97.htm 45 Cal. 2d 67] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929095613/http://online.ceb.com/calcases/C2/45C2d97.htm |date=2007-09-29 }} (1955).&lt;/ref&gt; რაც შეეხება ცხოველთა რელიგიური რიტუალებისთვის გამოყენებას, საერო კანონისა და ამ მოქმედებების თანახმად, აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით, 1993 წელს „ლუკუმი ბაბალუს ეკლესია vs ქალაქ ჰიალიას წინააღმდეგ“ საქმეში დაცული იყო სანტერიას მიმდევრების უფლება რიტუალის მსხვერპლშეწირვაზე. მოსამართლე ენტონი კენედიმ აღნიშნა გადაწყვეტილებაში: ”რელიგიური მრწამსი არ უნდა იყოს მისაღები, ლოგიკური, თანმიმდევრული ან გასაგები სხვებისთვის, რათა გამოყენებულ იქნეს პირველი შესწორება.“&lt;ref&gt;''Criminal Law and Procedure'', Daniel E. Hall. Cengage Learning, July 2008. p. 266. [https://books.google.com/books?id=KnBnknQAHlkC&amp;pg=PA266&amp;lpg=PA266&amp;dq=religious+beliefs+need+not+be+acceptable,+logical,+consistent+or+comprehensible+to+others+in+order+to+merit+First+Amendment+protection&amp;source=bl&amp;ots=3ePeXVLZHE&amp;sig=v8SQRTZB0z8n5YNCA_kf98FlyPI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=UeS-T76tC4TQgAfd1czyCQ&amp;ved=0CFsQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=religious%20beliefs%20need%20not%20be%20acceptable%2C%20logical%2C%20consistent%20or%20comprehensible%20to%20others%20in%20order%20to%20merit%20First%20Amendment%20protection&amp;f=false]&lt;/ref&gt;

1962 წელს, საქმე ''Engel v. Vitale-ის წინააღმდეგ'' მიმდინარეობდა სასამართლოში პირველი შესწორების შესაძლო დარღვევის გამო, არასასურველი ლოცვის შესრულების შესახებ ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში. უზენაესმა სასამართლომ სახელმწიფო გაამტყუნა და მათ საწინააღმდეგოდ მიიღო გადაწყვეტილება.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.uscourts.gov/educational-resources/educational-activities/facts-and-case-summary-engel-v-vitale|title=Facts and Case Summary - Engel v. Vitale|work=United States Courts|access-date=2018-05-03|language=en}}&lt;/ref&gt;

1963 წელს უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება ''Abington School District v. Schempp–ის'' წინააღმდეგ. ედვარდ სქემპმა პენსილვანიის კანონის გამო უჩივლა აბინგტონის სკოლის რაიონს, რომლის თანახმად სტუდენტებს ყოველდღიური განათლებისთვის უნდა მოესმინათ ბიბლიის ნაწილი და ზოგჯერ წაკითხულიც უნდა ჰქონოდათ. სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო შემპის სასარგებლოდ და პენსილვანიის კანონი გააუქმა. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cases.laws.com/abington-school-district-v-schempp|title=Abington School District V Schempp - Cases {{!}} Laws.com|website=cases.laws.com|language=en-US|access-date=2018-05-03}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

1968 წელს უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება საქმეზე ''Epperson v. Arkansas''. სუზან ეპერსონმა, საშუალო სკოლის მასწავლებელმა არკანზასში, უჩივლა რელიგიური თავისუფლების დარღვევას. შტატს ჰქონდა კანონი, რომელიც კრძალავს ევოლუციის სწავლებას, ხოლო სკოლაში, სადაც ეპერსონი მუშაობდა, უზრუნველყო ევოლუციური თეორიის სასწავლო გეგმა. ეპერსონს არჩევანის გაკეთება მოუწია კანონის დარღვევასა და სამსახურის დაკარგვას შორის. უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება არკანზასის კანონის გაუქმების შესახებ, რადგან ეს იყო არაკონსტიტუციური.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cases.laws.com/epperson-v-arkansas|title=Epperson V Arkansas - Cases {{!}} Laws.com|website=cases.laws.com|language=en-US|access-date=2018-05-03}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

====დისკრიმინაცია, როგორც სამართლებრივი ფორმა====

ქრისტიანი ლიდერები აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთსა და სხვა ქვეყნებში ქმნიან წინააღმდეგობრივ მოძრაობებს ლგბტ საზოგადოების გამოხატვის თავისუფლების წინააღმდეგ საკუთარი რელიგიური თავისუფლების დაცვის მოტივით.&lt;ref name=&quot;Fredman2020&quot;&gt;{{cite journal |last=Fredman |first=Sandra |date=August 23, 2020 |title=Tolerating the Intolerant: Religious Freedom, Complicity, and the Right to Equality |journal=Oxford Journal of Law and Religiou |volume= |issue= |pages= |doi=10.1093/ojlr/rwaa017 |access-date=}}&lt;/ref&gt;

სასამართლო საქმეებში, რელიგიური მიმდევრები ამტკიცებენ, რომ მათ სჭირდებათ გამონაკლისის დაშვება ისეთ კანონებზე, სადაც მოეთხოვებათ ლგბტ საზოგადოების თანასწორი მოპყრობა, რათა თავიდან აიცილონ ლგბტ საზოგადოების ცოდვილ ქმედებებში თანამონაწილეობა.&lt;ref name=&quot;Fredman2020&quot; /&gt; უფრო მეტიც, ქრისტიანი ნაციონალისტები ამტკიცებდნენ, რომ ლგბტ საზოგადოების უფლებები უნდა ამოეწეროს კანონიდან კონსერვატიული ქრისტიანების რელიგიური თავისუფლების შესანარჩუნებლად. ამ შემთხვევაში ტერმინი ''თავისუფლება'' გამოიყენება, როგორც სხვისი თავისუფლებების შეზღუდვის თავისუფლება.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Whitehead |first1=Andrew L. |last2=Perry |first2=Samuel L. |date=2020 |title=Taking America back for God: Christian Nationalism in the United States |url=https://archive.org/details/takingamericabac0000whit |location=New York |publisher=Oxford University Press |page=[https://archive.org/details/takingamericabac0000whit/page/134 134]–149 |isbn=978-0190057886 |oclc=1150958230}}&lt;/ref&gt;

2015 წელს, კენტუკის ოლქის მდივანმა კიმ დევისმა უარი თქვა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების შესრულებაზე ''Obergefell v. Hodges'', რომელი საქმეც ეხებოდა შეერთებულ შტატებში ერთსქესიანთა ქორწინებას. როდესაც მან უარი განაცხადა ქორწინების ლიცენზიის გაცემაზე მას უჩივლეს ''Miller v. Davis''. მისი მოქმედებების შესახებ ადვოკატმა რობერტა კაპლანიმ განაცხადა, რომ „კიმ დევისი არის ყველაზე ნათელი მაგალითი იმისა, ვისაც სურს გამოიყენოს რელიგიური თავისუფლების არგუმენტი დისკრიმინაციისთვის“.&lt;ref name=&quot;Bromberger&quot; &gt;{{cite news |last=Bromberger |first=Brian |date=15 October 2015 |title=New book details Windsor Supreme Court victory |newspaper=[[Bay Area Reporter]] |url=http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&amp;article=70989 |accessdate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171018192333/http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&amp;article=70989 |archivedate=18 ოქტომბერი 2017 }}&lt;/ref&gt;

რელიგიის თავისუფლების გამო, დისკრიმინაციის ნაბისმიერი სახის დაშვება [[ტოლერანტობა|ტოლერანტობის]] პარადოქსის მაგალითია..&lt;ref name=&quot;Fredman2020&quot; /&gt;

==რელიგიური თავისუფლების საერთაშორისო დღე==

27 ოქტომბერს აღინიშნება რელიგიური თავისუფლების საერთაშორისო დღე, რომელ დღესაც პატივს მიაგებენ ბოსტონის მოწამეებს, ქუიქერების ჯგუფს, რომლებიც პურიტანებმა, ბოსტონის საზოგადოებამ გაასამართლეს რელიგიური აღმსარებლობის გამო არსებული კანონის მიხედვით 1659-1661 წლებში.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Margery Post Abbott|title=Historical Dictionary of the Friends (Quakers)|url=https://books.google.com/books?id=WlTnzA6kHYwC|year=2011|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7088-8|page=[https://books.google.com/books?id=WlTnzA6kHYwC&amp;pg=PA102 102]}}&lt;/ref&gt; ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რელიგიის თავისუფლების დღე, 16 იანვარს აღინიშნება.&lt;ref&gt;[https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/01/20060113-9.html Religious Freedom Day, 2006 – A Proclamation by the President of the United States of America], [http://clinton5.nara.gov/library/hot_releases/January_16_2001_6.html Religious Freedom Day, 2001 – Proclamation by the President of the United States of America 15 January 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713112450/https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/01/20060113-9.html |date=13 July 2018 }}&lt;/ref&gt;

==თანამედროვე შიშები==

2011 წლის ყოველწლიურ მოხსენებაში, „შეერთებული შტატების საერთაშორისო რელიგიური თავისუფლების კომისიამ“ დაახასიათა თოთხმეტი ერი, როგორც „განსაკუთრებულად შემაშფოთებელი ქვეყნები“. კომისიის თავმჯდომარე აღნიშნავს, რომ ეს იმ ქვეყანათა ჩამონათვალია, სადაც არსებული რეალობიდან გამომდინარე, ყველაზე მეტად ირღვევა, როგორც რელიგიის თავისუფლების პრინციპები, ასევე ადამიანის უფლებები. ეს 14 ქვეყანაა - ვიეტნამი, უზბეკეთი, თურქმენეთი, საუდის არაბეთი, პაკისტანი, ჩრდილოეთ კორეა, ირანი, სუდანი, ერაყი, ეგვიპტე, ბურმა, ჩინეთი,  ერითრეა და ნიგერია. განსაკუთრებული დაკვირვების ქვეშ მყოფი ქვეყნებია - ავღანეთი, ბელარუსი, კუბა, ინდოეთი, ინდონეზია, ლაოსი, რუსეთი, სომალია, ტაჯიკეთი, თურქეთი და ვენესუელა.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.catholicculture.org/news/headlines/index.cfm?storyid=10154|title=US commission names 14 worst violators of religious freedom|accessdate=11 July 2011|magazine=Christianity Today|date=29 April 2011}}&lt;br /&gt;^ {{Cite press release|url=http://www.uscirf.gov/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3595|title=USCIRF Identifies World's Worst Religious Freedom Violators: Egypt Cited for First Time|publisher=United States Commission on International Religious Freedom|date=28 April 2011|accessdate=11 July 2011}}&lt;br /&gt;
^ {{cite report|url=http://www.uscirf.gov/images/book%20with%20cover%20for%20web.pdf|title=Annual Report 2011|publisher=United States Commission on International Religious Freedom|date=May 2011|accessdate=11 July 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111023101604/http://uscirf.gov/images/book%20with%20cover%20for%20web.pdf|archivedate=23 October 2011}}&lt;/ref&gt;

რამდენიმე ევროპულ ქვეყანაში არსებობს რეალური საშიშროება, საფრთხე შეექმნას საჯაროდ რელიგიური ჩაცმულობის შეზღუდვას (მათ შორის ჰიჯაბი, ქიპა და ქრისტიანული ჯვარი).&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=http://www.christiantoday.com/article/france.passes.religious.symbol.ban/17.htm|title=France Passes Religious Symbol Ban|accessdate=29 April 2011|magazine=Christianity Today|date=9 February 2004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5414098.stm|title=The Islamic veil across Europe
|accessdate=2 December 2006|work=BBC News|date=17 November 2006}}&lt;/ref&gt; გაეროს მიერ მიღებული „სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა საერთაშორისო პაქტის“ მე-18 მუხლი, ზღუდავს რელიგიის ან მრწამსის გამოხატვის თავისუფლებას მხოლოდ რიგ შემთხვევებში - საზოგადოების უსაფრთხოების, წესრიგის, ჯანმრთელობის ან ზნეობის ან სხვა ძირითადი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად.&lt;ref&gt;[http://www1.umn.edu/humanrts/instree/b3ccpr.htm ''International Covenant on Civil and Political Rights'']. Retrieved 4 July 2009.&lt;/ref&gt; რელიგიის თავისუფლება, როგორც იურიდიული ცნება უკავშირდება რელიგიურ ტოლერანტობასაც, თუმცა იდენტური არ არის, ის მიჯნავს სახელმწიფოსა და ეკლესიას, იცავს სეკულარიზმს.

===საზოგადოებრივი დაპირისპირებები და სახელმწიფო შეზღუდვები===

[[File:Religiousfreedom.png|thumb|upright=1.8| რელიგიის თავისუფლების ინდექსი ქვეყნების მიხედვით (Pew Research Center– ის კვლევა, 2009). ღია ყვითელი: დაბალი შეზღუდვა; წითელი: რელიგიის თავისუფლების ძალიან მაღალი შეზღუდვა.]]

Pew Research Center-მა ჩაატარა საერთაშორისო სახის კვლელები რელიგიური თავისუფლების შესახებ 2009-2015 წლებში. მასში მონაწილეობდა 16 არასამთავრობო და სამთავრობო ორგანიზაცია, მათ შორის აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი, Human Rights Watch და [[გაერო]] - საერთო ჯამში, მონაწილეთა რიცხვია მსოფლიო მოსახლეობის 99.5%.&lt;ref name=&quot;prc-1&quot;&gt;{{cite web|title=Global Restrictions on Religion (Executive summary)|publisher=The Pew Forum on Religion &amp; Public Life|date=December 2009|url=http://pewforum.org/docs/?DocID=491|accessdate=29 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100422060719/http://pewforum.org/docs/?DocID=491|archivedate=22 აპრილი 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;prc-2&quot;&gt;{{cite web|title=Global Restrictions on Religion (Full report)|publisher=The Pew Forum on Religion &amp; Public Life|date=December 2009|url=http://www.pewforum.org/files/2009/12/restrictions-fullreport.pdf|accessdate=12 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223318/http://www.pewforum.org/files/2009/12/restrictions-fullreport.pdf|archive-date=3 March 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224210327/http://www.pewforum.org/files/2009/12/restrictions-fullreport.pdf|archivedate=24 დეკემბერი 2018}}&lt;/ref&gt; 2009 წლის მონაცემების მიხედვით, მსოფლიო მოსახლეობის დაახლოებით 70% ცხოვრობდა ისეთ ქვეყანაში, სადაც რელიგიური თავისუფლება არ არსებობდა ან დიდი შეზღუდვები იყო დაწესებული.&lt;ref name=&quot;prc-1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;prc-2&quot; /&gt; აქ საუბარია მთავრობების მიერ დაწესებულ შეზღუდვებზე, სიტყვისა და გამოხატვის, რელიგიის თავისუფლების შეზღუდვებზე, ასევე, მოხსენიებულია მოქალაქეების, ორგანიზაციებისა და სოციალური ჯგუფების მიერ განხორციელებული უკანონო და ძალადობრივი მოქმედებები. საზოგადოებრივი დაპირისპირებები დახარისხებული იყო, ერთის მხრივ საზოგადოებრივი ძალადობა და მეორეს მხრივ, ძალადობა რელიგიური ნიშნით, რელიგიური ტერორიზმი.

მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნების უმრავლესობამ უზრუნველყო საკანონმდებლო ჩარჩო და რელიგიური თავისუფლების დაცვა კონსტიტუციებში ან კანონებში ასახა, მხოლოდ მეოთხედი სცემდა პატივს და იცავდა რატიფიცირებულ უფლებებს. 75 ქვეყანაში ეზღუდებათ რელიგიურ ორგანიზაციებს თავისუფლად განახორციელონ თავიანთი საქმიანობა, ხოლო 178 ქვეყანაში რელიგიურ ორგანიზაციებს ევალებათ სახელმწიფო წესით დარეგისტრირება. Pew-ის მიხედვით, ქვეყნების 30%-ში დაწესებულია შეზღუდვები, რომელთა მიზანს რელიგიური უმცირესობები წარმოადგენენ, ხოლო ქვეყნების 61%-ში საზოგადოებრივი დაპირისპირებები მიმართულია რელიგიურ უმცირესობათა წინააღმდეგ.&lt;ref name=&quot;pew2013&quot;/&gt;

ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები რელიგიის თავისუფლების თვალსაზრისით, გამოირჩევიან ნაკლები სახელმწიფო და სოზოგადოებრივი შეზღუდვებითა და შევიწროებით, მაშინ როდესაც შუა და ჩრდილოეთ აფრიკის ქვეყნებში, შეზღუდვები მრავალგვარია. საუდის არაბეთი და ირანი, ლიდერობენ რელიგიის თავისუფლების შეზღუდვების დაწესების მიხედვით. Pew-ის კვლევის მიხედვით, შეზღუდვების არსებობის მაღალი კოეფიციენტის მიხედვით გამოირჩევიან საუდის არაბეთი, ირანი, უზბეკეთი, ჩინეთი, ეგვიპტე, ბურმა, მალდივები, ერითრეა, მალაიზია და ბრუნეი.

Pew-ის კვლევის შედეგების მიხედვით, მსოფლიოს მასშტაბით, 25 ყველაზე მჭიდროთ დასახლებულ ქვეყნებში, რელიგიის თავისუფლების მხრივ შეზღუდვათა სიმრავლით გამოირჩევა ირანი, ეგვიპტე, ინდონეზია და პაკისტანი, ხოლო ამავე სიის ქვეყნებიდან ყველაზე ნაკლები შეზღუდვით შეფასდა ბრაზილია, იაპონია, იტალია, სამხრეთ აფრიკა, დიდი ბრიტანეთი და აშშ.

ვიეტნამი და ჩინეთი, დაკვალიფიცირდნენ, როგორც მაღალი შეზღუდვების მქონე ქვეყანა, თუმცა რელიგიური დაპირისპირებების მხრივ, დაბალ ან საშუალო დიაპაზონში მოხვდნენ. ნიგერია, ბანგლადეში და ინდოეთი, გამოირჩეოდნენ საზოგადოებრივი დაპირისპირებებით, თუმცა სახელმწიფო შეზღუდვების თვალსაზრისით შეფასება ზომიერია.

Pew Research Center- ის 2012 წლის კვლევის თანახმად, მთელ მსოფლიოში რელიგიის შეზღუდვები 2009 წლის შუა რიცხვებსა და 2010 წლის შუა რიცხვებში გაიზარდა. მსოფლიოს ხუთი ძირითადი რეგიონიდან შეზღუდვები გაიზარდა - მათ შორის ამერიკასა და საჰარის სამხრეთით მდებარე აფრიკაში, ორ რეგიონში, სადაც ადრე მცირდებოდა ყველა შეზღუდვა. 2010 წელს საომარი მოქმედებების „ძალიან მაღალ“ კატეგორიას დაემატა ეგვიპტე, ნიგერია, პალესტინის ტერიტორიები, რუსეთი და იემენი.&lt;ref&gt;{{cite report|url=http://www.pewforum.org/Government/Rising-Tide-of-Restrictions-on-Religion-findings.aspx|title=Rising Tide of Restrictions on Religion|date=20 September 2012|publisher=[[Pew Research Center]]|accessdate=17 ნოემბერი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130103090935/http://www.pewforum.org/government/rising-tide-of-restrictions-on-religion-findings.aspx|archivedate=3 იანვარი 2013}}&lt;/ref&gt; საზოგადოებრივი მტრობის ხუთი ყველაზე მაღალი ქულა მიენიჭა პაკისტანს, ინდოეთს, შრი-ლანკას, ერაყსა და ბანგლადეშს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://stage.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Issues/Government/RisingTide-SHI.pdf |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20121005033805/http://stage.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Issues/Government/RisingTide-SHI.pdf |url-status=dead |archive-date=2012-10-05 |title=Table: Social Hostilities Index by country |year=2012 |publisher=[[Pew Research Center]] |accessdate=2020-11-17 |archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20121005033805/http%3A//stage.pewforum.org/uploadedFiles/Topics/Issues/Government/RisingTide%2DSHI.pdf |archivedate=2012-10-05 }}&lt;/ref&gt; 2015 წელს Pew-მ გამოაქვეყნა, რომ 2013 წელს საომარი და საბრძოლო მოქმედებები შემცირდა, თუმცა ებრაელთა შევიწროების ფაქტმა იმატა.&lt;ref name=&quot;pew2013&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2015/02/26/religious-hostilities/|title=Latest Trends in Religious Restrictions and Hostilities|work=Pew Forum|date=26 February 2015}}&lt;/ref&gt;

პალესტინის ტერიტორიებზე, პალესტინელებს მკაცრი რელიგიური შეზღუდვები აქვთ დაწესებული, ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტის გამო. ჟენევაში ადამიანის უფლებათა ევრო-ხმელთაშუაზღვის მონიტორინგის მიერ გამოქვეყნებულ მოხსენებაში, თვითმხილველებმა აღნიშნეს სისტემური პრაქტიკა, რომელიც მიზნად ისახავდა ახალგაზრდა ქალებისა და მამაკაცებისთვის ხელის შეშლას ლოცვების შესრულებაში „ალ-აქსის მეჩეთში“. აღნიშნული პრაქტიკა, მოიცავს ისრაელის თავდაცვის არმიის მეთაურის მიერ გაცემულ სამხედრო ბრძანებებს, კონკრეტული პალესტინელების წინააღმდეგ, რომლებსაც მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით იერუსალიმში, ახალგაზრდა მამაკაცების დაკითხვასა და იმ ადამიანების საიდუმლო სიის შექმნაში, რომელთაც ხელს უშლიან და არ უშვებენ ალ-აქსას მეჩეთში.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://euromedmonitor.org/en/article/2611/New-report:-Israel-punishes-Al-Aqsa-worshippers--escalates-harassment-of-Palestinians-in-Jerusalem|title=New report: Israel punishes Al-Aqsa worshippers, escalates harassment of Palestinians in Jerusalem|date=8 October 2018|publisher=Euro-Mediterranean Human Rights Monitor|access-date=2019-07-09}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==

* [[სამოქალაქო თავისუფლება]]
* [[შემეცნებითი თავისუფლება]]
* [[ტოლერანტობის ედიქტი]]
* [[შეკრების თავისუფლება]]
* [[გაერთიანების თავისუფლება]]
* [[აზრისა და გამოხატვის თავისუფლება]]
* [[რელიგიური თავისუფლების საერთაშორისო ასოციაცია]]
* [[სამართლისა და რელიგიის კვლევების საერთაშორისო ცენტრი]]
* [[საერთაშორისო კოალიცია რელიგიური თავისუფლებისთვის]]
* [[რელიგიური თავისუფლების საერთაშორისო ასოციაცია]]
* [[თავისუფლება]]
* [[ჩრდილოეთ ამერიკის რელიგიური თავისუფლების ასოციაცია]]
* [[რელიგიური მოქცევა]]
* [[რელიგიური დისკრიმინაცია]]
* [[რელიგიური თავისუფლების ბილი]]
* [[რელიგიის თავისუფლება ქვეყნების მიხედვით]]
* [[რელიგიური განათლება დაწყებით და საშუალო განათლებაში]]

==დამატებითი ლიტერატურა==
{{refbegin|30em}}
* Daniel L. Dreisbach and [[Mark David Hall]]. ''The Sacred Rights of Conscience: Selected Readings on Religious Liberty and Church-State Relations in the American Founding'' (Indianapolis: Liberty Fund Press, 2009).
* {{cite book|last=Barzilai|first=Gad|title=Law and Religion|url=https://archive.org/details/lawreligion0000unse_t7e8|year=2007|publisher=Ashgate|isbn=978-0-7546-2494-3}}
* {{cite book |last=Beneke|first=Chris|title=Beyond Toleration: The Religious Origins of American Pluralism|url=https://archive.org/details/beyondtoleration0000bene|date=20 September 2006|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=0-19-530555-8}}
* {{cite book|last=Curry|first=Thomas J.|title=Church and State in America to the Passage of the First Amendment|date=19 December 1989|publisher=Oxford University Press; Reprint edition (19 December 1989)|isbn=0-19-505181-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/firstfreedomschu0000curr}}
* Frost, J. William (1990) ''A Perfect Freedom: Religious Liberty in Pennsylvania'' (Cambridge, England: Cambridge University Press).
* Gaustad, Edwin S. (2004, 2nd ed.) ''Faith of the Founders: Religion and the New Nation, 1776–1826'' (Waco: Baylor University Press).
* {{cite book|last=Hamilton|first=Marci A.|others=Edward R. Becker (Foreword)|title=God vs. the Gavel: Religion and the Rule of Law|date=17 June 2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-85304-4|url=https://archive.org/details/godvsgavelreligi00hami}}
* {{cite book|last=Hanson|first=Charles P.|title=Necessary Virtue: The Pragmatic Origins of Religious Liberty in New England|year=1998|publisher=University Press of Virginia|isbn=0-8139-1794-8|url=https://archive.org/details/necessaryvirtuep0000hans}}
* Hasson, Kevin 'Seamus', ''The Right to be Wrong: Ending the Culture War Over Religion in America'', Encounter Books, 2005, {{ISBN|1-59403-083-9}}
* {{cite book|last=McLoughlin|first=William G.|authorlink=William G. McLoughlin|year=1971|title=New England Dissent: The Baptists and the Separation of Church and State|format=2 vols.|url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674368637|location=Cambridge, MA|publisher=Harvard University Press|access-date=2020-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928094657/https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674368637|archive-date=2020-09-28}}
* {{cite book|last=Murphy|first=Andrew R.|title=Conscience and Community: Revisiting Toleration and Religious Dissent in Early Modern England and America|url=https://archive.org/details/consciencecommun0000murp|date=July 2001|publisher=Pennsylvania State University Press|isbn=0-271-02105-5}}
* {{cite book |last=Mutua|first=Makau|title=Facilitating Freedom of Religion or Belief, A Deskbook|year=2004|publisher=Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief}}
* Stokes, Anson Phelps (1950) ''Church and State in the United States, Historic Development and Contemporary Problems of Religious Freedom under the Constitution,'' 3 Volumes (New York: Harper &amp; Brothers Publishers).
* Stokes, DaShanne (In Press). {{Cite web |url=http://geocities.com/eaglefeatherlaw |title=Legalized Segregation and the Denial of Religious Freedom |accessdate=17 ნოემბერი 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027073648/http://geocities.com/eaglefeatherlaw |archivedate=27 ოქტომბერი 2009 }}
* Stüssi Marcel, ''[https://www.amazon.de/Models-Religious-Freedom-Marcel-St%C3%BCssi/dp/3643801181 Models of Religious Freedom: Switzerland], the United States, and Syria by Analytical, Methodological, and Eclectic Representation, 375 ff. (Lit 2012).'', by Marcel Stüssi, research fellow at the University of Lucerne.&lt;!-- Before adding a link to this book, please make sure that such a link is not in breach of either WP:ELNO or WP:ELREG --&gt;
* Associated Press (2002). [https://web.archive.org/web/20060710211138/http://www.religionnewsblog.com/archives/00000246.html Appeals court upholds man's use of eagle feathers for religious practices]
* [http://www.cr.nps.gov/local-law/FHPL_IndianRelFreAct.pdf American Indian Religious Freedom Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141226045333/http://www.cr.nps.gov/local-law/FHPL_IndianRelFreAct.pdf |date=2014-12-26 }} (1978)
* [http://www.animallaw.info/administrative/adus59fr22953.htm Policy Concerning Distribution of Eagle Feathers for Native American Religious]
* [http://works.bepress.com/marcel_stuessi/4 ''Ban on Minarets: On the Validity of a Controversial Swiss Popular Initiative (2008), ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023045029/https://works.bepress.com/marcel_stuessi/4/ |date=2020-10-23 }}, by Marcel Stuessi, research fellow at the University of Lucerne.
* {{cite web|url=http://italy.usembassy.gov/pdf/other/rellib1.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625032914/http://italy.usembassy.gov/pdf/other/rellib1.pdf|archivedate=25 June 2008|title=Religious Liberty: The legal framework in selected OSCE countries.|accessdate=6 April 2007|date=May 2000|publisher=Law Library, U.S. Library of Congress}}
* {{cite journal|last=Utt|first=Walter C.|title=Brickbats and Dead Cats|journal=Liberty|volume=59|issue=4, July–August|pages=18–21|publisher=Review and Herald Publishing Association|location=Washington, D.C.|year=1964|url=http://www.adventistarchives.org/docs/LibM/LibM19640401-V59-04__C.pdf#view=fit|accessdate=23 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119102422/http://www.adventistarchives.org/docs/LibM/LibM19640401-V59-04__C.pdf#view=fit|archivedate=19 იანვარი 2012}}
* {{cite journal|last=Utt|first=Walter C.|title=A Plea for the Somewhat Disorganized Man|journal=Liberty|volume=55|issue=4, July–August|pages=15–16, 29|publisher=Review and Herald Publishing Association|location=Washington, D.C.|year=1960|url=http://www.adventistarchives.org/docs/LibM/LibM19600401-V55-04__C.pdf#view=fit|accessdate=24 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119105342/http://www.adventistarchives.org/docs/LibM/LibM19600401-V55-04__C.pdf#view=fit|archivedate=19 იანვარი 2012}}
* {{cite journal|last=Utt|first=Walter C.|title=Toleration is a Nasty Word|journal=Liberty|volume=69|issue=2, March–April|pages=10–13|publisher=Review and Herald Publishing Association|location=Washington, D.C.|year=1974|url=http://www.adventistarchives.org/docs/LibM/LibM19740201-V69-02__C.pdf#view=fit|accessdate=24 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110915191432/http://www.adventistarchives.org/docs/LibM/LibM19740201-V69-02__C.pdf#view=fit|archivedate=15 სექტემბერი 2011}}
* {{cite book |last=Zippelius|first=Reinhold|title=Staat und Kirche, ch.13|year=2009|publisher=Mohr Siebeck|location=Tübingen|isbn=978-3-16-150016-9}}
{{refend}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{wikiquote}}
* [http://cfr.org/religion Religion and Foreign Policy Initiative] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20090916120657/http://www.cfr.org/religion |date=2009-09-16 }}, [[Council on Foreign Relations]].
* [https://web.archive.org/web/20130513153844/http://iiss.berkeley.edu/files/2011/06/The-Complexity-of-Religion-Gunn1.pdf The Complexity of Religion and the Definition of &quot;Religion&quot; in International Law] Harvard Human Rights Journal article from the President and Fellows of Harvard College (2003)
* [https://web.archive.org/web/20051216050311/http://www.hreoc.gov.au/human_rights/briefs/brief_3.html Human Rights Brief No. 3, Freedom Of Religion and Belief] Australian Human Rights and Equal Opportunity Commission (HREOC)
* [https://2001-2009.state.gov/g/drl/irf/rpt/ U.S. State Department country reports]
* [http://www.globalengage.org/ Institute for Global Engagement]
* [http://www.irf.in.ua/eng/ Institute for Religious Freedom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723070745/https://www.irf.in.ua/eng/ |date=2019-07-23 }}
* [https://www.un.org/en/universal-declaration-human-rights/ Universal Declaration of Human Rights]
* [https://books.google.com/books?hl=en&amp;lr=&amp;id=067bS_cd54wC&amp;oi=fnd&amp;pg=PP8&amp;dq=religious+freedom+church&amp;ots=45QRHUbByW&amp;sig=-TdQ-yZeiChm73pkO7PWjcyQ0Qk#v=onepage&amp;q=religious%20freedom%20church&amp;f=false Religious Freedom and the Constitution by Christopher L. Eisgruber, Lawrence G. Sager]
* [http://www.adl.org/civil-rights/religious-freedom/c/religious-freedom.html Religious Freedom Publications and Resources from the Anti-Defamation League]
* [http://www.scientologyreligion.org/religious-freedom/what-is-freedom-of-religion/ What is Freedom of Religion? booklet]
* [https://newsroom.churchofjesuschrist.org/article/new-religious-freedom-resources-available-ldsorg Religious Freedom Resources from Mormon Newsroom]

==სქოლიო==
{{სქოლიო|colwidth=30em}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:რწმენის თავისუფლება| ]]</text>
      <sha1>tln6gh4j7z0ny10lseis9cqudsjhfwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთ ოსეთის კომუნისტური პარტია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>454043</id>
    <revision>
      <id>5407308</id>
      <parentid>4870859</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="nfzv2vz3pagkpve2n6y2nqii836wjmk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკური პარტია
| პარტიის სახელი = სამხრეთ ოსეთის კომუნისტური პარტია &lt;/br&gt; Хуссар Ирыстоны Коммунистон парти
| პარტიის ლოგო = Red flag waving.svg
| პარტიის ვიკიფერი = Red
| ქვეყანა =
| ლიდერი = [[სტანისლავ კოჩიევი]]
| თავმჯდომარე=
| გენერალური მდივანი =
| დამფუძნებელი =
| დაფუძნდა = [[1993]]
| წინამორბედი = 
| იდეოლოგია = [[სტალინიზმი|მარქსიზმ-ლენინიზმ-სტალინიზმი]]
| ევროპული = 
| საერთაშორისო = [[კომუნისტური პარტიების კავშირი - საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია]]
| ახალგაზრდული ფრთა =
| სლოგანი =
| ფერები = წითელი
| შტაბ-ბინა = [[ცხინვალი]]
| ვებგვერდი = 
|ადგილები1_სათაური =
|ადგილები1 = 
}}
'''სამხრეთ ოსეთის კომუნისტური პარტია''' (''სოკპ''; {{lang-os|Хуссар Ирыстоны Коммунистон парти}}) — [[მემარცხენეობა|მემარცხენე]] [[იდეოლოგია|იდეოლოგიის]] მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება ე.წ. [[სამხრეთ ოსეთი|„სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკაში“]]. [[2004]] წლის მონაცემებით პარტიას 1500 წევრი ჰყავს. პარტია არის წევრი ორგანიზაციისა „[[კომუნისტური პარტიების კავშირი - საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია]]“. [[1993]] წლიდან პარტის ლიდერია [[სტანისლავ კოჩიევი]].

== შედეგები არჩევნებში ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ [[სამხრეთ ოსეთის პარლამენტი|პარლამენტი]]
! წელი
! ხმები
! %
! მანდატები
! +/–
! მთავრობა
|-
! 2004
| უცნობი (მე-2)
| 27,4
| 4 მანდატი
| {{increase}}
| ოპოზიცია
|-
! 2009
| 10 194 (მე-3)
| 22,22
| 8
| {{increase}} 4
| ოპოზიცია
|-
! 2014
| 890 (მე-7)
| 4,39
| 0
| {{decrease}} 8
| პარლამენტს მიღმა
|-
! 2019
| 1,622 (მე-5)
| 7,29
| 1
| {{increase}} 1
| ოპოზიცია
|}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://kpruo.tw1.ru/ ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202003623/http://kpruo.tw1.ru/ |date=2020-12-02 }}
[[კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:კომუნისტური პარტიები]]
[[კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები]]
[[კატეგორია:სამხრეთ ოსეთის პოლიტიკური პარტიები]]
[[კატეგორია:1993 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები]]</text>
      <sha1>nfzv2vz3pagkpve2n6y2nqii836wjmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მარჯან სატრაპი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460781</id>
    <revision>
      <id>5406886</id>
      <parentid>5380734</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5406886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17439" sha1="8a2sh06annpkgpg60oic6fea0zb7cnp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი
| სახელი =  მარჯან სატრაპი
| სურათი= 
| ტიტრი =
| ჩარჩო =
| ფსევდონიმი = 
| სრული სახელი = 
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1969|11|22}}
| დაბადების ადგილი = [[რეშთი]], [[ირანი]]
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2026|6|4|1969|11|22}}
| გარდაცვალების ადგილი = [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]
| საქმიანობა = მწერალი, მხატვარი და რეჟისორი
| ეროვნება = [[ფრანგები|ფრანგი]], ''წარმოშობით'' [[ირანელები|ირანელი]]
| პერიოდი = 
| ჟანრი = 
| ენა = ფრანგული
| მოქალაქეობა = {{დროშა|ირანი}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საფრანგეთი}}&lt;ref name =&quot;abusdecine&quot;&gt;&quot;J'ai été très bien accueillie et je n'oublierai jamais que j'ai été naturalisée grâce à Jack Lang.&quot; ([http://www.abusdecine.com/fiche-entretien.php?numero=2062 Abusdecine perse les secrets de « Persepolis » ]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}).&lt;/ref&gt;&lt;ref name =&quot;lesechos&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lesechos.fr/info/loisirs/4575729.htm?xtor=RSS-2000|title=Vingt-deux films pour une palme d'Or|website=Lesechos.fr|accessdate=8 December 2018}}&lt;/ref&gt;
| alma_mater = 
| თემატიკა = 
| მიმდინარეობა = 
| დებიუტი = 
| magnum_opus = 
| მეუღლე = 
| პარტნიორი =
| შვილები = 
| ნათესავები = 
| გავლენა მოახდინეს =
| გავლენა მოახდინა = 
| საიტი =
| ხელმოწერა = 
| სქოლიო =
}}
'''მარჯან სატრაპი''' ({{lang-fr|Marjane Satrapi}}, {{lang-fa|مرجانه ساتراپی}}; დ. [[22 ნოემბერი]], [[1969]], [[რეშთი]] — გ. [[4 ივნისი]], [[2026]], [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]) ― ირანული წარმოშობის ფრანგი გრაფიკული რომანისტი, ილუსტრატორი, კინორეჟისორი და საბავშვო წიგნების ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანი „[[პერსეპოლისი (გრაფიკული რომანი)|პერსეპოლისი]]“.

==ბიოგრაფია==
დაიბადა [[1969]] წელს, [[ირანი]]ს ქალაქ [[რეშთი|რეშთში]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Marjane Satrapi|url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/01/18/AR2008011800888.html|newspaper = The Washington Post|date =20 January 2008|access-date =10 February 2016|issn = 0190-8286|language = en-US}}&lt;/ref&gt;გაიზარდა [[თეირანი|თეირანში]], საშუალო კლასის ოჯახში.&lt;ref name=Hattenstone2008&gt;{{Cite journal |last1=Hattenstone |first1=Simon |date=29 March 2008 |title=Confessions of Miss Mischief |journal=The Guardian |url=http://books.guardian.co.uk/departments/biography/story/0,,2268725,00.html |accessdate=7 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

ბავშვობის პერიოდში, მარჯანი ისლამური რეჟიმის უამრავ სისასტიკეს შეესწრო.  მისი ოჯახის ბევრ მეგობარს დევნიდნენ, ბევრიც სიკვდილით დასაჯეს. მის ცხოვრებაზე პირდაპირ თუ ირიბად აისახებოდა ისლამისტური რეპრესიები, ომი, რელიგიური ტერორი.  

1983 წელს მშობლებმა 14 წლის მარჯანი [[ავსტრია|ავსტრიაში]] გაგზავნეს.&lt;ref&gt;Bédarida, Catherine. &quot;[http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/809646.html Marjane Satrapi dessine la vie de l'Iran].&quot; ''[[Le Monde]]''. 25 June 2003. Retrieved on 21 September 2009.&lt;/ref&gt;  მისი წამოსვლის მთავარი მიზეზი რელიგიური ირანიდან თავის დაღწევა და გახსნილ, სეკულარულ ევროპაში ცხოვრების აუცილებლობა იყო. [[ვენა|ვენაში]] მარჯანმა ფრანგული ლიცეუმი დაამთავრა. 

ავსტრიაში მყოფი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა. იქ გატარებული ბოლო სამი თვე უსახლკარო ცხოვრებას ეწეოდა, სანამ თითქმის მკვდარი [[პნევმონია|პნევმონიის]] დიაგნოზით საავადმყოფოში არ მოათავსეს. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 19 წლის მარჯანი სამშობლოში დაბრუნდა და სამხატვრო კოლეჯში ჩააბარა.&lt;ref name=&quot;Schroeder2010&quot;&gt;{{Cite book|author=Heather Lee Schroeder|title=A Reader's Guide to Marjane Satrapi's Persepolis|url=https://books.google.com/books?id=eNxkRT5sWBsC&amp;pg=PA136|accessdate=6 September 2011|year=2010|publisher=Enslow Publishers, Inc.|isbn=978-0-7660-3166-1|page=136}}&lt;/ref&gt; 

21 წლის ასაკში დაქორწინდა თანაკურსელ რეზაზე, [[ირან-ერაყის ომი|ირან-ერაყის ომის]] ვეტერანზე, მაგრამ მალევე დაშორდა მას. განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[სტრასბურგი|სტრასბურგში]] გადავიდა საცხოვრებლად და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტში დაიწყო სწავლა.

ამჟამად ცხოვრობს [[პარიზი|პარიზში]], მუშაობს ცნობილ გაზეთებში, დაქორწინებულია შვედ მსახიობ მათიას რიპაზე.

მშობლიური ენის, სპარსულის გარდა სატრაპი ფლობს ფრანგულ, ინგლისურ, შვედურ, გერმანულ და იტალიურ ენებს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ulib.csuohio.edu/cr08/author.html |title=Author Bio: Marjane Satrapi |year=2011 |publisher=Michael Schwartz Library: [[Cleveland State University]] |accessdate=6 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720193143/http://www.ulib.csuohio.edu/cr08/author.html |archivedate=20 ივლისი 2011 }}&lt;/ref&gt;

==გრაფიკული რომანები==
სატრაპი ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანებით, რომლებიც პირველად 2000-2003 წლებში ფრანგულ ენაზე 4 ნაწილად გამოიცა. 2003-2004 წლებში რომანები ინგლისურად ითარგმნა და ორ ნაწილად გამოქვეყნდა: „პერსეპოლისი“ და „პერსეპოლისი 2“. 

„პერსეპოლისი“ ავტორის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის შესახებ გვიყვება, რომელიც ირანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და მნიშვნელოვან პერიოდს – [[მოჰამედ რეზა ფეჰლევი|შაჰის]] ჩამოგდებას, 1979 წლის [[ირანის ისლამური რევოლუცია|ისლამურ რევოლუციას]] და ერაყთან ომს დაემთხვა. სატრაპი საკუთარი თავისა და ოჯახის მაგალითზე გვიამბობს, თუ როგორ აისახა ისლამისტური რეპრესიები და რელიგიური ტერორი რიგითი ირანელი ადამიანების ცხოვრებაზე. ირანის მთავრობამ რომანს ისლამოფობიური უწოდა.&lt;ref name=Hattenstone2008/&gt;

2019 წელს ჟურნალ [[The Guardian |The Guardian]]-ის სიაში „21-ე საუკუნის 100 საუკეთესო წიგნი“ „პერსეპოლისი“ 47-ე ადგილზე მოხვდა.&lt;ref&gt;{{cite news |title=The 100 best books of the 21st century |url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century |newspaper=The Guardian |accessdate=22 September 2019|date=2019-09-21 }}&lt;/ref&gt;

==ფილმები==
[[2007]] წელს სატრაპმა ვინსენტ პარონოუდთან ერთად „პერსეპოლისის“ მიხედვით [[პერსეპოლისი (ანიმაციური ფილმი)|ანიმაციური ფილმი]] გადაიღო. პრემიერა [[კანის კინოფესტივალი|კანის კინოფესტივალზე]] შედგა და ფილმმა ჟიურის მთავარი პრიზი დაიმსახურა.&lt;ref name=&quot;festival-cannes.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4434938/year/2007.html |title=Festival de Cannes: Persepolis |accessdate=20 December 2009 |work=festival-cannes.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120807020108/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4434938/year/2007.html |archivedate=7 აგვისტო 2012 }}&lt;/ref&gt; „პერსეპოლისი“ წარდგენილი იყო [[ოსკარი|ოსკარზე]] ნომინაციაში საუკეთესო ანიმაციური სურათი. ირანის ხელისუფლებამ დაგმო ფილმი და მოხსნა ბანგკოკის საერთაშორისო კინოფესტივალიდან.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=16126274|title=Highly Acclaimed 'Persepolis' Denounced by Iran|website=NPR.org|language=en|access-date=13 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

2019 წელს სატრაპმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი [[მარი კიური|მარია კიურიზე]], ორგზის [[ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიის დარგში|ნობელის პრემიის ლაურეატ]] პოლონელ ქიმიკოსზე. ფილმის სათაურია „რადიოაქტიური“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2018/film/global/amazon-marjane-astrapi-radioactive-marie-curie-biopic-1202704419/|title=Amazon Boards Marjane Satrapi’s Marie Curie Biopic ‘Radioactive’ (EXCLUSIVE)|last=Keslassy|first=Elsa|last2=Keslassy|first2=Elsa|date=19 February 2018|website=Variety|language=en|access-date=13 March 2019}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://hammock.at.ge/iran/ ირანული ხელოვნება ისლამური რევოლუციის წინააღმდეგ]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://on.ge/story/2759-ქალთა-უფლებები-ემა-ვოტსონის-ინტერვიუ-პერსოპოლისის-ავტორ-მარჯან-სატრაპისთან/ ემა უოთსონის ინტერვიუ მარჯან სატრაპთან]
* [https://www.sulakauri.ge/authors/marjan-satrapi/ მარჯან სატრაპი — ბაკურ სულაკურის გამომცემლობა]
* [http://www.sonyclassics.com/persepolis/ ''Persepolis'' film (2008) official website], Sony Picture Classics
* [http://www.randomhouse.com/author/43801/marjane-satrapi?sort=best_13wk_3month Marjane Satrapi, author] at Random House
* [http://lambiek.net/artists/s/satrapi_marjane.htm Marjane Satrapi biography] on Lambiek Comiclopedia
* [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/marjane-satrapi-princess-of-darkness-417932.html &quot;Princess of Darkness&quot;], interview by Robert Chalmers, ''The Independent'' (1 October 2006)
* [http://www.bookslut.com/features/2004_10_003261.php Marjane Satrapi interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531011313/http://www.bookslut.com/features/2004_10_003261.php |date=2008-05-31 }} at Bookslut (2004)
* [http://www.powells.com/blog/interviews/marjane-satrapi-returns-by-dave/ Marjane Satrapi interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924103256/http://www.powells.com/blog/interviews/marjane-satrapi-returns-by-dave/ |date=2015-09-24 }} at Powells.com (2006)
* [http://www.reviewgraveyard.com/00_interviews/08-08-18_marjane-satrapi.htm Marjane Satrapi interview] at Reviewgraveyard.com
* [http://en.qantara.de/Yearnings-for-a-Lost-Homeland/17541c18094i1p169/index.html The Comic World of Marjane Satrapi: Yearnings for a Lost Homeland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121126005434/http://en.qantara.de/Yearnings-for-a-Lost-Homeland/17541c18094i1p169/index.html |date=2012-11-26 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სატრაპი, მარჯან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1969]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]
[[კატეგორია:ფრანგი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი მხატვრები]]
[[კატეგორია:ირანული წარმოშობის ფრანგები]]
[[კატეგორია:ირანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:ირანელი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ფრანგი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:ფრანგი ქალი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ირანელი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:ირანელი დისიდენტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ირანელი ქალი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი დისიდენტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალები]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>8a2sh06annpkgpg60oic6fea0zb7cnp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406908</id>
      <parentid>5406886</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5406908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18289" sha1="73o8gcr7gempogkvr5rnjes6wxnws2g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი
| სახელი =  მარჯან სატრაპი
| სურათი= 
| ტიტრი =
| ჩარჩო =
| ფსევდონიმი = 
| სრული სახელი = 
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1969|11|22}}
| დაბადების ადგილი = [[რეშთი]], [[ირანი]]
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2026|6|4|1969|11|22}}
| გარდაცვალების ადგილი = [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]
| საქმიანობა = მწერალი, მხატვარი და რეჟისორი
| ეროვნება = [[ფრანგები|ფრანგი]], ''წარმოშობით'' [[ირანელები|ირანელი]]
| პერიოდი = 
| ჟანრი = 
| ენა = ფრანგული
| მოქალაქეობა = {{დროშა|ირანი}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საფრანგეთი}}&lt;ref name =&quot;abusdecine&quot;&gt;&quot;J'ai été très bien accueillie et je n'oublierai jamais que j'ai été naturalisée grâce à Jack Lang.&quot; ([http://www.abusdecine.com/fiche-entretien.php?numero=2062 Abusdecine perse les secrets de « Persepolis » ]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}).&lt;/ref&gt;&lt;ref name =&quot;lesechos&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lesechos.fr/info/loisirs/4575729.htm?xtor=RSS-2000|title=Vingt-deux films pour une palme d'Or|website=Lesechos.fr|accessdate=8 December 2018}}&lt;/ref&gt;
| alma_mater = 
| თემატიკა = 
| მიმდინარეობა = 
| დებიუტი = 
| magnum_opus = 
| მეუღლე = 
| პარტნიორი =
| შვილები = 
| ნათესავები = 
| გავლენა მოახდინეს =
| გავლენა მოახდინა = 
| საიტი =
| ხელმოწერა = 
| სქოლიო =
}}
'''მარჯან სატრაპი''' ({{lang-fr|Marjane Satrapi}}, {{lang-fa|مرجانه ساتراپی}}; დ. [[22 ნოემბერი]], [[1969]], [[რეშთი]] — გ. [[4 ივნისი]], [[2026]], [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]) ― ირანული წარმოშობის ფრანგი გრაფიკული რომანისტი, ილუსტრატორი, კინორეჟისორი და საბავშვო წიგნების ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანი „[[პერსეპოლისი (გრაფიკული რომანი)|პერსეპოლისი]]“.

==ბიოგრაფია==
დაიბადა [[1969]] წელს, [[ირანი]]ს ქალაქ [[რეშთი|რეშთში]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Marjane Satrapi|url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/01/18/AR2008011800888.html|newspaper = The Washington Post|date =20 January 2008|access-date =10 February 2016|issn = 0190-8286|language = en-US}}&lt;/ref&gt;გაიზარდა [[თეირანი|თეირანში]], საშუალო კლასის ოჯახში.&lt;ref name=Hattenstone2008&gt;{{Cite journal |last1=Hattenstone |first1=Simon |date=29 March 2008 |title=Confessions of Miss Mischief |journal=The Guardian |url=http://books.guardian.co.uk/departments/biography/story/0,,2268725,00.html |accessdate=7 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

ბავშვობის პერიოდში, მარჯანი ისლამური რეჟიმის უამრავ სისასტიკეს შეესწრო.  მისი ოჯახის ბევრ მეგობარს დევნიდნენ, ბევრიც სიკვდილით დასაჯეს. მის ცხოვრებაზე პირდაპირ თუ ირიბად აისახებოდა ისლამისტური რეპრესიები, ომი, რელიგიური ტერორი.  

1983 წელს მშობლებმა 14 წლის მარჯანი [[ავსტრია|ავსტრიაში]] გაგზავნეს.&lt;ref&gt;Bédarida, Catherine. &quot;[http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/809646.html Marjane Satrapi dessine la vie de l'Iran].&quot; ''[[Le Monde]]''. 25 June 2003. Retrieved on 21 September 2009.&lt;/ref&gt;  მისი წამოსვლის მთავარი მიზეზი რელიგიური ირანიდან თავის დაღწევა და გახსნილ, სეკულარულ ევროპაში ცხოვრების აუცილებლობა იყო. [[ვენა|ვენაში]] მარჯანმა ფრანგული ლიცეუმი დაამთავრა. 

ავსტრიაში მყოფი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა. იქ გატარებული ბოლო სამი თვე უსახლკარო ცხოვრებას ეწეოდა, სანამ თითქმის მკვდარი [[პნევმონია|პნევმონიის]] დიაგნოზით საავადმყოფოში არ მოათავსეს. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 19 წლის მარჯანი სამშობლოში დაბრუნდა და სამხატვრო კოლეჯში ჩააბარა.&lt;ref name=&quot;Schroeder2010&quot;&gt;{{Cite book|author=Heather Lee Schroeder|title=A Reader's Guide to Marjane Satrapi's Persepolis|url=https://books.google.com/books?id=eNxkRT5sWBsC&amp;pg=PA136|accessdate=6 September 2011|year=2010|publisher=Enslow Publishers, Inc.|isbn=978-0-7660-3166-1|page=136}}&lt;/ref&gt; 

21 წლის ასაკში დაქორწინდა თანაკურსელ რეზაზე, [[ირან-ერაყის ომი|ირან-ერაყის ომის]] ვეტერანზე, მაგრამ მალევე დაშორდა მას. განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[სტრასბურგი|სტრასბურგში]] გადავიდა საცხოვრებლად და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტში დაიწყო სწავლა.

მშობლიური ენის, სპარსულის გარდა სატრაპი ფლობდა ფრანგულ, ინგლისურ, შვედურ, გერმანულ და იტალიურ ენებს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ulib.csuohio.edu/cr08/author.html |title=Author Bio: Marjane Satrapi |year=2011 |publisher=Michael Schwartz Library: [[Cleveland State University]] |accessdate=6 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720193143/http://www.ulib.csuohio.edu/cr08/author.html |archivedate=20 ივლისი 2011 }}&lt;/ref&gt;

ცხოვრობდა [[პარიზი|პარიზში]], მუშაობდა ცნობილ გაზეთებში. დაქორწინებული იყო შვედ მსახიობ მათიას რიპაზე, რომელიც 2025 წლის 8 აპრილს გარდაიცვალა. თავად მარჯანი, როგორც მისი ახლობლები ოფიციალურად იტყობინებიან, დარდისგან გარდაიცვალა თავისი მეუღლის, მისი მთელი ცხოვრების სიყვარულის გარდაცვალებიდან 1 წლის შემდეგ.&lt;ref&gt;[https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/06/04/l-artiste-franco-iranienne-marjane-satrapi-autrice-de-la-bande-dessinee-persepolis-est-morte-a-l-age-de-56-ans_6697291_3382.html L’artiste franco-iranienne Marjane Satrapi, autrice de la bande dessinée Persepolis, est morte à l’âge de 56 ans]&lt;/ref&gt;

==გრაფიკული რომანები==
სატრაპი ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანებით, რომლებიც პირველად 2000-2003 წლებში ფრანგულ ენაზე 4 ნაწილად გამოიცა. 2003-2004 წლებში რომანები ინგლისურად ითარგმნა და ორ ნაწილად გამოქვეყნდა: „პერსეპოლისი“ და „პერსეპოლისი 2“. 

„პერსეპოლისი“ ავტორის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის შესახებ გვიყვება, რომელიც ირანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და მნიშვნელოვან პერიოდს – [[მოჰამედ რეზა ფეჰლევი|შაჰის]] ჩამოგდებას, 1979 წლის [[ირანის ისლამური რევოლუცია|ისლამურ რევოლუციას]] და ერაყთან ომს დაემთხვა. სატრაპი საკუთარი თავისა და ოჯახის მაგალითზე გვიამბობს, თუ როგორ აისახა ისლამისტური რეპრესიები და რელიგიური ტერორი რიგითი ირანელი ადამიანების ცხოვრებაზე. ირანის მთავრობამ რომანს ისლამოფობიური უწოდა.&lt;ref name=Hattenstone2008/&gt;

2019 წელს ჟურნალ [[The Guardian |The Guardian]]-ის სიაში „21-ე საუკუნის 100 საუკეთესო წიგნი“ „პერსეპოლისი“ 47-ე ადგილზე მოხვდა.&lt;ref&gt;{{cite news |title=The 100 best books of the 21st century |url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century |newspaper=The Guardian |accessdate=22 September 2019|date=2019-09-21 }}&lt;/ref&gt;

==ფილმები==
[[2007]] წელს სატრაპმა ვინსენტ პარონოუდთან ერთად „პერსეპოლისის“ მიხედვით [[პერსეპოლისი (ანიმაციური ფილმი)|ანიმაციური ფილმი]] გადაიღო. პრემიერა [[კანის კინოფესტივალი|კანის კინოფესტივალზე]] შედგა და ფილმმა ჟიურის მთავარი პრიზი დაიმსახურა.&lt;ref name=&quot;festival-cannes.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4434938/year/2007.html |title=Festival de Cannes: Persepolis |accessdate=20 December 2009 |work=festival-cannes.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120807020108/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4434938/year/2007.html |archivedate=7 აგვისტო 2012 }}&lt;/ref&gt; „პერსეპოლისი“ წარდგენილი იყო [[ოსკარი|ოსკარზე]] ნომინაციაში საუკეთესო ანიმაციური სურათი. ირანის ხელისუფლებამ დაგმო ფილმი და მოხსნა ბანგკოკის საერთაშორისო კინოფესტივალიდან.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=16126274|title=Highly Acclaimed 'Persepolis' Denounced by Iran|website=NPR.org|language=en|access-date=13 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

2019 წელს სატრაპმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი [[მარი კიური|მარია კიურიზე]], ორგზის [[ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიის დარგში|ნობელის პრემიის ლაურეატ]] პოლონელ ქიმიკოსზე. ფილმის სათაურია „რადიოაქტიური“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2018/film/global/amazon-marjane-astrapi-radioactive-marie-curie-biopic-1202704419/|title=Amazon Boards Marjane Satrapi’s Marie Curie Biopic ‘Radioactive’ (EXCLUSIVE)|last=Keslassy|first=Elsa|last2=Keslassy|first2=Elsa|date=19 February 2018|website=Variety|language=en|access-date=13 March 2019}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://hammock.at.ge/iran/ ირანული ხელოვნება ისლამური რევოლუციის წინააღმდეგ]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://on.ge/story/2759-ქალთა-უფლებები-ემა-ვოტსონის-ინტერვიუ-პერსოპოლისის-ავტორ-მარჯან-სატრაპისთან/ ემა უოთსონის ინტერვიუ მარჯან სატრაპთან]
* [https://www.sulakauri.ge/authors/marjan-satrapi/ მარჯან სატრაპი — ბაკურ სულაკურის გამომცემლობა]
* [http://www.sonyclassics.com/persepolis/ ''Persepolis'' film (2008) official website], Sony Picture Classics
* [http://www.randomhouse.com/author/43801/marjane-satrapi?sort=best_13wk_3month Marjane Satrapi, author] at Random House
* [http://lambiek.net/artists/s/satrapi_marjane.htm Marjane Satrapi biography] on Lambiek Comiclopedia
* [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/marjane-satrapi-princess-of-darkness-417932.html &quot;Princess of Darkness&quot;], interview by Robert Chalmers, ''The Independent'' (1 October 2006)
* [http://www.bookslut.com/features/2004_10_003261.php Marjane Satrapi interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531011313/http://www.bookslut.com/features/2004_10_003261.php |date=2008-05-31 }} at Bookslut (2004)
* [http://www.powells.com/blog/interviews/marjane-satrapi-returns-by-dave/ Marjane Satrapi interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924103256/http://www.powells.com/blog/interviews/marjane-satrapi-returns-by-dave/ |date=2015-09-24 }} at Powells.com (2006)
* [http://www.reviewgraveyard.com/00_interviews/08-08-18_marjane-satrapi.htm Marjane Satrapi interview] at Reviewgraveyard.com
* [http://en.qantara.de/Yearnings-for-a-Lost-Homeland/17541c18094i1p169/index.html The Comic World of Marjane Satrapi: Yearnings for a Lost Homeland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121126005434/http://en.qantara.de/Yearnings-for-a-Lost-Homeland/17541c18094i1p169/index.html |date=2012-11-26 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სატრაპი, მარჯან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1969]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]
[[კატეგორია:ფრანგი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი მხატვრები]]
[[კატეგორია:ირანული წარმოშობის ფრანგები]]
[[კატეგორია:ირანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:ირანელი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ფრანგი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:ფრანგი ქალი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ირანელი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:ირანელი დისიდენტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ირანელი ქალი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი დისიდენტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალები]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>73o8gcr7gempogkvr5rnjes6wxnws2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406914</id>
      <parentid>5406908</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5406914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18386" sha1="5sxkp7dkpbd18f0blpbx8180pzq07ih" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი
| სახელი =  მარჯან სატრაპი
| სურათი= 
| ტიტრი =
| ჩარჩო =
| ფსევდონიმი = 
| სრული სახელი = 
| დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი|1969|11|22}}
| დაბადების ადგილი = [[რეშთი]], [[ირანი]]
| გარდაცვალების თარიღი = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2026|6|4|1969|11|22}}
| გარდაცვალების ადგილი = [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]
| საქმიანობა = მწერალი, მხატვარი და რეჟისორი
| ეროვნება = [[ფრანგები|ფრანგი]], ''წარმოშობით'' [[ირანელები|ირანელი]]
| პერიოდი = 
| ჟანრი = 
| ენა = ფრანგული
| მოქალაქეობა = {{დროშა|ირანი}} →&lt;br /&gt;{{დროშა|საფრანგეთი}}&lt;ref name =&quot;abusdecine&quot;&gt;&quot;J'ai été très bien accueillie et je n'oublierai jamais que j'ai été naturalisée grâce à Jack Lang.&quot; ([http://www.abusdecine.com/fiche-entretien.php?numero=2062 Abusdecine perse les secrets de « Persepolis » ]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}).&lt;/ref&gt;&lt;ref name =&quot;lesechos&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lesechos.fr/info/loisirs/4575729.htm?xtor=RSS-2000|title=Vingt-deux films pour une palme d'Or|website=Lesechos.fr|accessdate=8 December 2018}}&lt;/ref&gt;
| alma_mater = 
| თემატიკა = 
| მიმდინარეობა = 
| დებიუტი = 
| magnum_opus = 
| მეუღლე = 
| პარტნიორი =
| შვილები = 
| ნათესავები = 
| გავლენა მოახდინეს =
| გავლენა მოახდინა = 
| საიტი =
| ხელმოწერა = 
| სქოლიო =
}}
'''მარჯან სატრაპი''' ({{lang-fr|Marjane Satrapi}}, {{lang-fa|مرجانه ساتراپی}}; დ. [[22 ნოემბერი]], [[1969]], [[რეშთი]] — გ. [[4 ივნისი]], [[2026]], [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]) ― ირანული წარმოშობის ფრანგი გრაფიკული რომანისტი, ილუსტრატორი, კინორეჟისორი და საბავშვო წიგნების ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანი „[[პერსეპოლისი (გრაფიკული რომანი)|პერსეპოლისი]]“.

==ბიოგრაფია==
დაიბადა [[1969]] წელს, [[ირანი]]ს ქალაქ [[რეშთი|რეშთში]].&lt;ref&gt;{{Cite news|title = Marjane Satrapi|url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/01/18/AR2008011800888.html|newspaper = The Washington Post|date =20 January 2008|access-date =10 February 2016|issn = 0190-8286|language = en-US}}&lt;/ref&gt;გაიზარდა [[თეირანი|თეირანში]], საშუალო კლასის ოჯახში.&lt;ref name=Hattenstone2008&gt;{{Cite journal |last1=Hattenstone |first1=Simon |date=29 March 2008 |title=Confessions of Miss Mischief |journal=The Guardian |url=http://books.guardian.co.uk/departments/biography/story/0,,2268725,00.html |accessdate=7 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

ბავშვობის პერიოდში, მარჯანი ისლამური რეჟიმის უამრავ სისასტიკეს შეესწრო.  მისი ოჯახის ბევრ მეგობარს დევნიდნენ, ბევრიც სიკვდილით დასაჯეს. მის ცხოვრებაზე პირდაპირ თუ ირიბად აისახებოდა ისლამისტური რეპრესიები, ომი, რელიგიური ტერორი.  

1983 წელს მშობლებმა 14 წლის მარჯანი [[ავსტრია|ავსტრიაში]] გაგზავნეს.&lt;ref&gt;Bédarida, Catherine. &quot;[http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/809646.html Marjane Satrapi dessine la vie de l'Iran].&quot; ''[[Le Monde]]''. 25 June 2003. Retrieved on 21 September 2009.&lt;/ref&gt;  მისი წამოსვლის მთავარი მიზეზი რელიგიური ირანიდან თავის დაღწევა და გახსნილ, სეკულარულ ევროპაში ცხოვრების აუცილებლობა იყო. [[ვენა|ვენაში]] მარჯანმა ფრანგული ლიცეუმი დაამთავრა. 

ავსტრიაში მყოფი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა. იქ გატარებული ბოლო სამი თვე უსახლკარო ცხოვრებას ეწეოდა, სანამ თითქმის მკვდარი [[პნევმონია|პნევმონიის]] დიაგნოზით საავადმყოფოში არ მოათავსეს. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 19 წლის მარჯანი სამშობლოში დაბრუნდა და სამხატვრო კოლეჯში ჩააბარა.&lt;ref name=&quot;Schroeder2010&quot;&gt;{{Cite book|author=Heather Lee Schroeder|title=A Reader's Guide to Marjane Satrapi's Persepolis|url=https://books.google.com/books?id=eNxkRT5sWBsC&amp;pg=PA136|accessdate=6 September 2011|year=2010|publisher=Enslow Publishers, Inc.|isbn=978-0-7660-3166-1|page=136}}&lt;/ref&gt; 

21 წლის ასაკში დაქორწინდა თანაკურსელ რეზაზე, [[ირან-ერაყის ომი|ირან-ერაყის ომის]] ვეტერანზე, მაგრამ მალევე დაშორდა მას. განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]], [[სტრასბურგი|სტრასბურგში]] გადავიდა საცხოვრებლად და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტში დაიწყო სწავლა.

მშობლიური ენის, სპარსულის გარდა სატრაპი ფლობდა ფრანგულ, ინგლისურ, შვედურ, გერმანულ და იტალიურ ენებს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ulib.csuohio.edu/cr08/author.html |title=Author Bio: Marjane Satrapi |year=2011 |publisher=Michael Schwartz Library: [[Cleveland State University]] |accessdate=6 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720193143/http://www.ulib.csuohio.edu/cr08/author.html |archivedate=20 ივლისი 2011 }}&lt;/ref&gt;

ცხოვრობდა [[პარიზი|პარიზში]], მუშაობდა ცნობილ გაზეთებში. დაქორწინებული იყო შვედ მსახიობ მათიას რიპაზე, რომელიც 2025 წლის 8 აპრილს გარდაიცვალა. თავად მარჯანი, როგორც მისი ახლობლები ოფიციალურად იტყობინებიან, დარდისგან გარდაიცვალა თავისი მეუღლის, მისი მთელი ცხოვრების სიყვარულის გარდაცვალებიდან 1 წლის შემდეგ.&lt;ref&gt;[https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/06/04/l-artiste-franco-iranienne-marjane-satrapi-autrice-de-la-bande-dessinee-persepolis-est-morte-a-l-age-de-56-ans_6697291_3382.html L’artiste franco-iranienne Marjane Satrapi, autrice de la bande dessinée Persepolis, est morte à l’âge de 56 ans]&lt;/ref&gt;

==გრაფიკული რომანები==
სატრაპი ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანებით, რომლებიც პირველად 2000-2003 წლებში ფრანგულ ენაზე 4 ნაწილად გამოიცა. 2003-2004 წლებში რომანები ინგლისურად ითარგმნა და ორ ნაწილად გამოქვეყნდა: „პერსეპოლისი“ და „პერსეპოლისი 2“. 

„პერსეპოლისი“ ავტორის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის შესახებ გვიყვება, რომელიც ირანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და მნიშვნელოვან პერიოდს – [[მოჰამედ რეზა ფეჰლევი|შაჰის]] ჩამოგდებას, 1979 წლის [[ირანის ისლამური რევოლუცია|ისლამურ რევოლუციას]] და ერაყთან ომს დაემთხვა. სატრაპი საკუთარი თავისა და ოჯახის მაგალითზე გვიამბობს, თუ როგორ აისახა ისლამისტური რეპრესიები და რელიგიური ტერორი რიგითი ირანელი ადამიანების ცხოვრებაზე. ირანის მთავრობამ რომანს ისლამოფობიური უწოდა.&lt;ref name=Hattenstone2008/&gt;

2019 წელს ჟურნალ [[The Guardian |The Guardian]]-ის სიაში „21-ე საუკუნის 100 საუკეთესო წიგნი“ „პერსეპოლისი“ 47-ე ადგილზე მოხვდა.&lt;ref&gt;{{cite news |title=The 100 best books of the 21st century |url=https://www.theguardian.com/books/2019/sep/21/best-books-of-the-21st-century |newspaper=The Guardian |accessdate=22 September 2019|date=2019-09-21 }}&lt;/ref&gt;

==ფილმები==
[[2007]] წელს სატრაპმა ვინსენტ პარონოუდთან ერთად „პერსეპოლისის“ მიხედვით [[პერსეპოლისი (ანიმაციური ფილმი)|ანიმაციური ფილმი]] გადაიღო. პრემიერა [[კანის კინოფესტივალი|კანის კინოფესტივალზე]] შედგა და ფილმმა ჟიურის მთავარი პრიზი დაიმსახურა.&lt;ref name=&quot;festival-cannes.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4434938/year/2007.html |title=Festival de Cannes: Persepolis |accessdate=20 December 2009 |work=festival-cannes.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120807020108/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/4434938/year/2007.html |archivedate=7 აგვისტო 2012 }}&lt;/ref&gt; „პერსეპოლისი“ წარდგენილი იყო [[ოსკარი|ოსკარზე]] ნომინაციაში საუკეთესო ანიმაციური სურათი. ირანის ხელისუფლებამ დაგმო ფილმი და მოხსნა ბანგკოკის საერთაშორისო კინოფესტივალიდან.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=16126274|title=Highly Acclaimed 'Persepolis' Denounced by Iran|website=NPR.org|language=en|access-date=13 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

2019 წელს სატრაპმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი [[მარი კიური|მარია კიურიზე]], ორგზის [[ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიის დარგში|ნობელის პრემიის ლაურეატ]] პოლონელ ქიმიკოსზე. ფილმის სათაურია „რადიოაქტიური“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2018/film/global/amazon-marjane-astrapi-radioactive-marie-curie-biopic-1202704419/|title=Amazon Boards Marjane Satrapi’s Marie Curie Biopic ‘Radioactive’ (EXCLUSIVE)|last=Keslassy|first=Elsa|last2=Keslassy|first2=Elsa|date=19 February 2018|website=Variety|language=en|access-date=13 March 2019}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://hammock.at.ge/iran/ ირანული ხელოვნება ისლამური რევოლუციის წინააღმდეგ]{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}
* [https://on.ge/story/2759-ქალთა-უფლებები-ემა-ვოტსონის-ინტერვიუ-პერსოპოლისის-ავტორ-მარჯან-სატრაპისთან/ ემა უოთსონის ინტერვიუ მარჯან სატრაპთან]
* [https://www.sulakauri.ge/authors/marjan-satrapi/ მარჯან სატრაპი — ბაკურ სულაკურის გამომცემლობა]
* [http://www.sonyclassics.com/persepolis/ ''Persepolis'' film (2008) official website], Sony Picture Classics
* [http://www.randomhouse.com/author/43801/marjane-satrapi?sort=best_13wk_3month Marjane Satrapi, author] at Random House
* [http://lambiek.net/artists/s/satrapi_marjane.htm Marjane Satrapi biography] on Lambiek Comiclopedia
* [https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/marjane-satrapi-princess-of-darkness-417932.html &quot;Princess of Darkness&quot;], interview by Robert Chalmers, ''The Independent'' (1 October 2006)
* [http://www.bookslut.com/features/2004_10_003261.php Marjane Satrapi interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531011313/http://www.bookslut.com/features/2004_10_003261.php |date=2008-05-31 }} at Bookslut (2004)
* [http://www.powells.com/blog/interviews/marjane-satrapi-returns-by-dave/ Marjane Satrapi interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924103256/http://www.powells.com/blog/interviews/marjane-satrapi-returns-by-dave/ |date=2015-09-24 }} at Powells.com (2006)
* [http://www.reviewgraveyard.com/00_interviews/08-08-18_marjane-satrapi.htm Marjane Satrapi interview] at Reviewgraveyard.com
* [http://en.qantara.de/Yearnings-for-a-Lost-Homeland/17541c18094i1p169/index.html The Comic World of Marjane Satrapi: Yearnings for a Lost Homeland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121126005434/http://en.qantara.de/Yearnings-for-a-Lost-Homeland/17541c18094i1p169/index.html |date=2012-11-26 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სატრაპი, მარჯან}}
[[კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1969]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]
[[კატეგორია:ირანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:პარიზში გარდაცვლილები]]
[[კატეგორია:ფრანგი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი მხატვრები]]
[[კატეგორია:ირანული წარმოშობის ფრანგები]]
[[კატეგორია:ირანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:ირანელი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ფრანგი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:ფრანგი ქალი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:ირანელი სოციალისტები]]
[[კატეგორია:ირანელი დისიდენტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ირანელი ქალი კინორეჟისორები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ირანელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ფრანგი დისიდენტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალები]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>5sxkp7dkpbd18f0blpbx8180pzq07ih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corpus Fontium Historiae Byzantinae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461788</id>
    <revision>
      <id>5407324</id>
      <parentid>4234643</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3499" sha1="tesl9c218b6l8vhclt55iih47en894z" xml:space="preserve">'''''Corpus Fontium Historiae Byzantinae''''' („ბიზანტიის ისტორიის წყაროების კრებული“), შემოკლებით '''CFHB''' — საერთაშორისო პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიის]] პერიოდში ([[IV საუკუნე|IV]]-[[XV საუკუნე|XV საუკუნეები]]) შედგენილი ისტორიულ წყაროებზე [[ტექსტოლოგია|ტექსტური კრიტიკის]] შეგროვებას, რედაქტირებას და გავრცელებას. მისი დანიშნულება ბიზანტიელი ავტორების, განსაკუთრებით კი აქამდე უცნობი ტექსტების, თანამედროვე სამეცნიერო კვლევებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფაა. პროექტი 1966 წელს, ბიზანტიური კვლევების მე-13 საერთაშორისო კონგრესზე შეიქმნა და ''[[Association internationale des études byzantines]]'' (AIEB)-ის და მისი ეროვნული ფილიალების ეგიდის ქვეშ ფუნქციონირებს.

== პუბლიკაციების სერია ==
ყოველი ტომი შეიცავს კომენტარებს ავტორებზე, გადარჩენილ ხელნაწერებზე და ასევე ნათარგმნ და ანოტირებულ ტექსტების ვერსიებზე. ხშირად არის დართული ტექსტის დედანი და მათ შორის ფაქსიმილებიც. CFHB-ს ტომები გამოირჩევა მათი გამოქვეყნების ადგილის მიხედვით, ეროვნულ სერიებში:
* Series Atheniensis ([[ათენი]])
* Series Berolinensis ([[ბერლინი]])
* Series Bruxellensis ([[ბრიუსელი]])
* Series Italica ([[იტალია]])
* Series Parisiensis ([[პარიზი]])
* Series Thessalonicensis ([[თესალონიკი]])
* Series Vindobonensis ([[ვენა]])
* Series Washingtonensis ([[ვაშინგტონი]], დუმბერტონ-ოქსი)

== იხილეთ აგრეთვე ==
* ''[[Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae]]''
* ''[[Monumenta Germaniae Historica]]''

== რესურები ინტერნეტში ==
* [https://austriaca.at/0xc1aa5576_0x003ae9db.pdf CFHB overview in the Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik]
* [http://www.aiebnet.gr Association Internationale des Études Byzantines]
* [http://www.byzantium.ac.uk/ Society for the Promotion of Byzantine Studies]

{{Authority control}}
{{კურსივისახელი}}

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</text>
      <sha1>tesl9c218b6l8vhclt55iih47en894z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ბიზანტინისტიკა</title>
    <ns>14</ns>
    <id>461789</id>
    <revision>
      <id>5407317</id>
      <parentid>3825821</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა გიო ოქრო გვერდი „[[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]“:  ([[ვიკიპედია:კატეგორიის ოსტატი|კატეგორიის ოსტატით]])</comment>
      <origin>3825821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="8go8i76g4sb2uqntohhbm5mxcgd94bi" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ბიზანტიის იმპერია]]
[[კატეგორია:ევროპეისტიკა]]
[[კატეგორია:მედიევისტიკა]]</text>
      <sha1>8go8i76g4sb2uqntohhbm5mxcgd94bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ბიზანტინისტიკა</title>
    <ns>15</ns>
    <id>461997</id>
    <revision>
      <id>5407320</id>
      <parentid>5243113</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა გიო ოქრო გვერდი „[[კატეგორიის განხილვა:ბიზანტისტიკა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[კატეგორიის განხილვა:ბიზანტინისტიკა]]“:  ([[ვიკიპედია:კატეგორიის ოსტატი|კატეგორიის ოსტატით]])</comment>
      <origin>5243113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="770" sha1="c1ztql9g7es8ynf0cn1s7ptvlea2t9f" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}
თუ ბიზანტი'''ნი'''სტიკა? [[მომხმარებელი:გიო ოქრო|&lt;font color=&quot;gold&quot;&gt;'''''გიო'''''&lt;/font&gt;]] [[მომხმარებლის განხილვა:გიო ოქრო|&lt;font color=&quot;#66FF00&quot;&gt;'''''ოქრო'''''&lt;/font&gt;]] 20:00, 10 მარტი 2020 (UTC)
: ჩასასწორებელია [[მომხმარებელი:Georgiano|Georgiano]] &lt;sup&gt;[[მომხმარებლის განხილვა:Georgiano|განხილვა]]&lt;/sup&gt;&lt;sub  style=&quot;margin-left:-4.5em&quot;&gt;[[სპეციალური:Contributions/Georgiano|წვლილი]]&lt;/sub&gt; 20:22, 11 მარტი 2020 (UTC)</text>
      <sha1>c1ztql9g7es8ynf0cn1s7ptvlea2t9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რობერტ სოლოუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>472287</id>
    <revision>
      <id>5407015</id>
      <parentid>4878642</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27536" sha1="meb3evh3hj6amorxgazfxszltt7vfmx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ეკონომისტი}}
'''რობერტ სოლოუ''' (დ. [[23 აგვისტო]], [[1924]] — გ.21 დეკემბერი, 2023) — [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკელი]] ეკონომისტი. მისმა შრომამ [[ეკონომიკური ზრდა|ეკონომიკური ზრდის]] თეორიების სფეროში კულმინაციას მიაღწია და ჩამოყალიბდა, როგორც ეგზოგენური ზრდის მოდელი და მის სახელს ატარებს&lt;ref&gt;&quot;[https://www.britannica.com/biography/Robert-Solow Robert M. Solow | American economist]&quot;. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2017-06-08.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;&quot;[https://www.mckinsey.com/featured-insights/employment-and-growth/prospects-for-growth-an-interview-with-robert-solow# Prospects for growth: An interview with Robert Solow]&quot;. ''McKinsey &amp; Company''. September 2014. Retrieved 2017-06-08.&lt;/ref&gt;. ამჟამად, ეკონომიკის საპატიო პროფესორია [[მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი|მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში]], სადაც პროფესორის თანამდებობას იკავებს 1949 წლიდან&lt;ref&gt;&quot;[http://economics.mit.edu/faculty MIT Economics Faculty]&quot;. ''Massachusetts Institute of Technology''. Retrieved 2017-08-27.&lt;/ref&gt;. 1961 წელს მიიღო ჯონ ბეითს კლარკის მედალი&lt;ref&gt;&quot;American Economic Association&quot;. ''[https://www.aeaweb.org/about-aea/honors-awards/bates-clark/robert-solow www.aeaweb.org]''. Retrieved 2017-06-08.&lt;/ref&gt;, 1987 წელს [[ნობელის პრემია ეკონომიკაში]]&lt;ref&gt;Solow, Robert M. &quot;Robert M. Solow - Biographical&quot;. ''[https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1987/solow/biographical/ www.nobelprize.org]''. Retrieved 2017-06-08.&lt;/ref&gt;, ხოლო [[თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი|თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით]] დაჯილდოვდა 2014 წელს&lt;ref&gt;Schulman, Kori (2014-11-10). &quot;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2014/11/10/president-obama-announces-presidential-medal-freedom-recipients President Obama Announces the Presidential Medal of Freedom Recipients]&quot;. ''whitehouse.gov''. Retrieved 2017-06-08.&lt;/ref&gt; . მისი სადოქტორო საფეხურის სტუდენტებისგან ოთხმა - [[ჯორჯ აკერლოფი|ჯორჯ აკერლოფმა]], [[ჯოზეფ სტიგლიცი|ჯოზეფ სტიგლიცმა]], [[პიტერ დაიმონდი|პიტერ დაიმონდმა]] და [[უილიამ ნორდჰაუსი|უილიამ ნორდჰაუსმა]] - სხვადასხვა დროს მიიღო ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში შეტანილი წვლილისთვის.&lt;ref&gt;George A. Akerlof – Facts. [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2001/akerlof/facts/ NobelPrize.org]. Nobel Media AB 2020. Retrieved 2020-06-16. .&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Joseph E. Stiglitz – Facts. [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2001/stiglitz/facts/ NobelPrize.org]. Nobel Media AB 2020. Retrieved 2020-06-16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Peter A. Diamond – Facts. [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2010/diamond/facts/ NobelPrize.org]. Nobel Media AB 2020. Retrieved 2020=06-16.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;William D. Nordhaus – Facts – 2018. [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2018/nordhaus/facts/ NobelPrize.org]. Nobel Media AB 2020. Retrieved 2020-06-16.&lt;/ref&gt;

=== ბიოგრაფია ===
რობერტ სოლოუ დაიბადა [[ბრუკლინი|ბრუკლინში]], [[ნიუ-იორკის შტატი|ნიუ-იორკში]], [[ებრაელები|ებრაულ]] ოჯახში 1924 წლის 23 აგვისტოს. ის მშობლებს ძალიან ჭკვიან ადამიანებად თვლიდა, რომლებმაც ვერ მოახერხეს კოლეჯში სიარული მუშაობის აუცილებლობის გამო&lt;ref&gt;Martin, Caine. &quot;Robert Solow&quot;. ''[https://www.youtube.com/watch?v=TSZsy33KhGs&amp;t=5s youtube]''. InfiniteHistoryProjectMIT. Retrieved 2019-11-13.&lt;/ref&gt;. მან კარგი განათლება მიიღო ადგილობრივ საჯარო სკოლაში და თავიდანვე გამორჩეული იყო აკადემიურად&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1987/solow-autobio.html Robert M. Solow – Autobiography]&quot;. Nobelprize.org. 1924-08-23. Retrieved 2010-03-16.&lt;/ref&gt;. 1940 წლის სექტემბერში, 16 წლის იყო, როდესაც ჰარვარდის კოლეჯში ჩაირიცხა სტიპენდიით. იქ თავდაპირველად სწავლობდა [[სოციოლოგია|სოციოლოგიასა]] და [[ანთროპოლოგია|ანთროპოლოგიას]], ისევე, როგორც ეკონომიკის საფუძვლებს.

1941 წელს, სოლოუმ დატოვა უნივერსიტეტი და ამერიკის არმიას შეუერთდა. რადგან სრულყოფილად იცოდა [[გერმანული ენა]], არმიაში მისი მოვალეობა იყო ხელში ჩაეგდო, ეთარგმნა და შემდეგ ბაზაზე გაეგზავნა გერმანული შეტყობინებები. ის მსახურობდა [[ჩრდილოეთი აფრიკა|ჩრდილოეთ აფრიკასა]] და [[სიცილია|სიცილიაზე]], მოგვიანებით კი [[იტალია|იტალიაში]], 1945 წლის აგვისტომდე, სანამ გათავისუფლდებოდა ამ ვალდებულებისაგან&lt;ref&gt;&quot;Robert M. Solow – Autobiography&quot;. [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1987/solow-autobio.html Nobelprize.org]. 1924-08-23. Retrieved 2010-03-16.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;&quot;Robert M Solow - Middlesex Massachusetts - Army of the United States&quot;. ''[http://wwii-army.mooseroots.com/l/346622/Robert-M-Solow wwii-army.mooseroots.com]{{Dead link|date=იანვარი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}''. Retrieved 2017-06-08.&lt;/ref&gt;. დაბრუნებიდან ცოტა ხნის შემდეგ კი, ის დაქორწინდა ბარბარა ლევისზე, რომელსაც მხოლოდ ექვსი თვის განმავლობაში ხვდებოდა&lt;ref&gt;Martin, Caine. &quot;Robert Solow&quot;. ''[https://www.youtube.com/watch?v=TSZsy33KhGs&amp;t=5s Youtube]''. InfiniteHistoryProjectMIT. Retrieved 2019-11-13&lt;/ref&gt;.

სოლოუ ჰარვარდში დაბრუნდა 1945 წელს, სადაც მას ხელმძღვანელობდა ვასილი ლეონტიევი. როგორც ლეონტიევის მკვლევარ-ასისტენტმა, მან გააკეთა დანახარჯები-გამოშვების მოდელისთვის კაპიტალის კოეფიციენტების თავდაპირველი ნაკრები. ამის შემდეგ, ის დაინტერესდა სტატისტიკური და ალბათური მოდელებით. 1949-1950 წლები გაატარა კოლუმბიის უნივერსიტეტში იმისათვის, რომ სტატისტიკა უფრო ინტენსიურად ესწავლა. ამ პერიოდში აგრეთვე მუშაობდა საკუთარ სადოქტორო თეზისზეც&lt;ref&gt;&quot;Robert M. Solow – Autobiography&quot;. [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1987/solow-autobio.html Nobelprize.org]. 1924-08-23. Retrieved 2010-03-16.&lt;/ref&gt;.

1949 წელს, სანამ კოლუმბიის უნივერსიტეტიდან წამოვიდოდა, მან მიიღო პროფესორის ასისტენტობაზე შეთავაზება, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ეკონომიკის დეპარტამენტისაგან, რასაც დათანხმდა. სოლოუ იქ ასწავლიდა სტატისტიკასა და ეკონომეტრიკას. ის თანდათან დაინტერესდა მაკროეკონომიკით.

თითქმის 40 წლის განმავლობაში სოლოუ და პოლ სამუელსონი ერთად მუშაობდნენ ისეთ მნიშვნელოვან თეორიებზე, როგორებიცაა : ნეიმანის ზრდის თეორია (1953), კაპიტალის თეორია (1956), წრფივი პროგრამირება (1958) და ფილიპსის მრუდი (1960).

სოლოუ იკავებდა რამდენიმე საჯარო პოზიციასაც, მათ შორის, იყო უფროსი ეკონომისტი &quot;ეკონომიკურ მრჩეველთა საკონსულოში&quot; (1961-1962) და &quot;შემოსავლების დაცვის პრეზიდენტის კომისიის&quot; წევრი. მისი ნაშრომები ძირითადად ფოკუსირებული იყო დასაქმებისა და ზრდის პოლიტიკის თემებზე და კაპიტალის თეორიაზე.

1961 წელს მოიგო ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის, ჯონ ბეითს კლარკის ჯილდო, რომელიც გადაეცემოდა 40 წლამდე ასაკის საუკეთესო ეკონომისტს. 1979 წელს კი აღნიშნული ასოციაციის პრეზიდენტი იყო.

1987 წელს მიიღო ნობელის პრემია ეკონომიკური ზრდის ანალიზისათვის&lt;ref&gt;&quot;Robert M. Solow – Autobiography&quot;. [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1987/solow-autobio.html Nobelprize.org]. 1924-08-23. Retrieved 2010-03-16.&lt;/ref&gt;.

1999 წელს დაჯილდოვდა მეცნიერების ეროვნული მედლით.

2011 წელს კი მიიღ საპატიო დოქტორის ხარისხი ტაფტსის უნივერსიტეტისგან.

სოლოუმ დააარსა &quot;[https://web.archive.org/web/20121124043049/http://www.cournotfoundation.org/ კურნოს ფონდი]&quot; და &quot;[https://www.centre-cournot.org კურნოს ცენტრი]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&quot;. მისი კოლეგის, [[ფრანკო მოდილიანი|ფრანკო მოდილიანის]] გარდაცვალების შემდეგ, სოლოუ გახდა &quot;I.S.E.O ინსტიტუტის&quot; ახალი თავმჯდომარე, რომელიც იტალიურ, არაკომერციულ კულტურულ ასოციაციას წარმოადგენს და ორგანიზებას უკეთებს საერთაშორისო კონფერენციებსა და საზაფხულო სკოლებს. ის არის &quot;ეკონომისტები მშვიდობისა და უსაფრთხოებისთვის&quot; ორგანიზაციის კურატორი.

სოლოუს სტუდენტებს შორის არიან 2010 წლის ნობელის პრემიის გამარჯვებული [[პიტერ დაიმონდი]], მაიკლ როტშილდი, ჰალბერტ უაითი, ჩარლი ბინი, მაიკლ ვუდფორდი და ჰარვი ვაგნერი. ის [[Research Papers in Economics|ეკონომიკის კვლევითი სტატიების]] ბაზაში მე-5 ადგილზეა იმ ეკონომისტების სიძლიერის მიხედვით, რომელთაც მისი ზედამხედველობის ქვეშ უსწავლიათ&lt;ref&gt;&quot;[https://genealogy.repec.org/pages/pso18.html RePEc Genealogy page for Robert M. Solow]&quot;. Research Papers in Economics (RePEc). Retrieved 2014-11-01.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;&quot;[https://ideas.repec.org/top/top.person.students.html#pso18 Top 5% Authors, as of June 2020: Strength of Students]&quot;. Research Papers in Economics (RePEc). Retrieved 2020-06-16.&lt;/ref&gt;

=== სოლოუს ეკონომიკური ზრდის მოდელი ===
სოლოუს ეკონომიკური ზრდის მოდელი, ხშირად ცნობილი, როგორც სოლოუ-სვონის ნეოკლასიკური ზრდის მოდელი დამოუკიდებლად შეიმუშავა ტრევორ სვონმა და 1956 წელს გამოაქვეყნა ''The Economic Record-ში.'' სოლოუს ეკონომიკური ზრდის მოდელი, მოცემული დროის განმავლობაში, გამოშვებაში ცვლილებებს აანალიზებს მოსახლეობის ზრდის ტემპზე, დანაზოგების დონესა და ტექნოლოგიური პროგრესის დონეზე დაყრდნობით &lt;ref&gt;&quot;Solow Growth Model&quot;. https://corporatefinanceinstitute.com. Retrieved 2020-06-16.&lt;/ref&gt;. ამ მოდელის საშუალებით, 1957 წელს სოლოუმ გამოთვალა რომ აშშ-ს გამოშვების დონის ზრდის დაახლოებით 4/5 ტექნოლოგიურ პროგრესზე მოდიოდა.

სოლოუს მიხედვით, ახალი კაპიტალი მეტად ღირებულია, ვიდრე ძველი (ვინტაჟური), რადგან ახალი კაპიტალი წარმოებულია საყოველთაოდ ცნობილი ტექნოლოგიით. ის აღნიშნავს, რომ კაპიტალი სასრული რაოდენობის უნდა იყოს, რადგან, რეალურად, დედამიწაზე რესურსების რაოდენობაც შეზღუდულია. სოლოუს მოდელის ფარგლებში, დაშვებულია რომ ტექნოლოგიები გამუდმებით უმჯობესდება. შედეგად, აღნიშნული ტექნოლოგიების საშუალებით  წარმოებული ახალი კაპიტალი მეტად პროდუქტიულია და შესაბამისად, მეტად ღირებულიც&lt;ref&gt;Haines, Joel D.; Sharif, Nawaz M.  &quot;[https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/cr.2006.16.2.106/full/html A framework for managing the sophistication of the components of technology for global competition]&quot;. ''Competitiveness Review''. '''16''' (2): 106–21. 2006.  doi:[https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/cr.2006.16.2.106/full/html 10.1108/cr.2006.16.2.106]&lt;/ref&gt;. მოგვიანებით, პოლ რომერმა და რობერტ ლუკასმა ჩამოაყალიბეს სოლოუს ნეოკლასიკური ზრდის მოდელის ალტერნატიული ვარიანტი.

თავისი იდეების გამოსახატავად, სოლოუმ ააგო გრაფიკი, რომლის x ღერძზე აღნიშნულია კაპიტალი ერთ დასაქმებულზე, ხოლო y ღერძზე კი გამოშვების რაოდენობა ერთ დასაქმებულზე. მოდელი აგებულია სრული დასაქმების დაშვების პირობით. წერტილს, სადაც მოდელზე გამოსახული გრაფიკები იკვეთებიან, მდგრადი მდგომარეობა ეწოდება, ამ შემთხვევაში, წარმოების დონე ძველი კაპიტალის ჩანაცვლების საშუალებას იძლევა. ქვეყნები, რომლებიც მარცხენა მხრიდან უახლოვდებიან მდგრადი მდგომარეობის დონეს, ვერტექსთან  მდებარე ქვეყნებთან შედარებით ნელა იზრდებიან. აღსანიშნავია, რომ აღარ იზრდებიან ის ქვეყნებიც, რომლებიც მდგრადი მდგომარეობის წერტილიდან მარჯვნივ მდებარეობენ, რადგან, კაპიტალიდან არსებული მოგება მთლიანად ძველი კაპიტალის შეკეთებასა და ჩანაცვლებაზე მიდის&lt;ref&gt;Martin, Caine. &quot;A Contribution to the Theory of Economic Growth&quot;(PDF). ''The Quarterly Journal of Economics''. '''70''' (1): 65–94,1956. doi:[https://academic.oup.com/qje/article-abstract/70/1/65/1903777?redirectedFrom=fulltext 10.2307/1884513] hdl:[https://dml.cz/handle/10338.dmlcz/143862 10338.dmlcz/143862]. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/1884513?seq=1 1884513]&lt;/ref&gt;. 
[[ფაილი:Solow_natmedal.jpg|ალტ=|მინი|[[ბილ კლინტონი]] აჯილდოებს სოლოუს მეცნიერების ეროვნული მედლით, 1999]]
&lt;gallery&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;br /&gt;

===პუბლიკაციები===
====წიგნები====
* Dorfman, Robert; Samuelson, Paul; Solow, Robert M. (1958). ''[[iarchive:linearprogrammin0000dorf|Linear programming and economic analysis]]''. New York: McGraw-Hill.
* Solow, Robert M. (1970-10-15). ''Growth Theory - An Exposition (1970, second edition 2006)''. Oxford University Press. [[წიგნის საერთაშორისო სტანდარტული ნომერი|ISBN]] 978-0195012958.
* Solow, Robert M. (1990). ''The Labor Market as a Social Institution''. Blackwell. [[წიგნის საერთაშორისო სტანდარტული ნომერი|ISBN]] 978-1557860866

====წიგნის თავები====
* Solow, Robert M. (1960), &quot;Investment and technical progress&quot;, in [[კენეტ ეროუ|Arrow]], Kenneth J.; Karlin, Samuel; Suppes, Patrick (eds.), ''Mathematical models in the social sciences, 1959: Proceedings of the first Stanford symposium'', Stanford mathematical studies in the social sciences, IV, Stanford, California: Stanford University Press, pp. 89–104, [[წიგნის საერთაშორისო სტანდარტული ნომერი|ISBN]] 9780804700214.
* Solow, Robert M. (2001), &quot;After technical progress and the aggregate production function&quot;, in Hulten, Charles R.; Dean, Edwin R.; Harper, Michael J. (eds.), ''New developments in productivity analysis'', Chicago, Illinois: University of Chicago Press, pp. 173–78, [[წიგნის საერთაშორისო სტანდარტული ნომერი|ISBN]] 9780226360645.
* Solow, Robert M. (2009), &quot;Imposed environmental standards and international trade&quot;, in Kanbur, Ravi; Basu, Kaushik (eds.), ''Arguments for a better world: essays in honor of Amartya Sen | Volume II: Society, institutions and development'', Oxford New York: Oxford University Press, pp. 411–24, [[წიგნის საერთაშორისო სტანდარტული ნომერი|ISBN]] 9780199239979.

====სტატიები ჟურნალში====
* Robert Merton Solow (Jan 1952). &quot;On the Structure of Linear Models&quot;. ''Econometrica''. '''20''' (1): 29–46. doi:[https://www.jstor.org/stable/1907805?origin=crossref 10.2307/1907805]. 
* Solow, Robert M. (1955). &quot;The Production Function and the Theory of Capital&quot;. ''The Review of Economic Studies'': 103–107. DOI: [https://www.jstor.org/stable/pdf/2296293.pdf?seq=1 10.2307/2296293]
* Solow, Robert M. (February 1956). &quot;A contribution to the theory of economic growth&quot;. ''Quarterly Journal of Economics''. '''70''' (1): 65–94. doi:[https://academic.oup.com/qje/article-abstract/70/1/65/1903777?redirectedFrom=fulltext 10.2307/1884513]. 
* Solow, Robert M. (1957). &quot;Technical change and the aggregate production function&quot;. ''Review of Economics and Statistics''. '''39''' (3): 312–20. doi:[https://academic.oup.com/qje/article-abstract/70/1/65/1903777?redirectedFrom=fulltext 10.2307/1926047]. 
* Solow, Robert M. (May 1974). &quot;The economics of resources or the resources of economics&quot;. ''The American Economic Review: Papers and Proceedings''. '''64''' (2): 1–14. JSTOR [https://www.jstor.org/stable/1816009 1816009]
* Solow, Robert M. (September 1997). &quot;Georgescu-Roegen versus Solow/Stiglitz&quot;. ''Ecological Economics''. '''22''' (3): 267–68. doi:[https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0921800997000815 10.1016/S0921-8009(97)00081-5]
* Solow, Robert M. (November 2003). &quot;[https://web.archive.org/web/20150516014606/http://www.centre-cournot.org/lessons-learned-from-u-s-welfare-reform#more-276 Lessons learned from U.S. welfare reform]&quot;.  ''Prisme N°2.''
* Solow, Robert M. (Spring 2007). &quot;The last 50 years in growth theory and the next 10&quot;. ''Oxford Review of Economic Policy''. '''23''' (1): 3–14. doi:[https://academic.oup.com/oxrep/article-abstract/23/1/3/512013?redirectedFrom=fulltext 10.1093/oxrep/grm004.]

=== რესურსები ინტერნეტში ===
*[https://www.nobelprize.org/economics/laureates/1987/solow-autobio.html Nobel autobiography]
*[https://www.nobelprize.org/mediaplayer/?id=409 Video Interview with Solow from NobelPrize.org]
*[https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1987/solow/lecture/ Robert M. Solow – Prize Lecture]
*[https://web.archive.org/web/20160115024020/http://mit150.mit.edu/infinite-history/robert-m-solow Robert M. Solow] at [[მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი|MIT]] I[http://mit150.mit.edu/infinite-history/ nfinite History]
*[https://www.informs.org/content/view/full/268403 Biography of Robert M. Solow] from the Institute for Operations Research and the Management Sciences
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{DEFAULTSORT:სოლოუ, რობერტ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1924]]
[[კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში]]
[[კატეგორია:ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2023]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები]]
[[კატეგორია:ჯონ ბეიტს კლარკის მედლის მფლობელები]]
[[კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები]]</text>
      <sha1>meb3evh3hj6amorxgazfxszltt7vfmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ხენიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>486785</id>
    <revision>
      <id>5407259</id>
      <parentid>4023540</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:ხუნანის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="82u5gdr0a59tn8zyss7gbe2wmf8kydf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ხენიანი''' — ქალაქი [[ჩინეთი|ჩინეთში]], ხუნანის პროვინციაში, ნავსადგური მდინარე [[სიანძიანი|სიანძიანზე]]. არის სამთამადნო მრეწველობის ცენტრი. მოსახლეობა 1 453 000 ადამიანი (2017).

==ლიტერატურა==
{{ქსე|11|469}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ხუნანის ქალაქები]]</text>
      <sha1>82u5gdr0a59tn8zyss7gbe2wmf8kydf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამუტსაქონის პროვინცია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>488148</id>
    <revision>
      <id>5407293</id>
      <parentid>5323538</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24583" sha1="cbaoxsk2wv8opta8tpe23ixu6qkf2a4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული|180px|ადმინისტრაციული ერთეულის რუკა=|სიმჭიდროვე=662|აღმსარებლობა=|ფართობი=872|ადგილი ფართობით=73|ფართობის პროცენტი=|მაქსიმალური სიმაღლე=|საშუალო სიმაღლე=|მინიმალური სიმაღლე=|განედი=|გრძედი=|რუკა=Thailand Samut Sakhon locator map.svg|დროის სარტყელი=+7|ადგილი მოსახლეობით=44|აბრევიატურა=|ISO=TH-74|FIPS=|სატელეფონო კოდი=034|საფოსტო ინდექსები=74xxx|ინტერნეტ-დომენი=|საავტომობილო სანომრე ნიშნები=|საიტი=|კატეგორია ვიკისაწყობში=|პარამეტრი1=|შენიშვნა=|ეროვნული შემადგენლობა=|აღწერის წელი=2019||თარიღი=|პანორამა=|დროშა=|გერბი=Seal Samut Sakhon.png|ქვეყანა=ტაილანდი|ჰიმნი=|სტატუსი=პროვინცია|შედის=[[ცენტრალური ტაილანდი]]|მოიცავს=3 რაიონს|დედაქალაქი=მუეანგ სამუტსაქონი|მსხვილი ქალაქები=|მსხვილი ქალაქი=|მეთაურის სახელი=|მოსახლეობა=584 703|მეთაური=|მეთაური2=|მეთაური2ის სახელი=|მშპ=|მშპ წელი=|მშპ ადგილი=|მშპ ესმ=|ენა=|ენები=|სურათი=Samutsakorn Salt Field 2.jpg|მშობლიური სახელი={{lang-th|สมุทรสาคร}}|ქართული სახელი=სამუტსაქონის პროვინცია|შიდა დაყოფა=}}'''სამუტსაქონი''' ( {{Lang-th|สมุทรสาคร}}) — [[ტაილანდი|ტაილანდის]] ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია ( ''ჩანგვატი'' ). პროვინცია დაარსდა აქტის ფარგლებში, რომელიც ეხებოდა სამუთპრაკანის, ნონთაბურის, სამუთსაქონის და ნაქონნაიოკის პროვინციებს. გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 1946 წლის 9 მაისს. &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=9 May 1946|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2489/A/029/315.PDF|access-date=2 December 2019|journal=Royal Thai Government Gazette|volume=63|issue=29 Kor|pages=315-317|title=დაარქივებული ასლი|archive-date=9 აპრილი 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409014726/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2489/A/029/315.PDF}}&lt;/ref&gt;

მეზობელი პროვინციებია (სამხრეთ – დასავლეთიდან საათის ისრის მიმართულებით) სამუთ სონგხრამი, [[რატჩაბურის პროვინცია|რატჩაბური]], [[ნაქონპათომის პროვინცია|ნახონ პათომი]] და [[ბანგკოკი]] . სამუთ სახონი არის ბანგკოკის მიტროპოლიტის შემადგენელი.

== ტოპონიმი ==
სიტყვა ''სამუტ''  [[სანსკრიტი|სანსკრიტული]] სიტყვა ''სამუდრა''დან მოდის ნიშნავს ,,ოკეანეს&quot;, ხოლო სიტყვა ''სახონ'' ასევე სანსკრიტული ''საგარა''დან მოდის და ითარგმნება როგორც ,,ტბა&quot;.

== გეოგრაფია ==
სამუტ სახონი არის მდინარე თა ჩინ კლონგის პირას, მდინარე ჩაო ფრაიას შენაკადის, რომელიც [[ტაილანდის ყურე|ტაილანდის ყურეში]] ჩაედინება. სანაპიროზე ბევრი მარილიანი ადგილებია, რომლებიც ზღვის მარილის მრეწველობისთვის გამოიყენება. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.samutsakhon.go.th|title=Geographic information|date=2014|accessdate=21 ნოემბერი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825153215/http://www.samutsakhon.go.th/|archivedate=25 აგვისტო 2018}}&lt;/ref&gt;

=== კლიმატი ===
სამუტნაქონის პროვინციაში ტროპიკული სავანის კლიმატია ( [[კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია|Köppen- ის კლიმატის კლასიფიკაციის]] კატეგორია Aw) და შესაბამისად ზამთარი მშრალი და თბილია. ტემპერატურა მაისამდე იზრდება. მუსონების სეზონი მაისიდან ოქტომბრამდე გადის, რა დორსაც დამახასიათებელია ძლიერი წვიმა და დღის განმავლობაში გარკვეულწილად გაცივებული ტემპერატურა, თუმცა ღამეები თბილია. მაქსიმალური ტემპერატურაა 39,7&amp;nbsp;°C (103,5&amp;nbsp;° ფ) აპრილსა და მაისში და ყველაზე დაბალი ტემპერატურაა 12.0&amp;nbsp;° C (53.6&amp;nbsp;° ვ) დეკემბერში. ყველაზე მაღალი საშუალო ტემპერატურაა 35.4&amp;nbsp;° C (95.7&amp;nbsp;° ვ) აპრილში და მინიმალური საშუალო ტემპერატურაა 22,0&amp;nbsp;° C (71.6&amp;nbsp;° ვ) დეკემბერში. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 1648 მილიმეტრი. მაქსიმალური დღიური ნალექი 248 მილიმეტრია, რომელიც მაისში ფიქსირდება. წვიმიანი დღეების რაოდენობა წელიწადში საშუალოდ 130 დღეა. &lt;ref&gt;{{Cite web|pages=16-17|url=http://www.climate.tmd.go.th/content/file/75|access-date=24 November 2019|title=დაარქივებული ასლი|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250115224648/http://climate.tmd.go.th/content/file/75|archivedate=15 იანვარი 2025}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
ტერიტორიის უძველესი სახელწოდებაა ''თჰა ჩინი'' (,,[[ჩინეთი|ჩინური]] ბურჯი&quot;), რაც სავარაუდოდ გულისხმობდა იმ ფაქტს, რომ ეს იყო სავაჭრო ნავსადგური, სადაც ჩინური [[ჯონკა]] ჩამოდიოდა. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=About Samut Sakhon|url=https://www.tourismthailand.org/About-Thailand/Destination/Samut-Sakhon|accessdate=17 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190422140827/https://www.tourismthailand.org/About-Thailand/Destination/Samut-Sakhon|archivedate=22 აპრილი 2019}}&lt;/ref&gt;

== ეკონომიკა და რესურსები ==
პროვინციის შემოსავალი მეტწილად სოფლის მეურნეობისა და თევზაობის სფეროზეა დაფუძნებული. 2020 წლის მონაცემებით სამუთ საქონს აქვს 6000-ზე მეტი ქარხანა, რომელთა უმეტესობა მცირეა, სადაც დასაქმებულია 50-ზე მცოტა მუშა. მცირე ფირმებს არ აქვთ ბიუჯეტი გარემოსდაცვითი მექანიზმების დასაყენებლად, რაც ხელს შეუწყობს გარემოს დაცვას. შედეგად, სამუთ სახონი ერთ-ერთი ყველაზე დაბინძურებული პროვინციაა ქვეყნის მასშტაბით. &lt;ref&gt;Kongrut, Anchalee (9 February 2020). [https://www.bangkokpost.com/thailand/special-reports/1853759/pollution-taints-seaside-communitys-prosperity &quot;Pollution taints seaside community's prosperity&quot;]. ''Bangkok Post''. Retrieved 10 February 2020.&lt;/ref&gt;

აღმოჩნდა, რომ მუეანგის რაიონის ინდუსტრიული ტერიტორიიდან ნიადაგისა და წყლის ნიმუშები დაბინძურებულია დარიშხანის, ტყვიის, კადმიუმის, ქრომის, თუთიის, სპილენძის და ნიკელის მაღალი რაოდენობით.[[ფაილი:Provincial_Brand.png|მინი|210x210px| ბრენდი|მარცხნივ]]2018 წელს ტაილანდის ყველაზე დაბინძურებული ჰაერი აღმოჩნდა სამუტსაქონის პროვინციაში. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=World most polluted cities 2018 (PM2.5)|url=https://www.airvisual.com/world-most-polluted-cities?continent=59af92b13e70001c1bd78e53&amp;country=ojMamZmrb6CN4tm9n&amp;state=&amp;page=1&amp;perPage=50&amp;cities=|work=AirVisual|accessdate=13 September 2019}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; PCD– ის თანახმად, 2019 წელს პროვინციულ ატმოსფეროში დაბინძურების დონე უჩვეულოდ მაღალი იყო, მისი ზომა იყო 195 მიკროგრამი კუბურ მეტრზე (მკგ / მ³). &lt;ref&gt;Kongrut, Anchalee (9 February 2020). [https://www.bangkokpost.com/thailand/special-reports/1853759/pollution-taints-seaside-communitys-prosperity &quot;Pollution taints seaside community's prosperity&quot;]. ''Bangkok Post''. Retrieved 10 February 2020.&lt;/ref&gt;

სამუთ სახონი არის ზღვის მარილის წამყვანი მწარმოებელი. 2011 წელს ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, სამუტსაქონში 12 572 რეი მარილის ქვაბს 242 ოჯახი აწარმოებდა.&lt;ref&gt;Wattanavanitvut, Phongthai (10 September 2016). [https://www.bangkokpost.com/thailand/special-reports/1082728/salt-industry-prepares-for-a-shake-up &quot;Salt industry prepares for a shake-up]&quot;. ''Bangkok Post''. Retrieved 10 September 2016.&lt;/ref&gt;

== სიმბოლოები ==
პროვინციულ გებზე გამოსახულია [[ჯონკა|ჩინური ჯონკა]] სანაპიროს წინ, რომლის ფონზეა ქარხანა და მისგან ამომავალი კვამლი. ჩამოთვლილთაგან ორივე ეხება როგორც ძველ სავაჭრო ტრადიციას, ასევე ადგილობრივ ინდუსტრიებს.პროვინციის დროშა ჰორიზონტალურად იყოფა სამ ნაწილად: ვარდისფერი / ღია ცისფერი / ვარდისფერი (1: 3: 1), რომლის ცენტრშიც პროვინციის გერბია გამოსახული. პროვინციული ბრენდი არის თეთრი ქარხნის, თევზაობის ნავის, თევზისა და ლურჯი წყლისა და მწვანე ფოთლის სურათი.პროვინციის [[ლოზუნგი|ლოზუნგია]] ,,თევზაობის ქალაქი, ქარხნული ქალაქი, სამეურნეო დანიშნულების ადგილი, ისტორიული ადგილი&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.samutsakhon.go.th/en/aboutus.html|title=About Us|date=2014|accessdate=21 ნოემბერი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151101115623/http://www.samutsakhon.go.th/en/aboutus.html|archivedate=1 ნოემბერი 2015}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული დაყოფა ==
=== პროვინციის მთავრობა ===
პროვინცია დაყოფილია სამ ოლქად ( ''ამფოები'' ). რაიონები კიდევ იყოფა 40 ქვე- ''ოლქად'' ( ''ტამბონები'' ) და 290 სოფლად (''მუბანები''). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.samutsakhon.go.th|title=Governance|date=2014|accessdate=21 ნოემბერი 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825153215/http://www.samutsakhon.go.th/|archivedate=25 აგვისტო 2018}}&lt;/ref&gt;[[ფაილი:Districts_Samut_Sakhon.png|მარჯვნივ|მინი|280x280პქ| სამუთ სახონის პროვინციის რუკა რაიონებით]]

# მუეანგ სამუთ სახონი
# კრატუმ ბაენი
# ბან ფაეო .

=== Ადგილობრივი მმართველობა ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:32%;&quot; |'''ქალაქის მუნიციპალიტეტები'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12%;&quot; | '''მოსახლეობა''' 
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:32%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12%;&quot; |
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;1
| სამუთ სახონი . &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=10 November 1999|title=พระราชกฤษฎีกา จัดตั้งเทศบาลนครสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร พ.ศ.๒๕๔๒|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2542/A/110/2.PDF|access-date=20 November 2019|archive-date=10 ნოემბერი 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111110195109/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2542/A/110/2.PDF}}&lt;/ref&gt;
| 67 515
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;2
| ომ ნოი . &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=27 December 2010|title=เปลี่ยนแปลงฐานะ เทศบาลเมืองอ้อมน้อย อำเภอกระทุ่มแขน จังหวัดสมุทรสาคร เป็นเทศบาลนครอ้อมน้อย|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2553/E/149/45.PDF|access-date=20 November 2019|archive-date=10 ნოემბერი 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111110195017/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2553/E/149/45.PDF}}&lt;/ref&gt;
| 53 978
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:32%;&quot; |'''მცირე ქალაქის მუნიციპალიტეტები'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12%;&quot; | მოსახლეობა 
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:32%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12%;&quot; |
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;1
| კრატუმ ბაენი . &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=24 September 1995|title=พระราชกฤษฎีกา จัดตั้งเทศบาลนเมืองกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร พ.ศ.๒๕๓๘|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2538/A/040/62.PDF|access-date=20 November 2019|journal=Royal Thai Government Gazette|volume=112|issue=40 Kor|pages=62-65|archive-date=28 ნოემბერი 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191128051545/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2538/A/040/62.PDF}}&lt;/ref&gt;
| 27 827
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;2
| ხლონგ მადუეა. &lt;ref&gt;{{Cite journal|date=19 December 2019|title=ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลคลองมะเดื่อ อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทสาคร เป็นเทศบาเมืองคลองมะเดื่อ|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/309/T_0023.PDF|access-date=22 December 2019|journal=Royal Thai Government Gazette|volume=136|issue=Special 309 Ngor|archive-date=19 დეკემბერი 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191219131355/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/309/T_0023.PDF}}&lt;/ref&gt;
| 22,265
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6%;&quot; |
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:32%;&quot; |'''ქვეოლქის მუნ.'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12%:&quot; | მოსახლეობა
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6%;&quot; |&amp;nbsp;&amp;nbsp;6
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:32%;&quot; | ხოკ კრაბუე &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.khokkrabue.go.th|title=ตราสัญลัทษณ์|access-date=28 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12%;&quot; |&amp;nbsp;&amp;nbsp;9 869
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;1
| ლაკ ჰა &lt;ref name=&quot;SANITATION&quot;&gt;{{Cite journal|date=24 February 1999|title=พระราชบัญญัติ เปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ.๒๕๔๒|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2542/A/009/1.PDF|access-date=28 October 2020|archive-date=9 აპრილი 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080409014432/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2542/A/009/1.PDF}}&lt;/ref&gt;
| 41 958
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;7
| ხაე რაი &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.khaerai.go.th|title=ตราสัญลัทษณ์|access-date=28 October 2020}}&lt;/ref&gt;
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;8,708
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;2
| სუან ლუანგი &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.suanluang.go.th|title=ประวัติความเป็นมา|access-date=28 October 2020}}&lt;/ref&gt;
| 34 200
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;8
| დონ კაი დი &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dla.go.th/work/abt/index.jsp|title=Number of local government organizations: Summary elevating local authorities.|date=20 September 2011|access-date=28 October 2020|archive-date=1 აგვისტო 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190801074028/http://www.dla.go.th/work/abt/index.jsp}}&lt;/ref&gt;
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;7 881
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;3
| ნა დი
| 27 733
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;9
| ბანგ პლა 
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;6 869
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;4
| Bang Ya Phraek
| 25 058
| 10
| კასეტ ფათჰანა 
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;5,178
|-
| scope=&quot;row&quot; |&amp;nbsp;5
| თა ჩინ
| 12,518
| 11
| ბან ფეო 
|&amp;nbsp;&amp;nbsp;3,242
|}

== 2017 წლის ადამიანის განვითარების ინდექსი ==
{| class=&quot;floatright&quot; style=&quot;width:400px;&quot;
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; |ჯანმრთელობა
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | Განათლება
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | დასაქმება
| style=&quot;text-align:center; width:100px; background:black; color:white;&quot; | შემოსავალი
|-
|[[File:Health_icon_Thai.png|95x95პქ]]
|[[File:Round_Landmark_School_Icon_-_Transparent.svg|100x100პქ]]
|[[File:Employment_icon.png|100x100პქ]]
|[[File:Numismatics_and_Notaphily_icon.png|100x100პქ]]
|-
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; |8
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | 45
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | 12
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | 2
|-
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | საცხოვრებელი
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ოჯახი
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | ტრანსპორტი
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | Მონაწილეობა
|-
| style=&quot;height:100px;&quot; |[[File:586-house-with-garden.svg|100x100პქ]]
|[[ფაილი:Parents,_enfants,_famille.png|ცენტრი|85x85პქ]]
|[[File:Groundtransport_inv.svg|100x100პქ]]
|[[File:Icon_Sociopolítica_y_relaciones_internacionales_(wikiproyect,_es.wp).png|96x96პქ]]
|-
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; |71
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | 5
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | 4
| style=&quot;text-align:center; background:black; color:white;&quot; | 75
|}
2003 წლიდან, გაეროს განვითარების პროგრამამ (UNDP) ტაილანდში პროგრესი განიცადა. აქ ადამიანის გავითარება ქვე-ეროვნულ დონეზე ხდება, რომელიც მოიცავს ადამიანის განვითარების რვავე ძირითად სფეროს. ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ეროვნულმა საბჭომ ცალკეულ პროვინციების განვითარებაზე (NESDB) პასუხისმგებლობა 2017 წლიდან აიღო.&lt;ref&gt;Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|რანგი
|კლასიფიკაცია
|-
|1 - 15
|,,მაღალი&quot;
|-
|16 - 30
|,,გარკვეულწილად მაღალი&quot;
|-
|31 - 45
|,,საშუალო&quot;
|-
|45 - 60
|,,გარკვეულწილად დაბალი&quot;
|-
|61 - 77
|,,დაბალი&quot;
|}


== სქოლიო ==

[[კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები]]
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;{{ტაილანდის ადმინისტრაციული დაყოფა}}</text>
      <sha1>cbaoxsk2wv8opta8tpe23ixu6qkf2a4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბუხუტი ზაქარიაძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501272</id>
    <revision>
      <id>5407192</id>
      <parentid>4949189</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5407192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6988" sha1="ibrzfixe77br78qt06hir5xe3xalqfh" xml:space="preserve">{{მმ*|ზაქარიაძე}}
'''ბუხუტი ზაქარიაძე''' (დ. [[1 ივნისი]], [[1913]], [[სანგაჩალი]], ახლანდ. აზერბაიჯანი — გ. [[12 თებერვალი]], [[1988]] [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[მსახიობი]], [[საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1965]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284534/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1965_N2.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. № 2. გვ. 19.]&lt;/ref&gt;).

==ბიოგრაფია==
სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა 1931 წელს ხონის, 1933–1934 წლებში [[ქუთაისის დრამატული თეატრი|ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის]], 1935–1937 წლებში [[ჭიათურის დრამატული თეატრი|ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის]], 1937–1941 წლებში ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის, 1941–1945 წლებში [[რუსთაველის თეატრი|თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის]], 1945–1948 წლებში [[მარჯანიშვილის თეატრი|კოტე მარჯანიშვილის სახელობის]], 1948–1953 წლებში [[სოხუმის სახელმწიფო დრამატული თეატრი|სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის]] თეატრებში. 1953 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი იყო. ბ. ზაქარიაძე ქართული სამსახიობო ხელოვნების ერთ–ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელია. წარმატებით ასრულებდა სახასიათო როლებს. სხვადასხვა თეატრში შექმნა შემდეგი სცენური სახეები: მირზა (კ. კალაძის „ხატიჯე“), კრეონი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ფრეგატი (ვ. კირშონის &quot;სასამართლო&quot;), ჩონთა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), მოსე გრძელიძე (ი. ჭავჭავაძის „კაცია ადამიანი?!“), ბახვა ფულავა (გ. წერეთლის „პირველი ნაბიჯი“), ლაითაძე (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), როსტომი (ა. აფხაიძის „არაგველები“), გოდუნი (ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“), ტერეზია (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“) პეტრუზა (ნ. აზიანის „უკანასკნელი მასკარადი“), სოსა (მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“), ბეკინა (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“) და სხვ.. გადაღებულია ფილმებში: „განთავისუფლება“ (სტალინი), „[[ქვევრი (ფილმი)|ქვევრი]]“ (შავგოგია), „[[ვერტიკალი (ფილმი)|ვერტიკალი]]“ (ბესარიონი), „[[დათა თუთაშხია (ფილმი)|დათა თუთაშხია]]“ (მედუქნე), „[[ბებერი მეზურნეები (ფილმი)|ბებერი მეზურნეები]]“ (სოსა), „[[ენგურის ნაპირებზე]]“, [[ერთი ნახვით შეყვარება (ფილმი)|„ერთი ნახვით შეყვარება“]], [[ანარეკლი (ფილმი)|„ანარეკლი“]], „[[არ დაიჯერო, რომ აღარ ვარ]]“, „[[გზაში]]“, „[[ვიღაცას ავტობუსზე აგვიანდება]]“, [[მამლუქი (ფილმი)|„მამლუქი“]] (მარკოზი), „[[ბიჭი და ჩიტი]]“, „[[პიერი მილიციის თანამშრომელი]]“, [[გიორგობისთვე (ფილმი)|„გიორგობისთვე“]] (ილო), „[[მაგდანას ლურჯა]]“ და სხვ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

==ლიტერატურა==
{{ეთ|0|482}}
{{ქსე|4|489}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00007086}}
* [http://geocinema.ge//ka/persons/4560 ბუხუტი ზაქარიაძე] — [[ეროვნული ფილმოგრაფია]]

==სქოლიო==

{{DEFAULTSORT:ზაქარიაძე, ბუხუტი}}
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1913]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი]]
[[კატეგორია:ქართველი მსახიობები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>ibrzfixe77br78qt06hir5xe3xalqfh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407194</id>
      <parentid>5407192</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5407194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7525" sha1="pkkr2fvdjsh1ff2p4qa2ti865vgo781" xml:space="preserve">{{მმ*|ზაქარიაძე}}
'''ბუხუტი ზაქარიაძე''' (დ. [[1 ივნისი]], [[1913]], [[სანგაჩალი]], ახლანდ. აზერბაიჯანი — გ. [[12 თებერვალი]], [[1988]] [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[მსახიობი]], [[საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1965]]).

==ბიოგრაფია==
სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა 1931 წელს ხონის, 1933–1934 წლებში [[ქუთაისის დრამატული თეატრი|ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის]], 1935–1937 წლებში [[ჭიათურის დრამატული თეატრი|ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის]], 1937–1941 წლებში ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის, 1941–1945 წლებში [[რუსთაველის თეატრი|თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის]], 1945–1948 წლებში [[მარჯანიშვილის თეატრი|კოტე მარჯანიშვილის სახელობის]], 1948–1953 წლებში [[სოხუმის სახელმწიფო დრამატული თეატრი|სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის]] თეატრებში. 1953 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი იყო. ბ. ზაქარიაძე ქართული სამსახიობო ხელოვნების ერთ–ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელია. წარმატებით ასრულებდა სახასიათო როლებს. სხვადასხვა თეატრში შექმნა შემდეგი სცენური სახეები: მირზა (კ. კალაძის „ხატიჯე“), კრეონი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ფრეგატი (ვ. კირშონის &quot;სასამართლო&quot;), ჩონთა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), მოსე გრძელიძე (ი. ჭავჭავაძის „კაცია ადამიანი?!“), ბახვა ფულავა (გ. წერეთლის „პირველი ნაბიჯი“), ლაითაძე (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), როსტომი (ა. აფხაიძის „არაგველები“), გოდუნი (ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“), ტერეზია (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“) პეტრუზა (ნ. აზიანის „უკანასკნელი მასკარადი“), სოსა (მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“), ბეკინა (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“) და სხვ.. გადაღებულია ფილმებში: „განთავისუფლება“ (სტალინი), „[[ქვევრი (ფილმი)|ქვევრი]]“ (შავგოგია), „[[ვერტიკალი (ფილმი)|ვერტიკალი]]“ (ბესარიონი), „[[დათა თუთაშხია (ფილმი)|დათა თუთაშხია]]“ (მედუქნე), „[[ბებერი მეზურნეები (ფილმი)|ბებერი მეზურნეები]]“ (სოსა), „[[ენგურის ნაპირებზე]]“, [[ერთი ნახვით შეყვარება (ფილმი)|„ერთი ნახვით შეყვარება“]], [[ანარეკლი (ფილმი)|„ანარეკლი“]], „[[არ დაიჯერო, რომ აღარ ვარ]]“, „[[გზაში]]“, „[[ვიღაცას ავტობუსზე აგვიანდება]]“, [[მამლუქი (ფილმი)|„მამლუქი“]] (მარკოზი), „[[ბიჭი და ჩიტი]]“, „[[პიერი მილიციის თანამშრომელი]]“, [[გიორგობისთვე (ფილმი)|„გიორგობისთვე“]] (ილო), „[[მაგდანას ლურჯა]]“ და სხვ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

==ჯილდოები და აღიარება==
*[[1950]] : [[საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/283479/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1950_N19.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1950. № 19. გვ. 17.]&lt;/ref&gt;
*[[1965]] : [[საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284534/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1965_N2.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. № 2. გვ. 19.]&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ეთ|0|482}}
{{ქსე|4|489}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00007086}}
* [http://geocinema.ge//ka/persons/4560 ბუხუტი ზაქარიაძე] — [[ეროვნული ფილმოგრაფია]]

==სქოლიო==

{{DEFAULTSORT:ზაქარიაძე, ბუხუტი}}
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1913]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი]]
[[კატეგორია:ქართველი მსახიობები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]]</text>
      <sha1>pkkr2fvdjsh1ff2p4qa2ti865vgo781</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407195</id>
      <parentid>5407194</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T23:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5407195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8477" sha1="nhl8zgmfevfpokztxpks91n6dt1ed6b" xml:space="preserve">{{მმ*|ზაქარიაძე}}
'''ბუხუტი ზაქარიაძე''' (დ. [[1 ივნისი]], [[1913]], [[სანგაჩალი]], ახლანდ. აზერბაიჯანი — გ. [[12 თებერვალი]], [[1988]] [[თბილისი]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[მსახიობი]], [[საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი]] ([[1965]]).

==ბიოგრაფია==
სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა 1931 წელს ხონის, 1933–1934 წლებში [[ქუთაისის დრამატული თეატრი|ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის]], 1935–1937 წლებში [[ჭიათურის დრამატული თეატრი|ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის]], 1937–1941 წლებში ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის, 1941–1945 წლებში [[რუსთაველის თეატრი|თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის]], 1945–1948 წლებში [[მარჯანიშვილის თეატრი|კოტე მარჯანიშვილის სახელობის]], 1948–1953 წლებში [[სოხუმის სახელმწიფო დრამატული თეატრი|სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის]] თეატრებში. 1953 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი იყო. ბ. ზაქარიაძე ქართული სამსახიობო ხელოვნების ერთ–ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელია. წარმატებით ასრულებდა სახასიათო როლებს. სხვადასხვა თეატრში შექმნა შემდეგი სცენური სახეები: მირზა (კ. კალაძის „ხატიჯე“), კრეონი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ფრეგატი (ვ. კირშონის &quot;სასამართლო&quot;), ჩონთა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), მოსე გრძელიძე (ი. ჭავჭავაძის „კაცია ადამიანი?!“), ბახვა ფულავა (გ. წერეთლის „პირველი ნაბიჯი“), ლაითაძე (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), როსტომი (ა. აფხაიძის „არაგველები“), გოდუნი (ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“), ტერეზია (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“) პეტრუზა (ნ. აზიანის „უკანასკნელი მასკარადი“), სოსა (მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“), ბეკინა (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“) და სხვ.. გადაღებულია ფილმებში: „განთავისუფლება“ (სტალინი), „[[ქვევრი (ფილმი)|ქვევრი]]“ (შავგოგია), „[[ვერტიკალი (ფილმი)|ვერტიკალი]]“ (ბესარიონი), „[[დათა თუთაშხია (ფილმი)|დათა თუთაშხია]]“ (მედუქნე), „[[ბებერი მეზურნეები (ფილმი)|ბებერი მეზურნეები]]“ (სოსა), „[[ენგურის ნაპირებზე]]“, [[ერთი ნახვით შეყვარება (ფილმი)|„ერთი ნახვით შეყვარება“]], [[ანარეკლი (ფილმი)|„ანარეკლი“]], „[[არ დაიჯერო, რომ აღარ ვარ]]“, „[[გზაში]]“, „[[ვიღაცას ავტობუსზე აგვიანდება]]“, [[მამლუქი (ფილმი)|„მამლუქი“]] (მარკოზი), „[[ბიჭი და ჩიტი]]“, „[[პიერი მილიციის თანამშრომელი]]“, [[გიორგობისთვე (ფილმი)|„გიორგობისთვე“]] (ილო), „[[მაგდანას ლურჯა]]“ და სხვ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

==ჯილდოები და აღიარება==
*[[1950]] : [[საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/283479/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1950_N19.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1950. № 19. გვ. 17.]&lt;/ref&gt;
*[[1958]] : [[საპატიო ნიშნის ორდენი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/492078/1/Zaria_Vostoka_1958_N92.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями СССР работников искусства и литературы Грузинской ССР // Заря Востока : газета. — 1958. — 19 апреля (№ 92).]&lt;/ref&gt;
*[[1965]] : [[საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი]]&lt;ref&gt;[https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/284534/1/Umaglesi_Sabchos_Uwyebebi_1965_N2.pdf საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. № 2. გვ. 19.]&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ეთ|0|482}}
{{ქსე|4|489}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{nplg ბიოგრაფია|00007086}}
* [http://geocinema.ge//ka/persons/4560 ბუხუტი ზაქარიაძე] — [[ეროვნული ფილმოგრაფია]]

==სქოლიო==

{{DEFAULTSORT:ზაქარიაძე, ბუხუტი}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1913]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1988]]
[[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები]]
[[კატეგორია:ქართველი მსახიობები]]
[[კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მსახიობები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები]]
[[კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები]]
[[კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>nhl8zgmfevfpokztxpks91n6dt1ed6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დუმბარტონ-ოქსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509974</id>
    <revision>
      <id>5407330</id>
      <parentid>4198174</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="nanp4vw03mt9k02g5rk5n1u0p0m7z0x" xml:space="preserve">[[ფაილი:Dumbarton Oaks - house photo with snow.jpg|მინი|დუმბარტონ-ოქსის სასახლე]]
'''დუმბარტონ-ოქსი''' ({{lang-en|Dumbarton Oaks}}) — ისტორიული მამული [[ვაშინგტონი|ვაშინგტონის]] [[ჯორჯტაუნი (ვაშინგტონი)|ჯორჯტაუნის]] უბანში. თავდაპირველად იყო რობერტ ვუდს ბლისისა (1875–1962) და მისი მეუღლე მილდრედ ბარნს ბლისის (1879–1969) რეზიდენცია და ბაღი.

'''Dumbarton Oaks Research Library and Collection''' დაარსდა ბლისების მიერ, რომლებმაც ის 1940 წელს გადასცეს [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი|ჰარვარდის უნივერსიტეტს]]. კვლევითი ინსტიტუტი ეძღვნება სწავლებებს სხვადასხვა სფეროში, მათ შორის: [[ბიზანტისტიკა|ბიზანტიისა]] და [[კოლუმბამდელი ცივილიზაციები|კოლუმბამდელი ცივილიზაციების]] კვლევებს, ასევე [[მებაღეობა|ბაღის დიზაინისა]] და [[ლანდშაფტის არქიტექტურა|ლანდშაფტის არქიტექტურის]] სფეროს, რაც ხორციელდება სამეცნიერო სტიპენდიების, შეხვედრების, გამოფნეების და პუბლიკაციების მეშეობით. 

საზოგადოებისთვის დუმბარტონ-ოქსი ღიაა როგორც ბაღი და მუზეუმის კოლექცია. ის ასევე მასპინძლობს საჯარო ლექციებს და სხვადასხვა კონცერტებს.

1944 წელს დუმბარტონ-ოქსში გაიმართა [[დუმბარტონ-ოქსის კონფერენცია|კონფერენცია]], როემლშიც მონაწილეობდნენ დელეგატები [[აშშ]], [[ბრიტანეთი]], [[სსრკ]] და [[ჩინეთი|ჩინეთიდან]].

==დირექტორები==
*ჯონ სეიმურ თეჩერი, დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი, 1945, დირექტორი, 1946–1969
*უილიამ რ. ტაილერი,  1969–1977
*ჯილს კონსტებლი, 1977–1984
*[[რობერტ თომსონი]], 1984–1989
*ანგელიკი ლაიუ, 1989–1998
*ედვარდ ლ. კეინანი, 1998–2007
*იან მ. ზიოლკოვსკი, 2007–დღემდე

== გარე ბმულები ==
{{Commons category|Dumbarton Oaks}}
* [http://www.doaks.org Dumbarton Oaks Research Library and Collection website]
* [http://mosaicartsource.wordpress.com/2007/01/27/smalti-marble-mosaics-dumberton-oaks-pool-house-washington-dc/ The Mosaics of Dumbarton Oaks]
* [http://mosaicartsource.wordpress.com/2007/01/27/pebble-mosaic-garden-dumberton-oaks-washington-dc/ Dumbarton Oaks Mosaic Pebble Garden]
* [https://web.archive.org/web/20071030082815/http://www.exploredc.org/index.php?id=347 Explore DC]

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:კვლევითი ბიბლიოთეკები]]
[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]
[[კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტი]]</text>
      <sha1>nanp4vw03mt9k02g5rk5n1u0p0m7z0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dumbarton Oaks Papers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509976</id>
    <revision>
      <id>5407325</id>
      <parentid>4198289</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="bqyeihnd3upnw40tn27y98lr01anlcv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ჟურნალი
| სათაური = Dumbarton Oaks Papers
| გარეკანი = Dumbarton Oaks Papers cover.gif
| აბრევიატურა = Dumbart. Oaks Pap.
| სპეციალიზაცია = [[ბიზანტიური ხელოვნება]] და [[შუა საუკუნეების ხელოვნება]]
| ენა = [[ინგლისური ენა|ინგლისური]]
| მთავარი რედაქტორი = 
| გამომცემელი = [[Dumbarton Oaks]]
| პირველი გამოცემა =
| ბოლო გამოცემა = 
| დაფუძნდა =
| კომპანია = 
| ქვეყანა = [[აშშ]]
| მისამართი =
| ისტორია = 1941-დღემდე
| სიხშირე = ყოველწლიურად
| ტირაჟი = 
| ფორმატი = 
| დამაარსებელი =
| დაარსდა = 
| ტიპი =
| ISSN = 0070-7546
| საიტი = http://www.doaks.org/resources/publications/dumbarton-oaks-papers
| link1 = https://web.archive.org/web/20070929092320/http://www.doaks.org/etexts.html
| link1-name = ელ-ტექსტი
| link2 =
| link2-name =
| link3 =
| link3-name =
}}
'''Dumbarton Oaks Papers''' (DOP) — ყოველწლიური ჟურნალი, რომელიც დაარსდა 1941 წელს და სპეციალიზდება [[ბიზანტიური საზოგადოება|ბიზანტიის საზოგადოებასა]] და [[ბიზანტიის კულტურა|კულტურააზე]] IV საუკუნიდან XV საუკუნემდე და მოიცავს როგორც [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის იმპერიას]], ასევე მის მეზობელ ქვეყნებს. ჟურნალში [[ბერძნული ენა|ბერძნული]] წყაროების გარდა, ასევე მოცემულია [[არაბული ენა|არაბული]], [[სომხური ენა|სომხური]], [[ეთიოპიური სამზარეულო|ეთიოპური]], [[ქართული ენა|ქართული]], [[ლათინური ენა|ლათინური]], [[ძველი საეკლესიო სლავური ენა|ძველი საეკლესიო სლავური]] და [[სირიული ენა|სირიული]] ენებიდან.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dumbarton Oaks Papers|url=https://www.doaks.org/resources/publications/series/dumbarton-oaks-papers|website=Dumbarton Oaks|language=en}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]
[[კატეგორია:სტატიების ესკიზები ბიზანტიის იმპერიის შესახებ]]</text>
      <sha1>bqyeihnd3upnw40tn27y98lr01anlcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნინა გარსოიანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>509996</id>
    <revision>
      <id>5407328</id>
      <parentid>5382588</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13314" sha1="guxfsvf1nsype2tdggrdrlys8p4v1gr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მეცნიერი}}
'''ნინა გარსოიანი''' ({{lang-en|Nina Garsoïan}}; დ. [[11 აპრილი]], [[1923]], [[პარიზი]] – გ. [[14 აგვისტო]], [[2022]], [[ნიუ-იორკი]], [[აშშ]]) — [[ამერიკელი]] ისტორიკოსი, რომელიც სპეციალიზდება [[სომხეთი|სომხეთის]] და [[ბიზანტიის იმპერია|ბიზანტიის]] ისტორიაში.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Yuzbashian|first1=Karen|authorlink1=Karen Yuzbashyan|title=Nina G. Garsoian. The Paulician Heresy. A Study of the Origine and Development of Paulicianism in Armenia and the Eastern Provinces of the Byzantine Empire. The Hague-Paris, 1967, 293 էջ+1 քարտեզ։ Նինա Գ. Գարսոյան. Պավլիկյան աղանդը. Ուսումնասիրություն նվիրված Հայաստանում և Բյուզանդական կայսրության արևելյան գավառներում պավլիկյան շարժման ծագմանն ու զարգացմանը|journal=[[Patma-Banasirakan Handes]]|date=1968|issue=4|pages=243–248|url=http://hpj.asj-oa.am/1292/|language=hy|accessdate=2021-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513202335/http://hpj.asj-oa.am/1292/|archivedate=2021-05-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Zekiyan|first1=Levon|authorlink1=Levon Zekiyan|title=Նինա Գարսոյեանի &quot;Հայոց Եկեղեցին եւ Արեւելքի մեծ բաժանումը&quot; մենագրութիւնը|journal=[[Etchmiadzin (magazine)|Etchmiadzin]]|date=2016|volume=73|issue=2|pages=127–139|url=http://echmiadzin.asj-oa.am/14661/|publisher=[[Mother See of Holy Etchmiadzin]]|language=hy|issn=1829-4243|accessdate=2021-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190207015802/http://echmiadzin.asj-oa.am/14661/|archivedate=2019-02-07|archive-date=2019-02-07|access-date=2021-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015802/http://echmiadzin.asj-oa.am/14661/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Nersessian|first1=Vrej|authorlink1=Vrej Nersessian|title=Nina G. Garsoian : Armenia between Byzantium and the Sasanians. (Collected studies.) viii, 332 pp. London: Variorum Reprints, 1985 32.|journal=[[Bulletin of the School of Oriental and African Studies]]|date=1987|volume=50|issue=2|page=430|doi=10.1017/S0041977X00049880}}&lt;/ref&gt; 1969 წელს ის გახდა პირველი ქალი ისტორიკოსი, რომელმაც [[კოლუმბიის უნივერსიტეტი|კოლუმბიის უნივერსიტეტში]] მიიღო თანამდებობა, სადაც ის გევორქ მ. ავედესიანის სომხეთის ისტორიისა და ცივილიზაციის კათედრის მფლობელი გახდა.&lt;ref name=&quot;columb62&quot; /&gt; 1977 და 1979 წლებს შორის დეკანის თანამდებობაზე მუშაობდა Princeton University Graduate School-ში.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ISAW&quot; /&gt;

== ბიოგრაფია ==
გარსოიანი დაიბადა 1923 წლის 11 აპრილს&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Avdoyan|first1=Levon|editor1-last=Chance|editor1-first=Jane|editor1-link=Jane Chance|title=Women Medievalists and the Academy|url=https://archive.org/details/womenmedievalist0000unse|date=2005|publisher=University of Wisconsin Press|isbn=9780299207502|chapter=&quot;Magistra Studentorum per Armeniam et Byzantium&quot;}}&lt;/ref&gt;, [[პარიზი|პარიზში]], [[სომხები|სომეხი]] მშობლების ოჯახში, რომლებიც წარმოშობით [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიიდან]], კერძოდ [[დონის ნახიჩევანი|დონის ნახიჩევანიდან]] (როსტოვ-ონ-დონი) და [[თბილისი|თბილისიდან]] იყვნენ. 1933 წელს ის გადასახლდა [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]]. 1943 წელს ბრაინ მავრის კოლეჯში კლასიკური არქეოლოგიის მიმართულებით მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო მაგისტრატურა და დოქტორანტურა ბიზანტიის, ახლო აღმოსავლეთისა და სომხეთის ისტორიაში [[კოლუმბიის უნივერსიტეტი|კოლუმბიის უნივერსიტეტში]] მოიპოვა.&lt;ref name=&quot;mazda&quot; /&gt; ის გახდა [[ფულბრაითის სტიპენდია|ფულბრაითის სტიპენდიატი]], რითიც შესაძლებლობა მიეცა [[მხითარისტები|მხითარისტების]] მონასტერში [[სან ლაზარო დელ არმენი|სან ლაზარო დელ არმენიში]] ([[ვენეცია]]) მიეღო განათლება.&lt;ref name=&quot;ISAW&quot; /&gt;

1956 წლიდან გარსოიანი ასწავლიდა სმითის კოლეჯში,&lt;ref name=&quot;ISAW&quot; /&gt; 1962 წლიდან კი კოლუმბიაში.&lt;ref name=&quot;columb62&quot; /&gt; 1969 წელს იგი გახდა პირველი ქალი პროფესორი, რომელმაც მიიღო თანამდებობა [[კოლუმბიის უნივერსიტეტი|კოლუმბიის უნივერსიტეტის]] ისტორიის ფაკულტეტზე.&lt;ref name=&quot;columb62&quot; /&gt; გარსოიანი ასევე გახდა პირველი ქალი დეკანი Princeton University Graduate School-ში, სადაც ის 1977&lt;ref&gt;{{cite web|title=Coeducation: History of Women at Princeton University|url=https://libguides.princeton.edu/c.php?g=84581&amp;p=543232|website=libguides.princeton.edu|accessdate=2021-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513202343/https://libguides.princeton.edu/c.php?g=84581&amp;p=543232|archivedate=2021-05-13}}&lt;/ref&gt; წლიდან 1970 წლამდე იმყოფებოდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Nina Garsoian, Professor of Near Eastern Studies and History; Dean of the Graduate School 1977-1979|url=https://artmuseum.princeton.edu/collections/objects/45647|website=artmuseum.princeton.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ISAW&quot; /&gt; 1979 წელს ის გახდა გევორქ. მ. ავედისიანის სომხეთის ისტორიის და ცივილიზაციის კათედრის პირველი მფლობელი კოლუმბიის უნივერსიტეტში.&lt;ref name=&quot;mazda&quot; /&gt; 1993 წლიდან გავიდა პენსიაზე და ამჟამად არის სომხეთის ისტორიის და ცივილიზაციის ემერიტი პროფესორი.&lt;ref name=&quot;columb62&quot; /&gt;

გარსოიანი დირექტორია პარიზში განთავსებული ''[[Revue des Études Arméniennes]]''-ის, ის ასევე [[Medieval Academy of America]]-ს წევრია  და [[ბრიტანული აკადემია|ბრიტანული აკადემიის]] წევრ-კორესპონდენტია.&lt;ref name=&quot;mazda&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Professor Nina Garsoïan FBA|url=https://www.thebritishacademy.ac.uk/fellows/nina-garsoian-FBA|website=thebritishacademy.ac.uk}}&lt;/ref&gt; ის [[დუმბარტონ-ოქსი|დუმბარტონ-ოქსში]] მონაწილეობას იღებდა ბიზანტიის კვლევების სიმპოზიუმში, სადაც ორჯერ თანა-დირექტორის პოზიციით მსახურობდა.&lt;ref name=&quot;ISAW&quot; /&gt;

გარსოიანი 99 წლის ასაკში, [[2022 |2022 წლის]] [[14 აგვისტო]]ს გარდაიცვალა.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Der Matossian |first1=Bedross |author1-link=Bedross Der Matossian |title=The Society for Armenian Studies is sorry to bear the sad news of the passing of the preeminent Armenian Studies scholar, Prof. Nina Garsoïan |url=https://www.facebook.com/societyforarmenianstudies/posts/pfbid02JnpCD39ta8nkABBZu81fANJC3ogMyw9otaiR472SFR1NnZY1poP2355Znko1W7Vml |publisher=Society for Armenian Studies |date=August 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816072557/https://www.facebook.com/societyforarmenianstudies/posts/pfbid02JnpCD39ta8nkABBZu81fANJC3ogMyw9otaiR472SFR1NnZY1poP2355Znko1W7Vml |archive-date=16 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Eminent Armenologist Nina Garsoïan Passes Away |url=https://mirrorspectator.com/2022/08/16/eminent-armenologist-nina-garsoian-passes-away/ |access-date=16 August 2022 |publisher=The Armenian Mirror Spectator |date=16 August 2022}}&lt;/ref&gt;

== პუბლიკაციები ==
გარსოიანს გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი, ჟურნალი და ენციკლოპედიური სტატია სომხეთის, ბიზანტიის და სასანიანთა ისტორიაზე. საკუთარ პუბლიკაციებში ის განსაკუთრებით ხაზს უსვამს ირანულ/სპარსულ გავლენას სომხურ ისტორიაზე.&lt;ref name=&quot;columb62&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mazda&quot; /&gt;

; წიგნები
* ''The Paulician Heresy''. [[Walter de Gruyter|Mouton]], 1968.
* ''Armenia between Byzantium and the Sasanians''. Variorum Publishing. 1985.
* ''The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand: (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ)''. [[Harvard University Press]], 1989.
* ''L'Église arménienne et le grand schisme d'Orient''. [[Peeters Publishers]]. 1999.
* ''Church and Culture in Early Medieval Armenia''. [[Ashgate]], 1999.
* ''De Vita Sua''. 2011. (memoir)&lt;ref name=&quot;ISAW&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;columb62&quot; /&gt;

; სტატიები
* &quot;Byzantine Heresy. A Reinterpretation.&quot; ''[[Dumbarton Oaks Papers]]'' 25 (1971): 85-113.
* &quot;Secular jurisdiction over the Armenian church (fourth-seventh centuries).&quot; ''[[Harvard Ukrainian Studies]]'' 7 (1983): 220-250.
* &quot;Byzantium and the Sasanians.&quot; ''[[Cambridge History of Iran]]'' 3.1 (1983): 568-592.
* &quot;The problem of Armenian integration into the Byzantine empire.&quot; ''Studies on the internal diaspora of the Byzantine Empire'' (1998): 53-124.

; თარგმნები
* ''The trade and cities of Armenia in relation to ancient world trade'' by [[Hakob Manandian]]. 1965
* ''Armenia in the Period of Justinian'' by [[Nicholas Adontz]]. [[Calouste Gulbenkian Foundation]]. 1970.
* ''The Arab Emirates in Bagratid Armenia'' by [[Aram Ter-Ghevondyan]]. [[Livraria Bertrand]]. 1976

== სქოლიო ==
{{reflist|refs=

&lt;ref name=&quot;mazda&quot;&gt;{{cite web |title=De Vita Sua |url=http://www.mazdapublishers.com/book/de-vita-sua |publisher=Mazda Publishers}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;columb62&quot;&gt;{{cite web |title=1962 |url=https://history.columbia.edu/timeline_slider_post/1962/ |website=history.columbia.edu}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ISAW&quot;&gt;{{cite web |title=ISAW LIBRARY RECEIVES COLLECTION OF NINA G. GARSOÏAN |url=http://isaw.nyu.edu/news/isaw-library-receives-collection-of-scholar-nina-g-garsoian |website=isaw.nyu.edu |publisher=[[Institute for the Study of the Ancient World]]}}&lt;/ref&gt;

}}

{{იდენტიფიკატორი}}
{{DEFAULTSORT:გარსოიანი, ნინა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1923]]
[[კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები]]
[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]
[[კატეგორია:ირანისტიკა]]
[[კატეგორია:კოლუმბიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:პარიზელები]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2022]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო]]
[[კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები]]</text>
      <sha1>guxfsvf1nsype2tdggrdrlys8p4v1gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამშვილდისა და კლდეკარის მუზეუმ-ნაკრძალი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>513979</id>
    <revision>
      <id>5407298</id>
      <parentid>4240677</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3552" sha1="263crmeiae7tj861gcb39j0p373d79v" xml:space="preserve">'''სამშვილდისა და კლდეკარის მუზეუმ-ნაკრძალი''' — მუზეუმ-ნაკრძალი საქართველოში, [[წალკის მუნიციპალიტეტი|წალკის მუნიციპალიტეტის]] ქალაქ [[წალკა|წალკაში]]. იგი აიგო 2015 წელს.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://georgianmuseums.ge/museum/samshvilde-and-kldekari-museum-reserve/ |title=საქართველოს მუზეუმები |access-date=2021-07-24 |archive-date=2021-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210724184105/https://georgianmuseums.ge/museum/samshvilde-and-kldekari-museum-reserve/ }}&lt;/ref&gt; მუზეუმ-ნაკრძალის ფონდებში დაცულია არქეოლოგიური მასალა, ადგილობრივი ყოფისა და ეთნოგრაფიის ნიმუშები, ფოტომასალა. მუზეუმში ნახავთ: უძველეს მეგალითურ კომპლექსებს, ციკლოპურ ციხეებს და „ვეშაპებს“ – მენჰირებს ([[II ათასწლეული|II]][[I ათასწლეული|-I]] ათასწლეული), [[ბრინჯაოს ხანა|ბრინჯაოს ხანის]] [[ყორღანი|ყორღანული]] სამარხების ველს და ყორღანებისკენ მიმავალ უძველეს საპროცესიო გზას, [[წალკის წყალსაცავი|წალკის წყალსაცავის]] ფსკერზე ჩაძირულ ნასოფლარებსა და ეკლესიებს (სეზონურად), [[შუა საუკუნეები|შუა საუკუნეების]] საეკლესიო და საერო ხუროთმოძღვრების ძეგლებს [[კლდეკარის ციხესიმაგრე|კლდეკარის ციხე-სიმაგრეს]] ([[IX საუკუნე]]); ზღვის დონიდან 1600 მ სიმაღლეზე განთავსებულ სოფელ ავრანლოს (ისტორიული თეზი) ციკლოპურ ციხეს, კანიონის კლდის გამოქვაბულებში ნაკვეთ ეკლესიებს და სხვას.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://www.memkvidreoba.gov.ge/objects/museum/museumObject?id=5 სამშვილდისა და კლდეკარის მუზეუმ-ნაკრძალი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210724184106/https://www.memkvidreoba.gov.ge/objects/museum/museumObject?id=5 |date=2021-07-24 }}
*[https://georgianmuseums.ge/museum/samshvilde-and-kldekari-museum-reserve/ საქართველოს მუზეუმები]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები]]</text>
      <sha1>263crmeiae7tj861gcb39j0p373d79v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Byzantine and Modern Greek Studies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515554</id>
    <revision>
      <id>5407322</id>
      <parentid>4235291</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1280" sha1="ef2cj02aiwflp52u8nkpji4n4dexvli" xml:space="preserve">'''Byzantine and Modern Greek Studies''' (BMGS) — ყოველწლიური რეცენზირებული [[ბრიტანეთი|ბრიტანული]] ჟურნალი, რომელიც მოიცავს [[ბიზანტისტიკა|ბიზანტისტიკასა]] და [[თანამედროვე საბერძნეთის კვლევები|თანამედროვე საბერძნეთის კვლევებს]] ანტიკური პერიოდიდან დღევანდელ დღემდე. ჟურნალი ჩამოყალიბდა 1975 წელს ბიზანტიის, ოსმალეთისა და თანამედროვე საბერძნეთის კვლევების ცენტრის მიერ [[ბირმინგემის უნივერსიტეტი|ბირმინგემის უნივერსიტეტში]].

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{ოფიციალური}}

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]
{{კურსივისახელი}}</text>
      <sha1>ef2cj02aiwflp52u8nkpji4n4dexvli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Византийский временник</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515555</id>
    <revision>
      <id>5407326</id>
      <parentid>4235373</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="h0n3dfxccw1ydqw4yn3u901h0s246ds" xml:space="preserve">'''Византийский временник''' ('''ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΚΑ''', '''Византійскій временникъ'''; '''ВВ''') — ყოველწლიური [[რუსეთი|რუსული]] ჟურნალი ბიზანტიოლოგიის შესახებ ([[პეტერბურგი]], 1894; პეტროგრადი, 1918-1924; ლენინგრადი, 1924-1927; [[მოსკოვი]] 1947 წლიდან). დაარსდა [[XIX საუკუნე|XIX საუკუნეში]] [[ბიზანტიის ისტორია|ბიზანტიის ისტორიისადმი]] გაზრდილი ინტერესის წყალობით. [[ოქტომბრის რევოლუცია|ოქტომბრის რევოლუციის]] შემდეგ ჟურდნალი გამოიცემოდა აკად. [[ფიოდორ უსპენსკი|ფ. უსპენსკის]] რედაქციით 1928 წლამდე, იქამდე სანამ ბიზანტიურ პრობლემატიკას კვლევას საბჭოთა ისტორიული მეცნიერებებისთვის არააქტუალურად არ ჩათვლიდნენ. ჟურნალის გამოცოცხლება უკავშირდება [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომის]] პერიოდს, როდესაც ხელისუფლებამ [[რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია|რუსეთის ეკლესიის]] მიმართ დამოკიდებულება შეიცვალა. [[1947]] წლიდან ჟურნალის გამოცემა განაახლა [[სსრკ მეცნიერებათა აკადემია|სსრკ მეცნიერებათა აკადემიამ]].

== პასუხისმგებელი რედაქტორები ==
; ძველი გამოცემების
* [[1894]]-[[1899]] წწ. (ტ. 1-6) — აკად. ვასილი ვასილიევსკი და სსრ-ის მეც. აკად. წევრ-კორესპ. ვასილი რეგელი
* [[1900]]-[[1914]] წწ. (ტ. 7-21) — ვასილი რეგელი
* [[1915]]-[[1928]] წწ. (ტ. 22-25) — აკად. ფიოდორ უსპენსკი

; ახალი გამოცემების
* [[1947]]-[[1956]], [[1957]]-[[1960]] წწ. (ტ. 1—10, 12—17) — აკად. ევგენი კოსმინსკი
* [[1956]], [[1967]]-[[1988]] წწ. (ტ. 11, 27—49) — სსრ-ის მეც. აკად. წევრ-კორესპ. ზინაიდა უდალცოვა
* [[1961]]-[[1965]] წწ. (ტ. 18—26) — აკად. მიხეილ ტიხომიროვი
* [[1989]]-[[2009]] წწ. (ტ. 49—68) — აკად. გენადი ლატავრინი
* [[2010]] წლიდან (ტ. 69–) — აკად. სერგეი კარპოვი

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://web.archive.org/web/20140104105915/http://vremennik.biz/ «Византийский временник» Российской Академии наук (информация об издании, указатели и справочные материалы)]
* [http://annales.info/sbo/contens/vv.htm Содержание выпусков]

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</text>
      <sha1>h0n3dfxccw1ydqw4yn3u901h0s246ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Byzantinoslavica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515556</id>
    <revision>
      <id>5407323</id>
      <parentid>4235320</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6253" sha1="jy0njpcvayyd8xqbsnpcuyqioo11bl0" xml:space="preserve">'''Byzantinoslavica''' (''Revue Internationale des Études Byzantines, '''BS''''') — ყოველწლიური [[ჩეხეთი|ჩეხური]] ჟურნალი ბიზანტიოლოგიის შესახებ ([[პრაღა]], [[1929]]-[[1938]]; 1947 წლიდან). 

ჟურნალი გამოიცემა [[ჩეხეთის მეცნიერებათა აკადემია|ჩეხეთის მეცნიერებათა აკადემიის]] სლავური ინსიტუტის მიერ წელიწადში ერთხელ ორ ტომად. ჩამოყალიბდა [[1929]] წელს მ. ვეინგარტის მიერ და გამოიცემოდა [[1938]] წლამდე. ჟურნალის გამომცემლობა განახლდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ — [[1947]] წლიდან და არსებობას განაგრძობს დღევანდელ დღემდე. ჟურნალი გამოსცემს სტატიებს, რეცენზიებს და ა.შ. ბიზანტიურ თემატიკაზე და ამასთანავე განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ბიზანტიურ-[[სლავები|სლავურ]] ურთიერთობებს. სტატიები იწერება [[ინგლისური ენა|ინგლისურ]], [[ფრანგული ენა|ფრანგულ]], [[გერმანული ენა|გერმანულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]] და [[იტალიური ენა|იტალიურ ენებზე]].

== მთავარი რედაქტორების სია ==
* [[1929]]-[[1938]] (ტ. 1—7) — მილოშ ვეინგარტი
* [[1946]]-[[1948]] (ტ. 8—9) — ბოგუსლავ ხავრანეკი, ნიკოლაი ოკუნევი და მილადა პაულოვა
* [[1949]]-[[1953]] (ტ. 10—13) — ბოგუსლავ ხავრანეკი და მილადა პაულოვა
* [[1953]]-[[1958]] (ტ. 14—19) — ბოგუსლავ ხავრანეკი და ანტონინ დოსტალი
* [[1959]]-[[1968]] (ტ. 20—29) — ანტონინ დოსტალი
* [[1969]]-[[1974]] (ტ. 30—35) — ბოგუსლავ ხავრანეკი
* [[1975]]-[[1986]] (ტ. 36—47) — ბოგუმილა ზასტეროვა
* [[1987]] (т. 48) — ბოგუმილა ზასტეროვა და ფრანტიშეკ ხეილი
* [[1988]]-[[1989]] (ტ. 49—50) — ფრანტიშეკ ხეილი და ლიუბომირა ხავლიკოვა
* [[1990]]-[[1999]] (ტ. 51—60) — ვლადიმირ ვავრიჟინეკი
* [[2003]]-[[2010]] (ტ. 61—68) — პაველ მილკო და ლიუბომირა ხავლიკოვა
* [[2011]]-[[2014]] (ტ. 69—72) — ლიუბომირა ხავლიკოვა
* [[2015]] (ტ. 73-დან) — პეტრა მელიხარი

== ლიტერტატურა ==
* ''Вавржинек В.'' Участие российских византинистов и славистов в сборнике «Byzantinoslavica» в межвоенный период // Российские учёные-гуманитарии в межвоенной Чехословакии. — М.: Институт славяноведения РАН, 2008. — С. 90—95.
* ''Каждан А. П.'' Byzantinoslavica — международный византиноведческий журнал (1947—1956) // [[Византийский временник]]. — 1959. — Т. 15 (40). — С. 216—237.
* ''Соколов Н. И.'' Byzantinoslavica. Sbornik pro studium Byzantsko-Slovanských vztahů. Vydává Byzantologická Komise Slovanského Ústavu. Ročnik III, Svazek I. Praha, 1931 // Труды Института славяноведения АН СССР. — Л.: [[АН СССР]], 1932. — Т. I. — С. 526—527.
* ''Balcárek P.'' Slovenské perspektivy byzantských studií na Prahu XXI století // Byzantská revue. — 2009. — S. 5—21.
* ''Talbot Rice D.'' Byzantinoslavica // The Journal of Hellenic Studies. — 1946. — Vol. 66. — P. 151.
* ''Havlíková L. Ve službách československé vědy (Přínos ruské emigrace k rozvoji pražské byzantologie a medievistické balkanistiky) // Slovanské historické studie 31, 2006, 17-47. ISSN 0081-007X.
* ''Havlíková L. ''Osudy pražské byzantologie v době německé okupace Československa //''Slovanský přehled 93, 2007, 149-160, ISSN 0037-6922.''
* ''Havlíková L. Osmdesát let mezinárodního časopisu Byzantinoslavica (1929-2009) //'' Slovanský přehled 95, 2009, 262-267. ISSN 0037-6922.
* ''Havlíková L. Jubileum mezinárodního časopisu Byzantinoslavica // Akademický bulletin 2009, 7-8, http://abicko.avcr.cz/2009/07/06/byzantinoslavica.html''
* ''Havlíková L. Byzantologie. K vývoji světové, české a slovenské byzantologie // Parrésia 4, 2010, 215-251.ISSN 1802-8209, ISBN 978-80-87378-84-7.''
* ''Havlíková L.'' ''Od reorganizace k reorganizaci. Role časopisu Byzantinoslavica ve vývoji české byzantologie v letech 1945-1963'' // Slovanský přehled 98/1-2, 2012, 189-207. ISSN 0037-6922.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [https://web.archive.org/web/20061002230919/http://www.byzantium.ac.uk/frameset_spbsnews.htm?czech Matula J. Byzantine Studies in the Czech Republic and Slovakia: a historical Review]

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]
[[კატეგორია:ჩეხეთი]]
{{კურსივისახელი}}</text>
      <sha1>jy0njpcvayyd8xqbsnpcuyqioo11bl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დევიდ უინფილდი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515888</id>
    <revision>
      <id>5407329</id>
      <parentid>5173833</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34639" sha1="smlubizjlkynle9vxwkjksft4n3qybh" xml:space="preserve">'''დევიდ კრამპტონ უინფილდი''' ({{lang-en|David Crampton Winfield}}) (დ. [[2 დეკემბერი]], [[1929]] — გ. [[28 სექტემბერი]], [[2013]]) — [[ბრიტანელი]] კონსერვატორი და [[ბიზანტისტიკა|ბიზანტისტი]], რომელიც სპეციალიზდებოდა [[კედლის მხატვრობა|კედლის მხატვრობაში]]. კარიერის პირველი ნახევარი გაატარა უცხოეთში, უმეტესად [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[კვიპროსი|კვიპროსში]], სადაც გაწეული ღვაწლისთვის [[1974]] წელს დაჯილდოვდა [[ბრიტანეთის საიმპერატორო ორდენი|ბრიტანეთის საიმპერატორო ორდენით]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Page 1 {{!}} Supplement 46162, 28 December 1973 {{!}} London Gazette {{!}} The Gazette|url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/46162/supplement/1|access-date=2021-08-04|website=www.thegazette.co.uk}}&lt;/ref&gt; ''[[The Times]]'' მას XIX საუკუნის დიდ მეცნიერ-მოგზაურებს ადარებს.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|title=David Winfield|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/david-winfield-67m3fwl23fc|access-date=2021-08-04|issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt; მოგვიანებით მუშაობდა გაერთიანებულ სამეფოში და [[1981]] წლიდან დაინიშნა [[National Trust]]-ის კონსერვაციის დაგეგმარების თანამდებობაზე.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=British picture restorers, 1600-1950 - W - National Portrait Gallery|url=https://www.npg.org.uk/research/programmes/directory-of-british-picture-restorers/british-picture-restorers-1600-1950-w|access-date=2021-08-04|website=www.npg.org.uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191101104829/https://www.npg.org.uk/research/programmes/directory-of-british-picture-restorers/british-picture-restorers-1600-1950-w|archivedate=2019-11-01}}&lt;/ref&gt;

== ადრეული პერიოდი და განათლება ==
დევიდ უინფილდი დაიბადა და გაიზარდა [[ჰენდონი|ჰენდონში]] ([[ლონდონი]]). მამამისი იყო სამოქალაქო მოხელე, რომელიც [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველ მსოფლიო ომში]] დაიჭრა. დედა ედიტი გარდაიცვალა მაშინ, როდესაც უინფილდი ხუთი წლის იყო და დეივიდი და მისი ძმა დიდწილად მამიდამ აღზარდა. მამა და ძმაც, რომელიც დეიიდზე ექვსი წლით უფროსი იყო [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომში]] ტყვეებად ჩავარდნენ და გარდაიცვალნენ სანამ უინფილდს 30 წელი შეუსრულდებოდა.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last=EASTMOND|first=ANTONY|date=2014|title=David Winfield: 2 December 1929 – 28 September 2013|url=https://www.jstor.org/stable/24643753|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=68|pages=1–5|issn=0070-7546}}&lt;/ref&gt;

უინფილდი დორსეტის [[ბრაიანსტონის სკოლა]]ში დადიოდა და ოქსფორდის [[მერტონის კოლეჯი (ოქსფორდი)|მერტონის კოლეჯში]] ეუფლებოდა თანამედროვე ისტორიას, რომელიც მან [[1954]] წელს დაასრულა. უინფილდმა ბიზანტიური ხელოვნებისა და არქიტექტურის კვლევებით დაინტერესდა, მას შემდეგ რაც, [[ათონის მთა|ათონის მთის]] გავლით, ის ევროპიდან [[სტამბოლი|სტამბოლამდე]] მოგზაუურობდა. ორი წამყვანი აკადემიკოსის [[გერვასე მეთიუ]]სა და [[დევიდ ტალბოტ რაისი]]ს რჩევით, მან განაცხადი გაგზავნა და მოიპოვა [[ბრიტანეთის საბჭო]]ს სტიპენდია.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; ამ ჯილდომ უინფილდს საშუალება მისცა 2 წელი [[ბელგრადის უნივერსიტეტი|ბელგრადის უნივერსიტეტში]] გაეტარებინა, სადაც ის გამოჩენილ სერბ ხელოვნების ისტორიკოსთან მუშაობდა, და ზაფხულის არდადეგებში, [[გაერო]]ს მიერ დაფინანსებულ პროექტის ფარგლებში, რომელსაც იტალიური გუნდი ხელმძღვანელობდა,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; უინფილდმა [[სოპოჩანის მონასტერი|სოპოჩანის მონასტერში]] მუშაობისას კედლის მხატვრობის კონსერვაციის მნიშვნელოვანი ტექნიკები გამოიმუშავა.

== კარიერა ==
[[ბალკანეთი|ბალკანეთში]] მიღებულბმა გამოცდილებამ უინფილდს საშუალება მისცა დაეწერა სტატია „''Four Historical Compositions from the Medieval Kingdom of Serbia“'', რომელიც გამოქვეყნდა [[1958]] წ. ჟურნალ ''[[Byzantinoslavica]] 19, no.2-''ში.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; უინფილდი გამოსცემდა მრავალ წიგნსა და სტატიას არქეოლოგიაზე და კონსერვაციის სამუშაოსთან დაკავშირებით, ხშირად მის მეუღლე ჯუნთან ერთად. მეუღლეს ის [[ტრაპიზონი|ტრაპიზონში]] შეხვდა, მაშინ როცა ის იყო ასისტენტ სტუდენტი, პასუხისმგებელი არქიტექტურული ნახატებისა და სურათების პროექტზე, რომელზეც ორივე მუშაობდნენ.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; უინფილდის [[1985]] წლის პუბლიკაციამ,  ბიზანტიის მონუმენტებზე და პონტოს ტოპოგრაფიაზე, რომლის თანაავტორია [[ენთონი ბრაიერი]], მაღალი შეფასება დაიმსახურა.

=== თურქეთი ===
უინფილდის პირველი მნიშვნელოვანი პროექტი იყო ტრაპიზონის [[აია-სოფიას ტაძარი (ტრაპიზონი)|აია სოფიას ტაძარი]], სადაც ის დევიდ ტალბოტ რაისმა 1957 წელს მოიწვია რათა საველე ზედამხედველობა გაეწია. უინფილდს ფრესკების რესტავრაცია ებარა, სადაც ის შემდეგი ხუთი წლის განმავლობაში მუშაობდა. პროექტი, [[ბრიტანული ინსტიტუტი ანკარაში|ანკარას ბრიტანული არქეოლოგიის ინსტიტუტის]] სპონსორობითა და Walker Trust of St Andrew-ის დაფინანსებით ხორციელდებოდა და მან გამოიღო შთაბეჭდავი შედეგები, რადგან ტალბოტ რაისმა თურქეთის მთავრობისგან ნაგებობაში, რომელიც იმ დროისთვის მეჩეთად ფუნქციონირებდა,&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Restoration of the Church of Saint Sophia at Trabzon {{!}} Research at the BIAA {{!}} BIAA|url=https://biaa.ac.uk/research/item/name/restoration-of-the-church-of-saint-sophia-at-trabzon|access-date=2021-08-04|website=biaa.ac.uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161107225119/https://biaa.ac.uk/research/item/name/restoration-of-the-church-of-saint-sophia-at-trabzon|archivedate=2016-11-07}}&lt;/ref&gt; ქრისტიანული ფრესკების გამოჩენის ნებართვა მიიღო. საღებავების ჩამოფხეკის შემდეგ გამოჩნდა ფრესკები, რომელიც კედლის მხატვრობის „ბრწყინვალე“ მაგალითად შეფასდა.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|title=David Winfield Image Archive: A Gift to the Courtauld|url=https://assets.courtauld.ac.uk/wp-content/uploads/2014/11/31143142/SpringSummerCourtauldNews15.pdf|journal=The Courtauld News|volume=Issue No. 37 Spring/Summer 2015|pages=6}}&lt;/ref&gt; როგორც ლუტგარდ ვანდეპუტმა აღნიშნა, ''[[Anatolian Studies]],'' 2008, ფრსკები მნიშვნელოვანი იყო ”''არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მათ გააჩინეს კითხვები მხატვრობის ტექნიკის წარმოშობასა და განვითარების შესახებ, არამედ ინფორმაციის გამო, რომელიც ისინი იძლეოდნენ XIII საუკუნის ქრისტიანობაში მხატვრობის განვითარებისა და სტილისტური ინოვაციების შესახებ''”.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vandeput|first=Lutgarde|date=2008|title=The British Institute at Ankara: 60 Years Young|url=https://www.jstor.org/stable/20455410|journal=Anatolian Studies|volume=58|pages=1–14|issn=0066-1546}}&lt;/ref&gt; სამუშაოების დასასრულისკენ, უინფილდისა და მისი მეუღლის ძალისხმევით, რომლებიც ამ დროისთვის ტრაპიზონში კარგად იყვნენ ცნობილი, ადგილობრივმა გუბერნატორმა ეკლესიის მუზეუმად გადაქცევის ნებართვა დართო. [[2013]] წელს გადაწყდა რომ მუზეუმი ისევ აქტიურ მეჩეთად გადაქცეულიყო.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

მუშაობები აია-სოფიაში [[1962]] წელს დასრულდა და [[1963]] წელს [[ოქსფორდის უნივერსიტეტი|ოქსფორდის უნივერსიტეტში]] [[ქართველოლოგია|ქართველოლოგიის]] კვლევისთვისთვის უინფილდმა [[მარჯორი უორდროპი]]ს ფონდიდის გრანტი მიიღო, რათა შეესწავლა ჭოროხის ხეობის ქართული ეკლესიები. უინფილდის კვლევები გამოქვეყნდა ''[[Journal of Warburg]]''-სა და [[კორტალდის ინსტიტუტი|კორტალდის ინსტიტუტში]] 1969 წელს.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

1962 წელს, უინფილდმა არქეოლოგ [[მაიკლ გოფი|მაიკლ გოფთან]] ერთად მოინახულა [[ესკიგიუმუშის მონასტერი]], კლდეზე-ნაკვეთი მონასტერი [[ნიღდე|ნიღდესთან]]. [[Russell Trust Association|Russell Trust]]-გან გრანტის მიღების შემდეგ, მათ დაიწყეს გაწმენდითი და სარესტავრაციო სამუშაოები ბიზანტიურ ფრესკებზე, სადაც ისინი შემდეგი რამდენიმე წელი მუშაობდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eski Gümüş Monastery Restoration {{!}} Research at the BIAA {{!}} BIAA|url=https://biaa.ac.uk/research/item/name/eski-gumus-monastery-restoration|access-date=2021-08-04|website=biaa.ac.uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201129162605/https://biaa.ac.uk/research/item/name/eski-gumus-monastery-restoration|archivedate=2020-11-29}}&lt;/ref&gt; მათმა სამუშაოებმა გამოააშკარავა კარგად შემოანხული ფრესკები, რომელიც ასახავდა [[ახალი აღთქმა|ახალი აღთქმის]] სცენებს, რომელიც თარიღდებოდა [[XI საუკუნე|XI]] ან [[XII საუკუნე|XII საუკუნეებით]]. მნიშვნელოვანი აღმოჩენა, რომელიც გამოქვეყნდა The Times-ში 1963 წლის 25 ოქტომბერს.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=|title=Byzantine Murals Revealed. Discovery in Turkish Church.|work=The Times, Friday 25 October 1963}}&lt;/ref&gt; შემდგომი აღმოჩენა იყო ნახატების სერია [[ნართექსი]]ს ზემოთ მდებარე ოთახის კედლებზე, რომლებიც იდენტიფიცირებული იყო როგორც [[ეზოპეს იგავები]]ს ილუსტრაცია.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Borges|first=Jason|date=2018-12-07|title=Eski Gumus (Niğde)|url=https://www.cappadociahistory.com/post/eski-gumus|access-date=2021-08-05|website=Cappadocia History|language=en}}&lt;/ref&gt;

ტრაპიზონში ყოფნის დასაწყისში უინფილდი შეხვდა [[ენთონი ბრაიერი|ენტონი ბრაიერს]]. საერთო ინტერესებით შეპყრობილი, განსაკუთრებით [[პონტოს სამეფო]]ს ძეგლების შესწავლით, ეს თანამემამულე მეცნიერები რეგიონის უშიშარ მკვლევარებად იქცნენ. შაბათ-კვირის განმავლობაში ისინი მოგზაურობდნენ სანაპიროზე და გადადიოდნენ ხეობებსა და მაღალმთიანეთში, სადაც აღწერილი იქნა ტერიტორიის ბიზანტიური და ბერძნული ისტორიის ნარჩენები, რომელთა ნაწილი მომავალში სამუდამოდ განადგურდა. მიუხედავად იმისა, რომ კლვევა 1970-იანებში დასრულდა, კვლევის შედეგების გამოცემა 1985 წლამდე არ მომხდარა.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hill|first=Stephen|date=2017|title=Anthony Applemore Mornington Bryer 31 October 1937 to 22 October 2016|url=https://www.jstor.org/stable/26571535|journal=Anatolian Studies|volume=67|pages=vi–viii|issn=0066-1546}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=PontosWorld|title=The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos|url=https://pontosworld.com/index.php/books/english/453-the-byzantine-monuments-and-topography-of-the-pontos|access-date=2021-08-04|website=PontosWorld}}&lt;/ref&gt; 1964-1965 წლებში უინფილდი [[Dumbarton Oaks]]-ის მეცნიერ თანამშრომლად დაინიშნა, სადაც წინა წელს ის მოწვეულ თანამშრომლად იმყოფებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Wilson|first=Lain|title=Fellows and Visiting Scholars in Byzantine Studies|url=https://www.doaks.org/research/byzantine/fellows|access-date=2021-08-04|website=Dumbarton Oaks|language=en}}&lt;/ref&gt; დაფნანსების შემცირების შემდეგ, იგი სტამბოლიდან [[კვიპროსი|კვიპროსში]] გადადის.

=== კვიპროსი ===
[[1952]] და [[1978]] წლებს შორის, Dumbarton Oaks-მა დააფინანსა გათხრები და/ან რესტავრაციები [[კვიპროსი]]ს მნიშვნელოვან მონუმენტებზე,&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite journal|last=Carr|first=Annemarie Weyl|date=2008|title=Dumbarton Oaks and the Legacy of Byzantine Cyprus|url=https://www.jstor.org/stable/20361353|journal=Near Eastern Archaeology|volume=71|issue=1/2|pages=95–103|issn=1094-2076}}&lt;/ref&gt; რის გამოც თითქმის ათი წელი დეივიდი და მისი მეუღლე კვიპროსში ცხოვრობდნენ, სადაც ძირითადად [[არაკოსი|არაკოსის ღვთისმშობლის ეკლესიაში]] ([[ლაგუდერა]]) მუშაობდნენ. უინფილდი 1968-1973 წლებში ფრესკების აღდგენასა და კონსერვაციას ხელმძღვანელობდა, ხოლო ჯუნ უინფილდი სურათებსა და ჩანახატებს ამზადებდა.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; მოგვიანებით მათ გამოსცეს წიგნი: ''The Church of the Panaghia tou Arakos at Lagoudhera, Cyprus: The Paintings and Their Painterly Significance'', in 2003.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2011-03-24|title=The Church of the Panaghia tou Arakos at Lagoudhera, Cyprus: The Paintings and Their Painterly Significance|url=https://www.ajaonline.org/book-review/453|access-date=2021-08-05|website=American Journal of Archaeology|language=en}}&lt;/ref&gt;

უფრო ადრე, უინფილდმა, ერნესტ ჰოკინსთან ერთად, სანთლის ჭყვარტლებისგან გაწმინდა ასინოს ღმრთისმშობლის ეკლესია.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2011-10-23|title=Obituaries: Ernest Hawkins|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituaries-ernest-hawkins-1490647.html|access-date=2021-08-04|website=The Independent|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Asinou across Time: Studies in the Architecture and Murals of the Panagia Phorbiotissa, Cyprus. Dumbarton Oaks studies, 43 – Bryn Mawr Classical Review|url=https://bmcr.brynmawr.edu/2014/2014.06.47/|access-date=2021-08-04|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ის ასევე მუშაობდა [[მონაგრი|მონაგრის]]&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|last=obsoc|date=2013-10-13|title=The Byzness|url=https://oxfordbyzantinesociety.wordpress.com/2013/10/13/the-byzness-113/|access-date=2021-08-05|website=Oxford University Byzantine Society (OUBS)|language=en}}&lt;/ref&gt; და [[პერა ხორიო]]ს ეკლესიებში და [[პაფოსი (ქალაქი)|პაფოსთან]] ახლოს მდებარე [[წმინდა ნეოფიტინის მონასტერი|წმინდა ნეოფიტის მონასტერში]], სადაც ჰოკინს აქამდეც უმუშავია.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 1970-იან წლებში Dumbarton Oaks-ის საველე კვლევის დაფინანსება საგრძნობლად შეამცირდა&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Wilson|first=Lain|title=&quot;A Free Exchange of Ideas&quot;|url=https://www.doaks.org/research/library-archives/dumbarton-oaks-archives/historical-records/75th-anniversary/fellowship-archive|access-date=2021-08-05|website=Dumbarton Oaks|language=en}}&lt;/ref&gt; და როდესაც [[1973]] წელს ლაგუდერაში სამუშაოები დასასრულს მიუახლოვდა, უინფილდები ინგლისში დაბრუნდნენ, სადაც თავდაპირველად [[ოქსფორდი|ოქსფორდში]] დასახლდნენ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

=== გაერთიანებული სამეფო ===
სამშობლოში ჩამოსვლისას, უინფილდის კვიპროსის სამუშაოები აღიარებულიიქნა [[ბრიტანეთის მთავრობა|ბრიტანეთის მთავრობის]] მიერ, [[1974]] წლის 1 იანვარს, საახალწლო საპატიო სიის თანახმად ის დაჯილდოვდა [[ბრიტანეთის საიმპერატორო ორდენი]]თ, მის მიერ კვიპროსში რელიგიური ხელოვნების ნიმუშების აღდგენისთვის.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; გაერთიანებულ სამეფოში დაბრუნების შემდეგ და მრავალი გრანტის დახმარებით, ჯერ როგორც All Souls College-ის მოწვეული თანამშრომელმა, შემდეგ [[მერტონის კოლეჯი]]ს უფროსი მეცნიერ თანამშრომელმა, დაწერა თავისი საზღვარგარეთში მუშაობის ზოგიერთი მიგნებები.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; [[1979]] წელს იგი [[კენტერბერის კათედრალი]]ს კედლის მხატვრობის სახელოსნოს დამფუძნებელი და დირექტორი გახდა და ამ პერიოდში იესოს სამლოცველოში ჭერის მოხატულობის აღდგენაზე მუშაობდა.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; [[1981]] წელს National Trust-მა უინფილდი კონსერვაციის ამგეგმავად დანიშნა. 1989 წელს დატოვა National Trust-ი და გავიდა პენსიაზე. მიუხედავად იმისა, რომ უინფილდს ოფიციალური თანამდებობა არ გააჩნდა, მას შემდეგ რაც ის და მისი მეუღლე კუნძლ [[მალი (კუნძული)|მალიზე]] გადავიდნენ, ის ისევ აგრძელებდა აკადემიურ საქმიანობას. ამ პერიოდშივე გამოქვეყნდა მისი ორი ძირითადი ნაშრომები. დეივიდი ასევე მალიდან გაემგზავრა [[კორტალდის ხელოვნების ინსტიტუტი|კორტალდის ხელოვნების ინსტიტუტში]], რათა კედლის მხატვრობაზე ლექციები წაეკითხა.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ფოტოგრაფია ==
[[2016]] წელს, [[ენტონი ისტმონდი]]ს კურატორობით გამოფენა სახელწოდებით: ''Byzantium’s Other Empire: Trebizond'' გაიხსნა [[სტამბოლი|სტამბოლში]], [[კოჩის უნივერსიტეტი]]ს ANAMED-ის გალერეაში. გამოფენა შეეხო ტრაპიზონში [[აია-სოფიას ტაძარი (ტრაპიზონი)|აია-სოფიას ტაძარს]] და ფართოდ გამოიყენებოდა დევიდ და ჯუნ უინფილდების ფოტო და ნახატების არქივი, რომელსაც კორტალდის ხელოვნების ინსტიტთან ასოცირებული კონვეის ბიბლიოთეკა ფლობდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Byzantium’s Other Empire: Trebizond {{!}} ANAMED|url=https://anamed.ku.edu.tr/en/events/byzantiums-other-empire-trebizond/|access-date=2021-08-04|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210925001455/https://anamed.ku.edu.tr/en/events/byzantiums-other-empire-trebizond/|archivedate=2021-09-25}}&lt;/ref&gt; უინფილდს, რომელსაც მჭიდრო კავშირი გააჩნდა კორტალდის ინსტიტუტთან, სიცოცხლის განმავლობაშივე კონვეის ბიბლიოთეკას გადასცა თავისი შავ-თეთრი ფოტომასალები, რომლებიც ამჟამად „Courtauld Connects“-ის პროექტის ფარგლებში დიჯიტალიზაცია და არქივიზაციის პროცეს გადის.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-06-30|title=Who made the Conway Library?|url=http://blog.courtauld.ac.uk/digitalmedia/2020/06/30/who-made-the-conway-library/|access-date=2021-08-04|website=Digital Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200703211341/http://blog.courtauld.ac.uk/digitalmedia/2020/06/30/who-made-the-conway-library/|archivedate=2020-07-03}}&lt;/ref&gt; უინფილდის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა მეუღლემ სურათებისა და ჩანაწერების არქივის დიდი ნაწილი ასევე უწყალობა კორტალდის ხელოვნების ინსტიტუტს.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

საბედნიეროდ, ფოტოების ნაწილი უკვე განთავსებული იყო კონვეის ბიბლიოთეკასა და [[დუმბარტონ-ოქსი|დუმბარტონ-ოქსში]], რითიც ისინი გადაურჩა ხანძარს, რომელმაც უინფილდის ბიბლიოთეკის დიდი ნაწილი გაანადგურა. უინფილდის ფოტოსურათები უმნიშვნელოვანესი რესურსია მკლევარებისთვის, რომლებსაც არ ჰქონდათ შესაძლებლობა ბიზანტიური ძეგლები თავად ეხილათ. აღსანიშნავია, რომ მრავალი ადგილი, სადაც უინფილდი მუშაობდა, წლების შემდეგ განადგურდა, გაიძარცვა და დაზიანდა.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2002-01-18|title=Shame of Cyprus's looted churches|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1768274.stm|access-date=2021-08-05}}&lt;/ref&gt;

== პირადი ცხოვრება ==
უინფილდი დაქორწინდა ჯუნ უეინრაითზე.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Eastmond|first=Antony|date=2014|title=David Winfield 2 December 1929 to 28 September 2013|url=https://www.jstor.org/stable/24878348|journal=Anatolian Studies|volume=64|pages=v–viii|issn=0066-1546}}&lt;/ref&gt; მათ შეეძინათ სამი შვილი — ედუარდი, დიანა და ნენსი, ყველა მათგანი დაიბადა [[ნიქოზია|ნიქოზიის]] საავადმყოფოში იმ დროს, როდესაც წყვილი ლაგუდერაში ცხოვრობდნენ. ბავშვებმა ადრეული წლები კვიპროსში გაატარეს, ესწრებოდნენ სოფლის სკოლას და სახლში სწავლობდნენ დედის დახმარებით.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; მოგვიანებით უინფილდმა და მისმა მეუღლემ კუნძულ [[მალი (კუნძული)|მალზე]] შეიძინეს დანგრეული ფერმა და დაიწყეს მიწათმოქმედება.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; დევიდ უინფილდი გარდაიცვალა კუნძულ მალზე შაბათ დღეს, [[2013]] წლის [[28 სექტემბერი|28 სექტემბერს]] და დაკრძალულია იქვე.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== რჩეული პუბლიკაციები ==
{{Refbegin}}
* ‘The Church of Our Lady at Asinou, Cyprus. A Report on the Seasons of 1965 and 1966’, David C. Winfield and Ernest J. W. Hawkins, in ''Dumbarton Oaks Papers'', Vol.21, 1967, pp. 260-266
* ‘Some Early Medieval Figure Sculpture from North East Turkey’ in the ''Journal of Warburg and Courtauld Institutions'', Vol.38, 1968, pp. 33-72
* Middle and Later Byzantine Wall Painting Methods. A Comparative Study’ in ''Dumbarton Oaks Papers'', Vol.22, 1968, pp. 61-139
* ‘Cities of Heraclius’ in ''Byzantine and Modern Greek Studies'', Thomas S. Brown, Anthony Bryer &amp; David Winfield, Volume 4, 1978
* ''Proportion and Structure of the Human Figure in Byzantine Wall Painting and Mosaic'', British Archaeological Reports International Series, David and June Winfield, Oxford : BAR Publishing, 1982,  {{ISBN|9780860541967}}
* ‘The restoration of the painted ceiling, the Jesus Chapel, Canterbury cathedral’ in ''The Conservator'', Deborah Langslow , Fiona Allardyce , Anne Worrall &amp; David Winfield, Volume 8, Issue 1, 1984
* ''Byzantine Fortifications'', with Clive Foss, Pretoria : University of South Africa, 1986, {{Isbn|0869813218}}
* ''The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos'', with maps and plans by Richard Anderson and drawings by June Winfield, 2 volumes, Anthony Bryer and David Winfield, Washington, DC : Dumbarton Oaks Research Library and Collection,1985, {{Isbn|9780884021223}}
* ''The Church of the Panaghia tou Arakos at Lagoudhera, Cyprus: The Paintings and Their Painterly Significance'', David Winfield and June Winfield, Washington, DC : Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 2003, {{ISBN|9780884022572}}
* ''Byzantine Mosaic Work : Notes on history, technique &amp; colour'', Lefkosia, Cyprus : Moufflon Publications, 2005, {{ISBN|9789963642175}}
{{Refend}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{იდენტიფიკატორები}}
{{დახარისხება:უინფილდი, დევიდ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1929]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2013]]
[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</text>
      <sha1>smlubizjlkynle9vxwkjksft4n3qybh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბიზანტინისტიკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515890</id>
    <revision>
      <id>5407310</id>
      <parentid>4705393</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა გიო ოქრო გვერდი „[[ბიზანტისტიკა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ბიზანტინისტიკა]]“</comment>
      <origin>4705393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15089" sha1="3gdvs5skrtpjr7f2q9dcdpn5in5sihl" xml:space="preserve">'''ბიზანტისტიკა''', ''ბიზანტიოლოგია'' — [[ჰუმანიტარული მეცნიერებები]]ს ინტერდისციპლინარული განშტოება, რომელიც მოიცავს [[აღმოსავლეთ რომის იმპერია|აღმოსავლეთ რომის იმპერიის]] [[ბიზანტიის იმპერიის ისტორია|ისტორიას]], [[ბიზანტიური კულტურა|კულტურას]], დემოგრაფიას, [[ბიზანტიური ტანისამოსი|ტანისამოსს]], რელიგია/თეოლოგიას, [[ბიზანტიური ხელოვნება|ხელოვნებას]], [[ბიზანტიური ლიტერატურა|ლიტერატურა]]/ეპიგრაფიას, [[ბიზანტიური მუსიკა|მუსიკას]], [[ბიზანტიური მეცნიერება|მეცნიერებას]], [[ბიზანტიის ეკონომიკა|ეკონომიკას]], მონეტებსა და პოლიტიკას. [[გერმანია]]ში დისციპლინის ფუძემდებელად ითვლება ფილოლოგი [[ჰიერონიმუს ვულფი]] (1516–1580), [[რენესანსი]]ს [[ჰუმანიზმი|ჰუმანისტი]], რომელმაც აღმოსავლეთ რომის იმპერიას უწოდა „ბიზანტია“, რომელიც 476 წელს [[დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემა|დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის]] შემდეგაც განაგრძობდა არსებობას. ოსმალეთის იმპერიის მიერ [[კონსტანტინოპოლის დაცემა|კონსტანტინოპოლის დაპყრობიდან]], ასი წლის შემდეგ, ვულფმა დაიწყო ბიზანტიელი ფილოსოფოსების ნაშრომების შეგროვება, რედაქტირება და მათი თარგმნა.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot;&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 ''Byzantium: Faith and Power (1261&amp;ndash;1557)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104122216/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 |date=2009-01-04 }}, [[Helen C. Evans]], ed., exh. cat. New York: Metropolitan Museum of Art; New Haven: Yale University Press, 2004 Quote: &quot;And, whereas Wolf initiated Byzantine studies in Germany, particularly through the editing of texts, other sixteenth-century humanists were doing the same in Holland and Italy.&quot;&lt;/ref&gt; სხვა ჰუმანისტების მეშვეობით ბიზანტიოლოგია დამკვიდრდა [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდებსა]] და [[იტალია]]ში.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot; /&gt; ბიზანტიოლოგის მკლევარს ბიზანტისტი ეწოდება.

== ორგანიზაციები ==
* [http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ Institute for Byzantine Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116093602/http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ |date=2021-01-16 }} ({{lang-sr|Vizantološki institut}}), აკადემიური ინსტიტუტი დაკავშირებული სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიასთან.
* [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/ Institut für Byzanzforschung (IBF)], ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემია
* [http://ibmgs.org/intro.html Institute for Byzantine and Modern Greek Studies (IBMGS)], არაკომერციული კულტურული ორგანიზაცია, ბელმონტი, მასაჩუსეტსი
* [https://web.archive.org/web/20161223063636/http://www.aiebnet.gr/en/introduction.html International Association of Byzantine Studies (AIEB)]
* [http://www.bsana.net/ Byzantine Studies Association of North America, Inc. (BSANA)]
* [http://www.aabs.org.au/ Australian Association for Byzantine Studies (AABS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021212345/http://www.aabs.org.au/ |date=2022-10-21 }}, არაკომერციული ორგანიზაცია, ავსტრალია და ახალი ზელანდია
* [https://web.archive.org/web/20161203210438/http://www.byzantium.ac.uk/home.html Society for the Promotion of Byzantine Studies (SPBS)], გაერთიანებული სამეფო
* [[Byzantine Institute of America]], [[Dumbarton Oaks]], ვაშინგტონი
* [http://www.byzanz-mainz.de Leibniz-WissenschaftsCampus Mainz: Byzanz zwischen Orient und Okzident], გერმანია.

== ჟურნალები ==
* ''[[Byzantine and Modern Greek Studies]]'', ბირმინგემი, {{ISSN|0307-0131}}.
* ''[https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/bz Byzantina Symmeikta]'', ათენი, {{ISSN|1105-1639}}.
* ''[[Byzantinische Zeitschrift]]'', მიუნხენი, {{ISSN|0007-7704}}.
* ''[[Byzantinoslavica]]'', პრაღა, {{ISSN|0007-7712}}
* ''[[Byzantion: revue internationale des études byzantines]]'', ბრიუსელი.
* ''[[Dumbarton Oaks Papers]]'', ვაშინგტონი, {{ISSN|0070-7546}}.
* ''[[Gouden hoorn]]'', ამსტერდამი, {{ISSN|0929-7820}}
* ''[[Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik]]'', ვენა, {{ISSN|0378-8660}}.
* ''[[Revue des études byzantines]]'', პარიზი, {{ISSN|0373-5729}}.
* ''[[Rivista di studi bizantini e neoellenici]]'', რომი, {{ISSN|0557-1367}}.
* ''[[The Byzantine Review]]'', მიუნსტერი, {{ISSN|2699-4267}}.[http://www.byzrev.com (The Byzantine Review)]
* ''[[Византийский временник]]'', მოსკოვი, {{ISSN|0132-3776}}
* ''[[Zbornik radova Vizantološkog instituta]]'', ბელგრადი, {{ISSN|0584-9888}}.

== ცნობილი ბიზანტისტები ==
{{div col|colwidth=30em}}
*ათანასე ანგელოუ (დ. 1951), ბერძენი, ლიტერატურა
*სერგეი ავერინცევი (1937–2004), რუსი, კულტურა
*პიტერ ხარანისი (1908–1985), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია და დემოგრაფია
*[[ფრანც დელგერი]] (1891–1968), გერმანელი, დიპლომატია
*ბოჟიდარ ფერიანჩიჩი (1929–1998), სერბი, ისტორია
*[[ანრი გრეგუარი (ისტორიკოსი)|ანრი გრეგუარი]] (1881–1964), ბელგიელი, ფილოლოგია
*ფილიპ გრიერსონი (1910-2006), ბრიტანელი, ისტორია და ნუმიზმატიკა
*ვენენსი გრუმელი (1890–1967), ფრანგი, ისტორია და ქრონოლოგია
*ჯუდიტ ჰერინი (დ. 1942), ბრიტანელი, არქეოლოგია
*კარლ ჰოპფი (1832–1873), გერმანელი, ისტორია
*ჰერბერტ ჰუნგერი (1914–2000), ავსტრიელი, ლიტერატურა
*[[ალექსანდრე კაჟდანი]] (1922–1997), რუსი/ამერიკელი, ისტორია
*ჰექტორ ერერა კახასი (1930–1997), ჩილელი, დიპლომატია
*ანჟელიკი ლაიუ (1941–2008), ბერძენი-ამერიკელი, საზოგადოება
*ვიკტორ ლაზარევი (1897–1976), რუსი, ხელოვნება
*რუთ მაკრიდესი (1969-2019), ამერიკელი/ბრიტანელი, ისტორია, ლიტერატურა და სამართალი
*ჯონ მეიენდორფი (1926–1992), ფრანგი/ამერიკელი, თეოლოგია
*გიულა მორავჩიკი (1892–1972), უნგრელი, ფილოლოგია
*ვილჰელმ ნისენი (1925–1994), გერმანელი, თეოლოგია
*ჯორჯ ოსტროგორსკი (1902–1976), იუგოსლავი/რუსი
*ვასილი რეგელი (1857–1932), რუსი
*ემილ რენო (1870–?), ფრანგი, ისტორია
*სილვია რონჩი (b. 1958), იტალიელი, ფილოლოგია
*სტივენ რანსიმანი (1903–2003), ინგისელი, ბიზანტია და ჯვაროსნები
*გუსტავ შლუმბერგერი (1844–1929), ფრანგი, ნუმიზმატია
*[[უორენ ტრედგოლდი]] (b. 1949), ამერიკელი, ბიზანტიის სამხედრო ორგანიზაცია
*ფიოდორ უსპენსკი (1845–1928), რუსი, ბიზანტია-ბულგარეთის ურთიერთობები
*[[ალექსანდრე ვასილიევი (ისტორიკოსი)|ალექსანდრე ვასილიევი]] (1867–1953), რუსი, ისტორია და კულტურა
*ვასილი ვასილიევსკი (1838–1899), რუსი
*სპეროს ვრიონისი (1928–2019), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია
*დიონისე ზაქითინოსი (1905–1993), ბერძენი, ისტორია
{{div col end}}

== ლიტერატურა ==
* {{cite book|author1=Evans, Helen C.|author2=Wixom, William D.|name-list-style=amp|title=The glory of Byzantium: art and culture of the Middle Byzantine era, A.D. 843-1261|location=New York|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1997|isbn=9780810965072|url=https://archive.org/details/gloryofbyzantium00evan|url-access=registration}}
* {{cite book|last=Baynes|first=Norman Hepburn|title=Byzantine studies and other essays|location=London|publisher=U. of London|year=1955}}
* {{cite book|last=Kazhdan|first=Aleksandr Petrovich|author-link=Alexander Kazhdan|title=People and power in Byzantium: an introduction to modern Byzantine studies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1982}}
* {{cite journal|last=Gregory|first=Timothy E.|title=Intensive archaeological survey and its place in Byzantine studies|journal=Byzantine Studies|volume=13|issue=2|year=1990|pages=155–175}}
* {{cite book|last=Charanis|first=Peter|title=Studies on the demography of the Byzantine empire: collected studies|publisher=Variorum Publishing|year=1972}}
* {{cite journal|last=Hendy|first=Michael F.|title=Coinage and money in the Byzantine Empire, 1081-1261|volume=12|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|year=1969}}
* {{cite book|last1=Jeffreys|first1=Elizabeth|last2=Haldon|first2=John F.|last3=Cormack|first3=Robin|title=The Oxford handbook of Byzantine studies|publisher=Oxford University Press|year=2008}}
* {{cite book|editor=Barker, Ernest|title=Social and Political Thought in Byzantium: From Justinian I to the Last Palaeologus|url=https://archive.org/details/socialpoliticalt0000bark|url-access=registration|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|year=1957}}
* {{cite journal|last=Vasiliev|first=Alexander A.|title=Byzantine Studies in Russia, Past and Present|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1927-04_32_3/page/539|journal=The American Historical Review|volume=32|issue=3|pages=539–545|year=1927|doi=10.2307/1837746|jstor=1837746}}
* {{cite book|last=Beck|first=Hans-Georg|title=Byzantinistik heute|location=Berlin|publisher=De Gruyter|year=1977|isbn=3-11-007220-3|language=de}}
* {{cite book|last=Hunger|first=Herbert|title=Byzantinische Grundlagenforschung|location=London|year=1973|language=de}}
* {{cite book|last=Irmscher|first=Johannes|title=Einführung in die Byzantinistik|location=Berlin|year=1971|language=de}}
* {{cite book|last=Mazal|first=Otto|title=Handbuch der Byzantinistik|url=https://archive.org/details/handbuchderbyzan0000maza|location=Graz|year=1989|language=de}}
* {{cite book|last=Moravcsik|first=Gyula|title=Einführung in die Byzantologie|url=https://archive.org/details/einfuhrungindieb0000mora|location=Darmstadt|year=1976|language=de}}
*{{cite journal|last=Stouraitis|first=Ioannis|title=Roman Identity in Byzantium: A Critical Approach|journal=Byzantinische Zeitschrift|year=2014|volume=107|issue=1|pages=175–220|url=http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|doi=10.1515/bz-2014-0009|s2cid=174769546|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604151614/http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|archivedate=2016-06-04}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* {{cite web|title=Byzantine Paleography Bibliography|publisher=Fordham University|url=http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014005/http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|archivedate=2013-05-09}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]
[[კატეგორია:აზია თემის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ევროპეისტიკა]]</text>
      <sha1>3gdvs5skrtpjr7f2q9dcdpn5in5sihl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407315</id>
      <parentid>5407310</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <origin>5407315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15286" sha1="t2qpwxiquqm9wpznoaxozwhq2gss7d7" xml:space="preserve">'''ბიზანტინისტიკა''',&lt;ref name=&quot;ქე&quot;&gt;{{ქე|1|430–431|ლომოური ნ.|არა|სტატია=ბიზანტინოლოგია}}&lt;/ref&gt; ''ბიზანტინოლოგია''&lt;ref name=&quot;ქე&quot; /&gt; — [[ჰუმანიტარული მეცნიერებები]]ს ინტერდისციპლინარული განშტოება, რომელიც მოიცავს [[აღმოსავლეთ რომის იმპერია|აღმოსავლეთ რომის იმპერიის]] [[ბიზანტიის იმპერიის ისტორია|ისტორიას]], [[ბიზანტიური კულტურა|კულტურას]], დემოგრაფიას, [[ბიზანტიური ტანისამოსი|ტანისამოსს]], რელიგია/თეოლოგიას, [[ბიზანტიური ხელოვნება|ხელოვნებას]], [[ბიზანტიური ლიტერატურა|ლიტერატურა]]/ეპიგრაფიას, [[ბიზანტიური მუსიკა|მუსიკას]], [[ბიზანტიური მეცნიერება|მეცნიერებას]], [[ბიზანტიის ეკონომიკა|ეკონომიკას]], მონეტებსა და პოლიტიკას. [[გერმანია]]ში დისციპლინის ფუძემდებელად ითვლება ფილოლოგი [[ჰიერონიმუს ვულფი]] (1516–1580), [[რენესანსი]]ს [[ჰუმანიზმი|ჰუმანისტი]], რომელმაც აღმოსავლეთ რომის იმპერიას უწოდა „ბიზანტია“, რომელიც 476 წელს [[დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემა|დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის]] შემდეგაც განაგრძობდა არსებობას. ოსმალეთის იმპერიის მიერ [[კონსტანტინოპოლის დაცემა|კონსტანტინოპოლის დაპყრობიდან]], ასი წლის შემდეგ, ვულფმა დაიწყო ბიზანტიელი ფილოსოფოსების ნაშრომების შეგროვება, რედაქტირება და მათი თარგმნა.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot;&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 ''Byzantium: Faith and Power (1261&amp;ndash;1557)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104122216/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 |date=2009-01-04 }}, [[Helen C. Evans]], ed., exh. cat. New York: Metropolitan Museum of Art; New Haven: Yale University Press, 2004 Quote: &quot;And, whereas Wolf initiated Byzantine studies in Germany, particularly through the editing of texts, other sixteenth-century humanists were doing the same in Holland and Italy.&quot;&lt;/ref&gt; სხვა ჰუმანისტების მეშვეობით ბიზანტინოლოგია დამკვიდრდა [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდებსა]] და [[იტალია]]ში.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot; /&gt; ბიზანტინოლოგიის მკლევარს ბიზანტინისტი ეწოდება.

== ორგანიზაციები ==
* [http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ Institute for Byzantine Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116093602/http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ |date=2021-01-16 }} ({{lang-sr|Vizantološki institut}}), აკადემიური ინსტიტუტი დაკავშირებული სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიასთან.
* [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/ Institut für Byzanzforschung (IBF)], ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემია
* [http://ibmgs.org/intro.html Institute for Byzantine and Modern Greek Studies (IBMGS)], არაკომერციული კულტურული ორგანიზაცია, ბელმონტი, მასაჩუსეტსი
* [https://web.archive.org/web/20161223063636/http://www.aiebnet.gr/en/introduction.html International Association of Byzantine Studies (AIEB)]
* [http://www.bsana.net/ Byzantine Studies Association of North America, Inc. (BSANA)]
* [http://www.aabs.org.au/ Australian Association for Byzantine Studies (AABS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021212345/http://www.aabs.org.au/ |date=2022-10-21 }}, არაკომერციული ორგანიზაცია, ავსტრალია და ახალი ზელანდია
* [https://web.archive.org/web/20161203210438/http://www.byzantium.ac.uk/home.html Society for the Promotion of Byzantine Studies (SPBS)], გაერთიანებული სამეფო
* [[Byzantine Institute of America]], [[Dumbarton Oaks]], ვაშინგტონი
* [http://www.byzanz-mainz.de Leibniz-WissenschaftsCampus Mainz: Byzanz zwischen Orient und Okzident], გერმანია.

== ჟურნალები ==
* ''[[Byzantine and Modern Greek Studies]]'', ბირმინგემი, {{ISSN|0307-0131}}.
* ''[https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/bz Byzantina Symmeikta]'', ათენი, {{ISSN|1105-1639}}.
* ''[[Byzantinische Zeitschrift]]'', მიუნხენი, {{ISSN|0007-7704}}.
* ''[[Byzantinoslavica]]'', პრაღა, {{ISSN|0007-7712}}
* ''[[Byzantion: revue internationale des études byzantines]]'', ბრიუსელი.
* ''[[Dumbarton Oaks Papers]]'', ვაშინგტონი, {{ISSN|0070-7546}}.
* ''[[Gouden hoorn]]'', ამსტერდამი, {{ISSN|0929-7820}}
* ''[[Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik]]'', ვენა, {{ISSN|0378-8660}}.
* ''[[Revue des études byzantines]]'', პარიზი, {{ISSN|0373-5729}}.
* ''[[Rivista di studi bizantini e neoellenici]]'', რომი, {{ISSN|0557-1367}}.
* ''[[The Byzantine Review]]'', მიუნსტერი, {{ISSN|2699-4267}}.[http://www.byzrev.com (The Byzantine Review)]
* ''[[Византийский временник]]'', მოსკოვი, {{ISSN|0132-3776}}
* ''[[Zbornik radova Vizantološkog instituta]]'', ბელგრადი, {{ISSN|0584-9888}}.

== ცნობილი ბიზანტინისტები ==
{{div col|colwidth=30em}}
*ათანასე ანგელოუ (დ. 1951), ბერძენი, ლიტერატურა
*სერგეი ავერინცევი (1937–2004), რუსი, კულტურა
*პიტერ ხარანისი (1908–1985), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია და დემოგრაფია
*[[ფრანც დელგერი]] (1891–1968), გერმანელი, დიპლომატია
*ბოჟიდარ ფერიანჩიჩი (1929–1998), სერბი, ისტორია
*[[ანრი გრეგუარი (ისტორიკოსი)|ანრი გრეგუარი]] (1881–1964), ბელგიელი, ფილოლოგია
*ფილიპ გრიერსონი (1910-2006), ბრიტანელი, ისტორია და ნუმიზმატიკა
*ვენენსი გრუმელი (1890–1967), ფრანგი, ისტორია და ქრონოლოგია
*ჯუდიტ ჰერინი (დ. 1942), ბრიტანელი, არქეოლოგია
*კარლ ჰოპფი (1832–1873), გერმანელი, ისტორია
*ჰერბერტ ჰუნგერი (1914–2000), ავსტრიელი, ლიტერატურა
*[[ალექსანდრე კაჟდანი]] (1922–1997), რუსი/ამერიკელი, ისტორია
*ჰექტორ ერერა კახასი (1930–1997), ჩილელი, დიპლომატია
*ანჟელიკი ლაიუ (1941–2008), ბერძენი-ამერიკელი, საზოგადოება
*ვიკტორ ლაზარევი (1897–1976), რუსი, ხელოვნება
*რუთ მაკრიდესი (1969-2019), ამერიკელი/ბრიტანელი, ისტორია, ლიტერატურა და სამართალი
*ჯონ მეიენდორფი (1926–1992), ფრანგი/ამერიკელი, თეოლოგია
*გიულა მორავჩიკი (1892–1972), უნგრელი, ფილოლოგია
*ვილჰელმ ნისენი (1925–1994), გერმანელი, თეოლოგია
*ჯორჯ ოსტროგორსკი (1902–1976), იუგოსლავი/რუსი
*ვასილი რეგელი (1857–1932), რუსი
*ემილ რენო (1870–?), ფრანგი, ისტორია
*სილვია რონჩი (b. 1958), იტალიელი, ფილოლოგია
*სტივენ რანსიმანი (1903–2003), ინგისელი, ბიზანტია და ჯვაროსნები
*გუსტავ შლუმბერგერი (1844–1929), ფრანგი, ნუმიზმატია
*[[უორენ ტრედგოლდი]] (b. 1949), ამერიკელი, ბიზანტიის სამხედრო ორგანიზაცია
*ფიოდორ უსპენსკი (1845–1928), რუსი, ბიზანტია-ბულგარეთის ურთიერთობები
*[[ალექსანდრე ვასილიევი (ისტორიკოსი)|ალექსანდრე ვასილიევი]] (1867–1953), რუსი, ისტორია და კულტურა
*ვასილი ვასილიევსკი (1838–1899), რუსი
*სპეროს ვრიონისი (1928–2019), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია
*დიონისე ზაქითინოსი (1905–1993), ბერძენი, ისტორია
{{div col end}}

== ლიტერატურა ==
* {{cite book|author1=Evans, Helen C.|author2=Wixom, William D.|name-list-style=amp|title=The glory of Byzantium: art and culture of the Middle Byzantine era, A.D. 843-1261|location=New York|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1997|isbn=9780810965072|url=https://archive.org/details/gloryofbyzantium00evan|url-access=registration}}
* {{cite book|last=Baynes|first=Norman Hepburn|title=Byzantine studies and other essays|location=London|publisher=U. of London|year=1955}}
* {{cite book|last=Kazhdan|first=Aleksandr Petrovich|author-link=Alexander Kazhdan|title=People and power in Byzantium: an introduction to modern Byzantine studies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1982}}
* {{cite journal|last=Gregory|first=Timothy E.|title=Intensive archaeological survey and its place in Byzantine studies|journal=Byzantine Studies|volume=13|issue=2|year=1990|pages=155–175}}
* {{cite book|last=Charanis|first=Peter|title=Studies on the demography of the Byzantine empire: collected studies|publisher=Variorum Publishing|year=1972}}
* {{cite journal|last=Hendy|first=Michael F.|title=Coinage and money in the Byzantine Empire, 1081-1261|volume=12|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|year=1969}}
* {{cite book|last1=Jeffreys|first1=Elizabeth|last2=Haldon|first2=John F.|last3=Cormack|first3=Robin|title=The Oxford handbook of Byzantine studies|publisher=Oxford University Press|year=2008}}
* {{cite book|editor=Barker, Ernest|title=Social and Political Thought in Byzantium: From Justinian I to the Last Palaeologus|url=https://archive.org/details/socialpoliticalt0000bark|url-access=registration|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|year=1957}}
* {{cite journal|last=Vasiliev|first=Alexander A.|title=Byzantine Studies in Russia, Past and Present|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1927-04_32_3/page/539|journal=The American Historical Review|volume=32|issue=3|pages=539–545|year=1927|doi=10.2307/1837746|jstor=1837746}}
* {{cite book|last=Beck|first=Hans-Georg|title=Byzantinistik heute|location=Berlin|publisher=De Gruyter|year=1977|isbn=3-11-007220-3|language=de}}
* {{cite book|last=Hunger|first=Herbert|title=Byzantinische Grundlagenforschung|location=London|year=1973|language=de}}
* {{cite book|last=Irmscher|first=Johannes|title=Einführung in die Byzantinistik|location=Berlin|year=1971|language=de}}
* {{cite book|last=Mazal|first=Otto|title=Handbuch der Byzantinistik|url=https://archive.org/details/handbuchderbyzan0000maza|location=Graz|year=1989|language=de}}
* {{cite book|last=Moravcsik|first=Gyula|title=Einführung in die Byzantologie|url=https://archive.org/details/einfuhrungindieb0000mora|location=Darmstadt|year=1976|language=de}}
*{{cite journal|last=Stouraitis|first=Ioannis|title=Roman Identity in Byzantium: A Critical Approach|journal=Byzantinische Zeitschrift|year=2014|volume=107|issue=1|pages=175–220|url=http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|doi=10.1515/bz-2014-0009|s2cid=174769546|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604151614/http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|archivedate=2016-06-04}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* {{cite web|title=Byzantine Paleography Bibliography|publisher=Fordham University|url=http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014005/http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|archivedate=2013-05-09}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]
[[კატეგორია:აზია თემის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ევროპეისტიკა]]</text>
      <sha1>t2qpwxiquqm9wpznoaxozwhq2gss7d7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407327</id>
      <parentid>5407315</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15292" sha1="irnz591w7y8e54amxewu2elpx8wvj30" xml:space="preserve">'''ბიზანტინისტიკა''',&lt;ref name=&quot;ქე&quot;&gt;{{ქე|1|430–431|ლომოური ნ.|არა|სტატია=ბიზანტინოლოგია}}&lt;/ref&gt; ''ბიზანტინოლოგია''&lt;ref name=&quot;ქე&quot; /&gt; — [[ჰუმანიტარული მეცნიერებები]]ს ინტერდისციპლინარული განშტოება, რომელიც მოიცავს [[აღმოსავლეთ რომის იმპერია|აღმოსავლეთ რომის იმპერიის]] [[ბიზანტიის იმპერიის ისტორია|ისტორიას]], [[ბიზანტიური კულტურა|კულტურას]], დემოგრაფიას, [[ბიზანტიური ტანისამოსი|ტანისამოსს]], რელიგია/თეოლოგიას, [[ბიზანტიური ხელოვნება|ხელოვნებას]], [[ბიზანტიური ლიტერატურა|ლიტერატურა]]/ეპიგრაფიას, [[ბიზანტიური მუსიკა|მუსიკას]], [[ბიზანტიური მეცნიერება|მეცნიერებას]], [[ბიზანტიის ეკონომიკა|ეკონომიკას]], მონეტებსა და პოლიტიკას. [[გერმანია]]ში დისციპლინის ფუძემდებელად ითვლება ფილოლოგი [[ჰიერონიმუს ვულფი]] (1516–1580), [[რენესანსი]]ს [[ჰუმანიზმი|ჰუმანისტი]], რომელმაც აღმოსავლეთ რომის იმპერიას უწოდა „ბიზანტია“, რომელიც 476 წელს [[დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემა|დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის]] შემდეგაც განაგრძობდა არსებობას. ოსმალეთის იმპერიის მიერ [[კონსტანტინოპოლის დაცემა|კონსტანტინოპოლის დაპყრობიდან]], ასი წლის შემდეგ, ვულფმა დაიწყო ბიზანტიელი ფილოსოფოსების ნაშრომების შეგროვება, რედაქტირება და მათი თარგმნა.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot;&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 ''Byzantium: Faith and Power (1261&amp;ndash;1557)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104122216/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 |date=2009-01-04 }}, [[Helen C. Evans]], ed., exh. cat. New York: Metropolitan Museum of Art; New Haven: Yale University Press, 2004 Quote: &quot;And, whereas Wolf initiated Byzantine studies in Germany, particularly through the editing of texts, other sixteenth-century humanists were doing the same in Holland and Italy.&quot;&lt;/ref&gt; სხვა ჰუმანისტების მეშვეობით ბიზანტინოლოგია დამკვიდრდა [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდებსა]] და [[იტალია]]ში.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot; /&gt; ბიზანტინოლოგიის მკლევარს ბიზანტინისტი ეწოდება.

== ორგანიზაციები ==
* [http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ Institute for Byzantine Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116093602/http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ |date=2021-01-16 }} ({{lang-sr|Vizantološki institut}}), აკადემიური ინსტიტუტი დაკავშირებული სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიასთან.
* [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/ Institut für Byzanzforschung (IBF)], ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემია
* [http://ibmgs.org/intro.html Institute for Byzantine and Modern Greek Studies (IBMGS)], არაკომერციული კულტურული ორგანიზაცია, ბელმონტი, მასაჩუსეტსი
* [https://web.archive.org/web/20161223063636/http://www.aiebnet.gr/en/introduction.html International Association of Byzantine Studies (AIEB)]
* [http://www.bsana.net/ Byzantine Studies Association of North America, Inc. (BSANA)]
* [http://www.aabs.org.au/ Australian Association for Byzantine Studies (AABS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021212345/http://www.aabs.org.au/ |date=2022-10-21 }}, არაკომერციული ორგანიზაცია, ავსტრალია და ახალი ზელანდია
* [https://web.archive.org/web/20161203210438/http://www.byzantium.ac.uk/home.html Society for the Promotion of Byzantine Studies (SPBS)], გაერთიანებული სამეფო
* [[Byzantine Institute of America]], [[Dumbarton Oaks]], ვაშინგტონი
* [http://www.byzanz-mainz.de Leibniz-WissenschaftsCampus Mainz: Byzanz zwischen Orient und Okzident], გერმანია.

== ჟურნალები ==
* ''[[Byzantine and Modern Greek Studies]]'', ბირმინგემი, {{ISSN|0307-0131}}.
* ''[https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/bz Byzantina Symmeikta]'', ათენი, {{ISSN|1105-1639}}.
* ''[[Byzantinische Zeitschrift]]'', მიუნხენი, {{ISSN|0007-7704}}.
* ''[[Byzantinoslavica]]'', პრაღა, {{ISSN|0007-7712}}
* ''[[Byzantion: revue internationale des études byzantines]]'', ბრიუსელი.
* ''[[Dumbarton Oaks Papers]]'', ვაშინგტონი, {{ISSN|0070-7546}}.
* ''[[Gouden hoorn]]'', ამსტერდამი, {{ISSN|0929-7820}}
* ''[[Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik]]'', ვენა, {{ISSN|0378-8660}}.
* ''[[Revue des études byzantines]]'', პარიზი, {{ISSN|0373-5729}}.
* ''[[Rivista di studi bizantini e neoellenici]]'', რომი, {{ISSN|0557-1367}}.
* ''[[The Byzantine Review]]'', მიუნსტერი, {{ISSN|2699-4267}}.[http://www.byzrev.com (The Byzantine Review)]
* ''[[Византийский временник]]'', მოსკოვი, {{ISSN|0132-3776}}
* ''[[Zbornik radova Vizantološkog instituta]]'', ბელგრადი, {{ISSN|0584-9888}}.

== ცნობილი ბიზანტინისტები ==
{{div col|colwidth=30em}}
*ათანასე ანგელოუ (დ. 1951), ბერძენი, ლიტერატურა
*სერგეი ავერინცევი (1937–2004), რუსი, კულტურა
*პიტერ ხარანისი (1908–1985), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია და დემოგრაფია
*[[ფრანც დელგერი]] (1891–1968), გერმანელი, დიპლომატია
*ბოჟიდარ ფერიანჩიჩი (1929–1998), სერბი, ისტორია
*[[ანრი გრეგუარი (ისტორიკოსი)|ანრი გრეგუარი]] (1881–1964), ბელგიელი, ფილოლოგია
*ფილიპ გრიერსონი (1910-2006), ბრიტანელი, ისტორია და ნუმიზმატიკა
*ვენენსი გრუმელი (1890–1967), ფრანგი, ისტორია და ქრონოლოგია
*ჯუდიტ ჰერინი (დ. 1942), ბრიტანელი, არქეოლოგია
*კარლ ჰოპფი (1832–1873), გერმანელი, ისტორია
*ჰერბერტ ჰუნგერი (1914–2000), ავსტრიელი, ლიტერატურა
*[[ალექსანდრე კაჟდანი]] (1922–1997), რუსი/ამერიკელი, ისტორია
*ჰექტორ ერერა კახასი (1930–1997), ჩილელი, დიპლომატია
*ანჟელიკი ლაიუ (1941–2008), ბერძენი-ამერიკელი, საზოგადოება
*ვიკტორ ლაზარევი (1897–1976), რუსი, ხელოვნება
*რუთ მაკრიდესი (1969-2019), ამერიკელი/ბრიტანელი, ისტორია, ლიტერატურა და სამართალი
*ჯონ მეიენდორფი (1926–1992), ფრანგი/ამერიკელი, თეოლოგია
*გიულა მორავჩიკი (1892–1972), უნგრელი, ფილოლოგია
*ვილჰელმ ნისენი (1925–1994), გერმანელი, თეოლოგია
*ჯორჯ ოსტროგორსკი (1902–1976), იუგოსლავი/რუსი
*ვასილი რეგელი (1857–1932), რუსი
*ემილ რენო (1870–?), ფრანგი, ისტორია
*სილვია რონჩი (b. 1958), იტალიელი, ფილოლოგია
*სტივენ რანსიმანი (1903–2003), ინგისელი, ბიზანტია და ჯვაროსნები
*გუსტავ შლუმბერგერი (1844–1929), ფრანგი, ნუმიზმატია
*[[უორენ ტრედგოლდი]] (b. 1949), ამერიკელი, ბიზანტიის სამხედრო ორგანიზაცია
*ფიოდორ უსპენსკი (1845–1928), რუსი, ბიზანტია-ბულგარეთის ურთიერთობები
*[[ალექსანდრე ვასილიევი (ისტორიკოსი)|ალექსანდრე ვასილიევი]] (1867–1953), რუსი, ისტორია და კულტურა
*ვასილი ვასილიევსკი (1838–1899), რუსი
*სპეროს ვრიონისი (1928–2019), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია
*დიონისე ზაქითინოსი (1905–1993), ბერძენი, ისტორია
{{div col end}}

== ლიტერატურა ==
* {{cite book|author1=Evans, Helen C.|author2=Wixom, William D.|name-list-style=amp|title=The glory of Byzantium: art and culture of the Middle Byzantine era, A.D. 843-1261|location=New York|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1997|isbn=9780810965072|url=https://archive.org/details/gloryofbyzantium00evan|url-access=registration}}
* {{cite book|last=Baynes|first=Norman Hepburn|title=Byzantine studies and other essays|location=London|publisher=U. of London|year=1955}}
* {{cite book|last=Kazhdan|first=Aleksandr Petrovich|author-link=Alexander Kazhdan|title=People and power in Byzantium: an introduction to modern Byzantine studies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1982}}
* {{cite journal|last=Gregory|first=Timothy E.|title=Intensive archaeological survey and its place in Byzantine studies|journal=Byzantine Studies|volume=13|issue=2|year=1990|pages=155–175}}
* {{cite book|last=Charanis|first=Peter|title=Studies on the demography of the Byzantine empire: collected studies|publisher=Variorum Publishing|year=1972}}
* {{cite journal|last=Hendy|first=Michael F.|title=Coinage and money in the Byzantine Empire, 1081-1261|volume=12|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|year=1969}}
* {{cite book|last1=Jeffreys|first1=Elizabeth|last2=Haldon|first2=John F.|last3=Cormack|first3=Robin|title=The Oxford handbook of Byzantine studies|publisher=Oxford University Press|year=2008}}
* {{cite book|editor=Barker, Ernest|title=Social and Political Thought in Byzantium: From Justinian I to the Last Palaeologus|url=https://archive.org/details/socialpoliticalt0000bark|url-access=registration|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|year=1957}}
* {{cite journal|last=Vasiliev|first=Alexander A.|title=Byzantine Studies in Russia, Past and Present|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1927-04_32_3/page/539|journal=The American Historical Review|volume=32|issue=3|pages=539–545|year=1927|doi=10.2307/1837746|jstor=1837746}}
* {{cite book|last=Beck|first=Hans-Georg|title=Byzantinistik heute|location=Berlin|publisher=De Gruyter|year=1977|isbn=3-11-007220-3|language=de}}
* {{cite book|last=Hunger|first=Herbert|title=Byzantinische Grundlagenforschung|location=London|year=1973|language=de}}
* {{cite book|last=Irmscher|first=Johannes|title=Einführung in die Byzantinistik|location=Berlin|year=1971|language=de}}
* {{cite book|last=Mazal|first=Otto|title=Handbuch der Byzantinistik|url=https://archive.org/details/handbuchderbyzan0000maza|location=Graz|year=1989|language=de}}
* {{cite book|last=Moravcsik|first=Gyula|title=Einführung in die Byzantologie|url=https://archive.org/details/einfuhrungindieb0000mora|location=Darmstadt|year=1976|language=de}}
*{{cite journal|last=Stouraitis|first=Ioannis|title=Roman Identity in Byzantium: A Critical Approach|journal=Byzantinische Zeitschrift|year=2014|volume=107|issue=1|pages=175–220|url=http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|doi=10.1515/bz-2014-0009|s2cid=174769546|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604151614/http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|archivedate=2016-06-04}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* {{cite web|title=Byzantine Paleography Bibliography|publisher=Fordham University|url=http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014005/http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|archivedate=2013-05-09}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]
[[კატეგორია:აზია თემის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ევროპეისტიკა]]</text>
      <sha1>irnz591w7y8e54amxewu2elpx8wvj30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407332</id>
      <parentid>5407327</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>შეიცვალა გასაღები [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]-სთვის &quot; &quot; გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15294" sha1="l2g0tzpju0l6frzw1b25x2dtgdqj8ql" xml:space="preserve">'''ბიზანტინისტიკა''',&lt;ref name=&quot;ქე&quot;&gt;{{ქე|1|430–431|ლომოური ნ.|არა|სტატია=ბიზანტინოლოგია}}&lt;/ref&gt; ''ბიზანტინოლოგია''&lt;ref name=&quot;ქე&quot; /&gt; — [[ჰუმანიტარული მეცნიერებები]]ს ინტერდისციპლინარული განშტოება, რომელიც მოიცავს [[აღმოსავლეთ რომის იმპერია|აღმოსავლეთ რომის იმპერიის]] [[ბიზანტიის იმპერიის ისტორია|ისტორიას]], [[ბიზანტიური კულტურა|კულტურას]], დემოგრაფიას, [[ბიზანტიური ტანისამოსი|ტანისამოსს]], რელიგია/თეოლოგიას, [[ბიზანტიური ხელოვნება|ხელოვნებას]], [[ბიზანტიური ლიტერატურა|ლიტერატურა]]/ეპიგრაფიას, [[ბიზანტიური მუსიკა|მუსიკას]], [[ბიზანტიური მეცნიერება|მეცნიერებას]], [[ბიზანტიის ეკონომიკა|ეკონომიკას]], მონეტებსა და პოლიტიკას. [[გერმანია]]ში დისციპლინის ფუძემდებელად ითვლება ფილოლოგი [[ჰიერონიმუს ვულფი]] (1516–1580), [[რენესანსი]]ს [[ჰუმანიზმი|ჰუმანისტი]], რომელმაც აღმოსავლეთ რომის იმპერიას უწოდა „ბიზანტია“, რომელიც 476 წელს [[დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემა|დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის]] შემდეგაც განაგრძობდა არსებობას. ოსმალეთის იმპერიის მიერ [[კონსტანტინოპოლის დაცემა|კონსტანტინოპოლის დაპყრობიდან]], ასი წლის შემდეგ, ვულფმა დაიწყო ბიზანტიელი ფილოსოფოსების ნაშრომების შეგროვება, რედაქტირება და მათი თარგმნა.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot;&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 ''Byzantium: Faith and Power (1261&amp;ndash;1557)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104122216/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0422/is_2_87/ai_n14814121 |date=2009-01-04 }}, [[Helen C. Evans]], ed., exh. cat. New York: Metropolitan Museum of Art; New Haven: Yale University Press, 2004 Quote: &quot;And, whereas Wolf initiated Byzantine studies in Germany, particularly through the editing of texts, other sixteenth-century humanists were doing the same in Holland and Italy.&quot;&lt;/ref&gt; სხვა ჰუმანისტების მეშვეობით ბიზანტინოლოგია დამკვიდრდა [[ნიდერლანდები|ნიდერლანდებსა]] და [[იტალია]]ში.&lt;ref name=&quot;Faith and Power&quot; /&gt; ბიზანტინოლოგიის მკლევარს ბიზანტინისტი ეწოდება.

== ორგანიზაციები ==
* [http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ Institute for Byzantine Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116093602/http://www.byzinst-sasa.rs/eng/ |date=2021-01-16 }} ({{lang-sr|Vizantološki institut}}), აკადემიური ინსტიტუტი დაკავშირებული სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიასთან.
* [http://www.oeaw.ac.at/byzanz/ Institut für Byzanzforschung (IBF)], ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემია
* [http://ibmgs.org/intro.html Institute for Byzantine and Modern Greek Studies (IBMGS)], არაკომერციული კულტურული ორგანიზაცია, ბელმონტი, მასაჩუსეტსი
* [https://web.archive.org/web/20161223063636/http://www.aiebnet.gr/en/introduction.html International Association of Byzantine Studies (AIEB)]
* [http://www.bsana.net/ Byzantine Studies Association of North America, Inc. (BSANA)]
* [http://www.aabs.org.au/ Australian Association for Byzantine Studies (AABS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021212345/http://www.aabs.org.au/ |date=2022-10-21 }}, არაკომერციული ორგანიზაცია, ავსტრალია და ახალი ზელანდია
* [https://web.archive.org/web/20161203210438/http://www.byzantium.ac.uk/home.html Society for the Promotion of Byzantine Studies (SPBS)], გაერთიანებული სამეფო
* [[Byzantine Institute of America]], [[Dumbarton Oaks]], ვაშინგტონი
* [http://www.byzanz-mainz.de Leibniz-WissenschaftsCampus Mainz: Byzanz zwischen Orient und Okzident], გერმანია.

== ჟურნალები ==
* ''[[Byzantine and Modern Greek Studies]]'', ბირმინგემი, {{ISSN|0307-0131}}.
* ''[https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/bz Byzantina Symmeikta]'', ათენი, {{ISSN|1105-1639}}.
* ''[[Byzantinische Zeitschrift]]'', მიუნხენი, {{ISSN|0007-7704}}.
* ''[[Byzantinoslavica]]'', პრაღა, {{ISSN|0007-7712}}
* ''[[Byzantion: revue internationale des études byzantines]]'', ბრიუსელი.
* ''[[Dumbarton Oaks Papers]]'', ვაშინგტონი, {{ISSN|0070-7546}}.
* ''[[Gouden hoorn]]'', ამსტერდამი, {{ISSN|0929-7820}}
* ''[[Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik]]'', ვენა, {{ISSN|0378-8660}}.
* ''[[Revue des études byzantines]]'', პარიზი, {{ISSN|0373-5729}}.
* ''[[Rivista di studi bizantini e neoellenici]]'', რომი, {{ISSN|0557-1367}}.
* ''[[The Byzantine Review]]'', მიუნსტერი, {{ISSN|2699-4267}}.[http://www.byzrev.com (The Byzantine Review)]
* ''[[Византийский временник]]'', მოსკოვი, {{ISSN|0132-3776}}
* ''[[Zbornik radova Vizantološkog instituta]]'', ბელგრადი, {{ISSN|0584-9888}}.

== ცნობილი ბიზანტინისტები ==
{{div col|colwidth=30em}}
*ათანასე ანგელოუ (დ. 1951), ბერძენი, ლიტერატურა
*სერგეი ავერინცევი (1937–2004), რუსი, კულტურა
*პიტერ ხარანისი (1908–1985), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია და დემოგრაფია
*[[ფრანც დელგერი]] (1891–1968), გერმანელი, დიპლომატია
*ბოჟიდარ ფერიანჩიჩი (1929–1998), სერბი, ისტორია
*[[ანრი გრეგუარი (ისტორიკოსი)|ანრი გრეგუარი]] (1881–1964), ბელგიელი, ფილოლოგია
*ფილიპ გრიერსონი (1910-2006), ბრიტანელი, ისტორია და ნუმიზმატიკა
*ვენენსი გრუმელი (1890–1967), ფრანგი, ისტორია და ქრონოლოგია
*ჯუდიტ ჰერინი (დ. 1942), ბრიტანელი, არქეოლოგია
*კარლ ჰოპფი (1832–1873), გერმანელი, ისტორია
*ჰერბერტ ჰუნგერი (1914–2000), ავსტრიელი, ლიტერატურა
*[[ალექსანდრე კაჟდანი]] (1922–1997), რუსი/ამერიკელი, ისტორია
*ჰექტორ ერერა კახასი (1930–1997), ჩილელი, დიპლომატია
*ანჟელიკი ლაიუ (1941–2008), ბერძენი-ამერიკელი, საზოგადოება
*ვიკტორ ლაზარევი (1897–1976), რუსი, ხელოვნება
*რუთ მაკრიდესი (1969-2019), ამერიკელი/ბრიტანელი, ისტორია, ლიტერატურა და სამართალი
*ჯონ მეიენდორფი (1926–1992), ფრანგი/ამერიკელი, თეოლოგია
*გიულა მორავჩიკი (1892–1972), უნგრელი, ფილოლოგია
*ვილჰელმ ნისენი (1925–1994), გერმანელი, თეოლოგია
*ჯორჯ ოსტროგორსკი (1902–1976), იუგოსლავი/რუსი
*ვასილი რეგელი (1857–1932), რუსი
*ემილ რენო (1870–?), ფრანგი, ისტორია
*სილვია რონჩი (b. 1958), იტალიელი, ფილოლოგია
*სტივენ რანსიმანი (1903–2003), ინგისელი, ბიზანტია და ჯვაროსნები
*გუსტავ შლუმბერგერი (1844–1929), ფრანგი, ნუმიზმატია
*[[უორენ ტრედგოლდი]] (b. 1949), ამერიკელი, ბიზანტიის სამხედრო ორგანიზაცია
*ფიოდორ უსპენსკი (1845–1928), რუსი, ბიზანტია-ბულგარეთის ურთიერთობები
*[[ალექსანდრე ვასილიევი (ისტორიკოსი)|ალექსანდრე ვასილიევი]] (1867–1953), რუსი, ისტორია და კულტურა
*ვასილი ვასილიევსკი (1838–1899), რუსი
*სპეროს ვრიონისი (1928–2019), ბერძენი/ამერიკელი, ისტორია
*დიონისე ზაქითინოსი (1905–1993), ბერძენი, ისტორია
{{div col end}}

== ლიტერატურა ==
* {{cite book|author1=Evans, Helen C.|author2=Wixom, William D.|name-list-style=amp|title=The glory of Byzantium: art and culture of the Middle Byzantine era, A.D. 843-1261|location=New York|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1997|isbn=9780810965072|url=https://archive.org/details/gloryofbyzantium00evan|url-access=registration}}
* {{cite book|last=Baynes|first=Norman Hepburn|title=Byzantine studies and other essays|location=London|publisher=U. of London|year=1955}}
* {{cite book|last=Kazhdan|first=Aleksandr Petrovich|author-link=Alexander Kazhdan|title=People and power in Byzantium: an introduction to modern Byzantine studies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1982}}
* {{cite journal|last=Gregory|first=Timothy E.|title=Intensive archaeological survey and its place in Byzantine studies|journal=Byzantine Studies|volume=13|issue=2|year=1990|pages=155–175}}
* {{cite book|last=Charanis|first=Peter|title=Studies on the demography of the Byzantine empire: collected studies|publisher=Variorum Publishing|year=1972}}
* {{cite journal|last=Hendy|first=Michael F.|title=Coinage and money in the Byzantine Empire, 1081-1261|volume=12|publisher=Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies|year=1969}}
* {{cite book|last1=Jeffreys|first1=Elizabeth|last2=Haldon|first2=John F.|last3=Cormack|first3=Robin|title=The Oxford handbook of Byzantine studies|publisher=Oxford University Press|year=2008}}
* {{cite book|editor=Barker, Ernest|title=Social and Political Thought in Byzantium: From Justinian I to the Last Palaeologus|url=https://archive.org/details/socialpoliticalt0000bark|url-access=registration|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|year=1957}}
* {{cite journal|last=Vasiliev|first=Alexander A.|title=Byzantine Studies in Russia, Past and Present|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1927-04_32_3/page/539|journal=The American Historical Review|volume=32|issue=3|pages=539–545|year=1927|doi=10.2307/1837746|jstor=1837746}}
* {{cite book|last=Beck|first=Hans-Georg|title=Byzantinistik heute|location=Berlin|publisher=De Gruyter|year=1977|isbn=3-11-007220-3|language=de}}
* {{cite book|last=Hunger|first=Herbert|title=Byzantinische Grundlagenforschung|location=London|year=1973|language=de}}
* {{cite book|last=Irmscher|first=Johannes|title=Einführung in die Byzantinistik|location=Berlin|year=1971|language=de}}
* {{cite book|last=Mazal|first=Otto|title=Handbuch der Byzantinistik|url=https://archive.org/details/handbuchderbyzan0000maza|location=Graz|year=1989|language=de}}
* {{cite book|last=Moravcsik|first=Gyula|title=Einführung in die Byzantologie|url=https://archive.org/details/einfuhrungindieb0000mora|location=Darmstadt|year=1976|language=de}}
*{{cite journal|last=Stouraitis|first=Ioannis|title=Roman Identity in Byzantium: A Critical Approach|journal=Byzantinische Zeitschrift|year=2014|volume=107|issue=1|pages=175–220|url=http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|doi=10.1515/bz-2014-0009|s2cid=174769546|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604151614/http://www.degruyter.com/dg/viewarticle.fullcontentlink:pdfeventlink/$002fj$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.pdf/bz-2014-0009.pdf?t:ac=j$002fbyzs.2014.107.issue-1$002fbz-2014-0009$002fbz-2014-0009.xml|archivedate=2016-06-04}}

== რესურსები ინტერნეტში ==
* {{cite web|title=Byzantine Paleography Bibliography|publisher=Fordham University|url=http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|accessdate=2021-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014005/http://www.fordham.edu/halsall/byz/greekpalbib.html|archivedate=2013-05-09}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა| ]]
[[კატეგორია:აზია თემის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ევროპეისტიკა]]</text>
      <sha1>l2g0tzpju0l6frzw1b25x2dtgdqj8ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთავსტრალიური მუზეუმი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>516452</id>
    <revision>
      <id>5407314</id>
      <parentid>4881637</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25844" sha1="r1r67iqianoowfrgfrschp2e19stfbu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუზეუმი
| სახელი        = 
| სურათი        = 
| სურათისზომა   = 
| წარწერა        = 
| დაარსდა       = 
| დამაარსებლები  = 
| დაიხურა       = 
| მდებარეობა    = 
|lat_dir =   |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec = 
|lon_dir =   |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec = 
| პოზრუკა = 
| პოზრუკის ზომა =
| ალტერნატიული რუკა =
| პოზრუკა2 =
| პოზრუკის ზომა2 =
| ალტერნატიული რუკა2 =
| სტატუსი       =
| ექსპონატი      = 
| კლასიფიკაცია   = 
| ვიზიტორები   =
| დირექტორი    = 
| პრეზიდენტი   =
| კურატორი     =
| საიტი      = 
}}
'''სამხრეთავსტრალიური მუზეუმი''' ― ბუნების ისტორიის მუზეუმი და კვლევითი ინსტიტუტი [[ადელაიდა]]ში, [[სამხრეთი ავსტრალია|სამხრეთ ავსტრალიაში]]. დაარსდა [[1856]] წელს და სამხრეთ ავსტრალიის მთავრობის მიერ იმართება. მუზეუმი ადელაიდას პარკების კულტურული უბნის ჩრდილოეთ ტერასაზე შენობების კომპლექსს მოიცავს. სამომავლოდ, მუზეუმში დაცული ავსტრალიური აბორიგენული კულტურული კოლექციის (უდიდესი მსოფლიოში) ნიმუშების ახალ აბორიგენული ხელოვნებისა და კულტურის ეროვნულ გალერეაში გადატანა იგეგმება.

== ისტორია ==
[[File:14 Pieces.JPG|thumb|left|ანგელა და ჰუსეინ ვალამანეშების მიერ შექმნილი ''14 ნაწილი''', რომელიც იქთიოზავრის ხერხემლის შესაბამისადაა შექმნილი.&lt;ref&gt;Jude Elton, HistorySA: [http://adelaidia.sa.gov.au/things/14-pieces Adelaidia &gt; Things &gt; 14 Pieces] Accessed 19 March 2014.&lt;/ref&gt;]]
[[File:22042010 SA Museum.jpg|thumb|left|მორტლოკის ბიბლიოთეკა, რომელიც სამხრეთავსტრალიური მუზეუმის ეზოს დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს]]
=== XIX საუკუნე ===
სამხრეთავსტრალიური ინსტიტუტი, რომლის შემადგენლობაში საჯარო ბიბლიოთეკა და მუზეუმიც შედიოდა, [[1861]] წელს დაარსდა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article31829387|publisher=South Australian Advertiser|title=South Australian Institute|date=27 October 1863|page=4|website=Trove|access-date=18 May 2019}}&lt;/ref&gt; თავდაპირველად ბიბლიოთეკისა და მექანიკის ინსტიტუტის ნაქირავებ შენობაში, მეფე უილიამის ქუჩაზე მდებარეობდა, სანამ ჩრდილოეთ ტერასისა და კინთოურის გამზირის კუთხეში ინსტიტუტის შენობის მშენებლობა დასრულდებოდა. 

[[1856]] წლის ივნისში სამხრეთ ავსტრალიის საკანონმდებლო საბჭომ მიიღო სამხრეთავსტრალიური ინსტიტუტის კანონი (''კანონი სამხრეთავსტრალიური ინსტიტუტის დაარსებისა და დაქვემდებარების შესახებ''),&lt;ref&gt;{{cite web | title=SA Institute Act (No 16 of 19 Vic, 1855-6) | website=Australasian Legal Information Institute (AustLII) | url=http://classic.austlii.edu.au/au/legis/sa/num_act/sia16o19v18556244/ | access-date=4 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article49753680 |title=The South Australian Institute. |newspaper=[[South Australian Register]]  |volume=XX |issue=3074  |location=South Australia |date=11 August 1856 |access-date=4 July 2020 |page=2 |via=National Library of Australia}}    &lt;/ref&gt; რომლის მიხედვითაც ინსტიტუტი გუბერნატორთა საბჭოს კონტროლქვეშ აღმოჩნდა.&lt;ref name=SLSAboard&gt;{{cite web|website=State Library of South Australia|url=https://guides.slsa.sa.gov.au/c.php?g=410288&amp;p=2794469|title=History of the State Library of South Australia: Board members &amp; legislation|access-date=31 July 2019}}&lt;/ref&gt; 

[[1859]] წლის ივნისში სამხრეთავსტრალიური მუზეუმის კურატორობა ფრედერიკ ჯორჯ უოთერჰაუსს შესთავაზეს. ინსტიტუტის შენობის დასრულების შემდეგ, საბჭომ იგი პირველ კურატორად დანიშნა. უოთერჰაუსს ეს პოსტი 1882 წლის თებერვლამდე ეკავა. იგი უილიამ ჰაკიმ ჩაანაცვლა, რომელმაც სამხრეთავსტრალიური ინსტიტუტისთვის მუზეუმის წოდების იდეა წამოაყენა, თუმცა მაშინ ეს იდეა არ მიუღიათ.&lt;ref name=SLSAboard/&gt;კურატორის პოზიცია დირექტორით შეიცვალა და ჰაკიც პირველ დირექტორად დაინიშნა, თუმცა ეს პოზიცია მხოლოდ [[1884]] წლის ოქტომბრამდე ეკავა, რის შემდეგაც მუზეუმის მენეჯმენტთან დაკავშირებით დისპუტების სერია დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article43808739 |title=The Museum Officials |newspaper=[[South Australian Register]] |volume=XLIX |issue=11,835 |location=South Australia |date=18 October 1884 |access-date=19 May 2019 |page=4 |via=National Library of Australia}}&lt;/ref&gt;

=== XX საუკუნე ===
1939 წლის მუზეუმების შესახებ კანონით, სამხრეთავსტრალიურ მუზეუმს [[სამხრეთ ავსტრალიის სამხატვრო გალერეა|სამხრეთ ავსტრალიის სამხატვრო გალერეისა]] და სამხრეთ ავსტრალიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკისგან დამოუკიდებლობა მიენიჭა. სამხრეთავსტრალიურ ინსტიტუტს ოფიციალურად ეწოდა სამხრეთავსტრალიური მუზეუმი. 1976 წელს მიიღეს კანონი სამხრეთავსტრალიური მუზეუმის შესახებ.&lt;ref name=LA&gt;{{cite web|website=Libraries Australia|url=https://librariesaustralia.nla.gov.au/search/display?dbid=auth&amp;id=36484115|series=Libraries Australia Authorities - Full view|title=National Gallery of South Australia (Record ID 36484115)|access-date=30 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230319181434/https://librariesaustralia.nla.gov.au/search/display?dbid=auth&amp;id=36484115|archivedate=19 მარტი 2023}}&lt;/ref&gt; This legislation was superseded by the ''South Australian Museum Act (1976)''.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Government of South Australia. Attorney-General's Dept|website=legislation.sa|url=https://www.legislation.sa.gov.au/LZ/C/A/SOUTH%20AUSTRALIAN%20MUSEUM%20ACT%201976.aspx|title=Museum Act 1976|access-date=31 July 2019|archive-date=1 აგვისტო 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190801091246/https://www.legislation.sa.gov.au/LZ/C/A/SOUTH%2520AUSTRALIAN%2520MUSEUM%2520ACT%25201976.aspx}}&lt;/ref&gt;  მუზეუმი ''Arts South Australia''-ის შემადგენლობაში შედის.

[[1997]] წელს ხელოვნების მინისტრ დაიანა ლეიდლოუს მხარდაჭერით, სამხრეთავსტრაიური მუზეუმი ავსტრალიური აბორიგენული კულტურის გალერეის პირველი სართულის განვითარებისთვის დააფინანსეს.&lt;ref&gt;{{cite web|website=Artlink|author=Edblog|url=https://www.artlink.com.au/articles/2544/artrave/|title=Artrave|access-date=3 August 2019}}&lt;/ref&gt;

=== XXI საუკუნე ===
[[2002]]-[[2011]] წლებში პრემიერმა და ხელოვნების მინისტრმა, მაიკ რანმა მუზეუმი წყნარი ოკეანის კულტურების გალერეის ხელახლა და სამხრეთავსტრალიური ბიომრავალფეროვნების გალერეის განვითარებისთვის დააფინანსა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.samuseum.sa.gov.au/Upload/files-about/annual-report-2008-09.pdf ''Annual Report of the South Australian Museum Board, 2008-2009''] Accessed 10 September 2014.&lt;/ref&gt; 2011 წელს პრემიერმა ადელაიდას ყოფილი მერი და განათლების მინისტრი, ჯეიმ ლომაქს-სმითი, მუზეუმის საბჭოს თავმჯდომარედ დანიშნა. [[2020]] წლის ნოემბერში მუზეუმის საბჭოს თავმჯდომარედ კიმ ჩითერი დაინიშნა.&lt;ref name=Cheater&gt; [https://www.samuseum.sa.gov.au/media/KimCheater Distinguished leader takes seat as new Chair of the South Australian Museum Board] SA Museum. Retrieved 13 November 2020.&lt;/ref&gt;

== კოლექციები ==
[[File:SouthAustralianMuseum.jpg|thumb|left|200px|სამხრეთავსტრალიური მუზეუმი]]
სამხრეთავსტრალიურ მუზეუმში ოთხ მილიონ ეგზემპლარზე მეტია დაცული. მუდმივი გალერეებია: [[ძველი ეგვიპტე]], ავსტრალიური აბორიგენული კულტურები, ავსტრალური პოლარული კოლექცია, ედიაკარი, მეგაფაუნა, მინერალები და მეტეორიტები, ოპალის ნამარხი ნაშთები, წყნარი ოკეანის ნაშთები, სამხრეთავსტრალიური ბიომრავალფეროვნება, ვეშაპები და დელფინები და მსოფლიოს ძუძუმწოვრები.&lt;ref&gt;{{cite web|website=South Australian Museum|url=http://www.samuseum.sa.gov.au/explore/museum-galleries|title=Museum galleries|access-date=24 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412165359/http://www.samuseum.sa.gov.au/explore/museum-galleries|archivedate=12 აპრილი 2019}}&lt;/ref&gt;

=== ადგილობრივი არტეფაქტების კოლექცია ===
მუზეუმში ავსტრალიური აბორიგენული კულტურების მნიშვნელოვანი კოლექციაა დაცული, რომელიც 30 000-მდე ექსპონატს მოიცავს. ეს კოლექცია, რამდენიმე სხვა კოლექციასთან ერთად, გაციფრულებულია. 

[[2016]] წელს კერძო ბენეფიციარმა, მარგარეტ დეივიმ, მუზეუმში ახალი პოზიცია, ადგილობრივი კურატორის პოზიცია ხუთი წლით დააფინანსა. პოზიციას უილიამ და მარგარეტ გირის სახელობის აბორიგენული და ტორესის სრუტის კუნძულების მკვიდრთა ხელოვნებისა და მატერიალური კულტურის კურატორი ეწოდება. პირველ კურატორად გლენ ისეგენ-პილკინგტონი დაინიშნა.&lt;ref&gt;{{cite news|publisher=Australian Broadcasting Corporation News|url=https://www.abc.net.au/news/2016-09-02/sa-museum-first-aboriginal-curator/7811030|first=Nichola|last=Gage|title=First Aboriginal curator appointed to South Australian Museum, with benefactor's support|date=3 September 2016|access-date=26 April 2019}}&lt;/ref&gt; მუზეუმის ისტორიაში პირველად, კურატორად აბორიგენი დაინიშნა.&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/australia-news/postcolonial-blog/2016/sep/03/an-indigenous-curator-for-indigenous-artefacts-south-australia-breaks-new-ground|title=An Indigenous curator for Indigenous artefacts: South Australia breaks new ground|first=Paul|last=Daly|date=3 September 2016|access-date=26 April 2019}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთავსტრალიურ მუზეუმში დაცულია არუნდას ტომელი ხელოვანისა და ანთროპოლოგიური ლინგვისტის, ჯიმ კიტის (ერლიკილიიკა) ჩუქურთმების უდიდესი კოლექცია. კოლექციაში შედის ადგილობრივი ხეების ფანქრით შესრულებული 24 ჩანახატიც, რომელიც სპენსერისა და გილენის ექსპედიციის დროსაა შესრულებული და სანამ მუზეუმი შეიძენდა, ჰერბერტ ბეისდოუს მფლობელობაში იყო, კიმ კიტის ფოტოები და სხვა მასალები.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archives.samuseum.sa.gov.au/aa108/AA%20108-01.htm#FJG-00029|website=South Australian Museum|title=Series AA 108/01: Series of drawings of trees (with native names) by &quot;Jimmy&quot; a native of Alice Springs, C. A.|accessdate=9 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327063900/http://archives.samuseum.sa.gov.au/aa108/AA%20108-01.htm#FJG-00029|archivedate=27 მარტი 2020}}&lt;/ref&gt;

== მთავარი გამოფენები ==
[[2003]] წლიდან მოყოლებული, ყოველწლიურად მუზეუმში '''უოთერჰაუსის ხელოვნების პრემიის გამოფენა''' ეწყობა. უოთერჰაუსის ბუნებისმეტყველების ხელოვნების პრემია ყველაზე მდიდრული პრემიაა ავსტრალიის ბუნებისმეტყველების სფეროში. მას სახელი სამხრეთავსტრალიური მუზეუმის პირველი კურატორის პატივსაცემად ეწოდა.&lt;ref&gt;[http://www.samuseum.sa.gov.au/Upload/files-about/annual-report-2003-04.pdf ''Annual Report of the South Australian Museum Board, 2003-2004''] Accessed 10 August 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thewaterhouse.com.au/page/default.asp?site=1&amp;page=home The Waterhouse Natural History Art Prize] Accessed 10 August 2011. {{webarchive| url=https://web.archive.org/web/20110218232530/http://thewaterhouse.com.au//page/default.asp?site=1&amp;page=home |date=18 February 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/waterhouse|publisher=South Australian Museum|title=Waterhouse natural science art prize 2016|access-date=7 July 2017}}&lt;/ref&gt; მუზეუმში პრემიისთვის წარდგენილ ნიმუშთა გამოფენა იმართება. &lt;ref name=exhib&gt;{{cite web|url=http://www.samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions|website=South Australian Museum|title=Exhibitions|accessdate=9 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191120024527/http://samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions|archivedate=20 ნოემბერი 2019}}&lt;/ref&gt;

'''ანტარქტიდის გადაკვეთა: ავსტრალიური გამოცდილება''' (2013 წლის დეკემბერი - 2014 წლის მარტი): გამოფენაზე [[ანტარქტიდა]]სთან ავსტრალიელთა ურთიერთობების აღმნიშვნელი სამეცნიერო, ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობის არტეფაქტები გამოიფინა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/traversing-antarctica-the-australian-experience|website=South Australian Museum|title=Traversing Antarctica: the Australian Experience|accessdate=9 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112000658/http://samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/traversing-antarctica-the-australian-experience|archivedate=12 ნოემბერი 2019}}&lt;/ref&gt;

'''შიმერი''' (2015 წლის ოქტომბერ-ნოემბერი): სამხრეთავსტრალიური მუზეუმის, JamFactory-ისა და ''Tarnanthi''-ის კოლაბორაციული გამოფენა, რომელიც ყოველწლიურად იმართება [[სამხრეთ ავსტრალიის ეროვნული გალერეა|სამხრეთ ავსტრალიის ეროვნული გალერეის]] მიერ და ადგილობრივთა ხელოვნებასა და კულტურას ეძღვნება.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/shimmer-a-tarnanthi-exhibition|title=Shimmer|website=South Australian Museum|accessdate=9 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191111234959/http://samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/shimmer-a-tarnanthi-exhibition|archivedate=11 ნოემბერი 2019}}&lt;/ref&gt;

'''ნგურა: სახლი ნგაანიატიარას მიწებზე''' (2017 წლის ოქტომბერი - 2018 წლის იანვარი): ''Ngurra'' კომლექსური სიტყვაა და სახლს, ქვეყანას, ბანაკს, დაბადების ადგილსა და მიკუთვნებულობას აღნიშნავს. გამოფენა დასავლეთ ავსტრალიის მცხოვრებ ნგაანიატიარას ხალხის ცხოვრებისა და ხელოვნების ყველა ასპექტის შემოქმედებითობას ეძღვნებოდა. გამოფენის კურატორი გლენ ისეგერ-პილკინგტონი იყო.&lt;ref&gt;{{cite web|website=South Australian museum|url=https://www.samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/ngurra-home-in-the-ngaanyatjarra-lands|title=NGURRA: Home in the Ngaanyatjarra Lands|accessdate=9 სექტემბერი 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191120025239/http://www.samuseum.sa.gov.au/explore/exhibitions/ngurra-home-in-the-ngaanyatjarra-lands|archivedate=20 ნოემბერი 2019}}&lt;/ref&gt;

== თანამშრომლობა ==
სამხრეთავსტრალიური მუზეუმი თანამშრომლობს [[ადელაიდას უნივერსიტეტი|ადელაიდას უნივერსიტეტთან]], [[სამხრეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტი|სამხრეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტთან]], ფლინდერსის უნივერსიტეტთან, სამხრეთ ავსტრალიის ბოტანიკურ ბაღებთან, თანამეგობრობის სამეცნიერო და სამრეწველო კვლევით ორგანიზაციასთან და სამხრეთავსტრალიური კვლევისა და განვითარების ინსტიტუტთან.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|title = Annual report of the South Australian museum board 2013-2014|journal = Board of the South Australian Museum Annual Report|publisher = South Australian Museum|year = 2014|location = Adelaide, South Australia|pages = 6|url = http://www.samuseum.sa.gov.au/Upload/files-about/annual-report-2013-14.pdf|issn = 0814-2262}}&lt;/ref&gt; მუზეუმის პარტნიორებს შორისაა: [[ადელაიდას ფესტივალი]], [[ადელაიდას კინოფესტივალი]], ''Australian Geographic'' და სხვ.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.santos.com/blog/archive/2010/03/17/39.aspx |title=Palaentology Week at the SA Museum |date=2010-03-17 |website=Santos |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205080420/http://www.santos.com/blog/archive/2010/03/17/39.aspx |archive-date=5 February 2015 |accessdate=2021-09-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205080420/http://www.santos.com/blog/archive/2010/03/17/39.aspx |archivedate=2015-02-05 }}&lt;/ref&gt;

== ლიტერატურა == 
* [http://www.samuseum.sa.gov.au/Upload/files-about/a-potted-history.pdf A Brief History of the South Australian Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401154508/https://www.samuseum.sa.gov.au/Upload/files-about/a-potted-history.pdf |date=2019-04-01 }}. 2004. South Australian Museum. Access date: 18 May 2019.
* [https://docs.samuseum.sa.gov.au/wkhfs8ckw Annual report 2019-20] SA Museum. Retrieved 18 January 2021.
== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.samuseum.sa.gov.au/ სამხრეთავსტრალიური მუზეუმის ვებსაიტი]
== სქოლიო ==
{{სქოლიოს სია}}
[[კატეგორია:მუზეუმები ადელაიდაში]]
[[კატეგორია:ბუნების ისტორიის მუზეუმები ავსტრალიაში]]
[[კატეგორია:ნამარხი ნაშთების მუზეუმები]]
[[კატეგორია:1847 წელს დაარსებულები ავსტრალიაში]]
[[კატეგორია:ეთნოგრაფიული მუზეუმები]]
[[კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით]]</text>
      <sha1>r1r67iqianoowfrgfrschp2e19stfbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საიად არანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519108</id>
    <revision>
      <id>5407229</id>
      <parentid>4913924</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14441" sha1="90uqy46a2abe47xhrwqyokwa2qn5x2g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}}
'''საიად არანი''' ან '''საიად სალაჰლი''' ({{Lang-az|Səyyad Adil oğlu Salahlı}}; დ. [[15 იანვარი]], [[1952]]; [[ყარადონლუ]], [[იმიშლის რაიონი]], [[აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|აზერბაიჯანის სსრ]], [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|სსრკ]]) — აზერბაიჯანელი სოციალური ფიგურა, [[ფილოლოგია|ფილოლოგიური]] მეცნიერებების კანდიდატი ([[2005]]), [[ახალი აზერბაიჯანი (პარტია)|ახალი აზერბაიჯანის პარტიის]] ერთ-ერთი დამფუძნებელი, მწერალ-პუბლიცისტი და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დესპანი.  [[აზერბაიჯანის რელიგიურ ორგანიზაციებთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტი|აზერბაიჯანის რესპუბლიკის რელიგიური გაერთიანებების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე]] ([[2012]] წლის 16 ნოემბრიდან).  აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული ჟურნალისტი. 

== ბიოგრაფია ==
საიდ არანი დაიბადა მასწავლებლის ოჯახში, ყარადონლუში, იმიშლის რაიონში, 1952 წლის 15 იანვარს.  

[[1958]]-[[1968]] წლებში სწავლობდა [[იმიშლის რაიონი|იმიშლის]] საშუალო სკოლაში. 1968 წლიდან [[1972]] წლამდე სწავლობდა [[ვლადიმერ ლენინი|აზერბაიჯანის ვლადიმერ ლენინის]] სახელობის [[აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი|სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის]] [[ფილოლოგია|ფილოლოგიის]] ფაკულტეტზე. [[2001]] წელს მან მიიღო უმაღლესი განათლების მეორე ხარისხი ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლისგან. [[2005]] წელს მან დაიცვა დისერტაცია თემაზე &quot;ფსიქოლოგია აზერბაიჯანულ პროზაში [[1960]]-[[1980]] წლებში (მოვლუდ სულეიმანლის შემოქმედებაზე)&quot; [[აზერბაიჯანული ლიტერატურა|აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში]] ლიტერატურის ინსტიტუტში დასახელდა ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატად. სკოლის დამთავრების შემდეგ იგი  გაგზავნეს [[მეშადი აზიზბეკოვი|მეშადი აზიზბეკოვის]]  სოფლის საშუალო სკოლაში და დაიწყო მუშაობა ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. [[1973]] წლიდან [[1974]] წლამდე ის მსახურობდა კაპიტნად საბჭოთა არმიაში, ნიჯჩივანდში, ქივაგში. 

[[1974]] წლიდან [[1989]] წლის დეკემბრის ბოლომდე ის მუშაობდა ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად იმშილის საშუალო სკოლაში, შემდეგ გახდა დაწყებითი განყოფილების უფროსის მოადგილე, პირველი პარტიული ორგანიზაციის მდივანი და დირექტორის მოადგილე.  &lt;ref name=&quot;lent&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.lent.az/news.php?id=53197|title=Səyyad Aran: &quot;Yol boyu ağladım...&quot; – FOTOLENT|accessdate=16 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110125054001/http://lent.az/news.php?id=53197|archivedate=25 იანვარი 2011}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.lent.az/news.php?id=53197 &quot;Səyyad Aran: &quot;Yol boyu ağladım...&quot; – FOTOLENT&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110125054001/http://lent.az/news.php?id=53197 |date=2011-01-25 }}. ''lent.az''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;16 August&lt;/span&gt; 2018&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

[[1990]] წელს იგი დაინიშნა იმიშლის საჯარო განათლების დეპარტამენტის უფროსად, მაგრამ იგი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს არა უმეტეს ერთი წლის შემდეგ.

[[1991]] წლის 2 იანვარს იგი გადავიდა იმიშლიდან [[ბაქო|ბაქოში,]]  თავდაპირველად მუშაობდა გაზეთში ''თელა'', იყო განყოფილების უფროსი. [[1992]] წლიდან [[1995]] წლამდე ის გახდა გაზეთ ''Səs''-ის (ხმა) რედაქტორის პირველი მოადგილე.

[[2001]] წლიდან მუშაობდა [[აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი|აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის]] ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის დეკანად.

[[2011]] წლიდან [[2012]] წლამდე მუშაობდა [[აზერბაიჯანის მილი მეჯლისი|აზერბაიჯანის ეროვნულ ასამბლეაში]] (მილი მეჯლისში) შტაბის უფროსის სამსახურის ტერიტორიული ერთეულების და მუნიციპალიტეტების სახელმწიფო რეესტრის წამყვან მრჩევლად. 

=== სოციალურ-პოლიტიკური საქმიანობა ===
[[ფაილი:Səyyad_Aran_İctimai_TV-yə_müsahibə_verərkən.JPG|მინი| ინტერვიუ საზოგადოებრივ ტელევიზიასთან]]
არის [[ახალი აზერბაიჯანი (პარტია)|ახალი აზერბაიჯანის პარტიის]] ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მისი  კონფერენციის ერთ-ერთი ინიციატორი და დამფუძნებელი. იყო პარტიის პირველი, მეორე და მესამე ყრილობის წარმომადგენელი. [[1995]] წლიდან [[1999]] წლამდე პარტიის იდეოლოგიის დეპარტამენტის და მისი პარტიათაშორისი ურთიერთობების განყოფილების უფროსი. [[2006]] წელს იგი გაგზავნეს [[სტამბოლი|სტამბოლში]] დიპლომატიური სამსახურისთვის და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დიპლომატიური სამსახურის კანონის თანახმად, მან დატოვა პარტია ახალი აზერბაიჯანი და პოლიტიკური საბჭო. [[2012]] წელს დაბრუნდა პარტიის ხელმძღვანელობაში. 

=== დიპლომატიური საქმიანობა ===
[[2006]] წლის [[9 ოქტომბერი|9 ოქტომბერს]] მას მიენიჭა დიპლომატიური რანგი - აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პირველი კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი წარმომადგენელი.  [[2006]] წლის [[9 ოქტომბერი|9 ოქტომბრიდან]]  [[2010]] წლის [[3 მაისი|3 მაისამდე]]  იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის გენერალური საბჭო სტამბოლში, თურქეთში და [[2006]] წლის 14 დეკემბრიდან  [[2010]] წლის 3 მაისამდე შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის მუდმივი წარმომადგენელი იყო.

[[2009]] წელს მას მიენიჭა ნომინაცია „წლის დიპლომატი“ პირველი ბიზნესის ჟურნალის მიერ, რომელიც მას მიენიჭა თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის მეგობრობისა და ურთიერთობის გაღრმავებისთვის.  

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [[აზერბაიჯანის რელიგიურ ორგანიზაციებთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტი|Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin]] saytında [http://scwra.gov.az/branch/30/? Səyyad Adil oğlu Salahlı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211026011827/https://scwra.gov.az/branch/30/ |date=2021-10-26 }} (in Azerbaijani)
* YouTubedə Səyyad Aranla [https://www.youtube.com/watch?v=HDfyno4qNTY Pkk karabaga mı yerleşiyor?] mövzusunda müsahibə.
* საიად არანი [http://www.zerdab.com/?p=2181 &quot;Günün günorta çağı sevişənlər&quot;] hekayəsi. &quot;ზერდაბ. კომ&quot; ამბობს. 2012 წლის 24 მაისი, s .h. 5. (in Azerbaijani)
* Səyad Aranın [http://www.anl.az/down/meqale/edebiyyat/2012/noyabr/277286.htm &quot;Sandıqda qalan muştuluq&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250423175700/http://www.anl.az/down/meqale/edebiyyat/2012/noyabr/277286.htm |date=2025-04-23 }} hekayəsi. Ədəbiyyat qəzeti. 9 ნოემბერი, 2012 წ. 5. (in Azerbaijani)
* საიად არანი [http://qafqazinfo.az/news.php?id=34047 &quot;ბრაკი&quot;]{{Dead link|date=დეკემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} ჰეკაისი. &quot;Qafqazinfo. Az&quot; ინტერნეტ qəzeti. 15 იანვარი 2013. (in Azerbaijani)
* საიად არანი [http://qafqazinfo.az/site/S%C6%8FYYAD_ARANIN_%E2%80%9CQ%C6%8FTL%E2%80%9DI-34472-xeber.html &quot;Qətl&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411171624/http://qafqazinfo.az/site/S%C6%8FYYAD_ARANIN_%E2%80%9CQ%C6%8FTL%E2%80%9DI-34472-xeber.html |date=2013-04-11 }} ჰეკაისი. &quot;Qafqazinfo. Az&quot; ინტერნეტ qəzeti. 21 იანვარი 2013. (in Azerbaijani)
* საიად არანინი [http://www.anl.az/down/meqale/az_azerbaycan/2012/oktyabr/268859.htm &quot;Girov qoyulan saqqal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250502143434/http://www.anl.az/down/meqale/az_azerbaycan/2012/oktyabr/268859.htm |date=2025-05-02 }} hekayəsi. &quot;Azad Azərbaycan&quot; ყაზეთი. 14 ოქტომბერი, 2012 წ. 7. (in Azerbaijani)
* [http://89.147.202.130:8000/cgi-bin/gw_2010_1_3/chameleon?sessionid=2011062110271913518&amp;skin=azl&amp;lng=az&amp;inst=consortium&amp;host=localhost%2b2222%2bDEFAULT&amp;patronhost=localhost%202222%20DEFAULT&amp;searchid=830&amp;sourcescreen=PREVPAGE&amp;pos=1&amp;itempos=1&amp;rootsearch=SCAN&amp;function=INITREQ&amp;search=AUTHID&amp;authid=208318&amp;authidu=1003 Azərbaycan Kitabxanaları Toplu elektron Kataloqu]{{Dead link|date=დეკემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }} . (in Azerbaijani)

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:არანი, საიად}}
[[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანელი დიპლომატები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1952]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>90uqy46a2abe47xhrwqyokwa2qn5x2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუსტამ იბრაჰიმბეიოვი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>519110</id>
    <revision>
      <id>5407202</id>
      <parentid>4949878</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T00:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19533" sha1="751g045kdwfdgx10e2obeyd5k51n784" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება*
| სახელი        = რუსტამ იბრაჰიმბეიოვი
| სურათი       = Rüstəm İbrahimbəyov.jpg
| ქვეტექსტი     = 
| დაბ_თარიღი  = {{დაბადების თარიღი|1939|2|5|}}
| დაბ_ადგილი = [[ბაქო]], აზერბაიჯანი
| გარდ_თარიღი  = {{გარდაცვალების თარიღი და ასაკი|2022|3|10|1939|2|5}} 
| გარდ_ადგილი = 
| სხვა_სახელები = 
| ცნობილია   = 
| საქმიანობა  = რეჟისორი, სცენარისტი, კინემატოგრაფი
| ეროვნება = [[აზერბაიჯანელები|აზერბაიჯანელი]]
}}
'''რუსტამ მამედ იბრაჰიმ-ოღლუ იბრაჰიმბეიოვი''' ({{Lang-az|Rüstəm Məmmədibrahim oğlu İbrahimbəyov}}; {{Lang-ru|Рустам Ибрагимбеков}}; დ. [[5 თებერვალი]], [[1939]] — გ.    [[10 მარტი]],  [[2022]] ) — [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანელი]] [[სცენარისტი]], [[დრამატურგი]] და პროდიუსერი. აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის თავმჯდომარე და იბრუს თეატრის დირექტორი.

== ბიოგრაფია ==
რუსტამ იბრაჰიმბეიოვი დაიბადა [[ბაქო|ბაქოში]], [[აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა|აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალურ რესპუბლიკაში]], 1939 წლის 5 თებერვალს, მამედ იბრაჰიმბეიოვისა და ფატიმა მეშადიბეიოვას ოჯახში. მამამისი ხელოვნების ისტორიის პროფესორი, შემახადან იყო. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=ВИКТОР МАТИЗЕН|date=26 May 2005|script-title=ru:Рустам Ибрагимбеков: &quot;Три дня я европеец, три дня – азиат&quot;|language=ru|publisher=Газета «Новые Известия»|url=http://www.newizv.ru/news/2005-05-26/24942|url-status=dead|title=დაარქივებული ასლი|access-date=2021-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080529010143/http://www.newizv.ru/news/2005-05-26/24942/|archivedate=2008-05-29}}&lt;/ref&gt; იბრაჰიმბეიოვი არის აზერბაიჯანელი მწერლისა და პოლიტიკოსის მაგსუდ იბრაჰიმბეიოვის უმცროსი ძმა.

რუსტამმა დაამთავრა აზერბაიჯანის ზეთისა და ქიმიის ინსტიტუტი, შემდეგ სცენარისტობა და რეჟისორობა ისწავლა გარაზიმოვის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტში, მოსკოვში. მას მთლიანობაში დაწერილი აქვს 40-ზე მეტი ფილმის, სატელევიზიო გადაცემის და პიესის სცენარი. 

[[1987]] წელს იყო ჟიურის წევრი მოსკოვის მე-15 საერთაშორისო კინოფესტივალზე. 

იბრაჰიმბეიოვი ცნობილი მწერალი იყო. მისი ნაშრომები გამოქვეყნდა რუსეთში, [[აზერბაიჯანი|აზერბაიჯანსა]] და მის ფარგლებს გარეთ. ასევე დაწერა ათზე მეტი თეატრალური სპექტაკლი, რომლებიც დაიდგა მრავალ თეატრში. რუსტამ იბრაჰიმბეიოვმა ასევე გადაიღო რამდენიმე სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი. [[2001]] წელს დააარსა იბრუსი, კულტურული ცენტრი ბაქოში, რომელიც ფუნქციონირებს როგორც თეატრი. იბრუსში სპექტაკლები შესრულებულია როგორც აზერბაიჯანულ, ისე რუსულ ენაზე. &lt;ref&gt;[http://www.trend.az/life/culture/1781232.html Rustam Ibragimbekov to Open New Stage in Moscow], Trend.az, 12 November 2010.&lt;/ref&gt;

იყო რეჟისორების კავშირის ასოციაციის მდივანი, რომელიც რეჟისორებს წარმოადგენს ყველა ყოფილი საბჭოთა სოციალური რესპუბლიკებიდან. არის ევროპული ფილმების აკადემიის წევრი. სხვადასხვა დროს ცხოვრობდა როგორც [[ბაქო|ბაქოში]], ასევე [[მოსკოვი|მოსკოვში]] და [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]].

== საზოგადოებრივი აქტივობა და კრიტიკა ==
გვიან საბჭოთა ეპოქაში იბრაჰიმბეიოვი იყო აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტის მხარდამჭერი, რომლის მთავარი მოთხოვნაც დემოკრატიული რეფორმები და აზერბაიჯანის სუვერენიტეტი იყო. მან [[ქამრან ბაღიროვი|კამრან ბაგიროვისა]] და [[აიაზ მიუტალიბოვი|აიაზ მუტალიბოვის]] მიერ შექმნილ პეტიციებს  [[შავი იანვარი|შავი იანვრის]] შემდეგ მოაწერა ხელი. შავი იანვარი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც შავი შაბათი ან იანვრის ხოცვა, იყო ძალადობრივი დარბევა ბაქოში [[1990]] წლის [[19 იანვარი|19]]–[[20 იანვარი|20 იანვარს]], საბჭოთა ჯარები [[ბაქო|ბაქოში]] შევიდნენ და დახვრიტეს მშვიდობიანი პრო-პოპულარული ფრონტის აქციის 130-ზე მეტი მონაწილე და სამედიცინო პერსონალი. &lt;ref&gt;[http://www.radioazadlyg.org/media/video/24555803.html Rustam Ibragimbekov: The Government is Corrupt by the Silence of the People], radioazadlyg.org, 21 April 2012.&lt;/ref&gt;

[[2009]] წელს რუსტამ იბრაჰიმბეიოვი გახდა აზერბაიჯანული საზოგადოებრივი ორგანიზაციის ინტელიგენციის ფორუმის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, რომელიც აერთიანებს გამოჩენილ მეცნიერებს, მწერლებს და ჟურნალისტებს. ფორუმმა ერთხმად გააკრიტიკა აზერბაიჯანელი ბლოგერების ემინ მილი და ადნან ჰაჯიზადე დაპატიმრება, რომლებიც ბრალდებულები არიან ხულიგნობაში, ხოლო მთავრობისგან მოითხოვეს ოპოზიციონერი ჟურნალისტის ეინულა ფატულაევის გათავისუფლება, რომელიც ციხეში ცილისწამების, ტერორიზმისა და ნარკოტიკების შენახვის წახალისების მიზნით დააპატიმრეს. &lt;ref name=&quot;rustamov&quot;&gt;Rashad Rustamov. [https://archive.today/20130115025534/http://www.zerkalo.az/2012-05-24/politics/29597-read/print &quot;Unethical to Praise Govt First, Then to Criticise It&quot;], zerkalo.az, 25 May 2012.&lt;/ref&gt; გავრცელებული ინფორმაციით, რუსტამი ასევე დაესწრო ოპოზიციის აქციებს [[ბაქო|ბაქოში]]. &lt;ref&gt;Alexander Kasatkin. [http://www.ekhokavkaza.com/content/article/24541633.html Govt Agreed to Let Rally Be Held], ekhokavkaza.com, 8 April 2012.&lt;/ref&gt;

აზერბაიჯანულ მედიასთან ინტერვიუში პოლონელმა რეჟისორმა კშიშტოფ ზანუსიმ შეაქო იბრაჰიმბეიოვი როგორც აზერბაიჯანულ, ისე მსოფლიო კინოში შეტანილი წვლილისთვის. დაახლოებით იმავე დროს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი [[ალი ჰასანოვი]] იბრაჰიმბეიოვი თავს დაესხა მედიაში და ადანაშაულებდა მას მოსკოვში ბიზნესმენების წინააღმდეგ ჩადენილ თაღლითობაში. მან ასევე კომენტარი გააკეთა ახალი გაერთიანების დაფუძნებაზე და თქვა, რომ ფილმის გადაღება მოითხოვს გამოცდილ ადამიანებს, და არა მათ, ვისაც არაფრის გაკეთება შეუძლია. მან ასევე დასძინა, რომ რამდენიმე ფილმის შექმნისთვის, იბრაჰიმბეიოვი საზოგადოებისგან მადლობას არ უნდა ელოდოს. ქალთა უფლებების დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე ნოველა ჯაფაროვას მიაჩნია, რომ ჰასანოვი იურიდიულად უნდა იყოს ანგარიშვალდებული აზერბაიჯანის კანონის შესაბამისად, რომელიც ცილისწამებას კვლავ სისხლის სამართლის დანაშაულად მიიჩნევს, მაგრამ, როგორც ჩანს, აღნიშნული კანონი მხოლოდ ჟურნალისტების წინააღმდეგ გამოიყენება. ჰელსინკის მოქალაქეთა ასამბლეის აზერბაიჯანის ეროვნული კომიტეტის თავმჯდომარემ არზუ აბდულაევამ თქვა, რომ ჰასანოვის სიტყვები, როგორც სოციალური და პოლიტიკური დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მხრიდან, ალოგიკურია. მისი თქმით, იბრაჰიმბეიოვი რეპუტაცია უნაკლოა აზერბაიჯანში. &lt;ref&gt;[http://haqqin.az/1462-pravozaschitniki-ali-gasanov-dolzhen-byt-nakazan-v-ugolovnom-poryadke.html Human Rights Activists: 'Ali Hasanov Must Be Held Liable']. ''Haqqin.az''. 23 July 2012.&lt;/ref&gt;

[[2012]] წლის ივლისში, აზერბაიჯანული წარმოშობის რუსმა მწერალმა [[:ru:Багиров, Эдуард Исмаилович|ედუარდ ბაგიროვმა]] საჯაროდ თქვა უარი აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირისა და სრულიად რუსული აზერბაიჯანული კონგრესის წევრობაზე, რითაც პროტესი გამოეხატა იბრაჰიმბეიოვის წინააღმდეგ მიმართულ პოლიტიკურ რეპრესიებზე. &lt;ref&gt;Eduard Bagirov. [http://azerros.ru/maintheme/5095-proschay-moy-azerbaydzhan-ya-znal-tebya-drugim.html Farewell, My Azerbaijan!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120902024438/http://azerros.ru/maintheme/5095-proschay-moy-azerbaydzhan-ya-znal-tebya-drugim.html |date=2012-09-02 }}. ''Azerros''. 30 July 2012. Retrieved 15 August 2012.&lt;/ref&gt;

== პირადი ცხოვრება ==
რუსტამ იბრაჰიმბეიოვი იყო რეჟისორის, ფუად იბრაჰიმეიოვის მამა, რომელიც მას შოჰრატ იბრაჰიმბეიოვასთან ქორწინების დროს ეყოლა. ერთი წლის შემდეგ წყვილი განქორწინდა და იგი დაქორწინდა მსახიობ ლუდმილა დუხოვნაიაზე, რომლისგანაც მას შეეძინა ქალიშვილი სახელად ფატიმა. &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Валерий Кичин|date=24 January 2007|script-title=ru:Старый князь и новые проблемы|language=ru|publisher=&quot;Российская газета&quot;|url=http://www.rg.ru/2007/01/24/a140860.html}} ''Я азербайджанец, я люблю свой народ, но большую часть жизни прожил в России.''&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
* ინტერვიუ რუსტამ იბრაჰიმბეიოვთან ნიუ-იორკში სკრინინგის მისი 2010 ფილმი {{Youtube|E5YJvTcd5-I|&quot;Глазами Призрака&quot; (in Russian)}}   .
* ინტერვიუ რუსტამ იბრაჰიმბეიოვთან 1995 წლის ოსკარის მოპოვების შემდეგ საუკეთესო უცხოური ფილმის &quot;მზეზე დამწვარი&quot; სცენარის წერისთვის, [http://azer.com/aiweb/categories/magazine/32_folder/32_articles/32_rustam.html აზერბაიჯანის საერთაშორისო, ტ. 3: 2 (1995 წლის ზაფხული), გვ. 8-11] .
* &quot;ცნობილი ადამიანები, მაშინ და ახლა - რუსტამ იბრაჰიმბეიოვი&quot;, [http://azer.com/aiweb/categories/magazine/74_folder/74.articles/74_ibrahimbeyov.html აზერბაიჯანის საერთაშორისო, ტ. 7: 4 (1999 წლის ზამთარი), გვ. 22-23] .
* [https://web.archive.org/web/20060104013026/http://www.biograph.ru/bank/ibragimbekov_R.htm რუსტამ იბრაჰიმბეიოვის ბიოგრაფია (რუსულ ენაზე)]
* {{Imdb სახელი|0406534}}  
* რუსტამ იბრაჰიმბეიოვის მოთხრობა, &quot;მუსიკალური გაკვეთილი&quot; [http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/ai121_folder/121_articles/121_short_story_i_rustam.html აზერბაიჯანის ინტერნაციონალში, ტ. 12: 1 (2004 წლის გაზაფხული), გვ. 94-97].

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:იბრაჰიმბეიოვი, რუსტამ}}
[[კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანელი კინოპროდიუსერები]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანელი მამაკაცი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:დაბადებული  5 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1939]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი   2022]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები]]</text>
      <sha1>751g045kdwfdgx10e2obeyd5k51n784</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საიდ აჰმად ხანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>520721</id>
    <revision>
      <id>5407231</id>
      <parentid>4947260</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17261" sha1="qzxzlwcpsyuvehcamndl7f49av0p6pn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება|სახელი=საიდ აჰმად ხანი|ფოტო=File:SAKhan.jpg|back_color=without color|დაბ თარიღი=[[17 ოქტომბერი]], [[1817]]|დაბ ადგილი=[[დელი]]|გარდ თარიღი=[[27 მარტი]], [[1898]] (80 წლის)|name_color=black|გარდ ადგილი=[[ალიგარჰი]]|ქვეშევრდომობა={{დროშა|ბრიტანეთის ინდოეთი}}|საქმიანობა=[[ფილოსოფოსი]], ღვთისმეტყველი,[[ადვოკატი]], [[პოლიტიკოსი]], [[რაინდი]]|ხელმოწერა=File:Sir syed signature.svg}}

'''საიდ აჰმად ხანი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Syed Ahmad Khan; [[ურდუ ენა|ურდუ]] '''سید احمد خان'''; დ. 17 ოქტომბერი, 1817, [[დელი]] — 27 მარტი, 1898, [[ალიგარჰი]]) — XIX საუკუნის [[მუსლიმი]] რეფორმატორი და სახელმწიფო მოღვაწე, &quot;ორი ერის თეორიის&quot; ერთ -ერთი ავტორი.&lt;ref&gt;''Encyclopedia of Islam and the Muslim World,'' Thompson Gale (2004)&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Cyril Glasse (2001) ''The New Encyclopedia of Islam'', Altamira Press&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Sir Syed Ahmad Khan | Genealogy of Sir Syed&quot;. ''www.sirsyedtoday.org''. [https://web.archive.org/web/20171014055408/http://www.sirsyedtoday.org/aboutsirsyed Archived] from the original on 14 October 2017. Retrieved 17 October 2017.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Dietrich Reetz. [[iarchive:EnlightenmentAndIslamSayyidAhmadKhanByDietrichReetz|&quot;Enlightenment and Islam: Sayyid Ahmad Khan's Plea to Indian Muslims for Reason&quot;]]. ''The Indian Historical Review, Delhi''. '''14''' (1–2): 206–218.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tribune.com.pk/story/276988/two-nation-theory-aligarh-boys-remember-sir-syed- &quot;Two-nation theory: Aligarh boys remember Sir Syed Ahmed Khan&quot;]. ''The Express Tribune (newspaper)''. 19 October 2011. [https://web.archive.org/web/20190327092233/https://tribune.com.pk/story/276988/two- Archived] from the original on 27 March 2019. Retrieved 24 August 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nation.com.pk/27-Feb-2020/jinnah-s-two-nation-theory &quot;Jinnah's two nation theory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201018080713/https://nation.com.pk/27-Feb-2020/jinnah-s-two-nation-theory |date=2020-10-18 }}&quot;. ''The Nation''. 27 February 2020. Retrieved 18 October 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Şahbaz, Davut (March 2020). [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1033923 &quot;The Two Nations Theory and It's [''sic''&lt;nowiki&gt;] Role In The Establishment of Pakistan&quot;&lt;/nowiki&gt;]. ''Academic Journal of History and Idea''. '''7''': 1, 9 – via Dergi Park.&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
საიდ აჰმად თაქვი &quot;ხან ბაჰადური&quot; დაიბადა 1817 წლის 17 ოქტომბერს მდიდარ ოჯახში [[დიდ მოგოლთა იმპერია|მოგოლთა იმპერიის]] დედაქალაქ [[დელი|დელიში]], იმპერატორ აქბარ II— ის მმართველობის დროს.  მისი ოჯახის რამდენიმე თაობა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მოგოლთა იმპერიის მმართველებთან. ბაბუა დედის მხრიდან— ხვაჯა ფარიდუდინი — იმპერატორ აქბარ შაჰ II—ის კარის ვეზირი გახლდათ. მამის ბაბუას,  საიდ ჰად ჯავად ბინ იმადუდინს, ეკავა  მანსაბის (გენერალი)—მაღალი რანგის ადმინისტრაციული თანამდებობა და ატარებდა საპატიო სახელს— &quot;მირ ჯავად ალი ხანი&quot; [[იმპერატორი|იმპერატორ]] [[ალამგირ II]]—ის კარზე.  საიდის მამა, საიედ მუჰამედ მუთაკი, [[იმპერატორი|იმპერატორ]] [[აქბარ შაჰ II]]–სთან დაახლოებული პირი , მისი პირადი მრჩეველი გახლდათ. საიდის უფროსმა ძმამ ქალაქში დააარსა პირველი სტამბა [[ურდუ ენა|ურდუს]] ენაზე და გამოუშვა ჟურნალი ''Sayyad-ul-Akbar''.&lt;ref&gt;&quot;Sir Syed Ahmed Khan&quot;. ''Encyclopedia of World Biography'' (2nd ed.). Gale Research. 1997. pp. 17 vols.&lt;/ref&gt;

საიდი ახალგაზრდობაში გამოირჩეოდა  ძლიერი ფიზიკური მონაცემებით, ბავშვობაში ისწავლა  [[ცურვა]] და მშვილდის სროლა.  [[ყურანი|ყურანის]] კითხვა  სახლში მასწავლებელის დახმარებით შეისწავლა, დაეუფლა [[სპარსული ენა|სპარსულ]] და [[არაბული ენა|არაბულ]] ენებს და შემდეგ დაიწყო [[მათემატიკა|მათემატიკაში]] მეცადინეობა. 

მოგვიანებით იგი დაინტერესდა მედიცინით, მაგრამ მალევე  სრული კურსის დასრულებამდე  დაანება თავი. 18 წლის ასაკში მისი ოფიციალური განათლება დასრულდა, მაგრამ  დამოუკიდებლად მაინც  განაგრძობდა მეცადინეობას, საიდი  მონაწილეობას ღებულობდა ლიტერატურულ შეხვედრებსა და კულტურულ ღონისძიებებში, რომლებიც მის მშობლიურ ქალაქში იმართებოდა.

მამის გარდაცვალებამ 1838 წელს ოჯახი მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში ჩააგდო. მანამდე საიდი ეწეოდა ცხოვრებას, რომელიც დამახასიათებელი იყო  მდიდარი ახალგაზრდა კეთილშობილი [[მუსლიმი|მუსლიმებისთვის.]] მამის გარდაცვალების შემდეგ მან მემკვიდრეობით მიიღო ბაბუისა და მამის ტიტულები და მიენიჭა არიფ იუნგის ტიტული იმპერატორ [[ბაჰადურ შაჰ ზაფარი|ბაჰადურ შაჰ ზაფარისგან.]]
[[ფაილი:Sirsyedinpunjab.jpg|მარცხნივ|მინი|საიდ აჰმად ხანი [[პენჯაბის შტატი|პენჯაპში]]]]
21 წლის ახალგაზრდა იძულებული გახდა ეძებნა სამსახური. მან უარყო [[დიდ მოგოლთა იმპერია|მოგოლთა]] სამეფო კარის შემოთავაზება და თავისი ძმის ჟურნალის რედაქტორი გახდა.  წერა 23 წლის ასაკში (1840 წელს) დაიწყო. წერდა  სხვადასხვა თემაზე (მექანიკიდან დაწყებული საგანმანათლებლო  საკითხებით დაამთავრებული), ძირითადად ურდუზე. მისმა ნაწერებმა მინიმუმ 6000 გვერდი შეადგინა. საიდს არ შეეძლო კოლონიური მთავრობის სამსახურში მუშაობის დაწყება, ვინაიდან [[ინდოელები|ინდოელებს]] 1860 -იან წლებამდე არ ღებულობდნენ. მალე მან გადაწყვიტა შეერთდებოდა [[ოსტ-ინდოეთის კომპანია|ოსტინდოეთის კომპანიას]], სადაც მუშაობდა 1876 წლამდე, პენსიაზე გასვლამდე. სიცოცხლის ბოლომდე ის ასწავლიდა [[ალიგარჰი|ალიგარჰის]] კოლეჯში და დაკავებული იყო სამხრეთ აზიაში მუსლიმთა პრობლემების შესწავლით. საიდი უდიდეს მიღწევად თვლიდა მის მიერ  კოლეჯის დაარსებას [[ალიგარჰი|ალიგარჰში]]. კოლეჯმა მიიღო უნივერსიტეტის სტატუსი საიდის გარდაცვალების შემდეგ 1920 წელს.  ამ უნივერსიტეტში [[მუსლიმანობა|მუსლიმთა]] დიდი ნაწილი სწავლობდა. თავად საიდმა ხელი შეუწყო [[პაკისტანი|პაკისტანის]] დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას.&lt;ref&gt;Sir Syed Ahmed Khan (1817–1898), Speech in March 1888, Quoted by Dilip Hiro, &quot;The Longest August: The Unflinching Rivalry Between India and Pakistan&quot;[https://world.yale.edu/yale-global-url-landing-page [1]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220714020826/https://world.yale.edu/yale-global-url-landing-page |date=2022-07-14 }}[https://web.archive.org/web/20200315003313/https://yaleglobal.yale.edu/longest-august-unflinc Archived] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220714020826/https://world.yale.edu/yale-global-url-landing-page |date=2022-07-14 }} 15 March 2020 at the [[Wayback Machine]]&lt;/ref&gt;

თავისი დროის სხვა [[მუსლიმი|მუსულიმი]] ლიდერებისგან განსხვავებით, საიდ აჰმად ხანი ამტკიცებდა, რომ [[ისლამი|მუსულიმები]] [[ბრიტანელები|ბრიტანელებთან]] უნდა მეგობრობდნენ.  საიდმა ასევე დაწერა [[ბიბლია|ბიბლიის]] კომენტარები, სადაც ცდილობდა დაემტკიცებინა, რომ [[ისლამი]]  [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობასთან]] ყველაზე ახლოს მდგომი რელიგიაა.&lt;ref&gt;[http://storyofpakistan.com/sir-syed-ahmad-khan/ &quot;Sir Syed Ahmad Khan | The greatest Muslim reformer and statesman of the 19th Century&quot;]. 1 June 2003. [https://web.archive.org/web/20160912173338/http://storyofpakistan.com/sir-syed-ahmad-kha Archived] from the original on 12 September 2016. Retrieved 11 September 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ABBASI, Yusuf (1981). ''Muslim Politics and Leadership in the South Asian Sub-continent''. Institute of Islamic History, Culture and Civilization, Islamic University ([[:en:Islamabad|Islamabad]]). p. 90.&lt;/ref&gt;

საიდ აჰმად ხანი ყოველმხრივ  მოუწოდებდა [[ისლამი|მუსლიმებს]] მიეღოთ თანამედროვე განათლება. იგი გამოთქვამდა მოსაზრებას, რომ [[მუსლიმები]] ვერ მიაღწევენ წარმატებას  დასავლურ პოლიტიკაში მისი სისტემისა და საფუძვლების ცოდნის გარეშე. საიდი მიიწვიეს [[ინდოეთი|ინდოეთის]] ეროვნული კონგრესის პირველ სესიაზე დასასწრებად და ამ ორგანიზაციის მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად, მაგრამ მან უარი განაცხადა შეთავაზებაზე. მაშინ აჰმად ხანმა [[ისლამი|მუსლიმებს]] მიმართა, თავი აერიდებინათ  კონგრესისთვის.

1898 წლის დასაწყისში აჰმედ ხანი  ავად გახდა. მკურნალობამ შედეგი ვერ გამოიღო. მისი მდგომარეობა დამძიმდა  24 მარტს. 27 მარტს დილით, ძლიერი თავის ტკივილი კიდევ უფრო გამწვავდა. იგი გარდაიცვალა იმავე საღამოს ჰაჯი ისმაილ ხანის სახლში, დაკრძალეს მეორე დღეს [[ალიგარჰი|ალიგარჰის]] კოლეჯთან არსებული  [[მეჩეთი|მეჩეთის]] კომპლექსში. მისი დაკრძალვის ცერემონიას ბევრი მეგობარი და თაყვანისმცემელი დაესწრო.

2017 წლის 17 ოქტომბერს [[ალიგარჰი|ალიგარჰის]] [[მუსლიმი|მუსლიმურმა]] უნივერსიტეტმა დიდი ენთუზიაზმით აღნიშნა  საიდ აჰმად ხანის დაბადებიდან 200 წლისთავი. მთავარი სტუმარი გახლდათ [[ინდოეთი|ინდოეთის]] ყოფილი პრეზიდენტი, [[პრანაბ მუხერჯი]].&lt;ref&gt;[https://www.english-heritage.org.uk/visit/blue-plaques/syed-ahmed-khan/ &quot;Sir Syed Ahmed Khan | Muslim Reformer | Blue Plaques&quot;]. ''English Heritage''. Retrieved 24 December2020.&lt;/ref&gt;

== იხილეთ აგრეთვე ==

* [https://storyofpakistan.com/sir-syed-ahmad-khan/ Sir Syed Ahmad Khan]

== ლიტერატურა ==

* The Glowing Legend of Sir Syed – A Centennial Tribute (1998), Ed. [[:en:Syed_Ziaur_Rahman|Syed Ziaur Rahman]], Non-Resident Students' Centre, Aligarh Muslim University (Aligarh)
* Prof. Iftikhar Alam Khan. ''Sir Syed aur Faney Tameer''Sir Syed Academy, AMU. Aligarh
* Prof. Iftikhar Alam Khan. ''Muslim University ki Kahani, Imarton ki zubani'' Educational publications, civil Lines, (Aligarh)
* Prof. Iftikhar Alam Khan. ''Sir Syed aur Scientific Society''Pub by Sir Syed Academy, AMU.Aligarh.
* Prof. Iftikhar Alam Khan. ''Sir Syed tahreek ka siyasi aur samaji pas manzar''Educational Publishing house, Dhula Kounan, Delhi

== სქოლიო ==
&lt;references /&gt;
[[კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1817]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1898]]
[[კატეგორია:ინდოელი ფილოსოფოსები]]
[[კატეგორია:ისლამი ინდოეთში]]</text>
      <sha1>qzxzlwcpsyuvehcamndl7f49av0p6pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუთ ალმოგი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>521205</id>
    <revision>
      <id>5407193</id>
      <parentid>4923492</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13217" sha1="4eojfl63kkxnap9x51fe5mlme440ab3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება|name_color=black|back_color=without color|სახელი=რუთ ალმოგი &lt;br /&gt;[[ებრაული ენა|ებრ.]] רות אלמוג|სურათი=Ruth Almog D941-055 (cropped).jpg|დაბ თარიღი=[[15 მაისი]] [[1936]] (85 წლის)|დაბ ადგილი=[[პეტახ-ტიკვა]] პალესტინის სამანდატო ტერიტორია|მოქალაქეობა={{დროშა|ისრაელი}}|საქმიანობა=[[მწერალი]]|მეუღლე=[[აარონ ალმოგი]]}}

'''რუთ ალმოგი''' ([[ებრაული ენა|ივრ]]. '''רות אלמוג''', დ. 15 მაისი, 1936, [[პეტახ-ტიკვა|პეტახ ტიკვა]], [[ისრაელი]]) — [[ებრაელები|ებრაელი]] მწერალი,  &lt;nowiki/&gt;[[ნოველისტი]],  პოეტისა და პროზაიკოსის [[აარონ ალმოგი|აარონ ალმოგის]] მეუღლე. წერს [[ებრაული ენა|ებრაულ ენაზე.]]&lt;ref&gt;[https://jwa.org/encyclopedia/article/almog-ruth &quot;Ruth Almog&quot;.] ''Jewish Women's Archive''. Retrieved 5 January 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ებრაული-ელ|10163|Алмог Рут}}&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==
რუთ ალმოგი დაიბადა 1936 წლის 15 მაისს პეტახ-ტიკვაში [[გერმანელები|გერმანელი]] ემიგრანტების ოჯახში. მისი მშობლები ექიმები იყვნენ. სწავლობდა რელიგიურ სკოლაში, სადაც დაწყებით კლასებში მისი მასწავლებელი  გახლდათ [[შმუელ აგნონი|შმუელ აგნონის]] ქალიშვილი. სწავლობდა [[ფილოლოგია|ფილოლოგიასა]] და [[ლიტერატურა|ლიტერატურას]] [[თელ-ავივი|თელ -ავივის]] უნივერსიტეტში. 1967 წელს,  პირველი მოთხრობის გამოქვეყნების შემდეგ, რუთ ალმოგმა დაიწყო მუშაობა გაზეთ [[ჰაარეცი|ჰაარეცში]] ([[ებრაული ენა|ებრაულად]] &quot;הארץ&quot;). იქ, დიდი ხნის განმავლობაში, წერდა რეცენზიებს მსოფლიო ლიტერატურის ნაწარმოებების შესახებ, რომლებიც ჯერ კიდევ არ იყო ნათარგმნი [[ებრაული ენა|ებრაულ ენაზე]]. რუთ ალმოგი კვლავ მუშაობს [[ჰაარეცი|ჰაარეცში]]. &lt;ref&gt;&quot;Ruth Almog Biography&quot;. ''www.ithl.org.il''. Retrieved 5 January 2021.&lt;/ref&gt;

რუთ ალმოგის კალამს ეკუთვნის არაერთი  წიგნი როგორც ბავშვებისთვის, ასევე მოზრდილებისთვის. ალმოგის მოთხრობებში ყურადღება გამახვილებულია ქალის პიროვნებაზე, ქალის წარუმატებელ ბედზე. მწერალი თავად განსაზღვრავს თავისი ლიტერატურული ნაწარმოების მიმართულებას, როგორც „ტიკუნ ომანუთი“ ([[ებრაული დღესასწაულები (2000-2050)|ებრ]]. תיקון אומנותי), ანუ ხელოვნების მეშვეობით ცხოვრების კორექცია. 1993 წელს მან გამოუშვა ამავე სახელწოდების მოთხრობების კრებული.

== პირადი ცხოვრება ==
რუთ ალმოგის მეუღლე  ცნობილი ებრაელი პოეტი და პროზაიკოსი [[აარონ ალმოგი|აარონ ალმოგია]]. წყვილს ორი ქალიშვილი ჰყავს. 

== ბიბლიოგრაფია ==

=== მოთხრობების კრებული ===

* 1969 — &quot;Hasdey ha -layla shel Margarita&quot; (&quot;ღამე -  მარგარიტას ნუგეშისმცემელი&quot;)
* 1979—&quot;Aharey Tu-Bishvat&quot; (&quot;ტუ- ბიშვათის დღესასწაულის შემდეგ &quot;)
* 1986 — &quot;ნაშიმი&quot; (&quot;ქალები&quot;) 

მწერლის ერთ -ერთი ყველაზე ცნობილი მოთხრობა &quot;სიცოცხლით სავსე ადგილი“ მოგვითხრობს ცილია კესტენის ბედზე. ის და მისი ოჯახი (ქმარი და შვილი) ცხოვრობენ [[თელ-ავივი|თელ -ავივში]]. ცილია ოცნებობდა გამხდარიყო მსახიობი, მაგრამ მისმა მეუღლემ, ტყავის წარმოების სპეციალისტმა, პრაქტიკულმა და ოდნავ მკაცრმა ადამიანმა, აუკრძალა სცენაზე გამოსვლა (ეს საქორწინო კონტრაქტით  იყო გათვალისწინებული). მისი ოცნება, გამხდარიყო თავისუფალი მუსიკოსი &quot;სიცოცხლით სავსე ადგილას&quot;, სადაც ყველას შეუძლია გააკეთოს ის, რაც სურს, შეასრულა მისმა ვაჟმა, რომელიც ჯერ  &lt;nowiki/&gt;[[ავსტრალია|ავსტრალიაში]] წავიდა საცხოვრებლად, იქ დაქორწინდა და გამდიდრდა, მაგრამ მოგვიანებით მიატოვა ახალი ოჯახი, სახლი და გაემგზავრა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკაში]] ისე,  რომ არავისთვის უთქვამს. იქ  უკრავდა ჰარმონიკაზე [[სან-ფრანცისკო|სან ფრანცისკოს]] ქუჩებში და თხოულობდა მოწყალებას. მშობლებმა ვერასოდეს გაიგეს შვილის საქციელის შესახებ: ცილია და მისი ქმარი დაიწვნენ საკუთარ სახლში, იცოდნენ მხოლოდ ის,  რომ მათი შვილი  გაუჩინარდა.

1993 —&quot;Tikun Omanuti&quot; (&quot;კორექცია ხელოვნების საშუალებით&quot;)

=== რომანები ===

* 1971 —&quot;ბე -ერეც გზერა&quot; (&quot;დაწყევლილ ქვეყანაში&quot;). რომანში აღწერილია [[ებრაელები|ებრაელი]] გოგონას —მარგარიტას მოგზაურობას გერმანიაში, რომელთანაც დაკავშირებულია მისი ოჯახის წარსული. წიგნი ეძღვნება მწერალის მამას იაკობ ლუმპის, გერმანელ ებრაელს, რომელიც ჩავიდა ერეც ისრაელში 1933 წელს.
* 1980—&quot;ეთ ჰა-ზარ ვეხა-ოევი&quot; (&quot;უცნობი და მისი ტყუილი&quot;). რომანი მოგვითხრობს გოგონას აღზრდის  რთულ და მტკივნეულ პროცესზე.
* 1982 — &quot;Mavet be -geshem&quot; (&quot;სიკვდილი წვიმაში&quot;).   პერსონაჟების დღიურების და წერილების ფსიქოლოგიური კოლაჟი.
* 1987 —„შორაშეი ავირ“ („ფესვებით ჰაერში“). რომანის მთავარი გმირი  გახლავთ მირა გუტმანი. ამ ნაშრომში რუთ ალმოგი განიხილავს პიროვნების არჩევანის თავისუფლების მნიშვნელობას ისტორიულ და სოციალურ სიტუაციაში: სტუდენტების არეულობა [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] 1960 -იანი წლების ბოლოს, [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] ჯარების შეყვანა [[ჩეხოსლოვაკია|ჩეხოსლოვაკიაში]] 1968 წელს, სადაც მთავარი გმირის საყვარელი ადამიანი იღუპება. რომანი აგრძელებს პირადი თვითიდენტიფიკაციის ძიების თემას, რომელსაც უკვე შეეხო  რომანში&quot;ბე -ერეც გზერა&quot; მაგრამ „შორაშეი ავირ“ ბევრად უფრო მოწიფული შემოქმედის ნამუშევარია. ამ რომანისთვის ალმოგს მიენიჭა ი. ხ.  ბრენერის პრიზი (1987).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.haaretz.com/1.5105851 |title=&quot;ACUM awards literary prizes to Ruth Almog, Maya Bejerano, Avirama Golan and Haim Be'er&quot;. |access-date=2021-11-22 |archive-date=2021-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122150057/https://www.haaretz.com/1.5105851 }}&lt;/ref&gt;

რუთ ალმოგმა აგრეთვე გამოაქვეყნა  საბაშვო წიგნების კრებულები და უცხოელი ავტორების ნაწარმოებების რამდენიმე თარგმანი.

=== თარგმანები ===
რუთ ალმოგის ნაწარმოებები ითარგმნა  &lt;nowiki/&gt;[[ინგლისური ენა|ინგლისურ]], [[ჩინური ენა|ჩინურ]], [[გერმანული ენა|გერმანულ]], [[ნიდერლანდური ენა|ჰოლანდიურ]], [[იტალიური ენა|იტალიურ]], [[სერბული ენა|სერბულ]], [[არაბული ენა|არაბულ]], [[რუსული ენა|რუსულ]] ენებზე.

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://zerkalo-litart.com/?p=3156 Рут Альмог в литературно-художественном журнале «Зеркало»]  ([[რუსული ენა|რუს.]])
* [http://booknik.ru/library/all/almog/ Статья Зои Копельман о Рут Альмог и рассказ «Миша»] ([[რუსული ენა|რუს.]])

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ალმოგი, რუთ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1936]]
[[კატეგორია:ებრაელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>4eojfl63kkxnap9x51fe5mlme440ab3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიფათ ალ-ასადი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>521520</id>
    <revision>
      <id>5406913</id>
      <parentid>5092727</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17498" sha1="rlagowtrnmebqhegvc0jo0fvoerwbkt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}}
'''რიფათ ალ ასადი''' ( {{lang-ar|رفعت علي الأسد}}; დ. 22 აგვისტო, 1937, [[ლატაკია|ლატაკიას]] პროვინცია, [[სირია]] — გ. [[20 იანვარი]], [[2026]], [[დუბაი]]) — [[სირია|სირიელი]] სამხედრო,  სახელმწიფო მოღვაწე [[ბაასი|ბაასის]] პარტიის პრო-სირიული ფრაქციიდან,  &lt;nowiki/&gt;[[სირია|სირიის]] ვიცე-პრეზიდენტი 1984 - 1998 წლებში. [[სირია|სირიის]] ყოფილი პრეზიდენტის [[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ასადის]] ძმა. 1983 წელს მას სახელმწიფო გადატრიალების წარუმატებელი მცდელობა ჰქონდა, რისთვისაც გააძევეს [[სირია|სირიიდან]] და ფაქტობრივად ჩამოაშორეს ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ ცხოვრებას, ნომინალურად შეინარჩუნა რამდენიმე თანამდებობა 1998 წლამდე.&lt;ref&gt;[https://www.meforum.org/meib/articles/0006_sd.htm &quot;Dossier: Rifaat Assad&quot;.] ''Middle East Intelligence Bulletin''. '''2''' (5). 1 June 2000. Retrieved 16 June 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.haaretz.com/1.5209754 &quot; Assad's cousin: West is right to back Syrian opposition, but it is backing the wrong one&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211126204537/https://www.haaretz.com/1.5209754 |date=2021-11-26 }} ''Haaretz''. 29 March 2012. &lt;q&gt;every report from the period clearly puts Rifat at the center of the Hama operation&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news.google.com/newspapers?id=BKIcAAAAIBAJ&amp;pg=4620,2593921&amp;dq=abdul+halim+ &quot;Syria's Assad forms new cabinet&quot;]. ''Sarasota Herald Tribune''. Damascus. AP. 12 March 1984. Retrieved 23 December 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,949900,00.html &quot; His Brother's Keeper&quot;] ''Time''. 19 December 1983. &lt;q&gt;President Reagan publicly thanked him when, through contacts in the Iranian regime of Ayatullah Khomeini, Rifaat secured the release of David Dodge.&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;

== ბიოგრაფია ==

=== პირადი ცხოვრება ===
[[ფაილი:Rifaathafezassad.jpg|მარცხნივ|მინი|რიფათ ასადი [[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ასადთან]] ერთად (1980 წ.)]]
დაიბადა 1937 წელს სოფელ კარდახაში ([[ლატაკიის მუჰაფაზა]]), [[ალავიტები|ალავიტების]] ღარიბ ოჯახში, იყო  მე -11 და ბოლო შვილი. სწავლობდა [[დამასკოს უნივერსიტეტი|დამასკოს უნივერსიტეტში]] პოლიტიკურ მეცნიერებასა და ეკონომიკას, შემდეგ სწავლობდა ქალაქ [[ჰომსი|ჰომსის]] სამხედრო აკადემიაში . 1963 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური. იგი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული (სავარაუდოდ, ერთსა და იმავე დროს): თავის ბიძაშვილ ამირზე (ასევე კარდახიდან), ანისაზე ([[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ალ ასადის]] ცოლის ბიძაშვილი) რაჯა ბარაკატისა (ცნობილი [[სუნიზმი|სუნიტური]] ოჯახის წარმომადგენელი) და ლინა ალ-ჰაირზე ( [[სირია|სირიის]] ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი [[ალავიტები|ალავიტური]] გვარის წარმომადგენელი). 

1986 წლიდან მუდმივად ცხოვრობს საზღვარგარეთ (ძირითადად [[საფრანგეთი|საფრანგეთსა]] და [[ესპანეთი|ესპანეთში]]). რიფათის შვილი [[რიბალ ალ ასადი]] დამფუძნებელი და დირექტორია პარტიისა „მოძრაობა სირიის დემოკრატიისა და თავისუფლებისთვის&quot;, მუდმივად აკრიტიკებს [[სირია|სირიის]] ამჟამინდელ რეჟიმს. მისი მეორე ვაჟი, სუმერი, [[ლონდონი|ლონდონში]] განთავსებული სატელიტური ტელეკომპანიის მფლობელია, რომელიც რიფატის ინტერესებს გამოხატავს და კრიტიკულია [[სირია|სირიის]] ამჟამინდელი რეჟიმის მიმართ.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50715363 &quot;Syrian president's uncle on trial in France for money laundering&quot;.] ''BBC''. 9 December 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-39489420 &quot;Spanish raids seize Assad uncle's assets in corruption inquiry&quot;.] ''BBC''. 4 April 2017.&lt;/ref&gt;

ახალგაზრდობაში რიფათ ალ ასადი მონაწილეობდა სირიის დიქტატორების [[ჰუსნი ალ-ზაიმი|ჰუსნი ალ-ზაიმისა]] და [[ადიბ ალ-შიშაქლი|ადიბ ალ-შიშაქლის]] წინააღმდეგ გამართულ საპროტესტო აქციებში. 1952 წელს იგი შეუერთდა [[ბაასი|ბაასის]] პარტიას.1965 წელს გახდა სპეციალური უსაფრთხოების ძალების მეთაური, რომელიც ანგარიშვალდებული იყო მხოლოდ [[სირია|სირიის]] სამხედრო კომიტეტის წინაშე.

1969-1970 წლებში ის და მისი ქვედანაყოფი გახდნენ ჰაფეზ ალ ასადის მთავარი საყრდენი იმ დროს [[სირია|სირიის]] დე ფაქტო მმართველის —&lt;nowiki/&gt;[[სალაჰ ჯადიდი|სალაჰ ჯადიდის]] წინააღმდეგ ბრძოლაში.

1971 წელს, მისი უსაფრთხოების ძალების ბაზაზე, შეიქმნა  ე.წ. &quot;თავდაცვის ბრიგადები&quot; ([[არაბული ენა|არაბ]]. سرايا الدفاع) —მაღალკვალიფიციური ქვედანაყოფები დაკომპლექტდა  ძირითადად [[ალავიტები|ალავიტებისგან]]. ამ დანაყოფებში სამხედრო ტექნიკის ყველაზე თანამედროვე მოდელები შედიოდა. თავდაცვის ბრიგადების რაოდენობამ 15,000-20,000-ს მიაღწია. ისინი ძირითადად [[დამასკო|დამასკოს]] მიდამოებში  განალაგეს და მათი მთავარი ფუნქცია იყო რეჟიმის დაცვა გადატრიალების მცდელობებისაგან. ბრიგადები  ასევე  მონაწილეობდნენ 1976 წლის ივნის-ოქტომბერის  &lt;nowiki/&gt;[[სირია|სირიის]] პირველ სამხედრო ოპერაციაში— [[ლიბანი|ლიბანსა]] და [[ჰამა|ჰამაში]] აჯანყების ჩახშობაში.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://i-cias.com/ |title=Rifaat al-Assad, Biography |accessdate=2021-11-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126204544/https://i-cias.com/ |archivedate=2021-11-26 }}&lt;/ref&gt;

== აჯანყების ჩახშობა ჰამაში ==
რიფათ ალ -ასადის ბიოგრაფიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პუნქტია მისი მონაწილეობა [[ჰამა|ჰამას]] აჯანყების ჩახშობაში, რომელიც 1982 წლის თებერვალში  მოაწყვეს რადიკალური ისლამური დაჯგუფების [[მუსლიმთა საძმო|მუსლიმთა საძმოს]] წევრებმა.  ოპერაციამ [[ჰამა|ჰამაში]] 3 კვირა გასტანა (პირველი კვირა — ქალაქში კონტროლის აღდგენა და შემდეგი ორი კვირა — გაწმენდა), შედეგად, სხვადასხვა შეფასებით, 7000 – დან 40 000 ადამიანი გარდაიცვალა. სავარაუდოდ, თავად რიფათმა დაადგინა დაღუპულთა რიცხვი არანაკლებ 38,000. რიფათ ალ -ასადი ითვლება კონტრსაწინააღმდეგო ოპერაციის მთავარ ლიდერად, რომელშიც აქტიური მონაწილეობა მიიღეს მის დაქვემდებარებაში მყოფმა თავდაცვითმა ბრიგადებმა.&lt;ref&gt;[https://www.enotes.com/topics Hama Massacre]&lt;/ref&gt;

== სამხედრო გადატრიალების მცდელობა და სირიიდან გაძევება ==
1983 წელს რიფათის უფროსმა ძმამ და [[სირია|სირიის]] პრეზიდენტმა [[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ალ ასადმა]] ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემების გამო შექმნა ქვეყნის დროებითი კომიტეტი, რომელიც ძირითადად  ასადის მომხრე [[სუნიზმი|სუნიტებით]]  დაკომპლექტდა. კომიტეტის უკან არცერთი ძალა არ არსებობდა. ამ ნაბიჯმა უკმაყოფილება გამოიწვია [[ალავიტები|ალავიტების]] სამხედრო წრეებში. რიფათის ერთგულმა ჯარმა (დაახლოებით 55 000 კაცი, ტანკებით, არტილერიითა და თვითმფრინავებით) დაიმორჩილა [[დამასკო]]. დაიწყო დაპირისპირება რიფათის ჯარებსა და მისი ძმის ერთგულ ჯარს შორის. 1984 წელს [[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ალ ასადი]] გამოჯანმრთელდა. დედამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ორ ძმას შორის კონფლიქტის მოგვარებაში. ითვლება, რომ ეს საკითხი საბოლოოდ მოგვარდა სამივეს შეხვედრის შემდეგ. გადაწყდა, რომ რიფატი წავიდოდა საზღვარგარეთ და ჰაფეზი დაუბრუნდებოდა ქვეყნის მმართველობას.  რამდენიმე თვიანი საზღვარგარეთ ყოფნის შემდეგ, 1984 წლის ბოლოს რიფათი, დაინიშნა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად. ამასთან, აღმოჩნდა, რომ ეს თანამდებობა წმინდა ნომინალური იყო. მალე რიფათი გაათავისუფლეს თავდაცვითი ბრიგადების მეთაურის პოსტიდან, შემდეგ კი (1986 წ.) [[სირია|სირიიდან]] გააძევეს (ოფიციალური ფორმულირების თანახმად, იგი განუსაზღვრელი საქმიანი ვიზიტით გაგზავნეს).რიფათის წასვლის   შემდეგ წამყვანი თანამდებობებიდან  გადააყენეს  მისი მომხრეები. მან ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი შეინარჩუნა 1998 წლამდე. 1992 წელს რიფათს  უფლება მისცეს  [[სირია|სირიაში]] ჩასულიყო დედის დაკრძალვაზე. 1998 წელს რიფათ ალ- ასადს ჩამოერთვა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა; 1999 წელს [[სირია|სირიაში]] მისი მომხრეები კვლავ რეპრესიების ქვეშ მოყვნენ, ხოლო [[ლატაკია|ლატაკიაში]] მისი უკანონო პორტი შტურმით აიღეს. ანალიტიკოსებმა ეს მოვლენები განიხილეს, როგორც [[ჰაფეზ ასადი|ჰაფეზ ალ ასადის]] მზადება შვილის— [[ბაშარ ალ-ასადი|ბაშარ ალ ასადისთვის]]  ძალაუფლების გადასაცემად.&lt;ref&gt;Henderson, Simon (24 July, 2012) [https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/prince-and-revolution &quot;The Prince and the Revolution&quot;] The Washington Institute for Near East Policy. &lt;q&gt;The closeness between Rifaat and Abdullah is more than just kinship: They worked together in the early 1980s when Rifaat was leading the Defense Companies&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sadeq, Ali (8 July 2014). [https://www.middleeastmonitor.com/20140708-palestinians-and-the-assad-regime-for-history &quot;Palestinians and the Assad regime: for history and generations to know&quot;.] Middle East Monitor. &lt;q&gt;At that time, he had arranged relations with Rifaat Al-Assad&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;

== ლიტერატურა ==
* Thomas L. Friedman (2012). &quot;4. Hama Rules&quot;. ''From Beirut to Jerusalem'' (Revised ed.). Picador. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-1250015495|&lt;bdi&gt;978-12500&lt;/bdi&gt; 5495]]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ასადი, რიფატ ალ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1937]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2026]]
[[კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:სირიის სამხედრო მოღვაწეები]]
[[კატეგორია:ასადების ოჯახი]]</text>
      <sha1>rlagowtrnmebqhegvc0jo0fvoerwbkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რობინ მორგანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525142</id>
    <revision>
      <id>5407055</id>
      <parentid>4913499</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22908" sha1="mi9cmyp8iz21hagu89kfiakyoakcbir" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = რობინ მორგანი
| ფოტო       = RobinMorgan_profile.jpg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = მორგანი [[2012]] წელს
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    = 
| დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1941|01|29}}
| დაბადგილი   = [[ფლორიდა]], აშშ
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = [[ამერიკელები|ამერიკელი]]
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    = 
| საქმიანობა     = ავტორი, პოეტი, ჟურნალისტი, ლექტორი, ედიტორი
| აქტიურობის წლები = [[1940-იანები]]-დღემდე
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  კენეტ პიჩფორდი (განქორწინებული)
| პარტნიორები = 
| შვილები = 1
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = [http://www.robinmorgan.net]
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''რობინ მორგანი''' ({{lang-en|Robin Morgan}}; დ. [[29 იანვარი]], [[1941]]) — [[ამერიკელი]] პოეტი, ავტორი, პოლიტიკური თეორეტიკოსი და აქტივისტი, [[ჟურნალისტი]], ლექტორი და ყოფილი მსახიობი. [[1960-იანები|1960-იანი]] წლების დასაწყისიდან ის იყო ამერიკული [[ქალთა მოძრაობა|ქალთა მოძრაობის]] მთავარი ფემინისტი  წევრი და საერთაშორისო ფემინისტური მოძრაობის ლიდერი. მისი [[1970]] წლის ანთოლოგია ''Sisterhood is Powerful'' ფართოდ იყო მიჩნეული აშშ-ში თანამედროვე ფემინისტური მოძრაობის დასაბამად, ხოლო [[ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკა|ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკამ]] წიგნი მოიხსენია, როგორც „მე-20 საუკუნის 100 ყველაზე გავლენიანი წიგნებიდან ერთ-ერთი“. დაწერილი აქვს 20-ზე მეტი პოეტური, მხატვრული და არამხატვრული წიგნი. 

[[1960-იანები|1960-იან]] წლებში იგი მონაწილეობდა [[სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები|სამოქალაქო უფლებებისა]] და [[მოძრაობა ვიეტნამის ომში აშშ-ის მონაწილეობის წინააღმდეგ|ვიეტნამის ომის საწინააღმდეგო]] მოძრაობებში; 1960-იანი წლების ბოლოს იყო ისეთი რადიკალური ფემინისტური ორგანიზაციების დამფუძნებელი წევრი, როგორიცაა New York Radical Women და WITCH. ასევე დააარსა ქალთა მედია ცენტრი აქტივისტ [[გლორია სტაინემი|გლორია სტეინემთან]] და მსახიობ/აქტივისტ [[ჯეინ ფონდა|ჯეინ ფონდასთან]] ერთად. [[2018]] წელს ის მოხვდა BBC-ის 100 ქალთა შორის. &lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 November 2018|title=BBC 100 Women 2018: Who is on the list?|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-46225037|access-date=23 July 2019}}&lt;/ref&gt;

== ბავშვობა ==
[[ფაილი:TheRobinMorganShow.jpeg|მარცხნივ|მინი|200x200პქ| მორგანი WOR რადიო სტუდიაში ''რობინ მორგანის შოუში'' [[1946]] წელს]]

ბავშვობაში, დედამისმა ფეიზმა და დეიდა სალიმ რობინს მოდელობა დააწყებინა. ხუთი წლის ასაკში ჰქონდა თავისი სახელობის სატელევიზიო პროგრამა, სახელწოდებით ''პატარა რობინ მორგანი'', რომელიც ნიუ-იორკის რადიოსადგურ WOR-ზე გადიოდა. ის ასევე იყო ''არასრულწლოვანთა ჟიურის'' ქსელის რეგულარული მონაწილე. მისი სამსახიობო კარიერა რვა წლის ასაკში დაიწყო სერიალით, ''დედა'', სერიალში თამაშობდა ამერიკული ოჯახის უმცროსი ქალიშვილის, დაგმარ ჰანსენის როლს. შოუს პრემიერა შედგა [[CBS]]-ზე [[1949]] წელს [[პეგი ვუდი|პეგი ვუდის]] მონაწილეობით და საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა.

ტელევიზიის ოქროს ხანის დროს მორგანმა ითამაშა ისეთ სატელევიზიო სპექტაკლებში, როგორებიცაა: ''კოცნა და თელი''  და ''[[ალისა საოცრებათა ქვეყანაში]].''  ითამაშა მრავალ დრამაში, მათ შორისაა: ''ომნიბუსი'', ''შეჩერება'', ხიფათი, ''ჰოლმარკის'' ''დიდების დარბაზი'', ''რობერტ მონტგომერის საჩუქრები'', ''ხვალინდელი ზღაპრები'' და ''კრაფტის თეატრი'' . სხვადასხვა დროს მუშაობა მოუწია რეჟისორებთან: [[სიდნი ლუმეტი]], [[ჯონ ფრანკენჰაიმერი]], [[რალფ ნელსონი]]; ითამაშა ისეთ მსახიობებთან, როგორებიცაა [[ბორის კარლოფი]], [[როზალინდ რასელი]], [[ბილ &quot;ბოჯანგლს&quot; რობინსონი|ბილ &quot;ბოჯანგლსი&quot; რობინსონი]] და [[კლიფ რობერტსონი]]. 

მას მსახიობობაზე მეტად წერა სურდა. იგი დედამისის სურვილს, დარჩენილიყო სამსახიობო შოუბიზნესში დიდი ხნის განმავლობაში ეწინააღმდეგებოდა. საბოლოოდ, ამერიკული სერიალში, ''დედა-ში'' მონაწილეობა 14 წლის ასაკში შეწყვიტა. 

== კარიერა ==
როგორც კი სრულწლოვანი გახდა, სწავლა განაგრძო [[კოლუმბიის უნივერსიტეტი|კოლუმბიის უნივერსიტეტში]] და მდივნად დაიწყო მუშაობა კურტის ბრაუნის ლიტერატურულ სააგენტოში მდივნად, სადაც გაიცნო და მუშაობდა ისეთ მწერლებთან, როგორიც იყო პოეტი [[უისტენ ჰიუ ოდენი]] [[1960-იანები|1960-იანი]] წლების დასაწყისში. ამ პერიოდში დაიწყო საკუთარი პოეზიის გამოქვეყნება (მოგვიანებით შეგროვდა მის პირველ ლექსების წიგნში ''Monster'', რომელიც გამოიცა [[1972]] წელს). მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში, პოლიტიკურ აქტივიზმთან, მხატვრული და არამხატვრული პროზის წერასთან, კოლეჯებსა და უნივერსიტეტებში ქალთა უფლებების შესახებ ლექციების წაკითხვასთან ერთად, მორგანი წერდა და აქვეყნებდა პოეზიას. 
[[ფაილი:RobinMorgan_GrovePressArrest1970.jpeg|მარჯვნივ|მინი|254x254პქ| მორგანი დააპატიმრეს Grove Press-ში, [[1970]] წელს]]
[[1962]] წელს მორგანი დაქორწინდა პოეტ კენეტ პიჩფორდზე. [[1969]] წელს წყვილს შეეძინა ვაჟი, ბლეიკ მორგანი. იმ დროს ის მუშაობდა Grove Press-ში რედაქტორად და მონაწილეობდა საგამომცემლო ინდუსტრიის [[პროფესიული კავშირი|გაერთიანების]] მცდელობაში. როდესაც Grove Press-მა მორგანი და სხვა რამდენიმე ქალი გაათავისუფლა, მან საპროტესტო აქცია მოაწყო, სადაც მორგანი და კიდევ რვა ქალი დააკავეს. 

[[1970-იანები|1970-იანი]] წლების შუა ხანებში მორგანი გახდა ჟურნალ ''Ms.-''ის დამხმარე რედაქტორი, სადაც მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში მუშაობდა. იყო ჟურნალის მთავარი რედაქტორი [[1989]] წლიდან [[1994]] წლამდე, მის დროს ჟურნალი ყოველგვარი რეკლამის გარეშე გადაიქცა წარმატებულ საერთაშორისო გამოცემად, რომელმაც მოიპოვა ჯილდოები წერისა და დიზაინისთვის. ჟურნალმა დიდი მოწონება დაიმსახურა ჟურნალისტებს შორისაც.  

[[2005]] წელს მორგანმა მეგობრებთან ერთად მსახიობსა და აქტივისტთან, [[ჯეინ ფონდა|ჯეინ ფონდასთან]] და აქტივისტ [[გლორია სტაინემი|გლორია სტაინემთან]] ერთად დააარსა არაკომერციული პროგრესული ქალთა მედია ორგანიზაცია.  შვიდი წლის შემდეგ, [[2012]] წელს, მან დაიწყო ყოველკვირეული რადიო შოუ და პოდკასტი, ''ქალთა მედია ცენტრი რობინ მორგანთან.'' გადაცემა შეიცავს მორგანის კომენტარებს ახალი ამბების შესახებ და ინტერვიუებს აქტივისტებთან, [[პოლიტიკოსი|პოლიტიკოსებთან]], ავტორებთან, მსახიობებთან და ხელოვანებთან.

== პირადი ცხოვრება ==
რობინ მორგანი გაიზარდა [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში]], ჯერ მაუნტ ვერნონში, შემდეგ კი [[მანჰეტენი|მანჰეტენზე]], სატონ პლეისზე. დაამთავრა The Wetter School მაუნტ ვერნონში. მან თავისი პირველი სერიოზული პოეზია ლიტერატურულ ჟურნალებში 17 წლის ასაკში გამოაქვეყნა. 

დღეს რობინ მორგანი ცხოვრობს [[მანჰეტენი|მანჰეტენზე]]. ბლეიკ მორგანი, მისი ვაჟი ყოფილ ქმართან კენეტ პიჩფორდთან ცხოვრობს. მისი ვაჟი მუსიკოსი, ჩამწერი შემსრულებელი და ნიუ-იორკში დაფუძნებული ჩამწერი კომპანიის, ECR Music Group-ის დამფუძნებელია.

[[2013]] წლის აპრილში, მორგანმა საჯაროდ გამოაცხადა, რომ მას დაუსვეს [[პარკინსონის დაავადება|პარკინსონის დაავადების]] დიაგნოზი, &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Robin Morgan: Agent of Change for Women with Parkinson's|url=http://www.realwomenonhealth.com/robin-morgan-agent-of-change-for-women-with-parkinsons/|access-date=8 January 2015}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ასევე, თქვა, რომ მას დიაგნოზი [[2010]] წელს დაუსვეს, მაგრამ მისი ცხოვრების ხარისხი ამ დრომდე &quot;ნორმალური&quot; იყო. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Morgan|first=Robin|title=WMC Live #33|url=http://wmclive.com/women-s-media-center-live-with-robin-morgan-episode-33-2013-04-06|access-date=8 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108160436/http://wmclive.com/women-s-media-center-live-with-robin-morgan-episode-33-2013-04-06|archivedate=2015-01-08}}&lt;/ref&gt; დიაგნოზის დადგენის შემდეგ მორგანი გააქტიურდა პარკინსონის დაავადების ფონდთან, ასევე გაიარა ტრენინგი, რათა გახდეს ორგანიზაციის პარკინსონის ადვოკატთა კვლევის ინიციატივის ნაწილი. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=PAIR: Women's Media Center Live with Robin Morgan|url=http://www.pdf.org/en/event_calendar/event/1070|accessdate=2022-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150108161329/http://www.pdf.org/en/event_calendar/event/1070|archivedate=2015-01-08}}&lt;/ref&gt; მორგანმა ასევე დაწერა ახალი პოეზია, რომელიც შთაგონებულია დაავადებასთან ბრძოლით და წაიკითხა ზოგიერთი ლექსი TED Talk-ზე, TEDWomen [[2015]] კონფერენციაზე. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ted.com/talks/robin_morgan_4_powerful_poems_about_parkinson_s_and_growing_older?language=en|title=Robin Morgan: 4 powerful poems about Parkinson's and growing older &amp;#124; TED Talk|publisher=TED.com|access-date=2017-04-13}}&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
*{{Official website|http://www.robinmorgan.net/}}
* [http://www.womensmediacenter.com/ ქალთა მედია ცენტრი]
* [http://sigi.org/ The Sisterhood is Global Institute]
*''[http://msmagazine.com/ Ms. ჟურნალი]''
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:RAD.SCHL:sch01265 რობინ მორგანის ნაწერები, 1929–1991] [http://radcliffe.harvard.edu/schlesinger-library Schlesinger Library], ჰარვარდის უნივერსიტეტი.
* [http://www.makers.com/robin-morgan Robin Morgan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402104842/http://www.makers.com/robin-morgan |date=2015-04-02 }}  ვიდეო [[Makers: Women Who Make America]]
* {{IMDb name|0604999}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:მორგანი, რობინ}}
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი არამხატვრული მწერლები]]
[[კატეგორია:კოლუმბიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ათეისტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები]]
[[კატეგორია:ნიუ-იორკელი აქტივისტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი პოეტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი რომანისტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოეტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოეტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები]]
[[კატეგორია:ებრაელი ათეისტები]]
[[კატეგორია:ათეისტი ფემინისტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტი მწერლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1941]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>mi9cmyp8iz21hagu89kfiakyoakcbir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ელენე აფხაზი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525415</id>
    <revision>
      <id>5406923</id>
      <parentid>4791548</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <origin>5406923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12638" sha1="fngf5nkifqxhy5y04q080clt2nund6e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა  პიროვნება
|სახელი            = ელენე აფხაზი
|მშობსახელი  = 
|პორტრეტი        = 
|ზომა           = 
|წარწერა          = ელენე აფხაზი
|დაბსახელი = 
|მოღვაწეობა =
|დაბ თარიღი  = [[1881]]
|დაბ ადგილი = 
|მოქალაქეობა       = 
|ქვეშევრდომობა       = 
| გარდ თარიღი     = [[1942]]
| გარდ ადგილი   =  [[საფრანგეთი]]
| დაკრ ადგილი=
|ეროვნება= [[ქართველები|ქართველი]]
|მამა              = 
|დედა             = 
|მეუღლე           =
|შვილები =       
|ჯილდოები =  
|საიტი           = 
|სხვადასხვა           = 
}}
'''ელენე აფხაზი''' (დ. [[13 იანვარი]], [[1881]], — გ. [[8 მაისი]], [[1942]], [[პარიზი]]&lt;ref&gt;«Новое слово». - Берлин. 1942, 17 июня, № 3917.&lt;/ref&gt;) — ქართველი ფილანთროპი. ქალიშვილობაში იოსელიანი. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერის, [[ილია ჭავჭავაძე|ილია ჭავჭავაძის]] დისშვილის, გენერალ [[კონსტანტინე აფხაზი|კონსტანტინე აფხაზის]] მეუღლე. პოდპოლკოვნიკ [[იასონ იოსელიანი]]ს ასული.

ელენეს კოტე აფხაზთან ქორწინებაში შესძენია ორი შვილი – ნიკოლოზი და ილია. უმცროსი ვაჟი ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა. უფროსმა, ნიკოლოზმა, დაამთავრა თბილისის ქართული სათვადაზნაურო გიმნაზია და [[1918]]-[[1921]] წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში. კოტე აფხაზმა [[1917]] წლის ნოემბერში ეროვნულ საბჭოს გადასცა ილია ჭავჭავაძის ბანკის მიერ შენაძენი ქონება – 28 მილიონი მანეთი ოქროთი. ელენე მეუღლეს მხარში ედგა, ოჯახსაც უძღვებოდა და საქველმოქმედო ღონისძიებებშიც აქტიურად იყო ჩართული. [[1898]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვრის]] „ივერიაში“ დაბეჭდილია მისი „წერილი რედაქციის მიმართ“, რომელშიც იგი საჯაროდ უხდის მადლობას [[კარდენახი]]ს სამკითხველოს სასარგებლოდ წიგნებისა და ფულის შემომწირველებს.

[[1921]] წელს, საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ნიკოლოზ და ელენე აფხაზები [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]] გაიხიზნენ. საქართველოში დარჩენილი კოტე აფხაზი კი იბრძოდა დამპყრობლების წინააღმდეგ. იგი ხელმძღვანელობდა დამოუკიდებლობის კომიტეტის სამხედრო ცენტრს, რომელიც კოორდინაციას უწევდა საყოველთაო–სახალხო ეროვნული ამბოხების მომზადებას. [[1923]] წლის თებერვალში კოტე აფხაზი და სამხედრო ცენტრის წევრები დააპატიმრეს. [[14 მაისი|14 მაისს]] წამების შემდეგ ყველანი დახვრიტეს დღევანდელი [[ვაკის პარკი]]ს ტერიტორიაზე.

ეროვნულ–დემოკრატიული პარტიის წევრმა [[შალვა ამირეჯიბი|შალვა ამირეჯიბმა]] წერილით მიუსამძიმრა დამწუხრებულ ქვრივს [[კონსტანტინე აფხაზი|კოტე აფხაზის]] ტრაგიკულად დაღუპვა: {{ციტატა|დიდად პატივცემულო ქალბატონო ელენე, გიგზავნით ლექსს, მიძღვნილს ჩემთვის დაუვიწყარ, თავადი კოტეს ხსოვნისათვის. მე გახლდით მაშინ [[ქუთაისი|ქუთაისში]], როცა არ მახსოვს, 22–ს თუ 23–ს მაისს, [[კაკო დგებუაძე|კაკო დგებუაძემ]] (ის და მისი ძმა ლეო – ორივე სტუდენტები დახვრეტილ იქნენ აჯანყების დროს) შემომიტანა გაზეთის ნომერი, სადაც გამოცხადებული იყო თხუთმეტ დახვრეტილთა სია. მე არ აგიწერთ იმ შთაბეჭდილებას, რომელიც მოახდინა ამ საშინელმა ამბავმა. რამდენიმე დღის შემდეგ მე დავწერე ეს ლექსი. ერთი კვირის შემდეგ მე უკვე თბილისში ვიყავი. მე არ მიმიღია ჩემს ცხოვრებაში ჯილდო ჯერ უფრო დიდი, ვიდრე ის რომ ჩავმდგარიყავ მის ადგილზ.}}

ნიკოლოზ აფხაზმა [[1926]] წელს [[პარიზი|პარიზში]] დაამთავრა [[სორბონის უნივერსიტეტი]]ს იურიდიული ფაკულტეტი და მიიღო დოქტორის ხარისხი. იგი მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში, ჰქონდა საადვოკატო პრაქტიკა, ჰყავდა მდიდარი [[ამერიკელები|ამერიკელი]] კლიენტები, მათ შორის ამერიკელი ცოლ–ქმარი კელები. მათ ნიკოლოზ აფხაზს სამეურვეოდ მიანდეს შესანიშნავი კარ–მიდამო მერეველის შატოში, სადაც იგი დედასთან ერთად ცხოვრობდა [[1930]]–იან წლებში.  

დედა–შვილი ქართული სათვისტომოს აქტიური წევრები იყვნენ. ელენე იყო „ძველ ქართველ მებრძოლთა ასოციაციისა“ და პარიზის ქართული სამრევლო საბჭოს წევრი. იგი მეგობრობდა ცნობილ საზოგადო და პოლიტიკურ მოღვაწესთან, ეროვნულ–დემოკრატიული პარტიის ერთ–ერთ ლიდერთან [[გიორგი გვაზავა]]სთან და მისი ვაჟის ჯამლეთის ნათლიაც გახდა.

[[1929]] წლის [[3 მარტი|3 მარტს]] პარიზში დაარსდა „ტუბერკულოზით ავადმყოფ ქართველთა დამხმარე კომიტეტი“, რომლის საპატიო თავმჯდომარედ [[აკაკი ჩხენკელი]] აირჩიეს, თავმჯდომარედ კი – ელენე აფხაზი. თანხების მოსაზიდად რეგულარულად ტარდებოდა საქველმოქმედო საღამოები. კომიტეტი სხვადასხვა კატეგორიის 40 ავადმყოფს პატრონობდა, აფინანსებდა მკურნალობას სანატორიუმებში, საავადმყოფოებში, ბინაზე; მოსახლეობისგან აგროვებდა ნახმარ ტანსაცმელს, ფეხსაცმელსა და საცვლებს; აწვდიდა მედიკამენტებს, საკვებს, თანხას მკურნალობისთვის. კომიტეტის წევრთა თავდადებული საქმიანობა ავადმყოფებს მდგომარეობას უმსუბუქებდა.

[[1930]]–იანი წლების დამლევს ნიკოლოზ აფხაზი ოფიცრის წოდებით შევიდა სამხედრო სამსახურში საფრანგეთის უცხოურ ლეგიონში, რომლის რიგებშიც იბრძოდა  [[მეორე მსოფლიო ომი]]ს დროს ჩრდილოეთ [[აფრიკა]]ში, [[ალჟირი|ალჟირსა]] და [[ლიბია]]ში. გამოჩენილი მამაცობისათვის იგი დაჯილდოვებული იყო საფრანგეთის რამდენიმე პრესტიჟული სამხედრო ჯილდოთი, მათ შორის, საპატიო ლეგიონის ორდენით. [[1941]] წელს, ერთ–ერთი ოპერაციის დროს ნიკო ტყვედ ჩავარდა და გერმანელებმა საკონცენტრაციო ბანაკში გამოამწყვდიეს. ამ ამბავმა მოუსწრაფა სიცოცხლე ელენეს. იგი დაავადდა და [[1946]] წელს გარდაიცვალა. დაკრძალულია პარიზის სენ-ჟენევიევ-დე-ბუას სასაფლაოზე.

== რესურსები ინტერნეტში ==
{{Nplg ემიგრანტი |00000613|}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:აფხაზი, ელენე}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1881]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1942]]
[[კატეგორია:ქართველი ფილანთროპები]]
[[კატეგორია:პარიზში გარდაცვლილები]]</text>
      <sha1>fngf5nkifqxhy5y04q080clt2nund6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბერნჰარდ შლინკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>525870</id>
    <revision>
      <id>5407216</id>
      <parentid>4958538</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ნანა1962</username>
        <id>171202</id>
      </contributor>
      <origin>5407216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6512" sha1="dluytwlyxw40vl0zxeqioaibkvadwhn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მწერალი}}
'''ბერნჰარდ შლინკი''' (დ. [[6 ივლისი]], [[1944]]) — გერმანელი იურისტი, აკადემიკოსი და რომანისტი. ცნობილია რომანით ''„[[წამკითხველი]]“'', რომელიც 1995 წელს გამოქვეყნდა და საერთაშორისო ბესტსელერი გახდა. 

==კარიერა==
შლინკმა სამართალი [[ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი|ჰაიდელბერგისა]] და [[ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტი|ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტებში]] შეისწავლა, რის შემდეგაც დარმშტადტის, ბიელეფელდისა და ფრაიბურგის უნივერსიტეტებში კვლევით ასისტენტად მუშაობდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dfg.de/dfg_magazin/veranstaltungen/ausstellungen/wissen_schafft_kunst/ausstellung_lesung_schlink/index.html|title=DFG – Deutsche Forschungsgemeinschaft – Schriftsteller und Wissenschaftler Bernhard Schlink zu Gast im Bonner Wissenschaftszentrum|website=www.dfg.de|access-date=2019-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204115903/https://www.dfg.de/dfg_magazin/veranstaltungen/ausstellungen/wissen_schafft_kunst/ausstellung_lesung_schlink/index.html|archivedate=2020-12-04}}&lt;/ref&gt; იგი სამართლის პროფესორი იყო [[ბონის უნივერსიტეტი|ბონის უნივერსიტეტსა]] და [[ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტი|ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტში]], 1992 წელს კი ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა. 

===სამწერლო კარიერა===
შლინკმა სამწერლო კარიერა დეტექტიური ჟანრის რომანებით დაიწყო. 1995 წელს მან გამოაქვეყნა „[[წამკითხველი]]“, რომელმაც კრიტიკული აღიარება მოიპოვა. რომანის სიუჟეტი მოგვითხრობს თხუთმეტი წლის ბიჭის ურთიერთობაზე ოცდათექვსმეტი წლის ქალთან, რომელსაც იგი ყოველი შეხვედრისას სხვადასხვა წიგნს უკითხავს; მათი ურთიერთობა განშორებით მთავრდება, თუმცა გარკვეული დროის შემდეგ, ბიჭი, რომელიც უკვე სამართლის სტუდენტია, ყოფილ საყვარელს სასამართლო დარბაზში ხვდება, სადაც ქალს სასტიკი დანაშაულისთვის ასამართლებენ. რომანი გერმანელთა ომის შემდგომი თაობის ომის თაობისადმი ურთიერთმიმართების საკითხს იკვლევს. ნაწარმოები [[გერმანია]]სა და [[აშშ]]-ში ბესტსელერი გახდა და 39 ენაზე ითარგმნა. ''„წამკითხველი“'' პირველი გერმანული წიგნია, რომელმაც [[ნიუ-იორკ ტაიმზი (გაზეთი)|The New York Times]]-ის ბესტსელერების სიაში პირველი ადგილი დაიკავა. 2007 წელს სატელევიზიო გამოკითხვაში ''„წამკითხველი“''  გერმანელი მკითხველების 100 საყვარელ წიგნს შორის მე-14 ადგილზე დასახელდა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071031080414/http://unserebesten.zdf.de/ZDFde/inhalt/7/0,1872,2181735,00.html &quot;Unsere Besten&quot;], ZDF, October 31, 2007, accessed January 21, 2011.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [https://web.archive.org/web/20120110203441/http://www.orionbooks.co.uk/authors/schlink-bernhard Bernhard Schlink titles available from Orion Books]
* [http://www.smh.com.au/news/world/guaranteeing-truth-and-avoiding-it/2009/01/09/1231004287042.html ''Guaranteeing truth, and avoiding it'']
* [https://web.archive.org/web/20090928205138/http://www.abc.net.au/tv/fora/stories/2009/08/28/2669983.htm  Bernhard Schlink delivers the keynote address at the 2009 Melbourne Writers Festival] 

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:შლინკი, ბერნჰარდ}}
[[კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი მწერლები]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი რომანისტები‎]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მწერლები‎]]
[[კატეგორია:სამართლის ფილოსოფოსები]]
[[კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>dluytwlyxw40vl0zxeqioaibkvadwhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როქსანა სვენცელი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>546972</id>
    <revision>
      <id>5407183</id>
      <parentid>4913740</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36509" sha1="1h3n44xw1bwv9xfvi0q0igct1pmy4gw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = როქსანა სვენცელი
| ფოტო       = RSLife.jpg
| ფოტოს სიგანე = 200პქ
|წარწერა = ''სიცოცხლისთვის, ყველა მიმართულებით'', როქსანა სვენცელის ბრინჯაოს ქანდაკება ამერიკელი ინდიელების ეროვნულ მუზეუმში
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|1962|12|9|mf=y}}
| დაბადგილი   = ტაოს პუებლო, [[ნიუ-მექსიკო]], [[აშშ]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = [[ამერიკელები|ამერიკელი]]
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = [[კერამიკა]], [[ქანდაკება]]
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 'Mud Woman Rolls On'' ([[2011]])
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = {{URL|https://www.roxanneswentzell.net}}
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''როქსან სვენცელი''' (დ. [[9 დეკემბერი]], [[1962]]) — ტევას ტომის მკვიდრი [[ამერიკელები|ამერიკელი]] [[მოქანდაკე]], [[კერამიკა|კერამიკოსი]] მხატვარი, ძველი სამზარეულოს აქტივისტი და გალერისტი [[სანტა კლარა პუებლო|სანტა კლარა პუებლოდან]]. მისი ნამუშევრები დიდ საზოგადოებრივ კოლექციებშია. მოპოვებული აქვს მრავალი ჯილდო.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;&quot;Roxanne Swentzell.&quot; ''Women Artist of Color: A Bio-critical Source Book to 20th Century Artist in the Americas''. Ed. Phoebe Farris. 1999. 95-97. Print.&lt;/ref&gt;

სვენცელის ნამუშევრები ეხება პირად და სოციალურ კომენტარებს, ასახავს პატივისცემას ოჯახის, კულტურული მემკვიდრეობისა და დედამიწის მიმართ. მისი სკულპტურული ნამუშევრები გამოიფინა [[თეთრი სახლი|თეთრ სახლში]], ასევე საერთაშორისო მუზეუმებსა და გალერეებში.&lt;ref name=&quot;Sculpture mag&quot;&gt;{{Cite web|last1=Kotz|first1=Mary Lynn|title=First Lady's Garden: Exhibition 6: Honoring Native America, October 1997 through October 1998|url=https://www.sculpture.org/documents/scmag98/1lady/sm-1lady.shtml|publisher=Sculpture Magazine|access-date=21 June 2019}}&lt;/ref&gt; მას დაევალა მუდმივი ინსტალაციების შექმნა სმიტსონის ამერიკელი ინდიელების ეროვნულ მუზეუმში, [[უელინგტონი|უელინგტონის]] მუზეუმსა და სხვა ადგილებში, მათ შორის [[პენსილვანიის უნივერსიტეტის არქოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმი|პენსილვანიის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის უნივერსიტეტის მუზეუმში]], [[ფილადელფია|ფილადელფიაში]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.penn.museum/collections/object/355559|title=Figurine - 2000-19-1A {{!}} Collections - Penn Museum|access-date=2020-03-26}}&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება ==
სვენცელი დაიბადა [[ტაოს-პუებლო|ტაოს პუებლოში]], [[ნიუ-მექსიკო|ნიუ-მექსიკოში]], [[1962]] წელს. მშობლებმა, რალფ და რინა სვენცელებმა, ხელი შეუწყეს მის ხელოვნებისადმი ინტერესს. მისი მამა იყო [[გერმანელები|გერმანელ]]-[[ამერიკელი]] [[ფილოსოფიის დოქტორი|ფილოსოფიის]] პროფესორი, რომელიც ასწავლიდა [[სანტა-ფე (ნიუ-მექსიკო)|სანტა ფეს]] სენტ-ჯონის კოლეჯში. დედა, რინა სვენცელი, იყო აქტივისტი, [[არქიტექტორი]], მეცნიერი და მხატვარი, რომელიც დაიბადა სანტა კლარა პუებლოს მხატვრების ოჯახში. მისი ბიძა, ტიტო ნარანჰო, იყო მხატვარი და მეცნიერი, ხოლო მისი მეორე ბიძა, მაიკლ ნარანჰო, იყო ცნობილი მოქანდაკე, რომელიც დაბრმავდა [[ვიეტნამის ომი|ვიეტნამის ომში]]. სვენცელის ორი დეიდა, ჯოდი ფოლველი და ნორა ნარანჰო მორსი, კერამიკოსები არიან.

სვენცელი წარმოშობით სანტა კლარა პუებლოს მექოთნეების გრძელი ხაზიდანაა. მათგან ისწავლა ჭურჭლის დამზადების მეთოდები. ის ბავშვობიდან უყურებდა როგორ კრეფდა დედა თიხას მიწიდან და ქმნიდა ორმოში გამომწვარ ქოთნებს.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;&quot;Roxanne Swentzell.&quot; ''Women Artist of Color: A Bio-critical Source Book to 20th Century Artist in the Americas''. Ed. Phoebe Farris. 1999. 95-97. Print.&lt;/ref&gt; სვენცელმა ბავშვობაში დაიწყო ექსპერიმენტები თიხით. ის ქმნიდა  პატარა ფიგურებს, რომლებიც ასახავდა მის გრძნობებს. მისი დაქვეითებული მეტყველება ართულებდა კომუნიკაციას, ამიტომ დედის პროექტებიდან დარჩენილი თიხის ნარჩენებმა საშუალება მისცა შეექმნა პატარა ფიგურული ქანდაკებები ემოციების გადმოსაცემად. თიხის ქანდაკება გახდა მისი მთავარი საშუალება შინაგანი ემოციური მდგომარეობის გამოსახატავად და ამას როქსანას მასწავლებლებიც უჭერდნენ მხარს.&lt;ref name=&quot;autogenerated5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.southwestart.com/articles-interviews/featured-artists/roxanne_swentzell|title=Roxanne Swentzell|first=Dottie|last=Indyke|date=1 July 2001}}&lt;/ref&gt;

===განათლება===
[[1978]] წელს სვენცელი მშობლების დახმარებით ჩაირიცხა ამერიკის [[ინდიელები|ინდიელთა]] ხელოვნების ინსტიტუტში (IAIA), სანტა ფეში. მისი პირველი ხელოვნების ჩვენება იყო ინსტიტუტის მუზეუმში. ორი წლის შემდეგ, იგი გადავიდა [[პორტლენდი|პორტლენდის]] მუზეუმის სამხატვრო სკოლაში [[1980]] წელს.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/women_ceramicists/swentzell|title=Brooklyn Museum: Exhibitions|accessdate=2023-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190618005717/https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/women_ceramicists/swentzell|archivedate=2019-06-18}}&lt;/ref&gt; სვენცელი ერთწლიანი სწავლის შემდეგ უკმაყოფილო და იმედგაცრუებული გახდა პორტლენდის ხელოვნების სცენით. იგი გრძნობდა, რომ პორტლენდში მხატვრები გამოყოფდნენ ხელოვნებას ყოველდღიური ცხოვრებისგან და მათი ხელოვნება არ ასახავდა გარემოს, მაშინ როცა სვენცელის ხელოვნება შთაგონებული იყო ცხოვრებისეული გამოცდილებით. სვენცელს სჯერა უწყვეტი სწავლის და თქვა: „ყოველი დღე არის ახალი წიგნი, გამოცდა ყველა დისციპლინაში, საკუთარი თავის წინსვლის შანსი და შესანიშნავი დრო სათამაშო მოედანზე“.&lt;ref&gt;Crozier-Hogle, Lois, Darryl Babe Wilson, and Jay Leibold. ''Surviving in Two Worlds: Contemporary Native American Voices.'' Austin: University of Texas, 1997. Print.&lt;/ref&gt;

== პირადი ცხოვრება ==
სვენცელი შვილებსაც და შვილიშვილებსაც სახლში ასწავლიდა. მისი ვაჟი, დოქტორი პორტერ სვენცელი, არის პროფესორი და ასოცირებული დეკანი ამერიკის ინდიელთა ხელოვნების ინსტიტუტში (IAIA). მისი ქალიშვილი, როუზ ბინ სიმპსონი ასევე კერამიკული მოქანდაკეა, რომელმაც მიიღო ხელოვნების მაგისტრის ხარისხი [[როდ-აილენდი|როდ-აილენდის]]ს დიზაინის სკოლაში.

== კარიერა ==
სვენცელის ბუნებასთან ურთიერთობამ გამოიწვია ხეების დარგვისა და ბაღების დეკორაციის განსაკუთრებული ინტერესი. სვენცელი ცხოვრობს თიხის სახლში, რომელიც მან თავად ააშენა. ოჯახი მონაწილეობს პუებლოს საზეიმო ცეკვებსა და დღესასწაულებში. სვენცელი ასევე ამუშავებს საკუთარ მიწას.&lt;ref name=&quot;PBS&quot;&gt;{{Cite web|last1=KQED Television|title=Return: Native American Women Reclaim Foodways For Health &amp; Spirit|url=https://www.kqed.org/tv/programs/archive/index.jsp?pgmid=25400|publisher=PBS|access-date=19 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191223012132/https://www.kqed.org/tv/programs/archive/index.jsp?pgmid=25400|archivedate=23 დეკემბერი 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1987]] წელს სვენცელმა სანტა კლარა პუებლოში დააარსა არაკომერციული ორგანიზაცია ''Flowering Tree Permaculture Institute''', სადაც ის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. ინსტიტუტი ეფუძნება ეკოლოგიური დიზაინის, მდგრადი ცხოვრებისა და სოფლის მეურნეობის თეორიებს. ინსტიტუტი მსურველებს სთავაზობს გაკვეთილებს ჯანსაღი ცხოვრების შესახებ. ინსტიტუტში ისწავლება კლასები: მეურნეობის მეთოდები, მცირე წყლის მოხმარებით მიწათმოქმედება მაღალ [[უდაბნო]] კლიმატში, მეცხოველეობა, თიხით მშენებლობა და მზის ენერგია. მისი მუშაობა ინსტიტუტში ეფუძნება პირად ფილოსოფიას, რომელიც ინსპირირებულია ინდიელი ამერიკელი წინაპრების მიერ. ისინი დღემდე  ინარჩუნებენ ძირძველ ცოდნას კონსერვაციის შესახებ. სვენცელის ინიციატივა, ''Pueblo Food Experience'', მონაწილეებს სთავაზობს საკვებს.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Swentzell|first=Roxanne|date=2 August 2014|title=The Pueblo Food Experience: A Pre-Contact Project|publisher=The Green Fire Times|url=http://greenfiretimes.com/2014/08/the-pueblo-food-experience-a-pre-contact-project/|access-date=10 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160906121132/http://greenfiretimes.com/2014/08/the-pueblo-food-experience-a-pre-contact-project/|archivedate=6 სექტემბერი 2016}}&lt;/ref&gt;

სვენცელი მართავს ქალაქის გალერეას, რომელიც მდებარეობს პოჰოაკე პუებლოს ჩრდილოეთით, [[სანტა-ფე (ნიუ-მექსიკო)|სანტა-ფეში]]. გალერიაში გამოფენილია მისი კერამიკა და [[ბრინჯაო|ბრინჯაოს]] ნამუშევრები. მუზეუმი ასევე მასპინძლობს ჯგუფურ გამოფენებს.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tower Gallery History &amp; Facts|url=http://www.roxanneswentzell.net/towergallery_aboutgallery.htm|access-date=20 June 2019}}&lt;/ref&gt;

== ნამუშევრები ==
სვენცელის სკულპტურები ასახავს პირად ემოციებს. სკულპტურებს ძირითადად ქალის ფორმა აქვთ. როქსანას ხელოვნება ძირითადად ფოკუსირებულია ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა გენდერული როლები, იდენტობა, პოლიტიკა, ოჯახი და წარსული. სვენცელი თავის თიხის ფიგურებს თიხის ხვეულებისგან აკეთებს. იგი იყენებს კომერციულად წარმოებულ თიხას, რაც განსხვავდება პუებლოს სხვა მეთუნეებისგან, რომლებიც თხრიან, სრესენ, ასუფთავებენ და ამუშავებენ საკუთარ თიხას. სვენცელმა თქვა, რომ მას არ აწუხებს ის, რომ მისი თიხა მაღაზიაშია ნაყიდი, რადგან თიხა მაინც დედამიწიდან მოდის.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Fauntleroy, Gussie. Roxanne Swentzell Extra Ordinary People. New Mexico Magazine, 2002. Print.&lt;/ref&gt; იგი ალაგებს თიხას სქელ ხვეულებად, რათა ააწყოს ფიგურების ღრუ კედლები. დახვევის ორ-ოთხდღიანი პროცესის დროს სვენცელი ინარჩუნებს თიხის ტენიანობას და იყენებს დანას ან ქვას ხვეულების გასასწორებლად.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt; მიუხედავად იმისა, რომ სვენცელის ფიგურები ცარიელია, თითოეული მათგანის თითები მყარია. საბოლოო ქანდაკება ხშირად მოხატულია და შეიძლება შეიცავდეს თვალების, თმის ან ტანსაცმლის დეტალებს.

=== ''კლოუნების გამოჩენა'' ===
სვენცელის სანტა კლარას მემკვიდრეობის ნახვა შეიძლება მის სკულპტურათა სერიაში ''კლოუნი''. კლოუნი, ან „კოშარე“, არის წმინდა არსება, რომელიც ხშირად ასწავლის თავისი მოქმედებებით. სვენცელის ''სასოწარკვეთილი კლოუნის'' ფიგურა არის კომენტარი საკუთარი იდენტობის დაკარგვაზე. თავად ქანდაკება არის კლოუნი, რომელიც სევდიანად იყურება ქვემოდან და ცდილობს გადმოსცეს საკუთარი თავის ხელახლა პოვნისთვის ბრძოლა.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Fauntleroy, Gussie. Roxanne Swentzell Extra Ordinary People. New Mexico Magazine, 2002. Print.&lt;/ref&gt; ''კლოუნების გამოჩენა'' ([[1988]]) სიმბოლოა პუებლოს ხალხის ამ სამყაროში გაჩენის. ამ ინსტალაციის სამი ფიგურა არის ადამიანის ნაწილობრივი ფორმები, რომლებსაც თანდათან მივყავართ საბოლოო, სრულ ფიგურამდე. თითოეული ნაწილობრივი ფორმა მიზნად ისახავს აღბეჭდოს გაოცების, ცოდნისა და შიშის გრძნობა. აღმავლობის ეტაპები ''გამოჩენაში'', რომელიც ნაჩვენებია თითოეული ფიგურის განვითარებაში, კიდევ უფრო უსვამს ხაზს პუებლოს კოლექტიურ მოგზაურობას აღმატებისკენ. 

=== ''ესკიზი'' ===
სვენცელის ნაშრომი, ''ესკიზი'', ეხებოდა არარეალურ ფიზიკურ სტანდარტებს, რომლებსაც პოპულარული კულტურა ახალგაზრდა ქალებს უწესებს. ნამუშევარი ეხება ქალების ბრძოლას საკუთარი იმიჯისა და იდენტობისთვის. ''Pinup-''ში მკვიდრი ამერიკელი ქალის უემოციო სახე თეთრად არის შეღებილი. ფიგურა ფარავს მის შიშველ ფორმას თხელი, ბიკინიში გამოწყობილი მოდელის უთავო პოსტერის მიღმა.&lt;ref name=&quot;Fauntleroy - Cowboys/Indians Mag&quot;&gt;{{cite journal |last1=Fauntleroy |first1=Gussie |title=Artist Profile: Roxanne Swentzell |journal=Cowboys and Indians Magazine |date=August 3, 2018 |url=https://www.cowboysindians.com/2018/08/artist-profile-roxanne-swentzell/ |access-date=20 June 2019}}&lt;/ref&gt; ფიგურა ცდილობს მოერგოს საზოგადოების მიერ წინასწარ შექმნილ იმიჯს და იმალება მიუწვდომელი სურათის ნიღბის მიღმა, როგორც ფერით, ასევე ფორმით. „სრულყოფილი“ სხეულისა და სახის ტვირთი ამძიმებს ფიგურას ისე, რომ ფიგურა დაქვეითებულ, დამარცხებულ პოზაშია; ფიგურის ხელის და ფეხის თითები არ არის მორთული მაკიაჟით და პოსტერით, რაც აჩვენებს ფიგურის ნამდვილ ლამაზ ბუნებას.

=== ''კრიზისში'' ===
სვენცელის ''კრიზისში'' ([[1999]]) ცდილობს შეისწავლოს მედიის გავლენა ქალის სილამაზესა და იდენტობაზე. ამ ნაწარმოების ფიგურას, როგორც ჩანს, ესმის, თუ რა გავლენას ახდენს მასზე მედია და [[პოპ კულტურა]]. ფიგურა ცდილობს შეებრძოლოს სილამაზისა და იდენტობის ამ პროგნოზირებულ იდეალებს საკუთარი ხელის დაჭერით. მიუხედავად ამისა, თავად ფიგურის მკვეთრად შეღებილი წითელი ფრჩხილები სიმბოლოა იმ საშიშროებისა, რასაც მას მედია უქმნის.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;Fauntleroy, Gussie. Roxanne Swentzell Extra Ordinary People. New Mexico Magazine, 2002. Print.&lt;/ref&gt;

=== ''სიცოცხლისთვის, ყველა მიმართულებით'' ===
სვენცელის მუდმივი საჯარო ინსტალაცია, ''For Life in All Directions'' ([[2004]]) შეკვეთილი იქნა [[ამერიკელი ინდიელების ეროვნული მუზეუმი|ამერიკელი ინდიელების ეროვნული მუზეუმის]] მიერ, ვაშინგტონში. იგი შექმნილია ჩამოსხმული ბრინჯაოს, ხვეული და ხელნაკეთი ჭურჭლისა და საღებავისგან. დამონტაჟებულია ელმერ და მერი ლუის რასმუსონის თეატრის ფოიეში.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=For Life in All Directions|url=http://collections.si.edu/search/detail/edanmdm:NMAI_280443?q=life+in+all+directions&amp;record=1&amp;hlterm=life%2Bin%2Ball%2Bdirections|publisher=Smithsonian Institution|access-date=19 June 2019}}&lt;/ref&gt;

=== ''თავშეფარებული სიცოცხლეები'' ===
[[პენსილვანიის უნივერსიტეტის არქოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმი|პენსილვანიის უნივერსიტეტის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმმა]] [[2000]] წელს სვენცელისგან იყიდა სკულპტურა ''Nestled Lives'', რათა გამოეფინა მკვიდრი ამერიკელი ხმების გალერეაში, (კურატორი დოქტორი ლუსი ფაულერ უილიამსი). ქანდაკება დამზადებულია თიხისგან და გამოსახავს მჯდომარე ქალს გაშლილი ხელებით, რომელსაც სამი გობი უჭირავს. ეს ნამუშევარი [[ლოს-ალამოსი|ლოს-ალამოსის]] ხანძრის დროს შეიქმნა. სვენცელი ფიქრობდა ადამიანებზე და განსაკუთრებით ქალებზე. „მე დავინახე მიწა, რომელიც ჩემს სახლთან იწვოდა... პუებლოს ხალხისთვის დედამიწა ჩვენი დედაა. თასები განიხილება, როგორც თაობების მსგავსი ნიშანი - დედამიწა ყველას გვიცავს.“&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fowler Williams|first=Lucy|date=2001|title=Seeing Through the Eyes of an Artist|url=https://www.penn.museum/sites/expedition/seeing-through-the-eyes-of-an-artist/|journal=Expedition Magazine|volume=43|issue=2|via=Penn Museum Website}}&lt;/ref&gt;

== ჯილდოები ==
[[1984]] წელს სვენცელმა პირველად მიიღო მონაწილეობა სანტა ფეს ყოველწლიურ ინდიელების ბაზარზე. ორი წლის შემდეგ მან მიიღო რვა ჯილდო ბაზარზე გამოფენილი ქანდაკებისა და ჭურჭლისთვის.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;&quot;Roxanne Swentzell.&quot; ''Women Artist of Color: A Bio-critical Source Book to 20th Century Artist in the Americas''. Ed. Phoebe Farris. 1999. 95-97. Print.&lt;/ref&gt; სვენცელს მიენიჭა ბაზრის კრეატიული ბრწყინვალების ჯილდო ქანდაკებაში.&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot; /&gt; [[2019]] წელს იგი შეირჩა ამერიკის ინდიელთა ხელოვნების ინსტიტუტში დამწყებ მომხსენებლად.&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot;&gt;{{cite web |last1=Native News online staff |title=INSTITUTE OF AMERICAN INDIAN ARTS (IAIA) 2019 Commencement Keynote Address to be Delivered by Noted Sculptor Contemporary Pueblo Artist Roxanne Swentzell and she was given an Honorary Doctorate Degree |url=https://nativenewsonline.net/education/institute-of-american-indian-arts-iaia-2019-commencement-keynote-address-to-be-delivered-by-noted-sculptor-and-contemporary-pueblo-artist-roxanne-swentzell/ |publisher=Native News Online |access-date=19 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190517141650/http://nativenewsonline.net/education/institute-of-american-indian-arts-iaia-2019-commencement-keynote-address-to-be-delivered-by-noted-sculptor-and-contemporary-pueblo-artist-roxanne-swentzell/ |archivedate=17 მაისი 2019 }}&lt;/ref&gt;

== გამოფენები ==
* [[თეთრი სახლი]], [[ვაშინგტონი]],&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot;/&gt;
* ამერიკელი ინდიელების სმიტსონის ეროვნული მუზეუმი&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot; /&gt;
* კარტიე, [[პარიზი]]&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot; /&gt;
* სანტა ფე კონვენციის ცენტრი, [[სანტა-ფე (ნიუ-მექსიკო)|სანტა-ფე, ახალი მექსიკა]]&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot; /&gt;
* უელინგტონის მუზეუმი, [[ახალი ზელანდია]]&lt;ref name=&quot;Native News Online&quot; /&gt;
* ამერიკის დასავლეთის აუტრიის მუზეუმი, [[ლოს-ანჯელესი]], [[კალიფორნია]]&lt;ref name=&quot;Autry&quot;&gt;{{Cite web|title=Grounded: Contemporary Ceramics, Gifts of Dr. Loren G. Lipson|url=https://theautry.org/exhibitions/grounded-contemporary-ceramics-gifts-dr-loren-g-lipson|publisher=Autry Museum of the American West|access-date=19 June 2019}}&lt;/ref&gt;

== კოლექციები ==
მისი ნამუშევრები გამოფენილია [[ამერიკელი ინდიელების ეროვნული მუზეუმი|სმიტსონის ნაციონალური მუზეუმის ამერიკელი ინდიელების]] კოლექციებში, კარტიე პარიზში, [[ახალი ზელანდიის ტე პაპა ტონგარევას მუზეუმი|ახალი ზელანდიის ტე პაპა ტონგარევას მუზეუმში]], სანტა ფე კონვენციის ცენტრში და უელინგტონის მუზეუმში ახალ ზელანდიაში.&lt;ref name=&quot;Bkn Museum&quot;&gt;{{cite web |title=Roxanne Swentzell: Making Babies for Indian Market |url=https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/2706 |website=Collections |publisher=Brooklyn Museum |access-date=20 June 2019 |archive-date=20 ივნისი 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190620125859/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/2706 }}&lt;/ref&gt; სხვა კოლექციები შედის [[ბრუკლინის მუზეუმი|ბრუკლინის მუზეუმში]],  ჰერდის მუზეუმში, [[დენვერის ხელოვნების მუზეუმი|დენვერის ხელოვნების მუზეუმში]],  ჯოსლინის ხელოვნების მუზეუმში, [[ნელსონ-ატკინსის ხელოვნების მუზეუმი|ნელსონ-ატკინსის ხელოვნების მუზეუმში]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Works of: Roxanne Swentzell |url=https://art.nelson-atkins.org/people/8805/roxanne-swentzell/objects |website=Search Collections |publisher=Nelson-Atkins Museum of Art}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:სვენცელი, როქსანა}}

[[კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1962]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალები]]
[[კატეგორია:მოქანდაკეები]]
[[კატეგორია:კერამიკა]]
[[კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>1h3n44xw1bwv9xfvi0q0igct1pmy4gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებელი:გიო ოქრო/CategoryMaster.js</title>
    <ns>2</ns>
    <id>548266</id>
    <revision>
      <id>5407316</id>
      <parentid>4549836</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <origin>5407316</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="15698" sha1="fhlusuw0jpr4bi4ozgmqf8j4iu70xfs" xml:space="preserve">mw.libs.api = mw.libs.api || {};
mw.libs.api.fetchAll = function(params) {
	var api = new mw.Api();
	return (function getResults(params, totalResults) {
		params = params || {};
		$.extend(params, {
			action: 'query'
		});
		api.get(params, { async: false }).done(function(response) {
			var key = params.list || params.prop;
			var results = response.query[key] || response.query.pages;
			if ($.isArray(results)) {
				totalResults = totalResults || [];
				$.merge(totalResults, results);
			} else {
				totalResults = totalResults || {};
				$.extend(totalResults, results);
			}
			if (response['query-continue']) {
				getResults($.extend(params, response['query-continue'][key]), totalResults);
			}
		});
		return totalResults;
	})(params);
};

mw.libs.RegExp = mw.libs.RegExp || {};
mw.libs.RegExp.quote = function(string) {
	return string.replace(/[.?*+^$[\]\\/(){}|-]/g, &quot;\\$&amp;&quot;);
};

mw.libs.reduceArray = function(array, callback, sleepInterval) {
	if (array.length === 0) {
		return;
	}
	callback(array.shift());
	setTimeout(function() {
		mw.libs.reduceArray(array, callback, sleepInterval);
	}, sleepInterval);
};

mw.libs.pageFromQueryResult = function(result) {
	var page = result.query.pages[Object.keys(result.query.pages)[0]];
	return {
		title: page.title,
		content: page.revisions[0]['*'],
		timestamp: page.revisions[0].timestamp
	};
};

mw.libs.ensureTextFieldPrefix = function(textField, prefix) {
	var currentValue = textField.value;
	if (!currentValue.match(new RegExp('^'+prefix))) {
		textField.value = prefix + currentValue;
	}
};

mw.libs.ensureCursorAtTheEnd = function(textField) {
	var v = textField.value;
	textField.value = '';
	textField.value = v;
};

mw.libs.translateErrorCode = function(code, result) {
	switch (code) {
		case 'http':
			return 'HTTP error: ' + result.textStatus;
		case 'ok-but-empty':
			return 'Empty response from the server';
		case 'articleexists':
			return 'Page exists';
		default:
			return 'API error: ' + code;
	}
};

mw.libs.localizedNamespace = function(canonicalNsName) {
	return mw.config.get('wgFormattedNamespaces')[mw.config.get('wgNamespaceIds')[canonicalNsName.toLowerCase()]];
};

// workaround for bug https://phabricator.wikimedia.org/T49395
mw.libs.wikiMsg = function() {
	var textMsg = mw.msg.apply(this, arguments);
	var key = '__bug__'+(new Date().getTime());
	mw.messages.set(key, textMsg);
	return mw.message(key).parse();
};

mw.libs.LogMessage = function(text) {
	var my = this;
	var time = new Date().toLocaleTimeString({}, { hour12: false });
	my.$content = $('&lt;div&gt;&lt;tt&gt;'+time+'&lt;/tt&gt; &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;load-icon&quot;&gt;&lt;/span&gt; &amp;nbsp; '+text+'&lt;/div&gt;');
	my.$loadIcon = my.$content.find('.load-icon');
	my.prependTo = function(selector) {
		my.$content.prependTo(selector);
		return my;
	};
	my.appendTo = function(selector) {
		my.$content.appendTo(selector);
		return my;
	};
	my.addText = function(text) {
		my.$content.append(text);
		return my;
	};
	my.loading = function() {
		return setClass('loading');
	};
	my.done = function() {
		return setClass('done');
	};
	my.fail = function(failMsg) {
		return setClass('fail').addText(mw.msg('cm-log-error-separator')).addText(failMsg);
	};
	function setClass(className) {
		my.$loadIcon[0].className = className;
		return my;
	}
};

mw.libs.ProgressBar = function(completeLabel) {
	var my = this;
	my.$content = $('&lt;div class=&quot;progress-bar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;progress-label&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;').css({
		'position': 'relative'
	});
	var $label = my.$content.find('.progress-label').css({
		'position': 'absolute',
		'left': '50%',
		'top': '4px',
		'font-weight': 'bold'
	});
	var origDocTitle = document.title;
	my.$content.progressbar({
		value: 0,
		change: function() {
			updateLabel(my.$content.progressbar('value') + '%');
		},
		complete: function() {
			updateLabel(completeLabel || '100%');
		}
	});
	function updateLabel(text) {
		$label.text(text);
		document.title = '['+text+'] ' + origDocTitle;
	}
	my.set = function(value) {
		my.$content.progressbar('value', Math.ceil(parseFloat(value)));
		return my;
	};
	my.prependTo = function(selector) {
		my.$content.prependTo(selector);
		return my;
	};
	my.appendTo = function(selector) {
		my.$content.appendTo(selector);
		return my;
	};
};

mw.libs.CategoryMaster = function() {
	var my = this;
	var api = new mw.Api();

	my.categoryPrefix = mw.libs.localizedNamespace('category') + ':';
	my.editThrottleSecs = 3;

	my.preparePlayField = function() {
		if ($('#cmContainer').length) {
			return;
		}
		var $container = generateContainer().hide()
			.append(generateForm())
			.appendTo('body')
			.fadeIn();
		$('.cm-cat-field').on('keyup', function() {
			mw.libs.ensureTextFieldPrefix(this, my.categoryPrefix);
		}).on('focus', function() {
			mw.libs.ensureCursorAtTheEnd(this);
		});
		$('#cmMoveForm').on('submit', function() {
			my.progressbar = new mw.libs.ProgressBar(mw.msg('cm-progress-done')).appendTo($container);
			my.logWindow = generateLogWindow().appendTo($container);
			my.moveCategory(this.oldCategory.value, this.newCategory.value, this.reason.value);
			return false;
		});
		$('#cmOldCategory').on('change', function() {
			validateInputAndShowInfotip(this, 'successbox', 'errorbox', function(page) {
				return page.missing === '' ? false : true;
			});
		});
		$('#cmNewCategory').on('change', function() {
			validateInputAndShowInfotip(this, 'warningbox', 'successbox', function(page) {
				return true;
			});
		});
		if (mw.config.get('wgCanonicalNamespace') == 'Category') {
			var $oldCatInput = $('#cmOldCategory').val(mw.config.get('wgPageName')).trigger('change');
			markInputAsValid($oldCatInput[0]);
		}
	};

	function validateInputAndShowInfotip(inputField, classByFound, classByNotFound, validator) {
		if (inputField.value.match(/:$/)) { // invalid category name
			markInputAsInvalid(inputField);
			updateFormSubmit(inputField.form);
			return;
		}
		$(inputField).siblings('.cm-infotip').remove();
		var $info = $('&lt;div class=&quot;cm-infotip&quot;&gt;&lt;/div&gt;').hide().insertAfter(inputField);
		fetchCategoryInfo(inputField.value, function(result) {
			var pageId = Object.keys(result.query.pages)[0];
			if (pageId == '-1') {
				$info.addClass(classByNotFound).html(mw.libs.wikiMsg('cm-form-infotip-nonexistant', inputField.value)).fadeIn();
			} else {
				var info = result.query.pages[pageId].categoryinfo;
				$info.addClass(classByFound).html(createCatFoundInfotip(inputField.value, info)).fadeIn();
			}
			if (validator(result.query.pages[pageId])) {
				markInputAsValid(inputField);
			} else {
				markInputAsInvalid(inputField);
			}
			updateFormSubmit(inputField.form);
		});
	}

	function createCatFoundInfotip(categoryName, info) {
		var details = [];
		if (info.subcats) details.push(mw.msg('cm-form-infotip-subcats', info.subcats));
		if (info.pages) details.push(mw.msg('cm-form-infotip-pages', info.pages));
		if (info.files) details.push(mw.msg('cm-form-infotip-files', info.files));
		if (details.length === 0) {
			return mw.libs.wikiMsg('cm-form-infotip-empty', categoryName);
		}
		return mw.libs.wikiMsg('cm-form-infotip', categoryName, details.join(', '));
	}

	function generateForm() {
		mw.loader.load('codex-search-styles');
		return $('&lt;form class=&quot;cdx-vform&quot; id=&quot;cmMoveForm&quot; style=&quot;width:100%&quot;&gt;')
			.append('&lt;p&gt;' + mw.msg('cm-form-intro') + '&lt;/p&gt;')
			.append('&lt;p class=&quot;cdx-message cdx-message--warning cdx-message--block&quot; aria-live=&quot;polite&quot;&gt;' + mw.msg('cm-form-intro-warning') + '&lt;/p&gt;')
			.append( $('&lt;p class=&quot;cdx-text-input&quot;&gt;')
				.append('&lt;label for=&quot;cmOldCategory&quot;&gt;'+mw.msg('cm-form-old-cat')+'&lt;/label&gt;')
				.append('&lt;input name=&quot;oldCategory&quot; id=&quot;cmOldCategory&quot; class=&quot;cdx-text-input__input cm-cat-field&quot; value=&quot;'+my.categoryPrefix+'&quot; data-invalid=&quot;1&quot;&gt;')
			)
			.append( $('&lt;p class=&quot;cdx-text-input&quot;&gt;')
				.append('&lt;label for=&quot;cmNewCategory&quot;&gt;'+mw.msg('cm-form-new-cat')+'&lt;/label&gt;')
				.append('&lt;input name=&quot;newCategory&quot; id=&quot;cmNewCategory&quot; class=&quot;cdx-text-input__input cm-cat-field&quot; value=&quot;'+my.categoryPrefix+'&quot; data-invalid=&quot;1&quot;&gt;')
			)
			.append( $('&lt;p class=&quot;cdx-text-input&quot;&gt;')
				.append('&lt;label for=&quot;cmReason&quot;&gt;'+mw.msg('cm-form-reason')+'&lt;/label&gt;')
				.append('&lt;input name=&quot;reason&quot; id=&quot;cmReason&quot; class=&quot;cdx-text-input__input&quot;&gt;')
			)
			.append( $('&lt;p class=&quot;cdx-text-input&quot;&gt;')
				.append('&lt;input type=&quot;submit&quot; class=&quot;cdx-text-input__input&quot; value=&quot;'+mw.msg('cm-form-submit')+'&quot; disabled&gt;')
			);
	}

	function markInputAsValid(inputField) {
		$(inputField).removeAttr('data-invalid');
	}
	function markInputAsInvalid(inputField) {
		$(inputField).attr('data-invalid', 1);
	}
	function updateFormSubmit(form) {
		if ($(form).find('[data-invalid]').length === 0) {
			$(form).find(':submit').prop('disabled', false);
			$(form).find(':submit').attr('style', 'background: lightgreen; color: black');
		} else {
			$(form).find(':submit').prop('disabled', true);
			$(form).find(':submit').removeAttr('style');
		}
	}

	function generateContainer() {
		return $('&lt;div id=&quot;cmContainer&quot;&gt;').css({
			'position': 'fixed',
			'top': '5%',
			'left': '10%',
			'width': '80%',
			'height': '90%',
			'box-sizing': 'border-box',
			'box-shadow': '0 0 30px #808080',
			'padding': '1em',
			'background-color': 'var(--background-color-base, white)',
			'overflow': 'auto',
			'font-size': '9pt',
			'z-index': 1000
		}).append(generateCloseHandle());
	}

	function generateCloseHandle() {
		return $('&lt;a href=&quot;#&quot;&gt;×&lt;/a&gt;').css({
			'position': 'absolute',
			'top': '0.5em',
			'right': '0.5em'
		}).on('click', function() {
			$(this).parent().fadeOut(function() {
				$(this).remove();
			});
			return false;
		}).attr('title', mw.msg('cm-close-window'));
	}

	function generateLogWindow() {
		return $('&lt;div id=&quot;cmLog&quot;&gt;&lt;/div&gt;').css({
			'max-height': '20em',
			'overflow': 'auto',
			'padding': '0.6em 0',
			'line-height': '1.5em'
		});
	}

	function fetchCategoryInfo(category, onResult) {
		api.get({
			action: 'query',
			titles: category,
			prop: 'categoryinfo'
		}).done(function(result) {
			onResult(result);
		});
	}

	my.moveCategory = function(oldCategory, newCategory, reason) {
		oldCategory = oldCategory.replace(/_/g, ' ');
		newCategory = newCategory.replace(/_/g, ' ');
		var msg = my.addLogMessage(mw.libs.wikiMsg('cm-notify-cat', oldCategory, newCategory));
		api.postWithToken('move', {
			action: 'move',
			from: oldCategory,
			to: newCategory,
			reason: mw.msg('cm-move-reason', reason || ''),
			movetalk: true,
			noredirect: true
		}).done(function(response) {
			msg.done();
		}).fail(function(code, result) {
			msg.fail(mw.libs.translateErrorCode(code, result));
		}).always(function() {
			my.fetchCategoryMembersAndMoveThem(oldCategory, newCategory);
		});
	};

	var nbPagesToMove;
	my.fetchCategoryMembersAndMoveThem = function(oldCategory, newCategory) {
		var pages = mw.libs.api.fetchAll({
			list: 'categorymembers',
			cmtitle: oldCategory,
			cmlimit: 500
		});
		nbPagesToMove = pages.length;
		mw.libs.reduceArray(pages, function(page) {
			api.get({
				action: 'query',
				prop: 'revisions',
				rvprop: 'timestamp|content',
				titles: page.title
			}).done(function(result) {
				replaceCategoryInPage(mw.libs.pageFromQueryResult(result), oldCategory, newCategory);
			});
		}, my.editThrottleSecs*1000);
	};

	function replaceCategoryInContent(content, oldCategory, newCategory) {
		var oldCategoryTitle = oldCategory.replace(new RegExp('^'+my.categoryPrefix), '');
		oldCategoryTitle = mw.libs.RegExp.quote(oldCategoryTitle);
		var search = new RegExp('\\[\\[ *('+my.categoryPrefix+'|Category:) *'+oldCategoryTitle+' *([\\]|])', 'gi');
		var replacement = '[['+newCategory+'$2';
		return content.replace(search, replacement);
	}

	var curPageIndex = 0;
	function replaceCategoryInPage(page, oldCategory, newCategory) {
		curPageIndex++;
		var msg = my.addLogMessage(mw.libs.wikiMsg('cm-notify-page', curPageIndex, page.title, newCategory)).loading();

		api.postWithToken('edit', {
			action: 'edit',
			title: page.title,
			summary: mw.msg('cm-summary', oldCategory, newCategory),
			text: replaceCategoryInContent(page.content, oldCategory, newCategory),
			minor: true,
			bot: true,
			watchlist: 'nochange',
			basetimestamp: page.timestamp
		}).done(function(result, jqXHR) {
			msg.done();
			my.progressbar.set(curPageIndex / nbPagesToMove * 100);
		}).fail(function(code, result) {
			msg.fail(mw.libs.translateErrorCode(code, result));
		});
	}

	my.addLogMessage = function(text) {
		return new mw.libs.LogMessage(text).prependTo(my.logWindow);
	};

};

mw.libs.CategoryMaster.dependencies = ['mediawiki.jqueryMsg', 'jquery.ui'];

mw.libs.CategoryMaster.messages = {
	'cm-portlet-link': 'კატეგორიის გადატანა',
	'cm-form-intro': 'აქედან თქვენ შეგიძლიათ არსებული კატეგორიის გადატანა ახალ სათაურზე, ასევე მასში გაერთიანებული ყველა ქვეკატეგორიისა და გვერდის &lt;em&gt;კატეგორიის შეცვლა&lt;/em&gt;.',
	'cm-form-intro-warning': 'იყავით ყურადღებით და ბოროტად არ გამოიყენოთ ეს ინსტრუმენტი!',
	'cm-form-old-cat': 'ახლანდელი კატეგორია',
	'cm-form-new-cat': 'ახალი კატეგორია',
	'cm-form-reason': 'გადატანის მიზეზი',
	'cm-form-submit': 'გადატანა',
	'cm-form-infotip': '[[$1]] შეიცავს $2.',
	'cm-form-infotip-subcats': '&lt;b&gt;$1&lt;/b&gt; ქვეკატეგორიას',
	'cm-form-infotip-files': '&lt;b&gt;$1&lt;/b&gt; ფაილს',
	'cm-form-infotip-pages': '&lt;b&gt;$1&lt;/b&gt; გვერდს',
	'cm-form-infotip-nonexistant': '[[$1]] არ არსებობს.',
	'cm-form-infotip-empty': '[[$1]] არსებობს, მაგრამ არ შეიცავს გვერდებს.',
	'cm-summary': 'წაიშალა [[$1]]; დაემატა [[$2]]',  //'[[ვიკიპედია:კატეგორიის ოსტატი|კატეგორიის ოსტატი]]: [[$1]] → [[$2]]',
	'cm-move-reason': '$1 ([[ვიკიპედია:კატეგორიის ოსტატი|კატეგორიის ოსტატით]])',
	'cm-notify-cat': '[[$1]] გადავიდა [[$2]]-ზე',
	'cm-notify-page': '($1) [[$2]] → [[$3]]',
	'cm-progress-done': 'მზადაა',
	'cm-log-error-separator': ' — ',
	'cm-close-window': 'დახურვა'
};

mw.libs.CategoryMaster.register = function() { //გადასამოწმებელია შემდგომში
	if (
		$.inArray(&quot;trusted&quot;, mw.config.get('wgUserGroups')) === -1
		&amp;&amp; $.inArray(&quot;editor&quot;, mw.config.get('wgUserGroups')) === -1
		&amp;&amp; $.inArray(&quot;sysop&quot;, mw.config.get('wgUserGroups')) === -1
	) {
		// user is not autopatrolled
		return;
	}
	mw.messages.set(mw.libs.CategoryMaster.messages);
	if (mw.config.get('wgCanonicalNamespace') == 'Category') {
		// show() generates 'display:list-item' which does not work by monobook
		$('#ca-move').addClass('cm-link').css('display', 'inline');
	}
	mw.loader.using(['mediawiki.util'], function() {
		var l = mw.util.addPortletLink('p-tb', '#', mw.msg('cm-portlet-link'), 't-cm-movecat');
		$(l).addClass('cm-link');
	});
	$(document.body).on('click', '.cm-link', function() {
		mw.loader.using(mw.libs.CategoryMaster.dependencies, function() {
			new mw.libs.CategoryMaster().preparePlayField();
		});
		return false;
	});
};

$(function() {
	mw.libs.CategoryMaster.register();
});</text>
      <sha1>fhlusuw0jpr4bi4ozgmqf8j4iu70xfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამარინის რესპუბლიკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>549760</id>
    <revision>
      <id>5407280</id>
      <parentid>4505998</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T08:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21768" sha1="isrh9laa0cfkyazhrj71w8fd36y05qm" xml:space="preserve">
 

'''სამარინის რესპუბლიკა'''&lt;ref&gt;[https://www.yumpu.com/en/document/read/13271125/mai-2009-universitatea-spiru-haret The Aromanians in Kosovo - Doomed Sons Deserted by Parents]. P. 54.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://biblioteca-digitala.ro/reviste/ACTA-MUSEI-NAPOCENSIS/dl.asp?filename=53-II-Acta-Mvsei-Napocensis-istorie-2016_049.pdf ROMANIA'S INVOLVEMENT IN BALKAN POLICY DURING THE GREAT WAR. THE ITALIAN ARMY IN THE PINDUS MOUNTAINS]. (PDF). P. 57.&lt;/ref&gt; (რუმინულად: ''Republica de la Samarina'') ან, მეორენაირად, '''პინდუსის რესპუბლიკა'''&lt;ref name=&quot;:00&quot;&gt;[https://www.protothema.gr/stories/article/823293/oi-koutsovlahoi-kai-to-autonomo-kratidio-tis-pindou-1917/ Οι κουτσόβλαχοι και το ''Αυτόνομο κρατίδιο της Πίνδου'' (1917)] (In Greek).&lt;/ref&gt; (ბერძნულად: Δημοκρατία της Πίνδου; რუმინულად: ''Republica Pindului'') არის [[ისტორიოგრაფია|ისტორიოგრაფიული]] სახელწოდება, რომელიც უკავშირდება [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველი მსოფლიო ომის]] დროს იტალიის დაცვის ქვეშ არომუნების კანტონის შექმნის მცდელობასა და იდეის წამოყენებას. 1917 წლის ივლისსა და აგვისტოში მოკლევადიანი იტალიური ოკუპაციის დროს, ჩრდილოეთ საბერძნეთში, სამარინისა და [[პინდოსი|პინდუსის]] მთების სხვა სოფლებში შეკრებილმა არომუნელმა მოღვაწეებმა 29 აგვისტოს მიიღეს დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. რამდენიმე დღეში იტალიელების მყისიერი უკანდახევის შემდეგ, ბერძენმა ჯარისკაცებმა ყოველგვარი წინააღმდეგობის გარეშე აღადგინეს კონტროლი კანტონის მიერ მისაკუთრებულ რეგიონზე.&lt;ref name=&quot;Lascu&quot;&gt;[https://docplayer.fr/34912703-Evenimentele-din-iulie-august-1917-in-regiunea-muntilor-pind-incercare-de-creare-a-unei-statalitati-a-aromanilor-documente-inedite-si-marturii.html Evenimentele din lunile iulie-august 1917 în regiunea Munților Pind – încercare de creare a unei statalități a aromânilor. documente inedite și mărturii. studiu istoriografic și arhivistic]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}, Stoica Lascu, Revista Română de Studii Eurasiatice, Anul III, No. 1-2/2007 (In Romanian).&lt;/ref&gt;

== წინაპირობები ==
1859 წელს შექმნიდან მოყოლებული, [[რუმინეთი]] ცდილობდა მოეპოვებინა გავლენა ოსმალების იმპერიაში მცხოვრებ არომუნებსა და, ასევე, მეგლენო-რუმინელებზე. 1860-იან წლებში ის აფინანსებდა აპოსტოლოს მარგარიტისის საქმიანობას, რომელმაც დააარსა რუმინული სკოლები ოსმალთა ტერიტორიაზე მდებარე ეპირუსსა და მაკედონიაში, რადგანაც არომუნულ ენას ბევრი საერთო აქვს რუმინულ ენასთან. რუმინეთმა, ავსტრო-უნგრეთის მხარდაჭერით, მიაღწია 1905 წლის 22 მაისს სულთან [[აბდულჰამიდ II|აბდულჰამიდის]] ბრძანებულებით არომუნებისთვის ცალკე მილეთის შექმნას. ასე რომ, [[ულაჰის (ვლახების) მილეთი|ულაჰის მილეთს]] (არომუნებისთვის - &quot;ვლახების მილეთს&quot;) შეეძლო ჰქონოდა საკუთარი ეკლესიები და სკოლები.&lt;ref name=&quot;Kahl&quot;&gt;[https://books.google.ge/books?id=-ebpDLhkVWcC&amp;dq=aromanians+millet&amp;pg=PA148&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=aromanians%20millet&amp;f=false The ethnicity of Aromanians after 1990: the Identity of a Minority that Behaves like a Majority], Thede Kahl, ''Ethnologia Balkanica'', Vol. 6 (2002), σελ. 148.&lt;/ref&gt; ეს იყო ევროპულ თურქეთში მე-19 საუკუნის ბოლოს რუმინეთის დიპლომატიური წარმატება.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Rethinking Violence: States and Non-state Actors in Conflict|url=https://books.google.ge/books?id=7on0obGSuVIC&amp;redir_esc=y|publisher=MIT Press|date=2010|isbn=9780262014205|language=in English|page=106|author=Chenoweth, Erica; Lawrence, Adria}}&lt;/ref&gt; 

ამის შემდეგ, რუმინეთმა დააფინანსა მრავალი სკოლის მშენებლობა და ფუნქციონირება მაკედონიისა და ეპირუსის უფრო ფართო რეგიონებში. ამ სკოლებმა მაშინაც კი განაგრძეს მუშაობა, როცა 1912 წელს მაკედონიის და თრაკიის ზოგიერთი ტერიტორია საბერძნეთის ხელისუფლებას გადაეცა. რუმინეთის მიერ მათი დაფინანსება გაგრძელდა 1913 წელს მაშინდელ პრემიერ-მინისტრ [[ელეფთერიოს ვენიზელოსი|ელეფთერიოს ვენიზელოსთან]] შეთანხმებით.&lt;ref name=&quot;Mylonas&quot;&gt;[https://books.google.ge/books?id=nv4fAwAAQBAJ&amp;dq=aromanian+schools+Venizelos&amp;pg=PA134&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false The Politics of Nation-Building: Making Co-Nationals, Refugees, and Minorities], Harris Mylonas, Cambridge University Press, 2013, σελ. 134.&lt;/ref&gt; მსგავს რუმინულ სკოლებში იყო კოორდინირებული ძალისხმევა, რათა არომუნებს შორის გაეწიათ რუმინული იდენტობის პოპულარიზაცია. ამ სკოლების კურსდამთავრებულები, რომლებსაც სურდათ სწავლის გაგრძელება, ჩვეულებრივ მიდიოდნენ რუმინეთის საგანმანათლებლო დაწესებულებებში.

მომდევნო ხანებში, პირველი მსოფლიო ომის დროს, ალბანეთი, მათ შორის, ჩრდილოეთ ეპირუსი, გაიყო [[იტალიის სამეფო (1861-1946)|იტალიის სამეფოსა]] და საფრანგეთს შორის. აქედან პირველმა დაიპყრო ქალაქი [[გიროკასტრა|გინოკასტრა]]&lt;ref&gt;Armies in the Balkans 1914-18. Nigel Thomas, Osprey Publishing, 2001, p. 17.&lt;/ref&gt; (''Ljurocastru'', ''Iurucasta'' or ''Iurucast''), ხოლო მეორემ - ქალაქი კორჩე (''Curceauã'', ''Curceao'' or ''Curciau''). გარდა ამისა, [[ავსტრია-უნგრეთის იმპერია|ავსტრო-უნგრეთის იმპერიის]] ჯარისკაცებმა განახორციელეს ჩრდილოეთი და ცენტრალური ალბანეთის ოკუპაცია.

1916 წლის 10 დეკემბერს ფრანგებმა დააფუძნეს &quot;კორჩის ალბანური ავტონომიური რესპუბლიკა&quot;. ამის საპასუხოდ, ავსტრია-უნგრეთმა 1917 წლის 3 იანვარს, ქალაქ [[შკოდერი|შკოდერიში]], გამოაცხადა ალბანეთის, როგორც პროტექტორატის დამოუკიდებლობა, ხოლო 1917 წლის 23 ივნისს, იტალიელებმა ქალაქ გინოკასტრაში გამოაცხადეს იტალიური პროტექტორატი, რომელიც ალბანეთზე ვრცელდებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://flagspot.net/flags/al_w1914.html|title=Republic of Korçë (1917–1918) დაარქივებული.|author=Ollé, Jaume|date=15 July, 1996|access-date=12 January, 2011|quote=On 23 June 1917, Italy proclaimed the independence of Albania under her protectorate, justifying this with the French precedent in Korçë. Austria-Hungary had done it before on 3 January 1917.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111124044610/http://flagspot.net/flags/al_w1914.html|archivedate=24 ნოემბერი 2011}}&lt;/ref&gt; მცირე დროში, იტალიურმა ძალებმა წინ წაიწიეს და დაიკავეს ქალაქი [[იანინა|იოანინა]] (მეორენაირად - იანინა ან ენინე).

1917 წლის აგვისტოს მიწურულს და სექტემბრის პირველ ორ დღეში, სამხრეთ ალბანეთის და ჩრდილო-დასავლეთ საბერძნეთის ტერიტორიების ოკუპაციის და დანაწევრების პირობებში, იტალიურმა ძალებმა დაიკავეს სამარინა (არომუნულად: სამარინა, ქსამარინა ან სან მარინა) და პინდუსის სხვა სოფლები.&lt;ref name=&quot;Glezos&quot;&gt;Μανόλης Γλέζος Manolis Glezos, Εθνική αντίσταση, 1940-1945, τόμος 1, Στοχαστής, 2006, p. 260 (In Greek).&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
[[ფაილი:Idea_for_autonomous_Pind_after_ww1.jpg|მარჯვნივ|მინი| &quot;Terra Vlachorum&quot;, 1919 წლის მოთხოვნა პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე არომუნელთა სახელმწიფოს შექმნის შესახებ.]]
1917 წელს, ალბანეთის და ჩრდილოეთ ეპირუსის ტერიტორიების ოკუპაციის დროს, ისტორიულ და ენობრივ ურთიერთობებზე დაყრდნობით, იტალიელები შეეცადნენ არომუნებზე გამარჯვებას, რათა არომუნულ-რუმინული ურთიერთობები იტალიის სასარგებლოდ შემოეტრიალებინათ და პრორუმინული არომუნები გადაექციათ პროიტალიურ არომუნებად.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;ref&gt;&quot;The Fight for Balkan Latinity&quot; (PDF is not available at the moment). Giuseppe Motta, Proiect Avhdela, p. 10 (data from report of the Italian officer Casoldi entitled: &quot;Note circa la questione valacca&quot; &quot;Note about the Vlach Question&quot; of 29 May, 1917.&lt;/ref&gt;

1917 წელს სამხრეთ [[ალბანეთი|ალბანეთის]] მოკლევადიანი იტალიური ოკუპაციის დროს, როცა იტალიური ძალები, აგრეთვე, შევიდნენ ბერძნულ ტერიტორიებზე, [[პინდოსი|პინდუსის]] მთის რამდენიმე სოფელში მცხოვრებმა არომუნებმა მოითხოვეს ავტონომია იტალიის დაცვის ქვეშ და მიმართეს რუმინეთს დასახმარებლად. წერილები გაიგზავნა რამდენიმე ქვეყანაში, 13 სოფლის მერებისა და წარმომადგენლების მიერ.&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt; განცხადება გაიგზავნა 1917 წლის 29 აგვისტოს სამარინადან და მას ხელს აწერდა დროებითი კომიტეტის 7 წარმომადგენელი. ისინი იოანინას იტალიური საკონსულოსგან ითხოვდნენ შველასა და დაცვას.&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt; დროებითი კომიტეტის ერთ-ერთი წევრი, ალქიბიადეს დიამანდი გაემგზავრა იოანინაში პასუხის მისაღებად. მომდევნო დღეს რუმინელებსა და იტალიურ საკონსულოს უმალვე ჰქონდათ რეაგირება: მკაფიო პასუხი, რომ ეს ქმედებები იყო არასწორი და შეუსაბამო, რამდენადაც არავისგან არ იყო დამტკიცებული და არცერთი მონაწილის მიერ - მხარდაჭერილი.&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt;

ერთი დღის გასვლის შემდეგ, იტალიის ჯარმა დატოვა საბერძნეთის ტერიტორია. 3-დან 7 სექტემბრამდე პერიოდში ბერძნული ძალები წინააღმდეგობის გარეშე შევიდნენ სოფლებში და 7 სექტემბერს, მათ სამარინაში დააკავეს 7 ადამიანი, რითაც ბოლო მოუღეს ამ მოვლენებს.&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ეს მოვლენები აღწერილია მოგვიანებით ბიბლიოგრაფიაში, როგორც &quot;პინდუსის სამთავროს&quot; შექმნის მცდელობა, მაშინ, როცა სხვა წყაროებში, 1917 წლის მოვლენებს სახელი არ აქვს დარქმეული.&lt;ref name=&quot;Kahl&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;Mylonas&quot; /&gt;

მომდევნო ხანებში, 1919 და 1920 წლების პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე, არომუნების დელეგაციამ მოითხოვა ავტონომია.&lt;ref&gt;Motta, Giuseppe (2011). [https://www.mcser.org/images/stories/2_journal/mjssso203september2011/28.%20motta.pdf &quot;The Fight for Balkan Latinity. The Aromanians until World War I&quot;] (PDF). ''Mediterranean Journal of Social Sciences''. '''2''' (3): 252-260. doi:10.5901/mjss.2011.v2n3p252. ISSN 2039-2117.&lt;/ref&gt;

=== მონაწილე სოფლები და პირები ===
წერილი, რომელიც გაიგზავნა რუმინეთის პრემიერ-მინისტრ იონ კ. ბრატიანუსთან 1917 წლის 27 ივლისს, ხელმოწერილია შემდეგი სოფლების, მათი მერების და წარმომადგენლების მიერ:&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt; სამარინა, ავდელა (''Avdhela''), პერივოლი (''Pirivoli''), ვოვოზა (''Bãiasa'', ''Baiesa'' or ''Baiasa''), მეცოვო (''Aminciu''), კონიცა (''Conitsa''), პადესი (''Padzes''), კრანეა (''Turia''), დისტრატო (''Briaza''), ლაისტა (''Laca''), ილიოჩორი (''Dovrinovo''), არმატა (''Armata'') და სმიქსი (''Zmixi'').

გარდა ამისა, იტალიის საკონსულოს მიმართ დახმარების მოთხოვნას ხელს აწერდა დროებითი კომიტეტის 7 წევრი:&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt;

* დოქტორი დიმიტრი დიამანდი
* იანაცული დაბურა
* მიჰალი ტეგუიანი
* ტაჩი ნიბი
* ზიკუ არაია, გამოცხადებული, როგორც &quot;პინდუსის რესპუბლიკის&quot; სკოლების მინისტრი და რესპუბლიკის კულტურის მინისტრი&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt;
* ალჩიბიადეს დიამანდი
* სტერიე კარაგიანი

1917 წლის 8 სექტემბერს სამარინაში ბერძნული ხელისუფლების მიერ დაკავებული პირები იყვნენ:&lt;ref name=&quot;Lascu&quot; /&gt;

* ზიკუ არაია - სამარინის რუმინული სკოლის დირექტორი
* გული პაპაგეორგე - სამარინის რუმინული სკოლის მასწავლებელი
* იანაჩე დაბურა - სამარინის ყოფილი მერი
* გერასიმ ზიკა - სამარინის მაცხოვრებელი
* იანაჩი ზუჩი - სამარინის მაცხოვრებელი
* კოსტაჩი სურბი - სამარინის მაცხოვრებელი

== შემდგომი პროცესები ==
1918 წლის შემოდგომაზე, ქალაქ კორჩეში, არომუნელთა ჯგუფმა გამოაცხადა &quot;პინდუსის რესპუბლიკის&quot; დაარსება, რამაც მხოლოდ ერთი დღე გასტანა. ეს ჯგუფი სამხედრო თვალსაზრისითაც კი უწევდა წინააღმდეგობას ბერძნულ სამხედრო რაზმს, რომელიც უკვე წასული იყო სოფელ ვოვოზაში, რათა დაეკავებინა ის იტალიელთა უკანდახევის შემდეგ.&lt;ref&gt;[http://vlahoi.net/istories-gegonota/to-thnisigenes-prigkipato-tis-pindou Το θνησιγενές πριγκηπάτο της Πίνδου] (in Greek).&lt;/ref&gt;

პინდუსში დამოუკიდებელი სახელმწიფოს, კერძოდ, &quot;პინდუსის სამთავროს&quot; შექმნის კიდევ ერთი მცდელობა იქნება უკვე [[მეორე მსოფლიო ომი|მეორე მსოფლიო ომის]] დროს.

== იხილეთ ასევე ==

* პინდუსის სამთავრო

== სქოლიო ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[კატეგორია:არომუნების ისტორია]]</text>
      <sha1>isrh9laa0cfkyazhrj71w8fd36y05qm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბჭოთა კავშირის თასი რაგბიში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>553696</id>
    <revision>
      <id>5407214</id>
      <parentid>4534174</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T02:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1260" sha1="sjfrs5raasfyfhjsp0ul8fjq9i0p9tm" xml:space="preserve">'''საბჭოთა კავშირის თასი რაგბიში''' თამაშდებოდა 1936 წლიდან.

თბილისის „ლოკომოტივმა“ 1978 წელს&lt;ref&gt;http://rugbystat.pythonanywhere.com/tournaments/353/1977-78/874/&lt;/ref&gt;, ხოლო [[აია (სარაგბო კლუბი)|ქუთაისის რაგბის გუნდმა]] ორჯერ (1987 და 1990 წლებში)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://rugbystat.droppages.com/1988#cup |title=დაარქივებული ასლი |access-date=2023-07-05 |archive-date=2021-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210921012355/https://rugbystat.droppages.com/1988#cup }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://rugbystat.droppages.com/1990#cup |title=დაარქივებული ასლი |access-date=2023-07-05 |archive-date=2021-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210915111333/https://rugbystat.droppages.com/1990#cup }}&lt;/ref&gt;მოიპოვა საბჭოთა კავშირის თასი.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რაგბი საბჭოთა კავშირში]]</text>
      <sha1>sjfrs5raasfyfhjsp0ul8fjq9i0p9tm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბა საზონოვი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>554381</id>
    <revision>
      <id>5407212</id>
      <parentid>4913880</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14889" sha1="2wcupb814q79a4rfa1zr0lv9cu445rx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სახელი = საბა საზონოვი
|სურათი = Saba_Sazonov_2022.jpg
|სურათის ზომა = 
|წარწერა = 
|სრული სახელი = 
|დაბადების თარიღი = {{დაბადების თარიღი და ასაკი|2002|2|1}}
|დაბადების ადგილი = [[სანქტ-პეტერბურგი]], [[რუსეთი]]
|სიმაღლე = 194 [[სმ]]
|პოზიცია = [[მცველი (ფეხბურთი)|ცენტრალური მცველი]]
|მიმდინარე კლუბი = [[ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ემპოლი]]&lt;br /&gt; (იჯარით [[ტორინო (საფეხბურთო კლუბი)|ტორინოდან]])
|ნომერი = 15
|ახალგაზრდული წელი1 = 2008–2020	
|ახალგაზრდული კლუბი1 = [[ზენიტი სანქტ-პეტერბურგი (საფეხბურთო კლუბი)|ზენიტი სანქტ-პეტერბურგი]]
|წელი1 =  2019–2021
|კლუბი1 = ზენიტი 2
|მატჩი1 = 24
|გოლი1 = 3
|წელი2 =  2021
|კლუბი2 = [[ზენიტი სანქტ-პეტერბურგი (საფეხბურთო კლუბი)|ზენიტი]]
|მატჩი2 = 1
|გოლი2 = 0
|წელი3 =  2021–
|კლუბი3 = [[დინამო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო მოსკოვი]]
|მატჩი3 = 31
|გოლი3 = 1
|წელი4 =  2021–2022
|კლუბი4 = [[დინამო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო მოსკოვი 2]]
|მატჩი4 = 9
|გოლი4 = 2
|წელი5 =  2023–
|კლუბი5 = [[ტორინო (საფეხბურთო კლუბი)|ტორინო]]
|მატჩი5 = 13
|გოლი5 = 0
|წელი6 =  2024–
|კლუბი6 = {{იჯარა}} [[ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ემპოლი]]
|მატჩი6 = 0
|გოლი6 = 0
|ეროვნული წელი1 = 2022–	
|ეროვნული ნაკრები1 = [[საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 21-წ.]]
|ეროვნული მატჩი1 = 7
|ეროვნული გოლი1 = 1
|ეროვნული წელი2 = 2022–	
|ეროვნული ნაკრები2 = [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]]
|ეროვნული მატჩი2 = 2
|ეროვნული გოლი2 = 0
|მედლის თარგები = 
|კლუბი-განახლება = 19 მარტი, 2024
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 1 ივლისი, 2023
}}
'''საბა საზონოვი''' (დ. [[1 თებერვალი]], [[2002]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ფეხბურთელი]]. [[ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|„ემპოლისა“]] და [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველოს ეროვნული ნაკრების]] მცველი.

==საკლუბო კარიერა==
2018–19 წლებში [[ზენიტი სანქტ-პეტერბურგი (საფეხბურთო კლუბი)|„ზენიტის“]] აკადემიაში თამაშობდა. 

საზონოვის დებიუტი [[რუსეთის პრემიერ ლიგა]]ში [[2021]] წლის [[16 მაისი|16 მაისს]] „ტამბოვის“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში შედგა, სადაც მოედანზე 76-ე წუთზე გამოჩნდა და მაგომედ ოზდოევი შეცვალა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eng.premierliga.ru/match/match_13875.html|title=Tambov v Zenit game report}}&lt;/ref&gt;

[[2021]] წლის [[9 ივლისი|9 ივლისს]] საზონოვმა [[დინამო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|მოსკოვის „დინამოსთან“]] სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.&lt;ref name=&quot;SabaSazonov&quot;&gt;{{cite web|url=https://fcdynamo.ru/news/saba-sazonov-peresel-v-dinamo|title=Саба Сазонов перешёл в &quot;Динамо&quot;}}&lt;/ref&gt; თავდაპირველად, ის „დინამო 2-ში“ თამაშობდა, მაგრამ გუნდის ყოფილმა მწვრთნელმა სანდრო შვარცმა ძირითად შემადგენლობას შეაჩვია, დებიუტი კი 2021 წლის ოქტომბერში ჰქონდა. სლავიშა იოკანოვიჩის პერიოდში კი საბა [[დინამო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|„დინამოს“]] საკვანძო მოთამაშე გახდა.

2021 წლის აგვისტოდან თამაშობს [[ტორინო (საფეხბურთო კლუბი)|„ტორინოში“]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://lelo.ge/article/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%9D-%E1%83%A3%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%94-%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93-43539 |title=საბა საზონოვი და „ტორინო“: უკვე ოფიციალურად! |access-date=2024-07-04 |archive-date=2025-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250126145121/https://lelo.ge/article/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%9D-%E1%83%A3%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%94-%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%93-43539/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://lelo.ge/article/%E1%83%90%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A1-%E1%83%97%E1%83%A3-%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90-%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%97-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A1-45306 |title=აპირებს თუ არა „ტორინო“ საზონოვის იჯარით გაშვებას? |access-date=2024-07-04 |archive-date=2025-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250126145138/https://lelo.ge/article/%E1%83%90%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A1-%E1%83%97%E1%83%A3-%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90-%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%9D-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%97-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A1-45306/ }}&lt;/ref&gt; მას შემდეგ იტალიურ კლუბში საბა საზონოვმა 12 მატჩი ჩაატარა, ხოლო ძირითად შემადგენლობაში ორჯერ მოხვდა.&lt;ref&gt;[https://1tv.ge/news/sazonovi-travmirebulia-shesadzloa-torinom-saba-skhva-gundshi-gaanatkhovros-1tvsport/ საზონოვი ტრავმირებულია]&lt;/ref&gt;

საბა საზონოვი [[საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია]]მ GFF Awards 2023-ის საზეიმო დაჯილდოებაზე წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად დაასახელა.

საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა და 21-წლამდელთა გუნდის ფეხბურთელისთვის 2023 წელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო. საბა საზონოვმა საქართველოს მოქალაქეობა 2022 წელს მიიღო, 2023 წელს კი ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის ერთ-ერთი გამორჩეული მოთამაშე უეფა-მ და Sofascore-მა ტურნირის სიმბოლურ ნაკრებში შეიყვანა.&lt;ref&gt;[https://1tv.ge/news/saba-sazonovi-wlis-sauketeso-akhalgazrda-fekhburtelad-dasakheleba-chemtvis-didi-pativi-da-pasukhismgeblobaa-video-1tvsport/ საბა საზონოვი - წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი]&lt;/ref&gt;

==საკლუბო სტატისტიკა==
{{updated|16 მარტი, 2024}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ მატჩები და გოლები კლუბის, სეზონისა და შეჯიბრის მიხედვით
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|კლუბი
!rowspan=&quot;2&quot;|სეზონი
!colspan=&quot;3&quot;|ლიგა
!colspan=&quot;2&quot;|თასი
!colspan=&quot;2&quot;|კონტინენტური
!colspan=&quot;2&quot;|სხვა
!colspan=&quot;2&quot;|ჯამში
|-
!დივიზიონი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი
|-
|rowspan=3|ზენიტი 2
|2019–20
| rowspan=&quot;2&quot; |რუსეთის მეორე ლიგა
|6||0||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||6||0
|-
|2020–21
|18||3||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||18||3
|-
!colspan=2|სულ
!24!!3!!0!!0!!0!!0!!colspan=2|–!!24!!3
|-
|[[ზენიტი სანქტ-პეტერბურგი (საფეხბურთო კლუბი)|ზენიტი]]
|2020–21
|[[რუსეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა|რუსეთის პრემიერლიგა]]
|1||0||0||0||0||0||colspan=2|–||1||0
|-
|დინამო მოსკოვი 2	
|2021–22
|რუსეთის მეორე ლიგა
|9||2||colspan=2|–||colspan=2|–||colspan=2|–||9||2
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[დინამო მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო მოსკოვი]]
|2021–22
| rowspan=&quot;3&quot; |[[რუსეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა|რუსეთის პრემიერლიგა]]
|6||0||0||0||colspan=2|–||colspan=2|–||6||0
|-
|2022–23
|24||1||6||0||colspan=2|–||colspan=2|–||30||1
|-
|2023–24
|4||0||1||0||colspan=2|–||colspan=2|–||5||0
|-
!colspan=2|სულ
!34!!1!!7!!0!!0!!0!!colspan=2|–!!41!!1
|-
|[[ტორინო (საფეხბურთო კლუბი)|ტორინო]]
|2023–24
|[[იტალიის სერია A|სერია A]]
|12||0||0||0||colspan=2|–||colspan=2|–||12||0
|-
!colspan=3|სულ ჯამში
!80!!6!!7!!0!!0!!0!!0!!0!!87!!6
|}
{{შენიშვნების სია}}


==ჯილდოები==
* [[ღირსების ორდენი (საქართველო)|ღირსების ორდენი]]: 2024&lt;ref&gt;[https://1tv.ge/news/fekhburtis-erovnuli-nakrebis-wevrebi-da-federaciis-warmomadgenlebi-ghirsebis-ordenebit-dajildovdnen/ ფეხბურთის ეროვნული ნაკრები და ფედერაციის წარმომადგენლები ღირსების ორდენებით დაჯილდოვდნენ]&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Refbegin}}
* [https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250135177--saba-sazonov/ საბა საზონოვი] — [[უეფა]]-ს ოფიციალურ საიტზე
* [https://nakrebi.ge/ka/team/men-seniors/squad/player/6844 საბა საზონოვი] — [[საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია|საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის]] ოფიციალურ საიტზე
* {{Soccerway|saba-sazonov/625860}}
{{Refend}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:საზონოვი, საბა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 2002]]
[[კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ზენიტის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:მოსკოვის დინამოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:რუსეთის პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>2wcupb814q79a4rfa1zr0lv9cu445rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიბას-დე-კამპოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>555374</id>
    <revision>
      <id>5406826</id>
      <parentid>4553219</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2511" sha1="bfqrh6wqbp7fm1dbjpx6z5l4h0t1emh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = მუნიციპალიტეტი
|ქართული სახელი        = რიბას-დე-კამპოსი
|ქვეყანა = ესპანეთი
|რეგიონის ტიპი             =  ავტონომიური გაერთიანება
|რეგიონი                  = კასტილია და ლეონი
|რეგიონი2                 =
|რეგიონი ცხრილში        = 
|რაიონის ტიპი             =    პროვინცია
|რაიონი                   =   პალენსიის პროვინცია  
|თემის ტიპი             = კომარკა
|თემი                  = ტიერა-დე-კამპოსის კომარკა
|რაიონი2                 =  
|მმართველის ტიპი        = 
|მმართველი                   = 
|add1n= 
|add1=
}}
'''რიბას-დე-კამპოსი''' ({{lang-es|Ribas de Campos}}) — მუნიციპალიტეტი [[ესპანეთი|ესპანეთში]], შედის [[კასტილია და ლეონი]]ს ავტონომიური გაერთიანების [[პალენსიის პროვინცია|პალენსიის პროვინციის]] [[ტიერა-დე-კამპოსის კომარკა|ტიერა-დე-კამპოსის კომარკის]] შემადგენლობაში.  ფართობი — 15,49 კმ². მოსახლეობა — 140 კაცი ([[2020]] წ.).

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[პალენსიის მუნიციპალიტეტები]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://ribasdecampos.dip-palencia.es/ რიბას-დე-კამპოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828160726/http://ribasdecampos.dip-palencia.es/ |date=2009-08-28 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:პალენსიის მუნიციპალიტეტები]]</text>
      <sha1>bfqrh6wqbp7fm1dbjpx6z5l4h0t1emh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბჭოთა ისტორიული ენციკლოპედია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557185</id>
    <revision>
      <id>5407213</id>
      <parentid>4571464</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T02:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7413" sha1="m8vpgvc8f9xeqn147xpb9xfq9mshl59" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა წიგნი
|სურათი=Советская историческая энциклопедия.jpg}}
'''საბჭოთა ისტორიული ენციკლოპედია''' ({{lang-ru|Советская историческая энциклопедия, ''СИЭ''}}; [[1961]] — [[1976]]) — რუსული მრავალტომიანი საისტორიო-სამეცნიერო ცნობარი. წარმოადგენს 16-ტომეულს და მოიცავს 30 ათასამდე სტატიას (1-ლ ტომში მრავალტომეული წარმოდგენილია, როგორც 12-ტომიანი გამოცემა, დაახლოებით 25 ათასამდე სტატიით, ხოლო, მე-16 ტომის დასასრულს ინფორმაციის სახით დატოვებულია კომენტარი, რომ იგეგმებოდა დამატებითი ტომის გამოცემა სახელთა და საგნობრივი საძიებლით 100 ათასზე მეტი სახელის, ტერმინის, ცნებისათვის). გამოსცა „საბჭოთა ენციკლოპედიის“ მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ (მთავარი რედაქტორი — [[ევგენი ჟუკოვი]]).

შეიცავს სტატიებს სსრკ-სა და უცხო ქვეყნების ისტორიაზე, განსაკუთრებით თანამედროვე ისტორიაზე. ბევრ სტატიას ახლავს დეტალური ქრონოლოგია, რომელიც წარმოადგენს სსრკ-ს, საკავშირო რესპუბლიკებსა და უცხო ქვეყნებს მიძღვნილი სტატიების შემადგენელ ნაწილებს.

სტატიებს ახლავს სტატისტიკური ცხრილები, რუკები (ისტორიული, პოლიტიკური, ეთნოგრაფიული), დიაგრამები და ილუსტრაციები.

== სარედაქციო საბჭო ==
'''მთავარი რედაქტორი''' — [[ევგენი ჟუკოვი|ე. ჟუკოვი]] 

'''მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრები''': [[ევგენი ბოლტინი|ე. ბოლტინი]], [[ვიაჩესლავ ვოლგინი|ვ. ვოლგინი]], ე. ვოლინა (პასუხისმგებელი მდივანი), [[ბობოჯანი გაფუროვი|ბ. გაფუროვი]], [[ალექსანდრ გუბერი|ა. გუბერი]], [[იან ზუტისი|ი. ზუტისი]], [[აბგარ იოანისიანი|ა. იოანისიანი]], მ. კუზნეცოვი, პ. ლავროვი, [[ისააკ მინცი|ი. მინცი]], [[გენადი ობიჩკინი|გ. ობიჩკინი]], ს. პოკროვსკი, [[ივან პოტეხინი|ი. პოტეხინი]], [[არკადი სიდოროვი|ა. სიდოროვი]], [[ვასილი სტრუვე|ვ. სტრუვე]], [[მიხაილ ტიხომიროვი|მ. ტიხომიროვი]], [[სერგეი ტოკარევი|ს. ტოკარევი]], [[ვლადიმირ ხვოსტოვი|ვ. ხვოსტოვი]].

== შემადგენლობა==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ტომი || დასახელება || გამოცემის წელი
|-
| 1 || Аалтонен — Аяны || 1961 
|-
| 2 || Баал — Вашингтон || 1962 
|-
| 3 || Вашингтон — Вячко || 1963
|-
| 4 || Гаага — Двин || 1963 
|-
| 5 || Двинск — Индонезия|| 1964 
|-
| 6 || Индра — Каракас || 1965 
|-
| 7 || Каракеев — Кошакер|| 1965 
|-
| 8 || Кошала — Мальта || 1965 
|-
| 9 || Мальта — Нахимов || 1966 
|-
| 10 || Нахимсон — Пергам || 1967 
|-
| 11 || Пергам — Ренувен || 1968 
|-
| 12 || Репарации — Славяне || 1969 
|-
| 13 || Славяноведение — Ся Чен || 1971 
|-
| 14 || Таанах — Фелео|| 1973 
|-
| 15 || Феллахи — Чжалайнор || 1974 
|-
| 16 || Чжан Вэнь-Тянь — Яштух || 1976
|}

== თარგმანი==
„საბჭოთა ისტორიული ენციკლოპედია“ ჩინურად ითარგმნა სათაურით „მსოფლიო ისტორიის ენციკლოპედია“ ({{lang-zh|世界历史百科全书}}). ჩინური ერთტომეული ვერსია შედგება 9000-ზე მეტი სტატიისა და 3 800 000 იეროგლიფისგან. პროექტზე მუშაობაში მონაწილეობდა ორასზე მეტი რუსი სპეციალისტი ჩინეთის 15 უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებიდან&lt;ref&gt;Чэнь Хао. О Китайской версии «Советской исторической энциклопедии» // ВЕСТНИК МОСКОВСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО ЛИНГВИСТИЧЕСКОГО УНИВЕРСИТЕТА. ГУМАНИТАРНЫЕ НАУКИ. — Московский государственный лингвистический университет, 2020. — № 4 (820). — ISSN 2542-2197.&lt;/ref&gt;.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[რუსეთის ისტორიული ენციკლოპედია]]

==ლიტერატურა==
* [https://www.runivers.ru/lib/book3253/ Советская историческая энциклопедия: В 16 т.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231213004746/https://runivers.ru/lib/book3253/ |date=2023-12-13 }} — М.: [[Большая Российская энциклопедия (издательство)|Государственное научное издательство «Советская энциклопедия»]], 1961—1976. // Сайт «[[Руниверс]]»

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ენციკლოპედიები რუსულ ენაზე]]
[[კატეგორია:სსრკ-ის ენციკლოპედიები]]</text>
      <sha1>m8vpgvc8f9xeqn147xpb9xfq9mshl59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>557675</id>
    <revision>
      <id>5407304</id>
      <parentid>4865400</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18130" sha1="4yu87s0ndtfsv5mgmlcvluno72evsyg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ერთეული}}
'''სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა''' {{lang-id|Papua Barat Daya}}) ― [[ინდონეზიის პროვინციები|ინდონეზიის პროვინცია]]. შეიქმნა [[2022]] წლის 8 დეკემბერს [[დასავლეთი პაპუა|დასავლეთ პაპუის]] პროვინციის გაყოფის შემდეგ. მიუხედავად სახელწოდებისა, პროვინცია პაპუის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეში მდებარეობს. სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა მოიცავს დიდი სორონგის ტერიტორიას ({{lang-id|Sorong Raya}}), რომლის შემადგენლობაშიც შედის: ქალაქი სორონგი, სორონგის სარეგენტო, სამხრეთ სორონგის სარეგენტო, მაიბრატის სარეგენტო, ტამბრაუვის სარეგენტო და რაჯა-ამპატის სარეგენტო.&lt;ref name=&quot;Jaga Indonesia&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jagaindonesia.com/tim-percepatan-pemekaran-tegaskan-cakupan-wilayah-dan-letak-ibukota-provinsi-papua-barat-daya/|title=Tim Percepatan Pemekaran Tegaskan Cakupan Wilayah dan Letak Ibukota Calon Provinsi Papua Barat Daya|date=1 September 2022|website=jagaindonesia.com|last=Ruhmana|first=Uma}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|title=Pemekaran Wilayah Papua &amp; Papua Barat|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20210409094810-32-627764/pemekaran-papua-tito-ingin-tiru-perubahan-di-papua-barat|website=cnnindonesia.com|language=|access-date=2021-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date= |editor-last=Puspita |editor-first=Ratna |title=Gubernur Papua Barat Dorong Pemekaran Papua Barat Daya |url=https://republika.co.id/share/qhcgb6428 |access-date=2021-05-06 |website=republika.co.id |language=}}&lt;/ref&gt; სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა ინდონეზიის რიგით 38-ე პროვინციაა.&lt;ref&gt;{{Cite news|editor-last=Farisa|editor-first=Fitria Chusna|publisher=Kompas Cyber Media|location=Jakarta|date=17 November 2022|title=Sah! Indonesia Kini Punya 38 Provinsi, Ini Daftarnya|url=https://nasional.kompas.com/read/2022/11/17/17275541/sah-indonesia-kini-punya-38-provinsi-ini-daftarnya|website=KOMPAS.com|language=id|access-date=2022-11-17}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს, რომელსაცც დობერაის ნახევარკუნძული, იგივე ჩიტის თავის ნახევარკუნძული ეწოდება. პროვინციის უკიდურესი დასავლეთი წერტილი [[რაჯა-ამპატის კუნძულები]]ს დაცულ რეგიონს მოიცავს, რომელიც საზღვაო სახეობების მრავალფეროვნებით გამოირჩევა, მათ შორის: მარჯხნის რიფებით, [[ვეშაპისებრი ზვიგენი|ვეშაპისებრი ზვიგენებით]], [[ტყავიანი კუ]]ებითა და მანტებით.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kkprajaampat.com/|title=Kawasan Konservasi Perairan di Raja Ampat|access-date=2022-11-17|website=kkprajaampat.com|publisher=BLUD UPTD Pengelolaan Kawasan Konservasi Perairan di Raja Ampat}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://travel.detik.com/domestic-destination/d-5553487/raja-ampat-surga-penyelam-dari-timur-indonesia|title=Raja Ampat, Surga Penyelam dari Timur Indonesia|date=1 May 2021|access-date=2022-11-17|website=detik.com|last=Majid|first=Abdul}}&lt;/ref&gt; სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინცია მისი დედაქალაქის, სორონგის ირგვლივაა გაშლილი, რომელიც რეგიონის მასშტაბით ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მნიშვნელოვანი კერა და პაპუისკენ გასასვლელი კარიბჭეა. თანამედროვე პორტითა და აეროპორტით, სორონგი პაპუის ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული ქალაქია.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.suarakarya.id/metro/pr-2601697074/Usia-21-Tahun-Kota-Sorong-Termaju-Di-Tanah-Papua|title=Usia 21 Tahun, Kota Sorong Termaju Di Tanah Papua|date=27 February 2021|website=suarakarya.id|last=Nauly|first=Yacob}}&lt;/ref&gt; სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინცია რამდენიმე ეკოსისტემას მოიცავს, მათ შორის: ტროპიკული წვიმის ტყეებსა და მთებს. ტამბრაუვის სარეგენტო პოპულარული დანიშნულების ადგილია ფრინველებზე დაკვირვებისთვის და ეკოტურიზმის რეკლამირებისთვის მისი ტერიტორია კონსერვაციულ სარეგენტოდაა გამოცხადებული.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://pedulicovid19.kemenparekraf.go.id/kaya-akan-keindahan-alam-tambrauw-perlu-kedepankan-konservasi/|title=Kaya Akan Keindahan Alam, Tambrauw Perlu Kedepankan Konservasi|date=23 August 2020|publisher=Kementerian Pariwisata dan Ekonomi Kreatif|accessdate=17 ნოემბერი 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221117151055/https://pedulicovid19.kemenparekraf.go.id/kaya-akan-keindahan-alam-tambrauw-perlu-kedepankan-konservasi/|archivedate=17 ნოემბერი 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Nugroho |first1=Hari |url=https://www.worldcat.org/oclc/1160197476 |title=Ekspedisi Tambrauw: Sepotong Surga di Tanah Papua |last2=Awal |first2=Riyanto |last3=Wantoro |first3=Sigit |last4=Yessi |first4=Santika |last5=Irham |first5=Muhammad |publisher=LIPI Press |year=2020 |isbn=978-602-496-059-9 |location=Jakarta |language=id |oclc=1160197476}}&lt;/ref&gt;

==გეოგრაფია==
[[File:Peta Administrasi Provinsi Papua Barat Daya.jpg|thumbnail|200px|left|სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინციის ადმინისტრაციული რუკა]]
===მთები===
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს: კვოკის მთა (ტამბრაუვის სარეგენტო) და ტამარაუს მთები (ტამბრაუვის სარეგენტო).

===ტბები===
პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტბები: ფრამუ და უტერი (ორივე მაიბრატის სარეგენტოში).

===მდინარეები===
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები: კოჰოინი, კაისი და პანტა-კაპალი (სამივე სამხრეთ სორონგის სარეგენტოში), ვარსვაი და ვოვეი (ორივე ტამბრაუვის სარეგენტოში).

==ადმინისტრაციული დაყოფა==
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინცია მოიცავს 5 სარეგენტოსა (სორონგის, სამხრეთ სორონგის, რაჯა-ამპატის, ტამბრაუვისა და მაიბრატის სარეგენტოები) და სორონგის ავტონომიურ ქალაქს, რომელსაც სარეგენტოს სტატუსიც აქვს. პროვინციის ფართობი 39 122.95 კმ²-ია. 2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 621 904 ადამიანს შეადგენს.

==დემოგრაფია==
===რელიგია===
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის მოსახლეობის უმრავლესობა [[პროტესტანტიზმი|პროტესტანტია]]. მოსახლეობის 61.65% [[ქრისტიანობა|ქრისტიანია]]: 54.5% საკუთარ თავს პროტესტანტიზმს მიაკუთვნებს, 7.16% კი ― კათოლიციზმს. მოსახლეობის 38.14% [[ისლამი]]ს მიმდევარია. 0.1% [[ინდუიზმი|ინდუისტია]], ხოლო 0.1% ― [[ბუდიზმი|ბუდისტი]].

===ეთნიკური ჯგუფები===
[[File:&quot;Budaya Adalah Jati Diri Suatu Bangsa&quot;.jpg|thumbnail|200px|ქალი აიამარუს ტომიდან]]
სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა ეთნიკური ჯგუფების მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. პროვინცია დობერაის ან დომბერაის ტრადიციულ რეგიონს მოიცავს, რომელშიც 52 ეთნიკური ჯგუფი შედის.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jeratpapua.org/wilayah-kerja/|title=Wilayah Kerja - Jerat Papua|website=www jeratpapua.org|language=id|access-date=22 December 2022|archive-date=22 დეკემბერი 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221222131131/https://www.jeratpapua.org/wilayah-kerja/}}&lt;/ref&gt; მაგალითად, მოის ტომი ან მალამოი, რომლებიც სორონგის აბორიგენ მოსახლეობას წარმოადგენენ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://matapapua.com/2022/05/17/wali-kota-dan-bupati-sorong-dukung-mubes-masyarakat-adat-moi/|title=Wali Kota dan Bupati Sorong Dukung Mubes Masyarakat Adat Moi|date=2022-05-17|website=matapapua.com|last=Syaufi|first=Muhammad|accessdate=2023-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221222122227/https://matapapua.com/2022/05/17/wali-kota-dan-bupati-sorong-dukung-mubes-masyarakat-adat-moi/|archivedate=2022-12-22}}&lt;/ref&gt; და მაიბრატები, რომელთაც მრავალი ქვეეთნიკური ჯგუფი ჰყავთ, როგორებიცაა: აიუმარუ, აიტინიო და აიფატი.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://suaraindonesia-news.com/pokja-adat-mrpb-resmikan-9-sub-suku-dan-lantik-sub-suku-maybrat/|title=Pokja Adat MRPB Resmikan 9 Sub Suku dan Lantik Sub Suku Maybrat|website=suaraindonesia-news.com|language=id|access-date=21 December 2022}}&lt;/ref&gt; წარმოშობით აიამარუს ტომიდანაა არაერთი ცნობილი მოღვაწე, მათ შორის: ინდონეზიელი ფეხბურთელები: ბოას სოლოსა და რიკი კამბუაია. სხვა ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნებიან სანაპიორ მა'იაები, „ოთხი მეფის“ ეთნიკური ჯგუფები და ბიაკის ჯგუფის (ბეტევი, კაფდარონი, კარონი, უსბა, ვარდო) მიგრანტები [[ბიაკის კუნძულები]]დან, მატბატები და ამბერები, რომლებიც რაჯა-ამპატის კუნძულების შიდა ნაწილში ცხოვრობენ.&lt;ref name=&quot;Mansoben 1995&quot;&gt;{{cite book |last=Mansoben |first=Johszua Robert |author-link= |date=1995 |title=Sistem Politik Tradisional Di Irian Jaya |url= |location=Jakarta |publisher=LIPI - RUL 1995 |pages=229–231|isbn=979-8258-06-1}}&lt;/ref&gt; ტამბრაუვის სარეგენტოს ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნებიან აბუნები, მიიაჰები და მპურები; ტემინაბუანში ტეჰიტების ტომი ცხოვრობს; სორონგიდან არიან კოკოდას ტომის წარმომადგენლები, რომელთა უმრავლესობას მუსლიმია.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Damarjati |first=Danu |date=29 October 2019 |title=Mengenal Tujuh Wilayah Adat Papua yang Jadi Dasar Pemekaran |url=https://news.detik.com/berita/d-4764698/mengenal-tujuh-wilayah-adat-papua-yang-jadi-dasar-pemekaran/ |access-date=21 December 2022 |website=news.detik.com |language=id |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221221035653/https://news.detik.com/berita/d-4764698/mengenal-tujuh-wilayah-adat-papua-yang-jadi-dasar-pemekaran/ |archivedate=21 დეკემბერი 2022 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://suaramuslim.net/suku-kokoda-suku-musliim-di-papua-barat/|title=Suku Kokoda, Suku Muslim di Papua Barat|website=suaramuslim.net|language=id|access-date=21 December 2022}}&lt;/ref&gt;

===ენები===
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის მოსახლეობა სხვადასხვა რეგიონულ ენაზე საუბრობს, თუმცა ლინგუა-ფრანკა პაპუის მალაიურია. ინდონეზიის განათლების, კულტურის, კვლევისა და ტექნოლოგიების სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებული რუკის მიხედვით, პროვინციაში სულ ცოტა 46 რეგიონულ ენაზე საუბრობენ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Peta Bahasa Provinsi Papua Barat|url=https://petabahasa.kemdikbud.go.id/provinsi.php?idp=Papua%20Barat|website=Bahasa dan Peta Bahasa di Indonesia|access-date=2022-12-22|archive-date=2022-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221229103937/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/provinsi.php?idp=Papua%20Barat}}&lt;/ref&gt; სორონგში იამუეტი გამოიყენება. მაიბრატის სარეგენტოში: აიამარუ, კემბრანი, მაისომარა და პოკორო. რაჯა-ამპატის სარეგენტოში ამბელის, ბატანტას, ბესერის, ბესერ-სვაიმბონის, გებეს, მატბატის, მატლოვის, მა'იას, მა'იალეგენიან-კავეის, სელაფენ მატბატის, სამატეს, სელეგოფის, ტეპინისა და ვარდოს ენებზე საუბრობენ. სორონგის სარეგენტოში ასის, ეფპანის, ესაროს, კალაბრის, მოის-სიგინის, მორაიდის, პალამულის, სეგეტისა და ვილიამის ენებზე საუბრობენ. სამხრეთ სორონგის სარეგენტოს ენებია: ავე, ფკოური, იმიიანი, კაისი, კოკოდა, სალკმა, ტეჰიტი, ტეჰიტ დიტი, იაბენი და იაჰადიან-მუგიმი. ტამბრაუვის სარეგენტოს ენებია: აბუნი, აბუნ გილი, აბუნ ჯი, ირირესი, კარონი, მპური და მპურ პანტაი.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა]]
[[კატეგორია:დასავლეთი ახალი გვინეა]]
[[კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები]]
[[კატეგორია:ავტონომიური პროვინციები]]
[[კატეგორია:2022 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები]]</text>
      <sha1>4yu87s0ndtfsv5mgmlcvluno72evsyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საბა გოგლიჩიძე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571113</id>
    <revision>
      <id>5407210</id>
      <parentid>5331928</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21528" sha1="2lf8hk63lj22cu1a8owc5gevtqhcy1p" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ფეხბურთელის ბიოგრაფია
|სურათი = Saba Goglichidze (born 25 June 2004) — Georgian footballer.jpg
|სახელი=საბა გოგლიჩიძე
|სურათის ზომა =
|წარწერა = 
|სრული სახელი = 
|დაბადების თარიღი={{დაბადების თარიღი და ასაკი|2004|6|25}}
|დაბადების ადგილი=[[ქუთაისი]], [[საქართველო]]
|სიმაღლე=193 [[სმ]]
|პოზიცია=[[მცველი (ფეხბურთი)|ცენტრალური მცველი]]
|მიმდინარე კლუბი= [[უოტფორდი (საფეხბურთო კლუბი)|უოტფორდი]] &lt;br /&gt;(იჯარით [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|უდინეზედან]])
|ნომერი= 3
|ახალგაზრდული კლუბი1=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი 2]]
|ახალგაზრდული წელი1=  
|კლუბი1=[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
|წელი1=2021–2023
|მატჩი1 = 30
|გოლი1 = 0
|კლუბი2 = [[ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ემპოლი]]
|წელი2 = 2024–2025
|მატჩი2 = 33
|გოლი2 = 0
|კლუბი3 = [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|უდინეზე]]
|წელი3 = 2025– 
|მატჩი3 = 8
|გოლი3 = 0
|კლუბი4 = {{იჯარა}} [[უოტფორდი (საფეხბურთო კლუბი)|უოტფორდი]]
|წელი4 = 2026– 
|მატჩი4 = 4
|გოლი4 = 0
|ეროვნული ნაკრები1=[[საქართველოს 18 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 18-წ.]]
|ეროვნული წელი1=2022
|ეროვნული მატჩი1=7
|ეროვნული გოლი1=1
|ეროვნული ნაკრები2=[[საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 19-წ.]]
|ეროვნული წელი2=2022
|ეროვნული მატჩი2=4
|ეროვნული გოლი2=0
|ეროვნული ნაკრები3=[[საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები|საქართველო 21-წ.]]
|ეროვნული წელი3=2023–
|ეროვნული მატჩი3=7
|ეროვნული გოლი3=0
|ეროვნული ნაკრები4 = [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]]
|ეროვნული წელი4 = 2024–
|ეროვნული მატჩი4 = 8
|ეროვნული გოლი4 = 0
|კლუბი-განახლება = 27 თებერვალი, 2026
|ეროვნული ნაკრები-განახლება = 15 ნოემბერი, 2025
}}
'''საბა გოგლიჩიძე''' (დ. 25 [[ივნისი]], [[2004]]) — [[ქართველები|ქართველი]] [[ფეხბურთელი]]. [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა]] და ინგლისური [[უოტფორდი (საფეხბურთო კლუბი)|„უოტფორდის“]] (იჯარით [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|„უდინეზედან“]]) [[მცველი (ფეხბურთი)|მცველი]].&lt;ref&gt;[https://lelo.ge/article/უკვე-ოფიციალურად-საბა-გოგლიჩიძე-უოტფორდში-გადავიდა-54653/ საბა გოგლიჩიძე „უოტფორდში“ გადავიდა!]&lt;/ref&gt; 

==საკლუბო კარიერა==
გოგლიჩიძემ პროფესიონალური კარიერა [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ქუთაისის „ტორპედოში“]] დაიწყო, რომლის შემადგენლობაშიც ეროვნული ლიგის 30 მატჩში მიიღო მონაწილეობა.

2024 წელს [[ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|„ემპოლიში“]] გადავიდა.&lt;ref&gt;[https://lelo.ge/article/ოფიციალურად-საბა-გოგლიჩიძე-ემპოლის-ფეხბურთელია-45268/ საბა გოგლიჩიძე „ემპოლის“ ფეხბურთელია]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; მისი დებიუტი „ემპოლის“ ძირითად გუნდსა და [[იტალიის სერია A]]-ში [[2024]] წლის [[31 აგვისტო]]ს შედგა. [[ბოლონია (საფეხბურთო კლუბი)|„ბოლონიასთან“]] სტუმრად, „სტადიო რენატო დალ'არაზე“ (Stadio Renato Dall'Ara) გამართული მესამე ტურის შეხვედრა, რომელიც ფრედ 1–1 დასრულდა, გოგლიჩიძემ სასტარტო შემადგენლობაში დაიწყო და შეუცვლელად ითამაშა.&lt;ref&gt;Bologna 1–2 Empoli / [https://au.soccerway.com/matches/2024/08/31/italy/serie-a/bologna-fc-1909/empoli-fc/4396781/ Serie A]. ''soccerway''&lt;/ref&gt;

2025 წლის 31 აგვისტოს  საბა გოგლიჩიძემ [[უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)|„უდინეზეს“]] ფორმით სადებიუტო მატჩი [[იტალიის სერია A]]-ში, სტუმრად „ინტერის“ წინააღმდეგ ჩაატარა. საქართველოს ნაკრების მცველი მოედანზე შესვენების შემდეგ შევიდა და აღმავლობით ითამაშა. მისმა გუნდმა ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი და იტალიის ვიცე-ჩემპიონი ანგარიშით 2–1 დაამარცხა.&lt;ref&gt;[https://1tv.ge/news/saba-goglichidzem-udinezeshi-sadebiuto-matchi-chaatara-1tvsport/ საბა გოგლიჩიძემ „უდინეზეში“ სადებიუტო მატჩი ჩაატარა]&lt;/ref&gt;

==სანაკრებო კარიერა==
[[2022]] წლიდან იცავდა საქართველოს სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს]], მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში [[2024]] წლის [[7 სექტემბერი|7 სექტემბერს]], ერთა ლიგის გათამაშების ფარგლებში, [[ჩეხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ჩეხეთის ეროვნული ნაკრების]] წინააღმდეგ შედგა, როდესაც მატჩის 88-ე წუთზე [[გიორგი გველესიანი (ფეხბურთელი)|გიორგი გველესიანი]] შეცვალა. მატჩი [[მიხეილ მესხის სტადიონი|მიხეილ მესხის სტადიონზე]] გაიმართა და მასპინძელთა გამარჯვებით 4–1 დამთავრდა.&lt;ref&gt;[https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/698901 Georgia 4–1 Czechia game report]. ESPN.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://setantasports.com/ka/football/saqartvelos-nakrebi-debiutantebi-shota-nonikashvili-da-luka-gadrani/ საქართველოს ნაკრები და დებიუტანტები]. Setanta Sports.&lt;/ref&gt;

მეორედ [[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|ეროვნული გუნდის]] მაისურით 2025 წლის 20 მარტს ითამაშა, როდესაც უეფა-ს ერთა ლიგის B ლიგის საპლეიოფო დაპირისპირებაში, საქართველოს ეროვნული ნაკრები სომხეთს ესტუმრა და [[სომხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|მეტოქე]] ანგარიშით 3–0 დაამარცხა.&lt;ref&gt;[https://1tv.ge/news/erta-ligis-plei-ofis-pirvel-matchshi-saqartvelos-nakrebma-somkheti-erevanshi-daamarckha-video-1tvsport/ ერთა ლიგის პლეი ოფის პირველ მატჩში საქართველოს ნაკრებმა სომხეთი ერევანში დაამარცხა]&lt;/ref&gt; გოგლიჩიძემ შეხვედრა მაღალ დონეზე ჩაატარა, შეუცვლელად ითამაშა და საქართველოს ნაკრებს დამაჯერებელ გამარჯვებაში დაეხმარა — „ყველა მომენტში ბოლომდე ვიბრძოდი. მით უმეტეს, საქართველოს ნაკრების მაისურით. ეს თავისთავად სულ ასე იქნება. იდეაში დღეს იყო ჩემი დებიუტი. ბედნიერი ვარ, რომ გავიმარჯვეთ და კარი მშრალად შევინახეთ. მადლობა ბიჭებსა და გულშემატკივრებს გვერდში დგომისთვის. გადავერთვები შემდეგ თამაშზე, გაგვიხარდა დამაჯერებელი გამარჯვება, მაგრამ საქმე ბოლომდეა მისაყვანი“, — ასეთი კომენტარი გააკეთა ქართველმა მცველმა აღნიშნულ შეხვედრასთან დაკავშირებით.&lt;ref&gt;[https://www.crystalsport.ge/news/72552-sakme-bolomdea-misaqvani---goglichidzisa-da-azarovis-komentarebi „საქმე ბოლომდეა მისაყვანი“ - გოგლიჩიძისა და აზაროვის კომენტარები].&lt;/ref&gt;

==საკლუბო სტატისტიკა==
{{updated|9 მარტი, 2025}} 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ მატჩები და გოლები კლუბის, სეზონისა და შეჯიბრის მიხედვით
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|კლუბი
!rowspan=&quot;2&quot;|სეზონი
!colspan=&quot;3&quot;|ლიგა
!colspan=&quot;2&quot;|თასი
!colspan=&quot;2&quot;|კონტინენტური
!colspan=&quot;2&quot;|სხვა
!colspan=&quot;2&quot;|ჯამში
|-
!დივიზიონი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი!!მატჩი!!გოლი
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო]]
|[[ეროვნული ლიგა 2021|2021]]
|rowspan=&quot;3&quot; |[[ეროვნული ლიგა|ეროვნული&lt;br /&gt;ლიგა]]
|1||0||colspan=&quot;2&quot;|–||colspan=&quot;2&quot;|–||colspan=&quot;2&quot;|–||1||0
|-
|[[ეროვნული ლიგა 2022|2022]]
|15||0||2||0||colspan=&quot;2&quot;|–||colspan=&quot;2&quot;|–||17||0
|-
|[[ეროვნული ლიგა 2023|2023]]
|14||0||colspan=&quot;2&quot;|–||colspan=&quot;2&quot;|–||colspan=&quot;2&quot;|–||14||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|სულ
!30!!0!!2!!0!!0!!0!!0!!0!!32!!0
|-
|[[ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)|ემპოლი]]
|2024–25
|[[იტალიის სერია A|სერია A]]
|25||0||1||0||colspan=&quot;2&quot;|–||colspan=&quot;2&quot;|–||26||0
|-
!colspan=&quot;3&quot;|სულ ჯამში
! 55!!0!!3!!0!!0!!0!!0!!0!!58!!0
|}

==სანაკრებო სტატისტიკა==
{{updated|15 ნოემბერი, 2025}} 

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!ეროვნული ნაკრები!!წელი!!მატჩი!!გოლი
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|საქართველო]]&lt;br /&gt;{{დროშანიშანი|საქართველო}}
|2024||1||0
|-
|2025||7||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|ჯამში!!8!!0
|}

==სანაკრებო მატჩები და გოლები==
{| width=&quot;820&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 95%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | №
 ! scope=col | თარიღი
 ! scope=col | შეხვედრის ადგილი
 ! scope=col | მასპინძელი
 ! scope=col | ანგ.
 ! scope=col | სტუმარი
 ! scope=col | შეჯიბრება
 ! scope=col | გოლები
 ! scope=col | შენიშვნა
 ! scope=col | წყარო
 |-
 ! scope=row |1||07.09.2024||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|Georgia}}||bgcolor=D0F0C0|4–1||align=left|{{fb|CZE}}||ერთა ლიგა|| ||{{შეცვლაზე შესვლა|88}}||&lt;ref&gt;Georgia 4–1 Czechia / [https://au.soccerway.com/matches/2024/09/07/europe/uefa-nations-league/georgia/czech-republic/4319405/ UEFA Nations League]. ''soccerway''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |2||20.03.2025||[[ერევანი]]||align=right|{{fb-rt|ARM}}||bgcolor=D0F0C0|0–3||align=left|{{fb|GEO}}||ერთა ლიგა|| || ||&lt;ref&gt;Armenia 0–3 Georgia / [https://int.soccerway.com/matches/2025/03/20/europe/uefa-nations-league/armenia/georgia/4557187/ UEFA Nations League]. ''soccerway''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |3||23.03.2025||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|GEO}}||bgcolor=D0F0C0|6–1||align=left|{{fb|ARM}}||ერთა ლიგა|| ||{{შეცვლაზე გამოყვანა|69}}||&lt;ref&gt;Georgia 6–1 Armenia / [https://au.soccerway.com/matches/2025/03/23/europe/uefa-nations-league/georgia/armenia/4557191/ UEFA Nations League]. ''soccerway''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |4||04.09.2025||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|GEO}}||bgcolor=Moccasin|2–3||align=left|{{fb|TUR}}||მსოფ. შეს.|| || ||&lt;ref&gt;Georgia 2–3 Turkey / [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044211--georgia-vs-turkiye/ World Cup Qualifiers]. ''uefa.com''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |5||07.09.2025||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|GEO}}||bgcolor=D0F0C0|3–0||align=left|{{fb|BUL}}||მსოფ. შეს.|| || ||&lt;ref&gt;Georgia 3–0 Bulgaria / [https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2044237--georgia-vs-bulgaria/ World Cup Qualifiers]. ''uefa.com''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |6||11.10.2025||[[ელჩე]]||align=right|{{fb-rt|ESP}}||bgcolor=Moccasin|2–0||align=left|{{fb|GEO}}||მსოფ. შეს.|| || ||&lt;ref&gt;Spain 2–0 Georgia / [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288329/288330/400019282 World Cup Qualifiers]. ''fifa.com''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |7||14.10.2025||[[იზმითი]]||align=right|{{fb-rt|TUR}}||bgcolor=Moccasin|4–1||align=left|{{fb|GEO}}||მსოფ. შეს.|| || ||&lt;ref&gt;Türkiye 4–1 Georgia / [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/520/288329/288330/400019292 World Cup Qualifiers]. ''fifa.com''&lt;/ref&gt;
 |-
 ! scope=row |8||15.11.2025||[[თბილისი]]||align=right|{{fb-rt|GEO}}||bgcolor=Moccasin|0–4||align=left|{{fb|ESP}}||მსოფ. შეს.|| ||{{შეცვლაზე გამოყვანა|46}}||&lt;ref&gt;Georgia 0–4 Spain / [https://www.11v11.com/matches/georgia-v-spain-15-november-2025-391409/ World Cup Qualifiers]. ''11v11''&lt;/ref&gt;
|}
{{შენიშვნების სია}}

==მიღწევები==
===საკლუბო===
; {{დროშანიშანი|საქართველო}} [[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთაისი]]
* [[საქართველოს საფეხბურთო თასი|საქართველოს თასი]]: 2022

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Refbegin}}
* [https://erovnuliliga.ge/ge/player/5887-saba-goglichidze საბა გოგლიჩიძე] — [[ეროვნული ლიგა|საქართველოს ეროვნული ლიგის]] ოფიციალურ საიტზე
* [https://nakrebi.ge/ka/team/men-seniors/squad/player/6071 საბა გოგლიჩიძე] — [[საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია|საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის]] ოფიციალურ საიტზე
{{Refend}}
{| width=&quot;600&quot; style=&quot;background: #f9f9f9; border: 2px #aaa solid; border-collapse: collapse; border-color: white; color:black; font-size: 85%;&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=&quot;#c2d2e5&quot;
 ! scope=col | თემატური საიტები
 |-
 ! scope=row |[https://www.11v11.com/players/saba-goglichidze-276612/ AFS] · [https://www.eurosport.com/football/saba-goglichidze_prs618636/person.shtml Eurosport] · [https://fbref.com/en/players/011d370e/Saba-Goglichidze FBref.com] · [https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/453878-saba-goglichidze FootballDatabase.eu] · [https://www.national-football-teams.com/player/95714/Saba_Goglichidze.html National Football Teams.com] · [https://int.soccerway.com/players/saba-goglichidze/726478/ Soccerway] · [https://www.playmakerstats.com/player/saba-goglichidze/874403 playmakerstats.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240916195258/https://www.playmakerstats.com/player/saba-goglichidze/874403 |date=2024-09-16 }} · [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/906160 Transfermarkt] · [https://www.worldfootball.net/player_summary/saba-goglichidze/6/schiedsrichter/ WorldFootball.net] · [https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250178880--saba-goglichidze/ UEFA] 
|}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:გოგლიჩიძე, საბა}}
[[კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 2004]]
[[კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ემპოლის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>2lf8hk63lj22cu1a8owc5gevtqhcy1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბუღალტერია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>585971</id>
    <revision>
      <id>5407064</id>
      <parentid>4792398</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>კოკი გახარია</username>
        <id>133909</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა ფინანსური ანგარიშგების შესახებ ინფორმაცია და შესაბამისი ბლოგის ლინკი</comment>
      <origin>5407064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13897" sha1="psb9qnz84q8nkpjnt9hp197ok0zqvcz" xml:space="preserve">'''ბუღალტერია''' ({{lang-la|computare — დათვლა}}) — [[ეკონომიკა|ეკონომიკური]] ინფორმაციის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ორგანიზაციების ფინანსური საქმიანობის აღრიცხვასა და ანალიზს. ბუღალტერიის საშუალებით მიიღება ზუსტი და სანდო მონაცემები ორგანიზაციის ქონებრივი მდგომარეობის, ფინანსური შედეგებისა და ფულადი ნაკადების შესახებ. ეს მონაცემები მნიშვნელოვანია როგორც [[მენეჯმენტი]]სთვის, ისე ინვესტორებისთვის, საკონტროლო ორგანოებისთვისა და სხვა დაინტერესებული მხარეებისთვის.

==ბუღალტერიის ისტორია==
ბუღალტერიის საწყისი ფორმები უძველესი ცივილიზაციების დროიდან არის ცნობილი. ჯერ კიდევ [[მესოპოტამია|მესოპოტამიაში]], [[ძველი ეგვიპტე|ეგვიპტესა]] და [[ბაბილონი|ბაბილონში]] ადამიანებმა დაიწყეს ქონების აღრიცხვა. [[XVI საუკუნე]]ში ბუღალტერიამ მიიღო თანამედროვე სახე  იტალიელი მეცნიერის [[ლუკა პაჩიოლი]]ს დამსახურებით, რომელმაც პირველმა ჩამოაყალიბა ორმაგი აღრიცხვის სისტემა.

==ბუღალტერიის მიზანი==
ბუღალტერიის ძირითადი მიზანია ფინანსური ინფორმაციის სიზუსტისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა. ეს მიზანი მიიღწევა შემდეგი ამოცანების შესრულებით:

* ორგანიზაციის ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის ასახვა

* შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვა

* გადასახადების გამოთვლა და დეკლარირება

* გადაწყვეტილებების მიღების ხელშეწყობა მენეჯმენტისთვის

* საგადასახადო და კონტროლის ორგანოებისთვის რეპორტინგის მომზადება

==ბუღალტერიის სახეები==
ბუღალტერია შეიძლება დაიყოს რამდენიმე ძირითად მიმართულებად:

'''ფინანსური ბუღალტერია''' – ასახავს ორგანიზაციის ეკონომიკურ საქმიანობას და ადგენს ფინანსურ ანგარიშგებებს, როგორიცაა ბალანსი, მოგება-ზარალის ანგარიში და ფულადი ნაკადების მოძრაობის ანგარიში.

'''მართვადი ბუღალტერია''' – უზრუნველყოფს მენეჯმენტის საჭიროებებზე ორიენტირებულ ანალიზს და ინფორმაციის მომზადებას დაგეგმვისა და კონტროლისათვის.

'''საგადასახადო ბუღალტერია''' – ფოკუსირებულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულებაზე და ხელს უწყობს გადასახადების სწორად გამოთვლასა და დეკლარირებას.

'''აუდიტი''' – ბუღალტრული ინფორმაციის დამოუკიდებელი გადამოწმება და შეფასება, რომელიც უზრუნველყოფს ანგარიშგებების სანდოობას.

==ორმაგი აღრიცხვის სისტემა==
ბუღალტერიაში ფართოდ გამოიყენება ორმაგი აღრიცხვის პრინციპი, რომლის მიხედვით ყოველი ოპერაცია ერთდროულად აისახება როგორც აქტივის, ისე პასივის ან შემოსავლის და ხარჯის ანგარიშზე. ეს უზრუნველყოფს ბალანსის მუდმივობას და ინფორმაციის სიზუსტეს.

მაგალითად, თუ კომპანია ყიდულობს საქონელს ნაღდი ანგარიშსწორებით, ბუღალტერიაში ეს აისახება როგორც საქონლის რაოდენობის ზრდა და ფულადი სახსრების შემცირება. ამით ორმაგი აღრიცხვა რეალიზდება და ბალანსი რჩება თანასწორად.

==ბუღალტერიის როლი ბიზნესში==
თანამედროვე ბიზნესი ვერ იარსებებს ბუღალტერიის გარეშე. მისი როლი მრავალმხრივია:

'''გადაწყვეტილების მიღება''': ბუღალტრული ანალიზი ეხმარება მენეჯმენტს ოპტიმალური გადაწყვეტილებების მიღებაში, როგორიცაა ხარჯების შემცირება ან ინვესტიციების დაგეგმვა.

'''კანონის დაცვა''': ბუღალტერია უზრუნველყოფს საგადასახადო და სხვა ფინანსური რეგულაციების შესაბამისობას.

'''ფინანსური სანდოობა''': ზუსტი ანგარიშგება ზრდის პარტნიორების, ინვესტორებისა და კრედიტორების ნდობას.

'''ფინანსური ანგარიშგება''': ბუღალტერია უზრუნველყოფს ისეთი ფინანსური მონაცემების მომზადებას, რომლებიც ასახავს ორგანიზაციის აქტივებს, ვალდებულებებს, შემოსავლებს, ხარჯებსა და ფულად ნაკადებს. ეს ინფორმაცია გამოიყენება როგორც შიდა მართვისთვის, ისე გარე მომხმარებლებისთვის - მათ შორის ინვესტორების, კრედიტორებისა და სახელმწიფო ორგანოებისთვის.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=CountMan |date=2025-07-18 |title=ფინანსური ანგარიშგება 2025 |url=https://countman.ge/%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/ |access-date=2026-06-04 |website=Countman |language=ka-GE}}&lt;/ref&gt;

'''გაგრძელებითი ფუნქციონირება''': სწორი ბუღალტერია უწყობს ხელს ბიზნესის სტაბილურობასა და განვითარებას.

==ბუღალტრის პროფესია==
ბუღალტრები არიან სპეციალისტები, რომლებიც ერკვევიან აღრიცხვის, რეპორტინგისა და ანალიზის სისტემებში. თანამედროვე ბუღალტერს სჭირდება როგორც ფინანსური, ასევე ტექნოლოგიური ცოდნა — ხშირად გამოიყენება სპეციალური პროგრამები, როგორიცაა [[1C]], [[SAP]], [[QuickBooks]], [[Xero]] და სხვ. პროფესიონალი ბუღალტერი უნდა იყოს ზუსტი, პასუხისმგებლიანი და კარგად იცნობდეს ადგილობრივ და საერთაშორისო ბუღალტრულ სტანდარტებს.

==საერთაშორისო ბუღალტრული სტანდარტები==
მსოფლიოში აღიარებული ბუღალტრული სტანდარტებია:

* IFRS (International Financial Reporting Standards) — გამოიყენება საერთაშორისო კომპანიებში ფინანსური ანგარიშგების ერთიანი წესების დასადგენად.

* GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) — მოქმედებს აშშ-ში და განსაზღვრავს ბუღალტრული აღრიცხვის წესებს.

ეს სტანდარტები ხელს უწყობს ბუღალტრული ინფორმაციის შედარებადობასა და გამჭვირვალობას გლობალურ დონეზე.

==ბუღალტერია ციფრულ ეპოქაში==
ბოლო წლებში ბუღალტერია აქტიურად გადადის ციფრულ ფორმატზე. სპეციალური პროგრამული უზრუნველყოფა ამარტივებს აღრიცხვას, ავტომატიზაციას ახდენს რეპორტინგს და ამცირებს ადამიანურ შეცდომებს. აღსანიშნავია, რომ ხელოვნური ინტელექტისა და ბლოკჩეინ ტექნოლოგიების ინტეგრაციამ ბუღალტერიაში შეიძლება სრულიად შეცვალოს ფინანსური ანალიზისა და კონტროლის მიდგომები.

==დასკვნა==
ბუღალტერია წარმოადგენს ყველა ორგანიზაციის საფუძველს, რომელიც უზრუნველყოფს ეფექტურ ფინანსურ მენეჯმენტს, კანონმდებლობის შესრულებას და გრძელვადიან სტაბილურობას. ის არა მხოლოდ ანგარიშგების წარმოებაა, არამედ სტრატეგიული მენეჯმენტის განუყოფელი ნაწილი.

==რესურსები ინტერნეტში==

*[https://www.investopedia.com/terms/a/accounting.asp Accounting Explained]
*[https://ants.ge/%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95/ ბუღალტერია და მისი მნიშვნელობა]
*

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა]]</text>
      <sha1>psb9qnz84q8nkpjnt9hp197ok0zqvcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407068</id>
      <parentid>5407064</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>კოკი გახარია</username>
        <id>133909</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* რესურსები ინტერნეტში */</comment>
      <origin>5407068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14163" sha1="ctboui6f8vu1tah375v2az3u9t3epcw" xml:space="preserve">'''ბუღალტერია''' ({{lang-la|computare — დათვლა}}) — [[ეკონომიკა|ეკონომიკური]] ინფორმაციის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ორგანიზაციების ფინანსური საქმიანობის აღრიცხვასა და ანალიზს. ბუღალტერიის საშუალებით მიიღება ზუსტი და სანდო მონაცემები ორგანიზაციის ქონებრივი მდგომარეობის, ფინანსური შედეგებისა და ფულადი ნაკადების შესახებ. ეს მონაცემები მნიშვნელოვანია როგორც [[მენეჯმენტი]]სთვის, ისე ინვესტორებისთვის, საკონტროლო ორგანოებისთვისა და სხვა დაინტერესებული მხარეებისთვის.

==ბუღალტერიის ისტორია==
ბუღალტერიის საწყისი ფორმები უძველესი ცივილიზაციების დროიდან არის ცნობილი. ჯერ კიდევ [[მესოპოტამია|მესოპოტამიაში]], [[ძველი ეგვიპტე|ეგვიპტესა]] და [[ბაბილონი|ბაბილონში]] ადამიანებმა დაიწყეს ქონების აღრიცხვა. [[XVI საუკუნე]]ში ბუღალტერიამ მიიღო თანამედროვე სახე  იტალიელი მეცნიერის [[ლუკა პაჩიოლი]]ს დამსახურებით, რომელმაც პირველმა ჩამოაყალიბა ორმაგი აღრიცხვის სისტემა.

==ბუღალტერიის მიზანი==
ბუღალტერიის ძირითადი მიზანია ფინანსური ინფორმაციის სიზუსტისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა. ეს მიზანი მიიღწევა შემდეგი ამოცანების შესრულებით:

* ორგანიზაციის ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის ასახვა

* შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვა

* გადასახადების გამოთვლა და დეკლარირება

* გადაწყვეტილებების მიღების ხელშეწყობა მენეჯმენტისთვის

* საგადასახადო და კონტროლის ორგანოებისთვის რეპორტინგის მომზადება

==ბუღალტერიის სახეები==
ბუღალტერია შეიძლება დაიყოს რამდენიმე ძირითად მიმართულებად:

'''ფინანსური ბუღალტერია''' – ასახავს ორგანიზაციის ეკონომიკურ საქმიანობას და ადგენს ფინანსურ ანგარიშგებებს, როგორიცაა ბალანსი, მოგება-ზარალის ანგარიში და ფულადი ნაკადების მოძრაობის ანგარიში.

'''მართვადი ბუღალტერია''' – უზრუნველყოფს მენეჯმენტის საჭიროებებზე ორიენტირებულ ანალიზს და ინფორმაციის მომზადებას დაგეგმვისა და კონტროლისათვის.

'''საგადასახადო ბუღალტერია''' – ფოკუსირებულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულებაზე და ხელს უწყობს გადასახადების სწორად გამოთვლასა და დეკლარირებას.

'''აუდიტი''' – ბუღალტრული ინფორმაციის დამოუკიდებელი გადამოწმება და შეფასება, რომელიც უზრუნველყოფს ანგარიშგებების სანდოობას.

==ორმაგი აღრიცხვის სისტემა==
ბუღალტერიაში ფართოდ გამოიყენება ორმაგი აღრიცხვის პრინციპი, რომლის მიხედვით ყოველი ოპერაცია ერთდროულად აისახება როგორც აქტივის, ისე პასივის ან შემოსავლის და ხარჯის ანგარიშზე. ეს უზრუნველყოფს ბალანსის მუდმივობას და ინფორმაციის სიზუსტეს.

მაგალითად, თუ კომპანია ყიდულობს საქონელს ნაღდი ანგარიშსწორებით, ბუღალტერიაში ეს აისახება როგორც საქონლის რაოდენობის ზრდა და ფულადი სახსრების შემცირება. ამით ორმაგი აღრიცხვა რეალიზდება და ბალანსი რჩება თანასწორად.

==ბუღალტერიის როლი ბიზნესში==
თანამედროვე ბიზნესი ვერ იარსებებს ბუღალტერიის გარეშე. მისი როლი მრავალმხრივია:

'''გადაწყვეტილების მიღება''': ბუღალტრული ანალიზი ეხმარება მენეჯმენტს ოპტიმალური გადაწყვეტილებების მიღებაში, როგორიცაა ხარჯების შემცირება ან ინვესტიციების დაგეგმვა.

'''კანონის დაცვა''': ბუღალტერია უზრუნველყოფს საგადასახადო და სხვა ფინანსური რეგულაციების შესაბამისობას.

'''ფინანსური სანდოობა''': ზუსტი ანგარიშგება ზრდის პარტნიორების, ინვესტორებისა და კრედიტორების ნდობას.

'''ფინანსური ანგარიშგება''': ბუღალტერია უზრუნველყოფს ისეთი ფინანსური მონაცემების მომზადებას, რომლებიც ასახავს ორგანიზაციის აქტივებს, ვალდებულებებს, შემოსავლებს, ხარჯებსა და ფულად ნაკადებს. ეს ინფორმაცია გამოიყენება როგორც შიდა მართვისთვის, ისე გარე მომხმარებლებისთვის - მათ შორის ინვესტორების, კრედიტორებისა და სახელმწიფო ორგანოებისთვის.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=CountMan |date=2025-07-18 |title=ფინანსური ანგარიშგება 2025 |url=https://countman.ge/%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/ |access-date=2026-06-04 |website=Countman |language=ka-GE}}&lt;/ref&gt;

'''გაგრძელებითი ფუნქციონირება''': სწორი ბუღალტერია უწყობს ხელს ბიზნესის სტაბილურობასა და განვითარებას.

==ბუღალტრის პროფესია==
ბუღალტრები არიან სპეციალისტები, რომლებიც ერკვევიან აღრიცხვის, რეპორტინგისა და ანალიზის სისტემებში. თანამედროვე ბუღალტერს სჭირდება როგორც ფინანსური, ასევე ტექნოლოგიური ცოდნა — ხშირად გამოიყენება სპეციალური პროგრამები, როგორიცაა [[1C]], [[SAP]], [[QuickBooks]], [[Xero]] და სხვ. პროფესიონალი ბუღალტერი უნდა იყოს ზუსტი, პასუხისმგებლიანი და კარგად იცნობდეს ადგილობრივ და საერთაშორისო ბუღალტრულ სტანდარტებს.

==საერთაშორისო ბუღალტრული სტანდარტები==
მსოფლიოში აღიარებული ბუღალტრული სტანდარტებია:

* IFRS (International Financial Reporting Standards) — გამოიყენება საერთაშორისო კომპანიებში ფინანსური ანგარიშგების ერთიანი წესების დასადგენად.

* GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) — მოქმედებს აშშ-ში და განსაზღვრავს ბუღალტრული აღრიცხვის წესებს.

ეს სტანდარტები ხელს უწყობს ბუღალტრული ინფორმაციის შედარებადობასა და გამჭვირვალობას გლობალურ დონეზე.

==ბუღალტერია ციფრულ ეპოქაში==
ბოლო წლებში ბუღალტერია აქტიურად გადადის ციფრულ ფორმატზე. სპეციალური პროგრამული უზრუნველყოფა ამარტივებს აღრიცხვას, ავტომატიზაციას ახდენს რეპორტინგს და ამცირებს ადამიანურ შეცდომებს. აღსანიშნავია, რომ ხელოვნური ინტელექტისა და ბლოკჩეინ ტექნოლოგიების ინტეგრაციამ ბუღალტერიაში შეიძლება სრულიად შეცვალოს ფინანსური ანალიზისა და კონტროლის მიდგომები.

==დასკვნა==
ბუღალტერია წარმოადგენს ყველა ორგანიზაციის საფუძველს, რომელიც უზრუნველყოფს ეფექტურ ფინანსურ მენეჯმენტს, კანონმდებლობის შესრულებას და გრძელვადიან სტაბილურობას. ის არა მხოლოდ ანგარიშგების წარმოებაა, არამედ სტრატეგიული მენეჯმენტის განუყოფელი ნაწილი.

==რესურსები ინტერნეტში==

*[https://www.investopedia.com/terms/a/accounting.asp Accounting Explained]
*[https://ants.ge/%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95/ ბუღალტერია და მისი მნიშვნელობა]
*[https://countman.ge/%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/ ფინანსური ანგარიშგება]

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა]]</text>
      <sha1>ctboui6f8vu1tah375v2az3u9t3epcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407190</id>
      <parentid>5407068</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/კოკი გახარია|კოკი გახარია]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:Otogi|Otogi]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>4792398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12587" sha1="ns5epjuou5avpan09y894pfo5d1udc3" xml:space="preserve">'''ბუღალტერია''' ({{lang-la|computare — დათვლა}}) — [[ეკონომიკა|ეკონომიკური]] ინფორმაციის სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ორგანიზაციების ფინანსური საქმიანობის აღრიცხვასა და ანალიზს. ბუღალტერიის საშუალებით მიიღება ზუსტი და სანდო მონაცემები ორგანიზაციის ქონებრივი მდგომარეობის, ფინანსური შედეგებისა და ფულადი ნაკადების შესახებ. ეს მონაცემები მნიშვნელოვანია როგორც [[მენეჯმენტი]]სთვის, ისე ინვესტორებისთვის, საკონტროლო ორგანოებისთვისა და სხვა დაინტერესებული მხარეებისთვის.

==ბუღალტერიის ისტორია==
ბუღალტერიის საწყისი ფორმები უძველესი ცივილიზაციების დროიდან არის ცნობილი. ჯერ კიდევ [[მესოპოტამია|მესოპოტამიაში]], [[ძველი ეგვიპტე|ეგვიპტესა]] და [[ბაბილონი|ბაბილონში]] ადამიანებმა დაიწყეს ქონების აღრიცხვა. [[XVI საუკუნე]]ში ბუღალტერიამ მიიღო თანამედროვე სახე  იტალიელი მეცნიერის [[ლუკა პაჩიოლი]]ს დამსახურებით, რომელმაც პირველმა ჩამოაყალიბა ორმაგი აღრიცხვის სისტემა.

==ბუღალტერიის მიზანი==
ბუღალტერიის ძირითადი მიზანია ფინანსური ინფორმაციის სიზუსტისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა. ეს მიზანი მიიღწევა შემდეგი ამოცანების შესრულებით:

* ორგანიზაციის ქონებრივი და ფინანსური მდგომარეობის ასახვა

* შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვა

* გადასახადების გამოთვლა და დეკლარირება

* გადაწყვეტილებების მიღების ხელშეწყობა მენეჯმენტისთვის

* საგადასახადო და კონტროლის ორგანოებისთვის რეპორტინგის მომზადება

==ბუღალტერიის სახეები==
ბუღალტერია შეიძლება დაიყოს რამდენიმე ძირითად მიმართულებად:

'''ფინანსური ბუღალტერია''' – ასახავს ორგანიზაციის ეკონომიკურ საქმიანობას და ადგენს ფინანსურ ანგარიშგებებს, როგორიცაა ბალანსი, მოგება-ზარალის ანგარიში და ფულადი ნაკადების მოძრაობის ანგარიში.

'''მართვადი ბუღალტერია''' – უზრუნველყოფს მენეჯმენტის საჭიროებებზე ორიენტირებულ ანალიზს და ინფორმაციის მომზადებას დაგეგმვისა და კონტროლისათვის.

'''საგადასახადო ბუღალტერია''' – ფოკუსირებულია საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნების შესრულებაზე და ხელს უწყობს გადასახადების სწორად გამოთვლასა და დეკლარირებას.

'''აუდიტი''' – ბუღალტრული ინფორმაციის დამოუკიდებელი გადამოწმება და შეფასება, რომელიც უზრუნველყოფს ანგარიშგებების სანდოობას.

==ორმაგი აღრიცხვის სისტემა==
ბუღალტერიაში ფართოდ გამოიყენება ორმაგი აღრიცხვის პრინციპი, რომლის მიხედვით ყოველი ოპერაცია ერთდროულად აისახება როგორც აქტივის, ისე პასივის ან შემოსავლის და ხარჯის ანგარიშზე. ეს უზრუნველყოფს ბალანსის მუდმივობას და ინფორმაციის სიზუსტეს.

მაგალითად, თუ კომპანია ყიდულობს საქონელს ნაღდი ანგარიშსწორებით, ბუღალტერიაში ეს აისახება როგორც საქონლის რაოდენობის ზრდა და ფულადი სახსრების შემცირება. ამით ორმაგი აღრიცხვა რეალიზდება და ბალანსი რჩება თანასწორად.

==ბუღალტერიის როლი ბიზნესში==
თანამედროვე ბიზნესი ვერ იარსებებს ბუღალტერიის გარეშე. მისი როლი მრავალმხრივია:

'''გადაწყვეტილების მიღება''': ბუღალტრული ანალიზი ეხმარება მენეჯმენტს ოპტიმალური გადაწყვეტილებების მიღებაში, როგორიცაა ხარჯების შემცირება ან ინვესტიციების დაგეგმვა.

'''კანონის დაცვა''': ბუღალტერია უზრუნველყოფს საგადასახადო და სხვა ფინანსური რეგულაციების შესაბამისობას.

'''ფინანსური სანდოობა''': ზუსტი ანგარიშგება ზრდის პარტნიორების, ინვესტორებისა და კრედიტორების ნდობას.

'''გაგრძელებითი ფუნქციონირება''': სწორი ბუღალტერია უწყობს ხელს ბიზნესის სტაბილურობასა და განვითარებას.

==ბუღალტრის პროფესია==
ბუღალტრები არიან სპეციალისტები, რომლებიც ერკვევიან აღრიცხვის, რეპორტინგისა და ანალიზის სისტემებში. თანამედროვე ბუღალტერს სჭირდება როგორც ფინანსური, ასევე ტექნოლოგიური ცოდნა — ხშირად გამოიყენება სპეციალური პროგრამები, როგორიცაა [[1C]], [[SAP]], [[QuickBooks]], [[Xero]] და სხვ. პროფესიონალი ბუღალტერი უნდა იყოს ზუსტი, პასუხისმგებლიანი და კარგად იცნობდეს ადგილობრივ და საერთაშორისო ბუღალტრულ სტანდარტებს.

==საერთაშორისო ბუღალტრული სტანდარტები==
მსოფლიოში აღიარებული ბუღალტრული სტანდარტებია:

* IFRS (International Financial Reporting Standards) — გამოიყენება საერთაშორისო კომპანიებში ფინანსური ანგარიშგების ერთიანი წესების დასადგენად.

* GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) — მოქმედებს აშშ-ში და განსაზღვრავს ბუღალტრული აღრიცხვის წესებს.

ეს სტანდარტები ხელს უწყობს ბუღალტრული ინფორმაციის შედარებადობასა და გამჭვირვალობას გლობალურ დონეზე.

==ბუღალტერია ციფრულ ეპოქაში==
ბოლო წლებში ბუღალტერია აქტიურად გადადის ციფრულ ფორმატზე. სპეციალური პროგრამული უზრუნველყოფა ამარტივებს აღრიცხვას, ავტომატიზაციას ახდენს რეპორტინგს და ამცირებს ადამიანურ შეცდომებს. აღსანიშნავია, რომ ხელოვნური ინტელექტისა და ბლოკჩეინ ტექნოლოგიების ინტეგრაციამ ბუღალტერიაში შეიძლება სრულიად შეცვალოს ფინანსური ანალიზისა და კონტროლის მიდგომები.

==დასკვნა==
ბუღალტერია წარმოადგენს ყველა ორგანიზაციის საფუძველს, რომელიც უზრუნველყოფს ეფექტურ ფინანსურ მენეჯმენტს, კანონმდებლობის შესრულებას და გრძელვადიან სტაბილურობას. ის არა მხოლოდ ანგარიშგების წარმოებაა, არამედ სტრატეგიული მენეჯმენტის განუყოფელი ნაწილი.

==რესურსები ინტერნეტში==

*[https://www.investopedia.com/terms/a/accounting.asp Accounting Explained]
*[https://ants.ge/%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A6%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90-%E1%83%93%E1%83%90-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95/ ბუღალტერია და მისი მნიშვნელობა]

{{იდენტიფიკატორები}}

[[კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა]]</text>
      <sha1>ns5epjuou5avpan09y894pfo5d1udc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რონალდ ლი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>586872</id>
    <revision>
      <id>5407165</id>
      <parentid>4888896</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21679" sha1="kj8hpls5oqx5pxzd77xdk6kcgo1mggl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = რონალდ ლი
| დაბადების თარიღი     = [[1934]]
| დაბადების ადგილი     = [[მონრეალი]], [[კანადა]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[2020]]
| ეროვნება            = [[კანადა|კანადელი]]
| პროფესია            = [[მწერალი]], [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერი]], [[სამოქალაქო აქტივისტი|აქტივისტი]]
}}
'''რონალდ ლი''' (დ. [[1934]], [[მონრეალი]] — გ. [[25 იანვარი]], [[2020]], [[ტორონტო]]) იყო [[ბოშები|ბოშა]] [[კანადა|კანადელი]] [[მწერალი]], [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერი]], [[პროფესორი]], ფოლკლორული [[მუსიკოსი]] და [[აქტივისტი]].&lt;ref&gt;{{cite news|author= ენ კრეიგი |title= Queen's recognizes exemplary careers with honorary degrees: Ronald Lee|url= https://www.queensu.ca/gazette/stories/queens-recognizes-exemplary-careers-honorary-degrees|publisher= [[ქუინსის უნივერსიტეტი (კინგსტონი)|ქუინსის უნივერსიტეტი]]|work= Queen’s gazette|date= [[17 ოქტომბერი]], [[2014]]|access-date= [[7 სექტემბერი]], [[2021]]}}&lt;/ref&gt; ის სწავლობდა [[ბოშური საზოგადოება და კულტურა|ბოშურ საზოგადოებასა და კულტურას]] და მუშაობდა ბოშებსა და [[გაჯო (არაბოშა)|არაბოშებს]] შორის კულტურული დიალოგის გასავითარებლად.&lt;ref name= Paola&gt;{{cite web|author= Paola Toninato|title= Ronald Lee|url= https://www.romarchive.eu/en/collection/p/ronald-lee/|website= RomArchive|access-date= [[7 სექტემბერი]], [[2021]]|year= [[2018]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Mihaela&gt;{{cite journal|author= Mihaela Mudure|title= Ronald Lee: A Canadian Roma Writer|url= https://www.diacronia.ro/ro/indexing/details/A5776/pdf|year= [[2009]]|location= Piteşti|publisher= Editura Universităţii din Piteşti|journal= European Landmarks of Identity|number= 5|volume= 2|pages= 306–312|issn= 1843-1577}}&lt;/ref&gt;

== ადრეული ცხოვრება და განათლება ==
რონალდ ლი დაიბადა [[მონრეალი|მონრეალში]], [[კანადა|კანადაში]] [[1934]] წელს. მისი მამა იყო [[კალდერაში|კალდერაშის]] წარმოშობის [[ბოშა]] მუსიკოსი [[ევროპა|ევროპიდან]], რომელიც ემიგრაციაში გაემგზავრა კანადაში და მეუღლის გვარი – ლი – აიღო.&lt;ref name= Mihaela/&gt;

[[1939]] წელს ოჯახი [[დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში]] გაემგზავრა სტუმრად, თუმცა [[მეორე მსოფლიო ომი|ომის]] დაწყების გამო უკან დაბრუნება რამდენიმე წელი ვერ მოახერხეს. ისინი საბოლოოდ დაბრუნდნენ [[კანადა|კანადაში]] [[1945]] წელს.&lt;ref name= Mihaela/&gt;

ომის შემდეგ რონალდ ლი ზაფხულობით მუშაობდა თავის ბიძასთან ერთად ბაზრობებსა და გასართობ პარკებში, დანარჩენ პერიოდში კი ესწრებოდა საღამოს სკოლას [[1950-იანი წლები|1950-იან]] და [[1960-იანი წლები|1960-იან წლებში]]. 18 წლის ასაკში მან დაიწყო მოგზაურობა კალდერაშის ოჯახთან ერთად, სწავლობდა ხელოსნობას და შემდეგ ჟურნალისტიკისა და შემოქმედებითი წერის კურსები გაიარა.&lt;ref name= magoria/&gt;&lt;ref name= Mihaela/&gt;

== მოზრდილობის პერიოდი ==
[[1965]] წლიდან რონალდ ლი დაიწყო ბოშურ თემში აქტიური მოღვაწეობა კანადაში, მათ შორის მონაწილეობდა ბოშური თვითმმართველობის ორგანოში — ''[[კრისი (ბოშური სასამართლო)|კრისი]]''. [[1970-იანი წლები|1970-იან წლებში]] ის ჩაერთო [[კომუნისტური ბლოკი|კომუნისტური ბლოკიდან]] გამოქცეული ბოშების დახმარებაში. [[1978]] წლის [[5 ივლისი]]ს ის, [[იულ ბრინერი|იულ ბრინერთან]], [[იან ჰენკოკი|იან ჰენკოკთან]] და ჯონ ტენესთან ერთად გაემგზავრა [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროში]], რათა წარედგინა ბოშათა მიმართვა არასამთავრობო ორგანიზაციის სტატუსის მისაღებად, რაც ერთ წელში განხორციელდა.&lt;ref name= Acton&gt;{{cite web|author= Dr Thomas Acton|title= Ronald Lee RIP|date= [[28 იანვარი]], [[2020]]|publisher= Travellers Times|url= https://www.travellerstimes.org.uk/news/2020/01/ronald-lee-rip|access-date= [[7 სექტემბერი]], [[2021]]}}&lt;/ref&gt;

[[1989]]–[[1990]] წლებში ის ეხმარებოდა თავშესაფრის მაძიებლებს, რომლებიც საკუთარ ქვეყნებში დევნილნი იყვნენ ბოშობის გამო. [[1997]] წელს დააარსა ''[[ტორონტოს ბოშა საზოგადოების ცენტრი]]'' და [[1998]] წელს [[ვენკუვერი|ვენკუვერში]] — ''დასავლეთ კანადის ბოშა ალიანსი''.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Roma Community and Advocacy Centre|url=http://www.rcctoronto.org/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927145724/http://www.rcctoronto.org/|archive-date= [[27 სექტემბერი]], [[2007]]|access-date= [[20 აპრილი]], [[2021]]|website=www.rcctoronto.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= Mihaela/&gt;

[[2003]] წლიდან [[2008]] წლამდე რონალდ ლი ასწავლიდა [[ტორონტოს უნივერსიტეტი|ტორონტოს უნივერსიტეტში]] ბოშურ დიასპორას.&lt;ref name= magoria&gt;{{cite web|last=Books|first=Magoria|title=Magoria Books: A Brief Biography of Ronald Lee|url=http://magoriabooks.com/authors/ronald_lee/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116122509/http://magoriabooks.com/authors/ronald_lee/|archive-date=2018-11-16|access-date=[[20 აპრილი]], [[2021]]|website=magoriabooks.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181116122509/http://magoriabooks.com/authors/ronald_lee/|archivedate=2018-11-16}}&lt;/ref&gt;

[[2014]] წელს, მას [[ქუინსის უნივერსიტეტი (კინგსტონი)|ქუინსის უნივერსიტეტმა]] მიანიჭა საპატიო დოქტორის ხარისხი.&lt;ref name= Acton/&gt;

== ნაწარმოებები ==
*''Goddamn Gypsy'' ([[1971]]) — ავტობიოგრაფიული რომანი, თარგმნილი ესპანურად, გერმანულად, იტალიურად, სერბულად, ჩეხურად და რუსულად&lt;ref name= Acton/&gt;

*''The Living Fire (E Zhivindi Yag)'' ([[2009]]) — ზემოხსენებული რომანის ხელახალი გამოცემა ავტორის ნაფიქრ ტიტულით.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Books|first=Magoria|title=Magoria Books|url=http://www.magoriabooks.com/books/livingfire/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203202959/http://www.magoriabooks.com/books/livingfire/|archive-date=2020-12-03|access-date=[[20 აპრილი]], [[2021]]|website=www.magoriabooks.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201203202959/http://www.magoriabooks.com/books/livingfire/|archivedate=2020-12-03}}&lt;/ref&gt;

*„The Rom-Vlach Gypsies and the Kris-Romani“, ''The American Journal of Comparative Law'', [[1997]], ტ. 45, №2, გვ. 345–392. doi: 10.2307/840854

*''Learn Romani: Das-duma Rromanes'', University of Hertfordshire Press, [[2005]]

*„Roma in Europe“, კრებულში: ''&quot;Gypsies&quot; in European Literature and Culture'', Palgrave Macmillian, [[2008]]. ISBN: 978-0-230-61163-4

*''Romani Dictionary: Kalderash-English'', Magoria Books, [[2010]]. ISBN: 978-0-9811626-4-5&lt;ref&gt;{{cite web|last=Books|first=Magoria|title=Romani Dictionary and Language Centre|url=http://romanidictionary.com/books/rodikalen/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161209111402/http://romanidictionary.com/books/rodikalen/|archive-date=2016-12-09|access-date=[[20 აპრილი]], [[2021]]|website=romanidictionary.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120201223155/http://romanidictionary.com/books/rodikalen/|archivedate=2012-02-01}}&lt;/ref&gt;

== ბოშური ენის დოკუმენტაცია და სახელმძღვანელოები ==
რონალდ ლის მოღვაწეობა არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ აქტივიზმითა და ლიტერატურით. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა [[ბოშა ენა|ბოშური ენის]] ლინგვისტურ დოკუმენტაციასა და სწავლებაში, რაც მას აქცევს ერთ-ერთ ფუძემდებლად ბოშური ენის თანამედროვე პედაგოგიკაში.

ლის უმნიშვნელოვანესი ნაშრომია Learn Romani: Das-duma Rromanes ([[2005]]), რომელიც ითვლება პირველ აკადემიურ სახელმძღვანელოდ, განკუთვნილი არა ბოშური თემის წევრებისთვის, არამედ ფართო აუდიტორიისთვის, მათ შორის ენათმეცნიერებისა და უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის. წიგნში გაწერილია ბოშური ენის [[კალდერაშის დიალექტი]], გრამატიკული სტრუქტურები, ზმნის უღლება, სასაუბრო frazeologiuri მასალა და კულტურული კონტექსტები.
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lee|first=Ronald|title=Learn Romani: Das-duma Rromanes|publisher=University of Hertfordshire Press|year=2005|isbn=978-1-902806-19-8}}&lt;/ref&gt;

მისი მეორე მნიშვნელოვანი ნაშრომი იყო Romani Dictionary: Kalderash-English, რომელიც გამოიცა [[2010]] წელს გამომცემლობა Magoria Books-ის მიერ. ეს ლექსიკონი წარმოადგენს კალდერაშის დიალექტის ერთ-ერთ პირველ ორენულ გამოცემას, სადაც სიტყვები ახსნილია როგორც ფონეტიკურად, ისე ენობრივი წარმოშობის კონტექსტით.
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lee|first=Ronald|title=Romani Dictionary: Kalderash-English|publisher=Magoria Books|year=2010|isbn=978-0-9811626-4-5}}&lt;/ref&gt;

ლიმ განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო ბოშური ენისა და იდენტობის ურთიერთკავშირს, რაც საფუძვლად დაედო მის პედაგოგიურ მიდგომებს. მისი აზრით, ენის სწავლება არ შეიძლება განიხილებოდეს როგორც მხოლოდ ლინგვისტური პროცესი — ეს კულტურული გადარჩენის ფორმაა. სწორედ ამიტომ მისი სახელმძღვანელოები გამოირჩევა ლექსიკურ-მეტყველებითი მასალით, რომელიც ყოველდღიურ კონტექსტში ეხმარება ბოშური იდენტობის გაგებას.

ლის სახელმძღვანელოები აქტიურად გამოიყენებოდა [[ტორონტოს უნივერსიტეტი|ტორონტოს უნივერსიტეტში]], [[ევროპის საბჭო|ევროპის საბჭოს]] პროექტებში და სხვადასხვა არასამთავრობო პროგრამაში, რომლებიც მიზნად ისახავდა ბოშური ენის პრეზერვაციას [[XXI საუკუნე|XXI საუკუნის]] დასაწყისში.

== გავლენა ბოშურ ლიტერატურასა და თვითწარმოდგენაზე ==
რონალდ ლი [[XX საუკუნე|მე-20 საუკუნის]] ბოლოდან [[XXI საუკუნე|მე-21 საუკუნის]] დასაწყისამდე ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურად ყალიბდება ბოშურ ლიტერატურაში, როგორც ავტორი, [[თეორეტიკოსი]] და ახალი თაობის მოტივაციის მიმცემი. მისი ნაწარმოებები, განსაკუთრებით Goddamn Gypsy ([[1971]]) და მისი ხელახალი გამოცემა The Living Fire (E Zhivindi Yag) ([[2009]]), ითვლება იმ ბერკეტად, რომელმაც ხელი შეუწყო ბოშა ავტორების მხრიდან საკუთარი იდენტობის საჯარო და ლიტერატურული პრიზმით გამოხატვას.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.magoriabooks.com/books/livingfire/|title=The Living Fire by Ronald Lee|publisher=Magoria Books|access-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203202959/http://www.magoriabooks.com/books/livingfire/|archive-date=3 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201203202959/http://magoriabooks.com/books/livingfire/|archivedate=3 დეკემბერი 2020}}&lt;/ref&gt;

ლის ლიტერატურული სტილი გამოირჩევა ორხაზოვნებით — ერთი მხრივ, ავტობიოგრაფიული და რეალისტური ხასიათით, მეორე მხრივ კი, კულტურული და პოლიტიკური სიმბოლიზმით. კრიტიკოსების აზრით, სწორედ ამ სტრუქტურის გამო გახდა მისი ტექსტები უნივერსალურად გასაგები როგორც ბოშებისთვის, ასევე არაბოშა მკითხველისთვის.&lt;ref&gt;{{cite journal|author= Mihaela Mudure|title= Ronald Lee: A Canadian Roma Writer|year=2009|journal=European Landmarks of Identity|volume=2|issue=5|pages=306–312}}&lt;/ref&gt;

ლის გავლენა ფართოდ აისახა [[ბოშა მწერლობა|ბოშურ მწერლობაში]] [[2000-იანი წლები|2000-იანი]] წლებიდან მოყოლებული. ისეთი ავტორები, როგორებიც არიან [[Владимир Романов]], [[Dragoljub Acković]] და [[Alija Krasniqi]], თავად აღნიშნავდნენ, რომ რონალდ ლის ტექსტებმა მისცეს ნება და ძალა, თავიანთი ისტორია თავიანთ ენაზე, თავიანთი თვალით გადმოეცათ. ეს იყო მნიშვნელოვანი მეხსიერების აქტის ფორმა — ტკივილის, მიგრაციის, გენდერული უთანასწორობისა და კულტურული გამოუცხადებლობის ფონზე.

ლი ასევე აქტიურად განიხილავდა ლიტერატურას როგორც პოლიტიკური წინააღმდეგობის ფორმას. მისივე თქმით, {{ციტატა|„საკუთარი სახელით წერა არის ყველაზე მძლავრი გზა უთხრაო მსოფლიოს: 'ჩვენ ვარსებობთ'“.}} ეს მიდგომა თანხვედრაშია [[იან ჰენკოკი|იან ჰენკოკის]] პოზიციასთან, რომელიც ბოშური მწერლობის პოლიტიკურ როლს უსვამდა ხაზს თვითიდენტიფიკაციის პროცესში.

დღეს რონალდ ლი განიხილება როგორც ერთ-ერთი ფუძემდებელი თანამედროვე ბოშური ლიტერატურული მოძრაობისა, რომელმაც გზა გაუკვალა მრავალ თაობას თვითგამოხატვისაკენ.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[http://kopachi.com/ რონალდ ლის ვებსაიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220409123621/https://kopachi.com/ |date=2022-04-09 }} — ბიოგრაფია და სტატია-მასალა
*[https://web.archive.org/web/20000129200833/http://geocities.com/~patrin/righthandpath.htm ინტერვიუ არქივიდან]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ლი, რონალდ}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1934]] 
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2020]]
[[კატეგორია:კანადელი ბოშები]]
[[კატეგორია:ბოშა მწერლები]]
[[კატეგორია:ბოშა აქტივისტები]]
[[კატეგორია:ბოშური ენის ენათმეცნიერები]]
[[კატეგორია:ბოშები]]</text>
      <sha1>kj8hpls5oqx5pxzd77xdk6kcgo1mggl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალასის ციხე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593122</id>
    <revision>
      <id>5407265</id>
      <parentid>4844762</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5460" sha1="8by5zlbr871aeto222b3058qo7vpkc7" xml:space="preserve">'''სალასის ციხე''' ({{lang-es|Castillo de Salas}}) — [[ციხესიმაგრე]] ქალაქ [[სალასი (ესპანეთი)|სალასში]], [[ასტურია|ასტურიის]] რეგიონში, ესპანეთში. იგი პირველად დოკუმენტაციაში [[1124]] წელს გამოჩნდა.  
[[ფაილი:Torresalas.jpg|მინი|სალასის ციხე და ვალდესის სასახლე, [[2005]] წ.]]

== გარე ფასადი ==
იგი დაკავშირებულია ვალდეს სალასის სასახლესთან, რომელიც ამჟამად პატარა სასტუმროა.&lt;ref&gt;{{cite web
| url = http://www.charmingsmallhotels.co.uk/cgi-bin/articles.pl?id=627&amp;section=43&amp;action=display
| title = Review of the hotel Castillo de Valdes-Salas (English)
| url-status = dead
| archive-url = https://web.archive.org/web/20070928133138/http://www.charmingsmallhotels.co.uk/cgi-bin/articles.pl?id=627&amp;section=43&amp;action=display
| archive-date = 2007-09-28
| df = 
| accessdate = 2025-07-14
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070928133138/http://www.charmingsmallhotels.co.uk/cgi-bin/articles.pl?id=627&amp;section=43&amp;action=display
| archivedate = 2007-09-28
}}&lt;/ref&gt; ციხე არის დიდი კვადრატული კოშკი ოთხი სართულით: სარდაფი, სადაც ტყვეთა ციხეებია, და სამი სართული კასრიანი თაღით. სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ვიწრო სპირალური კიბით. აქვს სულ სამი ფანჯარა, დანარჩენი ისრის ფორმის ჭრილებია, რომლებიც მხოლოდ თავდაცვითი მიზნებისთვისაა განკუთვნილი. ანალოგიურად, მეორე სართულზე, მთავარი კარიბჭის ზემოთ მდებარე მახიკოლაციაა, რომელზეც თხრილის გავლით შესვლა იყო შესაძლებელი.&lt;ref&gt;{{cite web
| url= http://www.infoasturias.com/action/InfoasturiasFichaRecurso?recursoId=1693&amp;metodo=getFichaHTML
| title= Local Government tourist office information (English)
| url-status= dead
| archive-url= https://archive.today/20130126161850/http://www.infoasturias.com/action/InfoasturiasFichaRecurso?recursoId=1693&amp;metodo=getFichaHTML
| archive-date= 2013-01-26
| df= 
| accessdate= 2025-07-14
| archiveurl= https://archive.today/20130126161850/http://www.infoasturias.com/action/InfoasturiasFichaRecurso?recursoId=1693&amp;metodo=getFichaHTML
| archivedate= 2013-01-26
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| url= http://www.castillovaldesalas.com/
| title= Website of current owners of the palace &amp; castle (Spanish)
| access-date= 2007-08-29
| archive-url= https://web.archive.org/web/20070824060711/http://www.castillovaldesalas.com/
| archive-date= 2007-08-24
| url-status= dead
| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070824060711/http://www.castillovaldesalas.com/
| archivedate= 2007-08-24
}}&lt;/ref&gt;

== შიდა აგებულება ==
კოშკის შიგნით არის პრერომანული ხელოვნების [[მუზეუმი]], რომელიც წარმოადგენს სან მარტინის ეკლესიიდან მოტანილი ნაწარმოებებისა და საფლავის ქვების ღირებულ კოლექციას, აქედან გამომდინარეობს სახელწოდება „მუსეო პრერრომანიკო დე სან მარტინ დე სალასი“. ეს ნაწარმოები იძლევა წარმოდგენას [[X საუკუნე|X საუკუნის]] პრერომანული ხელოვნების დეკორატიული სიმდიდრის შესახებ ესპანეთში.&lt;ref&gt;{{cite web
| url= http://www.pueblos-espana.org/asturias/asturias/salas/
| title= Description of the tower(Spanish)
| access-date= 2007-08-29
| archive-url= https://web.archive.org/web/20070816182656/http://www.pueblos-espana.org/asturias/asturias/salas/
| archive-date= 2007-08-16
| url-status= dead
| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070816182656/http://www.pueblos-espana.org/asturias/asturias/salas/
| archivedate= 2007-08-16
}}&lt;/ref&gt;

== რესურსები ინტერნეტში ==
* [http://www.castillos-de-espana.com/categories.php?cat_id=20  Pictures of the Castle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412223533/https://www.castillos-de-espana.com/categories.php?cat_id=20 |date=2021-04-12 }} {{in lang|es}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ესპანეთის მუზეუმები]]</text>
      <sha1>8by5zlbr871aeto222b3058qo7vpkc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>საზღვაო კულტურა აზერბაიჯანში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>595362</id>
    <revision>
      <id>5407227</id>
      <parentid>4852309</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49720" sha1="59ur4kcem905a8vv8qdjy168z19n765" xml:space="preserve">[[ფაილი:Baku 19 century.jpg|მინი|ბაქოს პორტი. XIX საუკუნე]]
'''აზერბაიჯანის საზღვაო კულტურა''' მოიცავს ზღვასთან დაკავშირებულ ტრადიციებსა და საქმიანობას – მითებს, თევზაობას, ხელნაკეთობებსა და საზღვაო გადაზიდვებს სხვადასხვა ეპოქაში.

[[გობუსტანის კლდის მხატვრობა|გობუსტანის კლდეზე]] ნავის გამოსახულება ადასტურებს, რომ ვაჭრობა აქ უკვე ძვ. წ. VI–IV ათასწლეულებში იყო განვითარებული.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|url=https://lib.az/book/228/show|publisher=Avrasiya press|pages=45-46|isbn=978-9952-421-53-8}}&lt;/ref&gt; არაბი გეოგრაფი მუკადასი აღნიშნავს ბაქოს, როგორც მნიშვნელოვან პორტს.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|page=135|isbn=978-9952-421-53-8|url=https://lib.az/book/228/show}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში ბაქო კასპიის ზღვიდან ვოლგამდე და შირვან–გილანის აბრეშუმის გზაზე მნიშვნელოვან სატრანსპორტო და სავაჭრო ცენტრად ჩამოყალიბდა.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|pages=361-362|isbn=978-9952-421-53-8|url=https://lib.az/book/228/show}}&lt;/ref&gt; XIX საუკუნეში, [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] პერიოდში, შეიქმნა კომპანია „კავკასია და მერკური“, რომელმაც კასპიის საზღვაო გადაზიდვები განავითარა.&lt;ref&gt;[https://runivers.ru/new-encyclopedia/material_culture/katalog_statey/592427/ Пароходное общество «Кавказ и Меркурий»]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ნავთობის ინდუსტრიამ კიდევ უფრო გაზარდა ზღვის ტრანსპორტის საჭიროება.

1920 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ საზღვაო სექტორი გაანაციონალიზა. მეორე მსოფლიო ომის დროს აზერბაიჯანელი მეზღვაურები სამხედრო ტვირთების ტრანსპორტირებაში მონაწილეობდნენ. დამოუკიდებლობის შემდეგ ქვეყანა შეუერთდა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციებსა და „ერთი სარტყელი, ერთი გზის“ ინიციატივას. 2013–2014 წლებში შეიქმნა „აზერბაიჯანის კასპიის საზღვაო გადაზიდვების კომპანია“, რომელიც ქვეყნის ფლოტს აერთიანებს.&lt;ref&gt;[https://www.azerbaijan-news.az/az/posts/detail/azerbaycanin-deniz-neqliyyati-sistemi-avrasiya-mekaninin-en-muhum-neqliyyat-tranzit-qovshaqlarindan-birine-chevrilib-154576 Azərbaycanın dəniz nəqliyyatı sistemi Avrasiya məkanının ən mühüm nəqliyyat-tranzit qovşaqlarından birinə çevrilib]&lt;/ref&gt;

[[25 ივნისი|25 ივნისს]] აზერბაიჯანში ყოველწლიურად „მეზღვაურის დღე“ აღინიშნება.

== ისტორია ==
აზერბაიჯანი კასპიის ზღვის სანაპიროზე მდებარეობს და საზღვაო საზღვრებს [[რუსეთი|რუსეთთან]], [[ირანი|ირანთან]], [[ყაზახეთი|ყაზახეთთან]] და [[თურქმენეთი|თურქმენეთთან]] იზიარებს. ვოლგის არხები უკავშირდება ატლანტიკის, ბალტიისა და თეთრ ზღვებთან, თუმცა სეზონურად იყინება.&lt;ref&gt;[https://www.seanews.az/az/pages/37/news/7842 Xəzəri birləşdirən kanallar]&lt;/ref&gt; კუნძულების უმეტესობა ბაქოსა და აბშერონის არქიპელაგშია განთავსებული.&lt;ref&gt;[https://e-qanun.az/framework/25118 '''Bakı şəhər inzibati ərazi vahidi tərkibində Pirallahı rayonunun yaradılması haqqında''']&lt;/ref&gt; ბაქო იყო და რჩება მთავარ პორტად, ხოლო დუბენდისა და სანგაჩალის ტერმინალები ნავთობ–გაზის ექსპორტისთვის გამოიყენება.&lt;ref&gt;[https://www.ispionline.it/en/publication/caspian-sea-chessboard-geo-political-geo-strategic-and-geo-economic-analysis-11258 The Caspian Sea Chessboard. Geo-political geo-strategic and geo-economic analysis]&lt;/ref&gt; ისტორიულად მნიშვნელოვანია მაჰმუდაბადი, გუშტასბი, ნიაზაბადი და სხვა პორტებიც .&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|pages=238-239|isbn=978-9952-421-53-8}}&lt;/ref&gt;

„კასპიის ზღვის“ სახელწოდება [[ხაზარები|ხაზარებს]] უკავშირდება და ფართოდ გამოიყენება თურქულ, სპარსულ და არაბულ ენებში.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080107011626/https://www.britannica.com/eb/article-9110540 Caspian Sea]&lt;/ref&gt; აზერბაიჯანელების ისტორიული არეალი მოიცავს კასპიის ზღვის სანაპიროებსა და კავკასიონის მთებამდე ვრცელ ტერიტორიას.&lt;ref&gt;История Азербайджана. — Баку: Изд-во АН Азербайджанской ССР, 1960. — Т. 2. — С. 272.&lt;/ref&gt;

ნეოლითისა და ენეოლითის პერიოდიდან გობუსტანში ნიჩბოსნიანი ნავების გამოსახულებები ადასტურებს, რომ ზღვაოსნობა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე უკვე ძვ. წ. VI–IV ათასწლეულებში არსებობდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ნავები, სავარაუდოდ, ლერწმისგან მზადდებოდა და ბიტუმით იფარებოდა, ცხვირზე მზის ნიშნები კი აღმოსავლეთისკენ მოგზაურობას ან მზის თაყვანისცემას უკავშირდებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|isbn=978-9952-421-53-8|page=86}}&lt;/ref&gt;

ანტიკური წყაროები ([[სტრაბონი]], [[პლინიუს უფროსი|პლინიუსი]]) აღწერენ ინდოეთიდან კასპიის ზღვაში და იქიდან კავკასიაში საქონლის ტრანსპორტირების მარშრუტებს. ჰუნების მოძრაობამ კასპიის დასავლეთ სანაპიროს სტრატეგიული მნიშვნელობა გაზარდა და სასანიანებმა თავდაცვითი ნაგებობები – გილგილჩაისა და ბეშბარმაკის კედლები, დერბენტის ციხე – ააგეს.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;Azərbaycan etnoqrafiyası, II, 2007. səh. 337-338&lt;/ref&gt;

[[შირვანშაჰების სახელმწიფო|შირვანშაჰების]] ეპოქაში ბაქო ნავთობისა და მარილის ექსპორტის მნიშვნელოვან ცენტრად იქცა,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ხოლო არაბი გეოგრაფი მუკადასი მას მოიხსენიებდა  „ერთადერთ პორტად, რომელიც კლიმატური პირობების გამო მთელი წლის განმავლობაში მოქმედებდა“.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ბაქო იყო არა მხოლოდ სავაჭრო, არამედ სამხედრო თავშესაფარი, საიდანაც გემები კასპიის სამხრეთიდან ვოლგამდე მიემართებოდა და რომლის მეშვეობითაც ინდოეთთან და ჩინეთთანაც ვაჭრობდა.
[[ფაილი:Runsten Sö 179 vid Gripsholms slott.jpg|მინი|ინგვარის რუნული ქვის ნიმუში, რომელიც აღმართულია ვიკინგების კასპიის რეგიონში დარბევაში მონაწილეთა ხსოვნისადმი. სურათზე გამოსახულია შვედეთში ჰარალდრის მემორიალი, რომელიც კასპიის რეგიონში დაიღუპა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110203041849/http://www.raa.se/cms/extern/kulturarv/arkeologi_och_fornlamningar/gripsholm_runstenar_i_sverige.html Gripsholm]&lt;/ref&gt;]]
„IX–XI საუკუნეებში სკანდინავიელები, რომლებიც ცნობილნი არიან როგორც [[ვარიაგები]], ვოლგის მდინარის მეშვეობით კასპიის ზღვამდე აღწევდნენ. თავდაპირველად ისინი ვაჭრობით იყვნენ დაკავებულნი, თუმცა მოგვიანებით თავდასხმებსაც ახორციელებდნენ – მაგალითად, 912–913 წლებში მათ შირვანს შეუტიეს, რამაც აჩვენა, რომ შირვანშაჰებს საკუთარი ფლოტი არ გააჩნდათ და რეგიონში ვაჭრობა დროებით შეწყდა.&lt;ref&gt;Brøndsted (1965), pp. 64–65&lt;/ref&gt; მოგვიანებით, შირვანშაჰებმა ქართველების დახმარებით ვიკინგების გემები დაამარცხეს.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|pages=176-177|isbn=978-9952-421-53-8}}&lt;/ref&gt; 1041 წელს ვიკინგებმა ექსპედიცია კასპიისკენ (რაც „ინგვარის საგაში“ და რუნულ ქვებზეა აღნიშნული) გამართეს და ამის შემდეგ ისინი აღარ დაბრუნებულან.&lt;ref&gt;Logan (1992), p. 202&lt;/ref&gt;

XIII–XIV საუკუნეებში საზღვაო ვაჭრობა გაფართოვდა. ბაქოში ბუხარას ქარვასლა და ვენეციელი, გენუელი ვაჭრების პუნქტები იყო. [[მარკო პოლო]] წერდა, რომ ისინი კასპიის ზღვაში მოგზაურობდნენ და აბრეშუმს გელანიდან ეზიდებოდნენ. ბაქო, დერბენტი და სხვა პორტები აბრეშუმის, ხალიჩებისა და სანელებლების გადაზიდვის ჰაბებად იქცა.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

XV საუკუნის მეორე ნახევარში [[დერბენტი|დერბენტმა]] საპორტო ადგილის მნიშვნელობა დაკარგა და ბაქო კასპიის მთავარი ცენტრი გახდა. აქედან საზღვაო და სახმელეთო ვაჭრობით გაჰქონდათ ნავთობი, მარილი, აბრეშუმი და სხვა საქონელი, ხოლო ჩინეთიდან ძვირფასი კერამიკა შემოდიოდა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|page=359|isbn=978-9952-421-53-8}}&lt;/ref&gt;

XVI საუკუნეში კასპიის გზამ ევროპიდან ინდოეთამდე ბაქოს როლი კიდევ უფრო გაზარდა. ინგლისელმა მოგზაურებმა აღნიშნეს, რომ გემებისა და პორტების სიმცირე ვაჭრობას აფერხებდა,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; მაგრამ გილანელი ვაჭრები ბაქოს ნავთობს ყაზახეთისკენ და ცენტრალურ აზიაში აგზავნიდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite book|page=363|isbn=978-9952-421-53-8|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press}}&lt;/ref&gt; ქარავნული გზები ბაქოს აკავშირებდა [[შემახა|შემახასთან]], [[შაბრანის რაიონი|შაბრანთან]] და [[ასტრახანი|ასტრახანთან]], ხოლო შაბრანში მთავარი პორტი ნიაზაბადი იყო.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

[[ირან-ოსმალეთის ომები|ირან-ოსმალეთის ომების]] ერთ-ერთი მიზანი ბაქოს პორტზე კონტროლი და კასპიის ზღვაზე გასასვლელი იყო.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|page=350|isbn=978-9952-421-53-8}}&lt;/ref&gt; ოსმალეთის ინტერესს რუსი და ინგლისელი ვაჭრებიც აძლიერებდნენ. XVII საუკუნეში [[კაზაკები|კაზაკებმა]] ბაქოს შეუტიეს, მაგრამ დამარცხდნენ. XVIII საუკუნეში ხანები გემთმშენებლობას ავითარებდნენ, მათ შორის ბაქოს ხანი და ყოფილი ადმირალი მირზა მუჰამედ ხან I.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|year=2006|page=255|isbn=978-9952-421-53-8|publisher=Avrasiya press|title=Şirvanşahlar dövləti}}&lt;/ref&gt;

რუსული გავლენის ფონზე კასპიის ზღვაში ნაოსნობის განვითარების მცდელობები დაიწყო. XIX საუკუნეში ალექსანდრე II-მ „მერკურის“ და „კავკაზის“ გაერთიანებით შექმნა რუსული საზღვაო კომპანია „&lt;nowiki/&gt;[[კავკასია და მერკური]]&lt;nowiki/&gt;“, რომელიც ყველაზე დიდი საზღვაო კომპანია გახდა.&lt;ref&gt;Azərbaycan etnoqrafiyası, II, 2007. გვ. 326&lt;/ref&gt; გაჩნდა სხვა საზოგადოებებიც („დურჟინა“, „აღმოსავლური საზოგადოება“, „ნობელის საძმო“) და ადგილობრივი გემთმფლობელებიც – უსეინოვები, დადაშოვები.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Həsənov, Müsəllim|year=2018|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC.|page=20|url=https://www.asco.az/uploads_files/2020/11/04/756881604486433.pdf}}&lt;/ref&gt; 1868 წელს ბაქოში აშენდა გემების შეკეთების ქარხანა, რის შედეგადაც ქალაქი რუსეთის იმპერიის მესამე ცენტრი გახდა გემთსარემონტო მექანიზმით. XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან გაიზარდა რუსეთ–ირანის საზღვაო ვაჭრობა და ბაქოდან ირანში სატრანზიტო გზა გაიხსნა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Həsənov, Müsəllim|year=2018|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|page=35|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC|url=https://www.asco.az/uploads_files/2020/11/04/756881604486433.pdf}}&lt;/ref&gt;

== გემთმშენებლობა ==
აზერბაიჯანში უძველესი დროიდან ტივები, ნავები და გასაბერი საშუალებები გამოიყენებოდა. გობუსტანის კლდეებზე გამოსახული ნავები ძვ.წ. VI-IV ათასწლეულებს მიეკუთვნება. [[შირვანშაჰების სახელმწიფო|შირვანშაჰების]] პერიოდში ბაქოში გემთმშენებლობა და ნავსაყუდლები არსებობდა. XVIII საუკუნეში ბაქოს ხანი [[მირზა მაჰამად ხან I]] გემთმშენებლობას ხელმძღვანელობდა, რაც ადგილობრივ ვაჭრობასა და თავდაცვას ემსახურებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Sara Aşurbəyli|pages=83-86|year=2006|title=Şirvanşahlar dövləti|publisher=Avrasiya press|isbn=978-9952-421-53-8}}&lt;/ref&gt;
[[ფაილი:Baku Bibi-Eybat 004 8727.jpg|მინი|გემთმშენებლობის მანქანა ბაქოში]]
XIX საუკუნეში გაჩნდა კირჟიმები და ბარჟები, რომლებიც პორტის არაღრმა წყლებში ტვირთის გადასატანად გამოიყენებოდა. 1802 წელს ბაქოს ხანმა 3 სავაჭრო გემი ააგო, 2 წელიწადში კი – 11 საბრძოლო.&lt;ref&gt;Azərbaycan etnoqrafiyası, II, 2007. გვ. 325&lt;/ref&gt; „კავკასია და მერკურის“ ფლოტს 1860-იან წლებში უკვე 15 ორთქლმავალი და 30 იალქნიანი გემი ჰყავდა. 1870-იანებში თხევადი სატვირთო გემები გამოჩნდა, ხოლო XX საუკუნის დასაწყისში ფლოტი 700–800 გემს ითვლიდა. დამოუკიდებლობის შემდეგ ბაქოში [[ბაქოს გემთმშენებელი ქარხანა|გემთმშენებლობის ქარხანა]] დაარსდა.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Azerbaijan: New Shipyard in Baku Officially Opened|language=en-US|work=World Maritime News|url=https://worldmaritimenews.com/archives/93682/azerbaijan-new-shipyard-in-baku-officially-opened/|access-date=2025-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180723122527/https://worldmaritimenews.com/archives/93682/azerbaijan-new-shipyard-in-baku-officially-opened/|archivedate=2018-07-23}}&lt;/ref&gt;

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში აზერბაიჯანის ნავთობის ბუმმა კასპიის ზღვის გადაზიდვების განვითარება მოითხოვა — იალქნიანი გემები შუნებმა და ორთქლმავლებმა შეცვალეს. „კავკასია და მერკური“ და სხვა კომპანიები ფლობდნენ მონოპოლიას, თუმცა [[ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი|ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის]] „მტკვარ-კასპიის“ კონკურენციამ სისტემას შეარყია, სანამ სახელმწიფო კომპანიას არ შეუერთდა. 1902 წელს ბაქოს კომერციული პორტის მშენებლობა დაიწყო.&lt;ref&gt;{{Cite book|pages=33-34|year=2018|author=Həsənov, Mütəllim|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC}}&lt;/ref&gt;

1913-ში ნავთობის გაძვირებამ კრიზისი შექმნა, კომპანიები გაერთიანდნენ „კამვო“-ში. ბოლშევიკების მოსვლის შემდეგ ფლოტი ნაციონალიზდა, კერძო ინიციატივა შემცირდა. ბრიტანელებმა ბაქოში საკუთარი ფლოტი შექმნეს და ტვირთებზე გადასახადი შემოიღეს. 1920-ში საბჭოთა ხელისუფლებამ კასპიის საზღვაო სექტორი სრულად გააკონტროლა. შეიქმნა სახელმწიფო უწყებები. 1938-ში ფლოტი ორ ნაწილად გაიყო — „კასპტანკერი“ (ნავთობი) და „კასპფლოტი“ (ტვირთი).&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Həsənov, Mütəllim|year=2018|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC|pages=46-50}}&lt;/ref&gt;

მეორე მსოფლიო ომის წლებში კასპიის ზღვაზე მცურავი გემები მნიშვნელოვანი მისიის შემსრულებლები გახდნენ — ისინი ფრონტზე აწვდიდნენ იარაღს, ნავთობსა და ჯარისკაცებს. ამ პერიოდში მეზღვაურებს შორის ქალთა რიცხვი საგრძნობლად გაიზარდა. ომის შემდეგ, 1953 წელს, კასპიის ზღვაზე შეიქმნა სპეციალური ნავთობფლოტი, ხოლო 1964 წლიდან კასპიის გემებმა ვოლგა–ბალტიის არხის გავლით ჩრდილოეთ ევროპამდეც დაიწყეს სვლა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Həsənov, Mütəllim|year=2018|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC|page=139}}&lt;/ref&gt; 1992-ში აზერბაიჯანულმა გემებმა 70-წლიანი პაუზის შემდეგ საკუთარი დროშით გაცურეს. ქვეყანა შეუერთდა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციებს, გაჩნდა ახალი შეთანხმებები რუსეთთან და ყაზახეთთან.&lt;ref&gt;[https://apa.az/asia/azerbaycan-nato-deniz-tehlukesizliyi-mukemmellik-merkezine-qosulub-889842 Azərbaycan NATO Dəniz Təhlükəsizliyi Mükəmməllik Mərkəzinə qoşulub]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://yenimedia.net/2022/02/26/moskva-b%C9%99yannam%C9%99sini-oxuyub-anlamayanlar-ucun-rusiya-il%C9%99-imzalanmis-b%C9%99yannam%C9%99nin-tam-m%C9%99tni/ Moskva Bəyannaməsini oxuyub anlamayanlar üçün… Rusiya ilə imzalanmış Bəyannamənin tam mətni]&lt;/ref&gt;

2013–2014-ში შეიქმნა „აზერბაიჯანის კასპიის საზღვაო გადაზიდვების კომპანია“, რომელმაც ორი დიდი ფლოტი გააერთიანა. 2015-ში ბაქოს პორტი რეორგანიზდა.&lt;ref&gt;[http://tumba.kz/zhizn-regiona/11-zhizn-regiona/21613-sotrudnichestvo_morportov_aktau_baku.html Как развивается сотрудничество морских портов Баку и Актау]&lt;/ref&gt;

ტრანსკასპიური მარშრუტი აზერბაიჯანს ჩინეთსა და ევროპას აკავშირებს, ხოლო 2025-ში უზბეკეთი აზერბაიჯანის დახმარებით საკუთარ ფლოტს შექმნის.&lt;ref&gt;[https://www.orfonline.org/expert-speak/the-rise-of-the-middle-corridor The rise of the Middle Corridor: What is India's response?]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://musavat.com/news/ozbekistan-xezerde-ticaret-donanmasi-yaradacaq-baki-komek-edecek_1182800.html?d=1 Özbəkistan Xəzərdə ticarət donanması yaradacaq – Bakı kömək edəcək]&lt;/ref&gt;

2017 წელს მოეწერა ხელი ლაპის ლაზულის სატრანზიტო დერეფნის შეთანხმებას, რომელიც აზიასა და ევროპას აკავშირებს და გადის კასპიის ზღვაზე. დერეფანი ავღანეთმა 2018 წელს [[ჰერათი|ჰერათში]] გახსნა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190327071333/https://www.pajhwok.com/en/2018/12/29/afghanistan%E2%80%99s-commercial-goods-arrived-turkey-through-lapis-lazuli-route Afghanistan’s commercial goods arrived in Turkey through Lapis Lazuli route]&lt;/ref&gt; აზერბაიჯანი ასევე მონაწილეობს სხვა პროექტებში – ციფრული აბრეშუმის გზა და მწვანე ენერგიის დერეფანი.&lt;ref&gt;[https://report.az/infrastruktur/avropa-ile-asiyani-birlesdirecek-reqemsal-ipek-yolu-layihesi-diqqet-merkezinde/ Avropa ilə Asiyanı birləşdirəcək “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi diqqət mərkəzində]&lt;/ref&gt; ნავთობი და გაზი ქვეყნიდან გადის [[ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი|ბაქო–თბილისი–ჯეიჰანისა]] და [[სამხრეთის გაზის დერეფანი|სამხრეთის გაზის დერეფნის]] მეშვეობით, ხოლო მთავარი საბადოებია [[აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლი]] და [[შაჰ-დენიზი]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.delegate.com/content/annualmeeting/2016/documents/Azerbaijan-Afgan%20Isayev.pdf |title=&quot;Southern Gas Corridor: Delivering Azerbaijani Gas to Europe&quot; (PDF) |accessdate=2025-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170921000415/https://www.delegate.com/content/annualmeeting/2016/documents/Azerbaijan-Afgan%20Isayev.pdf |archivedate=2017-09-21 }}&lt;/ref&gt;

== საზღვაო განათლება ==
1860-იანებში ბაქოში სავაჭრო საზღვაო სკოლის დაარსება შესთავაზეს. 1881-ში საზღვაო კლასები გაიხსნა, სადაც მუსლიმებიც სწავლობდნენ. 1905 წელს გადაწყდა გემთმშენებლობის სკოლის გახსნა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Həsənov, Mütəllim|year=2018|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC|pages=31-32}}&lt;/ref&gt; 1920-ში ბაქოში წყლის ტრანსპორტის ტექნიკური სკოლა შეიქმნა, რომელმაც მექანიკოსები და ნავიგატორები მოამზადა.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Həsənov, Mütəllim|year=2018|title=Azərbaycanda gəmiçilik:sənədli tarix|publisher=Bakı: &quot;Max Ofset&quot; MMC|page=77}}&lt;/ref&gt;

მეორე მსოფლიო ომისას ახალგაზრდებსა და ქალებს საზღვაო ფლოტში ამზადებდნენ. 1939 წელს დაფუძნდა კასპიის საზღვაო სკოლა, რომელიც მოგვიანებით აზერბაიჯანის უმაღლეს საზღვაო სკოლად იქცა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304213408/http://news.flmaster.kz/?n_id=92334 Министерство обороны Казахстана направит курсантов в Азербайджанское высшее военно-морское училище]&lt;/ref&gt;

1996-ში შეიქმნა აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვაო აკადემია – 3 ფაკულტეტითა და 7 განყოფილებით.&lt;ref&gt;[https://www.asco.az/uploads_files/2020/11/04/456801604487036.pdf AZƏRBAYCAN DÖVLƏT DƏNİZ AKADEMİYASI]&lt;/ref&gt;

== აზერბაიჯანის საზღვაო ძალები ==
აზერბაიჯანის საზღვაო ძალების შექმნა დაიწყო 1919 წელს, როცა ბრიტანელები ბაქოდან გავიდნენ. ფლოტში შედიოდა რამდენიმე გემი – „არდაჰანი“, „ყარსი“, „ასტრაბადი“ და სხვ. ასევე შეიქმნა საზღვაო ავიაციის სკოლა, თუმცა ძლიერი ფლოტის ჩამოყალიბება აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დაცემის გამო ვერ მოხერხდა.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;[https://mod.gov.az/az/herbi-deniz-quvveleri-755/ Hərbi Dəniz Qüvvələri]&lt;/ref&gt;

1991 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, აზერბაიჯანმა სსრკ-ის კასპიის ფლოტის გემების 25% და ყველა ადგილობრივი ბაზა მიიღო. 1992-ში სამფეროვანი დროშა პირველად „ბაკილიზე“ აფრიალდა, დაიწყო ახალი ფლოტის შექმნა.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

1997 წლის კანონი ადგენს სამხედრო გემების დროშებს. [[თურქეთი|თურქეთთან]] და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-თან თანამშრომლობით აზერბაიჯანის გემები წვრთნებში მონაწილეობენ. საზღვაო ძალების მიზანია კასპიის რეგიონში უსაფრთხოება და ნავთობისა და გაზის ინფრასტრუქტურის დაცვა. „კასპიის ზღვის დაცვის ინიციატივა“ აზერბაიჯანსა და ყაზახეთს აშშ-ის მხარდაჭერით ეხმარება უსაფრთხოების გაძლიერებაში.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060407235458/http://www.defenselink.mil/news/Mar2006/20060309_4440.html European Command Transforming to Accommodate New Challenges]&lt;/ref&gt; 2017 და 2019 წლებში აზერბაიჯანმა „ზღვის თასს“ უმასპინძლა.&lt;ref&gt;[https://aztv.az/az/news/879/azerbaycan-komandasi-%E2%80%9Cdeniz-kuboku-2019%E2%80%9D-beynelxalq-yarishlarinin-qalibi-olub---%3Cmark%3Efotolar%3Cmark%3E Azərbaycan komandası “Dəniz kuboku-2019” beynəlxalq yarışlarının qalibi olub]&lt;/ref&gt;

== თევზჭერა ==
უძველესი დროიდან კასპიაში თევზაობდნენ ზუთხსა და ორაგულზე. ზუთხის ჭამა ზოგ ისლამურ მიმდინარეობაში აკრძალული იყო, ამიტომ მას ძირითადად რუსები ამუშავებდნენ. XIX საუკუნიდან თევზჭერა კომერციულად განვითარდა, მუშები ასტრახანიდან ჩამოჰყავდათ. XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელდა ბადეები, მაგრამ მარაგების აღდგენაზე არავინ ზრუნავსა, რამაც თევზის მასობრივი შემცირება გამოიწვია.&lt;ref&gt;Azərbaycan etnoqrafiyası, I, 2007. გვ. 310-315&lt;/ref&gt;

აზერბაიჯანში თევზაობა მხოლოდ საარსებო საქმიანობა არ ყოფილა – მას თან ახლდა ტრადიციული სიმღერები და რიტმული „იაჰუ“ ძახილი, რომელსაც მეთევზეების დამცველის სიმბოლური როლი ჰქონდა. მტკვარსა და კასპიის ზღვაზე გავრცელებული ეს ხმა თითქოს რიტუალად იქცა, რაც აზერბაიჯანელთა საზღვაო იდენტობის ნაწილად ჩამოყალიბდა. არქეოლოგიური გათხრები ადასტურებს, რომ ზღვის კულტურა ამ რეგიონში უძველესი დროიდან არსებობს – აღმოჩენილია მარგალიტის ორნამენტები და კლდეზე შესრულებული თევზაობის სცენები, რომლებიც ადამიანისა და ზღვის ურთიერთობის ხანგრძლივ ისტორიაზე მეტყველებს. ამ მდიდარი ტრადიციების გაგრძელებად, 2025 წელს „მარგალიტის ჩამოსხმის ხელოვნება“ იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად აღიარეს.&lt;ref&gt;[https://ich.unesco.org/en/RL/craftsmanship-of-mother-of-pearl-inlay-01874 Craftsmanship of mother of pearl inlay]&lt;/ref&gt;

== მითოლოგია და ხელოვნება ნავთობის ეპოქაში ==
1803-ში ბაქოელმა ჰაჯი ყასიმბეი მანსურბაევმა პირველმა დაიწყო ნავთობის მოპოვება სანაპიროსთან ახლოს. 1946–47 წლებში აშენდა პირველი პლატფორმები და კვლევითი ინსტიტუტები. ნავთობის თემაზე გადაიღეს ფილმები, მათ შორის „შავი ქვები“ (1956) და „სასწაულების კუნძული“. კადრები ბონდის ფილმშიც მოხვდა – ''The World Is Not Enough'' (1999).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171201035250/http://www.socarplus.az/pub/book/spextra_autumn_2012/files/publication.pdf Interesting facts from Azerbaijan oil and gas history]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[imdbtitle:0143145/locations|The World Is Not Enough]]&lt;/ref&gt;

1952 წელს ოსიპოვმა გამოსცა წიგნი „შვიდი გემის კუნძული“, რომელიც ნავთობის ქანების შექმნის ისტორიას ასახავს. სახელწოდების მიუხედავად, მხოლოდ „ჩვანოვი“ და „ლანკარანლი“ გემებია ნახსენები, თუმცა „შვიდი გემის“ ლეგენდა ბაქოში პოპულარული გახდა .

მხატვარმა [[თაირ სალახოვი|თაირ სალაჰოვმა]] ნავთობის თემას მიუძღვნა ნამუშევრები („ნეფთჩი“, „ესტაკადა“, „ნეფთ დაშლარი“), მარალ რაჰმანზადემ უცხოური დელეგაციების ვიზიტები ასახა, [[სათარ ბაჰლულზადე|სათარ ბაჰლუზადემ]] კი ნავთობის კოშკები მზის ჩასვლისას დახატა.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160304195127/http://www.socarplus.az/az/article/399/tahir-salahov-yaradicili%C4%9Finda-neft Tahir Salahov yaradıcılığında neft]&lt;/ref&gt;

აზერბაიჯანულ მითებში სამყაროს დასაწყისში ან ღმერთი, ან დიდი ზღვა არსებობდა. ერთ მითად, ღმერთმა ზღვაში შექმნა ძვირფასი ქვები, რომლებსაც დემონებმა ცისა და ვარსკვლავების შესაქმნელად გამოიყენეს. „მზის შვილების“ მითში დენიზი მზის ვაჟია. ზღაპრებში ოხაი – წყალქვეშა სამყაროს გმირია. ის ციხესიმაგრეში ცხოვრობს, რომელიც სისხლის ზღვებითაა გარშემორტყმული, კედლები კი თავის ქალებითაა აშენებული. სხვა ზღაპრებში გმირები ზღვებს კვეთენ და ნახევრად ადამიან მონსტრებს ებრძვიან.&lt;ref&gt;[https://books.google.ge/books?id=AHxOAQAAIAAJ&amp;q=%22%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BD-%D1%88%D0%B0%D1%85%22&amp;redir_esc=y Sovetskiĭ fol'klor, stat'i i materialy, Issue 7]&lt;/ref&gt;

ქალწულის კოშკის ლეგენდის მიხედვით, მეფის ქალიშვილმა თავი ზღვაში გადააგდო. ამ ამბავზე გადაიღეს ფილმი, მულტფილმი და შეიქმნა პირველი აზერბაიჯანული და აღმოსავლეთის ბალეტი „ქალწულის კოშკი“. ქალწულის კოშკი და ბაქოს ისტორიული პორტი იუნესკოს სიაშია, ხოლო ბაქოს [[სურახანის გემის მუზეუმი]] (2021) ზღვის ისტორიის, ნავთობის მოპოვებისა და ნაოსნობის კვლევას ეძღვნება.&lt;ref&gt;[https://surakhanishipmuseum.az/az &quot;SURAXANI&quot; GƏMİ-MUZEYİ]&lt;/ref&gt;

ზღვის თემასთანაა დაკავშირებული თანამედროვე ლიტერატურაში ემინ მაჰმუდოვის ნაწარმოებები „სიბნელის ზღვა“ და „ატლანტიდის ქალიშვილი“. 2004 წელს გამოიცა „კასპიის ზღვის წყალქვეშა საიდუმლოებები“. საბჭოთა ფილმი „კაცი ამფიბია“ აზერბაიჯანშია გადაღებული.&lt;ref&gt;[http://www.clb.az/dosyalar/612.pdf &quot;Azərbaycan ədəbiyyatında fantastika janrının görkəmli nümayəndəsi&quot; (PDF)]&lt;/ref&gt;

== ზღვის პროდუქტები და კულინარია ==
[[ფაილი:Balıq ləvəngisi.jpg|მინი|თევზის [[ლავანგი]]]]
აზერბაიჯანულ სამზარეულოში მნიშვნელოვანი იყო ქერცლიანი თევზი – [[ორაგული]], [[ჭერეხი]], [[ფარგა]]. თევზს ამარილებდნენ, აბოლებდნენ, აშრობდნენ და ინახავდნენ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170730065702/https://www.euractiv.com/section/europe-s-east/news/council-of-europe-plagued-by-caviar-diplomacy/ ''von Salzen, Claudia.'' &quot;Council of Europe plagued by 'caviar diplomacy']&lt;/ref&gt; თევზისგან ამზადებენ ქაბაბს (ტანდურისა და ბუხარის ქაბაბს), სოლტმას, გიზმაშს, ლევანგს, ბუღლამას, ბალინ სირდაგს, ლამბიჩს, მუტანჯიმს და დოლმას. დიდგვაროვანთა სუფრებზე განსაკუთრებით გამოირჩეოდა ორაგულისა და ჭერეხის ქაბაბი. თევზს ყურძნისა და ლეღვის ფოთლებში ფუთავდნენ და ეგრე ამზადებდნენ. ბუხარში კი წვავდნენ. დასავლეთ რეგიონებში იყენებდნენ ხრამის, ხოლო აღმოსავლეთში – ფარგასა და [[კაპარჭინა (თევზი)|კაპარჭინას]]. ლენქარანში უმატებდნენ ნიორსა და ოხრახუშს, მუღანში – ხახვსა და მწვანილებს. მუტანჯიმი მზადდებოდა თევზის ორთქლზე. თევზის დოლმა აფშერონში ახალი თევზით, ხოლო მუღანში დამარილებულით მზადდებოდა.&lt;ref&gt;Azərbaycan etnoqrafiyası, II, 2007. გვ. 225&lt;/ref&gt; ლენქორანში დამარილებულ თევზთან მიირთმევენ დაშმა-ფლავს, ხოლო სანაპირო რეგიონებში – ლავანგის გამომშრალ თევზთან ერთად.

== სანაპირო კურორტები ==
აზერბაიჯანის სანაპიროები (აფშერონი, ნაბრანი) გამორჩეულია მზიანი კლიმატით და კურორტული რესურსებით. ქვიშა სასარგებლოა რევმატიზმისა და ართრიტის მკურნალობაში, რადგან ორგანიზმს სითბოს გადასცემს და მეტაბოლიზმს აძლიერებს.  აბშერონის პლაჟები საბჭოთა დროიდან პოპულარულია. აქ განთავსებულია სანატორიუმები, ხოლო ბაქოს სანაპირო ბულვარი (1909) 1999 წლიდან ეროვნულ პარკად არის გამოცხადებული. სხვა ბულვარებია სუმგაითში, ლენქარანში და ასტარაში.&lt;ref&gt;[https://president.az/az/articles/view/14816 İlham Əliyev Astaranın dənizkənarı park-bulvar kompleksində yaradılan şəraitlə tanış olub]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://oxu.az/cemiyyet/baki-bulvarinda-iki-illik-fasileye-son-gemi-gezintisi-berpa-edilir Xəzərin &quot;Mirvari&quot;sinin iş qrafiki AÇIQLANDI]&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში]]
[[კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა]]</text>
      <sha1>59ur4kcem905a8vv8qdjy168z19n765</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ბიზანტიოლოგები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>600707</id>
    <revision>
      <id>5407331</id>
      <parentid>4871159</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ბიზანტისტიკა]]; დაემატა [[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</comment>
      <origin>5407331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="kn6ji5olx5fqcqcx8ipy5zan9gdhirs" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ბიზანტინისტიკა]]</text>
      <sha1>kn6ji5olx5fqcqcx8ipy5zan9gdhirs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჯეიმს პატრიკ ალისონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610394</id>
    <revision>
      <id>5407027</id>
      <parentid>5392877</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21539" sha1="k92loqo8wp2fajfv3i2vj1hqiis6872" xml:space="preserve">'''ჯეიმს პატრიკ ალისონი''' (დ.[[7 აგვისტო]], [[1948]] )&lt;ref name=NobelFacts&gt;{{cite web |date=October 1, 2018 |title=James P. Allison – Facts – 2018 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2018/allison/facts/ |work=NobelPrize.org |publisher=Nobel Media AB |access-date=October 5, 2018}}&lt;/ref&gt; — ამერიკელი იმუნოლოგი და [[ნობელის პრემია|ნობელის პრემი]]ის ლაურეატი, რომელიც იმუნოლოგიის პროფესორი, კათედრის გამგე და იმუნოთერაპიის პლატფორმის დამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორია [[MD Anderson|MD Anderson-ის სიმსივნის ცენტრშ]]ი [[ჰიუსტონი|ჰიუსტონ]]ში, [[ტეხასი|ტეხას]]ში. 
[[ფაილი:James P. Allison EM1B5525 (46207775441).jpg|300px|მინი|მარცხნივ|ჯეიმს პატრიკ ალისონი]]
ალისონმა აღმოაჩინა ახალი მკურნალობის მეთოდები ყველაზე მომაკვდინებელი სიმსივნეებისთვის. ასევე სიმსივნის კვლევის ინსტიტუტის (CRI) სამეცნიერო საკონსულტაციო საბჭოს დირექტორია. აქვს გრძელვადიანი ინტერესი T-უჯრედების განვითარებისა და გააქტიურების მექანიზმების, სიმსივნის იმუნოთერაპიის ახალი სტრატეგიების შემუშავების მიმართ და აღიარებულია როგორც ერთ-ერთი პირველი ადამიანი, რომელმაც გამოაცალკევა T-უჯრედის ანტიგენის რეცეპტორის ცილა.&lt;ref name=&quot;Cancer Research Institute&quot;&gt;{{cite web|title=James Allison|url=http://www.cancerresearch.org/our-strategy-impact/people-behind-the-progress/scientists/james-allison|website=Cancer Research Institute|access-date=August 4, 2016}}&lt;/ref&gt;
2014 წელს მიენიჭა ჯილდო ბიოლოგიის მეცნიერებაში;&lt;ref&gt;{{cite news |title=James Allison wins 2018 Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research |url=https://www.janssen.com/belgium/james-allison-phd-wins-2018-dr-paul-janssen-award-biomedical-research |access-date=September 11, 2018}}&lt;/ref&gt; 2018 წელს კი [[ტასუკუ ჰონჯო]]სთან ერთად გახდა [[ნობელის პრემია|ნობელის პრემი]]ის გამარჯვებული ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.&lt;ref name=&quot;Tang Prize&quot;&gt;{{cite news |title=First Tang Prize for Biopharmaceutical Science Awarded to James P. Allison, PhD, and Tasuku Honjo, MD, PhD |url=http://www.tang-prize.org/en/media_detail.php?cat=24&amp;id=396 |access-date=August 4, 2016 |work=www.tang-prize.org |publisher=[[The ASCO Post]] |date=July 10, 2014}}&lt;/ref&gt;
===ადრეული ცხოვრება===
ალისონი დაიბადა 1948 წლის 7 აგვისტოს, [[ელისი|ელის]]ში, [[ტეხასი|ტეხას]]ში.კონსტენს კალულას(ლინის) და ალბერტ მერფ ალისონის სამი ვაჟიდან ყველაზე უმცროსია.&lt;ref name=fmrs1&gt;{{Cite web|url=https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:VD62-RT3|title=FamilySearch.org|website=[[FamilySearch]] |accessdate=December 5, 2023}}&lt;/ref&gt; მერვე კლასის მათემატიკის მასწავლებელმა დიდი გავლენა მოახდინა ჯეიმსის კარიერულ განვითარებაზე. ერთი  ზაფხული გაატარა  საზაფხულო სამეცნიერო-საგანმანათლებლო პროგრამაში [[ტეხასის უნივერსიტეტი|ტეხასის უნივერსიტეტ]]ში, [[ოსტინი|ოსტინ]]ში და დაასრულა საშუალო სკოლა  დისტანციური კურსის მეშვეობით ელისის საშუალო სკოლაში. ალისონმატეხასის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი [[მიკრობიოლოგია]]ში &lt;ref name=&quot;ASCO Post&quot;&gt;{{cite news|last1=Cavallo|first1=Jo|title=Immunotherapy Research of James P. Allison, PhD, Has Led to a Paradigm Shift in the Treatment of Cancer - The ASCO Post|url=http://www.ascopost.com/issues/september-15-2014/immunotherapy-research-of-james-p-allison-phd-has-led-to-a-paradigm-shift-in-the-treatment-of-cancer/|access-date=August 4, 2016|work=www.ascopost.com|publisher=ASCO Post|date=September 15, 2014}}&lt;/ref&gt; ხოლო  1973 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიურ მეცნიერებებში.
===კარიერა===
1974 წლიდან 1977 წლამდე ალისონი მუშაობდა [[კალიფორნია]]ში როგორც პოსტდოქტორანტი კლინიკასა და კვლევით ფონდში. 1977 წლიდან 1983 წლამდე  მუშაობდა როგორც ასისტენტ ბიოქიმიკოსი და ასისტენტ პროფესორი MD Anderson-  ის &lt;ref name=&quot;mdanderson/allison&quot;&gt;{{cite web |title=James P. Allison |url=https://faculty.mdanderson.org/profiles/james_allison.html |website=MD Anderson Cancer Center |access-date=2 August 2025 |language=en |quote=profile}}&lt;/ref&gt; კვლევით განყოფილებაში სმითვილში, ტეხასში. ხოლო 1983 წლიდან 1984 წლამდე მუშაობდა როგორც ასოცირებული ბიოქიმიკოსი და ასოცირებული პროფესორი.  დაინიშნა იმუნოლოგიის პროფესორად და სიმსივნის კვლევის ლაბორატორიის დირექტორად კალიფორნიის უნივერსიტეტში, [[ბერკლი]]ში. 1997 წელს დაინიშნა პროფესორად კალიფორნიის უნივერსიტეტში, [[სან-ფრანცისკო]]ში.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite magazine|url=https://www.wired.com/story/meet-jim-allison-the-texan-who-just-won-a-nobel-cancer-breakthrough/|title=Meet the Carousing Texan Who Just Won a Nobel Prize|magazine=WIRED|access-date=October 25, 2018|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
2004 წელს  გადავიდა [[Memorial Sloan-Kettering]]-ის სიმსივნის ცენტრში (MSKCC) ნიუ-იორკში, რათა გამხდარიყო სიმსივნის იმუნოთერაპიის ცენტრის დირექტორი და იმუნოლოგიის პროგრამის ხელმძღვანელი. 2004 წლიდან 2012 წლამდე იყო [[Weill Cornell Medicine]]-ის პროფესორი და იმუნოლოგიისა და მიკრობული პათოგენეზის სადოქტორო პროგრამის თანახელმძღვანელი სამედიცინო მეცნიერებათა სამაგისტრო სკოლაში. აგრეთვე იყო მკვლევარი 2012 წლამდე,ხოლო 2012 წლიდან იმუნოლოგიის კათედრის გამგეა MD Anderson-ის სიმსივნის ცენტრში.&lt;ref name=&quot;MD Anderson Bio&quot;&gt;{{cite web|title=James P. Allison, Ph.D. - Immunology - Faculty - MD Anderson Cancer Center|url=http://faculty.mdanderson.org/James_Allison/default.asp?SNID=0|website=faculty.mdanderson.org|access-date=August 4, 2016}}&lt;/ref&gt;
ალისონი მეცნიერების ეროვნული აკადემიისა და მედიცინის ეროვნული აკადემიის, ამერიკული მიკრობიოლოგიის აკადემიისა  და [[American Association for the Advancement of Science]]-ის წევრია. აგრეთვე [[Cancer Research Institute]]-ის სამეცნიერო საკონსულტაციო საბჭოს დირექტორია. ადრე  მსახურობდა როგორც [[American Association of Immunologists]]-ის პრეზიდენტი.
===კვლევა===
[[ფაილი:11 Hegasy CTLA4 PD1 Immunotherapy.png|მინი|მარჯვნივ|Hegasy CTLA4 PD1 Immunotherapy.png]]
[[რალფ რეისფილდი|რალფ რეისფილდის]]  ხელმძღვანელობით,  გაიარა ტრენინგი  სიმსივნის იმუნოლოგიაზე,სადაც იკვლევდა ადამიანის [[ლეიკოციტები]]ს [[ანტიგენი|ანტიგენებ]]ს (HLA), T-უჯრედებს და იკვლევდა თუ რა როლი აქვთ HLA [[ცილები|ცილებ]]ს [[იმუნური სისტემა|იმუნური სისტემ]]ის დახმარებაში. 
1982 წელს ალისონმა პირველად აღმოაჩინა [[T-უჯრედი]]ს რეცეპტორი. 
ალისონის კვლევა T-უჯრედის მექანიზმების გასარკვევად ჩატარდა 1990-იან წლებში კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Allison |first1=JP |last2=McIntyre |first2=BW |last3=Bloch |first3=D |title=Tumor-specific antigen of murine T-lymphoma defined with monoclonal antibody. |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-immunology_1982-11_129_5/page/2292 |journal=Journal of Immunology |date=November 1982 |volume=129 |issue=5 |pages=2293–300 |doi=10.4049/jimmunol.129.5.2293 |pmid=6181166|s2cid=13249566 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; 1996 წელს იყო პირველი, ვინმაც აჩვენა, რომ T-უჯრედის ინჰიბიტორული მოლეკულის (ცნობილი როგორც CTLA-4) ანტისხეულურმა დაბლოკვამ შეიძლება გამოიწვიოს გაძლიერებული ანტი-სიმსივნეს  იმუნური პასუხები და სიმსივნის უარყოფა.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1=Leach | first1=D. R. | last2=Krummel | first2=M. F. | last3=Allison | first3=J. P. | title=Enhancement of Antitumor Immunity by CTLA-4 Blockade | url=https://archive.org/details/sim_science_1996-03-22_271_5256/page/1734 | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=271 | issue=5256 | date=March 22, 1996 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.271.5256.1734 | pages=1734–1736|pmid=8596936| bibcode=1996Sci...271.1734L | s2cid=7215817 }}&lt;/ref&gt;

ალისონის კვლევა ეხება T-უჯრედის ანტიგენის რეცეპტორის კომპლექსის, თანა-სტიმულატორული რეცეპტორებისა და სხვა მოლეკულების იმუნოლოგიებს, რომლებიც ჩართულია T-უჯრედის გააქტიურებაში. განსაკუთრებით დაინტერესებულია სიგნალების პოვნით, რომლებიც იწვევენ უბრალო T-უჯრედების დიფერენციაციას და ასევე, რომლებიც განსაზღვრავენ, გამოიწვევს თუ არა ანტიგენის რეცეპტორის ჩართვა T-უჯრედების ფუნქციურ გააქტიურებას ან ინაქტივაციას. განსაზღვრის შემდეგ, ძირითადი კვლევები გამოიყენება ახალი სტრატეგიების შესამუშავებლად აუტოიმუნური დაავადებების მკურნალობისა და სიმსივნის იმუნოთერაპიისთვის. 

დააარსა იმუნოთერაპიის პლატფორმა MD Anderson-ის სიმსივნის ცენტრში სიმსივნის პაციენტების იმუნური პასუხების შესასწავლად.
რაოდენობრივი ანალიზის მიხედვით ,2010-2019 წლების პერიოდში ალისონი ყველაზე მაღალი რეიტინგის მქონეა პრესტიჟული საერთაშორისო სამეცნიერო ჯილდოების მოგებაში.&lt;ref name=&quot;Meho2020&quot;&gt;{{cite journal |last1=Meho |first1=Lokman I. |title=Highly prestigious international academic awards and their impact on university rankings |journal=Quantitative Science Studies |year=2020 |volume=1 |issue=2 |pages=1–25 |doi=10.1162/qss_a_00045|s2cid=218488355 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; 40-იდან დანმიღებული აქვს 13 საუკეთესო ჯილდო მეცნიერების სფეროში.
2011 წელს ალისონმა მოიგო ჯილდო [[ბიოტექნოლოგია]]სა და [[მედიცინა]]ში&lt;ref name=&quot;BU&quot;&gt;{{cite web |title=Past winners |url=http://www.brandeis.edu/rosenstiel/gabbayaward/past.html |website=brandeis.edu |publisher=Brandeis University |access-date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;  და მიენიჭა ამერიკელი იმუნოლოგების ასოციაციის  ჯილდო. 2013 წელს მიიღო პრემია კლინიკურ იმუნოლოგიაში.&lt;ref name=&quot;Winners&quot;&gt;{{cite web | title=Past Recipients | website=The American Association of Immunologists | url=https://www.aai.org/Awards/Career-Awards/AAI-Lifetime-Achievement-Award/Past-Recipients.aspx | access-date=September 19, 2018}}&lt;/ref&gt; 2014 წელს აიღო პირველი [[Tang Prize]] ბიოფარმაცევტული მეცნიერების სფეროში ტასუკუ 
ჰონჯოსთან ერთად. მოიგო პრემია სიმსივნის კვლევის პროგრესისთვის [[National Foundation for Cancer Research]]-ისგან. მიიღო 3 მილიონი დოლარის პრიზი  მეცნიერებების დარგში&lt;ref name=&quot;Tang Prize&quot; /&gt; won the 9th Annual [[Szent-Györgyi Prize for Progress in Cancer Research]] of the [[National Foundation for Cancer Research]], received the $3 million [[Breakthrough Prize in Life Sciences]],&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ackerman|first1=Todd|title=The scientist who just might cure cancer|url=http://www.houstonchronicle.com/news/health/article/The-scientist-who-just-might-cure-cancer-5376864.php|access-date=August 4, 2016|publisher=Houston Chronicle|date=April 4, 2014}}&lt;/ref&gt; the [[Canada Gairdner International Award]],&lt;ref&gt;. აგრეთვე მიიღო [[Canada Gairdner International Award]], [[Louisa Gross Horwitz Prize, Massry Prize]]  და [[Harvey Prize Technion Institute of Technology.]] 2015 წელს კი მიიღო კლინიკური სამედიცინო კვლევის ჯილდო.
2017 წელს  მიიღო პრიზი მედიცინის დარგში და  სიმსივნის თერაპიაში იმუნოლოგიური მიდგომებისთვის (ეს პრემია Robert [[D. Schreiber]]-თან ერთად).&lt;/ref&gt; and the [[Balzan Prize]] for Immunological Approaches in Cancer Therapy (this prize jointly with [[Robert D. Schreiber]]).2018 წელს მიიღო საერთაშორისო პრემია მედიცინის დარგში, და ჯილდო მედიცინასა და ბიოსამედიცინო კვლევაში.
ალისონს ტასუკუ ჰონჯოსთან ერთად, 2018 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში  სიმსივნის თერაპიის აღმოჩენისთვის.
ალისონმა მიიღო [[Golden Plate Award]]  2019 წელს.

===პირადი ცხოვრება===
ალისონი დაქორწინდა [[მალინდა ბელი]]ზე 1969 წელს. ჰყავთ ერთი ვაჟი. განქორწინდნენ 2012 წელს. ალისონი შეხვდა [[პადმანე შარმა]]ს 2004 წელს. ალისონი და შარმა გახდნენ თანამშრომლები და მეგობრები და დაქორწინდნენ 10 წლის შემდეგ 2014 წელს. &lt;ref name=&quot;Houston Chronicle&quot;&gt;{{cite news |last=Ackerman |first=Todd |title=For pioneering immunotherapy researcher, the work is far from over |url=http://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/houston/article/For-pioneering-immunotherapy-researcher-the-work-6728734.php |access-date=August 4, 2016 |publisher=Houston Chronicle |date=December 30, 2015}}&lt;/ref&gt; 
ალისონის დედა გარდაიცვალა [[ლიმფომი]]თ, როცა ალისონი 10 წლის იყო. ძმა გარდაეცვალა [[პროსტატის სიმსივნე|პროსტატის სიმსივნი]]თ 2005 წელს.


===რესურსები ინტერნეტში===
https://faculty.mdanderson.org/profiles/james_allison.html

https://www.hhmi.org/research/investigators/allison_bio.htmlhttps://web.archive.org/web/20130430024354/http://www.hhmi.org/research/investigators/allison_bio.html{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

[[Nobel Prize]] including the Nobel Lecture December 7, 2018 Immune Checkpoint Blockade in Cancer Therapy: New insights, opportunities, and prospects for cures

https://www.mdanderson.org/newsroom/nobel-prize.html

https://www.pbs.org/independentlens/documentaries/jim-allison-breakthrough/

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
{{DEFAULTSORT:ალისონი, პატრიკი}}
[[კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები]]
[[კატეგორია:ნობელის პრემია]]
[[კატეგორია:მედიცინის მკვლევრები]]
[[კატეგორია:მედიცინის დოქტორები]]
[[კატეგორია:ბიოტექნოლოგია]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]</text>
      <sha1>k92loqo8wp2fajfv3i2vj1hqiis6872</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუსთავი (საფეხბურთო კლუბი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>612375</id>
    <revision>
      <id>5407200</id>
      <parentid>5385039</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T00:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31133" sha1="69ydd0mwx0bc0rkkiy1659bkrs7dewp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა საფეხბურთო კლუბი |
  სახელი =  ს.კ. რუსთავი|
  ლოგო    =[[ფაილი: FC_Rustavi_logo.png]] |
  upright  = |
  სრული სახელი = საფეხბურთო კლუბი  რუსთავი |
  დაარსდა = [[2015]] |
  სტადიონი    = სფფ ტექნიკური ცენტრი , [[რუსთავი]] |
  თევადობა = 1,000 | 
  პრეზიდენტი = [[ბაჩანა ცხადაძე]] |
 მწვრთნელი = [[გია ცეცაძე|გიორგი ცეცაძე]]|
  ლიგა =  [[ეროვნული ლიგა]] |
  სეზონი   = [[ეროვნული ლიგა 2|2025]] |
  ადგილი  = 1 (დაწინაურდა)|
  საიტი =https://fc-rustavi.ge/

| pattern_la1   = _jakopixel2324w
| pattern_b1  = _jakopixel2324w
| pattern_ra1 = _jakopixel2324w
| pattern_sh1 = 
| leftarm1 = FFFFFF 
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF 
| shorts1 = FFFFFF 
| socks1 = FFFFFF

| pattern_la2=_jakopixel2324r
| pattern_b2=_jakopixel2324r
| pattern_ra2=_jakopixel2324r
| leftarm2=FF0000
| body2=FF0000
| rightarm2=FF0000
| shorts2=FF0000
| socks2=FF0000
}}

'''რუსთავი''' (საფეხბურთო კლუბი რუსთავი) — ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ [[რუსთავი|რუსთავიდან]]. 2025 წლის სეზონის შემდეგ გუნდი საქართველოს ჩემპიონატის [[ეროვნული ლიგა|ეროვნულ ლიგაში]] დაწინაურდა. დაარსდა 2015 წელს და არის საქართველოს საფეხბურთო ლიგების ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილე.

გუნდმა ორი სეზონი გაატარა უმაღლეს ლიგაში.

==ისტორია==
საფეხბურთო კლუბ „რუსთავის“ კლუბს არანაირი იურიდიული კავშირი არ აქვს ქალაქში არსებულ არცერთ საფეხბურთო კლუბთან ( „გორდა“, „მეტალურგი“, „ოლიმპი “). როგორც ახალი გუნდი, ის 2015 წლის 3 ივლისს დაარსდა&lt;ref&gt;{{cite web |title=რუსთავი: აღზევება |url=http://lelo.ge/article/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98-%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90-1449/ |website=lelo.ge (in Georgian) |date=5 December 2017 |access-date=16 დეკემბერი 2025 |archive-date=27 იანვარი 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127223032/http://lelo.ge/article/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98-%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90-1449/ }}&lt;/ref&gt;.

„რუსთავის“ დებიუტი მეორე დივიზიონში იმავე წელს შედგა და ცხრილის შუაში გასვლით მიაღწია იქ ადგილის შეინარჩუნების მოკრძალებულ მიზანს&lt;ref&gt;{{cite web |title=2015/16 regular season |url=https://int.soccerway.com/national/georgia/pirveli-liga/20152016/regular-season/r32926/ |website=soccerway.com}}&lt;/ref&gt;.

მოლოდინების საწინააღმდეგოდ, 2016 წელს ისინი ფავორიტებს შორის აღმოჩნდნენ, მოახერხეს დაწინაურების ბრძოლაში გამარჯვება და მწვრთნელ ვარლამ კილასონიას ხელმძღვანელობით ლიგა მოიგეს. თუმცა, სეზონის გაზაფხული-შემოდგომის სისტემაზე გადასვლასთნ დაკავშირებით გარდამავალი პერიოდის გამო, არცერთი გუნდი არ დაწინაურებულა&lt;ref&gt;{{cite web |title=პირველი ლიგა ოთხმა კლუბმა გაინაღდა |url=https://www.mysports.ge/ka/post/view/16520 |website=mysports.ge (in Georgian), 25 November 2016 |access-date=16 დეკემბერი 2025 |archive-date=16 დეკემბერი 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221216115230/https://www.mysports.ge/ka/post/view/16520 }}&lt;/ref&gt;.

017 წელს ცუდი სტარტის მიუხედავად, კლუბმა მკვეთრად გააუმჯობესა თამაში და ათმატჩიანი მოგებათა სერიის შემდეგ პირველი ადგილი დაიკავა, და პირველ ლიგაში ავტომატურად გადავიდა&lt;ref&gt;{{cite web|title=ეროვნული ლიგა 2-ის 2017 წლის სეზონი დასრულდა|url=https://fanebi.com/erovnuli-liga-2-is-2017-tslis-sezoni-dasrulda/|website=fanebi.com (in Georgian)|date=25 November 2017|access-date=16 დეკემბერი 2025|archive-date=10 დეკემბერი 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241210143531/https://fanebi.com/erovnuli-liga-2-is-2017-tslis-sezoni-dasrulda/}}&lt;/ref&gt;.

„რუსთავმა“ რამდენიმე გამოცდილი ფეხბურთელი დაიმატა, როგორებიც არიან ნუკრი რევიშვილი, მამუკა კობახიძე და ოთარ მარცვალაძე და ეროვნულ ლიგაში პირველივე თამაშში „დინამო თბილისთან“ სამი ქულა მოიპოვა. თუმცა, სეზონის განმავლობაში შემადგენლობის ხშირმა ცვლილებამ სტაბილურ შედეგებს ვერ შეუწყო ხელი და საბოლოოდ გუნდმა მე-7 ადგილი დაიკავა&lt;ref&gt;{{cite web |title=Erovnuli Liga in 2018 |url=https://www.flashscore.com/football/georgia/crystalbet-erovnuli-liga-2018/ |website=flashscore.com}}&lt;/ref&gt;.

კლუბი 2019 წლის რეგულარული სეზონის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში იბრძოდა. საბოლოოდ, „რუსთავის“ ლიგაში დარჩენა შეეძლო თელავთან პლეი-ოფში გამარჯვების შემთხვევაში, თუმცა ორივე თამაშში დამარცხდა&lt;ref&gt;{{cite web |title=თელავმა&quot; &quot;რუსთავი&quot; დაამარცხა და ეროვნულ ლიგაში დაწინაურდა |url=https://1tv.ge/news/telavma-rustavi-daamarckha-da-erovnul-ligashi-dawinaurda/|website=1tv.ge (in Georgian) |date=11 December 2017}}&lt;/ref&gt;.

ლიგა 2-ში დაბრუნების შემდეგ, მომდევნო სეზონში „რუსთავი“ ლიგაში დაწინაურებისთვის ბრძოლაში ჩაერთო და ბოლო თამაშამდე პლეი-ოფში გასვლის შანსი არ დაუკარგავს. თუმცა, ბოლო მატჩის შედეგები არახელსაყრელი აღმოჩნდა. მიუხედავად ამისა, ამ სეზონში „რუსთავმა“ თავისი ყველაზე დიდი გამარჯვება მოიპოვა ანგარიშით 10–0&lt;ref&gt;{{cite web |title=ეროვნული ლიგა 2. &quot;რუსთავმა&quot; 10:0 მოიგო |url=https://sportall.ge/fekhburthi/fekhburthii/erovnuli-liga/144505-erovnuli-liga-2-qrusthavmaq-100-moigo.html |website=sportall.ge (in Georgian) |date=29 November 2020}}&lt;/ref&gt;.

2021 წლიდან კლუბმა ორჯერ მიიღო მონაწილეობა გასავარდნ პლეი-ოფში. თავდაპირველად, „რუსთავი“ სტუმრად გატანილი გოლების წყალობით „კოლხეთი 1913“-ს აჯობა, თუმცა მომდევნო სეზონში ორივე მატჩი „კოლხეთ ხობთან“ წააგო, რის გამოც მესამე დივიზიონში გავარდა&lt;ref&gt;{{cite web |title=ეროვნულ ლიგა 2-ში ხობის &quot;კოლხეთი&quot; და &quot;ვიტ ჯორჯია&quot; ითამაშებენ |url=https://1tv.ge/news/erovnul-liga-2-shi-khobis-kolkheti-da-vit-jorjia-itamasheben-1tvsport/ |website=1tv.ge (in Georgian), 10 December 2022}}&lt;/ref&gt;.

2023 წლის სეზონში, „რუსთავი“ ავტომატურად დაწინაურებისთვის იბრძოდა. მიუხედავად იმისა, რომ გუნდმა პლეი-ოფში „ლოკომოტივთან“ საერთო ჯამში 7–4 დამარცხდა, საბოლოოდ, ფედერაციის მიერ შუქურას დისკვალიფიკაციის შედეგად, ისინი მეორე დივიზიონში დაბრუნდნენ&lt;ref&gt;{{cite web |title=&quot;შუქურა&quot; ლიგა 4-ში დაქვეთდა, ლიგა 2-ში კი &quot;რუსთავი&quot; ითამაშებს - ეროვნულმა ლიგამ ლიცენზირების შედეგები გამოაქვეყნა #1TVSPORT &quot;შუქურა&quot; ლიგა 4-ში დაქვეთდა, ლიგა 2-ში კი &quot;რუსთავი&quot; ითამაშებს |url=https://1tv.ge/news/shuqura-liga-4-shi-daqvetda-liga-2-shi-ki-rustavi-itamashebs-erovnulma-ligam-licenzirebis-shedegebi-gamoaqveyna-1tvsport/ |website=1tv.ge (in Georgian) |access-date=11 January 2024}}&lt;/ref&gt;.

2024 წელს „რუსთავი“ მესამე ადგილზე გავიდა, რაც გულისხმობდა დაწინაურების პლეი-ოფში მონაწილეობას, თუმცა „თელავთან“ დამარცხდა. ერთი წლის შემდეგ, გუნდმა მოახერხა ლიგა 2-ის სეზონის მოგება, მიუხედავად იმისა, რომ სეზონის შუაში ათი ქულით ჩამორჩებოდა და ექვსწლიანი არყოფნის შემდეგ უმაღლეს ლიგაში დაბრუნდა&lt;ref&gt;{{cite web |title=ხანგრძლივი პაუზის შემდეგ  რუსთავი Crystalbet ეროვნულ ლიგაში ითამაშებს |url=https://www.crystalsport.ge/news/79699-khangrdzlivi-pauzis-shemdeg---rustavi-crystalbet-erovnul-ligashi-itamashebs |website=crystalsport.ge |access-date=6 December 2025 |language=ka |quote=Rustavi set to return to Crystalbet Erovnuli Liga after a long pause |date=25 November 2025}}&lt;/ref&gt; . 

რუსთავი“ სამჯერ გავიდა საქართველოს თასის მეოთხედფინალში. ქვედა ლიგის გუნდის რანგში, ისინი ნახევარფინალში გასვლასთან ახლოს იყვნენ 2017 წელს „დინამო თბილისთან“ თამაშის დროს. ძირითად და დამატებით დროში უგოლო ფრედ დამთავრებული მატჩის შემდეგ, მეოთხედფინალის გამარჯვებული პენალტების სერიაში გაირკვა&lt;ref&gt;{{cite web |title=რუსთავი-დინამო (თბ) 0:0 (პენ. 0:3) - რევიშვილის საოცრებანი|url=https://sportall.ge/fekhburthi/fekhburthii/thasi/109141-rusthavi-dinamo-thb-00-pen-03-revishvilis-saocrebani-video.html |website=sportall.ge |date=14 September 2017}}&lt;/ref&gt;. იგივე სცენარი განვითარდა ორი წლის შემდეგ, როდესაც „რუსთავი“-ს თასის კამპანია „ტორპედო ქუთაისმა“ შეაჩერა&lt;ref&gt;{{cite web |title=ქუთაისის &quot;ტორპედო&quot; დავით ყიფიანის სახელობის თასის ნახევარფინალშია|url=https://megatv.ge/ქუთაისის-ტორპედო-დავით-ყ/ |website=megatv.ge (in Georgian) |date=25 September 2019}}&lt;/ref&gt;.

==სეზონები==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+
|-
! სეზონი!! ლიგა!! ადგილი !! თ !! მ !! ფ!! წ !!გტ!!გშ!! ქ!! [[საქართველოს თასი|თასი]]
|-
| [[პირველი ლიგა 2015-2016|2015/16]]|| rowspan=&quot;3&quot; |[[ეროვნული ლიგა 2|მე-2]]||'''9''' ||34 ||10 ||13 ||11 ||33 ||33 ||43 || 1 რაუნდი
|-
| 2016|| bgcolor=&quot;Gold&quot; |'''1'''|| 16 || 12 || 2 || 2|| 40 ||15 ||32 || წინასწარი რაუნდი 
|-
| 2017|| bgcolor=&quot;Gold&quot; |'''1'''|| 36 ||26 ||5 ||5 ||72 ||25 ||83 || 1/4 ფინალი
|-
| [[ეროვნული ლიგა 2018|2018]]|| rowspan=&quot;2&quot; | [[ეროვნული ლიგა|1-ელი]]||'''7''' ||36 ||8 ||13 ||15 ||33 ||44||37 ||1/8 ფინალი              	
|-
| [[ეროვნული ლიგა 2019|2019]]|| bgcolor=&quot;#FFBBBB&quot; |'''8''' ||36 ||9 ||11 ||16 ||40 ||56 || 38|| 1/4 ფინალი
|-
| 2020|| rowspan=&quot;3&quot; | მე-2||'''4''' || 18	|| 7||	5||	6||	35|| 27||	26|| 1/16 ფინალი 
|-
| 2021||'''9''' ||36 ||11 ||6 ||19 ||46 ||58||39|| 1/16 ფინალი
|- 
| 2022|| bgcolor=&quot;#FFBBBB&quot; |'''7''' ||28 ||6 ||5 ||17 ||34  ||54|| 23 || 1/8 ფინალი
|-
| 2023||[[ლიგა 3|მე-3]]|| bgcolor=&quot;#F1A33F&quot; |'''3''' ||30 || 19||4 ||7 ||63 ||31 ||61 || 1 რაუნდი
|-
| 2024 || rowspan=&quot;2&quot; |მე-2|| bgcolor=&quot;Silver&quot; |'''2''' || 36 ||20 || 5|| 11||62||41 ||65 || 1/4 ფინალი
|-
| 2025 || bgcolor=&quot;Gold&quot; |'''1'''|| 36 ||21 || 8|| 7||62||30 ||71 || 1/4 ფინალი
|}

== ბომბარდირები ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+ 
|-
! Season !!Div.!! Name!! Goals
|-
| 2015–16 || rowspan=&quot;3&quot; | მე-2 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} ზვიად მეტრეველი, ზაზა ციცქიშვილი|| 6
|-
| 2016 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} დათა სიჭინავა|| 12
|-
| 2017 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} დათა სიჭინავა || 30
|-
| 2018 || rowspan=&quot;2&quot; | 1-ელი || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} ბექა ქავთარაძე, ზაზა ციცქიშვილი, &lt;br/&gt;[[ოთარ მარცვალაძე]]|| 4
|-
| 2019 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} ბექა ქავთარაძე || 8
|-
| 2020 || rowspan=&quot;3&quot; | მე-2 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} თომა ტაბატაძე|| 13
|-
| 2021 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} პაათა კიტეიშვილი|| 12
|-
| 2022 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|RSA}} ბანტუ მზვაკალი|| 9
|-
| 2023 || მე-3|| align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} ბაჩუკი გოცაძე||10
|-
| 2024 || rowspan=&quot;2&quot; |მე-2|| align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Georgia}} გიორგი გაბედავა||15
|-
| 2025 || align=&quot;left&quot; |{{flagicon|Brazil}} ჟანი || 13
|}

==პენალტების სერიები==
{| class=&quot;wikitable &quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!style=&quot;width: 3em;&quot;| თარიღი!!ტურნირი!!რაუნდი!!მოწინაამღდეგე!!მოედანი!! colspan=&quot;2&quot; |შედეგი
|-
| 13 სექტემბერი 2017||[[საქართველოს თასი]]||1/4 ფინალი||[[დინამო თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)|დინამო თბილისი]]||სახლში||წაგება||0–3
|-
| 25 სექტემბერი
2019
|[[საქართველოს თასი]]||1/4 ფინალი||[[ტორპედო ქუთაისი (საფეხბურთო კლუბი)|ტორპედო ქუთისი]]||სახლში||წაგება||2–4
|-
| 7 აგვისტო 2025||[[საქართველოს თასი]]||1/8 ფინალი|| იბერია 2||სტუმრად||მოგება||4–3
|}

== შემადგენლობა  ==
მონაცემები აღებულია „Crystalbet ეროვნული ლიგის“ ოფიციალური საიტიდან 2025 წლის 16 დეკემბრის მონაცემებით&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rustavi players |url=https://erovnuliliga.ge/ge/club/rustavi/squad?season=524 |website=eliga.ge}}&lt;/ref&gt;.

{{საფეხბურთო გუნდი დასაწყისი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=1|ნაკ=GEO|პოზ=მეკარე|სახელი=სოსო ქურდავა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=2|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=შოთიკო ანდღულაძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=3|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=ვაჟა ფაცაცია}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=4|ნაკ=BRA|პოზ=მცველი|სახელი=გილერმე სოუზა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=5|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=ლუკა ჩოხელი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=6|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=ზაურ სიჭინავა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=7|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=ერეკლე მიგრიაული}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=8|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=კახავერ კაკაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=9|ნაკ=BRA|პოზ=თავდამსხმელი|სახელი=ჟან სოუზა დე ალმეიდა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=10|ნაკ=GHA|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=პრინს ოსეი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=11|ნაკ=GHA|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=სოლომონ კესი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=12|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=გიორგი წილაძე}} 
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=13|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=ავთნდილ გუჯაბიძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=14|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=გიორგი ჯალაღონია}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=15|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=გაბრიელ ფეტვიაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=17|ნაკ=GHA|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=ბილი ჯიბრილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=18|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=ნიკა ჯაფარიძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=19|ნაკ=GEO|პოზ=თავდამსხმელი|სახელი=ლევან კუტალია}}
{{საფეხბურთო გუნდი შუა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=20|ნაკ=UKR|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=დმიტრო დობრანსკი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=21|ნაკ=GEO|პოზ=მეკარე|სახელი=პაპუნა ბერუაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=22|ნაკ=იაპონია|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=იუტა ნაკანო}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=23|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=ამირან დევიძე}} 
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=24|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=როინ ოდეშილიძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=25|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=გეორგი სულაქველიძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=26|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=ლონგო ბალღიაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=27|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=მამუკა კაპანაძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=28|ნაკ=GEO|პოზ=თავდამსხმელი|სახელი=თორნიკე გულიაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=29|ნაკ=GEO|პოზ=მეკარე|სახელი=ლევან შოვნაძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=30|ნაკ=GEO|პოზ=ნახევარმცველი|სახელი=დემეტრე წიქარიშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=32|ნაკ=GEO|პოზ=თავდამსხმელი|სახელი=გიორგი ჩხეიძე}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=35|ნაკ=GEO|პოზ=თავდამსხმელი|სახელი=ლუკა ყოჩიაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=36|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=ბესარიონ ოსიაშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=37|ნაკ=GEO|პოზ=მეკარე|სახელი=ლუკა ჯოჯუა}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=38|ნაკ=GEO|პოზ=თავდამსხმელი|სახელი=გიორგი წიქარიშვილი}}
{{საფეხბურთო გუნდის მოთამაშე|ნომერი=40|ნაკ=GEO|პოზ=მცველი|სახელი=დავით უბილავა}}
{{საფეხბურთო გუნდი დასასრული}}

== მწვრთნელები ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size: 100%;&quot;
!სახელი
!ერო.
!-დან
!-მდე
|-
|გიორგი მიშველიძე
|{{Flagicon|Georgia}}
|2015 წლის სექტემბერი
|2016 წლის აპრილი
|-
|[[ვარლამ კილასონია]]
|{{Flagicon|Georgia}}
|2016 წლის აპრილი
|2017 წლის დეკემბერი
|-
|ვლადიმერ გაზაევი
|{{Flagicon|Russia}}
|2018 წლის იანვარი
|2018 წლის ივნისი
|-
|ვარლამ კილასონია (2)
|{{Flagicon|Georgia}}
|2018 წლის ივნისი
|2018 წლის სექტემბერი
|-
|უჩა სოსიაშვილი
|{{Flagicon|Georgia}}
|2018 წლის სექტემბერი
|2018 წლის დეკემბერი
|-
|[[ბადრი კვარაცხელია]]
|{{Flagicon|Georgia}}
|2019 წლის თებერვალი
|2019 წლის აპრილი
|-
|ვარლამ კილასონია (3)
|{{Flagicon|Georgia}}
|2019 წლის მაისი
|2020 წლის ივლისი
|-
|სულიკო დავითაშვილი
|{{Flagicon|Georgia}}
|2020 წლის ივლისი
|2020 წლის აგვისტო
|-
|თემურ მახარაძე
|{{Flagicon|Georgia}}
|2020 წლის აგვისტო
|2021 წლის თებერვალი
|-
|ვლადიმერ ხაჩიძე
|{{Flagicon|Georgia}}
|2021 წლის თებერვალი
|2021 წლის ივლისი
|-
|არმაზ ჯელაძე
|{{Flagicon|Georgia}}
|2021 წლის აგვისტო
|2022 წლის აპრილი
|-
|ლევან ჯოხაძე
|{{Flagicon|Georgia}}
|2022 წლის მაისი
|2022 წლის ნოემბერი
|-
|[[ვალერი აბრამიძე]]
|{{Flagicon|Georgia}}
|2022 წლის ნოემბერი
|2022 წლის დეკემბერი
|-
|ვარლამ კილასონია (4)
|{{Flagicon|Georgia}}
|2023 წლის თებერვალი
|2025 წლის აპრილი
|-
|[[გია ცეცაძე|გიორგი ცეცაძე]]
|{{Flagicon|Georgia}}
|2025 წლის აპრილი
|
|}

== კლუბის შტაბი ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!პოზიცია
!სახელი
|-
|გენერალური დირექტორი
|[[ბაჩანა ცხადაძე]]
|-
|მთავარი მწვრთნელი
|[[გია ცეცაძე|გიორგი ცეცაძე]]
|-
|მწვრთნელის თანაშემწე
|
|-
|მეკარეების მწვრთნელი
|ანდრო კოროშინაძე
|}

== მიღწევები ==

* '''[[ეროვნული ლიგა 2|პირველი ლიგა/ეროვნული ლიგა 2]]'''
** ჩემპიონი (3): 2016 (თეთრი ჯგუფი), 2017, 2025
** მეორეადგილოსანი (1): 2024
* '''[[ლიგა 3]]'''
** მესამეადგილოსანი (1): 2023

== ცნობილი ფეხბურთელები ==

* [[გიორგი მამარდაშვილი]]
* [[ხვიჩა კვარაცხელია]]

== სხვა გუნდები ==
„რუსთავის“ სათადარიგო გუნდიც ჰყავს, რომელიც რეგიონული ლიგის A ჯგუფში მონაწილეობს&lt;ref&gt;{{cite web |title=2025 Regional league |url=https://gff.ge/ge/championships/regional-league/groupa|website=gff.ge}}&lt;/ref&gt;.  მათი საშინაო არენა [[ფოლადის სტადიონი|ფოლადის სტადიონია]] .

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ეროვნული ლიგა}}
[[კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები]]</text>
      <sha1>69ydd0mwx0bc0rkkiy1659bkrs7dewp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალომე ბეი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>613639</id>
    <revision>
      <id>5407275</id>
      <parentid>5385590</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T07:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10901" sha1="a3wiwejx9ero5dtizhw0fd2ash4pu42" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუსიკოსი
|სახელი = 
|ორიგინალური სახელი=
|სურათი = Salome Bey.jpg
|ფოტოს_სიგანე =  
|სათაური = 
|ნამდვილისახელი  = 
|მეტსახელი =
|დაიბადა = [[10 ოქტომბერი]], [[1933]]
|დაბადების ადგილი = [[ნიუაკი]],[[ნიუ-ჯერზი|ნიუ-ჯერზი]]
|გარდ = [[8 აგვისტო]], [[2020]] (86 წლის)
|გარდ ადგილი = [[ტორონტო]], [[ონტარიო]], [[კანადა]]
|წარმოშობა = 
|ინსტრუმენტი = [[ვოკალისტი]]
|დისკოგრაფია =
|მიმართულება = 
|ჟანრი = [[სოული]], [[ჯაზი]], [[გოსპელი]]
|საქმიანობა = [[მუსიკოსი]], [[სიმღერების ავტორი]], [[ხმის ჩამწერი პროდიუსერი]] 
|აქტიურობის წლები    = [[1964]] - [[2011]]
|ლეიბლი = 
|ამჟამინდელი_წევრობა = 
|ყოფილი_წევრობა = [[ჰორას სილვერი]], [[ენდი ბეი]]
|წარმოქმნილი ჯგუფები =
|წარმოქმნილი ჯგუფებიდან = 
|მეუღლე =
|პარტნიორი = 
|საიტი = 
|წევრები = 
|ყოფილი წევრები  = 
|აღსანიშნავი ინსტრუმენტები = 
}}

'''სალომე ბეი''' (დ.[[10 ოქტომბერი]],[[1933]] — გ. [[8 აგვისტო]] [[2020]])&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200811005616/https://www.ctvnews.ca/entertainment/singer-salome-bey-known-as-canada-s-first-lady-of-the-blues-dies-at-age-86-1.5058024 &quot;Singer Salome Bey, known as Canada's first lady of the blues, dies at age 86&quot;]. [[CTV News]], August 10, 2020.&lt;/ref&gt; — [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]-ში დაბადებული [[კანადელები|კანადელი]] [[მომღერალი]]-[[კომპოზიტორი]] და [[მსახიობი]], რომელიც [[1966]] წლიდან [[ტორონტო|ტორონტოში]], [[ონტარიო|ონტარიოში]] ცხოვრობდა.&lt;ref&gt;Durrell Bowman, [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/salome-bey-emc/ &quot;Salome Bey&quot;]. ''[[The Canadian Encyclopedia]]'', January 13, 2009.&lt;/ref&gt;

[[2005]] წელს იგი [[კანადის ორდენი|კანადის ორდენის]] საპატიო წევრად დასახელდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Salome Bey invested as Honorary Member of the Order of Canada|url=http://www.gg.ca/document.aspx?id=12296&amp;lan=eng|website=Governor General of Canada|archive-url = https://web.archive.org/web/20130828102857/http://www.gg.ca/document.aspx?id=12296&amp;lan=eng|accessdate=July 8, 2016|archive-date = August 28, 2013}}&lt;/ref&gt; [[2022]] წელს კანადის ფოსტამ მას სამახსოვრო [[საფოსტო მარკა]] გადასცა კანადურ მუსიკასა და თეატრში შეტანილი წვლილისთვის.&lt;ref name=&quot;cp2022&quot;&gt;{{cite news |title=Salome Bey, 'first lady of the blues,' honoured with Canada Post stamp |url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/salome-bey-stamp-unveiled-1.6426419 |access-date=22 April 2022 |agency=The Canadian Press |publisher=CBC News |date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt;

==ბიოგრაფია==
[[ნიუ-ჯერზი|ნიუ-ჯერზიში]], საშუალო კლასის შავკანიან ოჯახში დაბადებული ბეი ძმასთან, [[ენდი ბეი|ენდი ბეისთან]] და დასთან, [[ჯერალდინ ბეი|ჯერალდინ ბეისთან]] ერთად ვოკალურ ჯგუფს შექმნა, რომელიც ცნობილი იყო როგორც '''„Andy and the Bey sisters“''', ისინი ადგილობრივ კლუბებში გამოდიოდნენ და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკასა]] და [[ევროპა|ევროპაში]] მოგზაურობდნენ. [[1964]] წელს ტორონტოში გადასვლისა და ჯაზ-კლუბებში დაკვრის შემდეგ, სალომე ცნობილი გახდა, როგორც „კანადის ბლუზის პირველი ლედი“.

ბეიმ ჩაწერა ორი ალბომი [[ჰორას სილვერი|ჰორას სილვერთან]] ერთად და გამოუშვა ცოცხალი ალბომები თავისი გამოსვლებისდან [[მონრეალის იუბილეიშენ სახარების გუნდი|მონრეალის იუბილეიშენ სახარების გუნდთან]] ერთად.

ბეი იყო კანადური სუპერჯგუფის, ''[[Northern Lights]]''-ის წევრი, რომელმაც [[1985]] წელს საქველმოქმედო სინგლი ''„[[Tears Are Not Enough]]“'' შეასრულა. ბეი ჩანს ამ სიმღერის მუსიკალურ ვიდეოშიც, სადაც მღერის სტრიქონს ''„Every woman, child and man“'' [[მარკ ჰოლმსი|მარკ ჰოლმსთან]] (''Platinum Blonde'') და [[ლორეინ სეგატო|ლორეინ სეგატოსთან]] (''The Parachute Club'') ერთად.

[[1992]] წელს მან მიიღო ტორონტოს ხელოვნების ჯილდო  საშემსრულებლო ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის, ხოლო [[1996]] წელს მონრეალის ''[[Black Theatre Workshop]]''-მა მას სიცოცხლის განმავლობაში მიღწეული წარმატებებისთვის მიანიჭა [[მარტინ ლუთერ კინგი|მარტინ ლუთერ კინგ უმცროსის]] სახელობის ჯილდო.

სამოცი წლის ასაკიდან ბეის დემენციის ნიშნები აღმოაჩნდა. 2011 წლისთვის მისი დაავადება იმდენად პროგრესირდა, რომ იგი ვეღარ ახერხებდა სცენაზე გამოსვლას.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Night with Royal Family of Blues|url=http://www.torontosun.com/news/torontoandgta/2009/10/29/11562176-sun.html|accessdate=July 8, 2016|publisher=[[Toronto Sun]]|date=October 29, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბეი კანადური საქველმოქმედო ორგანიზაციის „მხატვრები რასიზმის წინააღმდეგ“-ის წევრი იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://artistsagainstracism.org/artists/|title=Artists – Artists Against Racism|language=en-US|access-date=January 10, 2019}}&lt;/ref&gt;

==პირადი ცხოვრება და სიკვდილი==
1964 წლის 7 აპრილს ბეი დაქორწინდა ჰოვარდ ბერკლი მეთიუსზე. მათ სამი შვილი ჰყავდათ, მათ შორის მომღერალი ''[[SATE]]'', რომელიც ადრე საიდა ბაბა ტალიბას სახელით იყო ცნობილი, და მომღერალი/შემსრულებელი არტისტი ჯასინტა ტუკუ მეთიუსი.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://delectant.com/rip-howard-matthews-canadian-black-history-moment-4096/|title=R.I.P Howard Matthews + Canadian Black History Moment #4096|work=DELECTANT|date=September 15, 2016}}{{Dead link|date=მაისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
ჰოვარდ ბერკლი მეთიუსი [[2016]] წლის [[აგვისტო|აგვისტოში]], 80 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ხოლო ბეი [[2020]] წლის [[8 აგვისტო|8 აგვისტოს]], 86 წლის ასაკში.&lt;ref&gt;John R. Kennedy, [https://www.iheartradio.ca/news/canada-s-first-lady-of-blues-salome-bey-dies-1.13203792 &quot;Canada's First Lady Of Blues Salome Bey Dies&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812003118/https://www.iheartradio.ca/news/canada-s-first-lady-of-blues-salome-bey-dies-1.13203792 |date=2020-08-12 }}. ''[[iHeartRadio Canada]]'', August 9, 2020.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}
* {{Discogs artist|Salome Bey}}
* {{IMDb name|1163384}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ბეი,სალომე}}
[[კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1933]]
[[კატეგორია:მომღერლები]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 2020]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ემიგრანტები]]
[[კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები]]
[[კატეგორია:მომღერლები ეროვნების და ჟანრის მიხედვით]]
[[კატეგორია:მომღერალი ქალები საუკუნის მიხედვით]]</text>
      <sha1>a3wiwejx9ero5dtizhw0fd2ash4pu42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:წარმოებული</title>
    <ns>1</ns>
    <id>624134</id>
    <revision>
      <id>5406754</id>
      <parentid>5406676</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MIKHEIL</username>
        <id>18439</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-33251-15|~2026-33251-15]]-ის რედაქტირებები გაუქმდა; აღდგა [[User:MehmanBot|MehmanBot]]-ის მიერ რედაქტირებული ვერსია</comment>
      <origin>4988229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407235</id>
      <parentid>5406754</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rebel-RockX</username>
        <id>166420</id>
      </contributor>
      <comment>/* წარმოებული როგორც მხების კუთხური კოეფიციენტი */ ახალი სექცია</comment>
      <origin>5407235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7317" sha1="frxgphosui5m0jtfan57bqpeu8j8wdh" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}

== წარმოებული როგორც მხების კუთხური კოეფიციენტი ==

'''წარმოებული როგორც მხების კუთხური კოეფიციენტი''' — წარმოებულის გეომეტრიული ინტერპრეტაცია, რომლის მიხედვითაც ფუნქციის წარმოებული მოცემულ წერტილში განიხილება როგორც ამ წერტილში გავლებული მხების კუთხური კოეფიციენტი.

ტრადიციულ მათემატიკურ ანალიზში წარმოებული ჩვეულებრივ განისაზღვრება ზღვრის საშუალებით. თუმცა სასწავლო და გეომეტრიულ მიდგომებში წარმოებულის იდეა ხშირად აიხსნება მხების დახრის საშუალებით. ასეთ შემთხვევაში ძირითადი ყურადღება ექცევა იმას, თუ როგორ იცვლება ფუნქციის გრაფიკი მოცემულ წერტილთან ახლოს და რა კუთხური კოეფიციენტი აქვს ამ წერტილში გავლებული მხების წრფეს.

== იდეა ==
პოლინომური ფუნქციისთვის &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; წერტილში &lt;math&gt;x=a&lt;/math&gt; განიხილება წრფე

: &lt;math&gt;l(x)=P(a)+k(x-a)&lt;/math&gt;.

ეს წრფე შეიძლება ჩაითვალოს ფუნქციის გრაფიკის მხებად იმ შემთხვევაში, თუ სხვაობას

: &lt;math&gt;P(x)-l(x)&lt;/math&gt;

წერტილში &lt;math&gt;x=a&lt;/math&gt; აქვს ჯერადი, კერძოდ ორმაგი ფესვი. ეს ნიშნავს, რომ სხვაობა იყოფა &lt;math&gt;(x-a)^2&lt;/math&gt;-ზე.

ამ პირობის შესრულებისას კოეფიციენტი &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; განისაზღვრება როგორც მხების კუთხური კოეფიციენტი. შესაბამისად, წარმოებული წერტილში &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; შეიძლება ჩაიწეროს როგორც

: &lt;math&gt;P'(a)=k&lt;/math&gt;.

ამგვარად, წარმოებული განიხილება როგორც შესაბამისობა, რომელიც თითოეულ წერტილს უკავშირებს ამ წერტილში გავლებული მხების დახრას.

== მაგალითი ==
განვიხილოთ ფუნქცია

: &lt;math&gt;P(x)=x^2&lt;/math&gt;.

წერტილში &lt;math&gt;x=a&lt;/math&gt; შესაბამისი წრფე იქნება

: &lt;math&gt;l(x)=a^2+k(x-a)&lt;/math&gt;.

მხების პირობის მიხედვით სხვაობა

: &lt;math&gt;x^2-\left(a^2+k(x-a)\right)&lt;/math&gt;

უნდა იყოფოდეს &lt;math&gt;(x-a)^2&lt;/math&gt;-ზე.

რადგან

: &lt;math&gt;x^2-a^2=(x-a)(x+a)&lt;/math&gt;,

მივიღებთ

: &lt;math&gt;x^2-a^2-k(x-a)=(x-a)(x+a-k)&lt;/math&gt;.

იმისთვის, რომ ეს გამოსახულება იყოფოდეს &lt;math&gt;(x-a)^2&lt;/math&gt;-ზე, საჭიროა მეორე თანამამრავლი &lt;math&gt;x+a-k&lt;/math&gt; ნულდებოდეს &lt;math&gt;x=a&lt;/math&gt;-ში. ამიტომ

: &lt;math&gt;a+a-k=0&lt;/math&gt;,

საიდანაც

: &lt;math&gt;k=2a&lt;/math&gt;.

შესაბამისად,

: &lt;math&gt;(x^2)'=2x&lt;/math&gt;.

== ჯამის წესი ==
თუ

: &lt;math&gt;S(x)=P(x)+R(x)&lt;/math&gt;,

და თითოეული ფუნქციისთვის სრულდება

: &lt;math&gt;P(x)-[P(a)+P'(a)(x-a)]&lt;/math&gt;

და

: &lt;math&gt;R(x)-[R(a)+R'(a)(x-a)]&lt;/math&gt;

ისეთი სახით, რომ ორივე გამოსახულება იყოფა &lt;math&gt;(x-a)^2&lt;/math&gt;-ზე, მაშინ მათი შეკრებით მიიღება

: &lt;math&gt;S(x)-[S(a)+(P'(a)+R'(a))(x-a)]&lt;/math&gt;,

რომელიც ასევე იყოფა &lt;math&gt;(x-a)^2&lt;/math&gt;-ზე. აქედან გამომდინარეობს ჯამის წესი:

: &lt;math&gt;(P+R)'=P'+R'&lt;/math&gt;.

მსგავსი ალგებრული მსჯელობით შეიძლება განიხილებოდეს ნამრავლის, განაყოფისა და რთული ფუნქციის გაწარმოების წესებიც.

== კავშირი ზღვრულ განსაზღვრებასთან ==
წარმოებულის მხების კუთხური კოეფიციენტის საშუალებით განხილვა არ უარყოფს წარმოებულის ტრადიციულ ზღვრულ განსაზღვრებას. ის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს როგორც გეომეტრიული და სასწავლო შესავალი, განსაკუთრებით პოლინომური ფუნქციების შემთხვევაში. შემდგომ ეტაპზე ეს მიდგომა უკავშირდება მათემატიკური ანალიზის სტანდარტულ ფორმალიზაციას.

== იხილეთ აგრეთვე ==

* [[წარმოებული]]
* [[მხები]]
* [[კუთხური კოეფიციენტი]]
* [[დიფერენციალური აღრიცხვა]]
* [[მათემატიკური ანალიზი]]

== სქოლიო ==
&lt;references /&gt;

== ლიტერატურა ==

* Kapanadze, D. ''Investigation of Polynomial Behaviour Using the Derivative''. Tbilisi, 1993.
* Kapanadze, D. ''A Limit-Free Algebraic-Geometric Construction of Derivatives for Elementary Functions''. arXiv:2605.20228, 2026.
* Kapanadze, D. ''Calculus Without Limits: An Algebraic–Geometric Construction of the Derivative''. AuthorHouse, 2026.

[[მომხმარებელი:Rebel-RockX|Rebel-RockX]] ([[მომხმარებლის განხილვა:Rebel-RockX|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/Rebel-RockX|წვლილი]]) 06:01, 5 ივნისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>frxgphosui5m0jtfan57bqpeu8j8wdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალიანდაგო ინსტრუმენტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>683615</id>
    <revision>
      <id>5407274</id>
      <parentid>5331410</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T07:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8032" sha1="hndw0l2sy9uj8w62jxohfq73y7b1pj0" xml:space="preserve">[[სურათი:Rail service tool 71.jpg|thumb|სხვადასხვა სალიანდაგო ინსტრუმენტი]]
'''სალიანდაგო ინსტრუმენტი''' — უბრალო ხელსაწყო და ხელის მანქანები (მექანიზირებული ამძრავით), რომელთა მასა არ აღემატება 100 კილოგრამს,&lt;ref name=&quot;rails&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.rails.ru/Putevoj-instrument |title=Путевой инструмент |access-date=2010-09-16 |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727202435/http://www.rails.ru/Putevoj-instrument |url-status=live }}&lt;/ref&gt; გამოიყენება [[რკინიგზის ტრანსპორტი|რკინიგზის ტრანსპორტში]] მიმდინარე შეკეთების, რემონტის და [[რკინიგზის ლიანდაგი]]ს მშენებლობისას. დღეისათვის კაპიტალურ [[რკინიგზის სალიანდაგო სამუშაოები|სალიანდაგო სამუშაოებს]] აქვთ მექანიზაციის მაღალი ხარისხი [[სალიანდაგო მანქანები]]ს გამოყენებით, მაგრამ საშუალო შეკეთებისა და ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთების დროს რჩება ისეთი სამუშაოები, რომელთა მძიმე ტიპის მანქანებით შესრულება სხვადასხვა მიზეზების გამო შეუძლებელია ან ეკონომიკურად მიზანშეწონილი არ არის. ასეთ შემთხვევებში სალიანდაგო ინსტრუმენტების გამოყენება ამართლებს მცირე მოცულობის სამუშაოთა წარმოებისას, მნიშვნელოვნად ამცირებს ფინანსურ და ადამიანურ ხარჯებს.

== კლასიფიკაცია ==
აღმასრულებელი ორგანოს მოქმედების პრინციპის მიხედვით ასხვავებენ სალიანდაგო ინსტრუმენტებს:&lt;ref name=&quot;rails&quot; /&gt;
* ვიბრაციული მოქმედების
* დარტყმითი მოქმედების
* სხვა ინსტრუმენტები
გამოყენების სახეობების მიხედვით:
* მოტოინსტრუმენტები ([[შპალგამომტენი]], [[ბენზოქანჩმომჭერი]], [[რელსის სახეხი ჩარხი]])
* პნევმოინსტრუმენტები (პნევმატიური შპალგამომტენი, [[ომბოხჩამჭედი]], [[ომბოხამომღები]])
* ჰიდროინსტრუმენტები ([[სალიანდაგო დომკრატი]], [[მარეხტირებელი]], [[რელსების გამრეკი]] და [[შპლების გამრეკი]], [[შპალგადამრეკი]])
* ელექტროინსტრუმენტები ([[სჭვალმომჭერი (სალიანდაგო ინსტრუმენტი)|სჭვალმომჭერი]], ელექტრული ვიბრაციული შპალგამომტენი, დასარტყამ-იმპულსური [[სალიანდაგო გასაღები]], [[რელსის სახერხი ჩარხი]], [[რელსის საბურღი ჩარხი]], [[რელსის სახეხი]])
* ხელის ([[ლომი (ინსტრუმენტი)|ლომი]], [[საომბოხე ჩაქუჩი]], [[ეჩო]], [[გამომტენი]], [[სალიანდაგო ქანჩის გასაღები]], [[ტორცული გასაღები]], [[მარწუხი (ინსტრუმენტი)|მარწუხი]], [[სუფლაჟის ნიჩაბი]])

== დანიშნულება ==
სალიანდაგო ინსტრუმენტებით სრულდება შემდეგი სახის სამუშაოები:
* შპლების ამოტენვა
* [[სარელსო სამაგრები]]ს ჭანჭიკების ქანჩების მოჭერა და მოშვება
* [[სჭვალი|სალიანდაგო სჭვლების]] მოჭერა და მოშვება
* რელსების გაჭრა და ნახვრეტების გაბურღვა
* ომბოხების შპლებში ჩასმა და ამოღება
* რელსების და ჯვარედინების გახეხვა
* სარელსო-საშპლე რგოლების ამოწევა და გვერდზე გადაწევა
* სარელსო ღრეჩოების გაფართოება

==ლიტერატურა==
* რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. - Москва. Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921061632/http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html |date=2013-09-21 }}, ფურცლები=344-345
* {{წიგნი
 | ავტორი = 
 | ნაწილი =  
 | სათაური = Путевые механизмы и инструменты
 | ორიგინალი =  
 | წყარო = http://www.pomogala.ru/books_5_putevoe/putevye_mechanizmy_instrumenty.html 
 | გამოცემა = 
 | პასუხისმგებელი = {{nobr|Р.Д. Сухих, В.М. Бугаенко, Ю.С. Огарь, В.Д. Ермаков, И.М. Пиковский, А.В. Пронченко; под общей ред. Р.Д. Сухих.}} 
 | ადგილი = М.
 | გამომცემლობა = УМК МПС
 | წელი = 2002
 | ტომი =  
 | ფურცლები =  
 | ფურცელი = 428
 | isbn = 5-89035-061-7
}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.metaprom.ru/pub456.html Путевой инструмент] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403093900/http://www.metaprom.ru/pub456.html |date=2012-04-03 }}
* [https://web.archive.org/web/20151117144940/http://edu.dvgups.ru/METDOC/ITS/GDPUT/PUT_HOZ/METOD/MP/MP.HTM Инструмент для ремонта и текущего содержания  железнодорожного пути]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სალიანდაგო ინსტრუმენტი|*]]</text>
      <sha1>hndw0l2sy9uj8w62jxohfq73y7b1pj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რუსეთის სამხედრო რეფორმა (2008)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>691035</id>
    <revision>
      <id>5407199</id>
      <parentid>5093008</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T00:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55527" sha1="6gxjpfsqbl0892w5o38yfxpe8tsachb" xml:space="preserve">[[ფაილი:Serdukov02.jpg|მარჯვნივ|მინი|283x283პქ|ანატოლი სერდიუკოვი ფართოდ არის აღიარებული, როგორც 2008 წლის სამხედრო რეფორმის იდეოლოგი.]]
'''რუსეთის სამხედრო რეფორმა (2008)''' ({{lang-ru|2008 Реформа Вооружённых сил России}}), ხშირად მოიხსენიება როგორც '''სერდიუკოვის რეფორმა''' ({{lang-ru|Реформа Сердюкова}}) — რუსეთის შეიარაღებული ძალების მასშტაბური სტრუქტურული რეორგანიზაცია იყო, რომელიც [[2009]] წელს დაიწყო.

რუსეთის არმიის მნიშვნელოვანი რეფორმები სერდიუკოვის მინისტრობის დროს [[2008]] წლის ოქტომბერში გამოცხადდა, ხოლო სტრუქტურული რეორგანიზაცია [[2009]] წლის დასაწყისში დაიწყო. რეფორმის მიზნები იყო რუსეთის არმიის სტრუქტურისა და სამეთაურო ჯაჭვის რეორგანიზაცია და მისი რაოდენობის შემცირება.

[[2008]] წლის ოქტომბერში გამოცხადებული რეფორმების ელემენტები იყო შემდეგი:

* [[2012]] წლისთვის შეიარაღებული ძალების ერთ მილიონამდე შემცირება;
* ოფიცერთა რაოდენობის შემცირება;
* ოფიცერთა მომზადების 65 სამხედრო სკოლის 10 „სისტემურ“ სამხედრო საწვრთნელ ცენტრში ცენტრალიზაცია;
* პროფესიონალური სერჟანტთა კორპუსის შექმნა;
* ცენტრალური სარდლობის ზომის შემცირება;
* მეტი სამოქალაქო ლოჯისტიკისა და დამხმარე პერსონალის დანერგვა;
* კადრების სიძლიერის ფორმირებების აღმოფხვრა;
* რეზერვების რეორგანიზაცია;
* არმიის ბრიგადის სისტემად რეორგანიზაცია;
* საჰაერო ძალების რეორგანიზაცია პოლკების ნაცვლად საჰაერო ბაზების სისტემად.

მანამდე რამდენიმე რეფორმის მცდელობა იყო, როგორიცაა თავდაცვის მინისტრის, იგორ სერგეევის [[1997]] წლის გეგმა და პრეზიდენტ [[ვლადიმერ პუტინი|ვლადიმერ პუტინის]] 2003 წლის პროგრამა („რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებული ძალების განვითარების გადაუდებელი ამოცანები“), რომელთაგან ეს უკანასკნელი ძალიან ჰგავდა [[2008]] წლის პროგრამას, რადგან ის ხაზს უსვამდა პირადი შემადგენლობის შემცირების, წვევამდელების გამოყენების თანდათანობითი შემცირების, პროფესიული სერჟანტთა კორპუსის შექმნის და ოფიცერთა მომზადებისა და განათლების მკვეთრი ცვლილებების საჭიროებას. [[2003]] წლის პროგრამა ძალიან ნელი ტემპით ვითარდებოდა, ძირითადად სამხედროების რეფორმებისადმი სურვილის არქონის გამო.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rieas.gr/research-areas/global-issues/russian-studies/104.html |title=Reforming The Russian Military: Problems And Prospects&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180504155608/http://www.rieas.gr/research-areas/global-issues/russian-studies/104.html |archive-date=2018-05-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==პირადი შემადგენლობის რაოდენობა==
სამხედრო რეფორმის არსებითი ნაწილი შეიარაღებული ძალების რაოდენობის შემცირება იყო. რეფორმის დაწყებისას, რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში დაახლოებით 1.13 მილიონი სამხედრო მოსამსახურე ირიცხებოდა. სამხედრო მოსამსახურეთა რაოდენობის დაგეგმილმა შემცირებამ 1 მილიონამდე, [[2016]]-დან [[2022]] წლამდე გადმოინაცვლა.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Moscow Defense Brief #4, 2008 p. 21-24&lt;/ref&gt; შემცირების უდიდესი ნაწილი ოფიცერთა კორპუსს შეეხო. თუ ადრე ისინი შეიარაღებული ძალების საერთო რაოდენობის დაახლოებით მესამედს შეადგენდნენ, ეს მაჩვენებელი 15 პროცენტამდე უნდა დაწეულიყო.&lt;ref&gt;Moscow Defense Brief #2, 2009 p. 18-20&lt;/ref&gt;

{|border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; ID=&quot;Table3&quot; style=&quot;text-align:center; width:50em&quot;
|- bgcolor=&quot;#e0e0e0&quot;
! width=&quot;100&quot; | სამხედრო მოსამსახურის კატეგორია
! align=&quot;center&quot; width=&quot;40&quot; |1 სექტემბერი, 2008
! align=&quot;center&quot; width=&quot;40&quot; |1 დეკემბერი, 2009
! align=&quot;center&quot; width=&quot;40&quot; |დაგეგმილი 2012-სთვის
! width=&quot;40&quot; | განსხვავება
|- align = &quot;center&quot;
|[[გენერალი]]||1,107||780|| 866 || −22%
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#f0f0f0&quot;
|[[პოლკოვნიკი]] || 15,365 ||  || 3,114 || −80%
|- align=&quot;center&quot;
|[[ვიცე-პოლკოვნიკი]]|| 19,300 ||  || 7,500 || −61%
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#f0f0f0&quot;
|[[მაიორი]] || 99,550 ||  || 30,000 || −70%
|- align=&quot;center&quot;
|[[კაპიტანი (არმია)|კაპიტანი]]|| 90,000 ||  || 40,000 || −56%
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#f0f0f0&quot;
|[[უფროსი ლეიტენანტი]]|| 30,000 ||  || 35,000|| +17%
|- align=&quot;center&quot;
|[[ლეიტენანტი]] || 20,000 ||  || 26,000 || +30%
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#e0e0e0&quot;
! ოფიცრები || 365,000 || || 142,000 || −61%
|- align=&quot;center&quot;
|''[[პრაპორშჩიკი]]''|| 90,000 || 0 || 0 || −100%
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#f0f0f0&quot;
| მიჩმანი || 50,000 || 0 || 0 || −100%
|}

[[2011]] წლის 4 აპრილს, გენერალურმა შტაბის უფროსის მოადგილემ, გენერალ-პოლკოვნიკმა ვასილი სმირნოვმა განაცხადა, რომ რეფორმირებული შეიარაღებული ძალები შედგებოდა 220,000 ოფიცრისგან, 425,000 საკონტრაქტო მოსამსახურისა და 300,000 წვევამდელი ჯარისკაცისგან.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asian-defence.blogspot.com/2011/04/russia-to-continue-military.html|title=Russia To Continue Military Conscription For Next 10-15 Years|website=asian-defence.blogspot.com|accessdate=Aug 15, 2022}}&lt;/ref&gt;  ოფიცერთა კორპუსის შემცირებამ მოგვიანებით ხელი შეუწყო ოფიცრების დეფიციტს რუსეთ-უკრაინის ომის დროს.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wright |first=Austin |date=2024-05-22 |title=Why Russia Keeps Losing Generals |url=https://foreignpolicy.com/2022/07/20/why-russia-keeps-losing-generals-ukraine/ |access-date=2024-05-17 |website=Foreign Policy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==ოფიცერთა კორპუსი==
რეფორმების მნიშვნელოვანი ელემენტი იყო პროფესიონალი სერჟანტთა (NCO) კორპუსის შექმნა. ასეთი კორპუსი საფუძვლად დაედებოდა ჯარისკაცების მომზადებასა და სამხედრო დისციპლინას. სერჟანტთა კორპუსი უნდა შემდგარიყო სპეციალისტებისგან, რომლებსაც თითქმის 3-წლიანი (2 წელი და 10 თვე) მომზადება ექნებოდათ გავლილი.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; სერჟანტთა პირველი ახალი სასწავლო ცენტრი [[2009]] წლის დეკემბერში, [[რიაზანი]]ს სადესანტო ჯარების ინსტიტუტში ჩამოყალიბდა.
მომავალი სერჟანტები დაიკავებდნენ მოტომსროლელი, სადაზვერვო, სადესანტო და საავტომობილო ოცეულების მეთაურებისა და მეთაურის მოადგილეების, ასევე ასეულისა და ბატარეის პირველი სერჟანტების თანამდებობებს. დაგეგმილი იყო ყოველწლიურად 2,000 კანდიდატის მიღება.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jamestown.org/program/russian-military-plans-new-nco-training-center/|title=Russian Military Plans New NCO Training Center|publisher=[[Jamestown Foundation]]|accessdate=Aug 15, 2022}}&lt;/ref&gt; სერჟანტების სისტემაში დანერგვას არა ნავარაუდები 3-4 წელი, არამედ სულ მცირე 10-15 წელი დასჭირდებოდა. ამ დაგვიანებას შეეძლო ძირი გამოეთხარა რეფორმისთვის, რადგან შექმნიდა მართვისა და იმ საბრძოლო ქვედანაყოფების დაკომპლექტების პრობლემებს, სადაც ოფიცრების შედარებით მაღალი პროცენტი უშუალოდ მართავს სამხედრო ტექნიკას, მაგალითად, წყალქვეშა ფლოტსა და საჰაერო თავდაცვის ძალებში.

===სამხედრო ოლქები===
[[1992]] წლიდან [[2010]] წლამდე რუსეთის სახმელეთო ჯარები დაყოფილი იყო შვიდ სამხედრო ოლქად:

* [[სანქტ-პეტერბურგი|ლენინგრადის]] სამხედრო ოლქი;
* [[მოსკოვი]]ს სამხედრო ოლქი;
* [[ვოლგა]]-[[ურალი|ურალის]] სამხედრო ოლქი;
* [[ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოკრუგი|ჩრდილოეთ კავკასიის]] სამხედრო ოლქი;
* [[ციმბირი|ციმბირის]] სამხედრო ოლქი;
* [[შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი|შორეული აღმოსავლეთის]] სამხედრო ოლქი;
* [[კალინინგრადი]]ს განსაკუთრებული რაიონი (ჩამოყალიბდა [[1997]] წელს).

[[2010]] წლის შუა პერიოდში გამოცხადდა რეორგანიზაცია, რომელიც ითვალისწინებდა სამხედრო ოლქებისა და საზღვაო ფლოტების გაერთიანებას ოთხ გაერთიანებულ სტრატეგიულ სარდლობად (OSK). გეოგრაფიული დაყოფის მიხედვით, ეს ოთხი სარდლობაა:

* დასავლეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობა – დასავლეთის სამხედრო ოლქი (შტაბ-ბინა სანქტ-პეტერბურგში), მოიცავს ბალტიის ფლოტსა და კალინინგრადის ოლქს;
* სამხრეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობა – სამხრეთის სამხედრო ოლქი (შტაბ-ბინა [[დონის როსტოვი|დონის როსტოვში]]), მოიცავს შავი ზღვის ფლოტსა და კასპიის ფლოტილიას;
* ცენტრალური გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობა – ცენტრალური სამხედრო ოლქი (შტაბ-ბინა [[ეკატერინბურგი|ეკატერინბურგში]]);
* აღმოსავლეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობა – აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქი (შტაბ-ბინა ხაბაროვსკში), მოიცავს წყნარი ოკეანის ფლოტს.

[[2014]] წელს მიიღეს გადაწყვეტილება ჩრდილოეთის ფლოტისთვის მეტი ავტონომიის მინიჭების შესახებ და ჩამოყალიბდა მეხუთე სტრატეგიული სარდლობა:

* ჩრდილოეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობა – ჩრდილოეთის ფლოტის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობა (შტაბ-ბინა [[სევერომორსკი|სევერომორსკში]]); ამ სარდლობის ძირითადი კომპონენტი ჩრდილოეთის ფლოტია.

სერდიუკოვის თავდაცვის სამინისტრო ასევე გეგმავდა ზოგიერთი მალე გამოსათავისუფლებელი უძრავი ქონების გასაყიდად გამოტანას, მაგალითად: მოსკოვის სამხედრო ოლქის შტაბ-ბინის (პოლინა ოსიპენკოს ქუჩა, მოსკოვი) და შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქის შტაბ-ბინის (სერიშევის ქუჩა, [[ხაბაროვსკი]]).&lt;ref&gt;Russian Defence Policy blog, [http://russiandefpolicy.wordpress.com/2010/08/25/winners-and-losers-in-organizing-new-mds-and-armies/ Winners and Losers in Organizing New MDs and Armies], 25 August 2010&lt;/ref&gt; ამ შენობებისა და მიწის ნაკვეთების საწყისი გასაყიდი ფასი რამდენიმე მილიარდ აშშ დოლარს შეადგენდა.

როგორც დიდი ხნის წინ იყო დაფიქრებული, ამ გაყიდვებიდან მიღებული შემოსავლები, საზღვაო ფლოტის მთავარი შტაბის, სამხედრო სასწავლო დაწესებულებებისა და მოსკოვში მდებარე სხვა სამხედრო ობიექტების გაყიდვიდან მიღებულ თანხებთან ერთად, უნდა მოხმარებოდა (ანუ იგეგმებოდა, რომ მოხმარებოდა) სამხედრო მოსამსახურეებისთვის საცხოვრებლის მშენებლობასა და ჯარების დისლოკაციის ახალ ადგილებში სამხედრო გარნიზონების ინფრასტრუქტურის მოწყობას.

==სახმელეთო ძალები==
[[2008]] წლის რეფორმამდე, რუსეთის სახმელეთო ჯარები შედგებოდა 24 დივიზიისგან: 3 სატანკო, 16 მოტომსროლელი და 5 ტყვიამფრქვევ-არტილერიული დივიზიისგან; ასევე [[სომხეთი|სომხეთსა]] და [[ტაჯიკეთი|ტაჯიკეთში]] განლაგებული ორი დივიზიის დონის სამხედრო ბაზისა და 12 დამოუკიდებელი ბრიგადისგან. ამ 24 დივიზიიდან, 2008 წელს მხოლოდ 5 მოტომსროლელი დივიზია იყო სრულად დაკომპლექტებული. არმიის ქვედანაყოფების მხოლოდ დაახლოებით 13 პროცენტი მიიჩნეოდა მუდმივ საბრძოლო მზადყოფნაში.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Moscow Defense Brief #2, 2010 p. 22–24&lt;/ref&gt; გამოცხადდა, რომ წესისამებრ, თითოეული სატანკო თუ მოტომსროლელი დივიზია ორ ბრიგადად გაიყოფოდა. ეს პროცესი 2008 წლის ოქტომბერში, მოსკოვთან ახლოს მდებარე მე-2 გვარდიული ტამანსკაიას მოტომსროლელი დივიზიის გაყოფით დაიწყო. [[2009]] წლის ბოლოსთვის, 24-დან 23 დივიზია დაიშალა და მათი ელემენტების ბაზაზე შეიქმნა 4 სატანკო ბრიგადა, 35 მოტომსროლელი ბრიგადა (რომელთაგან 10 უკვე არსებობდა) და ერთი „საფორტიფიკაციო“ ბრიგადა. ყველა ბრიგადა წარმოადგენს მუდმივი მზადყოფნის ძალას.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;

ამჟამად თითქმის ყველა ბრიგადას „ცალკეული“ ეწოდება, რამდენიმე ქვედანაყოფმა კი შეინარჩუნა საპატიო წოდება - „გვარდიული“. ერთადერთი შემორჩენილი დივიზია არის [[კურილის კუნძულები|კურილის კუნძულებზე]] განლაგებული მე-18 ტყვიამფრქვევ-არტილერიული დივიზია. სამხედრო ნაწილებისა და შენაერთების რაოდენობა სახმელეთო ჯარებში სამი წლის განმავლობაში 1,890-დან 172-მდე უნდა შემცირებულიყო.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; მართვისა და კონტროლის თავდაპირველი ოთხდონიანი სისტემა (სამხედრო ოლქი – არმია – დივიზია – პოლკი) შეიცვალა სამდონიანი სისტემით (სამხედრო ოლქი – ოპერატიული სარდლობა – ბრიგადა).&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

==სამხედრო-საჰაერო ძალები==
[[რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები|რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებში]] (VVS) ნაწილების რაოდენობა 340-დან 180-მდე უნდა შემცირებულიყო, ხოლო ავიაბაზების რაოდენობა — 245-დან 52-მდე. სამხედრო-საჰაერო ძალებმა დაგეგმეს შემცირებული, ორესკადრილიანი საავიაციო პოლკების გაუქმება (რომელთა შემადგენლობაში 24 საბრძოლო თვითმფრინავი შედიოდა). VVS-ის ახალმა ორგანიზაციულმა სტრუქტურამ ძირითად სტრუქტურულ ერთეულად ავიაბაზა დაადგინა.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt; თითოეული ავიაბაზა მოიცავს შტაბს, 1-დან 7-მდე საავიაციო ესკადრილიას (ან საავიაციო ჯგუფს), აეროდრომის მომსახურების ბატალიონსა და კავშირგაბმულობის ქვედანაყოფებს.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt; ბელარუსის სამხედრო-საჰაერო ძალები იმავე სტრუქტურას იყენებენ. საავიაციო დივიზიების ყველა შტაბი დაიშალა. ავიაბაზები ბრძანებებს შვიდი ახალი საავიაციო სარდლობისგან იღებენ:&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

* ოპერატიულ-სტრატეგიული კოსმოსურ-საჰაერო თავდაცვის სარდლობა (ყოფილი სპეციალური დანიშნულების სარდლობა და მე-16 საჰაერო არმია);

* შორი მოქმედების ავიაციის სარდლობა (ყოფილი 37-ე საჰაერო არმია);

* სამხედრო-სატრანსპორტო ავიაციის სარდლობა (ყოფილი 61-ე საჰაერო არმია);

* დასავლეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობის საჰაერო ძალებისა და ჰსთ-ის ძალების 1-ლი სარდლობა (ყოფილი მე-6 საჰაერო არმია);

* აღმოსავლეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობის საჰაერო ძალებისა და ჰსთ-ის ძალების მე-2 სარდლობა (ყოფილი მე-11 საჰაერო არმია);

* ცენტრის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობის საჰაერო ძალებისა და ჰსთ-ის ძალების მე-3 სარდლობა (ყოფილი მე-14 საჰაერო არმია);

* სამხრეთის გაერთიანებული სტრატეგიული სარდლობის [[რუსეთის საჰაერო ძალებისა და ჰსთ-ის ძალების მე-4 სარდლობა|საჰაერო ძალებისა და ჰსთ-ის ძალების მე-4 სარდლობა]] (ყოფილი მე-4 და მე-5 საჰაერო არმიები).

ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ძალების (PVO) ყველა დივიზია და კორპუსი, რომლებიც [[1998]] წლიდან სამხედრო-საჰაერო ძალების შემადგენლობაში შედიოდნენ, დაიშალა და ისინი კოსმოსურ-საჰაერო თავდაცვის 13-მა ბრიგადამ შეცვალა. ეს ახალი ბრიგადები აღნიშნულ შვიდ სარდლობას შორის გადანაწილდა და შედგება გამანადგურებელი ავიაციის ავიაბაზების, საზენიტო-სარაკეტო პოლკებისა და რადიოლოკაციური პოლკებისგან.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt; [[გაგარინი, იური|გაგარინისა]] და [[ჟუკოვი, გეორგი|ჟუკოვსკის]] სამხედრო-საჰაერო აკადემიები გაერთიანდა ჟუკოვსკი-გაგარინის ახალ სამხედრო-საჰაერო აკადემიაში, რომელიც მონინოში მდებარეობს.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[Gagarin Air Force Academy]]&lt;/ref&gt;

==საზღვაო ძალები==
რუსეთის ფლოტის (VMF) ნაწილების რაოდენობა თითქმის უნდა განახევრებულიყო — 240-დან 123 ერთეულამდე. ფლოტის საბრძოლო შესაძლებლობების გაძლიერება სხვადასხვა ქვედანაყოფის ომისდროინდელ სრულ შემადგენლობამდე შევსებით დაიგეგმა. სხვა დაგეგმილი ცვლილებები მოიცავდა არასამხედრო აქტივების (მაგალითად, საცხოვრებელი ფონდის) მოცილებას, ზოგიერთი სამუშაოს სამოქალაქო კონტრაქტორებისთვის გადაცემას (აუთსორსინგს) და არასაბრძოლო ოფიცრების რაოდენობის შემცირებას.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Moscow Defense Brief #2, 2011 p. 18-22&lt;/ref&gt; ფლოტები დაექვემდებარა ახალ ოპერატიულ-სტრატეგიულ სარდლობებს: [[ჩრდილოეთის ზღვა|ჩრდილოეთისა]] და [[ბალტიის ზღვა|ბალტიის]] ფლოტები დასავლეთის სამხედრო ოლქის ნაწილი გახდა, [[შავი ზღვა|შავი ზღვის]] ფლოტი და [[კასპიის ზღვა|კასპიის]] ფლოტილია — სამხრეთის სამხედრო ოლქის, ხოლო [[წყნარი ოკეანე|წყნარი ოკეანის]] ფლოტი — აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქის.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

შეიარაღების სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, [[2020]] წლისთვის დაგეგმილი იყო 100 ხომალდის შესყიდვა, მათ შორის 20 წყალქვეშა ნავის, 35 კორვეტისა და 15 ფრეგატის.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rusnavy.com/news/navy/index.php?ELEMENT_ID=11583|title=Russian Navy to procure 100 ships by 2020|website=rusnavy.com|accessdate=Aug 15, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt; ფლოტის სასწავლებლები და კვლევითი ინსტიტუტები გაერთიანდა ტერიტორიულად განაწილებულ სამხედრო-საზღვაო აკადემიის სამეცნიერო-სასწავლო ცენტრში, რომელიც მოიცავს: სამხედრო-საზღვაო აკადემიას, ფლოტის ოფიცერთა უმაღლეს სპეციალურ კლასებს, ხუთ სამხედრო-საზღვაო კვლევით ინსტიტუტს, თავდაცვის სამინისტროს სამ კვლევით ინსტიტუტს, [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს ნახიმოვის სასწავლებელსა და სამხედრო-საზღვაო კადეტთა კორპუსს.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

საზღვაო ავიაცია და დამხმარე ნაწილები რეორგანიზებულ იქნა 13 ავიაბაზად, რომლებიც მეორე ეტაპზე ტერიტორიულად ინტეგრირებულ სტრუქტურებად გაერთიანდა. რეფორმირებული საჰაერო ძალების მსგავსად, თითოეული ახალი ავიაბაზა შედგებოდა შტაბისგან, დამხმარე ნაწილებისა და ერთი ან რამდენიმე საავიაციო ჯგუფისგან.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt; სტატუსი შეიცვალა საზღვაო ქვეითთა რამდენიმე ქვედანაყოფმაც: ჩრდილოეთის ფლოტის 61-ე ცალკეული საზღვაო ქვეითთა ბრიგადა პოლკად გადაკეთდა, შავი ზღვის ფლოტის 810-ე პოლკი — ბრიგადად, წყნარი ოკეანის ფლოტის 55-ე დივიზია დაიშალა და მის ნაცვლად 155-ე ცალკეული საზღვაო ქვეითთა ბრიგადა შეიქმნა, ხოლო კასპიის ფლოტილიის 77-ე ბრიგადა გაუქმდა.&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;

==საჰაერო-სადესანტო ძალები==
თავდაპირველად დაგეგმილი იყო საჰაერო-სადესანტო ძალების (VDV) ოთხი დივიზიის გარდაქმნა 7-8 საჰაერო-მოიერიშე ბრიგადად. სხვა ცვლილებებთან ერთად, ამ გეგმამ გამოიწვია მძაფრი პროტესტი თადარიგის და მოქმედი მედესანტეების მხრიდან, რომლებიც სტატუსის დაკარგვას უფრთხოდნენ.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://russiandefpolicy.com/2010/11/12/shurygin-on-the-vdvs-discontent/|title=Shurygin on the VDV's Discontent|date=Nov 12, 2010|accessdate=Aug 15, 2022}}&lt;/ref&gt; გენერალმა ვლადიმერ შამანოვმა, რომელიც [[2009]] წლის მაისში VDV-ს მთავარსარდლად დაინიშნა და რომელიც ზოგადად მხარს უჭერდა რეფორმის პროგრამას, გააუქმა ყველა შემცირება და ცვლილება VDV-ში და განაცხადა, რომ სადესანტო ჯარები პირიქით, გაძლიერდებოდა.&lt;ref&gt;Åslund A., Guriev S. and Kuchins A. (2010) ''Russia after the global economic crisis'' The Russia Balance Sheet Project. {{ISBN|978-0-88132-497-6}}&lt;/ref&gt; მინისტრმა სერდიუკოვმა აღნიშნა, რომ ვერ ხედავდა დამოუკიდებელი სწრაფი რეაგირების ძალების შექმნის საჭიროებას: „შეიარაღებულ ძალებს უკვე ჰყავთ ასეთი ნაწილები VDV-ს სახით. ისინი გაძლიერდებიან და თითოეულ სამხედრო ოლქს ექნება სადესანტო ბრიგადა გაუთვალისწინებელ გარემოებებში გადაუდებელი მისიებისა და ოპერაციების შესასრულებლად“. დივიზიები გაძლიერდა და ამჟამად არსებობს ოთხი დამოუკიდებელი საჰაერო-სადესანტო/საჰაერო-მოიერიშე ბრიგადა.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;

==სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ძალები==
სტრატეგიული დანიშნულების სარაკეტო ძალებში (RVSN) თორმეტი სარაკეტო დივიზიის ნაცვლად რვა უნდა დარჩენილიყო.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

==კოსმოსური ძალები==
რუსეთის კოსმოსური ძალების (KV) ნაწილებისა და შენაერთების რაოდენობა 7-დან 6-მდე უნდა შემცირებულიყო.

==სამხედრო განათლების რეფორმა==
სამხედრო განათლების სისტემის ცენტრალიზაცია და შემცირება მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ოფიცერთა კორპუსის შემცირებასთან. რუსული სამხედრო განათლების სისტემა ეფუძნებოდა საბჭოთა სამხედრო აკადემიების ბაზას. სერდიუკოვმა გამოაცხადა, რომ 65 სამხედრო უმაღლესი სასწავლებელი (15 აკადემია, 4 უნივერსიტეტი, 46 კოლეჯი და ინსტიტუტი — სუვოროვისა და ნახიმოვის სასწავლებლების ჩათვლით) [[2012]] წლისთვის მხოლოდ ათ „სისტემურ ინსტიტუტად“, სამ სამეცნიერო-სასწავლო ცენტრად, ექვს აკადემიად და ერთ უნივერსიტეტად ჩამოყალიბდებოდა. ახალ დაწესებულებებს ოფიცრები უნდა მოემზადებინათ და კვლევები ეწარმოებინათ. ისინი ჩამოყალიბდა ტერიტორიული პრინციპით და არა ჯარების სახეობის მიხედვით. სერდიუკოვმა დაადასტურა, რომ სამხედრო ინსტიტუტების მთელი პროფესორ-მასწავლებელთა შემადგენლობა შენარჩუნდებოდა და ახალ სისტემაში გადავიდოდა, შემცირება კი მხოლოდ მმართველ რგოლს შეეხებოდა. მან ასევე აღნიშნა, რომ ბევრი ყოფილი სამხედრო სპეციალობის (მაგალითად, იურისტების) მომზადება ამიერიდან სამოქალაქო სასწავლებლებში მოხდებოდა.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;

==სამხედრო ქალაქების დახურვა==
როდესაც სერდიუკოვი თავდაცვის მინისტრი გახდა, რუსეთში 27 000 გამაგრებული დასახლება — სამხედრო ბაზა არსებობდა, რომლებიც, ფაქტობრივად, დახურულ ქალაქებს წარმოადგენდა. [[2008]] წლის რეფორმებმა ეს რიცხვი 500-მდე შეამცირა. პრობლემები მაშინ დაიწყო, როდესაც ამ ობიექტებისთვის ახალი მფლობელების ძებნა დაიწყეს. ძირითადად, მათი გადაბარება ადგილობრივ საბჭოებს (მუნიციპალიტეტებს) დაევალათ, რამაც ადგილობრივი თვითმმართველობების უკმაყოფილება გამოიწვია. მაცხოვრებლებზე სათანადო ზედამხედველობა არ არსებობდა; ბევრ ქალაქში ცხოვრობდნენ კრიმინალები ან უკიდურესად გაჭირვებული ადამიანები, რომლებსაც ადგილობრივი სამართალდამცავები ვერ ეხებოდნენ, რადგან დახურული დასახლებები სამხედრო იურისდიქციაში შედიოდა. საცხოვრებელი ფონდი და ინფრასტრუქტურა სავალალო მდგომარეობაში იყო, ადგილობრივ საბჭოებს კი მათი შეკეთების რესურსი არ გააჩნდათ.

სანამ ეს ქალაქები სამხედროების კონტროლის ქვეშ იყო, მაცხოვრებლებს შეეძლოთ წერილობითი საჩივრების წარდგენა, თუმცა საჩივრების უმეტესობა იკარგებოდა, იგნორირებული იყო ან მათზე პასუხს არავინ სცემდა. ჩივილს აზრი არ ჰქონდა, რადგან გადაწყვეტილების მიმღები პირები მიუწვდომელნი იყვნენ. ადგილობრივი საბჭოები კი, რომლებსაც სერდიუკოვის რეფორმების შემდეგ ამ ქალაქების გადაბარება მოუწიათ, ხელმისაწვდომები იყვნენ. იმის გათვალისწინებით, რომ სამხედროების გასვლის შემდეგ ამ ქალაქების მაცხოვრებლებმა ადგილობრივ არჩევნებში მონაწილეობის უფლებაც მიიღეს, ადგილობრივი საბჭოების ხელმძღვანელობის უმეტესობას მათი მიღება არ სურდა.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{Cite web|url=http://kes-kus.ee/vene-armee-milleks/|title=Vene armee, milleks? ‹ Ajaleht KesKus koduleht|access-date=2026-01-22|archive-date=2022-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220529115512/http://kes-kus.ee/vene-armee-milleks/}}&lt;/ref&gt;

==ფინანსების კონტროლი და გენერალური შტაბის ძალაუფლების შემცირება==
მიუხედავად იმისა, რომ სერდიუკოვის მინისტრობამდე თავდაცვის ხარჯები მნიშვნელოვნად გაიზარდა, უკეთესი დაფინანსება არ იგრძნობოდა, რადგან თანხები „ორთქლდებოდა“. როგორც ჩანს, სერდიუკოვის პირველი ამოცანა ფინანსებზე კონტროლის დამყარება იყო, რითაც აიხსნება მის მიერ თავდაცვის სამინისტროში ფინანსური კონტროლის დეპარტამენტის შექმნა და იქ ფედერალური საგადასახადო სამსახურიდან კადრების მოყვანა. ამან კიდევ უფრო დაძაბა ისედაც დაძაბული ურთიერთობა სერდიუკოვსა და გენერალურ შტაბს შორის, რადგან ტრადიციულად თავდაცვასთან დაკავშირებული საკითხები გენერალური შტაბის კონტროლის ქვეშ იყო.

გენერალ იური ბალუევსკის გადაყენება, [[2008]] წლის რეფორმების გატარება და გენერალ ნიკოლაი მაკაროვის დაწინაურება იყო „სალამის ტაქტიკის“ სტილის ნაბიჯები გენერალური შტაბის ძალაუფლების ეტაპობრივად შესამცირებლად. სერდიუკოვის შემდეგი ნაბიჯი იყო მასიური საექსპლუატაციო ხარჯების შემცირება, რადგან რეფორმებამდე რუსული არმია, არსებითად, საბჭოთა შეიარაღებული ძალების მცირე ვერსიას წარმოადგენდა. [[1991]] წლიდან არსებობდა მრავალი გეგმა რუსული სამხედრო ძალების პოსტსაბჭოთა დონეზე რეფორმირებისა და ეროვნული თავდაცვის საჭიროებებზე მორგების შესახებ, მაგრამ გენერალური შტაბისა და არსებული სტრუქტურების წინააღმდეგობის გამო, მათი უმეტესობა მხოლოდ ფურცელზე რჩებოდა. [[2008]] წლის რეფორმა იყო პირველი მკაფიოდ განხორციელებული ცვლილება, სადაც გენერალური შტაბის წინააღმდეგობა გატყდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://diplomaatia.ee/diivanikaupmees-seljatas-kindrali/ |title=Diivanikaupmees seljatas kindrali – Diplomaatia |access-date=2020-06-19 |archive-date=2020-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619010102/https://diplomaatia.ee/diivanikaupmees-seljatas-kindrali/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

გენერალური შტაბის მხრიდან ფინანსების არასწორი მართვის მრავალი მაგალითი არსებობდა. ყველაზე ცნობილი შემთხვევა რუსულ წყალქვეშა ნავ „ეკატერინბურგს“ (K-84) უკავშირდება. [[2011]] წლის 29 დეკემბერს, მცურავ დოკ PD-50-ში ყოფნისას, ნავს ცეცხლი გაუჩნდა. მონაცემების მიხედვით, იმ დღეს სამი ხანძარი მოხდა, ბოლო კი კონტროლიდან გამოვიდა, რამაც ბორტზე არსებული შეიარაღების, მათ შორის ბირთვული იარაღის გამო, სახიფათო მდგომარეობა შექმნა. ოფიციალური პირები თავიდან ამტკიცებდნენ, რომ მთელი შეიარაღება წინასწარ იყო გადმოტვირთული, თუმცა ვიცე-პრემიერმა [[დიმიტრი როგოზინი|დიმიტრი როგოზინმა]] გამოძიების შედეგად დაასკვნა, რომ საბრძოლო მასალა არ გადმოუტვირთავთ: ბორტზე იყო ტორპედოები და რეგულარული ბალისტიკური რაკეტები. მოსკოვის უკმაყოფილების ერთ-ერთი მიზეზი ისიც იყო, რომ რემონტის პერიოდში შეიარაღების გადმოტვირთვისთვის საჭირო თანხები გამოყოფილი იყო, თუმცა ისინი, სავარაუდოდ, გაქრა.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.popularmechanics.com/military/navy-ships/a18757426/in-2011-a-russian-submarine-fire-nearly-cause-a-nuclear-disaster/|title = You Won't Believe How Close Russia Came to Nuclear Disaster in 2011|date = 27 February 2018}}&lt;/ref&gt;

კიდევ ერთი პრობლემა იყო საბრძოლო მასალის შენახვა და საწყობების აფეთქებები. 2008 წლის რეფორმებამდე რუსული სამხედრო მრეწველობა წელიწადში 150 000 ტონა საბრძოლო მასალას მოიხმარდა. [[2011]] წლისთვის კი საწყობებში 4.5 მილიონი ტონა ვადაგასული საბრძოლო მასალა იყო დაგროვილი. ზოგიერთი მათგანი 1920-იან წლებში იყო დამზადებული არტილერიისთვის, ასევე ინახებოდა ჭურვები T-34 ტანკებისთვის, რომლებიც დიდი ხნის წინ იყო შეიარაღებიდან ამოღებული. [[2012]] წლის ბოლოსთვის რუსეთის სამხედრო პოლიგონებზე 3.6 მილიონი ტონა ასეთი მასალა ააფეთქეს. რუსეთის სამხედრო მრეწველობას, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ამ მასალების შენახვაზე, ეს არ მოეწონა, რადგან ამან მათ ბიზნესს ზიანი მიაყენა.&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot; /&gt;

==ლიტერატურა==
*{{Cite thesis|title = Russian Military Reform as a Large-Scale Military Reform: Internal Balancing and State-Building (1991-2017)|url = https://www.academia.edu/38947605|degree = Master's|last1 = Dall'Agnol|first1 = Augusto César|date = January 2019}} 
*{{cite web|url=https://www.clingendael.org/sites/default/files/pdfs/20111129_clingendaelpaper_mdehaas.pdf|title=Russia's Military Reforms: Victory After Twenty Years of Failure?|first=Marcel|last=De Haas|isbn=978-90-5031-161-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619220134/https://www.clingendael.org/sites/default/files/pdfs/20111129_clingendaelpaper_mdehaas.pdf|archive-date=2025-06-19|year=2011}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{Cite web |last=Kyle |first=Joseph |title=Russia's &quot;New Look&quot; Military Reforms and Their Impact on Russian Foreign Policy |url=https://www.iar-gwu.org/blog/2018/02/22/russias-new-look-military-reforms-and-their-impact-on-russian-foreign-policy |access-date=2022-06-04 |website=The International Affairs Review |language=en-US}}
* {{Cite news |date=2008-12-16 |title=Russian army not fit for modern war: top general |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-army-idUSTRE4BF5JM20081216 |access-date=2022-06-04}}
* {{Cite web |title=If New Looks could kill: Russia's military capability in 2022 |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2022/02/if-new-looks-could-kill-russias-military-capability-in-2022 |access-date=2022-06-04 |website=IISS |language=en}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რუსეთის შეიარაღებული ძალები]]
[[კატეგორია:რუსეთის არმია]]</text>
      <sha1>6gxjpfsqbl0892w5o38yfxpe8tsachb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ბიზანტინისტიკა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>765671</id>
    <revision>
      <id>5407312</id>
      <parentid>5182327</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T11:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა გიო ოქრო გვერდი „[[განხილვა:ბიზანტისტიკა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:ბიზანტინისტიკა]]“</comment>
      <origin>5182327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რელსშესადუღებელი მანქანა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>807407</id>
    <revision>
      <id>5406760</id>
      <parentid>5233656</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="ci1m71i52tfxyividt4uhmmntv3p5er" xml:space="preserve">[[სურათი:PRSM.JPG|thumb|300px|სალიანდაგო რელსშესადუღებელი თვითმავალი მანქანა (ПРСМ-4) სვლის მომენტში]]
'''რელსშესადუღებელი მანქანა''' — [[სალიანდაგო მანქანები]]ს სახეობა, რომლის დანიშნულებაა [[რელსი|რელსების]] [[შედუღება]] გრძელ მონაჭრელებად, რომელიც ფართედ გავრცელებულია [[უპირაპირო ლიანდაგი|უპირაპირო ლიანდაგების]] ჩაგების დროს. მანქანის გადაადგილებადი შესადუღებელი აგრეგატი დამონტაჟებულია სპეციალურ გადამტან პლატფორმებზე.

[[საქართველო]]ში რელსშესადუღებელი მანქანები გააჩნია [[რელსშესადუღებელი საწარმო|რელსშესადუღებელ საწარმოს]], რომლებიც „[[ფანჯარა (რკინიგზა)|ფანჯრებში]]“ გადიან [[გადასარბენი|გადასარბენებზე]] ან სადგურის ლიანდაგებში და ერთმანეთზე ადუღებენ ამავე ქარხნის მიერ შედუღებულ 200 მეტრიან წნულებს, ადგილზე ასრულებენ მწვავე დეფექტიანი რელსების ამოჭრის და ახლის ჩადუღების სამუშაოებს, ასევე რელსის თავის დადუღების ოპერაციებს.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[რელსშესადუღებელი საწარმო]]

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.kalugaputmash.ru/ Сайт ОАО «Калугапутьмаш»]{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}

[[კატეგორია:რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა]]
[[კატეგორია:სალიანდაგო მანქანები]]</text>
      <sha1>ci1m71i52tfxyividt4uhmmntv3p5er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჭანგიე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>841590</id>
    <revision>
      <id>5407255</id>
      <parentid>5276556</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:განსუს ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25732" sha1="a01zsrvdu7crs2euqeoj33n2uk9h74z" xml:space="preserve">'''ჭანგიე''' ({{lang-zh|张掖}}), წარსულში [[ჩინური ენის სატრანსკრიფციო სისტემები|რომანიზებული]] როგორც '''ჩანგიე''' და ასევე ცნობილი, როგორც '''კანჩოუ''' — პრეფექტურის დონის ქალაქი [[ჩინეთი|ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში]], [[განსუ|კანსუს]] პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება [[შიდა მონღოლეთი|შიდა მონღოლეთს]], ხოლო სამხრეთით - [[ცინხაი|ცინგხაის]]. ქალაქის ცენტრალური რაიონია კანჭოუ, რომელიც ადრე დასავლეთ სიას დინასტიის ქალაქი და დასავლეთ ჩინეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ავანპოსტი იყო.

==სახელწოდება==
მიუხედავად იმისა, რომ ჭანგიე უძველესი სახელია, ქალაქი ადრე კანჭოუს სახელითაც იყო ცნობილი, რომელსაც სახელი მისი ოაზისის ტკბილი წყლების (ჩინურად: 甘泉; ფინინი: Gānquán) მიხედვით დაერქვა. ალტერნატიული თეორიის თანახმად, „კანი“ ქალაქთან ახლოს მდებარე კანჭუნის ბორცვიდან (绀峻山) მომდინარეობს. პროვინციის სახელწოდება კანჭოუსა და სუჭოუს (თანამედროვე ჯიოუციუენი) შერწყმიდან მომდინარეობს. ქალაქის სახელი [[მარკო პოლოს]] „მოგზაურობაში“ კამპიჩუს სახელით გვხვდება.[3]

ჭანგიეს სარდლობა დასავლეთ ხანის მიერ ძვ. წ. 111 წელს დაარსდა, მისი ცენტრი თანამედროვე ვუვეის ადგილას მდებარეობდა. ჭანგიეს ეტიმოლოგია გაურკვეველია. პოპულარული თეორია ჭანგიეს განმარტავს, როგორც „გაშლილ მკლავს“, რომელიც აღებულია ფრაზიდან „ქვეყნის მკლავის დასავლეთ სამეფომდე გაშლა“ (张国臂掖，以通西域), რომელიც ხანის წიგნში არის აღწერილი.

==ისტორია==
ჭანგიე მდებარეობს [[ხესის კორიდორი]]ს ცენტრში. არეა ჩინეთის ავანპოსტი იყო და იცავდა სახელმწიფოს ჩრდილო-აღმოსავლელი მომთაბარეებისგან და არმიებს გზას უხსნიდა ტარიმის რეზერვუარისკენ. დასავლეთ ხანის დინასტიის დროს, ხანის არმიები ხშირად ებრძოდნენ სიონგნუს ძალებს ამ არეალში. ქალაქი ასევე წარმოადგენდა აბრეშუმის გზის მნიშვნელოვან ავანპოსტს. მონღოლების მიერ დაპყრობამდე ძირითადად დასავლეთ სიას დინასტიის, მანამდე კი, მე-10 საუკუნემდე, უიღურების მმართველობის ქვეშ იყო. ქალაქის კავშირი უიღურების ქოჩოს სახელმწიფოსთან სადავოა, მაგრამ შეიძლება მისი ვასალი იყო. ნათქვამია, რომ იუენის დინასტიის იმპერატორი ყუბილაი ჭანგიეში, ტაფუს ტაძარში დაიბადა. ტაძარში ვხვდებით ჩინეთის ყველაზე დიდ მწოლიარე ბუდას. მარკო პოლოს ჩანაწერების თანახმად, მან ჩინეთში მოგზაურობის დროს ჭანგიეში დაახლოებით ერთი წელი გაატარა. 

პაპაოს მთების ნაძვის ტყეები (ცილიენის ქედის ნაწილი) მანამდე კანჭოუს მთავარი მდინარის, ხეი შუეის ან რუოს დინებას არეგულირებდა. წყლის შენარჩუნებით მთა ქალაქს თავიდან აცილებდა ნადნობი წყლის მიერ გამოწვეულ წყალდიდობებსა და ზაფხულში გვალვას. მიუხედავად ტყის შენახვის რეკომენდაციებისა, ცინგის დინასტიის დროს  სატელეგრაფო ხაზებისა და ბოძების მონტაჟისას, საიმპერატორო თანამდებობის პირმა გასცა ტყის გაჩეხვის ბრძანება. თითქმის მაშინვე, რეგიონი გახდა მოწყვლადი წყალდიდობებისა და გვალვების მიმართ.  

[[1879]] წელს ქალაქში ჩავიდნენ ქრისტიანი მისიონერები, მას შემდეგ რაც სუჭოუში, დღევანდელ ძიოუციუენში ცხოვრება ძალიან სახიფათო გახდა.

==ადმინისტრაცია==
ჭანგიე მოიცავს ერთ ურბანულ რაიონს, 4 ოლქს, ერთ ავტონომიურ ოლქს, 97 ქალაქსა და 978 სოფელს.

{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;font-size:90%;&quot; align=center
!colspan=&quot;7&quot; align=&quot;center&quot; | რუკა
|-
|colspan=&quot;7&quot; align=&quot;center&quot; | &lt;div style=&quot;position: relative&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
{{სურათის წარწერა დაიწყე|სურათი=Administrative Division Zhangye.svg|width=661|link=}} 
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1730|y=770|scale=661/2645|text='''კანჭოუ'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1130|y=630|scale=661/2645|text='''სიუნანის&lt;br&gt;ოლქი ※'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1900|y=880|scale=661/2645|text='''მინლეს&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1600|y=340|scale=661/2645|text='''ლინძეს&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1400|y=190|scale=661/2645|text='''კაოთაის&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=2170|y=850|scale=661/2645|text='''შანტანის&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=2100|y=1180|scale=661/2645|text=&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;'''შანტანის&lt;br /&gt;საცხენოსნო მიწა'''&lt;/span&gt;}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1020|y=230|scale=661/2645|text='''სიუნანის იუგურთა&lt;br /&gt;ავტონომიური ოლქი'''|&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;'''※'''&lt;/span&gt;]]}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=2400|y=1360|scale=661/2645|text='''სიუნანის იუგურთა&lt;br /&gt;ავტონომიური ოლქი'''|&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;'''※'''&lt;/span&gt;]]}}
{{სურათის წარწერა ბოლო}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;'''შენიშვნა: შანტანის საცხენოსნო მიწა შანტანის ოლქის ნაწილია.'''
|-
! #
! სახელწოდება
! [[ჩინური ენა|ჩინური]]
! [[ფინინი]]
! მოსახლეობა&lt;br&gt;(2020)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! ფართობის (კმ&lt;sup&gt;²&lt;/sup&gt;)
! სიმჭიდროვე&lt;br&gt;(/კმ&lt;sup&gt;²&lt;/sup&gt;)
|----------
|1
|კანჭოუს რაიონი
|甘州区
|Gānzhōu Qū
|519,096
|4,240
|120
|----------
|2
|მინლეს ოლქი
|民乐县
|Mínlè Xiàn
|192,476
|3,687
|59.5
|----------
|3
|ლინძეს ოლქი
|临泽县
|Línzé Xiàn
|115,946
|2,777
|48.4
|----------
|4
|კაოთაის ოლქი
|高台县
|Gāotái Xiàn
|125,705
|4,312
|33.3
|----------
|5
|შანტანის ოლქი
|山丹县
|Shāndān Xiàn
|150,031
|5,402
|30
|----------
|6
|სიუნანის იუგურთა ავტონომიური ოლქი
|肃南裕固族自治县
|Sùnán Yùgùzú&lt;br&gt;Zìzhìxiàn
|27,762
|20,456
|1.6
|}

==გეოგრაფია==
ჭანგიე მდებარეობს ცენტრალურ განსუში, ხესის დერეფნის გასწვრივ და მისი ფართობია 42,000 კმ². მოიცავს პროვინციის მთელ სიგანეს, ჩრდილოეთით შიდა მონღოლეთიდან სამხრეთით ცინგხაისკენაა გადაჭიმული, თუმცა მისი ურბანული ცენტრი კანჭოუშია, მდინარე რუოს ანუ ხეის მიერ წარმოქმნილ ოაზისში. მისი ნაკადულები, მზიანი კლიმატი და ნაყოფიერი ნიადაგი მას მნიშვნელოვან რეგიონულ სასოფლო-სამეურნეო ცენტრად აქცევს, თუმცა XIX საუკუნეში ტყის გადაჭარბებული გაშენების შედეგად სერიოზულად დაზიანდა.[[File:Aviko-china.JPG|thumb|ქარხანა ჭანგიეში, მინლეს ოლქში]]

ჭანგიე ტანსიას ეროვნული გეოლოგიური პარკი მდებარეობს ჭანგიეს ლინძესა და სიუნანის ოლქებში, ქალაქის ცენტრიდან დასავლეთით 30 კილომეტრში.&lt;ref name=gsjw&gt;{{cite web |title=zh:张掖丹霞国家地质公园 |url=http://www.gsjw.gov.cn/content/2013-06/1493.html |trans-title=Zhangye Danxia National Geological Park |publisher=Gansu Provincial Government |access-date=12 September 2014 |language=zh |date=2013-06-17 |archive-date=2014-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912204838/http://www.gsjw.gov.cn/content/2013-06/1493.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ცნობილია თავისი ფერადი კლდოვანი წარმონაქმნებით და ჩინური მედიის მიერ ჩინეთის ერთ-ერთ ულამაზეს ლანდშაფტად არის აღიარებული.&lt;ref name=gsjw/&gt;

===კლიმატი===
ჭანგიეს აქვს უდაბნოს ცივი კლიმატი ძალიან თბილი ზაფხულითა და ცივი და ძალიან მშრალი ზამთრით. თვიური საშუალო 24-საათიანი ტემპერატურა მერყეობს −9.1 °C-დან 22.3 °C-მდე ივლისამდე. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 7.8 °C, ხოლო წლიური ნალექი 132.6 მმ-ია, რომლის თითქმის სრული რაოდენობა მაისიდან სექტემბრამდე მოდის. ზამთარი იმდენად მშრალია, რომ თოვლი უკიდურესად იშვიათია.

{{Weather box|width=auto
|metric first=y
|single line=y 
|collapsed =
|location = ჭანგიე, სიმაღლე ზ.დ. 1461 მ, ([[1991]]–[[2020]] წლების საშუალო მონაცემები, [[1971]]–[[2010]] წლების ექსტემალური მონაცემები)
|Jan high C = 	-0.2
|Feb high C = 	4.8
|Mar high C = 	11.6
|Apr high C = 	19.2
|May high C = 	24.3
|Jun high C = 	28.6
|Jul high C = 	30.3
|Aug high C = 	28.8
|Sep high C = 	23.9
|Oct high C = 	16.9
|Nov high C = 	8.7
|Dec high C = 	1.5
|Jan mean C = 	-9.3
|Feb mean C = 	-4.1
|Mar mean C = 	3.3
|Apr mean C = 	11.3
|May mean C = 	16.7
|Jun mean C = 	21.2
|Jul mean C = 	23.0
|Aug mean C = 	21.2
|Sep mean C = 	15.6
|Oct mean C = 	7.8
|Nov mean C = 	-0.4
|Dec mean C = 	-7.4
|Jan low C = 	-16.1
|Feb low C = 	-11.2
|Mar low C = 	-3.7
|Apr low C = 	3.6
|May low C = 	9.0
|Jun low C = 	13.7
|Jul low C = 	16.0
|Aug low C = 	14.5
|Sep low C = 	9.2
|Oct low C = 	1.0
|Nov low C = 	-6.5
|Dec low C = 	-13.7
|Jan record high C = 18.4 |Jan record low C = -28.1
|Feb record high C = 24.2 |Feb record low C = -27.5
|Mar record high C = 26.2 |Mar record low C = -18.8
|Apr record high C = 33.3 |Apr record low C = -8.8
|May record high C = 34.7 |May record low C = -4.5
|Jun record high C = 36.7 |Jun record low C = 1.5
|Jul record high C = 40.3 |Jul record low C = 6.7
|Aug record high C = 38.6 |Aug record low C = 4.5
|Sep record high C = 34.5 |Sep record low C = -1.1
|Oct record high C = 30.3 |Oct record low C = -12.7
|Nov record high C = 23.7 |Nov record low C = -19.3
|Dec record high C = 19.6 |Dec record low C = -28.2
|year high C =  |year low C = 
|year high F =  |year low F =
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 	2.1
|Feb precipitation mm = 	1.3
|Mar precipitation mm = 	3.2
|Apr precipitation mm = 	5.6
|May precipitation mm = 	14.6
|Jun precipitation mm = 	20.3
|Jul precipitation mm = 	29.8
|Aug precipitation mm = 	25.3
|Sep precipitation mm = 	20.6
|Oct precipitation mm = 	5.3
|Nov precipitation mm = 	1.8
|Dec precipitation mm = 	1.9
|Jan humidity = 	55
|Feb humidity = 	44
|Mar humidity = 	40
|Apr humidity = 	35
|May humidity = 	39
|Jun humidity = 	45
|Jul humidity = 	52
|Aug humidity = 	55
|Sep humidity = 	58
|Oct humidity = 	54
|Nov humidity = 	56
|Dec humidity = 	59
|unit precipitation days = 0.1 mm	
|Jan precipitation days = 	3.3
|Feb precipitation days = 	1.8
|Mar precipitation days = 	2.8
|Apr precipitation days = 	3.3
|May precipitation days = 	5.1
|Jun precipitation days = 	6.7
|Jul precipitation days = 	8.6
|Aug precipitation days = 	7.9
|Sep precipitation days = 	6.0
|Oct precipitation days = 	2.8
|Nov precipitation days = 	2.1
|Dec precipitation days = 	2.7
|year precipitation days = 	
|Jan sun = 	218.8
|Feb sun = 	218.7
|Mar sun = 	254.8
|Apr sun = 	270.1
|May sun = 	297.8
|Jun sun = 	292.5
|Jul sun = 	290.1
|Aug sun = 	276.8
|Sep sun = 	256.4
|Oct sun = 	265.4
|Nov sun = 	237.5
|Dec sun = 	222.1
|year sun = 	
| Jan percentsun = 	72
| Feb percentsun = 	71
| Mar percentsun = 	68
| Apr percentsun = 	67
| May percentsun = 	67
| Jun percentsun = 	66
| Jul percentsun = 	65
| Aug percentsun = 	66
| Sep percentsun = 	70
| Oct percentsun = 	78
| Nov percentsun = 	80
| Dec percentsun = 	76
| year percentsun =	
|Jan snow days = 	4.7
|Feb snow days = 	3.1
|Mar snow days = 	3.2
|Apr snow days = 	1.5
|May snow days = 	0.2
|Jun snow days = 	0
|Jul snow days = 	0
|Aug snow days = 	0
|Sep snow days = 	0
|Oct snow days = 	1.0
|Nov snow days = 	2.9
|Dec snow days = 	4.3
|year snow days = 	
|source 1 = ჩინეთის მეტეოროლოგიური ადმინისტრაცია&lt;ref name=&quot;cma graphical&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans |access-date=27 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |title=zh:中国气象数据网|publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans | access-date =27 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| source 2 = ჩინეთის ამინდი&lt;ref name = Clim&gt;{{cite web
| url = http://www.weather.com.cn/cityintro/101160701.shtml?
| title=zh:张掖 - 气象数据 -中国天气网 
| publisher = Weather China
| language = zh
| access-date = 29 November 2022}}&lt;/ref&gt;
}}

==დემოგრაფია==
ჭანგიეს მოსახლეობა 1,199,515 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც მხოლოდ 260,000 არის ქალაქის მაცხოვრებელი. ხანის ჩინელების გარდა, აქ 26 ეთნიკური უმცირესობაა წარმოდგენილი, მათ შორის ბევრი ჰუი, იუგური და ტიბეტელი.

== ტრანსპორტი ==
ჭანგიეს ემსახურება ჩინეთის ეროვნული მაგისტრალები: G30 ჩქაროსნული მაგისტრალი, 227 და 312.

ჭანგიეს რკინიგზის სადგური მდებარეობს ლანჭოუ-[[სინძიანი|სინძიანგის]] რკინიგზაზე, ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. [[2014]] წლის 26 დეკემბერს ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს გაიხსნა მაღალსიჩქარიანი რკინიგზის სადგური, ჭანგიეს დასავლეთის რკინიგზის სადგური, როგორც [[ლანჭოუ]]-[[ურუმჩი|ურუმჩის]] მაღალსიჩქარიანი რკინიგზის ნაწილი.

ჭანგიეს კანჭოუს აეროპორტი, რომელიც კომბინირებული სამოქალაქო-სამხედრო აეროპორტია, გაიხსნა [[2011]] წლის ოქტომბერში და რეისებს ასრულებს ლანჭოუსა და [[სიანი|სიანში]].

==ეკონომიკა==
[[2002]] წელს ქალაქის [[მშპ]] 7.566 მილიარდი იუანი იყო, რაც წინა წელთან შედარებით თითქმის 9%-იან ზრდას წარმოადგენს. ქალაქის მოსახლეობის წლიური შემოსავალი 5960 [[იუანი]] იყო, რაც წინა წელთან შედარებით 10.4%-იან ზრდას წარმოადგენდა, ხოლო სოფლის შემოსავალი 3092 იუანი იყო, წინა წელთან შედარებით 5%-იანი ნამატი.

=== სიმინდის მარცვლის წარმოების ბაზა ===
როგორც ეროვნული მნიშვნელობის ჰიბრიდული სიმინდის თესლის წარმოების ბაზა, ჭანგიე მოიცავს „სიმინდის თესლის გადამუშავების ტექნოლოგიების ინტეგრაციის სადემონსტრაციო ბაზას“. ეს ობიექტი ფოკუსირებულია თესლის გაშრობის, დახარისხებისა და საფარის მოწინავე ტექნოლოგიების ინტეგრირებაზე, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ეროვნული სოფლის მეურნეობისთვის მაღალი ხარისხის თესლის წარმოება.&lt;ref&gt;{{cite web |title=张掖市农业农村局玉米种子加工技术集成示范基地介绍 |url=http://nyj.zhangye.gov.cn/ |website=张掖市农业农村局 |access-date=2025-10-26 |archive-date=2018-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180514113239/http://nyj.zhangye.gov.cn/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==განათლება==
ხესის უნივერსიტეტი ({{lang-zh|河西学院}}) ჭანგიეში მდებარეობს. უნივერსიტეტში დაახლოებით 10,000 სტუდენტი სწავლობს.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.univerzities.com/china/hexi-university/|title = Hexi University in China}}&lt;/ref&gt;

==სპორტი==
[[File:Zhangye International Rally 2011 Parc Ferme.JPG|thumb|პარკ ფერმე ჭანგიეს საერთაშორისო რალიზე 2011 წელს, ხის პაგოდის მიმდებარედ]]
ჭანგიე ჩინეთის რალის ჩემპიონატის (CRC) რაუნდს [[2011]] წლიდან მასპინძლობს. ის ქალაქის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მდებარე უდაბნოებში სპეციალურად აშენებულ გზებზე იმართება. ღონისძიება რეგულარულად 100-ზე მეტ მონაწილეს იზიდავს, მათ შორის საერთაშორისო მრბოლელებს. ქალაქში ასევე აშენდა სტადიონი.

== დემოგრაფია ==
[[2020]] წლის მეშვიდე ეროვნული აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მუდმივი მოსახლეობა (ხუქოუ) 1,131,016 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=张掖市统计局-张掖市第七次全国人口普查公报 |url=https://www.zhangye.gov.cn/tjj/ztzl/tjsj/202106/t20210601_650270.html |access-date=2025-04-10 |website=www.zhangye.gov.cn}}&lt;/ref&gt; [[2010]] წლის მეექვსე ეროვნული აღწერის დროს 1,199,515 მოსახლესთან შედარებით, 68,499 ადამიანით ნაკლები ცხოვრობდა, ანუ საშუალო წლიური კლება 0.59 პროცენტი იყო.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Zhangye}}
{{Wikivoyage}}
* [https://web.archive.org/web/20060207015657/http://www.zy.gansu.gov.cn/ ოფიციალური ვებ-გვერდი (ჩინურად)]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:განსუს ქალაქები]]
[[კატეგორია:აბრეშუმის გზის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>a01zsrvdu7crs2euqeoj33n2uk9h74z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407258</id>
      <parentid>5407255</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5407258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25789" sha1="pkxtccx5yv5xu8yxzuspi8txxt69svv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ჭანგიე''' ({{lang-zh|张掖}}), წარსულში [[ჩინური ენის სატრანსკრიფციო სისტემები|რომანიზებული]] როგორც '''ჩანგიე''' და ასევე ცნობილი, როგორც '''კანჩოუ''' — პრეფექტურის დონის ქალაქი [[ჩინეთი|ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში]], [[განსუ|კანსუს]] პროვინციის ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება [[შიდა მონღოლეთი|შიდა მონღოლეთს]], ხოლო სამხრეთით - [[ცინხაი|ცინგხაის]]. ქალაქის ცენტრალური რაიონია კანჭოუ, რომელიც ადრე დასავლეთ სიას დინასტიის ქალაქი და დასავლეთ ჩინეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ავანპოსტი იყო.

==სახელწოდება==
მიუხედავად იმისა, რომ ჭანგიე უძველესი სახელია, ქალაქი ადრე კანჭოუს სახელითაც იყო ცნობილი, რომელსაც სახელი მისი ოაზისის ტკბილი წყლების (ჩინურად: 甘泉; ფინინი: Gānquán) მიხედვით დაერქვა. ალტერნატიული თეორიის თანახმად, „კანი“ ქალაქთან ახლოს მდებარე კანჭუნის ბორცვიდან (绀峻山) მომდინარეობს. პროვინციის სახელწოდება კანჭოუსა და სუჭოუს (თანამედროვე ჯიოუციუენი) შერწყმიდან მომდინარეობს. ქალაქის სახელი [[მარკო პოლოს]] „მოგზაურობაში“ კამპიჩუს სახელით გვხვდება.[3]

ჭანგიეს სარდლობა დასავლეთ ხანის მიერ ძვ. წ. 111 წელს დაარსდა, მისი ცენტრი თანამედროვე ვუვეის ადგილას მდებარეობდა. ჭანგიეს ეტიმოლოგია გაურკვეველია. პოპულარული თეორია ჭანგიეს განმარტავს, როგორც „გაშლილ მკლავს“, რომელიც აღებულია ფრაზიდან „ქვეყნის მკლავის დასავლეთ სამეფომდე გაშლა“ (张国臂掖，以通西域), რომელიც ხანის წიგნში არის აღწერილი.

==ისტორია==
ჭანგიე მდებარეობს [[ხესის კორიდორი]]ს ცენტრში. არეა ჩინეთის ავანპოსტი იყო და იცავდა სახელმწიფოს ჩრდილო-აღმოსავლელი მომთაბარეებისგან და არმიებს გზას უხსნიდა ტარიმის რეზერვუარისკენ. დასავლეთ ხანის დინასტიის დროს, ხანის არმიები ხშირად ებრძოდნენ სიონგნუს ძალებს ამ არეალში. ქალაქი ასევე წარმოადგენდა აბრეშუმის გზის მნიშვნელოვან ავანპოსტს. მონღოლების მიერ დაპყრობამდე ძირითადად დასავლეთ სიას დინასტიის, მანამდე კი, მე-10 საუკუნემდე, უიღურების მმართველობის ქვეშ იყო. ქალაქის კავშირი უიღურების ქოჩოს სახელმწიფოსთან სადავოა, მაგრამ შეიძლება მისი ვასალი იყო. ნათქვამია, რომ იუენის დინასტიის იმპერატორი ყუბილაი ჭანგიეში, ტაფუს ტაძარში დაიბადა. ტაძარში ვხვდებით ჩინეთის ყველაზე დიდ მწოლიარე ბუდას. მარკო პოლოს ჩანაწერების თანახმად, მან ჩინეთში მოგზაურობის დროს ჭანგიეში დაახლოებით ერთი წელი გაატარა. 

პაპაოს მთების ნაძვის ტყეები (ცილიენის ქედის ნაწილი) მანამდე კანჭოუს მთავარი მდინარის, ხეი შუეის ან რუოს დინებას არეგულირებდა. წყლის შენარჩუნებით მთა ქალაქს თავიდან აცილებდა ნადნობი წყლის მიერ გამოწვეულ წყალდიდობებსა და ზაფხულში გვალვას. მიუხედავად ტყის შენახვის რეკომენდაციებისა, ცინგის დინასტიის დროს  სატელეგრაფო ხაზებისა და ბოძების მონტაჟისას, საიმპერატორო თანამდებობის პირმა გასცა ტყის გაჩეხვის ბრძანება. თითქმის მაშინვე, რეგიონი გახდა მოწყვლადი წყალდიდობებისა და გვალვების მიმართ.  

[[1879]] წელს ქალაქში ჩავიდნენ ქრისტიანი მისიონერები, მას შემდეგ რაც სუჭოუში, დღევანდელ ძიოუციუენში ცხოვრება ძალიან სახიფათო გახდა.

==ადმინისტრაცია==
ჭანგიე მოიცავს ერთ ურბანულ რაიონს, 4 ოლქს, ერთ ავტონომიურ ოლქს, 97 ქალაქსა და 978 სოფელს.

{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;font-size:90%;&quot; align=center
!colspan=&quot;7&quot; align=&quot;center&quot; | რუკა
|-
|colspan=&quot;7&quot; align=&quot;center&quot; | &lt;div style=&quot;position: relative&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
{{სურათის წარწერა დაიწყე|სურათი=Administrative Division Zhangye.svg|width=661|link=}} 
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1730|y=770|scale=661/2645|text='''კანჭოუ'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1130|y=630|scale=661/2645|text='''სიუნანის&lt;br&gt;ოლქი ※'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1900|y=880|scale=661/2645|text='''მინლეს&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1600|y=340|scale=661/2645|text='''ლინძეს&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1400|y=190|scale=661/2645|text='''კაოთაის&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=2170|y=850|scale=661/2645|text='''შანტანის&lt;br&gt;ოლქი'''}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=2100|y=1180|scale=661/2645|text=&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;'''შანტანის&lt;br /&gt;საცხენოსნო მიწა'''&lt;/span&gt;}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=1020|y=230|scale=661/2645|text='''სიუნანის იუგურთა&lt;br /&gt;ავტონომიური ოლქი'''|&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;'''※'''&lt;/span&gt;]]}}
{{სურათის წარწერა მცირე|x=2400|y=1360|scale=661/2645|text='''სიუნანის იუგურთა&lt;br /&gt;ავტონომიური ოლქი'''|&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;'''※'''&lt;/span&gt;]]}}
{{სურათის წარწერა ბოლო}}
&lt;/div&gt;&lt;br&gt;'''შენიშვნა: შანტანის საცხენოსნო მიწა შანტანის ოლქის ნაწილია.'''
|-
! #
! სახელწოდება
! [[ჩინური ენა|ჩინური]]
! [[ფინინი]]
! მოსახლეობა&lt;br&gt;(2020)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
! ფართობის (კმ&lt;sup&gt;²&lt;/sup&gt;)
! სიმჭიდროვე&lt;br&gt;(/კმ&lt;sup&gt;²&lt;/sup&gt;)
|----------
|1
|კანჭოუს რაიონი
|甘州区
|Gānzhōu Qū
|519,096
|4,240
|120
|----------
|2
|მინლეს ოლქი
|民乐县
|Mínlè Xiàn
|192,476
|3,687
|59.5
|----------
|3
|ლინძეს ოლქი
|临泽县
|Línzé Xiàn
|115,946
|2,777
|48.4
|----------
|4
|კაოთაის ოლქი
|高台县
|Gāotái Xiàn
|125,705
|4,312
|33.3
|----------
|5
|შანტანის ოლქი
|山丹县
|Shāndān Xiàn
|150,031
|5,402
|30
|----------
|6
|სიუნანის იუგურთა ავტონომიური ოლქი
|肃南裕固族自治县
|Sùnán Yùgùzú&lt;br&gt;Zìzhìxiàn
|27,762
|20,456
|1.6
|}

==გეოგრაფია==
ჭანგიე მდებარეობს ცენტრალურ განსუში, ხესის დერეფნის გასწვრივ და მისი ფართობია 42,000 კმ². მოიცავს პროვინციის მთელ სიგანეს, ჩრდილოეთით შიდა მონღოლეთიდან სამხრეთით ცინგხაისკენაა გადაჭიმული, თუმცა მისი ურბანული ცენტრი კანჭოუშია, მდინარე რუოს ანუ ხეის მიერ წარმოქმნილ ოაზისში. მისი ნაკადულები, მზიანი კლიმატი და ნაყოფიერი ნიადაგი მას მნიშვნელოვან რეგიონულ სასოფლო-სამეურნეო ცენტრად აქცევს, თუმცა XIX საუკუნეში ტყის გადაჭარბებული გაშენების შედეგად სერიოზულად დაზიანდა.[[File:Aviko-china.JPG|thumb|ქარხანა ჭანგიეში, მინლეს ოლქში]]

ჭანგიე ტანსიას ეროვნული გეოლოგიური პარკი მდებარეობს ჭანგიეს ლინძესა და სიუნანის ოლქებში, ქალაქის ცენტრიდან დასავლეთით 30 კილომეტრში.&lt;ref name=gsjw&gt;{{cite web |title=zh:张掖丹霞国家地质公园 |url=http://www.gsjw.gov.cn/content/2013-06/1493.html |trans-title=Zhangye Danxia National Geological Park |publisher=Gansu Provincial Government |access-date=12 September 2014 |language=zh |date=2013-06-17 |archive-date=2014-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912204838/http://www.gsjw.gov.cn/content/2013-06/1493.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ცნობილია თავისი ფერადი კლდოვანი წარმონაქმნებით და ჩინური მედიის მიერ ჩინეთის ერთ-ერთ ულამაზეს ლანდშაფტად არის აღიარებული.&lt;ref name=gsjw/&gt;

===კლიმატი===
ჭანგიეს აქვს უდაბნოს ცივი კლიმატი ძალიან თბილი ზაფხულითა და ცივი და ძალიან მშრალი ზამთრით. თვიური საშუალო 24-საათიანი ტემპერატურა მერყეობს −9.1 °C-დან 22.3 °C-მდე ივლისამდე. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 7.8 °C, ხოლო წლიური ნალექი 132.6 მმ-ია, რომლის თითქმის სრული რაოდენობა მაისიდან სექტემბრამდე მოდის. ზამთარი იმდენად მშრალია, რომ თოვლი უკიდურესად იშვიათია.

{{Weather box|width=auto
|metric first=y
|single line=y 
|collapsed =
|location = ჭანგიე, სიმაღლე ზ.დ. 1461 მ, ([[1991]]–[[2020]] წლების საშუალო მონაცემები, [[1971]]–[[2010]] წლების ექსტემალური მონაცემები)
|Jan high C = 	-0.2
|Feb high C = 	4.8
|Mar high C = 	11.6
|Apr high C = 	19.2
|May high C = 	24.3
|Jun high C = 	28.6
|Jul high C = 	30.3
|Aug high C = 	28.8
|Sep high C = 	23.9
|Oct high C = 	16.9
|Nov high C = 	8.7
|Dec high C = 	1.5
|Jan mean C = 	-9.3
|Feb mean C = 	-4.1
|Mar mean C = 	3.3
|Apr mean C = 	11.3
|May mean C = 	16.7
|Jun mean C = 	21.2
|Jul mean C = 	23.0
|Aug mean C = 	21.2
|Sep mean C = 	15.6
|Oct mean C = 	7.8
|Nov mean C = 	-0.4
|Dec mean C = 	-7.4
|Jan low C = 	-16.1
|Feb low C = 	-11.2
|Mar low C = 	-3.7
|Apr low C = 	3.6
|May low C = 	9.0
|Jun low C = 	13.7
|Jul low C = 	16.0
|Aug low C = 	14.5
|Sep low C = 	9.2
|Oct low C = 	1.0
|Nov low C = 	-6.5
|Dec low C = 	-13.7
|Jan record high C = 18.4 |Jan record low C = -28.1
|Feb record high C = 24.2 |Feb record low C = -27.5
|Mar record high C = 26.2 |Mar record low C = -18.8
|Apr record high C = 33.3 |Apr record low C = -8.8
|May record high C = 34.7 |May record low C = -4.5
|Jun record high C = 36.7 |Jun record low C = 1.5
|Jul record high C = 40.3 |Jul record low C = 6.7
|Aug record high C = 38.6 |Aug record low C = 4.5
|Sep record high C = 34.5 |Sep record low C = -1.1
|Oct record high C = 30.3 |Oct record low C = -12.7
|Nov record high C = 23.7 |Nov record low C = -19.3
|Dec record high C = 19.6 |Dec record low C = -28.2
|year high C =  |year low C = 
|year high F =  |year low F =
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 	2.1
|Feb precipitation mm = 	1.3
|Mar precipitation mm = 	3.2
|Apr precipitation mm = 	5.6
|May precipitation mm = 	14.6
|Jun precipitation mm = 	20.3
|Jul precipitation mm = 	29.8
|Aug precipitation mm = 	25.3
|Sep precipitation mm = 	20.6
|Oct precipitation mm = 	5.3
|Nov precipitation mm = 	1.8
|Dec precipitation mm = 	1.9
|Jan humidity = 	55
|Feb humidity = 	44
|Mar humidity = 	40
|Apr humidity = 	35
|May humidity = 	39
|Jun humidity = 	45
|Jul humidity = 	52
|Aug humidity = 	55
|Sep humidity = 	58
|Oct humidity = 	54
|Nov humidity = 	56
|Dec humidity = 	59
|unit precipitation days = 0.1 mm	
|Jan precipitation days = 	3.3
|Feb precipitation days = 	1.8
|Mar precipitation days = 	2.8
|Apr precipitation days = 	3.3
|May precipitation days = 	5.1
|Jun precipitation days = 	6.7
|Jul precipitation days = 	8.6
|Aug precipitation days = 	7.9
|Sep precipitation days = 	6.0
|Oct precipitation days = 	2.8
|Nov precipitation days = 	2.1
|Dec precipitation days = 	2.7
|year precipitation days = 	
|Jan sun = 	218.8
|Feb sun = 	218.7
|Mar sun = 	254.8
|Apr sun = 	270.1
|May sun = 	297.8
|Jun sun = 	292.5
|Jul sun = 	290.1
|Aug sun = 	276.8
|Sep sun = 	256.4
|Oct sun = 	265.4
|Nov sun = 	237.5
|Dec sun = 	222.1
|year sun = 	
| Jan percentsun = 	72
| Feb percentsun = 	71
| Mar percentsun = 	68
| Apr percentsun = 	67
| May percentsun = 	67
| Jun percentsun = 	66
| Jul percentsun = 	65
| Aug percentsun = 	66
| Sep percentsun = 	70
| Oct percentsun = 	78
| Nov percentsun = 	80
| Dec percentsun = 	76
| year percentsun =	
|Jan snow days = 	4.7
|Feb snow days = 	3.1
|Mar snow days = 	3.2
|Apr snow days = 	1.5
|May snow days = 	0.2
|Jun snow days = 	0
|Jul snow days = 	0
|Aug snow days = 	0
|Sep snow days = 	0
|Oct snow days = 	1.0
|Nov snow days = 	2.9
|Dec snow days = 	4.3
|year snow days = 	
|source 1 = ჩინეთის მეტეოროლოგიური ადმინისტრაცია&lt;ref name=&quot;cma graphical&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans |access-date=27 August 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |title=zh:中国气象数据网|publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans | access-date =27 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| source 2 = ჩინეთის ამინდი&lt;ref name = Clim&gt;{{cite web
| url = http://www.weather.com.cn/cityintro/101160701.shtml?
| title=zh:张掖 - 气象数据 -中国天气网 
| publisher = Weather China
| language = zh
| access-date = 29 November 2022}}&lt;/ref&gt;
}}

==დემოგრაფია==
ჭანგიეს მოსახლეობა 1,199,515 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც მხოლოდ 260,000 არის ქალაქის მაცხოვრებელი. ხანის ჩინელების გარდა, აქ 26 ეთნიკური უმცირესობაა წარმოდგენილი, მათ შორის ბევრი ჰუი, იუგური და ტიბეტელი.

== ტრანსპორტი ==
ჭანგიეს ემსახურება ჩინეთის ეროვნული მაგისტრალები: G30 ჩქაროსნული მაგისტრალი, 227 და 312.

ჭანგიეს რკინიგზის სადგური მდებარეობს ლანჭოუ-[[სინძიანი|სინძიანგის]] რკინიგზაზე, ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. [[2014]] წლის 26 დეკემბერს ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს გაიხსნა მაღალსიჩქარიანი რკინიგზის სადგური, ჭანგიეს დასავლეთის რკინიგზის სადგური, როგორც [[ლანჭოუ]]-[[ურუმჩი|ურუმჩის]] მაღალსიჩქარიანი რკინიგზის ნაწილი.

ჭანგიეს კანჭოუს აეროპორტი, რომელიც კომბინირებული სამოქალაქო-სამხედრო აეროპორტია, გაიხსნა [[2011]] წლის ოქტომბერში და რეისებს ასრულებს ლანჭოუსა და [[სიანი|სიანში]].

==ეკონომიკა==
[[2002]] წელს ქალაქის [[მშპ]] 7.566 მილიარდი იუანი იყო, რაც წინა წელთან შედარებით თითქმის 9%-იან ზრდას წარმოადგენს. ქალაქის მოსახლეობის წლიური შემოსავალი 5960 [[იუანი]] იყო, რაც წინა წელთან შედარებით 10.4%-იან ზრდას წარმოადგენდა, ხოლო სოფლის შემოსავალი 3092 იუანი იყო, წინა წელთან შედარებით 5%-იანი ნამატი.

=== სიმინდის მარცვლის წარმოების ბაზა ===
როგორც ეროვნული მნიშვნელობის ჰიბრიდული სიმინდის თესლის წარმოების ბაზა, ჭანგიე მოიცავს „სიმინდის თესლის გადამუშავების ტექნოლოგიების ინტეგრაციის სადემონსტრაციო ბაზას“. ეს ობიექტი ფოკუსირებულია თესლის გაშრობის, დახარისხებისა და საფარის მოწინავე ტექნოლოგიების ინტეგრირებაზე, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ეროვნული სოფლის მეურნეობისთვის მაღალი ხარისხის თესლის წარმოება.&lt;ref&gt;{{cite web |title=张掖市农业农村局玉米种子加工技术集成示范基地介绍 |url=http://nyj.zhangye.gov.cn/ |website=张掖市农业农村局 |access-date=2025-10-26 |archive-date=2018-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180514113239/http://nyj.zhangye.gov.cn/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==განათლება==
ხესის უნივერსიტეტი ({{lang-zh|河西学院}}) ჭანგიეში მდებარეობს. უნივერსიტეტში დაახლოებით 10,000 სტუდენტი სწავლობს.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.univerzities.com/china/hexi-university/|title = Hexi University in China}}&lt;/ref&gt;

==სპორტი==
[[File:Zhangye International Rally 2011 Parc Ferme.JPG|thumb|პარკ ფერმე ჭანგიეს საერთაშორისო რალიზე 2011 წელს, ხის პაგოდის მიმდებარედ]]
ჭანგიე ჩინეთის რალის ჩემპიონატის (CRC) რაუნდს [[2011]] წლიდან მასპინძლობს. ის ქალაქის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მდებარე უდაბნოებში სპეციალურად აშენებულ გზებზე იმართება. ღონისძიება რეგულარულად 100-ზე მეტ მონაწილეს იზიდავს, მათ შორის საერთაშორისო მრბოლელებს. ქალაქში ასევე აშენდა სტადიონი.

== დემოგრაფია ==
[[2020]] წლის მეშვიდე ეროვნული აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მუდმივი მოსახლეობა (ხუქოუ) 1,131,016 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=张掖市统计局-张掖市第七次全国人口普查公报 |url=https://www.zhangye.gov.cn/tjj/ztzl/tjsj/202106/t20210601_650270.html |access-date=2025-04-10 |website=www.zhangye.gov.cn}}&lt;/ref&gt; [[2010]] წლის მეექვსე ეროვნული აღწერის დროს 1,199,515 მოსახლესთან შედარებით, 68,499 ადამიანით ნაკლები ცხოვრობდა, ანუ საშუალო წლიური კლება 0.59 პროცენტი იყო.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category|Zhangye}}
{{Wikivoyage}}
* [https://web.archive.org/web/20060207015657/http://www.zy.gansu.gov.cn/ ოფიციალური ვებ-გვერდი (ჩინურად)]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:განსუს ქალაქები]]
[[კატეგორია:აბრეშუმის გზის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>pkxtccx5yv5xu8yxzuspi8txxt69svv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალვადორ კამაჩო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>843296</id>
    <revision>
      <id>5407266</id>
      <parentid>5283327</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21968" sha1="fudzxup80bjtyfzz4lw43tdc4ei9ha6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = სალვადორ კამაჩო
| სურათი= SalvadorCamacho.jpg
| სურათის ზომა =250px
| წარწერა სურათის ქვეშ=
| ხელმოწერა =  
| დაბადების თარიღი = [[1 იანვარი]], [[1827]]
| დაბადების ადგილი= [[ნუნჩია]], [[კასანარეს დეპარტამენტი|კასანარე]], [[კოლომბია]]
| გარდაცვალების თარიღი =  [[19 ივნისი]], [[1900]]
| გარდაცვალების ადგილი= [[კუნდინამარკის დეპარტამენტი|კუნდინამარკა]], [[კოლომბია]]
| მოქალაქეობა =
| ეროვნება =
| რეზიდენცია =
| დაკრძალულია = 
| საარჩევნო ოლქი =
| მამა = სალვადორ კამაჩო ნარანჯო
| დედა = გრეგორია როლდან ვარგასი
| მეუღლე = კარმენ ტამაიო რესტრეპო
| შვილები=
| ნათესავები = 
| განათლება = 
| პროფესია = [[იურისტი]]
| საქმიანობა = [[პოლიტიკოსი]]
| რელიგია =
| ჯილდოები =
| პარტია = კოლომბიის ლიბერალური პარტია
| საიტი=
| რიგი = [[კოლუმბიის შეერთებული შტატები|კოლომბიის შეერთებული შტატების]] [[პრეზიდენტი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[ნოემბერი]], [[1878]]
| თანამდებობა დატოვა = [[დეკემბერი]], 1878
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| პრეზიდენტი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე = 
| რიგი2 = საგარეო საქმეთა მდივანი
| თანამდებობა დაიკავა2 = [[ნოემბერი]], [[1878]]
| თანამდებობა დატოვა2= [[დეკემბერი]], 1878
| წინამორბედი2 = 
| მემკვიდრე2 = 
| პრეზიდენტი2=
| ვიცე-პრეზიდენტი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| რიგი3 = ფინანსთა და განვითარების მე-7 მდივანი
| თანამდებობა დაიკავა3 = [[1870]]
| თანამდებობა დატოვა3 = [[1872]]
| წინამორბედი3 = იანუვარიო სალგარი
| მემკვიდრე3 = აქვილეო პარა გომესი
| პრეზიდენტი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| რიგი4 = პანამის გუბერნატორი
| თანამდებობა დაიკავა4 = [[1852]]
| თანამდებობა დატოვა4 = [[1853]]
| წინამორბედი4 = ბერნარდო არზე დე მატა
| მემკვიდრე4 = 
| პრეზიდენტი4 =ხოსე ილარიო ლოპესი
| პრემიერ-მინისტრი4=
| რიგი5 = 
| თანამდებობა დაიკავა5 = 
| თანამდებობა დატოვა5 =
| წინამორბედი5 = 
| მემკვიდრე5 = 
| პრეზიდენტი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
}}
'''სალვადორ კამაჩო როლდანი''' (დ. [[1 იანვარი]], [[1827]] - გ. [[19 ივნისი]], [[1900]])&lt;ref name=&quot;lablaa&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/biografias/camasal.htm|title=Salvador Camacho Roldán|access-date=2010-09-26|language=es|last=Molina|first=Luis Fernando|publisher=Luis Ángel Arango Library|work=Gran Enciclopedia de Colombia del Círculo de Lectores}}&lt;/ref&gt;  — [[კოლომბიელები|კოლომბიელი]] [[პოლიტიკოსი]], [[ჟურნალისტი]], [[ეკონომიკა|ეკონომისტი]], [[მწერალი]], [[პროფესორი]] და [[იურისტი]], [[კოლუმბიის შეერთებული შტატები|კოლომბიის შეერთებული შტატების]] [[პრეზიდენტი]].

[[1868]] წლის ბოლოს და [[1869]] წლის დასაწყისში ის ხანმოკლე პერიოდით იყო კოლომბიის პრეზიდენტი, როგორც პრეზიდენტის მიერ დანიშნული პირი პრეზიდენტ სანტოს გუტიერესის არყოფნის გამო. მას ასევე ეკავა სახელმწიფო ხაზინის უფროსის თანამდებობა.

კამაჩო იყო ერთ-ერთი იდეოლოგი და დამფუძნებელი გავლენიანი საგანმანათლებლო დაწესებულების „Universidad Republicana“-ს, რომელიც ამჟამად ცნობილია როგორც „Universidad Libre“, [[ლიბერალიზმი|ლიბერალური]] და [[სეკულარიზმი|სეკულარული]] დაწესებულება. როგორც მწერლის, მის აღსანიშნავ ნაშრომებს შორისაა სოციალურ-ეკონომიკური ტრაქტატი „Notas de Viaje“ (მოგზაურობის ჩანაწერები) და მისი გამოცდილების კრებული სახელწოდებით „Memorias“ (მემუარები). ის ასევე გამოირჩეოდა, როგორც [[ლიტერატურული კრიტიკოსი]].&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Revista Credencial Historia|first=Marlon Rafael|last=Cárdenas Madrid|title=Designados presidenciales de Colombia 1844-1993 |trans-title=Presidential Designates of Colombia 1844-1993|language=es|date=October 1997|access-date=2010-09-26|publisher=Luis Ángel Arango Library|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/octubre1997/9402.htm|issue=94}}&lt;/ref&gt;

კამაჩო [[XIX საუკუნე|XIX]] საუკუნის მეორე ნახევარში კოლუმბიაში მოღვაწე ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პოლიტიკურ მოაზროვნედ ითვლება, კოლუმბიაში სალვადორ კამაჩოს [[სოციოლოგია|სოციოლოგიის]] და [[პოლიტიკური ეკონომია|პოლიტიკური ეკონომიკის]] მამად თვლიან, მან დააარსა სოციოლოგიის პირველი კათედრა კოლომბიის ეროვნულ უნივერსიტეტში.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E02E4D8153EE63BBC4E51DFB7678383669FDE&amp;scp=2&amp;sq=%22Salvador+Camacho%22&amp;st=p|journal=[[The New York Times]]|date=1878-11-26|location=Panama City|title=Notes From South America|access-date=2010-09-26|page=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Boletín de Historia y Antigüedades|title=Memorias de Hacienda|access-date=2010-09-26|language=es|issue=157–168|page=304|url=https://books.google.com/books?id=pCx3AAAAMAAJ|publisher=Imprenta Nacional|author=Academia Colombiana de Historia|year=1925|oclc=1606508|issn=0006-6303}}&lt;/ref&gt; კამაჩო ასევე ითვლება თანამედროვე კოლომბიური სახელმწიფოს ორგანიზების იდეოლოგად.

კამაჩო ასევე იყო წარმატებული მოგზაური, იურისტი, პროფესორი და მწერალი. მან დააარსა რამდენიმე გაზეთი, რომლებმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს საზოგადოებრივ აზროვნებაზე.

==ბიოგრაფია==
[[ფაილი:Fundación Universidad Libre.jpg|250px|მინი|მარცხნივ|რესპუბლიკური უნივერსიტეტის (დღევანდელი U. Libre) დამფუძნებლები. კამაჩო, სავარაუდოდ, მარჯვნივ ბოლოსწინაა (ზის ქოლგით და თეთრი წვერით).]]
სალვადორ კამაჩო დაიბადა 1827 წლის 1 იანვარს, [[ნუნჩია|ნუნჩიაში]], [[კასანარეს დეპარტამენტი|კასანარეს პროვინციაში]], საშუალო ფენის ფერმერების ოჯახში.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.mcnbiografias.com/app-bio/do/show?key=camacho-roldan-salvador|title=Salvador Camacho Roldán|fechaacceso=2 de febrero de 2022}}Salvador Camacho Roldán&lt;/ref&gt; 

კამაჩომ [[1849]] წელს დაამთავრა [[როსარიოს უნივერსიტეტი]]  იურიდიული ფაკულტეტი. მან დაიწყო მუშაობა პოლიტიკური გაზეთის „ელ სიგლოს“ რედაქტორად. მისი მეგობრები ანტონიო მარია პრადილია და მედარდო რივასი მასთან ერთად მუშაობდნენ.
[[1850]] წელს სალვადორ კამაჩო გახდა შემოსავლებისა და გადასახადების დირექტორი ეროვნულ ხაზინაში. სალვადორი იყო [[1853]] წლის კონსტიტუციური რეფორმის მხარდამჭერი.
შემდეგ, [[1853]] წლიდან [[1854]] წლამდე ის პანამის გუბერნატორის თანამდებობას იკავებდა. 

1855 წელს ის ხელმძღვანელობდა გენერალურ სავაჭრო სააგენტოს, რომელიც ძმებთან ერთად დააარსა. სალვადორი ასევე თავისი რეგიონის წარმომადგენლისა და სენატორის თანამდებობას იკავებდა. კამაჩო წარმომადგენელთა პალატის პროკურორი იყო ყოფილი პრეზიდენტის, ობანდოს იმპიჩმენტის სასამართლო პროცესის დროს, რომელსაც ბრალი ედებოდა 1854 წელს გადატრიალების მოწყობაში.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://enciclopedia.banrepcultural.org/index.php/Salvador_Camacho_Roldan|title=Salvador Camacho Roldan - Enciclopedia {{!}} Banrepcultural|fechaacceso=2022-02-02|sitioweb=enciclopedia.banrepcultural.org}}&lt;/ref&gt;

===მთავრობის მდივანი (1870-1872)===
მას შემდეგ, რაც [[სანტოს გუტიერესი]] ხელისუფლებაში დაბრუნდა, მან კამაჩო ხაზინის მდივნად დანიშნა. ეს თანამდებობა, რომელიც მოგვიანებით აკვილეო პარამ დაიკავა. შემდგომში, კამაჩო 1870 წლიდან 1871 წლამდე მსახურობდა ხაზინისა და განვითარების მდივნის თანამდებობაზე [[ეუსტორხიო სალგარი|ეუსტორხიო სალგარის]] მთავრობის დროს.&lt;ref&gt;En la Introducción por Ricardo Becerra del libro de Camacho Roldán, ''Notas de Viaje'', 4a. Ed., París - Bogotá, 1898.&lt;/ref&gt;  სალვადორი კვლავ დაინიშნა პრეზიდენტის თანამდებობაზე [[1871]] წლიდან [[1872]] წლამდე, სალგარის პრეზიდენტობის დროს.

სახაზინო მდივნად მუშაობის პერიოდში კამაჩო გამოირჩეოდა, როგორც თავისი საქმის პროფესიონალი. მისმა კვლევებმა და ქვეყნის ეკონომიკური პრობლემების გადაჭრის გზების მის მიერ წამოყენებულმა წინადადებებმა გამოავლინა მისი ინტერესი ეკონომიკისა და სოციოლოგიის მიმართ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.irc.gov.co/webcenter/ShowProperty?nodeId=%2FConexionContent%2FWCC_CLUSTER-058114%2F%2FidcPrimaryFile&amp;revision=latestreleased|title=Libro histórico de los ministros de Hacienda|access-date=2026-02-12|archive-date=2023-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005193724/https://www.irc.gov.co/webcenter/ShowProperty?nodeId=/ConexionContent/WCC_CLUSTER-058114//idcPrimaryFile&amp;revision=latestreleased}}Libro histórico de los ministros de Hacienda&lt;/ref&gt;

===საპრეზიდენტო კამპანია (1872)===
[[1871]] წელს კამაჩო ფედერაციის პრეზიდენტობის კანდიდატად წარადგინა ლიბერალური პარტიის რადიკალურმა ფრთამ, რომელიც მოსკერას ფრაქციას ეწინააღმდეგებოდა. თუმცა, არჩევნებში მისმა თანაპარტიელმა, ყოფილმა პრეზიდენტმა, მანუელ მურილიო ტორო გაიმარჯვა.

==სამეწარმეო საქმიანობა==
[[1874]] წელს კამაჩომ დააარსა კომპანია [[ბოგოტა|ბოგოტასა]] და მაგდალენას მდინარეს შორის რკინიგზის ხაზის მშენებლობისთვის. ეს ხაზი გახდა ამჟამინდელი ბოგოტა-ჟირარდოტის გზატკეცილი.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.banrep.gov.co/es/libro-memorias-hacienda-tesoro|title=Libro de memorias de Hacienda}}Libro de memorias de Hacienda&lt;/ref&gt; რადიკალი კონსერვატორების გამარჯვების შემდეგ კამაჩო პოლიტიკიდან წავიდა და თავი განათლებასა და ლიტერატურას მიუძღვნა.

სალვადორი იყო ცნობილი „Librería Colombiana“-ს (კოლუმბიური წიგნების მაღაზიის) თანადამფუძნებელი, რომელიც მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრის საუკეთესო ლიბერალურ, ტექნოლოგიურ და სოციალურ აზრებს ავრცელებდა. ხუან გუსტავო ბორდას თქმით, წიგნების მაღაზია იყო ადგილი, სადაც „წიგნების გაყიდვა საკუთარი წიგნების შექმნის ვნების საფუძველზე“ ხდებოდა.
მისი, როგორც მეწარმის, პოპულარობა ბოგოტაში ფართოდ იყო გავრცელებული, რადგან მას ასევე ეკუთვნოდა კამაჩო როლდანის ავეჯის ქარხანა, რომელიც იმ დროის საუკეთესო საყოფაცხოვრებო ნივთებითა და მოდური ტანსაცმლით იყო სავსე. მაღაზიის წარმატება და პრესტიჟი იმდენად დიდი იყო, რომ შეძენილი პროდუქტის მიწოდება მომხმარებლამდე  ელეგანტური ეტლით ხორციელდებოდა.​ ასევე, მისი კომერციული დაწესებულებები აზროვნების ცენტრებად იქცა, რადგან იქ ქალაქის ყველაზე ცნობილი ინტელექტუალები იკრიბებოდნენ.

==ოჯახი==
სალვადორი იყო [[ადვოკატი|ადვოკატის]] სალვადორ კამაჩო ნარანჯოსა და გრეგორია როლდან ვარგასის ვაჟი. მისი და-ძმები იყვნენ გრაცილიანა, სალუსტიანა, ხოსე, მიგელი, იგნასია და ჯულია კამაჩო როლდანი. მისი მამა იყო გავლენიანი ადვოკატი და ყოფილი პრეზიდენტის [[ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერი|ფრანცისკო დე პაულა სანტანდერის]] მხარდამჭერი, რომელმაც სალვადორ კამაჩო რამდენიმე მნიშვნელოვან საჯარო თანამდებობაზე დანიშნა. დედა იყო [[ესპანელები|ესპანელი]] მკვლევარი და [[კონკისტადორი|კონკისტადორის]], კაპიტანი გონსალო ერნანდეს ჟირონდას შთამომავალი.

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.lablaa.org/blaavirtual/biografias/camasal.htm Biografía de Salvador Camacho Roldán]
* [http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/abril1990/abril3.htm Salvador Camacho. Fundador de la sociología en Colombia.]
* [http://www.lablaa.org/blaavirtual/revistas/credencial/junio2000/126salvador.htm Centenario de Salvador Camacho Roldán. Gran teórico de la sociedad en la 2ª mitad del siglo XIX.]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:კამაჩო, სალვადორ }}
[[კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1827]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივნისი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1900]]
[[კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:კოლომბიელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:XIX საუკუნის მწერლები]]
[[კატეგორია:ჟურნალისტები]]
[[კატეგორია:ეკონომისტები]]
[[კატეგორია:იურისტები]]</text>
      <sha1>fudzxup80bjtyfzz4lw43tdc4ei9ha6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რობერტო ურდანეტა არბელაესი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>856217</id>
    <revision>
      <id>5407049</id>
      <parentid>5331164</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20898" sha1="5zbf1ff20kumxfvb21hi9ntr7c8j8pm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| სახელი = რობერტო ურდანეტა არბელაესი
| სურათი= Roberto Urdaneta Arbeláez (retrato oficial).jpg
| სურათის ზომა =250px
| წარწერა სურათის ქვეშ=
| ხელმოწერა =  
| დაბადების თარიღი = [[27 ივნისი]], [[1890]]
| დაბადების ადგილი= [[ბოგოტა]], [[კოლომბია]]
| გარდაცვალების თარიღი = [[20 აგვისტო]], [[1972]]
| გარდაცვალების ადგილი= [[ბოგოტა]], [[კოლომბია]]
| მოქალაქეობა =
| ეროვნება =
| რეზიდენცია =
| დაკრძალულია = 
| საარჩევნო ოლქი =
| მამა =
| დედა =
| მეუღლე = 
| შვილები=
| ნათესავები = 
| განათლება =
| პროფესია =
| საქმიანობა =
| რელიგია =
| ჯილდოები =
| პარტია = 
| საიტი=
| რიგი = [[კოლომბია|კოლომბიის]] [[პრეზიდენტი]]
| თანამდებობა დაიკავა = [[5 ნოემბერი]], [[1951]]  
| თანამდებობა დატოვა = [[13 ივნისი]], [[1953]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| პრეზიდენტი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| წინამორბედი = [[ლაურეანო გომესი]]
| მემკვიდრე = [[გუსტავო როხას პინილია]]
| რიგი2 = მთავრობის მინისტრი
| თანამდებობა დაიკავა2 = [[21 ივლისი]], [[1951]]  
| თანამდებობა დატოვა2= [[5 ნოემბერი]], [[1951]] 
| წინამორბედი2 = 
| მემკვიდრე2 = 
| პრეზიდენტი2=[[ლაურეანო გომესი]]
| ვიცე-პრეზიდენტი2 =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| რიგი3 = ომის მინისტრი
| თანამდებობა დაიკავა3 = [[7 აგვისტო]], [[1950]] 
| თანამდებობა დატოვა3 = [[21 ივლისი]], [[1951]]
| წინამორბედი3 = რაფაელ სანჩეს ამაია
| მემკვიდრე3 = ხოსე მარია ბერნალი
| პრეზიდენტი3 =ლაურეანო გომესი
| პრემიერ-მინისტრი3=
| რიგი4 = კოლომბიის მე-2 მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში
| თანამდებობა დაიკავა4 = [[1948]]
| თანამდებობა დატოვა4 = [[1949]]
| წინამორბედი4 = 
| მემკვიდრე4 = ალფონსო ლოპეს პუმარეხო
| პრეზიდენტი4 =მარიანო ოსპინა პერესი
| პრემიერ-მინისტრი4=
| რიგი5 = ფინანსთა და სახელმწიფო კრედიტების მინისტრი
| თანამდებობა დაიკავა5 = [[30 მარტი]], [[1945]] 
| თანამდებობა დატოვა5 = [[9 აპრილი]], [[1945]]
| წინამორბედი5 = გონსალო რესტრეპო ჯარამილო
| მემკვიდრე5 = კარლოს სანტამარიამ
| პრეზიდენტი5 = ალფონსო ლოპეს პუმარეხო
| პრემიერ-მინისტრი5=
}}
'''რობერტო ანტონიო ურდანეტა არბელაესი''' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.genealogiasdecolombia.co/familia/Individuo.aspx?fr=sharelink&amp;carlos-holguin-mallarino-FFFFA|title=Familia CARLOS HOLGUÍN MALLARINO en Colombia|fechaacceso=2025-10-06|sitioweb=www.genealogiasdecolombia.co|idioma=en}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}Familia CARLOS HOLGUÍN MALLARINO en Colombia&lt;/ref&gt;([[27 ივნისი]], [[1890]], [[ბოგოტა]] – [[20 აგვისტო]], [[1972]], ბოგოტა) — [[კოლომბიელები|კოლომბიელი]] დიპლომატი, [[ჟურნალისტი]] და [[პოლიტიკოსი]]. ურდანეტა იკავებდა კოლომბიის პრეზიდენტის თანამდებობას [[1951]] წლის [[5 ნოემბერი|5 ნოემბრიდან]] [[1953]] წლის [[13 ივნისი|13 ივნისამდე]].

რობერტო ურდანეტა იყო [[ჰააგა|ჰააგის]] კოლომბიის ეროვნული ჯგუფის მუდმივმოქმედი წევრი არბიტრაჟის სასამართლოში,&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.senalmemoria.co/la-voz-del-poder/laureano-eleuterio-gomez-castro|title=La voz del poder}}laureano eleuterio gomez castro&lt;/ref&gt;  [[კოლუმბიის უნივერსიტეტი|კოლომბიის ეროვნული უნივერსიტეტის]] პროფესორი და   ფინანსთა მინისტრი ალფონსო ლოპეს პუმარეხოს, მარიანო ოსპინა პერესის და ლაურეანო გომესის პრეზიდენტობის დროს. აგრეთვე ურდანეტე იკავებდა შინაგან საქმეთა მინისტრის და ომის მინისტრის თანამდებობებს სხვადასხვა პერიოდში.

1951 წლის 5 ნოემბრიდან 1953 წლის 13 ივნისამდე იკავებდა კოლომბიის პრეზიდენტის თანამდებობას. 

ურდანეტამ კოლომბიის განვითარების პოლიტიკური პროგრამა [[გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია|გაეროს]] ორგანიზაციას დააკავშირა. ცივი ომის კონტექსტში, ურდანეტამ კოლომბიას სამხედრო მხარდაჭერა გაუწია [[კორეა|კორეის]] ომის დროს.

==ბიოგრაფია==
რობერტო ურდანეტა არბელაესი დაიბადა ბოგოტაში, 1890 წლის 27 ივნისს, არისტოკრატების ოჯახში.

1906 წელს მიიღო ბარტოლინას სახელობის სტიპენდია სან-ბარტოლომეს კოლეჯის მერისგან. სწავლობდა სამართალსა და სოციალურ მეცნიერებებს  [[დეუსტოს უნივერსიტეტი|დეუსტოს უნივერსიტეტში]] და შემდეგ [[სალამანკის უნივერსიტეტი|სალამანკას უნივერსიტეტში]]. ასევე სწავლობდა პოლიტიკურ მეცნიერებებს მშობლიურ [[ბოგოტას ეროვნული უნივერსიტეტი|ბოგოტას ეროვნულ უნივერსიტეტში]].

ურდანეტა მუშაობდა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში კომერციული სამართლისა და პოლიტიკური ეკონომიკის პროფესორად კომერციის ეროვნულ სკოლაში; რედაქტორობდა გაზეთებს El País და El Nuevo Tiempo და თანამშრომლობდა El Siglo-ში, Diario Nacional-ში, La República-ში და სხვა გამომცემლობებთან. მან ასევე გამოაქვეყნა რამოდენიმე ნაშრომი, მათ შორის „რიოს პროტოკოლი“, „რწმუნებულები“, „შენიშვნები სოციალური ეკონომიკის შესახებ“ და „მატერიალიზმი ადამიანის ღირსების წინააღმდეგ“ და სხვა.

[[1912]] წელს, 22 წლის ასაკში, ურდანეტა ბოგოტას საქალაქო საბჭოს წევრად აირჩიეს. [[1913]] წელს, რობერტო კუნდინამარკას დეპარტამენტის ასამბლეაში აირჩიეს.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://blogs.portafolio.co/juridica/el-pacto-de-bogota-y-el-fallo-de-la-corte-internacional-de-justicia/|title=El “Pacto de Bogotá” y el Fallo de la Corte Internacional de Justicia - Jurídica|fechaacceso=8 de septiembre de 2020|apellido=Colombia|nombre=Por: Lexbase|fecha=16 de junio de 2014|sitioweb=SITE_NAME|idioma=es-ES}}Pacto de Bogotá” y el Fallo de la Corte Internacional de Justicia &lt;/ref&gt;

==დიპლომატიური კარიერა==
[[1928]] წელს [[მიგელ აბადია მენდესი|მიგელ აბადია]] მენდესის კონსერვატიულმა მთავრობამ ურდანეტა [[კუბა|კუბაში]] გაგზავნა, სადაც [[ჰავანა|ჰავანაში]] გამართულ პანამერიკულ კონფერენციაზე ქვეყნის ელჩის თანამდებობას იკავებდა.

[[1931]] წლიდან [[1934]] წლამდე [[ენრიკე ოლაია ერერა|ენრიკე ოლაია ერერას]] და მისი მემკვიდრის, [[ალფონსო ლოპეს პუმარეხო|ალფონსო ლოპეს პუმარეხოს]] მთავრობების ლიბერალებმა საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშნეს. საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობაზე ყოფნისას, მას [[პერუ|პერუსთან]] დიპლომატიური ურთიერთობების გაწყვეტა დასჭირდა, რამაც ომი გამოიწვია, რომლის დროსაც კოლომბიამ [[ამაზონის ტყეები|ამაზონის ტროპიკულ ტყეებში]] თავისი მიწების ნაწილი დაკარგა. კონფლიქტი [[1933]] წელს დასრულდა და რიოს ოქმით [[1934]] წელს ფორმალიზდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://enciclopedia.banrepcultural.org/index.php/Roberto_Urdaneta_Arbel%C3%A1ez|title=Roberto Urdaneta Arbeláez - Enciclopedia {{!}} Banrepcultural|fechaacceso=8 de septiembre de 2020|sitioweb=enciclopedia.banrepcultural.org}}Roberto Urdaneta Arbeláez - Enciclopedia&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/10191/Roberto%20Urdaneta|title=Biografía de Roberto Urdaneta (Quién es, vida, historia, bio resumida, trabajos)|fechaacceso=8 de septiembre de 2020|sitioweb=www.buscabiografias.com}}Biografía de Roberto Urdaneta&lt;/ref&gt; ლოპესმა ის ამ თანამდებობაზე 1934 წლის დეკემბრამდე დაამტკიცა.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=5N0eAAAAIBAJ&amp;sjid=x2YEAAAAIBAJ&amp;hl=es&amp;pg=1406,4198413|title=Hoy será sepultado el expresidente Urdaneta|fechaacceso=2021-10-23|autor=El Tiempo|fecha=1972-08-21|sitioweb=news.google.com}}Hoy será sepultado el expresidente Urdaneta&lt;/ref&gt;

მიუხედავად იმისა, რომ 1935 წლიდან 1939 წლამდე პერუში ელჩად მუშაობდა, მან კოლომბიის ტერიტორიის დაბრუნება ვერ შეძლო. თუმცა, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობების აღდგენა მოახერხა. მოგვიანებით ის [[არგენტინა|არგენტინაში]] (1939-1941) და გაერთიანებულ ერებში (1948-1949) ელჩად მსახურობდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://elpoliticon.com/roberto-urdaneta-el-presidente-que-no-fue/|title=Roberto Urdaneta, el presidente que “no fue” {{!}} El Politicon de Risaralda|fechaacceso=15 de septiembre de 2020|apellido=Carlos|nombre=Publicado|idioma=es-ES|fechaarchivo=16 de septiembre de 2020|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20200916192709/https://elpoliticon.com/roberto-urdaneta-el-presidente-que-no-fue/|deadurl=yes|access-date=2026-02-15|archive-date=2020-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200916192709/https://elpoliticon.com/roberto-urdaneta-el-presidente-que-no-fue/}}Roberto Urdaneta, el presidente que “no fue”&lt;/ref&gt;

მარიანო ოსპინა პერესისა და ლაურეანო გომესის მთავრობებში ის შინაგან საქმეთა მინისტრისა და ომის მინისტრის თანამდებობებს იკავებდა.

==ომის მინისტრი (1950-1951)==
1950 წელს, გომესის მმართველობის დროს, რობერტო ურდანეტა ომის მინისტრად დაინიშნა. მას მოუწია გამკლავებოდა ბოგოტაში განვითარებულ დაპირისპირებებს ლიბერალ პარტიზანებს და კონსერვატორებს შორის. ეს პერიოდი ცნობილია როგორც La Violencia“ (ძალადობის) სახელით. 
მან ასევე გააძლიერა ეროვნული არმია მისი იარაღის გაუმჯობესებით, სამხედრო ცენტრებში განათლების ხელშეწყობით და ცენტრალური სამხედრო ჰოსპიტალის გაფართოებით, რომელიც მან 1952 წელს გახსნა.

==პრეზიდენტობა (1951–1953)==
გომესი ოსპინა პერესის მემკვიდრედ [[1950]] წელს აირჩიეს. თუმცა, ჯანმრთელობის გაუარესების გამო, მან ტანამდებობაზე უარი განაცხადა.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.biografiasyvidas.com/biografia/u/urdaneta_arbelaez.htm|title=Biografia de Roberto Urdaneta|fechaacceso=8 de septiembre de 2020|sitioweb=www.biografiasyvidas.com}}Biografia de Roberto Urdaneta&lt;/ref&gt; შემდეგ საკანონმდებლო ორგანომ ურდანეტა პრეზიდენტობის კანდიდატად დანიშნა, რათა გომესი მისი ქმედუუნარობის დროს შეეცვალა.
[[1951]] წლის [[5 ნოემბერი|5 ნოემბერს]], საინაუგურაციო სიტყვაში ურდანეტამ დაადასტურა, რომ გააგრძელებდა გომესის საქმიანობას, რაც მან სრულად შეასრულა. 
მიუხედავად იმისა, რომ ის თითქმის ყველა ასპექტში აგრძელებდა გომესის მემკვიდრეობას, მან უარი თქვა ვაშინგტონში სამხედრო ატაშეს, გუსტავო როხას პინილიას გათავისუფლებაზე, რომელსაც გომესი არ ენდობოდა, რადგან ეჭვობდა, რომ ის გადატრიალებას მოაწყობდა, რაც ორი წლის შემდეგ ასრულდა.

==პრეზიდენტობის შემდეგ==
ურდანეტა როხასის დიქტატურის დროს ოჯახთან ერთად ჟენევაში გადავიდა საცხოვრებლად, სამხედრო მთავრობის მხარდაჭერის მიუხედავად, და დროებით ჩამოშორდა პოლიტიკურ ცხოვრებას. როხასმა ძალაუფლება [[1957]] წლის მაისში დათმო, მას შემდეგ, რაც 10-დღიანი ეროვნული გაფიცვის შედეგად იგი იძულებული გახდა გადამდგარიყო.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat}}
*[http://www.lablaa.org/blaavirtual/biografias/urdarobe.htm Luis Angel Arango Library: Roberto Urdaneta Arbelaez biography]
* [https://web.archive.org/web/20200916192709/https://elpoliticon.com/roberto-urdaneta-el-presidente-que-no-fue/ Roberto Urdaneta, el presidente que “no fue”]
*[https://enciclopedia.banrepcultural.org/index.php/Roberto_Urdaneta_Arbel%C3%A1ez Roberto Urdaneta Arbeláez]
*[https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/10191/Roberto%20Urdaneta  «Biografía de Roberto Urdaneta (Quién es, vida, historia, bio resumida, trabajos)»]
*[http://historico.presidencia.gov.co/asiescolombia/presidentes/54.htm Presidencia de la República de Colombia]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:ურდანეტა არბელაესი, რობერტო}}
[[კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი]]
[[კატეგორია:დაბადებული  1890]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1972]]
[[კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:კოლომბიელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის დიპლომატები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის ჟურნალისტები]]</text>
      <sha1>5zbf1ff20kumxfvb21hi9ntr7c8j8pm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რკინიგზების საერთაშორისო კავშირი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>873162</id>
    <revision>
      <id>5406969</id>
      <parentid>5318923</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13678" sha1="br7hqx7mqpuw4vx7f3a6fupd890lasc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ორგანიზაცია
|სახელი =რკინიგზების საერთაშორისო კავშირი
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური=International Union of Railways
|ორგანიზაციის სახელი მშობლიური კოდი=
|სურათი =
|ზომა =
|სურათის წარწერა=
|ფოტო =
|ფოტოს ზომა =
|ფოტოს წარწერა=
|ლოგო =
|ლოგოს ზომა =
|ლოგოს წარწერა =
|რუკა = UIC_Members.svg
|რუკის ზომა =
|რტიტრი =UIC-ის წევრები:
{{legend|#008000|აქტიური წევრები}}
{{legend|#90ee90|აფილირებული წევრები}}
{{legend|#a52a2a|ასოცირებული წევრები}}
{{legend|#a0a0a0|წევრობაშეჩერებულები}}
|აბრევიატურა =UIC
|დევიზი =
|შეიქმნა =
|გაუქმდა =
|ტიპი =
|სტატუსი =
|მიზანი =
|შტაბ-ბინა =
|ადგილმდებარეობა =
|ემსახურება რეგიონს =
|წევრები =
|ენა =
|მდივანი =
|ლიდერი წარწერა =გენერალური დირექტორი
|ლიდერი სახელი =ფრანსუა დავენი
|ლიდერი წარწერა2 =თავჯდომარე
|ლიდერი სახელი2 =კშიშტოფ მამინსკი
|ლიდერი წარწერა3 =
|ლიდერი სახელი3 =
|მნიშვნელოვანი პირები =
|მთავარი ორგანო =
|მშობელი ორგანიზაცია=
|გაწევრიანება =
|ბიუჯეტი =
|შტატი =
|მოხალისე =
|საიტი =
|შენიშვნები =
|ყოფილი სახელი =
|ფერები=
}}
'''რკინიგზების საერთაშორისო კავშირი''' ({{lang-en|The '''UIC''' ან '''International Union of Railways'''}}, {{lang-fr|'''Union Internationale des Chemins de fer'''}}) — [[საერთაშორისო ორგანიზაცია]], რომელიც აერთიანებს ეროვნულ რკინიგზის კომპანიებს [[რკინიგზის ტრანსპორტი]]ს განვითარების სფეროში არსებული ამოცანების ერთობლივი გადაწყვეტის მიზნით. კავშირის ოფიციალური აბრევიატურა '''UIC''' მოდის ორგანიზაციის ფრანგული დასახელებიდან, რადგანაც [[საფრანგეთი]]ს გავლენა საწყის ეტაპებზე იყო საკმაოდ დიდი.

UIC-ის გენერალური დირექტორია ფრანსუა დავენი (2020 წელი).

თავჯდომარე — პოლონეთის სახელმწიფო რკინიგზის მეთაური ([[პოლონეთის სახელმწიფო რკინიგზა]]) კშიშტოფ მამინსკი.

2017 წლის მდგომარეობით, რკინიგზების საერთაშორისო კავშირში შედის входят свыше 200-ზე მეტი სარკინიგზო კომპანია მსოფლიოს თითქმის 100 ქვეყნიდან. კავშირის მთავარი ამოცანაა — გაზარდოს რკინიგზის ტრანსპორტის კონკურენტუნარიანობა, როგორც მსოფლიოში ყველაზე ეკოლოგიურის.&lt;ref name=&quot;Белозёров&quot;&gt;{{cite web|title=Глава РЖД Олег Белозёров возглавил Международный союз железных дорог|url=http://www.rzd-partner.ru/news/kadry/glava-rzhd-oleg-beloziorov-vozglavil-mezhdunarodnyi-soiuz-zheleznykh-dorog/|website=ИА РЖД-Партнёр.ру (интернет-портал)|publisher=Редакция журнала «РЖД-Партнёр»|date=2015-12-01|access-date=2017-10-24|archive-date=2017-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20171024153159/http://www.rzd-partner.ru/news/kadry/glava-rzhd-oleg-beloziorov-vozglavil-mezhdunarodnyi-soiuz-zheleznykh-dorog/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;МСЖД&quot;&gt;{{cite web|title=Ведущая роль. Олег Белозёров обозначил основные направления работы Международного союза|url=http://www.rzdtv.ru/2015/12/02/vedushhaya-rol-oleg-belozyorov-oboznachil-osnovnyie-napravleniya-rabotyi-mezhdunarodnogo-soyuza-zheleznyih-dorog/|website=Официальный сайт|publisher=ООО «РЖД ТВ»|date=2015-12-02|access-date=2017-10-24|archive-date=2018-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930154518/http://www.rzdtv.ru/2015/12/02/vedushhaya-rol-oleg-belozyorov-oboznachil-osnovnyie-napravleniya-rabotyi-mezhdunarodnogo-soyuza-zheleznyih-dorog/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
რკინიგზების საერთაშორისო კავშირი შეიქმნა [[1922]] წლის [[20 ოქტომბერი|20 ოქტომბერს]] პროცედურების უნიფიკაციისა და საერთაშორისო სარკინიგზო გადაზიდვების განხორციელებისას ევროპული ქვეყნების რკინიგზებს შორის ჰარმონული ურთიერთობების მიზნით.

თავდაპირველად კავშირის წევრი იყო 51 ორგანიზაცია 29 ქვეყნიდან, [[იაპონია|იაპონიის]] და [[ჩინეთი]]ს ჩათვლით.&lt;ref&gt;[http://www.uic.asso.fr/tc/article.php3?id_article=64 UIC — International Union of Railways] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513094720/http://www.uic.asso.fr/tc/article.php3?id_article=64 |date=2008-05-13 }}&lt;/ref&gt; მალე მათ შეუერთდნენ [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა კავშირი]], [[ახლო აღმოსავლეთი]]სა და [[ჩრდილოეთი აფრიკა|ჩრდილოეთ აფრიკის]] რკინიგზები. დღეისათვის UIC მოითვლის 199 წევრს ყველა ხუთივე კონტინენტიდან, სადაც კი არსებობენ რკინიგზები.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://uic.org/ |title=Сайт UIC |access-date=2023-05-12 |archive-date=2023-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512234104/https://uic.org/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

კავშირის ამ დიდი რაოდენობის წევრთა შორის გამოყოფენ:
* 82 აქტიური წევრი ({{lang-en|active members}}), რომლებშიც შედიან ევროპის, ახლო აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთ აფრიკის, სამხრეთ აფრიკის, [[ინდოეთი]]ს, [[ჩინეთი]]ს, [[იაპონია|იაპონიის]], [[კორეა|კორეის]], [[ყაზახეთი]]ს რკინიგზები, ასევე კომპანიები, რომლებიც ახორციელებენ მოღვაწეობას სხვადასხვა ქვეყნებში, მაგალითად, [[Veolia Transport]].
* 80 ასოცირებული წევრი ({{lang-en|associate members}}), რომლებშიც შედიან რკინიგზები [[აზია|აზიიდან]], [[აფრიკა|აფრიკიდან]], [[ამერიკა|ამერიკიდან]] და [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]].
* 37 აფილირებული წევრი ({{lang-en|affiliate members}}), რკინიგზებთან დაკავშირებულები, რომლებიც მომსახურებას უწევენ რკინიგზებს.

== კავშირის მიზნები ==
UIC-ის მთავარი მიზანი შეადგენს მსოფლიოში რკინიგზის განვათარებასა და წინვლის ხელშეწყობაში. ამას გარდა, რკინიგზების საერთაშორისო კავშირის მოღვაწეობის მიზნებია:
* რკინიგზის ტრანსპორტის სფეროში საუკეთესო გამოცდილების გავრცელების ხელშეწყობა;
* კავშირის წევრებისადმი მხარდაჭერა მათ მცდელობაში ახალი იდეების გასავითარებლად რკინიგზის ტრანსპორტის სფეროში;
* ტექნიკური პროგრესისადმი ხელშეწყობა;
* რკინიგზის ტრანსპორტის სფეროში სტანდარტიზაცია და უნიფიკაცია;
* უსაფრთხოების სფეროში კომპეტენციის ცენტრების განვითარება, ელექტრონული ტექნოლოგიების განვითარება და სხვ.

UIC-ის მოღვაწეობის ერთ-ერთი მიმართულებაა რკინიგზის ტრანსპორტის სფეროში ერთიანი ტერმინოლოგიის დანერგვა. ამ მუშაობის შედეგად შეიქმნა რკინიგზის ტერმინების სამენოვანი [[თეზაურუსი]], რომელიც გამოქვეყნდა 1995 წელს.&lt;ref&gt;[http://www.uic.org/spip.php?article1593 ''Transport Thesaurus'', 1995, accessed 20 May 09] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606032638/http://www.uic.org/spip.php?article1593 |date=2015-06-06 }}&lt;/ref&gt; კავშირმა ასევე შეიმუშავა სტანდარტული მოთხოვნები [[ISO-კონტეინერი|საკონტეინერო]] და რკინიგზის ტრანსპორტის სხვა ტვირთების გადაზიდვებთან მიმართებაში.

კავშირი მუშაობს ევროაზიული სატრანსპორტო კორიდორების განვითარებაზე, რისთვისაც შემუშავებულია რკინიგზების ერთიანი ტექნიკური სტანდარტები. ერთიანი ნორმები და წესები ხელს უწყობს მალე და წინააღმდეგობის გარეშე ეროვნულ რკინიგზებზე გადაიზიდოს ტვირთი სახელმწიფო საზღვარზე.&lt;ref name=&quot;Белозёров&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;МСЖД&quot; /&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* [http://www.uic.org UIC website]{{ref|en}}
* [http://www.uic.org/apps/?&amp;page=2 UIC Member list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231107104220/https://uic.org/apps/?&amp;page=2 |date=2023-11-07 }}{{ref|en}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:საერთაშორისო სატრანსპორტო ორგანიზაციები]]
[[კატეგორია:რკინიგზის ასოციაციები]]</text>
      <sha1>br7hqx7mqpuw4vx7f3a6fupd890lasc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რიკარდო არიასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>874292</id>
    <revision>
      <id>5406846</id>
      <parentid>5329948</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 0 წყარო და 1 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27709" sha1="4m2k1rps34hzbr30pcx4k8ohlnmibc4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პოლიტიკოსი}}
'''რიკარდო მანუელ არიას ესპინოსა''' (დ. [[5 აპრილი]], [[1912]], [[ვაშინგტონი]]  — გ. [[15 მარტი|15 მარტს]], [[1993]], [[პანამა]]) —  პანამური პოლიტიკური ელიტის ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო ფიგურა, რომელიც წარმატებით უთავსებდა ერთმანეთს სახელმწიფო მოღვაწისა და გავლენიანი მეწარმის ამპლუას. მას ხვდა წილად პატივი, ემართა პანამის რესპუბლიკა პრეზიდენტის თანამდებობაზე [[1955]] წლის [[29 მარტი]]დან [[1956]] წლის [[1 ოქტომბერი|1 ოქტომბრამდე]], რაც ქვეყნის ისტორიაში მნიშვნელოვანი გარდამავალი პერიოდი იყო.

==ბიოგრაფია==
რიკარდო მანუელ არიას ესპინოსა პანამის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკური ოჯახის წევრი იყო, რამაც მნიშვნელოვნად განსაზღვრა მისი მომავალი კარიერა. მან მიიღო ფუნდამენტური განათლება [[პანამა (ქალაქი)|პანამა]]ში მდებარე კათოლიკურ ლა სალის კოლეჯში, რის შემდეგაც სწავლა [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში]] განაგრძო. იგი სწავლობდა [[ვირჯინია|ვირჯინიის]] შტატის შენანდოას ველის აკადემიაში, მოგვიანებით კი განათლების მიღება ვაშინგტონის კოლეჯის აკადემიასა და პრესტიჟულ [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტში]] განაგრძო. საბოლოოდ, მან უმაღლესი განათლების კურსი ჩილეს კათოლიკურ უნივერსიტეტში დაასრულა. ამ მრავალმხრივმა აკადემიურმა მომზადებამ სხვადასხვა ქვეყნის წამყვან სასწავლებლებში მას საშუალება მისცა, ჩამოყალიბებულიყო მაღალი დონის პროფესიონალად, რაც შემდგომში მის პოლიტიკურ და სამეწარმეო საქმიანობაში აისახა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bdigital.binal.ac.pa/BIOVIC/descarga.php?f=Captura/upload/RicardoMAriasEspinosa.doc|title=Biografía de Ricardo Arias Espinosa|fechaacceso=24 de diciembre de 2018|sitioweb=bdigital.binal.ac.pa|access-date=2026-02-24|archive-date=2020-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919031659/http://bdigital.binal.ac.pa/BIOVIC/descarga.php?f=Captura/upload/RicardoMAriasEspinosa.doc}}&lt;/ref&gt;

===პოლიტიკური მოღვაწეობა===
არიას ესპინოსა, როგორც პანამის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი და გავლენიანი საგვარეულოს წარმომადგენელი, ფართო კომერციულ ინტერესებს ფლობდა, რამაც ხელი შეუწყო მის დაწინაურებას სახელმწიფო სტრუქტურებში. მას არაერთი მაღალი თანამდებობა ეკავა, ძირითადად პირდაპირი დანიშვნის გზით. [[1949]] წლიდან [[1951]] წლამდე იგი მსახურობდა სოფლის მეურნეობის, ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრად [[არნულფო არიასი|არნულფო არიას მადრიდის]] მთავრობაში.&lt;ref&gt;{{Cite web|apellidos=Department of State|nombre=United States.|title=Foreign Relations of the United States|url=https://www.google.com.pa/books/edition/Foreign_Relations_of_the_United_States/XWdHAQAAMAAJ?hl=es-419&amp;gbpv=1&amp;dq|año=1987|editorial=U.S. Government Printing Office|página=248|idioma=Inglés}}&lt;/ref&gt;

მოგვიანებით, [[1952]]-[[1955]]&lt;ref&gt;{{Cite web|apellidos=Seguro Social (Peru)|nombre=Caja Nacional de|title=Informaciones Sociales|url=https://www.google.com.pa/books/edition/Informaciones_Sociales/fgYgAQAAIAAJ?hl=es-419&amp;gbpv=1&amp;dq|año=1954|página=63}}&lt;/ref&gt; წლებში, პოლკოვნიკ ხოსე ანტონიო რემონ კანტერას მმართველობის პერიოდში, მას ეკავა ქვეყნის მეორე ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა, რასაც უთავსებდა შრომის, სოციალური დაცვისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მინისტრის მოვალეობას. პრეზიდენტ [[ხოსე ანტონიო რემონ კანტერა|რემონის]] მკვლელობის შემდეგ, [[1955]] წელს, არიასი პირველ ვიცე-პრეზიდენტად დაწინაურდა. ვითარება კიდევ უფრო დაიძაბა, როდესაც ხოსე რამონ გიზადო, რომელმაც რემონი შეცვალა, დააპატიმრეს მკვლელობაში თანამონაწილეობის ბრალდებით. ამ პოლიტიკური ქაოსის ფონზე, [[პანამის ეროვნული ასამბლეა|ეროვნულმა ასამბლეამ]] რიკარდო მანუელ არიას ესპინოსა პანამის 21-ე კონსტიტუციურ პრეზიდენტად დანიშნა, რათა მას დაესრულებინა ის საპრეზიდენტო ვადა, რომელზეც თავდაპირველად პოლკოვნიკი რემონი იყო არჩეული.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://binal.ac.pa/binal/component/content/article/78-servicios/152-obras-digitalizadas-art.html|title=El elegante discurrir oratorio del presidente Ricardo Arias Espinosa.|fechaacceso=24 de diciembre de 2018|sitioweb=binal.ac.pa}}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; 

===პრეზიდენტობა===
ქვეყანაში არსებული არეულობის ფონზე ესპინოსამ პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა. ამერიკული დაზვერვა მას აშშ-ის მეგობრად მიიჩნევდა, საელჩო კი იტყობინებოდა, რომ მას „რემონ-ეიზენჰაუერის ხელშეკრულების“ ხელმოწერის დაჩქარება სურდა. დამკვირვებელთა უმეტესობა, პანამის კეთილდღეობისა და ყელზე ამერიკული ინტერესების გათვალისწინებით, ესპინოსას ბევრად სასურველ კანდიდატად თვლიდა, ვიდრე მის უშუალო წინამორბედს, ამ უკანასკნელის ცუდი რეპუტაციისა და ანტიამერიკული წარსულის გამო. მისი აღიარების საკითხი ეჭვქვეშ არ დამდგარა, რადგან მისი მმართველობა კონსტიტუციური პროცედურების დაცვით წარიმართა.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Media power in Central America|editorial=University of Illinois Press|fecha=2 de Abril de 2003|fechaacceso=|isbn=978-0-252-09228-2|serie=History of communication|nombre=Rick J.|apellidos=Rockwell|nombre2=Noreene|apellidos2=Janus|url=https://www.google.com.pa/books/edition/Media_Power_in_Central_America/Luz_t4VpyBwC?hl=es-419&amp;gbpv=1&amp;dq|página=54|idioma=Inglés}}&lt;/ref&gt;


ესპინოსამ, ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის მხარდაჭერით, [[1956]] წლის [[21 ივლისი|21]]-დან [[23 ივლისი|23 ივლისამდე]] უმასპინძლა ამავე ორგანიზაციის წევრი ქვეყნების მეთაურთა სამიტს. შეხვედრას ამერიკის კონტინენტის ოცი პრეზიდენტი და პოლიტიკური ლიდერი დაესწრო, რის შედეგადაც მიიღეს „პანამის დეკლარაცია“. დოკუმენტში ხაზგასმული იყო კონტინენტის ყველა ქვეყნის კეთილდღეობის ხელშეწყობის მნიშვნელობა თანამშრომლობის გზით, განსაკუთრებით განვითარებულ და ღარიბ სახელმწიფოებს შორის. მიუხედავად ამისა, შეხვედრაზე იგრძნობოდა დაძაბულობა აშშ-სთან, რაც გამოწვეული იყო [[ეგვიპტე|ეგვიპტის]] პრეზიდენტ [[გამალ აბდელ ნასერი]]ს მიერ [[სუეცის არხი]]ს ნაციონალიზაციით. ამ ვითარებამ პანამაში წარმოშვა შიდა დებატები პანამის არხზე [[სუვერენიტეტი]]ს აღდგენის საკამათო საკითხთან დაკავშირებით.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mcnbiografias.com/app-bio/do/arias-espinosa-ricardo|title=Ricardo Arias Espinosa (1912-1993): Un político influyente en la historia de Panamá|apellido=adminbiografias|fecha=2025-08-25|sitioweb=MCN Biografías|formato=web}}&lt;/ref&gt;

ესპინოსას მმართველობის პერიოდში საფუძველი ჩაეყარა რამდენიმე მნიშვნელოვან ნაგებობასა და სახელმწიფო ინსტიტუტს, რომელთაგან აღსანიშნავია:
*პრეზიდენტ რემონის სახელობის იპოდრომი&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tbmx.org/hipodromos-de-america-latina-y-el-caribe|title=HIPODROMOS DE AMÉRICA LATINA {{!}} TBMX.ORG|año=2024|sitioweb=Thoroughbreadmx|formato=web}}&lt;/ref&gt;
*ხუსტო აროსემენას სასახლე&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.laestrella.com.pa/vida-y-cultura/el-parlamento-moderno-de-panama-cronica-del-palacio-justo-arosemena-LB13308311|title=El parlamento moderno de Panamá: crónica del Palacio Justo Arosemena|fecha=30 de mayo de 2025|sitioweb=www.laestrella.com.pa|formato=web}}&lt;/ref&gt;
*საარჩევნო ტრიბუნალი&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.te.gob.mx/juriselectoral/OEA/content/panam%C3%A1-tribunal-electoral-de-la-rep%C3%BAblica-de-panam%C3%A1|title=Panamá (Tribunal Electoral de la República de Panamá) {{!}} Jurisprudencia Electoral Americana|fecha=11 de junio de 2011|sitioweb=https://www.te.gob.mx|formato=web}}&lt;/ref&gt;

==საპრეზიდენტო ვადის შემდგომი ცხოვრება==
ხელისუფლებიდან წასვლიდან მალევე, ესპინოსას სახელი გაეხვია პოლკოვნიკ რემონის მკვლელობასთან დაკავშირებულ არაერთ დაპირისპირებაში, რუბენ მიროს ბრალდებების გამო. მირო მსჯავრდებული იყო პრეზიდენტ რემონის სიკვდილში და ბრალს სდებდა ესპინოსას, თუმცა, მყარი მტკიცებულებების არარსებობისა და „ეროვნული პატრიოტული კოალიციის“ გავლენის გამო, მისთვის ბრალის წაყენება ვერ მოხერხდა.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

მას შემდეგ, რაც [[1956]] წლის საყოველთაო არჩევნებში გაიმარჯვა ესპინოსას პოლიტიკურმა მოკავშირემ, ერნესტო დე ლა გვარდიამ, ესპინოსა აირჩიეს ელჩად ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობაში [[1956]]-[[1960]] წლებში. [[2 მაისი|2 მაისს]], 5:30 საათზე, ესპინოსა, როგორც ელჩი, დაინიშნა ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის საერთაშორისო კომიტეტის პრეზიდენტად, რომელიც წარმოადგენდა ორგანიზაციის სადაზვერვო და სამშვიდობო რგოლს მოკორონის ომის გამო. მისი მიზანი იყო [[ჰონდურასი]]სა და [[ნიკარაგუა]]ს ჯარების გაყვანა, ამ ორ მოძმე რესპუბლიკას შორის თავდაუსხმელობის აქტის დადება და ამერიკის შეერთებული შტატებიდან ამერიკული სახელმწიფოებისთვის კვლევების მიწოდება, „ურთიერთდახმარების ინტერამერიკული ხელშეკრულების“ შესაბამისად.&lt;ref&gt;{{Cite web|apellidos=Department of Legal Affairs|nombre=Pan American Union.|title=Inter-American Treaty of Reciprocal Assistance|url=https://www.google.com.pa/books/edition/Inter_American_Treaty_of_Reciprocal_Assi/cGICAAAAMAAJ?hl=es-419&amp;gbpv=1&amp;dq|año=1964|editor=Pan American Union|páginas=258, 260, 266-267, 277-278, 281, 285-286, 288-291, 293-296, 301,303|idioma=en}}&lt;/ref&gt; [[1959]] წლის ბოლოს ესპინოსა ჩართული იყო დიპლომატიურ დაპირისპირებებში, რადგან 1959 წლის [[3 ნოემბერი|3 ნოემბერს]] მოხდა არაერთი ინციდენტი, რომელიც დაკავშირებული იყო პანამელების მიერ პანამის დროშის აღმართვასთან არხის ზონაში და ამერიკის შეერთებული შტატების დროშის ჩამოხსნასთან პანამაში აშშ-ის საელჩოს კანცელარიის წინ შეკრებილი ადამიანების ჯგუფის მიერ. მომხდართან დაკავშირებით, [[16 ნოემბერი|16 ნოემბერს]] ესპინოსას ჰქონდა საუბარი სახელმწიფო მდივან კრისტიან ჰერტერთან. მდივან ჰერტერის ოფისში გამართული საუბრისას, ამ უკანასკნელმა განაცხადა, რომ აშშ-ის საელჩოდან იღებდა შემაშფოთებელ ცნობებს, რომლებიც მიუთითებდნენ ძალადობის გაგრძელების საფრთხეზე და რომ იგი სულ უფრო მეტად იყო შეწუხებული პანამის რესპუბლიკაში მცხოვრები აშშ-ის მოქალაქეების უსაფრთხოების გამო. მდივანმა ჰერტერმა სთხოვა ესპინოსას, გადაეცა ეს შეშფოთება თავისი მთავრობისთვის და შეახსენა, რომ „პანამის მთავრობას კვლავ ეკისრებოდა ძირითადი პასუხისმგებლობა პანამაში საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვაზე“. მდივანმა ჰერტერმა დაამატა, რომ აშშ-ის წარმომადგენლები კვლავ მზად იყვნენ არსებული პრობლემების ურთიერთხელსაყრელი გადაწყვეტილებების მოსაძებნად, მაგრამ „ეს შესაძლებელი იქნებოდა მშვიდ გარემოში“. მან განაცხადა, რომ „საჭიროების შემთხვევაში“, მზად იყო პანამაში გაეგზავნა სახელმწიფო დეპარტამენტის მაღალი რანგის მოხელე იმ საკითხების განსახილველად, რომლებზეც გაუგებრობები წარმოიშვა, იმ პირობით, თუ მოლაპარაკებები ნორმალურ პირობებში წარიმართებოდა.

[[1960]] წელს იგი იყო რესპუბლიკის პრეზიდენტობის კანდიდატი „ეროვნული პატრიოტული კოალიციის“ სახელით. თუმცა, მისი პოლიტიკური ოპონენტების მიერ გამოყენებულმა ბრალდებებმა და კოალიციის მცირე ფრაგმენტაციამ გამოიწვია მისი დამარცხება ხმების მცირე, 6%-იანი სხვაობით. მიუხედავად იმისა, რომ მას ოფიციალური სახელისუფლებო წრეების მხარდაჭერა ჰქონდა, პანამის საზოგადოებრივი ძალების (Fuerzas Públicas) მხრიდან ჩარევას ადგილი არ ჰქონია, რის შედეგადაც ოპოზიციური „ლიბერალური კოალიციის“ კანდიდატი, [[რობერტო ფრანსისკო ჩიარი რემონი|რობერტო ფრანსისკო ჩიარი]], გამარჯვებულად გამოცხადდა და თანამდებობა დაიკავა ძალაუფლების მოულოდნელად მშვიდობიანი გადაცემის გზით.&lt;ref&gt;{{Cite web|apellidos=Collazos|nombre=Sharon Phillipps|title=Labor and Politics in Panama|url=https://www.google.com.pa/books/edition/Labor_and_Politics_in_Panama/2CmNDwAAQBAJ?hl=es-419&amp;gbpv=1&amp;dq|editorial=Taylor &amp; Francis Group|isbn=9780429714740|páginas=21, 27.|idioma=en|fecha=23 de julio de 1991}}&lt;/ref&gt;

[[1964]] წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] იგი მეორე ვადით დაინიშნა ელჩად ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობაში და ასრულებდა თავის დიპლომატიურ მოვალეობებს [[მარკო აურელიო რობლესი]]ს მმართველობის დასრულებამდე. თავისი მეორე დიპლომატიური მისიის დროს, [[1967]] წლის ბოლომდე, იგი იყო [[აშშ]]-სთან ახალი ხელშეკრულების მომლაპარაკებელი ჯგუფის წევრი.&lt;ref&gt;{{Cite web|apellidos=Department of State|nombre=United States.|title=Diplomatic List|url=https://www.google.com.pa/books/edition/Diplomatic_List/uXQuXgQYBWsC?hl=es-419&amp;gbpv=1&amp;dq|año=1964|editorial=Department of State|página=3|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

დიპლომატიური მოღვაწეობის დასრულების შემდეგ, იგი იყო სხვადასხვა კერძო კომპანიის დირექტორი და ორგანიზატორი, გარდა ამისა, ეკავა პრეზიდენტის თანმდებობა „მეცხოველეობის საზოგადოებასა“ და ავიაკომპანია „Copa Airlines“-ში.&lt;ref&gt;{{Cite web|apellidos=Mendoza|nombre=Carlos Alberto|enlaceautor=|title=Protagonistas del siglo XX panameño|url=http://biblos.binal.ac.pa/cgi-bin/abnetclwoe/O7067/ID839018a2/NT1?ACC=165&amp;DOC=2|fechaacceso=24-12-18|año=2015|editorial=Penguin Random House Grupo Editorial|isbn=978-958-8931-05-0|editor=|ubicación=Bogotá, Colombia|página=|idioma=Español|capítulo=}}&lt;/ref&gt;

==გარდაცვალება==
სიცოცხლის ბოლო წლებში [[სიმსივნე]]სთან ბრძოლის შემდეგ, რიკარდო ესპინოსა [[1993]] წლის [[15 მარტი|15 მარტს]], 80 წლის ასაკში, ქალაქ პანამაში გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების დღე ქვეყანაში ეროვნული გლოვის დღედ გამოცხადდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/mam-76539|title=PANAMA MURIÓ EX PRESIDENTE:|apellido=Tiempo|nombre=Redacción El|fecha=1993-03-15|sitioweb=https://www.eltiempo.com|formato=web}}&lt;/ref&gt;

==ქორწინება და შთამომავლობა==
ესპინოსამ ქორწინება გააფორმა ოლგა არიას ვალიარინოსთან, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა. მათ შორის არის რიკარდო ალბერტო არიასი, რომელსაც ეკავა პანამის ელჩის თანამდებობა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში და ამ თანამდებობაზე [[2004]] წლიდან [[2009]] წლამდე მსახურობდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/03/17/obituaries/ricardo-m-arias-espinosa-ex-president-of-panama-80.html|title=Ricardo M. Arias Espinosa; Ex-President of Panama, 80|fecha=17 de marzo de 1993|sitioweb=https://www.nytimes.com|formato=web}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[პანამის პრეზიდენტი]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{პანამის პრეზიდენტები}}
{{DEFAULTSORT:არიასი, რიკარდო}}

[[კატეგორია:პანამის პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:პანამის ვიცე-პრეზიდენტები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1912]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი]]
[[კატეგორია:გარდაცვლილი 1993]]
[[კატეგორია:ვაშინგტონში დაბადებულები]]
[[კატეგორია:XX საუკუნის პანამელი პოლიტიკოსები]]</text>
      <sha1>4m2k1rps34hzbr30pcx4k8ohlnmibc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებელი:MXZCNZXC/სავარჯიშო</title>
    <ns>2</ns>
    <id>875947</id>
    <revision>
      <id>5407163</id>
      <parentid>5405360</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MXZCNZXC</username>
        <id>180117</id>
      </contributor>
      <origin>5407163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117499" sha1="o9s2vl1kdaawac1huzr5tker8urjmww" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Middleweight|Middleweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Welterweight|Welterweight]]
|-
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Mark_Coleman|'''Mark Coleman''']]
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Frank_Shamrock|'''Frank Shamrock''']]
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Dave_Menne|'''Dave Menne''']]
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Pat_Miletich|'''Pat Miletich''']]
|-
!2
|{{Flag icon|US}} [[:en:Maurice_Smith_(fighter)|'''Maurice Smith''']]
!2
|{{Flag icon|US}} [[:en:Tito_Ortiz|'''Tito Ortiz''']]
!2
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Murilo_Bustamante|'''Murilo Bustamante''']]
!2
|{{Flag icon|Canada}} [[:en:Carlos_Newton|'''Carlos Newton''']]
|-
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Randy_Couture|'''Randy Couture''']]
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Randy_Couture|'''Randy Couture''']]
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Evan_Tanner|'''Evan Tanner''']]
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Matt_Hughes_(fighter)|'''Matt Hughes''']]
|-
!4
|{{Flag icon|Netherlands}} [[:en:Bas_Rutten|'''Bas Rutten''']]
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Randy_Couture|'''Randy Couture''']]
!4
|{{Flag icon|US}} [[:en:Rich_Franklin|'''Rich Franklin''']]
!4
|{{Flag icon|US}} [[:en:B.J._Penn|'''B.J. Penn''']]
|-
!5
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kevin_Randleman|'''Kevin Randleman''']]
!4
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Vitor_Belfort|'''Vitor Belfort''']]
!5
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Anderson_Silva|'''Anderson Silva''']]
!5
|{{Flag icon|US}} [[:en:Matt_Hughes_(fighter)|'''Matt Hughes''']]
|-
!6
|{{Flag icon|US}} [[:en:Randy_Couture|'''Randy Couture''']]
!5
|{{Flag icon|US}} [[:en:Randy_Couture|'''Randy Couture''']]
!6
|{{Flag icon|US}} [[:en:Chris_Weidman|'''Chris Weidman''']]
!6
|{{Flag icon|Canada}} [[:en:Georges_St-Pierre|'''Georges St-Pierre''']]
|-
!7
|{{Flag icon|US}} [[:en:Josh_Barnett|'''Josh Barnett''']]
!6
|{{Flag icon|US}} [[:en:Chuck_Liddell|'''Chuck Liddell''']]
!7
|{{Flag icon|US}} [[:en:Luke_Rockhold|'''Luke Rockhold''']]
!7
|{{Flag icon|US}} [[:en:Matt_Serra|'''Matt Serra''']]
|-
!8
|{{Flag icon|US}} [[:en:Ricco_Rodriguez|'''Ricco Rodriguez''']]
!7
|{{Flag icon|US}} [[:en:Quinton_Jackson|'''Quinton Jackson''']]
!8
|{{Flag icon|England}} [[:en:Michael_Bisping|'''Michael Bisping''']]
!—
|{{Flag icon|Canada}} [[:en:Georges_St-Pierre|'''Georges St-Pierre''']]
|-
!9
|{{Flag icon|US}} [[:en:Tim_Sylvia|'''Tim Sylvia''']]
!8
|{{Flag icon|US}} [[:en:Forrest_Griffin|'''Forrest Griffin''']]
!—
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Robert_Whittaker_(fighter)|'''Robert Whittaker''']]
!8
|{{Flag icon|Canada}} [[:en:Georges_St-Pierre|'''Georges St-Pierre''']]
|-
!10
|{{Flag icon|US}} [[:en:Frank_Mir|'''Frank Mir''']]
!9
|{{Flag icon|US}} [[:en:Rashad_Evans|'''Rashad Evans''']]
!9
|{{Flag icon|Canada}} [[:en:Georges_St-Pierre|'''Georges St-Pierre''']]
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Carlos_Condit|'''Carlos Condit''']]
|-
!—
|{{Flag icon|Belarus}} [[:en:Andrei_Arlovski|'''Andrei Arlovski''']]
!10
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Lyoto_Machida|'''Lyoto Machida''']]
!10
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Robert_Whittaker_(fighter)|'''Robert Whittaker''']]
!9
|{{Flag icon|US}} [[:en:Johny_Hendricks|'''Johny Hendricks''']]
|-
!11
|{{Flag icon|Belarus}} [[:en:Andrei_Arlovski|'''Andrei Arlovski''']]
!11
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Maurício_Rua|'''Maurício Rua''']]
!—
|{{Flag icon|Nigeria}} [[:en:Israel_Adesanya|'''Israel Adesanya''']]
!10
|{{Flag icon|US}} [[:en:Robbie_Lawler|'''Robbie Lawler''']]
|-
!12
|{{Flag icon|US}} [[:en:Tim_Sylvia|'''Tim Sylvia''']]
!12
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jon_Jones|'''Jon Jones''']]
!11
|{{Flag icon|Nigeria}} [[:en:Israel_Adesanya|'''Israel Adesanya''']]
!11
|{{Flag icon|US}} [[:en:Tyron_Woodley|'''Tyron Woodley''']]
|-
!13
|{{Flag icon|US}} [[:en:Randy_Couture|'''Randy Couture''']]
!13
|{{Flag icon|US}} [[:en:Daniel_Cormier|'''Daniel Cormier''']]
!12
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Alex_Pereira|'''Alex Pereira''']]
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Colby_Covington|'''Colby Covington''']]
|-
!—
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Antônio_Rodrigo_Nogueira|'''Antônio Rodrigo Nogueira''']]
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jon_Jones|'''Jon Jones''']]
!13
|{{Flag icon|Nigeria}} [[:en:Israel_Adesanya|'''Israel Adesanya''']]
!12
|{{Flag icon|Nigeria}} [[:en:Kamaru_Usman|'''Kamaru Usman''']]
|-
!14
|{{Flag icon|US}} [[:en:Brock_Lesnar|'''Brock Lesnar''']]
!14
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jon_Jones|'''Jon Jones''']]
!14
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_Strickland|'''Sean Strickland''']]
!13
|{{Flag icon|England}} [[:en:Leon_Edwards|'''Leon Edwards''']]
|-
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Frank_Mir|'''Frank Mir''']]
!15
|{{Flag icon|Poland}} [[:en:Jan_Błachowicz|'''Jan Błachowicz''']]
!15
|{{Flag icon|South Africa}} [[:en:Dricus_du_Plessis|'''Dricus du Plessis''']]
!14
|{{Flag icon|US}} [[:en:Belal_Muhammad|'''Belal Muhammad''']]
|-
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Shane_Carwin|'''Shane Carwin''']]
!16
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Glover_Teixeira|'''Glover Teixeira''']]
!16
|{{Flag icon|UAE}} [[:en:Khamzat_Chimaev|'''Khamzat Chimaev''']]
!15
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''Jack Della Maddalena''']]
|-
!15
|{{Flag icon|US}} [[:en:Cain_Velasquez|'''Cain Velasquez''']]
!17
|{{Flag icon|Czech Republic}} [[:en:Jiří_Procházka|'''Jiří Procházka''']]
!17
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_Strickland|'''Sean Strickland''']]
!16
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Islam_Makhachev|'''Islam Makhachev''']]
|-
!16
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Junior_dos_Santos|'''Junior dos Santos''']]
!18
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jamahal_Hill|'''Jamahal Hill''']]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;12&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;12&quot; |
|-
!17
|{{Flag icon|US}} [[:en:Cain_Velasquez|'''Cain Velasquez''']]
!19
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Alex_Pereira|'''Alex Pereira''']]
|-
!—
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Fabrício_Werdum|'''Fabrício Werdum''']]
!20
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Magomed_Ankalaev|'''Magomed Ankalaev''']]
|-
!18
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Fabrício_Werdum|'''Fabrício Werdum''']]
!21
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Alex_Pereira|'''Alex Pereira''']]
|-
!19
|{{Flag icon|US}} [[:en:Stipe_Miocic|'''Stipe Miocic''']]
!22
|{{Flag icon|New Zealand}} '''[[:en:Carlos_Ulberg|Carlos Ulberg]]'''
|-
!20
|{{Flag icon|US}} [[:en:Daniel_Cormier|'''Daniel Cormier''']]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;7&quot; |
|-
!21
|{{Flag icon|US}} [[:en:Stipe_Miocic|'''Stipe Miocic''']]
|-
!22
|{{Flag icon|Cameroon}} [[:en:Francis_Ngannou|'''Francis Ngannou''']]
|-
!—
|{{Flagicon|France}} [[:en:Ciryl_Gane|'''Ciryl Gane''']]
|-
!23
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jon_Jones|'''Jon Jones''']]
|-
!—
|{{Flag icon|England}} [[:en:Tom_Aspinall|'''Tom Aspinall''']]
|-
!24
|{{Flag icon|England}} [[:en:Tom_Aspinall|'''Tom Aspinall''']]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Lightweight|Lightweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Featherweight|Featherweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Flyweight|Flyweight]]
|-
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jens_Pulver|'''Jens Pulver''']]
!1
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:José_Aldo|'''José Aldo''']]
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Dominick_Cruz|'''Dominick Cruz''']]
!1
|{{Flag icon|US}} [[:en:Demetrious_Johnson|'''Demetrious Johnson''']]
|-
!2
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_Sherk|'''Sean Sherk''']]
!—
|{{Flag icon|Ireland}} [[:en:Conor_McGregor|'''Conor McGregor''']]
!—
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Renan_Barão|'''Renan Barão''']]
!2
|{{Flag icon|US}} [[:en:Henry_Cejudo|'''Henry Cejudo''']]
|-
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:B.J._Penn|'''B.J. Penn''']]
!2
|{{Flag icon|Ireland}} [[:en:Conor_McGregor|'''Conor McGregor''']]
!2
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Renan_Barão|'''Renan Barão''']]
!3
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Deiveson_Figueiredo|'''Deiveson Figueiredo''']]
|-
!4
|{{Flag icon|US}} [[:en:Frankie_Edgar|'''Frankie Edgar''']]
!—
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:José_Aldo|'''José Aldo''']]
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:T.J._Dillashaw|'''T.J. Dillashaw''']]
!4
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:Brandon_Moreno|'''Brandon Moreno''']]
|-
!5
|{{Flag icon|US}} [[:en:Benson_Henderson|'''Benson Henderson''']]
!3
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:José_Aldo|'''José Aldo''']]
!4
|{{Flag icon|US}} [[:en:Dominick_Cruz|'''Dominick Cruz''']]
!5
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Deiveson_Figueiredo|'''Deiveson Figueiredo''']]
|-
!6
|{{Flag icon|US}} [[:en:Anthony_Pettis|'''Anthony Pettis''']]
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Max_Holloway|'''Max Holloway''']]
!5
|{{Flag icon|US}} [[:en:Cody_Garbrandt|'''Cody Garbrandt''']]
!—
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:Brandon_Moreno|'''Brandon Moreno''']]
|-
!7
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Rafael_dos_Anjos|'''Rafael dos Anjos''']]
!4
|{{Flag icon|US}} [[:en:Max_Holloway|'''Max Holloway''']]
!6
|{{Flag icon|US}} [[:en:T.J._Dillashaw|'''T.J. Dillashaw''']]
!6
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:Brandon_Moreno|'''Brandon Moreno''']]
|-
!8
|{{Flag icon|US}} [[:en:Eddie_Alvarez|'''Eddie Alvarez''']]
!5
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Alexander_Volkanovski|'''Alexander Volkanovski''']]
!7
|{{Flag icon|US}} [[:en:Henry_Cejudo|'''Henry Cejudo''']]
!7
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Alexandre_Pantoja|'''Alexandre Pantoja''']]
|-
!9
|{{Flag icon|Ireland}} [[:en:Conor_McGregor|'''Conor McGregor''']]
!—
|{{Flagicon|Mexico}} [[:en:Yair_Rodríguez|'''Yair Rodríguez''']]
!8
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|'''Petr Yan''']]
!8
|{{Flag icon|Myanmar}} [[:en:Joshua_Van|'''Joshua Van''']]
|-
!—
|{{Flag icon|US}} [[:en:Tony_Ferguson|'''Tony Ferguson''']]
!6
|{{Flag icon|Georgia (country)}} [[:en:Ilia_Topuria|'''Ilia Topuria''']]
!9
|{{Flag icon|US}} [[:en:Aljamain_Sterling|'''Aljamain Sterling''']]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;8&quot; |
|-
!10
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Khabib_Nurmagomedov|'''Khabib Nurmagomedov''']]
!7
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Alexander_Volkanovski|'''Alexander Volkanovski''']]
!—
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|'''Petr Yan''']]
|-
!—
|{{Flagicon|US}} [[დასტინ პორიე|'''Dustin Poirier''']]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;6&quot; |
!10
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_O'Malley_(fighter)|'''Sean O'Malley''']]
|-
!—
|{{Flagicon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''Justin Gaethje''']]
!11
|{{Flag icon|Georgia (country)}} [[:en:Merab_Dvalishvili|'''Merab Dvalishvili''']]
|-
!11
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Charles_Oliveira|'''Charles Oliveira''']]
!12
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|'''Petr Yan''']]
|-
!12
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Islam_Makhachev|'''Islam Makhachev''']]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; |
|-
!13
|{{Flag icon|Georgia (country)}} [[:en:Ilia_Topuria|'''Ilia Topuria''']]
|-
!—
|{{Flagicon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''Justin Gaethje''']]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |[[მერაბ დვალიშვილი|Merab Dvalishvili]]
|-
!1
|{{Flagicon|US}} [[:en:Frankie_Saenz|'''Frankie Saenz''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Swanson_vs._Ortega|UFC Fight Night: Swanson vs. Ortega]]
!09/12/2017
|{{Flagicon|US}} [[ფრესნო|'''Fresno''']]
|-
!2
|{{Flagicon|US}} [[:en:Ricky_Simón|'''Ricky Simón''']]
!Technical Submission R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Barboza_vs._Lee|UFC Fight Night: Barboza vs. Lee]]
!21/04/2018
|{{Flagicon|US}} [[:en:Atlantic_City,_New_Jersey|'''Atlantic City''']]
|-
!3
|{{Flagicon|US}} [[:en:Terrion_Ware|'''Terrion Ware''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Hunt_vs._Oleinik|UFC Fight Night: Hunt vs. Oleinik]]
!15/09/2018
|{{Flagicon|Russia}} [[მოსკოვი|'''Moscow''']]
|-
!4
|{{Flagicon|Canada}} [[:en:Brad_Katona|'''Brad Katona''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Iaquinta_vs._Cowboy|UFC Fight Night: Iaquinta vs. Cowboy]]
!04/05/2019
|{{Flagicon|Canada}} [[ოტავა|'''Ottawa''']]
|-
!5
|{{Flagicon|US}} [[:en:Casey_Kenney|'''Casey Kenney''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Anderson_vs._Błachowicz_2|UFC Fight Night: Anderson vs. Błachowicz 2]]
!15/02/2020
|{{Flagicon|US}} [[:en:Rio_Rancho,_New_Mexico|'''Rio Rancho''']]
|-
!6
|{{Flagicon|US}} [[:en:Gustavo_Lopez_(fighter)|'''Gustavo Lopez''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Eye_vs._Calvillo|UFC on ESPN: Eye vs. Calvillo]]
!13/06/2020
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!7
|{{Flagicon|US}} [[:en:John_Dodson_(fighter)|'''John Dodson''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_252|UFC 252]]
!15/08/2020
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!8
|{{Flagicon|US}} [[:en:Cody_Stamann|'''Cody Stamann''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Reyes_vs._Procházka|UFC on ESPN: Reyes vs. Procházka]]
!01/05/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!9
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:Marlon_Moraes|'''Marlon Moraes''']]
!Technical Knockout R2
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_266|UFC 266]]
!25/09/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!10
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:José_Aldo|'''José Aldo''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_278|UFC 278]]
!20/08/2022
|{{Flagicon|US}} [[სოლტ-ლეიკ-სიტი|'''Salt Lake City''']]
|-
!11
|{{Flagicon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|'''Petr Yan''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Yan_vs._Dvalishvili|UFC Fight Night: Yan vs. Dvalishvili]]
!11/03/2023
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!12
|{{Flagicon|US}} [[:en:Henry_Cejudo|'''Henry Cejudo''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_298|UFC 298]]
!17/02/2024
|{{Flagicon|US}} [[ანაჰაიმი|'''Anaheim''']]
|-
!13
|{{Flagicon|US}} [[:en:Sean_O'Malley_(fighter)|'''Sean O'Malley''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_306|UFC 306]]
!14/09/2024
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!14
|{{Flagicon|Russia}} [[უმარ ნურმაგომედოვი|'''Umar Nurmagomedov''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
!18/01/2025
|{{Flagicon|US}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
|-
!15
|{{Flagicon|US}} [[:en:Sean_O'Malley_(fighter)|'''Sean O'Malley''']]
!Submission R3
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_316|UFC 316]]
!07/06/2025
|{{Flagicon|US}} [[:en:Newark,_New_Jersey|'''Newark''']]
|-
!16
|{{Flagicon|US}} [[კორი სენდჰეგენი|'''Cory Sandhagen''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_320|UFC 320]]
!04/10/2025
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!17
|{{Flagicon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|'''Petr Yan''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid_red_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
!06/12/2025
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[ილია თოფურია|Ilia Topuria]]
|-
!1
|{{Flagicon|Morocco}} [[:en:Youssef_Zalal|'''Youssef Zalal''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Moraes_vs._Sandhagen|UFC Fight Night: Moraes vs. Sandhagen]]
!11/10/2020
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!2
|{{Flagicon|US}} [[:en:Damon_Jackson|'''Damon Jackson''']]
!Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Hermansson_vs._Vettori|UFC on ESPN: Hermansson vs. Vettori]]
!05/12/2020
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!3
|{{Flagicon|US}} [[:en:Ryan_Hall_(fighter)|'''Ryan Hall''']]
!Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_264|UFC 264]]
!10/07/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!4
|{{Flagicon|England}} [[:en:Jai_Herbert|'''Jai Herbert''']]
!Knockout R2
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Volkov_vs._Aspinall|UFC Fight Night: Volkov vs. Aspinall]]
!19/03/2022
|{{Flagicon|UK}} [[ლონდონი|'''London''']]
|-
!5
|{{Flagicon|US}} [[:en:Bryce_Mitchell|'''Bryce Mitchell''']]
!Submission R2
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_282|UFC 282]]
!10/12/2022
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!6
|{{Flagicon|US}} [[:en:Josh_Emmett|'''Josh Emmett''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ABC:_Emmett_vs._Topuria|UFC on ABC: Emmett vs. Topuria]]
!24/06/2023
|{{Flagicon|US}} [[ჯექსონვილი|'''Jacksonville''']]
|-
!7
|{{Flagicon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''Alexander Volkanovski''']]
!Knockout R2
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_298|UFC 298]]
!17/02/2024
|{{Flagicon|US}} [[ანაჰაიმი|'''Anaheim''']]
|-
!8
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''Max Holloway''']]
!Knockout R3
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_308|UFC 308]]
!26/10/2024
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!9
|{{Flagicon|Brazil}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''Charles Oliveira''']]
!Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
!28/06/2025
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[ალექსანდრე თოფურია|Aleksandre Topuria]]
|-
!1
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Colby_Thicknesse|'''Colby Thickness'''e]]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_312|UFC 312]]
!09/02/2025
|{{Flagicon|Australia}} [[სიდნეი|'''Sydney''']]
|-
!2
|{{Flagicon|Kazakhstan}} [[ბეზკატ ალმახანი|'''Bekzat Almakhan''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Tsarukyan_vs._Hooker|UFC Fight Night: Tsarukyan vs. Hooker]]
!22/11/2025
|{{Flagicon|Qatar}} [[დოჰა|'''Doha''']]
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[რომან დოლიძე|Roman Dolidze]]
|-
!1
|{{Flagicon|Russia}} [[:en:Khadis_Ibragimov|'''Khadis Ibragimov''']]
!Technical Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Figueiredo_vs._Benavidez_2|UFC Fight Night: Figueiredo vs. Benavidez 2]]
!19/07/2020
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!2
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:John_Allan_(fighter)|'''John Allan''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Hermansson_vs._Vettori|UFC on ESPN: Hermansson vs. Vettori]]
!05/12/2020
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!3
|{{Flagicon|US}} [[:en:Trevin_Giles|'''Trevin Giles''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Brunson_vs._Holland|UFC on ESPN: Brunson vs. Holland]]
!20/03/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!4
|{{Flagicon|Argentina}} [[:en:Laureano_Staropoli|'''Laureano Staropoli''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Rozenstruik_vs._Sakai|UFC Fight Night: Rozenstruik vs. Sakai]]
!05/06/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!5
|{{Flagicon|US}} [[:en:Kyle_Daukaus|'''Kyle Daukaus''']]
!Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Kattar_vs._Emmett|UFC on ESPN: Kattar vs. Emmett]]
!18/06/2022
|{{Flagicon|US}} [[ოსტინი|'''Austin''']]
|-
!6
|{{Flagicon|US}} [[:en:Phil_Hawes|'''Phil Hawes''']]
!Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Kattar_vs._Allen|UFC Fight Night: Kattar vs. Allen]]
!29/10/2022
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!7
|{{Flagicon|Sweden}} [[:en:Jack_Hermansson|'''Jack Hermansson''']]
!Technical Knockout R2
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Thompson_vs._Holland|UFC on ESPN: Thompson vs. Holland]]
!03/12/2022
|{{Flagicon|US}} [[ორლანდო|'''Orlando''']]
|-
!8
|{{Flagicon|Italy}} [[:en:Marvin_Vettori|'''Marvin Vettori''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_286|UFC 286]]
!18/03/2023
|{{Flagicon|UK}} [[ლონდონი|'''London''']]
|-
!9
|{{Flagicon|France}} [[:en:Nassourdine_Imavov|'''Nassourdine Imavov''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Dolidze_vs._Imavov|UFC Fight Night: Dolidze vs. Imavov]]
!03/02/2024
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!10
|{{Flagicon|US}} [[:en:Anthony_Smith_(fighter)|'''Anthony Smith''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_303|UFC 303]]
!29/06/2024
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!11
|{{Flagicon|US}} [[:en:Kevin_Holland|'''Kevin Holland''']]
!Technical Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_307|UFC 307]]
!05/10/2024
|{{Flagicon|US}} [[სოლტ-ლეიკ-სიტი|'''Salt Lake City''']]
|-
!12
|{{Flagicon|Italy}} [[:en:Marvin_Vettori|'''Marvin Vettori''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Vettori_vs._Dolidze_2|UFC Fight Night: Vettori vs. Dolidze 2]]
!15/03/2025
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!13
|{{Flagicon|US}} [[:en:Anthony_Hernandez|'''Anthony Hernandez''']]
!Submission R4
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Dolidze_vs._Hernandez|UFC on ESPN: Dolidze vs. Hernandez]]
!09/08/2025
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!14
|{{Flagicon|England}} [[:en:Christian_Leroy_Duncan|'''Christian Leroy Duncan''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Evloev_vs._Murphy|UFC Fight Night: Evloev vs. Murphy]]
!21/03/2026
|{{Flagicon|UK}} [[ლონდონი|'''London''']]
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[გიგა ჭიკაძე|Giga Chikadze]]
|-
!1
|{{Flagicon|US}} [[:en:Brandon_Davis|'''Brandon Davis''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Hermansson_vs._Cannonier|UFC Fight Night: Hermansson vs. Cannonier]]
!28/09/2019
|{{Flagicon|Denmark}} [[კოპენჰაგენი|'''Copenhagen''']]
|-
!2
|{{Flagicon|US}} [[:en:Jamall_Emmers|'''Jamall Emmers''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_248|UFC 248]]
!07/03/2020
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!3
|{{Flagicon|Mexico}} [[:en:Irwin_Rivera|'''Irwin Rivera''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Overeem_vs._Harris|UFC on ESPN: Overeem vs. Harris]]
!16/05/2020
|{{Flagicon|US}} [[ჯექსონვილი|'''Jacksonville''']]
|-
!4
|{{Flagicon|Venezuela}} [[:en:Omar_Morales_(fighter)|'''Omar Morales''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Moraes_vs._Sandhagen|UFC Fight Night: Moraes vs. Sandhagen]]
!11/10/2020
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!5
|{{Flagicon|US}} [[:en:Jamey_Simmons|'''Jamey Simmons''']]
!Technical Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Santos_vs._Teixeira|UFC on ESPN: Santos vs. Teixeira]]
!07/11/2020
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!6
|{{Flagicon|US}} [[:en:Cub_Swanson|'''Cub Swanson''']]
!Technical Knockout R1
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Reyes_vs._Procházka|UFC on ESPN: Reyes vs. Procházka]]
!01/05/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!7
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:Edson_Barboza|'''Edson Barboza''']]
!Technical Knockout R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Barboza_vs._Chikadze|UFC on ESPN: Barboza vs. Chikadze]]
!28/08/2021
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!8
|{{Flagicon|US}} [[:en:Calvin_Kattar|'''Calvin Kattar''']]
!Decision R5
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Kattar_vs._Chikadze|UFC on ESPN: Kattar vs. Chikadze]]
!15/01/2022
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!9
|{{Flagicon|US}} [[:en:Alex_Caceres|'''Alex Caceres''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Holloway_vs._The_Korean_Zombie|UFC Fight Night: Holloway vs. Sung Jung]]
!26/08/2023
|'''{{დროშა|Singapore}}'''
|-
!10
|{{Flagicon|England}} [[:en:Arnold_Allen|'''Arnold Allen''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_304|UFC 304]]
!27/07/2024
|{{Flagicon|UK}} [[მანჩესტერი|'''Manchester''']]
|-
!11
|{{Flagicon|Uganda}} [[:en:David_Onama|'''David Onama''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Machado_Garry_vs._Prates|UFC on ESPN: Machado Garry vs. Prates]]
!26/04/2025
|{{Flagicon|US}} [[კანზას-სიტი|'''Kansas City''']]
|-
!12
|{{Flagicon|Argentina}} [[:en:Kevin_Vallejos|'''Kevin Vallejos''']]
!Knockout R2
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Royval_vs._Kape|UFC on ESPN: Royval vs. Kape]]
!13/06/2025
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[გურამ ქუთათელაძე (სპორტსმენი)|Guram Kutateladze]]
|-
!1
|{{Flagicon|Poland}} [[:en:Mateusz_Gamrot|'''Mateusz Gamrot''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Ortega_vs._The_Korean_Zombie|UFC Fight Night: Ortega vs. Sung Jung]]
!18/10/2020
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!2
|{{Flagicon|Kazakhstan}} [[:en:Damir_Ismagulov|'''Damir Ismagulov''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Kattar_vs._Emmett|UFC on ESPN: Kattar vs. Emmett]]
!18/06/2022
|{{Flagicon|US}} [[ოსტინი|'''Austin''']]
|-
!3
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:Elves_Brener|'''Elves Brener''']]
!Technical Knockout R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ESPN:_Strickland_vs._Magomedov|UFC on ESPN: Strickland vs. Magomedov]]
!01/07/2023
|{{Flagicon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!4
|{{Flagicon|England}} [[:en:Jordan_Vucenic|'''Jordan Vucenic''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_on_ABC:_Sandhagen_vs._Nurmagomedov|UFC on ABC: Sandhagen vs. Nurmagomedov]]
!03/08/2024
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!5
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:Kauê_Fernandes|'''Kauê Fernandes''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Edwards_vs._Brady|UFC Fight Night: Edwards vs. Brady]]
!22/03/2025
|{{Flagicon|UK}} [[ლონდონი|'''London''']]
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[:en:Levan_Makashvili|Levan Makashvili]]
|-
!1
|{{Flagicon|Philippines}} [[:en:Mark_Eddiva|'''Mark Eddiva''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid lime.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Edgar_vs._Faber|UFC Fight Night: Edgar vs. Faber]]
!16/05/2015
|{{Flagicon|Philippines}} [[პასაი|'''Pasay''']]
|-
!2
|{{Flagicon|Brazil}} [[:en:Hacran_Dias|'''Hacran Dias''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
![[:en:UFC_Fight_Night:_Machida_vs._Romero|UFC Fight Night: Machida vs. Romero]]
!27/06/2015
|{{Flagicon|US}} [[:en:Hollywood,_Florida|'''Hollywood''']]
|-
!3
|{{Flagicon|US}} [[:en:Damon_Jackson|'''Damon Jackson''']]
!Decision R3
!{{Flagicon image|Solid_yellow.svg}}
![[:en:UFC_on_Fox:_Johnson_vs._Bader|UFC on Fox: Johnson vs. Bader]]
!30/01/2016
|{{Flagicon|US}} [[:en:Newark,_New_Jersey|'''Newark''']]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[რკენა (ორგანიზაცია)|RKENA 1]]
!0-0-0
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[მერაბ შარიქაძე|'''Merab Sharikadze''']]
!Technical Knockout R2
|{{Flagicon|Poland}} [[:en:Patryk_Kontny|'''Patryk Kontny''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!1-1-0
|{{Flagicon|Georgia}} [[თბილისი|'''Tbilisi''']]
!29/11/2025
|-
![[რკენა (ორგანიზაცია)|RKENA 2]]
!8-0-0
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[:en:Davit_Lortkipanidze|'''Davit Lortkipanidze''']]
!Submission R1
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Alex_Oliveira|'''Alex Oliveira''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!26-17-1
|{{Flagicon|Georgia}} [[თბილისი|'''Tbilisi''']]
!14/03/2026
|-
![[რკენა (ორგანიზაცია)|RKENA 3]]
!37-8-0
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[:en:Raul_Tutarauli|'''Raul Tutarauli''']]
!Decision R3
|{{Flagicon|US}} [[:en:Chris_Gonzalez|'''Chris Gonzalez''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!9-3-0
|{{Flagicon|Georgia}} [[თბილისი|'''Tbilisi''']]
!16/05/2026
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[:en:UFC_Fight_Night:_Dern_vs._Ribas_2|UFC Fight Night: Dern vs. Ribas 2]]
!14-5-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_6.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Mackenzie_Dern|'''M. Dern''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Amanda_Ribas|'''A. Ribas''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
!12-5-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
!26-1-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[ისლამ მახაჩევი|'''I. Makhachev''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Renato_Moicano|'''R. Moicano''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_10.png}}
!20-5-1
|{{Flagicon|USA}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Adesanya_vs._Imavov|UFC Fight Night: Adesanya vs. Imavov]]
!24-4-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|Nigeria}} [[ისრაელ ადესანია|'''I. Adesanya''']]
|{{Flagicon|France}} [[:en:Nassourdine_Imavov|'''N. Imavov''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_5.png}}
!15-4-0
|{{Flagicon|Saudi Arabia}} [[ერ-რიადი|'''Riyadh''']]
|-
![[:en:UFC_312|UFC 312]]
!22-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|South Africa}} [[დრიკუს დუ პლესი|'''D. du Plessis''']]
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''S. Strickland''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_1.png}}
!29-6-0
|{{Flagicon|Australia}} [[სიდნეი|'''Sydney''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Cannonier_vs._Rodrigues|UFC Fight Night: Cannonier vs. Rodrigues]]
!17-8-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_7.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Jared_Cannonier|'''J. Cannonier''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Gregory_Rodrigues|'''G. Rodrigues''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!16-5-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Cejudo_vs._Song|UFC Fight Night: Cejudo vs. Song]]
!16-4-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_7.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Henry_Cejudo|'''H. Cejudo''']]
|{{Flagicon|China}} [[:en:Song_Yadong|'''S. Yadong''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_8.png}}
!21-8-1
|{{Flagicon|US}} [[სიეტლი|'''Seattle''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Kape_vs._Almabayev|UFC Fight Night: Kape vs. Almabayev]]
!20-7-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_6.png}}
|{{Flagicon|Portugal}} [[:en:Manel_Kape|'''M. Kape''']]
|{{Flagicon|Kazakhstan}} [[:en:Asu_Almabayev|'''A. Almabayev''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
!21-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_313|UFC 313]]
!12-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ალექს პერეირა|'''A. Pereira''']]
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''M. Ankalaev''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
!20-1-1
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Vettori_vs._Dolidze_2|UFC Fight Night: Vettori vs. Dolidze 2]]
!19-6-1
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
|{{Flagicon|Italy}} [[:en:Marvin_Vettori|'''M. Vettori''']]
|{{Flagicon|Georgia}} [[რომან დოლიძე|'''R. Dolidze''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_12.png}}
!14-3-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Edwards_vs._Brady|UFC Fight Night: Edwards vs. Brady]]
!22-4-0
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_1.png}}
|{{Flagicon|England}} [[:en:Leon_Edwards|'''L. Edwards''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Sean_Brady_(fighter)|'''S. Brady''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_5.png}}
!17-1-0
|{{Flagicon|UK}} [[ლონდონი|'''London''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Moreno_vs._Erceg|UFC on ESPN: Moreno vs. Erceg]]
!22-8-2
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|Mexico}} [[:en:Brandon_Moreno|'''B. Moreno''']]
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Steve_Erceg|'''S. Erceg''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
!12-3-0
|{{Flagicon|Mexico}} [[მეხიკო|'''Mexico City''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Emmett_vs._Murphy|UFC on ESPN: Emmett vs. Murphy]]
!19-4-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Josh_Emmett|'''J. Emmett''']]
|{{Flagicon|England}} [[:en:Lerone_Murphy|'''L. Murphy''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_10.png}}
!15-0-1
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_314|UFC 314]]
!26-4-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''A. Volkanovski''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''D. Lopes''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_3.png}}
!26-6-0
|{{Flagicon|USA}} [[მაიამი|'''Miami''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Machado_Garry_vs._Prates|UFC on ESPN: Machado Garry vs. Prates]]
!15-1-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_7.png}}
|{{Flagicon|Ireland}} [[:en:Ian_Machado_Garry|'''I. Machado Garry''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Carlos_Prates|'''C. Prates''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_13.png}}
!21-6-0
|{{Flagicon|USA}} [[კანზას-სიტი|'''Kansas City''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Sandhagen_vs._Figueiredo|UFC on ESPN: Sandhagen vs. Figueiredo]]
!17-5-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|US}} [[კორი სენდჰეგენი|'''C. Sandhagen''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Deiveson_Figueiredo|'''D. Figueiredo''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_5.png}}
!24-4-1
|{{Flagicon|US}} [[დე-მოინი|'''Des Moines''']]
|-
![[:en:UFC_315|UFC 315]]
!24-3-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|US}} [[ბელალ მუჰამედი|'''B. Muhammad''']]
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''J. Della Maddalena''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_5.png}}
!17-2-0
|{{Flagicon|Canada}} [[მონრეალი|'''Montreal''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Burns_vs._Morales|UFC Fight Night: Burns vs. Morales]]
!22-8-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Gilbert_Burns|'''G. Burns''']]
|{{Flagicon|Ecuador}} [[:en:Michael_Morales_(fighter)|'''M. Morales''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_12.png}}
!17-0-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Gamrot_vs._Klein|UFC on ESPN: Gamrot vs. Klein]]
!24-3-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_7.png}}
|{{Flagicon|Poland}} [[:en:Mateusz_Gamrot|'''M. Gamrot''']]
|{{Flagicon|Slovakia}} [[:en:Ľudovít_Klein|'''L. Klein''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!23-4-1
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_316|UFC 316]]
!19-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[მერაბ დვალიშვილი|'''M. Dvalishvili''']]
|{{Flagicon|US}} [[შონ ო’მალი|'''S. O'Malley''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_1.png}}
!18-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Usman_vs._Buckley|UFC on ESPN: Usman vs. Buckley]]
!20-4-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_5.png}}
|{{Flagicon|Nigeria}} [[კამარუ უსმანი|'''K. Usman''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Joaquin_Buckley|'''J. Buckley''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_7.png}}
!21-6-0
|{{Flagicon|US}} [[ატლანტა|'''Atlanta''']]
|-
![[:en:UFC_on_ABC:_Hill_vs._Rountree_Jr.|UFC on ABC: Hill vs. Rountree Jr.]]
!12-3-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Jamahal_Hill|'''J. Hill''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Khalil_Rountree_Jr.|'''K. Rountree Jr.''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_7.png}}
!13-6-0
|{{Flagicon|Azerbaijan}} [[ბაქო|'''Baku''']]
|-
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
!16-0-0
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[ილია თოფურია|'''I. Topuria''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''C. Oliveira''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_2.png}}
!35-10-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Lewis_vs._Teixeira|UFC on ESPN: Lewis vs. Teixeira]]
!28-12-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_9.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Derrick_Lewis|'''D. Lewis''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Tallison_Teixeira|'''T. Teixeira''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_13.png}}
!8-0-0
|{{Flagicon|US}} [[ნეშვილი|'''Nashville''']]
|-
![[:en:UFC_318|UFC 318]]
!26-8-0
!{{Flagicon image|Solid_black_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''M. Holloway''']]
|{{Flagicon|US}} [[დასტინ პორიე|'''D. Poirier''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_6.png}}
!30-9-0
|{{Flagicon|US}} [[ახალი ორლეანი|'''New Orleans''']]
|-
![[:en:UFC_on_ABC:_Whittaker_vs._de_Ridder|UFC on ABC: Whittaker vs. de Ridder]]
!26-8-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_5.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[რობერტ უიტეკერი|'''R. Whittaker''']]
|{{Flagicon|Netherlands}} [[:en:Reinier_de_Ridder|'''R. de Ridder''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_13.png}}
!20-2-0
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Taira_vs._Park|UFC on ESPN: Taira vs. Park]]
!16-1-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_6.png}}
|{{Flagicon|Japan}} [[:en:Tatsuro_Taira|'''T. Taira''']]
|{{Flagicon|South Korea}} [[:en:Park_Hyun-sung|'''P. Hyun-Sung''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!10-0-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Dolidze_vs._Hernandez|UFC on ESPN: Dolidze vs. Hernandez]]
!15-3-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_9.png}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[რომან დოლიძე|'''R. Dolidze''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Anthony_Hernandez|'''A. Hernandez''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_10.png}}
!14-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_319|UFC 319]]
!23-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|South Africa}} [[დრიკუს დუ პლესი|'''D. du Plessis''']]
|{{Flagicon|UAE}} [[ხამზატ ჩიმაევი|'''K. Chimaev''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!14-0-0
|{{Flagicon|USA}} [[ჩიკაგო|'''Chicago''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Walker_vs._Zhang|UFC Fight Night: Walker vs. Zhang]]
!21-9-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_13.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Johnny_Walker_(fighter)|'''J. Walker''']]
|{{Flagicon|China}} [[:en:Zhang_Mingyang|'''Z. Mingyang''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_14.png}}
!19-6-0
|{{Flagicon|China}} [[შანხაი|'''Shanghai''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Imavov_vs._Borralho|UFC Fight Night: Imavov vs. Borralho]]
!16-4-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|France}} [[:en:Nassourdine_Imavov|'''N. Imavov''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Caio_Borralho|'''C. Borralho''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_7.png}}
!17-1-0
|{{Flagicon|France}} [[პარიზი|'''Paris''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Lopes_vs._Silva|UFC Fight Night: Lopes vs. Silva]]
!26-7-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''D. Lopes''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Jean_Silva|'''J. Silva''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_10.png}}
!16-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[სან-ანტონიო|'''San Antonio''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Ulberg_vs._Reyes|UFC Fight Night: Ulberg vs. Reyes]]
!12-1-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''C. Ulberg''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Dominick_Reyes|'''D. Reyes''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_7.png}}
!15-4-0
|{{Flagicon|Australia}} [[პერთი|'''Perth''']]
|-
![[:en:UFC_320|UFC 320]]
!21-1-1
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''M. Ankalaev''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ალექს პერეირა|'''A. Pereira''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
!12-3-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Oliveira_vs._Gamrot|UFC Fight Night: Oliveira vs. Gamrot]]
!35-11-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''C. Oliveira''']]
|{{Flagicon|Poland}} [[:en:Mateusz_Gamrot|'''M. Gamrot''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_8.png}}
!25-3-0
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[რიო-დე-ჟანეირო|'''Rio de Janeiro''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_de_Ridder_vs._Allen|UFC Fight Night: de Ridder vs. Allen]]
!21-2-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|Netherlands}} [[:en:Reinier_de_Ridder|'''R. de Ridder''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Brendan_Allen|'''B. Allen''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_9.png}}
!25-7-0
|{{Flagicon|Canada}} [[ვანკუვერი|'''Vancouver''']]
|-
![[:en:UFC_321|UFC 321]]
!15-3-0
!{{Flagicon image|C_blue_square.png}}
|{{Flagicon|England}} [[ტომ ასპინალი|'''T. Aspinall''']]
|{{Flagicon|France}} [[:en:Ciryl_Gane|'''C. Gane''']]
!{{Flagicon image|Solid blue with number 1.png}}
!13-2-0
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Garcia_vs._Onama|UFC Fight Night: Garcia vs. Onama]]
!18-5-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_12.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Steve_Garcia|'''S. Garcia''']]
|{{Flagicon|Uganda}} [[:en:David_Onama|'''D. Onama''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_13.png}}
!14-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Bonfim_vs._Brown|UFC Fight Night: Bonfim vs. Brown]]
!18-1-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_14.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Gabriel_Bonfim|'''G. Bonfim''']]
|{{Flagicon|Jamaica}} [[:en:Randy_Brown_(fighter)|'''R. Brown''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!20-6-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_322|UFC 322]]
!18-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''J. Della Maddalena''']]
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[ისლამ მახაჩევი|'''I. Makhachev''']]
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
!27-1-0
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუ-იორკი|'''New York City''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Tsarukyan_vs._Hooker|UFC Fight Night: Tsarukyan vs. Hooker]]
!22-3-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
|{{Flagicon|Armenia}} [[არმან წარუკიანი|'''A. Tsarukyan''']]
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Dan_Hooker|'''D. Hooker''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_6.png}}
!24-12-0
|{{Flagicon|Qatar}} [[დოჰა|'''Doha''']]
|-
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
!21-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[მერაბ დვალიშვილი|'''M. Dvalishvili''']]
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[პიოტრ იანი|'''P. Yan''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!19-5-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_on_ESPN:_Royval_vs._Kape|UFC on ESPN: Royval vs. Kape]]
!17-8-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Brandon_Royval|'''B. Royval''']]
|{{Flagicon|Portugal}} [[:en:Manel_Kape|'''M. Kape''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_6.png}}
!21-7-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_324|UFC 324]]
!26-5-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''J. Gaethje''']]
|{{Flagicon|England}} [[:en:Paddy_Pimblett|'''P. Pimblett''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_5.png}}
!23-3-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_325|UFC 325]]
!27-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''A. Volkanovski''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''D. Lopes''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_2.png}}
!27-7-0
|{{Flagicon|Australia}} [[სიდნეი|'''Sydney''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Bautista_vs._Oliveira|UFC Fight Night: Bautista vs. Oliveira]]
!16-3-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_9.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Mario_Bautista|'''M. Bautista''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Vinicius_Oliveira|'''V. Oliveira''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_11.png}}
!23-3-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Strickland_vs._Hernandez|UFC Fight Night: Strickland vs. Hernandez]]
!29-7-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''S. Strickland''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Anthony_Hernandez|'''A. Hernandez''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_4.png}}
!15-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[ჰიუსტონი|'''Houston''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Moreno_vs._Kavanagh|UFC Fight Night: Moreno vs. Kavanagh]]
!23-9-2
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_6.png}}
|{{Flagicon|Mexico}} [[:en:Brandon_Moreno|'''B. Moreno''']]
|{{Flagicon|England}} [[:en:Lone'er_Kavanagh|'''L. Kavanagh''']]
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
!9-1-0
|{{Flagicon|Mexico}} [[მეხიკო|'''Mexico City''']]
|-
![[:en:UFC_326|UFC 326]]
!27-8-0
!{{Flagicon image|Solid_black_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''M. Holloway''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''C. Oliveira''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!36-11-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Emmett_vs._Vallejos|UFC Fight Night: Emmett vs. Vallejos]]
!19-6-0
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_11.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Josh_Emmett|'''J. Emmett''']]
|{{Flagicon|Argentina}} [[:en:Kevin_Vallejos|'''K. Vallejos''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_14.png}}
!17-1-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Evloev_vs._Murphy|UFC Fight Night: Evloev vs. Murphy]]
!19-0-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[:en:Movsar_Evloev|'''M. Evloev''']]
|{{Flagicon|England}} [[:en:Lerone_Murphy|'''L. Murphy''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_3.png}}
!17-0-1
|{{Flagicon|UK}} [[ლონდონი|'''London''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Adesanya_vs._Pyfer|UFC Fight Night: Adesanya vs. Pyfer]]
!24-5-0
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|Nigeria}} [[ისრაელ ადესანია|'''I. Adesanya''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Joe_Pyfer|'''J. Pyfer''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_14.png}}
!15-3-0
|{{Flagicon|US}} [[სიეტლი|'''Seattle''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Moicano_vs._Duncan|UFC Fight Night: Moicano vs. Duncan]]
!20-7-1
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_10.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Renato_Moicano|'''R. Moicano''']]
|{{Flagicon|Scotland}} [[:en:Chris_Duncan_(fighter)|'''C. Duncan''']]
!{{Flagicon image|solid_red.svg}}
!15-2-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_327|UFC 327]]
!32-5-1
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|Czech Republic}} [[ირჟი პროხასკა|'''J. Procházka''']]
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''C. Ulberg''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!13-1-0
|{{Flagicon|USA}} [[მაიამი|'''Miami''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Burns_vs._Malott|UFC Fight Night: Burns vs. Malott]]
!22-9-0
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_11.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Gilbert_Burns|'''G. Burns''']]
|{{Flagicon|Canada}} [[:en:Mike_Malott|'''M. Malott''']]
!{{Flagicon image|solid_lime.svg}}
!13-2-1
|{{Flagicon|Canada}} [[უინიპეგი|'''Winnipeg''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Sterling_vs._Zalal|UFC Fight Night: Sterling vs. Zalal]]
!25-5-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_5.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Aljamain_Sterling|'''A. Sterling''']]
|{{Flagicon|Morocco}} [[:en:Youssef_Zalal|'''Y. Zalal''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_7.png}}
!18-5-1
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Della_Maddalena_vs._Prates|UFC Fight Night: Della Maddalena vs. Prates]]
!18-3-0
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_1.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''J. Della Maddalena''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Carlos_Prates|'''C. Prates''']]
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_5.png}}
!23-7-0
|{{Flagicon|Australia}} [[პერთი|'''Perth''']]
|-
![[:en:UFC_328|UFC 328]]
!15-0-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|UAE}} [[ხამზატ ჩიმაევი|'''K. Chimaev''']]
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''S. Strickland''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!30-7-0
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Allen_vs._Costa|UFC Fight Night: Allen vs. Costa]]
!20-4-0
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_7.png}}
|{{Flagicon|England}} [[:en:Arnold_Allen|'''A. Allen''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Melquizael_Costa|'''M. Costa''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_12.png}}
!26-7-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Song_vs._Figueiredo|UFC Fight Night: Song vs. Figueiredo]]
!22-9-1
!{{Flagicon image|solid_lime_with_number_5.png}}
|{{Flagicon|China}} [[:en:Song_Yadong|'''S. Yadong''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Deiveson_Figueiredo|'''D. Figueiredo''']]
!{{Flagicon image|solid_red_with_number_7.png}}
!25-6-1
|'''{{დროშა|Macau}}'''
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Muhammad_vs._Bonfim|UFC Fight Night: Muhammad vs. Bonfim]]
!24-5-0
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flagicon|US}} [[ბელალ მუჰამედი|'''B. Muhammad''']]
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Gabriel_Bonfim|'''G. Bonfim''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!19-1-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Freedom_250|UFC Freedom 250]]
!17-0-0
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[ილია თოფურია|'''I. Topuria''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''J. Gaethje''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!27-5-0
|{{Flagicon|US}} [[ვაშინგტონი|'''Washington''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Kape_vs._Horiguchi|UFC Fight Night: Kape vs. Horiguchi]]
!22-7-0
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flagicon|Portugal}} [[:en:Manel_Kape|'''M. Kape''']]
|{{Flagicon|Japan}} [[:en:Kyoji_Horiguchi|'''K. Horiguchi''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!36-5-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night:_Fiziev_vs._Torres|UFC Fight Night: Fiziev vs. Torres]]
!13-5-0
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flag icon|Azerbaijan}} '''[[:en:Rafael_Fiziev|R. Fiziev]]'''
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:Manuel_Torres_(fighter)|'''M. Torres''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!17-3-0
|{{Flagicon|Azerbaijan}} [[ბაქო|'''Baku''']]
|-
![[:en:UFC_329|UFC 329]]
!22-6-0
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flagicon|Ireland}} [[კონორ მაკგრეგორი|'''C. McGregor''']]
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''M. Holloway''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!27-9-0
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night_282|UFC Fight Night: Ankalaev vs. Rountree Jr.]]
!21-2-1
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''M. Ankalaev''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Khalil_Rountree_Jr.|'''K. Rountree Jr.''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!14-7-0
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
![[:en:UFC_Fight_Night_283|UFC Fight Night: Medić vs. Rodriguez]]
!13-3-0
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|{{Flagicon|Serbia}} [[:en:Uroš_Medić|'''U. Medić''']]
|{{Flagicon|US}} [[:en:Daniel_Rodriguez_(fighter)|'''D. Rodriguez''']]
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
!20-5-0
|{{Flagicon|Serbia}} [[ბელგრადი|'''Belgrade''']]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
!26-1-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[ისლამ მახაჩევი|'''I. Makhachev''']]
!Submission R1
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Renato_Moicano|'''R. Moicano''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_10.png}}
!20-5-1
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
|-
!22-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|South Africa}} [[დრიკუს დუ პლესი|'''D. du Plessis''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''S. Strickland''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_1.png}}
!29-6-0
![[:en:UFC_312|UFC 312]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|{{Flagicon|Australia}} [[სიდნეი|'''Sydney''']]
|-
!12-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ალექს პერეირა|'''A. Pereira''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''M. Ankalaev''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
!20-1-1
![[:en:UFC_313|UFC 313]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!26-4-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''A. Volkanovski''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''D. Lopes''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_3.png}}
!26-6-0
![[:en:UFC_314|UFC 314]]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[მაიამი|'''Miami''']]
|-
!24-3-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|US}} [[ბელალ მუჰამედი|'''B. Muhammad''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''J. Della Maddalena''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_5.png}}
!17-2-0
![[:en:UFC_315|UFC 315]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
|{{Flagicon|Canada}} [[მონრეალი|'''Montreal''']]
|-
!19-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|M. Dvalishvili]]'''
!Submission R3
|{{Flagicon|US}} [[შონ ო’მალი|'''S. O'Malley''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_1.png}}
!18-2-0
![[:en:UFC_316|UFC 316]]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
|-
!16-0-0
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|{{Flagicon|Georgia}} [[ილია თოფურია|'''I. Topuria''']]
!Knockout R1 
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''C. Oliveira''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_2.png}}
!35-10-0
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!26-8-0
!{{Flagicon image|Solid_black_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''M. Holloway''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|US}} [[დასტინ პორიე|'''D. Poirier''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_6.png}}
!30-9-0
![[:en:UFC_318|UFC 318]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flagicon|US}} [[ახალი ორლეანი|'''New Orleans''']]
|-
!23-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|South Africa}} [[დრიკუს დუ პლესი|'''D. du Plessis''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|UAE}} [[ხამზატ ჩიმაევი|'''K. Chimaev''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!14-0-0
![[:en:UFC_319|UFC 319]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ჩიკაგო|'''Chicago''']]
|-
!21-1-1
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''M. Ankalaev''']]
!TKO R1
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ალექს პერეირა|'''A. Pereira''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
!12-3-0
![[:en:UFC_320|UFC 320]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!15-3-0
!{{Flagicon image|C_blue_square.png}}
|{{Flagicon|England}} [[ტომ ასპინალი|'''T. Aspinall''']]
!No Contest R1
|{{Flagicon|France}} [[:en:Ciryl_Gane|'''C. Gane''']]
!{{Flagicon image|Solid blue with number 1.png}}
!13-2-0
![[:en:UFC_321|UFC 321]]
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
|{{Flagicon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
|-
!18-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''J. Della Maddalena''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[ისლამ მახაჩევი|'''I. Makhachev''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!27-1-0
![[:en:UFC_322|UFC 322]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუ-იორკი|'''New York City''']]
|-
!21-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|M. Dvalishvili]]'''
!Decision R5
|{{Flagicon|რუსეთი}} [[პიოტრ იანი|'''P. Yan''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!19-5-0
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!26-5-0
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_4.png}}
|{{Flagicon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''J. Gaethje''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|England}} [[:en:Paddy_Pimblett|'''P. Pimblett''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_5.png}}
!23-3-0
![[:en:UFC_324|UFC 324]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!27-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''A. Volkanovski''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''D. Lopes''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_2.png}}
!27-7-0
![[:en:UFC_325|UFC 325]]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
|{{Flagicon|Australia}} [[სიდნეი|'''Sydney''']]
|-
!27-8-0
!{{Flagicon image|Solid_black_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''M. Holloway''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''C. Oliveira''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!36-11-0
![[:en:UFC_326|UFC 326]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!32-5-1
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_2.png}}
|{{Flagicon|Czech Republic}} [[ირჟი პროხასკა|'''J. Procházka''']]
!Knockout R1
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''C. Ulberg''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!13-1-0
![[:en:UFC_327|UFC 327]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[მაიამი|'''Miami''']]
|-
!15-0-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|UAE}} [[ხამზატ ჩიმაევი|'''K. Chimaev''']]
!Decision R5
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''S. Strickland''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_3.png}}
!30-7-0
![[:en:UFC_328|UFC 328]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
|-
! colspan=&quot;10&quot; |Co-main events
|-
!18-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|M. Dvalishvili]]'''
!Decision R5
|{{Flag icon|Russia}} [[უმარ ნურმაგომედოვი|'''U. Nurmagomedov''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_2.png}}
!18-0-0
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
|-
!29-5-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Alexandre_Pantoja|A. Pantoja]]'''
!Submission R3
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Kai_Kara-France|'''K. Kara-France''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_4.png}}
!25-11-0
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!20-4-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|M. Dvalishvili]]'''
!Decision R5
|{{Flag icon|US}} [[კორი სენდჰეგენი|'''C. Sandhagen''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_4.png}}
!18-5-0
![[:en:UFC_320|UFC 320]]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!30-5-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Alexandre_Pantoja|A. Pantoja]]'''
!TKO R1
|{{Flagicon|Myanmar}} [[:en:Joshua_Van|'''J. Van''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime_with_number_1.png}}
!15-2-0
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
|-
!16-2-0
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flagicon|Myanmar}} [[:en:Joshua_Van|'''J. Van''']]
!TKO R5
|{{Flagicon|Japan}} [[:en:Tatsuro_Taira|'''T. Taira''']]
!{{Flagicon image|Solid_red_with_number_3.png}}
!18-1-0
![[:en:UFC_328|UFC 328]]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|{{Flagicon|USA}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
![[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]
!{{Flag icon|Russia}}
|{{Flagicon image|Lak_people_flag.png}} [[:en:Laks_(Caucasus)|'''Laks''']]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
!C
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Jack_Della_Maddalena|Jack Della Maddalena]]'''
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!28-1-0
! rowspan=&quot;2&quot; |
|-
![[:en:Movsar_Evloev|Movsar Evloev]]
!{{Flag icon|Russia}}
|{{Flag icon|Ingushetia}} '''[[:en:Ingushetians|Ingushetians]]'''
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
!1
|{{Flagicon|ინგლისი}} [[:en:Lerone_Murphy|'''Lerone Murphy''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!20-0-0
|-
![[:en:Umar_Nurmagomedov|Umar Nurmagomedov]]
!{{Flag icon|Russia}}
|{{Flagicon image|Flag_of_Avars.svg}} [[:en:Avars_(Caucasus)|'''Avars''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!2
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Deiveson_Figueiredo|Deiveson Figueiredo]]'''
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!20-1-0
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:David_Martínez_(fighter)|'''David Martínez''']]
|-
![[:en:Magomed_Ankalaev|Magomed Ankalaev]]
!{{Flag icon|Russia}}
|{{Flagicon image|Flag_of_Avars.svg}} [[:en:Avars_(Caucasus)|'''Avars''']]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!1
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Alex_Pereira|Alex Pereira]]'''
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!21-2-1
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Khalil_Rountree_Jr.|Khalil Rountree Jr.]]'''
|-
![[:en:Tagir_Ulanbekov|Tagir Ulanbekov]]
!{{Flag icon|Russia}}
|{{Flagicon image|Flag_of_Avars.svg}} [[:en:Avars_(Caucasus)|'''Avars''']]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
!13
|{{Flag icon|Japan}} '''[[:en:Kyoji_Horiguchi|Kyoji Horiguchi]]'''
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!17-3-0
! rowspan=&quot;2&quot; |
|-
![[:en:Azamat_Murzakanov|Azamat Murzakanov]]
!{{Flag icon|Russia}}
|{{Flag icon|ადიღე}} '''[[:en:Circassians|Circassians]]'''
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!8
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Paulo_Costa|'''Paulo Costa''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!16-1-0
|-
![[:en:Rizvan_Kuniev|Rizvan Kuniev]]
!{{Flag icon|Russia}}
!''Unknown.''
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
!8
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Jailton_Almeida|Jailton Almeida]]'''
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!14-3-1
|{{Flagicon|US}} [[:en:Tyrell_Fortune|'''Tyrell Fortune''']]
|-
![[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]
!{{Flag icon|Georgia}}
|{{Flagicon image|Flag_of_The_Principality_of_Mingrelia_(Portolan_1560).svg}} '''[[:en:Mingrelians|Mingrelians]]'''
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!C
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Charles_Oliveira|Charles Oliveira]]'''
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!17-0-0
|{{Flagicon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''Justin Gaethje''']]
|-
![[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]
!{{Flag icon|Georgia}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Georgians|Georgians]]'''
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!1
|'''{{Flag icon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|Petr Yan]]'''
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!21-5-0
! rowspan=&quot;5&quot; |
|-
![[:en:Roman_Dolidze|Roman Dolidze]]
!{{Flag icon|Georgia}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Georgians|Georgians]]'''
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!15
|'''{{Flag icon|England}} [[:en:Christian_Leroy_Duncan|Christian Leroy Duncan]]'''
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!15-5-0
|-
![[:en:Arman_Tsarukyan|Arman Tsarukyan]]
!{{Flag icon|Armenia}}
|{{Flag icon|Armenia}} '''[[:en:Armenians|Armenians]]'''
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!2
|{{Flag icon|New Zealand}} '''[[:en:Dan_Hooker|Dan Hooker]]'''
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!23-3-0
|-
![[:en:Nassourdine_Imavov|Nassourdine Imavov]]
!{{Flag icon|France}}
|{{Flagicon image|Flag_of_Kumyks.svg}} '''[[:en:Kumyks|Kumyks]]'''
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!3
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Caio_Borralho|Caio Borralho]]'''
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
!17-4-0
|-
![[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]
!{{Flag icon|UAE}}
|{{Flag icon|Chechen Republic of Ichkeria}} '''[[:en:Chechens|Chechens]]'''
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!1
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''Sean Strickland''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!15-1-0
|-
![[:en:Rafael_Fiziev|Rafael Fiziev]]
!{{Flag icon|Azerbaijan}}
|{{Flag icon|Azerbaijan}} '''[[:en:Azerbaijanis|Azerbaijanis]]'''
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!11
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Maurício_Ruffy|Maurício Ruffy]]'''
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
!13-5-0
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:Manuel_Torres_(fighter)|'''Manuel Torres''']]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Predicting next title fights.
![[მძიმეწონითი კატეგორია (შერეული საბრძოლო ხელოვნება)|Heavyweight]]
!15-3-0
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Tom_Aspinall|Tom Aspinall]]'''
|{{Flagicon|ბრაზილია}} [[ალექს პერეირა|'''Alex Pereira''']]
!Aspinall vs. Pereira
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!14-1-0
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''Carlos Ulberg''']]
|{{Flagicon|ჩეხეთი}} [[ირჟი პროხასკა|'''Jiří Procházka''']]
!Ulberg vs. Procházka 2
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!31-7-0
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''Sean Strickland''']]
|{{Flagicon|France}} [[:en:Nassourdine_Imavov|'''Nassourdine Imavov''']]
!Strickland vs. Imavov 2
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
!28-1-0
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]'''
|{{Flagicon|Ireland}} [[:en:Ian_Machado_Garry|'''Ian Machado Garry''']]
!Makhachev vs. Machado Garry
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!17-0-0
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]'''
|{{Flagicon|Armenia}} [[არმან წარუკიანი|'''Arman Tsarukyan''']]
!Topuria vs. Tsarukyan
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
!28-4-0
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Alexander_Volkanovski|Alexander Volkanovski]]'''
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Movsar_Evloev|Movsar Evloev]]'''
!Volkanovski vs. Evloev
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!25-5-0
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Petr_Yan|Petr Yan]]'''
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
!Yan vs. Dvalishvili 3
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|-
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
!16-2-0
|{{Flag icon|Myanmar}} '''[[:en:Joshua_Van|Joshua Van]]'''
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Alexandre_Pantoja|Alexandre Pantoja]]'''
!Van vs. Pantoja 2
!{{Flagicon image|White_square_with_question_mark.png}}
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
|-
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Ali_Bagautinov|'''Ali Bagautinov''']]
![[:en:UFC_174|UFC 174]]
!{{Flagicon image|Solid red.svg}}
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
!14/06/2014
!—
!{{Flagicon|Dagestan}}
!{{Flagicon image|Даргинский_флаг_(неофициальный,_одна_из_народных_вариаций).jpg}}
|-
|{{Flag icon|Russia}} [[ხაბიბ ნურმაგომედოვი|'''Khabib Nurmagomedov''']]
![[:en:UFC_223|UFC 223]]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!07/04/2018
![[კონორ მაკგრეგორი|1]] [[დასტინ პორიე|2]] [[:en:Justin_Gaethje|3]]
!{{Flagicon|Dagestan}}
!{{Flagicon image|Flag_of_Avars.svg}}
|-
|{{Flag icon|Russia}} [[ისლამ მახაჩევი|'''Islam Makhachev''']]
![[:en:UFC_280|UFC 280]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_322|UFC 322]]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}} {{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
![[:en:Lightweight|Lightweight]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[ქვესაშუალო წონითი კატეგორია (შერეული საბრძოლო ხელოვნება)|Welterweight]]
!&lt;nowiki&gt;22/10/2022 | 15/11/2025&lt;/nowiki&gt;
![[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|1]] [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|2]] [[დასტინ პორიე|3]] [[:en:Renato_Moicano|4]]
!{{Flagicon|Dagestan}}
!{{Flagicon image|Lak_people_flag.png}}
|-
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Magomed_Ankalaev|Magomed Ankalaev]]'''
![[:en:UFC_282|UFC 282]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_313|UFC 313]]
!{{Flagicon image|Solid yellow.svg}} {{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!08/03/2025
!0
!{{Flagicon|Dagestan}}
!{{Flagicon image|Flag_of_Avars.svg}}
|-
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]'''
![[:en:UFC_298|UFC 298]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_317|UFC 317]]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}} {{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
![[:en:Featherweight|Featherweight]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:Lightweight|Lightweight]]
!&lt;nowiki&gt;17/02/2024 | 28/06/2025&lt;/nowiki&gt;
![[მაქს ჰოლოვეი|1]]
!{{Flag icon|Georgia}}
!{{Flagicon image|Flag_of_The_Principality_of_Mingrelia_(Portolan_1560).svg}}
|-
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
![[:en:UFC_306|UFC 306]]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!14/09/2024
![[უმარ ნურმაგომედოვი|1]] [[შონ ო’მალი|2]] [[კორი სენდჰეგენი|3]]
!{{Flag icon|Georgia}}
!{{Flag icon|Georgia}}
|-
|{{Flag icon|Russia}} [[უმარ ნურმაგომედოვი|'''Umar Nurmagomedov''']]
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
!{{Flagicon image|Solid red.svg}}
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!18/01/2025
!—
!{{Flagicon|Dagestan}}
!{{Flagicon image|Flag_of_Avars.svg}}
|-
|{{Flag icon|UAE}} '''[[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]'''
![[:en:UFC_319|UFC 319]]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!16/08/2025
!0
!{{Flagicon|Chechen Republic of Ichkeria}}
!{{Flagicon|Chechen Republic of Ichkeria}}
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
!15-3-0
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Tom_Aspinall|Tom Aspinall]]'''
![[:en:UFC_295|UFC 295]]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;4&quot; |
!18-1-0
!N/A
!0
!21/06/2025
|-
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!14-1-0
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''Carlos Ulberg''']]
![[:en:UFC_327|UFC 327]]
!32-5-1
!BLACK JAG
!0
!11/04/2026
|-
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!31-7-0
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''Sean Strickland''']]
![[:en:UFC_328|UFC 328]]
!15-0-0
!N/A
!0
!09/05/2026
|-
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
!28-1-0
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]'''
![[:en:UFC_322|UFC 322]]
!18-2-0
!N/A
!0
!15/11/2025
|-
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!17-0-0
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]'''
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]'''
![[:en:UFC_Freedom_250|UFC 250]]
!35-10-0
!EL MATADOR
!0
!28/06/2025
|-
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
!28-4-0
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Alexander_Volkanovski|Alexander Volkanovski]]'''
![[:en:UFC_314|UFC 314]]
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; |
!26-6-0
!THE GREAT
![[:en:Diego_Lopes_(fighter)|1]]
!12/04/2025
|-
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!25-5-0
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Petr_Yan|Petr Yan]]'''
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
!21-4-0
!NO MERCY
!0
!06/12/2025
|-
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
!16-2-0
|{{Flag icon|Myanmar}} '''[[:en:Joshua_Van|Joshua Van]]'''
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
!30-5-0
!THE FEARLESS
![[:en:Tatsuro_Taira|1]]
!06/12/2025
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!1
|{{Flagicon|USA}} [[:en:Jorge_Masvidal|'''Jorge Masvidal''']]
![[:en:UFC_244|UFC 244]]
!Technical Knockout R3
|'''{{Flagicon|USA}} [[:en:Nate_Diaz|Nate Diaz]]'''
!-
!02/11/2019
|'''{{Flagicon|USA}} [[ნიუ-იორკი|New York City]]'''
|-
!2
|'''{{Flagicon|USA}} [[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]'''
![[:en:UFC_291|UFC 291]]
!Knockout R2
|'''{{Flagicon|USA}} [[დასტინ პორიე|Dustin Poirier]]'''
!-
!29/07/2023
|'''{{Flagicon|USA}} [[სოლტ-ლეიკ-სიტი|Salt Lake City]]'''
|-
!3
|'''{{Flagicon|USA}} [[მაქს ჰოლოვეი|Max Holloway]]'''
![[:en:UFC_300|UFC 300]]
!Knockout R5
|'''{{Flagicon|USA}} [[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]'''
![[დასტინ პორიე|1]]
!13/04/2024
|'''{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|Las Vegas]]'''
|-
!4
|{{Flagicon|Brazil}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''Charles Oliveira''']]
![[:en:UFC_326|UFC 326]]
!Decision R5
|'''{{Flagicon|USA}} [[მაქს ჰოლოვეი|Max Holloway]]'''
!-
!07/03/2026
|'''{{Flagicon|USA}} [[ლას-ვეგასი|Las Vegas]]'''
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|{{Flag icon|US}} [[:en:Josh_Hokit|'''Josh Hokit''']]
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
!9-0-0
|{{Flag icon|US}} [[:en:Curtis_Blaydes|'''Curtis Blaydes''']]
![[:en:UFC_327|UFC 327]]
!11/04/2026
!5
|-
|{{Flagicon|ავღანეთი}} [[:en:Farid_Basharat|'''Farid Basharat''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!15-0-0
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Jean_Matsumoto|'''Jean Matsumoto''']]
![[:en:UFC_Fight_Night:_Bautista_vs._Oliveira|UFC Fight Night: Bautista vs. Oliveira]]
!07/02/2026
!15
|-
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]'''
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
!17-0-0
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Charles_Oliveira|Charles Oliveira]]'''
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
!28/06/2025
!C
|-
|{{Flag icon|Ecuador}} [[:en:Michael_Morales_(fighter)|'''Michael Morales''']]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
!19-0-0
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_Brady_(fighter)|'''Sean Brady''']]
![[:en:UFC_322|UFC 322]]
!15/11/2025
!3
|-
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Movsar_Evloev|Movsar Evloev]]'''
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
!20-0-0
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Lerone_Murphy|Lerone Murphy]]'''
![[:en:UFC_Fight_Night:_Evloev_vs._Murphy|UFC Fight Night: Evloev vs. Murphy]]
!21/03/2026
!1
|-
! colspan=&quot;7&quot; |Ex-undefeated fighers.
|-
|{{Flag icon|England}} [[:en:Lerone_Murphy|'''Lerone Murphy''']]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
!17-0-1
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Movsar_Evloev|Movsar Evloev]]'''
![[:en:UFC_Fight_Night:_Evloev_vs._Murphy|UFC Fight Night: Evloev vs. Murphy]]
!21/03/2026
!3
|-
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Azamat_Murzakanov|'''Azamat Murzakanov''']]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!16-0-0
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Paulo_Costa|'''Paulo Costa''']]
![[:en:UFC_327|UFC 327]]
!11/04/2026
!6
|-
|{{Flag icon|UAE}} '''[[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]'''
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!15-0-0
|{{Flagicon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''Sean Strickland''']]
![[:en:UFC_328|UFC 328]]
!09/05/2026
!C
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]'''
!Technical Knockout R5
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Tony_Ferguson|Tony Ferguson]]'''
![[:en:UFC_249|UFC 249]]
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Khabib_Nurmagomedov|Khabib Nurmagomedov]]'''
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|-
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Ciryl_Gane|Ciryl Gane]]'''
!Technical Knockout R3
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Derrick_Lewis|Derrick Lewis]]'''
![[:en:UFC_265|UFC 265]]
|{{Flag icon|Cameroon}} '''[[:en:Francis_Ngannou|Francis Ngannou]]'''
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
|-
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Petr_Yan|Petr Yan]]'''
!Decision R5
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Cory_Sandhagen|Cory Sandhagen]]'''
![[:en:UFC_267|UFC 267]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Aljamain_Sterling|Aljamain Sterling]]'''
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|-
|{{Flag icon|Mexico}} '''[[:en:Brandon_Moreno|Brandon Moreno]]'''
!Technical Knockout R3
|{{Flag icon|New Zealand}} '''[[:en:Kai_Kara-France|Kai Kara-France]]'''
![[:en:UFC_277|UFC 277]]
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Deiveson_Figueiredo|Deiveson Figueiredo]]'''
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|-
|{{Flag icon|Mexico}} '''[[:en:Yair_Rodríguez|Yair Rodríguez]]'''
!Submission R2
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Josh_Emmett|Josh Emmett]]'''
![[:en:UFC_284|UFC 284]]
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Alexander_Volkanovski|Alexander Volkanovski]]'''
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
|-
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Tom_Aspinall|Tom Aspinall]]'''
!Knockout R1
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Sergei_Pavlovich|Sergei Pavlovich]]'''
![[:en:UFC_295|UFC 295]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Jon_Jones|Jon Jones]]'''
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
|-
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]'''
!Decision R5
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Paddy_Pimblett|Paddy Pimblett]]'''
![[:en:UFC_324|UFC 324]]
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]'''
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Middleweight|Middleweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Welterweight|Welterweight]]
|-
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Tom_Aspinall|Tom Aspinall]]'''
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|New Zealand}} '''[[:en:Carlos_Ulberg|Carlos Ulberg]]'''
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Sean_Strickland|Sean Strickland]]'''
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]'''
|-
!1
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Ciryl_Gane|Ciryl Gane]]'''
!1
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Magomed_Ankalaev|Magomed Ankalaev]]'''
!1
|{{Flag icon|UAE}} '''[[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]'''
!1
|{{Flag icon|Ireland}} '''[[:en:Ian_Machado_Garry|Ian Machado Garry]]'''
|-
!2
|{{Flag icon|Russia}} [[:en:Alexander_Volkov_(fighter)|'''Alexander Volkov''']]
!2
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Alex_Pereira|Alex Pereira]]'''
!2
|{{Flag icon|South Africa}} '''[[:en:Dricus_du_Plessis|Dricus du Plessis]]'''
!2
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Carlos_Prates|Carlos Prates]]'''
|-
!3
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Sergei_Pavlovich|Sergei Pavlovich]]'''
!3
|{{Flag icon|ჩეხეთი}} '''[[:en:Jiří_Procházka|Jiří Procházka]]'''
!3
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Nassourdine_Imavov|Nassourdine Imavov]]'''
!3
|{{Flag icon|Ecuador}} [[:en:Michael_Morales_(fighter)|'''Michael Morales''']]
|-
!4
|{{Flag icon|Dominican Republic}} '''[[:en:Waldo_Cortes-Acosta|Waldo Cortes-Acosta]]'''
!4
|{{Flag icon|Poland}} '''[[:en:Jan_Błachowicz|Jan Błachowicz]]'''
!4
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Brendan_Allen|Brendan Allen]]'''
!4
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Jack_Della_Maddalena|Jack Della Maddalena]]'''
|-
!5
|{{Flag icon|US}} [[:en:Josh_Hokit|'''Josh Hokit''']]
!5
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Khalil_Rountree_Jr.|Khalil Rountree Jr.]]'''
!5
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Caio_Borralho|Caio Borralho]]'''
!5
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Belal_Muhammad|Belal Muhammad]]'''
|-
!6
|{{Flag icon|Moldova}} '''[[:en:Serghei_Spivac|Serghei Spivac]]'''
!6
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Jamahal_Hill|Jamahal Hill]]'''
!6
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Anthony_Hernandez|Anthony Hernandez]]'''
!6
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_Brady_(fighter)|'''Sean Brady''']]
|-
!7
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Curtis_Blaydes|Curtis Blaydes]]'''
!7
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Paulo_Costa|Paulo Costa]]'''
!7
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Joe_Pyfer|Joe Pyfer]]'''
!7
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Leon_Edwards|Leon Edwards]]'''
|-
!8
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Rizvan_Kuniev|Rizvan Kuniev]]'''
!8
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Azamat_Murzakanov|Azamat Murzakanov]]'''
!8
|{{Flag icon|Netherlands}} '''[[:en:Reinier_de_Ridder|Reinier de Ridder]]'''
!8
|{{Flag icon|Nigeria}} '''[[:en:Kamaru_Usman|Kamaru Usman]]'''
|-
!9
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Derrick_Lewis|Derrick Lewis]]'''
!9
|{{Flagicon image|Civil_Ensign_of_Switzerland_(Pantone).svg}} '''[[:en:Volkan_Oezdemir|Volkan Oezdemir]]'''
!9
|{{Flag icon|Nigeria}} '''[[:en:Israel_Adesanya|Israel Adesanya]]'''
!9
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Joaquin_Buckley|Joaquin Buckley]]'''
|-
!10
|{{Flag icon|US}} [[:en:Tyrell_Fortune|'''Tyrell Fortune''']]
!10
|{{Flag icon|Uzbekistan}} '''[[:en:Bogdan_Guskov|Bogdan Guskov]]'''
!10
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Robert_Whittaker_(fighter)|'''Robert Whittaker''']]
!10
|{{Flag icon|Ukraine}} [[:en:Yaroslav_Amosov|'''Yaroslav Amosov''']]
|-
!11
|{{Flag icon|Croatia}} '''[[:en:Ante_Delija|Ante Delija]]'''
!11
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Dominick_Reyes|Dominick Reyes]]'''
!11
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Jared_Cannonier|Jared Cannonier]]'''
!11
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Gabriel_Bonfim|Gabriel Bonfim]]'''
|-
!12
|{{Flag icon|Poland}} '''[[:en:Marcin_Tybura|Marcin Tybura]]'''
!12
|{{Flag icon|Ukraine}} '''[[:en:Nikita_Krylov|Nikita Krylov]]'''
!12
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Gregory_Rodrigues|Gregory Rodrigues]]'''
!12
|{{Flag icon|Canada}} [[:en:Mike_Malott|'''Mike Malott''']]
|-
!13
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Valter_Walker|'''Valter Walker''']]
!13
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Johnny_Walker_(fighter)|'''Johnny Walker''']]
!13
|{{Flag icon|England}} [[:en:Christian_Leroy_Duncan|'''Christian Leroy Duncan''']]
!13
|{{Flag icon|Serbia}} '''[[:en:Uroš_Medić|Uroš Medić]]'''
|-
!14
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Brando_Peričić|'''Brando Peričić''']]
!14
|{{Flag icon|Serbia}} '''[[:en:Aleksandar_Rakić|Aleksandar Rakić]]'''
!14
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Paulo_Costa|Paulo Costa]]'''
!14
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Michael_Page|Michael Page]]'''
|-
!15
|{{Flag icon|England}} [[:en:Mick_Parkin|'''Mick Parkin''']]
!15
|{{Flag icon|US}} [[:en:Alonzo_Menifield|'''Alonzo Menifield''']]
!15
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Roman_Dolidze|Roman Dolidze]]'''
!15
|{{Flag icon|US}} [[:en:Daniel_Rodriguez_(fighter)|'''Daniel Rodriguez''']]
|-
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Lightweight|Lightweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Featherweight|Featherweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:en:Flyweight|Flyweight]]
|-
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Ilia_Topuria|Ilia Topuria]]'''
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Alexander_Volkanovski|'''Alexander Volkanovski''']]
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Petr_Yan|Petr Yan]]'''
!{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|Myanmar}} '''[[:en:Joshua_Van|Joshua Van]]'''
|-
!{{Flagicon image|Solid_gray_with_letter_c.png}}
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]'''
!1
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Movsar_Evloev|Movsar Evloev]]'''
!1
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
!1
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Alexandre_Pantoja|Alexandre Pantoja]]'''
|-
!2
|{{Flag icon|Armenia}} '''[[:en:Arman_Tsarukyan|Arman Tsarukyan]]'''
!2
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''Diego Lopes''']]
!2
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Umar_Nurmagomedov|Umar Nurmagomedov]]'''
!2
|{{Flag icon|Portugal}} '''[[:en:Manel_Kape|Manel Kape]]'''
|-
!3
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Charles_Oliveira|Charles Oliveira]]'''
!3
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Lerone_Murphy|Lerone Murphy]]'''
!3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sean_O'Malley_(fighter)|'''Sean O'Malley''']]
!3
|{{Flag icon|Japan}} '''[[:en:Tatsuro_Taira|Tatsuro Taira]]'''
|-
!4
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Max_Holloway|Max Holloway]]'''
!4
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Aljamain_Sterling|Aljamain Sterling]]'''
!4
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Cory_Sandhagen|Cory Sandhagen]]'''
!4
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Brandon_Royval|Brandon Royval]]'''
|-
!5
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Benoît_Saint_Denis|Benoît Saint Denis]]'''
!5
|{{Flag icon|Mexico}} '''[[:en:Yair_Rodríguez|Yair Rodríguez]]'''
!5
|{{Flag icon|China}} '''[[:en:Song_Yadong|Song Yadong]]'''
!5
|{{Flag icon|Japan}} '''[[:en:Kyoji_Horiguchi|Kyoji Horiguchi]]'''
|-
!6
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Paddy_Pimblett|Paddy Pimblett]]'''
!6
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Jean_Silva|Jean Silva]]'''
!6
|{{Flag icon|Canada}} '''[[:en:Aiemann_Zahabi|Aiemann Zahabi]]'''
!6
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Lone'er_Kavanagh|Lone'er Kavanagh]]'''
|-
!7
|{{Flag icon|Poland}} '''[[:en:Mateusz_Gamrot|Mateusz Gamrot]]'''
!7
|{{Flag icon|England}} '''[[:en:Arnold_Allen|Arnold Allen]]'''
!7
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Mario_Bautista|Mario Bautista]]'''
!7
|{{Flag icon|Iraq}} '''[[:en:Amir_Albazi|Amir Albazi]]'''
|-
!8
|{{Flag icon|New Zealand}} '''[[:en:Dan_Hooker|Dan Hooker]]'''
!8
|{{Flag icon|Morocco}} '''[[:en:Youssef_Zalal|Youssef Zalal]]'''
!8
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:David_Martínez_(fighter)|'''David Martínez''']]
!8
|{{Flag icon|Kazakhstan}} '''[[:en:Asu_Almabayev|Asu Almabayev]]'''
|-
!9
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Maurício_Ruffy|Maurício Ruffy]]'''
!9
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Steve_Garcia|Steve Garcia]]'''
!9
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Deiveson_Figueiredo|Deiveson Figueiredo]]'''
!9
|{{Flag icon|Mexico}} '''[[:en:Brandon_Moreno|Brandon Moreno]]'''
|-
!10
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Renato_Moicano|Renato Moicano]]'''
!10
|{{Flag icon|Argentina}} '''[[:en:Kevin_Vallejos|Kevin Vallejos]]'''
!10
|{{Flag icon|Ecuador}} '''[[:en:Marlon_Vera|Marlon Vera]]'''
!10
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Steve_Erceg|Steve Erceg]]'''
|-
!11
|{{Flag icon|Azerbaijan}} '''[[:en:Rafael_Fiziev|Rafael Fiziev]]'''
!11
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Brian_Ortega|Brian Ortega]]'''
!11
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Payton_Talbott|Payton Talbott]]'''
!11
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Tim_Elliott|Tim Elliott]]'''
|-
!12
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Quillan_Salkilld|'''Quillan Salkilld''']]
!12
|{{Flag icon|US}} [[:en:Aaron_Pico|'''Aaron Pico''']]
!12
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Vinicius_Oliveira|Vinicius Oliveira]]'''
!12
|{{Flag icon|US}} [[:en:Alex_Perez_(fighter)|'''Alex Perez''']]
|-
!13
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Michael_Chandler|Michael Chandler]]'''
!13
|{{Flag icon|Brazil}} '''[[:en:Melquizael_Costa|Melquizael Costa]]'''
!13
|{{Flag icon|Mexico}} [[:en:Raul_Rosas_Jr.|'''Raul Rosas Jr.''']]
!13
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Tagir_Ulanbekov|Tagir Ulanbekov]]'''
|-
!14
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Farès_Ziam|Farès Ziam]]'''
!14
|{{Flag icon|Uganda}} '''[[:en:David_Onama|David Onama]]'''
!14
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Raoni_Barcelos|'''Raoni Barcelos''']]
!14
|{{Flag icon|US}} [[:en:Charles_Johnson_(fighter)|'''Charles Johnson''']]
|-
!15
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Beneil_Dariush|Beneil Dariush]]'''
!15
|{{Flag icon|US}} [[:en:Josh_Emmett|'''Josh Emmett''']]
!15
|{{Flagicon|ავღანეთი}} [[:en:Farid_Basharat|'''Farid Basharat''']]
!15
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Bruno_Silva_(fighter)|'''Bruno Silva''']]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
![[:en:UFC_311|UFC 311: Makhachev vs. Moicano]]
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]'''
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Renato_Moicano|'''Renato Moicano''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
|-
![[:en:UFC_312|UFC 312: du Plessis vs. Strickland 2]]
|{{Flagicon|South Africa}} [[დრიკუს დუ პლესი|'''Dricus du Plessis''']]
|{{Flag icon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''Sean Strickland''']]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Sydney|Sydney]]'''
|-
![[:en:UFC_313|UFC 313: Pereira vs. Ankalaev]]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ალექს პერეირა|'''Alex Pereira''']]
|{{Flag icon|Russia}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''Magomed Ankalaev''']]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_314|UFC 314: Volkanovski vs. Lopes]]
|{{Flag icon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''Alexander Volkanovski''']]
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''Diego Lopes''']]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Miami|Miami]]'''
|-
![[:en:UFC_315|UFC 315: Muhammad vs. Della Maddalena]]
|{{Flag icon|US}} [[ბელალ მუჰამედი|'''Belal Muhammad''']]
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''Jack Della Maddalena''']]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
|{{Flag icon|Canada}} '''[[:en:Montreal|Montreal]]'''
|-
![[:en:UFC_316|UFC 316: Dvalishvili vs. O'Malley 2]]
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
|{{Flag icon|US}} [[შონ ო’მალი|'''Sean O'Malley''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Newark,_New_Jersey|'''Newark''']]
|-
![[:en:UFC_317|UFC 317: Topuria vs. Oliveira]]
|{{Flag icon|Georgia}} [[ილია თოფურია|'''Ilia Topuria''']]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''Charles Oliveira''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_318|UFC 318: Holloway vs. Poirier 3]]
|{{Flag icon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''Max Holloway''']]
|{{Flag icon|US}} [[დასტინ პორიე|'''Dustin Poirier''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:New_Orleans|New Orleans]]'''
|-
![[:en:UFC_319|UFC 319: du Plessis vs. Chimaev]]
|{{Flagicon|South Africa}} [[დრიკუს დუ პლესი|'''Dricus du Plessis''']]
|{{Flag icon|UAE}} '''[[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]'''
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Chicago|Chicago]]'''
|-
![[:en:UFC_320|UFC 320: Ankalaev vs. Pereira 2]]
|{{Flag icon|Russia}} [[მაგომედ ანკალაევი|'''Magomed Ankalaev''']]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ალექს პერეირა|'''Alex Pereira''']]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_321|UFC 321: Aspinall vs. Gane]]
|{{Flagicon|England}} [[:en:Tom_Aspinall|'''Tom Aspinall''']]
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Ciryl_Gane|Ciryl Gane]]'''
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
|{{Flag icon|UAE}} '''[[:en:Abu_Dhabi|Abu Dhabi]]'''
|-
![[:en:UFC_322|UFC 322: Della Maddalena vs. Makhachev]]
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''Jack Della Maddalena''']]
|{{Flag icon|Russia}} '''[[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]'''
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:New_York_City|New York City]]'''
|-
![[:en:UFC_323|UFC 323: Dvalishvili vs. Yan 2]]
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
|{{Flag icon|Russia}} [[პიოტრ იანი|'''Petr Yan''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_324|UFC 324: Gaethje vs. Pimblett]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''Justin Gaethje''']]
|{{Flagicon|England}} [[პედი პიმბლეტი|'''Paddy Pimblett''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_325|UFC 325: Volkanovski vs. Lopes 2]]
|{{Flag icon|Australia}} [[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|'''Alexander Volkanovski''']]
|{{Flag icon|Brazil}} [[:en:Diego_Lopes_(fighter)|'''Diego Lopes''']]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
|{{Flag icon|Australia}} '''[[:en:Sydney|Sydney]]'''
|-
![[:en:UFC_326|UFC 326: Holloway vs. Oliveira 2]]
|{{Flag icon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''Max Holloway''']]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ჩარლზ ოლივეირა|'''Charles Oliveira''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_327|UFC 327: Procházka vs. Ulberg]]
|{{Flagicon|ჩეხეთი}} [[ირჟი პროხასკა|'''Jiří Procházka''']]
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''Carlos Ulberg''']]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Miami|Miami]]'''
|-
![[:en:UFC_328|UFC 328: Chimaev vs. Strickland]]
|{{Flag icon|UAE}} '''[[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]'''
|{{Flag icon|US}} [[შონ სტრიკლენდი|'''Sean Strickland''']]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Newark,_New_Jersey|'''Newark''']]
|-
![[:en:UFC_Freedom_250|UFC Freedom 250: Topuria vs. Gaethje]]
|{{Flag icon|Georgia}} [[ილია თოფურია|'''Ilia Topuria''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Justin_Gaethje|'''Justin Gaethje''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Washington,_D.C.|Washington]]'''
|-
![[:en:UFC_329|UFC 329: McGregor vs. Holloway 2]]
|{{Flagicon|Ireland}} [[კონორ მაკგრეგორი|'''Conor McGregor''']]
|{{Flagicon|US}} [[მაქს ჰოლოვეი|'''Max Holloway''']]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
! colspan=&quot;5&quot; |Co-Main Events
|-
![[:en:UFC_311|UFC 311: Dvalishvili vs. Nurmagomedov]]
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
|{{Flag icon|Russia}} [[უმარ ნურმაგომედოვი|'''Umar Nurmagomedov''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
|-
![[:en:UFC_317|UFC 317: Pantoja vs. Kara-France]]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ალეშანდრე პანტოჟა|'''Alexandre Pantoja''']]
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Kai_Kara-France|'''Kai Kara-France''']]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_320|UFC 320: Dvalishvili vs. Sandhagen]]
|{{Flag icon|Georgia}} '''[[:en:Merab_Dvalishvili|Merab Dvalishvili]]'''
|{{Flag icon|US}} [[კორი სენდჰეგენი|'''Cory Sandhagen''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_323|UFC 323: Pantoja vs. Van]]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ალეშანდრე პანტოჟა|'''Alexandre Pantoja''']]
|{{Flagicon|Myanmar}} [[:en:Joshua_Van|'''Joshua Van''']]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Las_Vegas|Las Vegas]]'''
|-
![[:en:UFC_328|UFC 328: Van vs. Taira]]
|{{Flagicon|Myanmar}} [[:en:Joshua_Van|'''Joshua Van''']]
|{{Flag icon|Japan}} '''[[:en:Tatsuro_Taira|Tatsuro Taira]]'''
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Newark,_New_Jersey|'''Newark''']]
|-
![[:en:UFC_Freedom_250|UFC Freedom 250: Pereira vs. Gane]]
|{{Flag icon|Brazil}} [[ალექს პერეირა|'''Alex Pereira''']]
|{{Flag icon|France}} '''[[:en:Ciryl_Gane|Ciryl Gane]]'''
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Washington,_D.C.|Washington]]'''
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! rowspan=&quot;7&quot; |[[:en:RAF_01|RAF 01: Hendrickson vs. Elders]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Wyatt_Hendrickson|'''Wyatt Hendrickson''']]
|{{Flagicon|Egypt}} [[:en:Mostafa_Elders|'''Mostafa Elders''']]
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
| rowspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|US}} [[კლივლენდი|'''Cleveland''']]
|-
|{{Flag icon|US}} [[:en:Bo_Nickal|'''Bo Nickal''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jacob_Cardenas|'''Jacob Cardenas''']]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|-
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Dake|'''Kyle Dake''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Dean_Hamiti|'''Dean Hamiti''']]
![[სუპერ ქვემძიმე წონითი კატეგორია (შერეული საბრძოლო ხელოვნება)|Cruiserweight]]
|-
|{{Flag icon|US}} [[:en:Real_Woods|'''Real Woods''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Darrion_Caldwell|'''Darrion Caldwell''']]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
|-
|{{Flag icon|US}} [[:en:Evan_Wick|'''Evan Wick''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jason_Nolf|'''Jason Nolf''']]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
|-
|{{Flag icon|US}} [[:en:Yianni_Diakomihalis|'''Yianni Diakomihalis''']]
|{{Flagicon|India}} [[:en:Bajrang_Punia|'''Bajrang Punia''']]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
|-
|{{Flag icon|US}} [[:en:Nathan_Tomasello|'''Nathan Tomasello''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Matt_Ramos|'''Matt Ramos''']]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |[[:en:RAF_02|RAF 02: Dake vs. Makoev]]
|{{Flag icon|US}}{{Flagicon image|Solid_yellow_with_letter_c.png}} [[:en:Kyle_Dake|'''Kyle Dake''']]
|{{Flagicon|Slovakia}} [[:en:Boris_Makoev|'''Boris Makoev''']]
![[სუპერ ქვემძიმე წონითი კატეგორია (შერეული საბრძოლო ხელოვნება)|Cruiserweight]]
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Flag icon|US}}
|-
|
|
!
|-
|
|
!
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;6&quot; |[[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
|-
![[:en:RAF_01|RAF 01]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Wyatt_Hendrickson|'''Wyatt Hendrickson''']]
!Technical Fall R2
|{{Flagicon|Egypt}} [[:en:Mostafa_Elders|'''Mostafa Elders''']]
|{{Flag icon|US}} [[კლივლენდი|'''Cleveland''']]
!Inaugural championship.
|-
![[:en:RAF_04|RAF 04]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Wyatt_Hendrickson|'''Wyatt Hendrickson''']]
!Technical Fall R2
|{{Flag icon|US}} [[:en:Mason_Parris|'''Mason Parris''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Fishers,_Indiana|'''Fishers''']]
!First title defense.
|-
![[:en:RAF_07|RAF 07]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Wyatt_Hendrickson|'''Wyatt Hendrickson''']]
!Decision R3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Trent_Hillger|'''Trent Hillger''']]
|{{Flag icon|US}} [[ტამპა (ფლორიდა)|'''Tampa''']]
!Second title defense.
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
|-
![[:en:RAF_01|RAF 01]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Bo_Nickal|'''Bo Nickal''']]
!Decision R3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Jacob_Cardenas|'''Jacob Cardenas''']]
|{{Flag icon|US}} [[კლივლენდი|'''Cleveland''']]
!Inaugural championship.
|-
![[:en:RAF_04|RAF 04]]
|{{Flagicon|Cuba}} [[:en:Yoel_Romero|'''Yoel Romero''']]
!Technical Fall R3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Pat_Downey_(wrestler)|'''Pat Downey''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Fishers,_Indiana|'''Fishers''']]
!Interim title fight.
|-
![[:en:RAF_07|RAF 07]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Snyder_(wrestler)|'''Kyle Snyder''']]
!Decision R3
|{{Flagicon|Bahrain}} [[:en:Akhmed_Tazhudinov|'''Akhmed Tazhudinov''']]
|{{Flag icon|US}} [[ტამპა (ფლორიდა)|'''Tampa''']]
!Stripped title fight.
|-
![[:en:RAF_08|RAF 08]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Snyder_(wrestler)|'''Kyle Snyder''']]
!Decision R3
|{{Flagicon|Kazakhstan}} [[:en:Rizabek_Aitmukhan|'''Rizabek Aitmukhan''']]
|{{Flag icon|US}} [[ფილადელფია|'''Philadelphia''']]
!First title defense.
|-
![[:en:RAF_09|RAF 09]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Snyder_(wrestler)|'''Kyle Snyder''']]
!Technical Fall R3
|{{Flag icon|Georgia}} [[გივი მაჭარაშვილი|'''Givi Matcharashvili''']]
|{{Flag icon|US}} [[არლინგტონი (ტეხასი)|'''Arlington''']]
!Second title defense.
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[სუპერ ქვემძიმე წონითი კატეგორია (შერეული საბრძოლო ხელოვნება)|Cruiserweight]]
|-
![[:en:RAF_01|RAF 01]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Dake|'''Kyle Dake''']]
!Technical Fall R2
|{{Flag icon|US}} [[:en:Dean_Hamiti|'''Dean Hamiti''']]
|{{Flag icon|US}} [[კლივლენდი|'''Cleveland''']]
!Inaugural championship.
|-
![[:en:RAF_02|RAF 02]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Dake|'''Kyle Dake''']]
!Decision R3
|{{Flagicon|Slovakia}} [[:en:Boris_Makoev|'''Boris Makoev''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:State_College,_Pennsylvania|'''State College''']]
!First title defense.
|-
![[:en:RAF_05|RAF 05]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Dake|'''Kyle Dake''']]
!Decision R3
|{{Flagicon|Belarus}} [[:en:Mahamedkhabib_Kadzimahamedau|'''Mahamedkhabib Kadzimahamedau''']]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Sunrise,_Florida|'''Sunrise''']]
!Second title defense.
|-
![[:en:RAF_07|RAF 07]]
|{{Flag icon|US}} [[:en:Kyle_Dake|'''Kyle Dake''']]
!Decision R3
|{{Flag icon|US}} [[:en:Parker_Keckeisen|'''Parker Keckeisen''']]
|{{Flag icon|US}} [[ტამპა (ფლორიდა)|'''Tampa''']]
!Third title defense.
|-
! colspan=&quot;6&quot; |
|-
!
|
!
|
|
!
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|{{Flag icon|Portugal}} '''[[:en:Diogo_Jota|Diogo Jota]]'''
!{{Flag icon|Portugal}}
!{{Flag icon|Spain}}
!04/12/1996
!03/07/2025
![[:en:Traffic_collision|Car Accident]]
![[:en:Football|Footballer]]
!{{Flag icon|Portugal}}
!28
|-
|{{Flag icon|Austria}} '''[[:en:Felix_Baumgartner|Felix Baumgartner]]'''
!{{Flag icon|Austria}}
!{{Flag icon|Italy}}
!20/03/1969
!17/07/2025
![[:en:Paragliding|Paragliding]]
![[:en:Stunt_performer|Stunt Performer]]
!{{Flag icon|Austria}}
!56
|-
|{{Flag icon|UK}} '''[[:en:Ozzy_Osbourne|Ozzy Osbourne]]'''
!{{Flag icon|UK}}
!{{Flag icon|UK}}
!03/12/1948
!22/07/2025
![[:en:Heart_attack|Heart Attack]]
![[:en:Singer|Singer]]
!{{Flag icon|UK}}
!76
|-
|{{Flag icon|Italy}} '''[[:en:Giorgio_Armani|Giorgio Armani]]'''
!{{Flagicon|იტალია|variant=1861}}
!{{Flag icon|Italy}}
!11/07/1934
!04/09/2025
![[:en:Aging-associated_diseases|Age-releated]]
![[:en:Fashion_design|Fashion Designer]]
!{{Flag icon|Italy}}
!91
|-
|{{Flag icon|US}} '''[[:en:Charlie_Kirk|Charlie Kirk]]'''
!{{Flag icon|US}}
!{{Flag icon|US}}
!14/10/1993
!10/09/2025
![[:en:Assassination|Assassination]]
![[:en:Activism|Political Activist]]
!{{Flag icon|US}}
!31
|-
|{{Flag icon|Canada}} '''[[:en:Catherine_O'Hara|Catherine O'Hara]]'''
!{{Flag icon|Canada}}
!{{Flag icon|US}}
!04/03/1954
!30/01/2026
![[:en:Pulmonary_embolism|Pulmonary Embolism]]
![[:en:Acting|Actress]]
!{{Flag icon|Canada}} {{Flag icon|US}}
!71
|-
|{{Flag icon|Iran}} '''[[:en:Ali_Khamenei|Ali Khamenei]]'''
!{{Flag icon|Iran|variant=1925}}
!{{Flag icon|Iran}}
!19/04/1939
!28/02/2026
![[:en:Airstrike|Airstrike]]
![[:en:Supreme_Leader_of_Iran|Supreme Leader]]
!{{Flag icon|Iran}}
!86
|-
|{{Flag icon|US}} [[ჩაკ ნორისი|'''Chuck Norris''']]
!{{Flag icon|US}}
!{{Flag icon|US}}
!10/03/1940
!19/03/2026
!Unspecified
![[:en:Acting|Actor]]
!{{Flag icon|US}}
!86
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Russia}} [[:en:Ali_Bagautinov|Ali Bagautinov]]
|-
!{{Flag icon|US}}
![[დემეტრიუს ჯონსონი|Demetrious Johnson]]
![[:en:UFC_174|UFC 174]]
!Decision R5
!14/06/2014
|{{Flag icon|Canada}} [[ვანკუვერი|'''Vancouver''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Russia}} [[ხაბიბ ნურმაგომედოვი|Khabib Nurmagomedov]]
|-
!{{Flag icon|US}}
![[:en:Al_Iaquinta|Al Iaquinta]]
![[:en:UFC_223|UFC 223]]
!Decision R5
!07/03/2018
|{{Flag icon|US}} [[ნიუ-იორკი|'''New York City''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Ireland}}
![[კონორ მაკგრეგორი|Conor McGregor]]
![[:en:UFC_229|UFC 229]]
!Submission R4
!06/10/2018
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[დასტინ პორიე|Dustin Poirier]]
![[:en:UFC_242|UFC 242]]
!Submission R3
!07/09/2019
|{{Flag icon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[:en:Justin_Gaethje|Justin Gaethje]]
![[:en:UFC_254|UFC 254]]
!Submission R2
!24/10/2020
|{{Flag icon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Russia}} [[ისლამ მახაჩევი|Islam Makhachev]]
|-
!{{Flag icon|Brazil}}
![[ჩარლზ ოლივეირა|Charles Oliveira]]
![[:en:UFC_280|UFC 280]]
!Submission R2
!22/10/2022
|{{Flag icon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
!{{Flagicon image|Solid_yellow.svg}}
|-
!{{Flag icon|Australia}}
![[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|Alexander Volkanovski]]
![[:en:UFC_284|UFC 284]]
!Decision R5
!12/02/2023
|{{Flag icon|Australia}} [[პერთი|'''Perth''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Australia}}
![[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|Alexander Volkanovski]]
![[:en:UFC_294|UFC 294]]
!Knockout R1
!21/10/2023
|{{Flag icon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[დასტინ პორიე|Dustin Poirier]]
![[:en:UFC_302|UFC 302]]
!Submission R5
!01/06/2024
|{{Flag icon|US}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Brazil}}
![[:en:Renato_Moicano|Renato Moicano]]
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
!Submission R1
!18/01/2025
|{{Flag icon|US}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Australia}}
![[:en:Jack_Della_Maddalena|Jack Della Maddalena]]
![[:en:UFC_322|UFC 322]]
!Decision R5
!15/11/2025
|{{Flag icon|US}} [[ნიუ-იორკი|'''New York City''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Russia}} [[:en:Magomed_Ankalaev|Magomed Ankalaev]]
|-
!{{Flag icon|Poland}}
![[:en:Jan_Błachowicz|Jan Błachowicz]]
![[:en:UFC_282|UFC 282]]
!Decision R5
!10/12/2022
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_yellow.svg}}
|-
!{{Flag icon|Brazil}}
![[ალექს პერეირა|Alex Pereira]]
![[:en:UFC_313|UFC 313]]
!Decision R5
!08/03/2025
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Brazil}}
![[ალექს პერეირა|Alex Pereira]]
![[:en:UFC_320|UFC 320]]
!TKO R1
!04/10/2025
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Georgia}} [[ილია თოფურია|Ilia Topuria]]
|-
!{{Flag icon|Australia}}
![[ალექსანდერ ვოლკანოვსკი|Alexander Volkanovski]]
![[:en:UFC_298|UFC 298]]
!Knockout R2
!17/02/2024
|{{Flag icon|US}} [[ანაჰაიმი|'''Anaheim''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[მაქს ჰოლოვეი|Max Holloway]]
![[:en:UFC_308|UFC 308]]
!Knockout R3
!26/10/2024
|{{Flag icon|UAE}} [[აბუ-დაბი|'''Abu Dhabi''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Brazil}}
![[ჩარლზ ოლივეირა|Charles Oliveira]]
![[:en:UFC_317|UFC 317]]
!Knockout R1
!28/06/2025
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Georgia}} [[მერაბ დვალიშვილი|Merab Dvalishvili]]
|-
!{{Flag icon|US}}
![[შონ ო’მალი|Sean O'Malley]]
![[:en:UFC_306|UFC 306]]
!Decision R5
!14/09/2024
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Russia}}
![[უმარ ნურმაგომედოვი|Umar Nurmagomedov]]
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
!Decision R5
!18/01/2025
|{{Flag icon|US}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[შონ ო’მალი|Sean O'Malley]]
![[:en:UFC_316|UFC 316]]
!Submission R3
!07/06/2025
|{{Flag icon|US}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[კორი სენდჰეგენი|Cory Sandhagen]]
![[:en:UFC_320|UFC 320]]
!Decision R5
!04/10/2025
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|Russia}}
![[პიოტრ იანი|Petr Yan]]
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
!Decision R5
!06/12/2025
|{{Flag icon|US}} [[ლას-ვეგასი|'''Las Vegas''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|Russia}} [[:en:Umar_Nurmagomedov|Umar Nurmagomedov]]
|-
!{{Flag icon|Georgia}}
![[მერაბ დვალიშვილი|Merab Dvalishvili]]
![[:en:UFC_311|UFC 311]]
!Decision R5
!18/01/2025
|{{Flag icon|US}} [[:en:Inglewood,_California|'''Inglewood''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
|-
! colspan=&quot;7&quot; |{{Flag icon|UAE}} [[:en:Khamzat_Chimaev|Khamzat Chimaev]]
|-
!{{Flag icon|South Africa}}
![[დრიკუს დუ პლესი|Dricus du Plessis]]
![[:en:UFC_319|UFC 319]]
!Decision R5
!16/08/2025
|{{Flag icon|US}} [[ჩიკაგო|'''Chicago''']]
!{{Flagicon image|Solid_lime.svg}}
|-
!{{Flag icon|US}}
![[შონ სტრიკლენდი|Sean Strickland]]
![[:en:UFC_328|UFC 328]]
!Decision R5
!09/05/2026
|{{Flag icon|US}} [[ნიუარკი|'''Newark''']]
!{{Flagicon image|Solid_red.svg}}
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|'''{{Flagicon|Russia}} [[:en:Khabib_Nurmagomedov|Khabib Nurmagomedov]]'''
![[:en:UFC_223|UFC 223]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]
![[:en:Conor_McGregor|1]] [[:en:Dustin_Poirier|2]] [[:en:Justin_Gaethje|3]]
|-
|'''{{Flagicon|Russia}} [[:en:Petr_Yan|Petr Yan]]'''
![[:en:UFC_251|UFC 251]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_323|UFC 323]]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
!0
|-
|'''{{Flagicon|Russia}} [[:en:Islam_Makhachev|Islam Makhachev]]'''
![[:en:UFC_280|UFC 280]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_322|UFC 322]]
![[:en:Lightweight|Lightweight]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:Welterweight|Welterweight]]
![[:en:Alexander_Volkanovski|1]] [[:en:Alexander_Volkanovski|2]] [[:en:Dustin_Poirier|3]] [[:en:Renato_Moicano|4]]
|-
|'''{{Flagicon|Russia}} [[:en:Magomed_Ankalaev|Magomed Ankalaev]]'''
![[:en:UFC_313|UFC 313]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!0
|-
|{{Flagicon|England}} [[:en:Michael_Bisping|'''Michael Bisping''']]
![[:en:UFC_199|UFC 199]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
![[:en:Dan_Henderson|1]]
|-
|{{Flagicon|England}} [[:en:Leon_Edwards|'''Leon Edwards''']]
![[:en:UFC_278|UFC 278]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
![[:en:Kamaru_Usman|1]] [[:en:Colby_Covington|2]]
|-
|'''{{Flagicon|England}} [[:en:Tom_Aspinall|Tom Aspinall]]'''
!—
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
![[:en:Ciryl_Gane|!]]
|-
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Robert_Whittaker_(fighter)|'''Robert Whittaker''']]
!—
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!0
|-
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Alexander_Volkanovski|'''Alexander Volkanovski''']]
![[:en:UFC_245|UFC 245]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_314|UFC 314]]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]
![[:en:Max_Holloway|1]] [[:en:Brian_Ortega|2]] [[:en:The_Korean_Zombie|3]] [[:en:Max_Holloway|4]] [[:en:Yair_Rodríguez|5]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:Diego_Lopes_(fighter)|6]]
|-
|{{Flag icon|Australia}} [[:en:Jack_Della_Maddalena|'''Jack Della Maddalena''']]
![[:en:UFC_315|UFC 315]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
!0
|-
|'''{{Flagicon|Canada}} [[:en:Carlos_Newton|Carlos Newton]]'''
![[:en:UFC_31|UFC 31]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
!0
|-
|'''{{Flagicon|Canada}} [[:en:Georges_St-Pierre|Georges St-Pierre]]'''
![[:en:UFC_65|UFC 65]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_83|UFC 83]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_217|UFC 217]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:Middleweight|Middleweight]]
![[:en:Jon_Fitch|1]] [[:en:B.J._Penn|2]] [[:en:Thiago_Alves_(fighter)|3]] [[:en:Dan_Hardy|4]] [[:en:Josh_Koscheck|5]] [[:en:Jake_Shields|6]] [[:en:Carlos_Condit|7]] [[:en:Nick_Diaz|8]] [[:en:Johny_Hendricks|9]]
|-
|{{Flag icon|Nigeria}} [[:en:Kamaru_Usman|'''Kamaru Usman''']]
![[:en:UFC_235|UFC 235]]
![[:en:Welterweight|Welterweight]]
![[:en:Colby_Covington|1]] [[:en:Jorge_Masvidal|2]] [[:en:Gilbert_Burns|3]] [[:en:Jorge_Masvidal|4]] [[:en:Colby_Covington|5]]
|-
|{{Flag icon|Nigeria}} [[:en:Israel_Adesanya|'''Israel Adesanya''']]
![[:en:UFC_243|UFC 243]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_287|UFC 287]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
![[:en:Yoel_Romero|1]] [[:en:Paulo_Costa|2]] [[:en:Marvin_Vettori|3]] [[:en:Robert_Whittaker_(fighter)|4]] [[:en:Jared_Cannonier|5]]
|-
|{{Flagicon|Georgia (country)}} [[:en:Ilia_Topuria|'''Ilia Topuria''']]
![[:en:UFC_298|UFC 298]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_317|UFC 317]]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:Lightweight|Lightweight]]
![[:en:Max_Holloway|1]]
|-
|{{Flagicon|Georgia (country)}} [[:en:Merab_Dvalishvili|'''Merab Dvalishvili''']]
![[:en:UFC_306|UFC 306]]
![[:en:Bantamweight|Bantamweight]]
![[:en:Umar_Nurmagomedov|1]] [[:en:Sean_O'Malley_(fighter)|2]] [[:en:Cory_Sandhagen|3]]
|-
|'''{{Flagicon|Netherlands}} [[:en:Bas_Rutten|Bas Rutten]]'''
![[:en:UFC_20|UFC 20]]
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
!0
|-
|{{Flag icon|Belarus}} [[:en:Andrei_Arlovski|'''Andrei Arlovski''']]
!—
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
![[:en:Paul_Buentello|1]]
|-
|{{Flag icon|Cameroon}} '''[[:en:Francis_Ngannou|Francis Ngannou]]'''
![[:en:UFC_260|UFC 260]]
![[:en:Heavyweight|Heavyweight]]
![[:en:Ciryl_Gane|1]]
|-
|'''{{Flagicon|Poland}} [[:en:Jan_Błachowicz|Jan Błachowicz]]'''
![[:en:UFC_253|UFC 253]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
![[:en:Israel_Adesanya|1]]
|-
|{{Flagicon|Czech Republic}} [[:en:Jiří_Procházka|'''Jiří Procházka''']]
![[:en:UFC_275|UFC 275]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!0
|-
|{{Flagicon|New Zealand}} [[:en:Carlos_Ulberg|'''Carlos Ulberg''']]
![[:en:UFC_327|UFC 327]]
![[:en:Light_heavyweight|Light Heavyweight]]
!0
|-
|{{Flagicon|South Africa}} [[:en:Dricus_du_Plessis|'''Dricus du Plessis''']]
![[:en:UFC_297|UFC 297]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
![[:en:Israel_Adesanya|1]] [[:en:Sean_Strickland|2]]
|-
|{{Flag icon|UAE}} [[:en:Khamzat_Chimaev|'''Khamzat Chimaev''']]
![[:en:UFC_319|UFC 319]]
![[:en:Middleweight|Middleweight]]
!0
|-
|{{Flag icon|Ireland}} '''[[:en:Conor_McGregor|Conor McGregor]]'''
![[:en:UFC_194|UFC 194]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_205|UFC 205]]
![[:en:Featherweight|Featherweight]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:Lightweight|Lightweight]]
!0
|-
|{{Flagicon|Mexico}} [[:en:Brandon_Moreno|'''Brandon Moreno''']]
![[:en:UFC_263|UFC 263]]&lt;nowiki&gt; | &lt;/nowiki&gt;[[:en:UFC_283|UFC 283]]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
!0
|-
|{{Flag icon|Myanmar}} [[:en:Joshua_Van|'''Joshua Van''']]
![[:en:UFC_323|UFC 323]]
![[:en:Flyweight|Flyweight]]
![[:en:Tatsuro_Taira|1]]
|}</text>
      <sha1>o9s2vl1kdaawac1huzr5tker8urjmww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალვადორის ჩემპიონატი ჭადრაკში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>876586</id>
    <revision>
      <id>5407272</id>
      <parentid>5385504</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 2 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16476" sha1="4pa5d35ip81fzxx7i4qxengzotpg2lc" xml:space="preserve">'''სალვადორის ჩემპიონატი ჭადრაკში''' — ყოველწლიური ტურნირი, რომელსაც ატარებს სალვადორის ჭადრაკის ფედერაცია (ესპ. Federación Salvadoreña de Ajedrez). პირველი ტურნირი 1946 წელს გაიმართა. [[ფიდე|ფიდეს]] ოსტატმა [[ბორის პინედამ]] ყველაზე მეტჯერ, რვაჯერ შეძლო ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება. 1993 წლიდან ყოველწლიურად ტარდება სალვადორის ქალთა საჭადრაკო ჩემპიონატიც.

== ეროვნული ჩემპიონატის გამარჯვებულები ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! წელი !! ეროვნული ჩემპიონი&lt;ref name=main&gt;{{cite web |url=http://esajedrez.tripod.com/campeones.htm |title=Campeones y glorias locales |accessdate=24 September 2016 |archive-date=24 დეკემბერი 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241224163349/https://esajedrez.tripod.com/campeones.htm }}&lt;/ref&gt;
|-
| 1946 || [[ანტონიო სალაზარი (მოჭადრაკე)|ანტონიო სალაზარი]]
|-
| 1947 || [[ანტონიო გონსალესი (მოჭადრაკე)|ანტონიო გონსალესი]]
|-
| 1952 || [[ხუან სერანო (მოჭადრაკე)|ხუან სერანო]]
|-
| 1954 || [[ბენჯამინ ოლივა]]
|-
| 1955 || [[ხუან სერანო (მოჭადრაკე)|ხუან სერანო]]
|-
| 1958 || [[ბენჯამინ ოლივა]]
|-
| 1959 || [[დონატო პინედა]]
|-
| 1960 || [[დონატო პინედა]]
|-
| 1961 || [[ბენჯამინ ოლივა]]
|-
| 1962 || [[ხუან სერანო (მოჭადრაკე)|ხუან სერანო]]
|-
| 1963 || [[ჰელიოს კინტანილია]]
|-
| 1964 || [[ხაიმე სოლეი]]
|-
| 1965 || [[ხუან სერანო (მოჭადრაკე)|ხუან სერანო]]
|-
| 1966 || [[ატილიო მოხიკა]]
|-
| 1967 || [[ბენჯამინ როხასი]]
|-
| 1968 || [[ბენჯამინ როხასი]]
|-
| 1969 || [[ატილიო მოხიკა]]
|-
| 1970 || [[ლეონარდო მენა]]
|-
| 1971 || [[ანტონიო გრიმალდი]]
|-
| 1972 || [[ატილიო მოხიკა]]
|-
| 1973 || [[ანტონიო გრიმალდი]]
|-
| 1974 || [[რენე გრიმალდი]]
|-
| 1975 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1976 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1977 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1978 || [[რენე გრიმალდი]]
|-
| 1979 || [[მანუელ ველასკესი]]
|-
| 1980 || [[მანუელ ველასკესი]]
|-
| 1982 || [[სალვადორ ინფანტე]]
|-
| 1984 || [[ედუარდო ვასკესი]]
|-
| 1985 || [[სალვადორ ინფანტე]]
|-
| 1987 || [[რენე გრიმალდი]]
|-
| 1989 || [[რენე გრიმალდი]]
|-
| 1990 || [[რობერტო კამაჩო]]
|-
| 1991 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1992 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1994 || [[სალვადორ ინფანტე]]
|-
| 1995 || [[სალვადორ ინფანტე]]
|-
| 1996 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1997 || [[რობერტო კამაჩო]]
|-
| 1998 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 1999 || [[ექტორ ლეივა]]
|-
| 2000 || [[ექტორ ლეივა]]
|-
| 2001 || [[ლემნის არიასი]]
|-
| 2002 || [[კარლოს ბურგოსი]]
|-
| 2003 || [[ბორის პინედა]]
|-
| 2004 || [[კარლოს ბურგოსი]]
|-
| 2005 || [[ექტორ ლეივა]]
|-
| 2006 || [[ლემნის არიასი]]
|-
| 2007 || [[ლემნის არიასი]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Cárcamo |first=Rafael |date=22 December 2007 |url=http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=8614&amp;idArt=1931823 |title=Lemmys Arias, campeón absoluto |newspaper=elsalvador.com |accessdate=24 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927011202/http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=8614&amp;idArt=1931823 |archivedate=27 სექტემბერი 2016 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2008 || [[ექტორ ლეივა]]&lt;ref name=chessnc&gt;{{cite web |url=http://www.chessnc.com/organizations/item-81.html |title=EL SALVADOR |publisher=Chess Network Company |date=3 January 2012 |accessdate=24 September 2016 |archive-date=27 სექტემბერი 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927070517/http://www.chessnc.com/organizations/item-81.html }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2009 || [[ექტორ ლეივა]]&lt;ref name=chessnc/&gt;
|-
| 2010 || [[ექტორ ლეივა]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Alvarenga |first=Rolando |date=20 December 2010 |url=http://www.laprensagrafica.com/deportes/otros-deportes/159708-leyva-paneque-barrio-la-serie |title=Leyva Paneque barrió la serie |newspaper=[[La Prensa Gráfica]] |accessdate=24 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160928013307/http://www.laprensagrafica.com/deportes/otros-deportes/159708-leyva-paneque-barrio-la-serie |archivedate=28 სექტემბერი 2016 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011 || [[ოსკარ ველასკესი]]&lt;ref&gt;{{cite web|title = CAMPEONATO NACIONAL SUPERIOR 2011 |url = http://chess-results.com/tnr60462.aspx?lan=1&amp;art=2&amp;flag=30&amp;wi=821 |website = Chess-Tournament-Results-Server |date=1 December 2011 |accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2012 || [[გუსტავო აგილარი]]&lt;ref&gt;{{cite web |title = Tournament report January 2013: Final Categoria Superior 2012 |url = https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=73889 |website = FIDE chess ratings |accessdate = 24 September 2016 |archive-date = 24 დეკემბერი 2024 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20241224170030/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=73889 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2013 || [[დანიელ არიასი (მოჭადრაკე)|დანიელ არიასი]]&lt;ref&gt;{{cite web |title = Tournament report February 2014: Match Campeonato Nacional Absoluto El Salvador 2013 |url = http://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=90086 |website = FIDE chess ratings |accessdate = 24 September 2016 |archive-date = 25 დეკემბერი 2024 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20241225151227/http://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=90086 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014 || [[კარლოს ბურგოსი]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fideamerica.com/index.php/el-salvador/8878-carlos-burgos-nuevo-campeon-nacional |title=CARLOS BURGOS NUEVO CAMPEON NACIONAL |publisher=FIDE America |date=18 December 2014 |accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015 || [[კარლოს ბურგოსი]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pasionajedrez.com/2015/06/el-salvador-campeonato-cerrado-de-pre.html |title=EL SALVADOR.- Arranca el campeonato cerrado de pre-selección |publisher=Pasión Ajedrez |date=21 June 2015 |accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016 || [[რიკარდო ჩავესი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aguilar |first=Alvaro |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/casta-de-campeon/ |title=Casta de campeón |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=31 July 2016 |accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || [[ხორხე ხირონი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aguilar |first=Alvaro |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/jorge-giron-nuevo-monarca-del-ajedrez-nacional/ |title=Jorge Girón nuevo monarca del ajedrez nacional |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=11 June 2017 |accessdate=13 February 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 || [[ლემნის არიასი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aguilar |first=Alvaro |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/lemnys-arias-nuevo-rey-del-ajedrez-nacional-federacion-salvadorena-de-ajedrez/ |title=Lemnys Arias nuevo rey del ajedrez nacional Federación Salvadoreña de Ajedrez |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=16 April 2018 |accessdate=13 February 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || [[ლემნის არიასი]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/lemnys-es-bicampeon-del-deporte-ciencia/ |title=Lemnys es bicampeón del deporte ciencia |date=14 April 2019 |publisher=Salvadoran Chess Federation |accessdate=3 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || [[ლემნის არიასი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Estrada |first=Yaneth |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/im-lenmys-arias-retiene-titulo-nacional-por-sexta-ocasion/ |title=IM Lenmys Arias retiene título nacional por sexta ocasión |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=30 November 2020 |accessdate=3 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021 || [[რიკარდო ჩავესი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Zavala |first=Alejandra |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/fm-ricardo-chavez-campeon-nacional-2021/ |title=FM Ricardo Chávez Campeón Nacional 2021 |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=31 May 2021 |accessdate=3 June 2021}}&lt;/ref&gt;
|}

=== ქალთა ჩემპიონატის გამარჯვებულები ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! წელი !! ქალთა ჩემპიონი&lt;ref name=main/&gt;
|-
| 1993 || [[რეინა ჩავესი]]
|-
| 1994 || [[ბრენდა სიენფუეგოსი]]
|-
| 1995 || [[ბრენდა სიენფუეგოსი]]
|-
| 1996 || [[ბრენდა სიენფუეგოსი]]
|-
| 1997 || [[სონია სეპედა]]
|-
| 1998 || [[სონია სეპედა]]
|-
| 1999 || [[სონია სეპედა]]
|-
| 2000 || [[სონია სეპედა]]
|-
| 2001 || [[ლორენა სეპედა]]
|-
| 2002 || [[ლორენა სეპედა]]
|-
| 2003 || [[ნაიდა ავალოსი]]
|-
| 2004 || [[ლორენა სეპედა]]
|-
| 2005 || [[ლორენა სეპედა]]
|-
| 2006 || [[ლორენა სეპედა]]
|-
| 2007 || [[ლორენა სეპედა]]&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gómez Terceros |first=Walkiria |date=2 March 2008 |url=http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6446&amp;idArt=2138820 |title=Entre las chicas, triple empate |newspaper=elsalvador.com |accessdate=24 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927005413/http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6446&amp;idArt=2138820 |archivedate=27 სექტემბერი 2016 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2008 || [[ადა კასტანიედა]], [[გაბრიელა აველარი]]&lt;ref&gt;{{cite web|title = Original Tournament Report: Campeonato Nacional Femenino 2008 |url = https://ratings.fide.com/view_source.phtml?code=13017 |website = FIDE chess ratings |accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2009 || [[სონია სეპედა]], [[ლორენა სეპედა]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 January 2010 |url=http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=8614&amp;idArt=1931823 |title=Premiaron a los mejores de 2009 |newspaper=elsalvador.com |accessdate=24 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927011202/http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=8614&amp;idArt=1931823 |archivedate=27 სექტემბერი 2016 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2010 || [[მარსელა აგილარი]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 May 2011 |url=http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6446&amp;idArt=5811601 |title=Aguilar está firme |newspaper=elsalvador.com |accessdate=24 September 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180417024010/http://archivo.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6446&amp;idArt=5811601 |archivedate=17 აპრილი 2018 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011 || [[ბერა ერნანდესი]]&lt;ref&gt;{{cite web|title = CAMPEONATO NACIONAL FEMENINO 2011 |url = http://chess-results.com/tnr49206.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;wi=821 |website = Chess-Tournament-Results-Server |date=1 June 2011 |accessdate = 24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2012 || [[გაბრიელა აველარი]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fideamerica.com/index.php/el-salvador/5326-gabriela-avelar-campeona-del-femenino-2012 |title=GABRIELA AVELAR CAMPEONA DEL FEMENINO 2012 |publisher=FIDE America |date=2 February 2012 |accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2013 || [[ინგრიდ სანჩესი]]&lt;ref name=ingrid&gt;{{cite web |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/inicio-el-campeonato-nacional-femenino-2016/ |title=Inició El Campeonato Nacional Femenino 2016 |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=2 March 2016 |accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014 || [[ინგრიდ სანჩესი]]&lt;ref name=ingrid/&gt;
|-
| 2015 || [[ინგრიდ სანჩესი]]&lt;ref name=ingrid/&gt;
|-
| 2016 || [[მარჯორი ერერა]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/marjorie-herrera-la-nueva-reina-del-ajedrez-femenino/ |title=Marjorie Herrera la nueva reina del ajedrez femenino |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=7 April 2016 |accessdate=24 September 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || [[ხუდიტ სანტოსი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aguilar |first=Alvaro |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/judith-santos-nueva-campeona-nacional-de-ajedrez/ |title=Judith Santos nueva campeona nacional de Ajedrez |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=15 May 2017 |accessdate=13 February 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 || [[ანდრეა ორტესი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aguilar |first=Alvaro |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/el-ajedrez-nacional-ya-tiene-nueva-reina/ |title=El ajedrez nacional ya tiene nueva reina |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=22 May 2018 |accessdate=13 February 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || [[მარჯორი ერერა]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/marjorie-herrera-es-la-nueva-campeona-femenina-de-ajedrez/ |title=Marjorie Herrera es la nueva campeona Femenina de ajedrez |date=5 May 2019 |publisher=Salvadoran Chess Federation |accessdate=3 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || [[ანდრეა ორტესი]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Estrada |first=Yaneth |url=http://www.ajedrezenelsalvador.org/wim-andrea-ortez-campeona-invicta-7-de-7-en-femenino-2020/ |title=WIM Andrea Ortez campeona invicta (7 de 7) en Femenino 2020 |publisher=Salvadoran Chess Federation |date=8 December 2020 |accessdate=3 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021 || [[ენჯი გარსია]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://indes.gob.sv/web/angie-garcia-gana-el-campeonato-nacional-femenino-2021/ |title=Angie García gana el Campeonato Nacional Femenino 2021 |publisher=Instituto Nacional de los Deportes de El Salvador |date=22 August 2021 |accessdate=2 September 2021 |archive-date=6 აგვისტო 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230806185458/https://indes.gob.sv/web/angie-garcia-gana-el-campeonato-nacional-femenino-2021/ }}&lt;/ref&gt;
|}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში}}

[[კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:სალვადორის ჩემპიონატები ჭადრაკში]]
[[კატეგორია:ჭადრაკი სალვადორში]]</text>
      <sha1>4pa5d35ip81fzxx7i4qxengzotpg2lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რობერტ კირკმენი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>879972</id>
    <revision>
      <id>5407007</id>
      <parentid>5384928</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 3 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42838" sha1="f93fy4elbl119akfd2x44ghezg81rsz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = რობერტ კირკმენი
| ფოტო       =File:Robert Kirkman by Gage Skidmore 5.jpg
| ფოტოს სიგანე =250
|წარწერა = კირკმენი 2023 წის [[San Diego Comic-Con]]-ზე
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 30 ნოემბერი, 1978
| დაბადგილი   =[[ლექსინგტონი (კენტუკი)|ლექსინგტონი]], [[კენტუკი]],[[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  = აშშ
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =კომიქსების ავტორი, სცენარისტი პროდიუსერი
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = „დაუმარცხებელი“, „მოსიარულე მკვდრები“, 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   = სონია კირკმენი 
| პარტნიორები = 
| შვილები = 2 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''რობერტ კირკმენი''' (დ. [[30 ნოემბერი]], [[1978]]) —&lt;ref name=Zauberspiegel&gt;Löchel, Ingo. [http://www.zauberspiegel-online.de/index.php/phantastik-horror-mainmenu-10/gedrucktes-mainmenu-147/9278-the-walking-dead-die-comic-serie-robert-kirkman &quot;The Walking Dead: Die Comic-Serie – Robert Kirkman&quot;]. Zauberspiegel. Retrieved February 17, 2013.&lt;/ref&gt; ამერიკელი [[კომიქსი|კომიქსები]]ს ავტორი, [[სცენარისტი]] და [[პროდიუსერი]]. ის ყველაზე მეტად ცნობილია Image Comics-ისთვის ისეთი ნამუშევრების თანაავტორობით, როგორიცაა: „მოსიარულე მკვდრები“, „გეშინოდეთ მოსიარულე მკვდრების“, „დაუმარცხებელი“, „Tech Jacket“, „outcast“, „Oblivion Song“ და „Fire Power“. გარდა ამისა, მას ეკუთვნის [[Marvel Comics]]-ის სერიები: „Ultimate X-Men“, „Irredeemable Ant-Man“ და „Marvel Zombies“. ის ასევე თანამშრომლობდა Image Comics-ის თანადამფუძნებელ ტოდ მაკფარლეინთან სერიაზე „Haunt“.&lt;ref name=&quot;WonderCon&quot;&gt;&quot;[[WonderCon]] Special Guests&quot;; ''[[San Diego Comic-Con International|Comic-Con]]'' magazine; Winter 2010; Page 19&lt;/ref&gt;

ის არის Image Comics-ის ხუთი პარტნიორიდან ერთ-ერთი და ამჟამად იკავებს საოპერაციო დირექტორის (COO) თანამდებობას; ამავდროულად, ის ერთადერთია ხუთეულიდან, რომელიც კომპანიის თანადამფუძნებელი არ ყოფილა.&lt;ref name=imagefaq&gt;{{cite web|url=http://www.imagecomics.com/faq.php#q02|title=Frequently Asked Questions|publisher=[[Image Comics|ImageComics.com]]|access-date=October 25, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716183449/http://www.imagecomics.com/faq.php#q02|archive-date=July 16, 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[2010]] წელს კირკმენმა დააფუძნა გასართობი კომპანია Skybound Entertainment, რათა განევითარებინა პროექტები ტრადიციულ და ახალ [[მედია|მედიაში]], მათ შორის კომიქსების, ტელევიზიისა და კინოს მიმართულებით. 2018 წელს Skybound გაფართოვდა და შექმნა Skybound Games, რომელიც საკუთარ ინტელექტუალურ საკუთრებაზე დაფუძნებულ [[ვიდეო თამაში|ვიდეო თამაშებს]] აწარმოებს.
კირკმენი ასევე ცნობილია ტელესერიალების, „Outcast“-ისა და „დაუმარცხებელი“-ის შექმნითა და პროდიუსირებით, რომლებიც მისივე კომიქსების ადაპტაციებს წარმოადგენს. მას დაწერილი აქვს სცენარები სერიალების — „[[მოსიარულე მკვდრები (ტელესერიალი)|მოსიარულე მკვდრებისა]]“ და „ეშინოდეთ მოსიარულე მკვდრების“ არაერთი ეპიზოდისთვის. ის არის AMC-ის სერიალის, „რობერტ კირკმენის კომიქსების საიდუმლო ისტორია“  და კორეული პრე-აპოკალიფსური დრამის, „ხუთი წელი“, აღმასრულებელი პროდიუსერი.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Robert Kirkman |url=https://imagecomics.com/creators/robert-kirkman |access-date=December 27, 2023 |website=Image Comics |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ადრეული ცხოვრება==
კირკმენი დაიბადა 30 ნოემბერს 1978 წეს&lt;ref name=&quot;Zauberspiegel&quot;/&gt;[[ლექსინგტონი (კენტუკი)|ლექსინგტონში, კენტუკის შტატში]], ხოლო გაიზარდა სინთიანაში, კენტუკიში.&lt;ref name=LexintgtonHerald-Leader&gt;{{cite news| work= [[Lexington Herald-Leader]]| location = Kentucky| url= http://www.kentucky.com/entertainment/tv/article44385522.html| date=October 26, 2012| title=Kentuckian who created 'Walking Dead' comes home for a chat|access-date=January 25, 2016| archive-date=April 23, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160423023234/http://www.kentucky.com/entertainment/tv/article44385522.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
კირკმენი გაიზარდა ისეთი ზომბი-ფილმების თაყვანისმცემლად, როგორიცაა „ცოცხალი მკვდრების ღამე“   და „ზომბი 2“, ასევე უყვარდა ვიდეო თამაშები ზომბების შესახებ, მათ შორის „Resident Evil“.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Shuman |first1=Sid |title=Robert Kirkman speaks: The Walking Dead creator talks video games and zombies |url=https://www.pcworld.idg.com.au/article/272932/robert_kirkman_speaks_walking_dead_creator_talks_video_games_zombies/ |access-date=March 14, 2022 |work=[[PC World]] |date=January 13, 2009 |archive-date=October 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020111234/https://www.pcworld.idg.com.au/article/272932/robert_kirkman_speaks_walking_dead_creator_talks_video_games_zombies/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==კარიერა==
კირკმენის პირველი ნამუშევარი კომიქსების სფეროში იყო [[2000]] წელს შექმნილი სუპერგმირული პაროდია „Battle Pope“,&lt;ref name=&quot;WonderCon&quot;/&gt; რომელიც მან მხატვარ ტონი მურთან ერთად შექმნა და საკუთარი ლეიბლით, Funk-O-Tron-ით, გამოუშვა. [[2008]] წელს ამ კომიქსის მიხედვით შეიქმნა 8-ეპიზოდიანი ანიმაციური ვებ-სერიალი, რომელიც Spike TV-ის ვებგვერდზე განთავსდა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&amp;id=16168 |title=Shooting the Papal Bull: Kirkman talks Animated Battle Pope |publisher=[[Comic Book Resources]] |date=April 24, 2008 |access-date=September 22, 2015 |archive-date=აპრილი 30, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430131442/http://www.comicbookresources.com/?page=article&amp;id=16168 }}&lt;/ref&gt; მოგვიანებით, ახალი სერიის, „Science Dog“-ის წარდგენისას, კირკმენი და მხატვარი კორი უოლკერი Image Comics-მა დაიქირავა „SuperPatriot“-ის მინი სერიაზე სამუშაოდ. ამ წიგნზე მუშაობისას კირკმენმა და ი. ჯ. სუმ შექმნეს [[2002]] წლის Image-ის სერია „Tech Jacket“, რომელიც ექვსი ნომრისგან შედგებოდა.
[[ფაილი:10.14.11RobertKirkmanByLuigiNovi1.jpg|250px|მინი|კირკმენი 2011 წლის New York Comic Con-ზე]]

2003 წელს კირკმენმა და უოლკერმა Image-ის ახალი სუპერგმირული ხაზისთვის შექმნეს „დაუმაცხებელი“. სიუჟეტი ფოკუსირებული იყო მსოფლიოს ყველაზე ძლიერი სუპერგმირის მოზარდ ვაჟზე, რომელსაც უვითარდება ზებუნებრივი შესაძლებლობები და საკუთარ სუპერგმირულ კარიერას იწყებს. მოგვიანებით უოლკერმა ვერ შეძლო ყოველთვიური გამოცემის ვადების დაცვა და იგი რაიან ოტლიმ ჩაანაცვლა.&lt;ref&gt;[http://comics.ign.com/articles/840/840710p1.html &quot;Robert Kirkman on Invincible&quot;], ''[[IGN]]'', December 10, 2007.  Retrieved on March 15, 2008.&lt;/ref&gt;[[2005]] წელს [[Paramount Pictures]]-მა განაცხადა, რომ შეიძინა უფლებები „დაუმარცხებლის“ სრულმეტრაჟიანი ფილმის გადასაღებად და კირკმენი [[სცენარი|სცენარის]] დასაწერად დაიქირავა.&lt;ref&gt;[https://variety.com/2005/film/markets-festivals/feeling-invincible-1117918750/ &quot;Feeling 'Invincible'&quot;], ''[[Variety (magazine)|Variety]]'', March 1, 2005.  Retrieved on March 15, 2008.&lt;/ref&gt; თუმცა, უფლებებს ვადა ამოეწურა და ისინი კირკმენს დაუბრუნდა.

„დაუმარცხებლის“ გამოსვლიდან მალევე კირკმენმა და მურმა დაიწყეს მუშაობა სერიაზე „მოსიარულე მკვდრები“ (The Walking Dead, 2003). კირკმენმა [[2012]] წელს აღნიშნა, რომ თავდაპირველად Image თავს იკავებებდა სერიის გამოქვეყნებისგან, რადგან მიიჩნევდა, რომ ეს უბრალოდ მორიგი ზომბი-ისტორია იყო. ამან აიძულა მას ეთქვა,რომ თითქოს ზომბები უცხოპლანეტელთა შეთქმულების ნაწილი იყვნენ — იდეა, რომლის გამოყენებასაც ის რეალურად არ აპირებდა და მხოლოდ პროექტის „გასაყიდად“ გამოიყენა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bleedingcool.com/2012/02/27/the-walking-dead-alien-invasion-that-never-was-robert-kirkman-at-image-comics-expo/|title=The Walking Dead Alien Invasion That Never Was – Robert Kirkman At Image Comics Expo|first=Rich |last=Johnston|publisher=BleedingCool.com | date=February 27, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120303013143/http://www.bleedingcool.com/2012/02/27/the-walking-dead-alien-invasion-that-never-was-robert-kirkman-at-image-comics-expo/ | archive-date= March 3, 2012 | url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტონი მური მხატვარმა ჩარლი ადლარდმა ჩაანაცვლა.&lt;ref&gt;[http://www.comics.org/series/15174/ ''The Walking Dead'' (Image, 2003 series)] at the [[Grand Comics Database]].&lt;/ref&gt; მური აგრძელებდა ყდების ხატვას, ასევე მან შექმნა სერიის პირველი ოთხი ტომის გრაფიკული ნოველების გაფორმება.

2003 წელს კირკმენი Marvel Comics-მა დაიქირავა 1990-იანი წლების სერიის „Sleepwalker“-ის აღსადგენად,&lt;ref&gt;{{cite web|author=Weiland, Jonah|url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&amp;id=2772|title=Kirkman revives Sleepwalker for Marvel this February|publisher=[[Comic Book Resources]]|date=October 22, 2003|access-date=აპრილი 10, 2026|archive-date=ოქტომბერი 14, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121014182745/http://www.comicbookresources.com/?page=article&amp;id=2772}}&lt;/ref&gt; თუმცა პროექტი გამოქვეყნებამდე გაუქმდა.

იგი მალევე იქცა Marvel Comics-ის ერთ-ერთ წამყვან ავტორად: დაწერა „Avengers Disassembled“-ის გამოცემები „Captain America“-ის მე-4 ტომისთვის, 2004 წლის „Marvel Knights 2099“-ის ერთჯერადი გამოცემები, „Jubilee“ #1–6 და „Fantastic Four: Foes“ #1–6, ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა „Ultimate X-Men“-ზე, სრულად შექმნა „Marvel Team-Up“-ის მე-3 ტომი და მინისერია „Irredeemable Ant-Man“. მან ასევე გააგრძელა ზომბების თემის განვითარება სერიაში „Marvel Zombies“, სადაც Marvel-ის ალტერნატიულ სამყაროში სუპერგმირები ზომბებად არიან წარმოდგენილი.&lt;ref name=&quot;Marvel Zombies&quot;&gt;{{Cite web |last=Jasper |first=Gavin |date=September 8, 2021 |title=A Beginner's Guide to Marvel Zombies |url=https://www.denofgeek.com/comics/beginners-guide-to-marvel-zombies/}}&lt;/ref&gt;

Image-ში კირკმენმა და მხატვარმა ჯეისონ ჰოვარდმა შექმნეს მიმდინარე სერია „The Astounding Wolf-Man“, რომელიც [[5 მაისი|5 მაისს]] [[2007]] წელს, „კომიქსების უფასო დღის“ ფარგლებში ჩაეშვა. კირკმენი იყო ყოველთვიური სერიის, „Brit“-ის რედაქტორი, რომელიც დაფუძნებული იყო მისსავე შექმნილ პერსონაჟზე; სერიას მური და კლიფ რათბერნი აფორმებდნენ; სერია 12 გამოცემას მოიცავდა.
2007 წელს კირკმენმა გამოაცხადა, რომ მხატვარ რობ ლიფელდთან ერთად იმუშავებდა Marvel-ისთვის „Killraven“-ის აღდგენაზე.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.marvel.com/news/comicstories.1391.WW_Chicago_2007~colon~_Killraven_by_Liefeld_&amp;_Kirkman|title=Wizard World Chicago 2007: Rob Liefeld and Robert Kirkman to Breathe New Life into Killraven|publisher=[[Marvel.com]]|date=August 14, 2007|access-date=March 15, 2008}}&lt;/ref&gt; იმავე წელს მან ასევე აღნიშნა, რომ ტოდ მაკფარლეინთან ერთად შექმნიდა სერიას „Haunt“ Image Comics-ისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spawn.com/news/news2.aspx?id=13180|title=Todd McFarlane and Robert Kirkman Announce 'Haunt'|publisher=[[Spawn (character)|Spawn.com]]|date=August 3, 2007|access-date=March 15, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011144635/http://www.spawn.com/news/news2.aspx?id=13180|archive-date=October 11, 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[2008]] წლის ივლისის ბოლოს კირკმენი Image Comics-ის პარტნიორი გახდა, რითაც დასრულდა მისი ფრილანსერული თანამშრომლობა Marvel-თან.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2008/07/22/books/22kirk.html Writer of the Undead Is Reborn as a Partner at Image Comics], ''[[The New York Times]]'', July 22, 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081118153601/http://www.newsarama.com/comics/080722-KirkmanPartner.html Robert Kirkman: Image Partner, Done at Marvel], [[Newsarama]], July 22, 2008&lt;/ref&gt;  მიუხედავად ამისა, 2009 წელს მან და უოლკერმა Marvel-ის MAX იმპრინტისთვის მაინც შექმნეს ხუთნომრიანი მინისერია „The Destroyer“ (ტომი 4).&lt;ref&gt;Per ''The Unofficial Handbook of Marvel Comics Creators'', [http://www.maelmill-insi.de/UHBMCC/seldn.htm#G216 the earlier volumes] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090808211255/http://www.maelmill-insi.de/UHBMCC/seldn.htm |date=August 8, 2009 }} star an unrelated character adapted from ''[[The Destroyer (novel series)|The Destroyer]]'' &amp;nbsp;series of novels: ''The Destroyer'' (1989–1990), ''The Destroyer'' vol. 2 (1991) and ''The Destroyer'' vol. 3 (1991–1992)&lt;/ref&gt;

2009 წელს კირკმენმა და მარკ სილვესტრიმ გადაიბარეს Top Cow Comics-ის პროექტი „Pilot Season“ (2009–2010). აღნიშნული სეზონი მოიცავდა ხუთ საპილოტე ნომერს, რომელთაგან მკითხველს უნდა აერჩია ერთ-ერთი მუდმივ სერიად გადასაქცევად. თითოეული სერიის თანაავტორი სილვესტრი იყო, რომელიც ასევე ყდების გაფორმებაზე ზრუნავდა.&lt;ref&gt;Wigler, Josh (November 25, 2009). [http://www.comicbookresources.com/?id=23838&amp;page=article &quot;Robert Kirkman Takes Over 'Pilot Season'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010210128/http://www.comicbookresources.com/?id=23838&amp;page=article |date=2012-10-10 }}. Comic Book Resources.&lt;/ref&gt;
2010 წელს მან დაიწყო თავისი კომიქსის, „მოსიარულე მკვდრების“ (The Walking Dead), ტელეადაპტაციაზე მუშაობა,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/the-walking-dead/2010/06/robert-kirkman-interview.php|title=Dispatches From the Set – Comic Creator and Series Executive Producer Robert Kirkman|publisher=[[AMC Networks|AMC]]|date=June 21, 2010| access-date =October 11, 2011}}&lt;/ref&gt; რომლის საპილოტე ეპიზოდიც [[ფრენკ დარაბონტი|ფრენკ დარაბონტმა]] გადაიღო.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.amctv.com/the-walking-dead/2010/06/frank-darabont-interview.php|title=Dispatches From the Set – Writer, Director and Executive Producer Frank Darabont|publisher=AMC|date=June 9, 2010|access-date=October 11, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120116204452/http://blogs.amctv.com/the-walking-dead/2010/06/frank-darabont-interview.php|archive-date=January 16, 2012}}&lt;/ref&gt; კირკმენი სერიალის შვიდი ეპიზოდის ავტორი ან თანაავტორია. იგი ასევე არის ამავე შოუს თანმხლები სერიალის, „ეშინოდეთ მოსიარულე მკვდრების“ (Fear the Walking Dead), შემქმნელი და აღმასრულებელი პროდიუსერი.&lt;ref&gt;{{cite magazine|first=Dalton|last=Ross|url=http://insidetv.ew.com/2015/01/16/walking-dead-spinoff-robert-kirkman/|title=Robert Kirkman says 'Walking Dead' spinoff will be 'startlingly different'|date=January 16, 2015|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=იანვარი 20, 2015|access-date=აპრილი 10, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120044616/http://insidetv.ew.com/2015/01/16/walking-dead-spinoff-robert-kirkman/}}&lt;/ref&gt;
[[2010]] წლის ივლისში კირკმენმა გამოაცხადა ახალი Image Comics-ის იმპრინტის, Skybound Entertainment-ის, დაარსების შესახებ.&lt;ref&gt;Armitage, Hugh (July 20, 2010). [http://www.digitalspy.com/comics/comic-con/news/a247019/robert-kirkman-launches-skybound-imprint/ &quot;Robert Kirkman launches Skybound imprint&quot;]. [[Digital Spy]].&lt;/ref&gt;

[[2012]] წლის [[9 თებერვალი|9 თებერვალს]] ტონი მურმა კირკმენის წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანა. &lt;ref name=thewrap2-10&gt;{{cite web|url=https://www.thewrap.com/tv/article/walking-dead-writer-robert-kirkman-jokingly-advised-trickery-and-deceit-illustrators-his-sue|title='Walking Dead's' Robert Kirkman Joked About Tricking Illustrators —- Then Got Sued by His|publisher=[[TheWrap.com]]|date=February 10, 2012|first=Tim|last= Molloy|archive-url=https://web.archive.org/web/20120212143100/http://www.thewrap.com/tv/article/walking-dead-writer-robert-kirkman-jokingly-advised-trickery-and-deceit-illustrators-his-sue|archive-date=February 12, 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;თუმცა, 2012 წლის 24 სექტემბერს მათ გაავრცელეს ერთობლივი განცხადება, რომ მიაღწიეს შეთანხმებას „ორივე მხარის სასარგებლოდ“.&lt;ref name=settlement&gt;{{cite web | url = https://www.thewrap.com/tv/column-post/walking-dead-arist-writer-settle-lawsuit-57861 | date= September 24, 2012| access-date = September 24, 2012 | title = 'Walking Dead' Writer, Artist Settle Lawsuits | first= Tim | last= Molloy | publisher= [[TheWrap]]}}&lt;/ref&gt;

[[2012]] წელს კირკმენი Adult Swim-ის ანიმაციურ სერიალში „რობო წიწილა“ საკუთარი თავის როლში გამოჩნდა, სადაც იგი პერსონაჟებს მინიშნებას აძლევს, თუმცა მას ზომბები ჭამენ.
2013 წლის ნოემბერში Cinemax-მა შეიძინა უფლებები ტელეპილოტზე, რომელიც ეფუძნებოდა კირკმანისა და პოლ აზაცეტას ეგზორციზმის შესახებ შექმნილ კომიქსს „Outcast“.&lt;ref&gt;Goldberg, Lesley (November 11, 2013). [https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/robert-kirkmans-exorcism-drama-outcast-638909 &quot;Robert Kirkman's Exorcism Drama 'Outcast' Lands at Cinemax (Exclusive)&quot;]. ''[[The Hollywood Reporter]]''.&lt;/ref&gt; კომიქსის პირველი ნომერი 2014 წლის ივნისში გამოვიდა და დადებითი შეფასებები მიიღო.&lt;ref&gt;[http://comicbookroundup.com/comic-books/reviews/image-comics/outcast-by-kirkman--azaceta &quot;Outcast By Kirkman &amp; Azaceta&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150220093014/http://comicbookroundup.com/comic-books/reviews/image-comics/outcast-by-kirkman--azaceta |date=February 20, 2015 }}. Comic Book Roundup. Retrieved February 20, 2015.&lt;/ref&gt;
კირკმენი იყო სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის თრილერის, „Air“-ის პროდიუსერი, რომელშიც მთავარ როლებს „მოსიარულე მკვდრების“ ვარსკვლავი [[ნორმან რიდუსი]] და ჯიმონ ჰონსუ ასრულებდნენ. ფილმი [[2015]] წელს გამოვიდა და იგი იყო პირველი სრულმეტრაჟიანი პროექტი, რომელიც Skybound Entertainment-მა აწარმოა.&lt;ref&gt;Ross, Dalton (July 23, 2014). [https://www.ew.com/article/2014/07/23/norman-reedus-robert-kirkman-air-exclusive-photo &quot;New photo of Norman Reedus in 'AIR' (with intel from Robert Kirkman)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190409214550/https://ew.com/article/2014/07/23/norman-reedus-robert-kirkman-air-exclusive-photo/ |date=April 9, 2019 }}. ''[[Entertainment Weekly]]''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Feloni, Richard (October 9, 2014). [http://www.businessinsider.com/walking-dead-creator-skybound-entertainments-growth-plan-2014-10 &quot;Watch Out Marvel &amp; DC: 'The Walking Dead' Company Has A Plan To Steal Your Thunder&quot;]. ''[[Business Insider]]''.&lt;/ref&gt;

კირკმანის სატელევიზიო პროექტი „Five Year“ წარმოადგენს Skybound-ისა და Viki.com-ის ერთობლივ ნამუშევარს. იგი კორეაში გადაიღეს და ხელმისაწვდომია Viki.com-ზე. პრე-აპოკალიფსური სიუჟეტი ფოკუსირებულია ოჯახზე, რომელიც მეტეორიტის მოახლოებულ დარტყმას ელოდება. თავდაპირველად დაიგეგმა 16-ეპიზოდიანი სეზონი, სულ კი 5 სეზონია გათვალისწინებული. გადაღებები 2016 წლის ბოლოს დაიწყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://m.ca.ign.com/articles/2016/02/25/robert-kirkman-and-skybound-announce-korean-drama-called-five-year|title=Robert Kirkman and Skybound Announce Korean Drama, Five Year|date=February 25, 2016 |publisher=[[IGN]]|access-date=March 25, 2016}}&lt;/ref&gt;

[[2016]] წლის [[7 ნოემბერი|7 ნოემბრისთვის]] ცნობილი გახდა, რომ კირკმანის კომპანია Skybound Entertainment აპირებდა ფილმის „ამერიკელი მაქცია ლონდონში“ რიმეიქის გადაღებას. სცენარის ავტორი და რეჟისორი მაქს ლენდისი (ორიგინალის რეჟისორის, [[ჯონ ლენდისი|ჯონ ლენდისის]] ვაჟი) უნდა ყოფილიყო, კირკმენი და დევიდ ალპერტი კი — აღმასრულებელი პროდიუსერები.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deadline.com/2016/11/an-american-werewolf-in-london-remake-on-way-max-landis-universal-1201850435/|title='An American Werewolf In London' Remake On Way With Max Landis &amp; 'The Walking Dead' Producers At Universal|last=Busch|first=Anita|website=[[Deadline Hollywood]]|date=November 7, 2016|language=en-US|access-date=November 8, 2016|archive-date= December 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224101319/https://deadline.com/2016/11/an-american-werewolf-in-london-remake-on-way-max-landis-universal-1201850435/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; თუმცა, ლენდისის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდებების შემდეგ, უცნობია, გრძელდება თუ არა პროექტზე მუშაობა.
2017 წლის 4 აპრილს გამოცხადდა, რომ სეთ როგენი და ევან გოლდბერგი [[Universal Pictures]]-ისთვის გადაიღებდნენ „დაუმარცხებლის“ მხატვრულ ადაპტაციას, სადაც კირკმენი პროდიუსერის როლს შეასრულებდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 4, 2017|title=Seth Rogen, Evan Goldberg to Adapt Robert Kirkman Comic 'Invincible' for Universal (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/seth-rogen-evan-goldberg-adapt-robert-kirkman-comic-invincible-universal-990931|access-date=May 2, 2021|website=[[The Hollywood Reporter]]|language=en}}&lt;/ref&gt; 

2021 წელს კირკმენმა დაადასტურა, რომ პროექტზე მუშაობა კვლავ მიმდინარეობს.&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Invincible' live-action movie will exist separate from Amazon's animated series|url=https://ew.com/movies/invincible-movie-live-action-separate-from-amazon-animated-series/|access-date=May 2, 2021|website=EW.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
2018 წელს ცნობილი გახდა, რომ Amazon Prime Video-მ შეუკვეთა „Invincible“-ის ანიმაციური ადაპტაცია. რობერტ კირკმენი და საიმონ რაჩიოპა შოურანერები და აღმასრულებელი პროდიუსერები არიან დევიდ ალპერტთან, მარგარეტ დინთან და ქეთრინ უინდერთან ერთად.

==პერსონალური ცხოვრება==
კირკმენი და მისი მეუღლე [[2011]] წლამდე კენტუკიში ცხოვრობდნენ.&lt;ref&gt;{{cite episode|title=A Time to Kill Time|series=[[Conan (talk show)|Conan]]|airdate=March 7, 2013|network=[[Turner Broadcasting System|TBS]]|season=3|number=58}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Truitt|first=Brian|date=March 7, 2011|title='The Infinite' teams Image's past and present|url=https://www.usatoday.com/life/comics/2011-03-07-InfiniteImage_N.htm|website=[[USA Today]]|access-date=March 7, 2011}}&lt;/ref&gt;  მათი ვაჟი 25 აპრილს 2006 დაიბადა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.comicbookresources.com/columns/index.cgi?column=bmb&amp;article=2492 |title=Buy My Books|website=[[Comic Book Resources|CBR]]|date=June 14, 2006|access-date =March 15, 2008|archive-date=October 10, 2012 | archive-url= https://web.archive.org/web/20121010172525/http://www.comicbookresources.com/?page=article&amp;id=15267|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ამჟამად კირკმენი ოჯახთან ერთად [[ლოს-ანჯელესი|ლოს-ანჯელესში]] ცხოვრობს, სადაც ისინი [[2011]] წელს გადავიდნენ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shelby |first=Graham |date=2017-09-27 |title=Robert Kirkman keeps one foot in Hollywood, the other in Kentucky |url=https://www.kentuckyliving.com/news/robert-kirkman-keeps-one-foot-hollywood-kentucky |access-date=2025-09-22 |website=kentuckyliving.com |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Robert Kirkman Author Page |url=https://www.simonandschuster.com/authors/Robert-Kirkman/145907200 |website=SimonandSchuster.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ჯილდოები==
[[ფაილი:FIBD2020RobertKirkman 02.jpg|250px|მინი|მარჯვნივ|რობერტ კირკმენი 2020 წლის ფესტივალზე]]
2010 წელს კირკმანის კომიქსების სერიამ „მოსიარულე მკვდრები“ მიიღო ეისნერის ჯილდო საუკეთესო გრძელვადიანი სერიისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web |title=2010-Present Eisner Award Winners |url=https://www.comic-con.org/awards/eisner-award-winners-2010-present |website=[[Comic-Con International]] |access-date=December 25, 2025 }}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; 
[[2012]] წელს, სატურნის დაჯილდოებაზე, მას გადაეცა სპეციალური ჯილდო ინოვატორობისთვის საკუთარი კომიქსების ეკრანიზაციაზე მუშაობისა და „მოსიარულე მკვდრების“ აღმასრულებელი პროდიუსერობისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Special Saturn Awards Announced For Robert Kirkman, Frank Oz, James Remar, and 'The Simpsons'|url=https://www.mtv.com/news/vgrpf8/saturn-awards-announced-robert-kirkman-simpsons|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429133703/https://www.mtv.com/news/vgrpf8/saturn-awards-announced-robert-kirkman-simpsons|url-status=dead|archive-date=April 29, 2024|author=Charles Webb|website=MTV|date=June 7, 2012}}.&lt;/ref&gt;  იმავე წელს, კომიქსებისა და სამეცნიერო ფანტასტიკის სამყაროში შეტანილი წვლილისთვის, იგი დაჯილდოვდა „Inkpot Award“-ით.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Inkpot Award WinnersList |url=https://www.comic-con.org/awards/inkpot-award-winners |website=Comic-Con International |access-date=December 25, 2025 }}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

ტელესერიალმა „მოსიარულე მკვდრები“ მოიპოვა ნომინაციები საუკეთესო ახალი სერიის და საუკეთესო დრამატული სერიალის კატეგორიებში ამერიკის სცენარისტთა გილდიის 2011 წლის და [[ოქროს გლობუსის 68-ე დაჯილდოება|ოქროს გლობუსის 68-ე დაჯილდოებებზე]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 7, 2020 |title=Robert Kirkman |url=https://www.kentuckytotheworld.org/illustrated-profile-gallery/robert-kirkman |access-date=May 9, 2024 |website=Kentucky to the World |language=en-US}}&lt;/ref&gt; შოუმ არაერთი პრესტიჟული აღიარება მოიპოვა, მათ შორის ამერიკის კინოინსტიტუტის (AFI) წლის სატელევიზიო პროგრამის ჯილდო [[2010]] და [[2012]] წლებში, ასევე IGN-ის საუკეთესო საშინელებათა სერიალის წოდება 2012 და 2016 წლებში. გარდა ამისა, მან მოიპოვა [[ემის ჯილდო|ემის]] ორი ჯილდო&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Robert Kirkman |url=https://www.emmys.com/bios/robert-kirkman |access-date=May 9, 2024 |website=Television Academy |language=en}}&lt;/ref&gt;  საუკეთესო საგრიმო მაკიაჟისთვის 2011 და 2012 წლებში. კირკმანის ანიმაციურმა სერიალმა „დაუმარცხებელი“ ასევე დაიმსახურა კრიტიკოსთა აღიარება და სატურნის 46-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო ანიმაციური ტელესერიალის ნომინაცია მიიღო.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hipes |first1=Patrick |title=Saturn Awards Nominations: 'Star Wars: Rise Of Skywalker', 'Tenet', 'The Walking Dead', 'Outlander' Lead List |url=https://deadline.com/2021/03/saturn-awards-2021-nominations-list-1234706592/ |work=[[Deadline Hollywood]] |date=March 4, 2021 |access-date=December 25, 2025 }}{{Dead link|date=ივნისი 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

2020 წელს, ანგულემის კომიქსების საერთაშორისო ფესტივალზე, მას საერთო მიღწევებისთვის სპეციალური ჯილდო („Fauve d'honneur“) გადაეცა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robert Kirkman, cocréateur de The Walking Dead, honoré au FIBD d'Angoulême|url=https://www.actualitte.com/article/culture-arts-lettres/robert-kirkman-cocreateur-de-the-walking-dead-honore-au-fibd-d-angouleme/98988|author=Antoine Oury|website=ActuaLitté|date=January 29, 2020}}.&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეში==
{{commons category}}
*{{twitter|robertkirkman}}
*{{comicbookdb|type=creator|id=227|title=Robert Kirkman}}
*{{IMDb name|3079117}}

==სქოლიო==
{{DEFAULTSORT:კირკმენ, რობერტი}}
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1978]]
[[კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები]]</text>
      <sha1>f93fy4elbl119akfd2x44ghezg81rsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:ფამაგუსტის რაიონი</title>
    <ns>10</ns>
    <id>880299</id>
    <revision>
      <id>5407186</id>
      <parentid>5355691</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <comment>// Edit via Wikiplus</comment>
      <origin>5407186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5728" sha1="6c8997bvv5idb5qokazoug404xywyq1" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
|სახელი =  ფამაგუსტის რაიონი
|სურათი = 
|სურათი2 = 
|სათაური    =  [[ფამაგუსტის რაიონი|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;ფამაგუსტის რაიონი&lt;/span&gt;]]
| სიასტილი  = 
| სათსტილი =  background:{{ფერი|კვიპროსი}}
| ჯგუფსტილი =  background:{{ფერი|კვიპროსი}}
|სიაკლასი =   hlist
|ჯგუფი1=  მუნიციპალიტეტები
|სია1= 
* [[აია-ნაპა]] 
* [[აკანთუ]]
* [[ფამაგუსტა]]
* [[ლეფკონიკო]]
* [[ლისი (კვიპროსი)|ლისი]]
* პარალიმნი-დერინეია
|ჯგუფი2=  მუნიციპალური რაიონები
|სია2= 
* [[ახერიტუ]]
* [[ახნა]]
* [[აია-ნაპა]]
* [[ავგორუ]]
* [[დერინეია]]
* [[ფრენაროსი]]
* [[ლიოპეტრი]]
* [[პარალიმნი]]
* [[სოტირა (ფამაგუსტა)|სოტირა]]
|ჯგუფი3=  სოფლები
|სია3= 
* [[აფანია]]
* [[აგია-ტრიასი (კვიპროსი)|აგია-ტრიასი]]
* [[აგიოს-ანდრონიკოსი (თოფჩუქოი)]]
* [[აგიოს-ანდრონიკოსი]]
* [[აგიოს-ხარიტონი]]
* [[აგიოს-ეფსტათიოსი]]
* [[აგიოს-გეორგიოსი (ფამაგუსტა)|აგიოს-გეორგიოსი]]
* [[აგიოს-იაკოვოსი]]
* [[აგიოს-ილიასი (კვიპროსი)|აგიოს-ილიასი]]
* [[აგიოს-ნიკოლაოსი (ფამაგუსტა)|აგიოს-ნიკოლაოსი]]
* [[აგიოს-სერგიოსი (კვიპროსი)|აგიოს-სერგიოსი]]
* [[აგიოს-სიმეონი]]
* [[აგიოს-თეოდოროსი (ფამაგუსტა)|აგიოს-თეოდოროსი]]
* [[ალოდა]]
* [[ანგასტინა]]
* [[არდანა]]
* [[არნადი (სოფელი)|არნადი]]
* [[არტემი]]
* [[ასია (კვიპროსი)|ასია]]
* [[ავგოლიდა]]
* [[ბალალანი (კვიპროსი)|ბალალანი]]
* [[ბოღაზი]]
* [[ხატოსი]]
* [[დავლოსი]]
* [[ენკომი]]
* [[ეპტაკომი]]
* [[ფლამუდი]]
* [[გაიდურასი]]
* [[გალათეია]]
* [[გალინოპორნი]]
* [[გასტრია]]
* [[გენაგრა]]
* [[გერანი (კვიპროსი)|გერანი]]
* [[გუფესი]]
* [[გიფსუ]]
* [[კალოფსიდა]]
* [[კნოდარა]]
* [[კილანემოსი]]
* [[კომა-ტუ-გიალუ]]
* [[კომი-კებირი]]
* [[კონტეა]]
* [[კორნოკიპოსი]]
* [[კოროვეია]]
* [[კუკლია (ფამაგუსტა)|კუკლია]]
* [[კრიდეია]]
* [[ლაფათოსი (ფამაგუსტა)|ლაფათოსი]]
* [[ლეონარისო]]
* [[ლიმნია (კვიპროსი)|ლიმნია]]
* [[ლივადია (ფამაგუსტა)|ლივადია]]
* [[ლითრანგომი]]
* [[მაკრაისკა]]
* [[მანდრესი (ფამაგუსტა)|მანდრესი]]
* [[მარათა (კვიპროსი)|მარათა]]
* [[მარათოვუნოსი]]
* [[მელანაგრა]]
* [[მელუნტა]]
* [[მილია (ფამაგუსტა)|მილია]]
* [[მონარგა]]
* [[მუსულიტა]]
* [[ნეტა (კვიპროსი)|ნეტა]]
* [[ოვგოროსი]]
* [[პატრიკი (სოფელი)|პატრიკი]]
* [[პერისტერონა (ფამაგუსტა)|პერისტერონა]]
* [[პერივოლია-ტუ-ტრიკომუ]]
* [[პიგი (ფამაგუსტა)|პიგი]]
* [[პლატანი (კვიპროსი)|პლატანი]]
* [[პრასტიო (ფამაგუსტა)|პრასტიო]]
* [[ფსილატოსი]]
* [[პირგა (ფამაგუსტა)|პირგა]]
* [[რიზოკარპასო]]
* [[სანტალარისი]]
* [[სინტა (კვიპროსი)|სინტა]]
* [[სფათარიკო]]
* [[სტრონგილოსი]]
* [[სტილოი]]
* [[სიგკრასი]]
* [[ტავროსი (კვიპროსი)|ტავროსი]]
* [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომო]]
* [[ტრიპიმენი]]
* [[ვასილი (ფამაგუსტა)|ვასილი]]
* [[ვათილაკასი]]
* [[ვატილი]]
* [[ვიტსადა]]
* [[ვოკოლიდა]]
* [[იალუსა]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:კვიპროსის რაიონების თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6c8997bvv5idb5qokazoug404xywyq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>როკფელერის ფონდი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>888050</id>
    <revision>
      <id>5407133</id>
      <parentid>5391645</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 1 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5407133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6699" sha1="ml3vx6pcx9mzbqra3yjygvi6icuxfg1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ორგანიზაცია
| სახელი = როკფელერის ფონდი
| სრული_სახელი = The Rockefeller Foundation
| ლოგო = 
| ლოგოს_ზომა = 220px
| ლოგოს_აღწერა = როკფელერის ფონდის ლოგო
| სურათი = 
| სურათის_ზომა = 250px
| სურათის_აღწერა = როკფელერის ფონდის შტაბ-ბინა ნიუ-იორკში
| წარწერა = როკფელერის ფონდის მთავარი ოფისი, ნიუ-იორკი
| დაარსება = {{დაწყების თარიღი და ასაკი|[[1913]]|5|14}}
| დამფუძნებლები = ჯონ დ. როკფელერი&lt;br /&gt;ჯონ დ. როკფელერი უმცროსი&lt;br /&gt;ფრედერიკ ტეილორ გეიტსი
| ტიპი = კერძო ფონდი არაოპერაციული კერძო ფონდი&lt;br /&gt;შიდა შემოსავლების სამსახური|IRS-ის გადასახადისგან გათავისუფლება|გადასახადისგან გათავისუფლების სტატუსი]]): [[501(c)(3)]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dynamodata.fdncenter.org/990s/990search/ffindershow.cgi?id=ROCK005 |title=The Rockefeller Foundation |website=Foundation Center |access-date=[[23 დეკემბერი]] [[2010]] |archive-date=2012-12-20 |archiveurl=https://archive.today/20121220222711/http://dynamodata.fdncenter.org/990s/990search/ffindershow.cgi?id=ROCK005 }}&lt;/ref&gt;
| საგადასახადო_ნომერი = 13-1659629
| შტაბ-ბინა = 420 [[მეხუთე ავენიუ]], [[ნიუ-იორკი]], [[ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ]]
| კოორდინატები = {{Coord|40|45|3|N|73|59|0|W|display=inline,title}}
| მეთოდი = [[ფინანსური ენდაუმენტი|ენდაუმენტი]]
| სფერო = [[ფილანთროპია]], [[სამედიცინო კვლევა]], ხელოვნების დაფინანსება
| ხელმძღვანელის_თანამდებობა = პრეზიდენტი
| ხელმძღვანელის_სახელი = [[რაჯივ შაჰი]]
| ენდაუმენტი = 6.3 მილიარდი აშშ დოლარი&lt;ref name=&quot;financial2022&quot;&gt;{{Cite web |title=Consolidated Financial Statements December 31, [[2022]] |url=https://www.rockefellerfoundation.org/wp-content/uploads/[[2023]]/07/[[2022]]-The-Rockefeller-Foundation-Financial-Statements.pdf |website=The Rockefeller Foundation |access-date=[[10 მაისი]] [[2024]]}}&lt;/ref&gt;
| ენდაუმენტის_წელი = [[2022]]
| ვებგვერდი = {{URL|https://www.rockefellerfoundation.org}}
}}

'''როკფელერის ფონდი''' ({{lang-en|The Rockefeller Foundation}}) — ამერიკული [[კერძო ფონდი|კერძო საქველმოქმედო ფონდი]], რომელიც საქმიანობს [[სამედიცინო კვლევა|სამედიცინო კვლევებისა]] და ხელოვნების დაფინანსების სფეროში. ფონდის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნიუ-იორკში, [[მეხუთე ავენიუ]]ს 420 ნომერში.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=210269 |title=Company Overview of The Rockefeller Foundation |publisher=Businessweek |access-date=[[17 აპრილი]] [[2013]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022201641/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=210269 |archive-date=[[22 ოქტომბერი]] [[2012]]}}&lt;/ref&gt;

ფონდი დაარსდა [[სტანდარდ ოილი]]ს მაგნატის, [[ჯონ დ. როკფელერი]]ს („უფროსი“), მისი ვაჟის — [[ჯონ დ. როკფელერი უმცროსი]]ს („უმცროსი“) და მათი მთავარი ბიზნეს-მრჩევლის, [[ფრედერიკ ტეილორ გეიტსი]]ს მიერ [[1913]] წლის [[14 მაისი|14 მაისს]], როდესაც [[ნიუ-იორკის შტატის საკანონმდებლო ორგანო]]მ ფონდის წესდება დაამტკიცა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Research Library – The Rockefeller Foundation |url=http://www.rockefellerfoundation.org/uploads/files/812e6b1a-4785-4d58-b2e3-77eb3f5a2b0d-[[1913]]-[[1914]].pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182742/http://www.rockefellerfoundation.org/uploads/files/812e6b1a-4785-4d58-b2e3-77eb3f5a2b0d-[[1913]]-[[1914]].pdf |archive-date=[[30 ოქტომბერი]] [[2012]] |access-date=[[26 მაისი]] [[2011]]}}&lt;/ref&gt;

იგი ამერიკის ერთ-ერთი უძველესი მსხვილი საქველმოქმედო ინსტიტუციაა ([[კარნეგის კორპორაცია]]ს შემდეგ) და ენდაუმენტის მოცულობით მსოფლიოს 30 უდიდეს ფონდს შორისაა. [[2023]] წლის მონაცემებით, ფონდის აქტივები 6.4 მილიარდ აშშ დოლარს აღემატებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Document Archive |url=https://www.rockefellerfoundation.org/governance-reports/ |website=The Rockefeller Foundation |access-date=2 ივლისი [[2025]]}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ფონდები]]
[[კატეგორია:ფონდები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ქველმოქმედება]]</text>
      <sha1>ml3vx6pcx9mzbqra3yjygvi6icuxfg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>რკინიგზის სადგურის მორიგე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>889676</id>
    <revision>
      <id>5406972</id>
      <parentid>5401418</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>124291</id>
      </contributor>
      <comment>დაარქივდა 14 წყარო და 0 წყარო მოინიშნა მკვდრად.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>5406972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36479" sha1="ju7dav4cvescgvhyh2o0nhjfpczq534" xml:space="preserve">'''რკინიგზის სადგურის მორიგე''' — საშტატო თანამდებობა რკინიგზის ტრანსპორტზე, [[ცვლადი მუშაობა|ცვლადი]] ([[სამუშაო საათები|12-საათიანი ცვლადი სამუშაო გრაფიკი]] {{comment|სადგურის 24-საათიანი მუშაობისას|ასეთ შემთხვევაში საშტატო განრიგის მიხედვით ერთ სამუშაო ადგილზე 4 სადგურის მორიგე, რომლებიც მუშაობენ ცვლადი სამუშაო რეჟიმით: „დღე-ღამე-ცვლის შემდგომი დღე-გამოსასვლელი“}}) [[რკინიგზის სადგური]]ს უფროსის თანაშემწე, რომელიც ერთპიროვნულად განკარგავს რკინიგზის სადგურზე [[მატარებელი|მატარებელთა]] მიღებას, გაშვებას, გატარებას და სადგურთან მიმდებარე [[გადასარბენი|გადასარბენებზე]] მატარებელთა კონტროლს, ასევე ხელმძღვანელობს [[სამანევრო სამუშაო|სამანევრო გადაადგილებებს]] რკინიგზის ქსელის ერთი გამყოფი პუნქტის საზღვრებში. სადგურის უფროსისგან განსხვავებით, რომელსაც აკისრია სადგურის საერთო ხელმძღვანელობა, სადგურის მორიგე ხელმძღვანელობს ოპერატიულ სამუშაოებს სადგურზე.&lt;ref&gt;Железнодорожная станция // Железнодорожный транспорт. Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев // М.: Научное Издательство Большая Русская Энциклопедия., 1995. — 559 с., ил. ISBN 5-85270-115-7. — С. 133-134.&lt;/ref&gt;

რკინიგზის სადგურების მორიგეები ინიშნებიან პირები, რომელთაც აქვთ პროფილური საშუალო-ტექნიკური ან უმაღლესი განათლება და გარკვეული პროფილური მუშაობის სტაჟი.&lt;ref&gt;[http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_313337/8a5290cc33c6d947417e1b33ee4ac52fd24cce50/ Распоряжение ОАО «РЖД» от 10.12.2018 г. № 2644/р (в ред. от 23.07.2020 г.) «Об утверждении Инструкции по охране труда для дежурного по железнодорожной станции ОАО „РЖД“» (вместе с ИОТ РЖД-4100612-ЦД-139-2018. «Инструкция по охране труда для дежурного по железнодорожной станции ОАО „РЖД“»)] / 1. Общие требования охраны труда // Электронная версия документа на сайте ИПС «КонсультантПлюс».&lt;/ref&gt; სადგურის მორიგის თანამდებობა წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად სფეროს, რომელიც გავლენას ახდენს მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოებაზე და სადგურის მუშაობის ეფექტურობაზე, რის გამოც მათ წარედგინებათ განსაზღვრული მოთხოვნები თეორიული ცოდნის დონესთან, მუშაობის პრაქტიკულ გამოცდილებასთან, მათ შორის არასტანდარტული სიტუაციებისას.&lt;ref&gt;''Кандыбина С. А., Каликина Т. Н.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/vybor-i-klassifikatsiya-faktorov-vliyayuschih-na-rabotu-dezhurnyh-po-zheleznodorozhnym-stantsiyam/viewer Выбор и классификация факторов влияющих, на работу дежурных по железнодорожным станциям] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427100231/https://cyberleninka.ru/article/n/vybor-i-klassifikatsiya-faktorov-vliyayuschih-na-rabotu-dezhurnyh-po-zheleznodorozhnym-stantsiyam/viewer |date=2022-04-27 }} // М.: «Инновации и инвестиции», 2016, № 7. ISSN 2307-180X. — С. 119-125.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Толпышева С. В., Лялькина Г. Б.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=17079204&amp; Моделирование процессов управления безопасностью при подготовке специалистов] // М.: «Железнодорожный транспорт», 2011, № 10. ISSN 0044-4448. — С. 60-62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Вернигора Р. В., Малашкин В. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/otsenka-urovnya-professionalnoy-podgotovki-dezhurnyh-po-stantsii-s-ispolzovaniem-kompyuternyh-trenazherov/viewer Оценка уровня профессиональной подготовки дежурных по станции с использованием компьютерных тренажеров] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427100230/https://cyberleninka.ru/article/n/otsenka-urovnya-professionalnoy-podgotovki-dezhurnyh-po-stantsii-s-ispolzovaniem-kompyuternyh-trenazherov/viewer |date=2022-04-27 }} / УДК 656.212, Днепровский национальный университет железнодорожного транспорта // Транспортнi системи та технологiї перевезень, 2015, № 10. ISSN 2222-419X.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Ковалев К. Е.'' [https://elibrary.ru/item.asp?id=23327094 Влияние нестандартных ситуаций на загруженность дежурных по станции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427100229/https://elibrary.ru/item.asp?id=23327094 |date=2022-04-27 }} / УДК: 656.211:658, Петербургский государственный университет путей сообщения // Самара: «Вестник транспорта Поволжья», 2015, № 1 (49). ISSN 1997-0722. — С. 58-64.&lt;/ref&gt; [[ადამიანური ფაქტორი]]სა და ფსიქოლოგიური დატვირთვების შემცირების მიზნით, სადგურის მორიგეების სამუშაო ადგილი [[ტექნოლოგიური პროცესების ავტომატიზაცია|ავტომატიზირებულია]].&lt;ref&gt;''Чернов С. А., Браништов С. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/razrabotka-modeli-upravleniya-dvizheniya-poezdov-po-stantsii/viewer Разработка модели управления движения поездов по станции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427100228/https://cyberleninka.ru/article/n/razrabotka-modeli-upravleniya-dvizheniya-poezdov-po-stantsii/viewer |date=2022-04-27 }} / УДК 62-503.55 // М.: «Модели, системы, сети в экономике, технике, природе и обществе», 2013, 3 (7). ISSN 2227-8486. — С. 193-199.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Хомякова М. А.'' [https://www.journal-vniizht.ru/jour/article/view/142/143 Интеллектуализация управленческих функций дежурного по станции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416013648/https://www.journal-vniizht.ru/jour/article/view/142/143 |date=2021-04-16 }} / УДК 656.212.5, DOI: http://dx.doi.org/10.21780/2223-9731-2017-76-2-123-128, ЦИТТРАНС // М.: «Вестник ВНИИЖТ», 2017, том 76, № 2. ISSN 2223-9731. — С. 123-128.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Лаврухин А. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/formirovanie-intellektualnoy-modeli-funktsionirovaniya-zheleznodorozhnoy-stantsii-pri-vypolnenii-poezdnoy-raboty Формирование интеллектуальной модели функционирования железнодорожной станции при выполнении поездной работы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427100229/https://cyberleninka.ru/article/n/formirovanie-intellektualnoy-modeli-funktsionirovaniya-zheleznodorozhnoy-stantsii-pri-vypolnenii-poezdnoy-raboty |date=2022-04-27 }} / УДК 656.21/.22:004.89, Украинский государственный университет железнодорожного транспорта // Днепропетровск: «Наука та прогрес транспорту. Вiсник Днiпропетровського нацiонального унiверситету залiзничного транспорту», 2015, том 55, № 1. ISSN 2307-3489.&lt;/ref&gt; სამუშაოს ავტომატიზაციას თავის მხრივ მოაქვს აუცილებლობა გათვალისწინებული იქნას სადგურის მორიგეების და დისპეტჩერების [[ინჟინრული ფსიქოლოგია]].&lt;ref&gt;''Платонова А. В.'' [https://books.google.ru/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=_YZlDwAAQBAJ&amp;q=дежурный+по+станции#v=snippet&amp;q=дежурный%20по%20станции&amp;f=false Основы инженерной психологии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220427103321/https://books.google.ru/books?redir_esc=y&amp;hl=ru&amp;id=_YZlDwAAQBAJ&amp;q=%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8#v=snippet&amp;q=дежурный%20по%20станции&amp;f=false |date=2022-04-27 }} // Томск: Томский государственный архитектурно-строительный университет, 2016. — 140 с. ISBN 978-5-93057-763-1.&lt;/ref&gt;

თავდაპირველად, მორიგეების მიერ მოძრაობის მართვა ხორციელდებოდა მემანქანეებისთვის, [[მეისრე]]ბისთვის გადაცემული ხილულ-ხმოვანი სიგნალების მეშვეობით (ფანრებით, ალმებით, [[სასტვენი|სასტვენებით]], [[ბუკი|ბუკებით]], ზარებით), ასევე მგზავრებისთვის ინფორმაცია სამგზავრო მატარებლის გატარების შესახებ. შემდგომში ტექნიკის განვითარებასთან ერთად, ინფორმაციის ნაწილი გადაიცემოდა [[ტელეფონი]]თ, რადიოკავშირით, ხმოვანი კავშირით ([[ხმამაღლა მოლაპარაკე]]ები). [[ისრული გადამყვანებისა და სიგნალების ელექტროცენტრალიზაცია|ელექტროცენტრალიზაციის]] და ბლოკირების დანერგვით, [[სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციის და ბლოკირების მოწყობილობები]]ს და [[ისრული გადამყვანი|ისრული გადამყვანების]] მართვის განხორციელება დაიწყო პულტ-ტაბლოთი სადგურის ლიანდაგების მნემონიკური სქემით. შემდგომში, [[მიკროპროცესორული სიგნალიზაცია|მიკროპროცესორული სიგნალიზაციის]] გამოყენების დაწყებისას, დაიწყო დიდი პულტ-ტაბლოების შეცვლა [[მუშა სადგური|მუშა სადგურებით]].&lt;ref&gt;[https://gudok.ru/zdr/174/?ID=1431033 Кнопки и рукоятки уходят в прошлое] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814104911/https://gudok.ru/zdr/174/?ID=1431033 |date=2021-08-14 }} // 15.08.2018. «Железнодорожник Поволжья» (приложение к газете «Гудок (газета)»).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://gudok.ru/zdr/180/?ID=1539967 Пульт-табло ушло в прошлое] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814104911/https://gudok.ru/zdr/180/?ID=1539967 |date=2021-08-14 }} // 23.10.2020. «Транссиб», № 40 (приложение к газете «Гудок (газета)»).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Г17122019&quot;&gt;[https://gudok.ru/zdr/168/?ID=1488019 Большая жизнь маленькой станции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814111954/https://gudok.ru/zdr/168/?ID=1488019 |date=2021-08-14 }} // 17.12.2019. «Волжская магистраль», № 232 (приложение к газете «Гудок (газета)»).&lt;/ref&gt;

თავის მუშაობისას სადგურის მორიგე ხელმძღვანელობს [[რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები]]ს და სადგურის ტექნიკურ-განმკარგულებელი აქტის მკაცრი დაცვით. გადაზიდვის პროცესების ოპერატიული ხელმძღვანელობის განხორციელებისას, სადგურის მორიგე თავის მოქმედებებს ათანხმებს გადაზიდვების მართვის დისპეტჩერული ცენტრის სამატარებლო დისპეტჩერთან და ასრულებს მის ბრძანებებს. ასევე ხორციელდება მართვის ზოგიერთი საკითხების დაზუსტება და შეთანხმება მეზობელი სადგურების მორიგეებთან. რკინიგზაზე სატელეგრაფო და სატელეფონო კავშირის დანერგვამდე, გადასარბენებზე მატარებელთა მოძრაობა ხორციელდებოდა მეზობელი სადგურების მორიგეების მიერ წერილობითი შეტყობინებით (ერთლიანდაგიან რკინიგზებზე) და მატარებლისათვის აუცილებელი გადასარბენის გადასალახავი დროის მიხედვით გამიჯვნით (ორლიანდაგიან რკინიგზებზე). მოცემულ ხერხს შემდგომში ქონდა მხოლოდ სარეზერვო მნიშვნელობა, კავშირგაბმულობისა და სიგნალიზაციის საშუალებების მთლიანად მწყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში. სადენიანი კავშირგაბმულობის დანერგვით, მატარებლების გაგზავნის გამიჯვნა ხორციელდებოდა მანძილის მიხედვით, მომდევნო მატარებელი გადასარბენზე მიემართებოდა მხოლოდ მომდევნო სადგურის მორიგის მიერ გადასარბენიდან წინა მატარებლის სადგურზე მოსვლის დადასტურების შემთხვევაში. ასეთი სისტემის უფრო გაუმჯობესებული ტიპი, რომელიც გამორიცხავდა ადამიანურ ფაქტორს, გამოწვეულს სადგურის მორიგის, მეისრის შეცდომით, წარმოადგენდა [[ელექტროკვერთხული სისტემა]]. [[ნახევრადავტომატური ბლოკირება|ნახევრადავტომატური ბლოკირების]] დანერგვით, [[რკინიგზის შუქნიშნური სიგნალიზაცია|სიგნალის]] გაღება მატარებლის გადასარბენზე გასასვლელად შეეძლო მხოლოდ სადგურის მორიგეს სწორედ გამზადებული მარშრუტის შემთხვევაში, ამ გადასარბენზე მატარებლის არ ყოფნის დროს და შემდეგი სადგურის მორიგის მიერ გადასარბენის განბლოკვის შემთხვევაში წინა მატარებლის მიღების შემდეგ. შემდგომში დაინერგა [[ავტომატური ბლოკირება]].&lt;ref name=&quot;Сапожников&quot;&gt;''Сапожников В. В.'' Эксплуатационные основы автоматики и телемеханики // М.: Маршрут, 2006. — 247 с. ISBN 5-89035-360-8. (С. 39, 53-121, 193—223).&lt;/ref&gt;

იმ შემთხვევებში, როდესაც მსხვილ სადგურზე არსებობს მართვის რამდენიმე რაიონი (სამანევრო რაიონი), მართვის თითოეულ რაიონზე ინიშნება ცალკე სადგურის მორიგე (ჩვეულებრივ ასეთ შემთხვევებში ''[[სალიანდაგო პარკი|პარკის]] მორიგე'' (მაგალითისათვის, {{comment|მიღების პარკის მორიგე}}, {{comment|გაშვების პარკის მორიგე}}, {{comment|ფორმირების რაიონის მორიგე (მატარებლების)}}, {{comment|გორაკის მორიგე}}) ან ''სამანევრო რაიონის ოპერატორი'', რომელსაც აქვს საერთო დაქვემდებარება სადგურის მორიგესთან). ამასთან სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციის და ბლოკირების მოწყობილობების მართვა თითოეულ რაიონში ხორციელდება ან ერთი პულტიდან, დაყოფილი სექციებად, ან მართვის თითოეულ რაიონზე აყენებენ ცალკეულ [[ისრული გადამყვანებისა და სიგნალების ელექტროცენტრალიზაცია]]ს.&lt;ref name=&quot;Сапожников&quot; /&gt;&lt;ref&gt;''Никитин А. Б., Тильк И. Г.'' Централизация компьютерного управления перевозочным процессом на станции // Екатеринбург: Уральский государственный университет путей сообщения, 2006. «[http://www.usurt.ru/transporturala/rus/magazines Транспорт Урала] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210821114945/http://www.usurt.ru/transporturala/rus/magazines |date=2021-08-21 }}», № 2 (09). ISSN 1815-9400. (С. 9-13).&lt;/ref&gt;

ავტომატიკით აღჭურვილ მცირე [[შუალედური სადგური|შუალედურ სადგურზე]] მოძრაობის მართვა შეიძლება იყოს განხორციელებული უშუალოდ [[სამატარებლო დისპეტჩერი]]ს მიერ სადგურის მორიგის გარეშე [[დისპეტჩერული ცენტრალიზაცია|დისპეტჩერული ცენტრალიზაციის]] დახმარებით&lt;ref&gt;[https://old.bigenc.ru/technology_and_technique/text/1958930 Диспетчерская централизация : &amp;#91;арх. 18 октября 2022&amp;#93; / Лисенков В. М. // Большая российская энциклопедия : &amp;#91;в 35 т.&amp;#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017..]&lt;/ref&gt; (სადგურის დისპეტჩერული მართვა), ასევე მეზობელი სადგურის მორიგის მიერ მორიგეების ცვლაში მუშაობით, რკინიგზის სადგურთან მიმართებაში არასამუშაო დროს, რომელშიც არ არსებობს სადგურის მორიგეების სადღეღამისო მუშაობა.&lt;ref name=&quot;Г17122019&quot; /&gt; რკინიგზის მონაკვეთებზე, სადაც არ არსებობს დისპეტჩერული ცენტრალიზაცია, დისპეტჩერები ოპერატიულ ვითარებას სადგურის მორიგეებისგან იღებენ.&lt;ref name=&quot;Сапожников&quot; /&gt;

რკინიგზის სადგურის მორიგის განკარგულებაში იმყოფება [[ლოკომოტივი|ლოკომოტივები]], [[ვაგონი|ვაგონები]], ასევე სხვა სახის სპეციალიზირებული მოძრავი შემადგენლობა, აღმდგენი, თოვლმწმენდი და სახანძრო მატარებლები, ლიანდაგის, სიგნალიზაციის, კავშირგაბმულობის მუდმივი მოწყობილობები და ა.შ.

იმ სამუშაოების გარდა, რომლებიც დაკავშირებულები არიან მატარებლების მოძრაობის მართვასთან, სადგურის მორიგეები ასევე დაკავებულები არიან მატარებლების მოძრაობასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციების წარმართვით.

იმისათვის, რომ სადგურის მორიგეს შეეძლოს წინააღმდეგობის გარეშე საკუთარი სამუშაოს შესრულება, ამისათვის აღჭურავენ ელექტროცენტრალიზაციის პოსტს.

სადგურის მორიგე არ უნდა აგვერიოს [[ვაგზალი|ვაგზლის]], [[დამხარისხებელი გორაკი|გორაკის]] ან [[სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე|გადასასვლელის]] მორიგესთან.

სადგურის მორიგე იღებს პერსონალურ პასუხისმგებლობას, თუ მის მოქმედებას ან უმოქმედობას მოაქვს სახიფათო შედეგი.&lt;ref&gt;[https://www.bashinform.ru/news/1404298-v-bashkirii-osudili-vinovnykh-v-smertelnom-stolknovenii-dvukh-poezdov-ugoka/ В Башкирии осудили виновных в смертельном столкновении двух поездов УГОКа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814101903/https://www.bashinform.ru/news/1404298-v-bashkirii-osudili-vinovnykh-v-smertelnom-stolknovenii-dvukh-poezdov-ugoka/ |date=2021-08-14 }} // 22.01.2020. ИА «Башинформ».&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.interfax-russia.ru/siberia/news/dezhurnaya-po-stancii-napravivshaya-poezd-navstrechu-remontnoy-avtomotrise-poluchila-uslovnyy-srok-na-altae Дежурная по станции, направившая поезд навстречу ремонтной автомотрисе, получила условный срок на Алтае] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814101904/https://www.interfax-russia.ru/siberia/news/dezhurnaya-po-stancii-napravivshaya-poezd-navstrechu-remontnoy-avtomotrise-poluchila-uslovnyy-srok-na-altae |date=2021-08-14 }} // 01.06.2021. «Интерфакс».&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://72.ru/text/incidents/2020/10/31/69518379/ В поселке Ламенский в 1972 году столкнулись два поезда] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814101904/https://72.ru/text/incidents/2020/10/31/69518379/ |date=2021-08-14 }} // 31.10.2020. Сетевое издание «72.ru».&lt;/ref&gt;

== მეტროპოლიტენებში ==
წარმოადგენს რა რკინიგზის ტრანსპორტს, [[მეტროპოლიტენი|მეტროპოლიტენს]] საკუთარი მუშაობის ორგანიზაციაში გააჩნია ზოგიერთი განსხვავება. ის ეხება, მათ შორის სადგურის მორიგის მოვალეობებსაც. კერძოდ, მის დაქვემდებარებაში შეიძლება იყოს რამდენჯერმე მეტი თანამშრომელი, ვიდრე რკინიგზაზე. ის პასუხს აგებს მის დაქვემდებარებაში მყოფ ცვლაზე საკუთარი მორიგეობის პროცესში. სადგურის ტიპზე დამოკიდებულებით (სალიანდაგო განვითარებით ან მის გარეშე) მის თანამდებობას ეწოდება სადგურის მორიგე ან ცენტრალიზაციის სადგურის პოსტის მორიგე).

მეტროპოლიტენში ცენტრალიზაციის სადგურის პოსტის მორიგე პასუხს აგებს სადგურში მატარებელთა მოძრაობის ორგანიზაციაზე და უსაფრთხოებაზე, მართავს [[ისრული გადამყვანი|ისრულ გადამყვანებს]] და სიგნალებს, აკონტროლებს გრაფიკს, კოორდინაციას უწევს მეტროპოლიტენის სამსახურების მუშაობას, ყურადღებას აქცევს წესრიგს, მგზავრებს და მოწყობილობათა ტექნიკურ მდგომარეობას, ასევე რეაგირებს შტატგარეშე სიტუაციებზე, უზრუნველყოფს სადგურის შეუფერხებელ და უსაფრთხო მუშაობას.

მეტროპოლიტენის სადგურის მორიგეების მოვალეობაა აკონტროლონ მგზავრთა შესვლა-გამოსვლა, ხოლო დიდი სიღრმის მქონე სადგურებში ესკალატორებზე მგზავრთა ქცევა. სპეციალური დიელექტრიკული მარწუხების დახმარებით მეტროპოლიტენის სადგურის მორიგეს შეუძლია საკონტაქტე რელსიდან ძაბვის გამორთვის გარეშე ამოიღოს საგნები, რომლებიც მგზავრებს ჩაუვარდათ ლიანდაგში.

მორიგეები ახორციელებენ მატარებლების მოსვლისა და გასვლის კონტროლს, მემანქანეებისადმი სიგნალების გაცემას, დისპეტჩერის ბრძანებების შესრულებას, ნებართვების გაფორმებას, სიგნალიზაციისთვის ყურადღების მიქცევას.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://metro.spb.ru/profdezpostznsii.html#:~:text=%D0%94%D0%B5%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%E2%80%93%20%D1%80%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%20%D1%81%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%8B.,%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%82%D1%81%D1%8F%20%D1%83%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%B0%20%D0%B8%20%D1%82%D0%B0%D0%BA%20%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B5.|title=Профессии метро. Дежурный по станции|website=Сайт ГУП &quot;Петербургский метрополитен&quot;}}&lt;/ref&gt;

მორიგეების მოვალეობაში შედის: ცვლის ხელმძღვანელობა, დისპეტჩერთან, მემანქანეებთან, ტექნიკურ სამსახურებთან ურთიერთქმედება, სადგურში მუშაობის კონტროლი. ასევე ტექნიკური საშუალებების დახმარებით კონტროლდება საერთო სიტუაცია სადგურში და ხორციელდება თავისდროული რეაგირება შტატგარეშე სიტუაციებზე.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://metro.spb.ru/mtz/attachments/202306/53573/%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%E2%84%9610%20%D0%BA%20%D0%98%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BC.pdf|title=Инструкция по движению поездов Петербургский метрополитен}}&lt;/ref&gt;

მორიგეობა ხორციელდება ორ ცვლაში – დღის და ღამის. დღისით და საღამოს ძირითადად სამგზავრო გადაყვანები, ღამით ხორციელდება სამეურნეო მატარებლების მოძრაობა, რომელიც უზრუნველყოფს მეტროპოლიტენის მუშაობას და ხელს უწყობს მის გამართულ მდგომარეობაში ყოფნას, ასევე მუშების მიყვანას სამუშაოს საწარმოებელ ადგილებში. ასევე, „[[ფანჯარა (რკინიგზა)|ღამის ფანჯრის]]“ პერიოდში სადგურის მორიგე/ცენტრალიზაციის სადგურის პოსტის მორიგე აკონტროლებს მომუშავეთა [[გვირაბი]]დან შესვლას და გამოსვლას დოკუმენტებში დაფიქსირებით.

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[ლოკომოტივის ბრიგადა]]
* [[მატარებლების მოძრაობის გრაფიკი]]

==ლიტერატურა==
* ''Буканов М. А., Педь Л. И., Шрамов А. А.'' Справочник дежурного по станции / 3-е изд., перераб. и доп. // М.: Транспорт, 1987. — 239 с.
* ''Сбродова И. А.'' Пособие дежурному по железнодорожной станции // М.: УМЦ ЖДТ, 2019. — 154 с. ISBN 978-5-907055-71-1.
* ''Боровикова М. С.'' Организация движения на железнодорожном транспорте: Учебник для техникумов и колледжей ж.-д. транспорта. // М.: Маршрут, 2003. — 368 с. ISBN 5-89035-085-4.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რკინიგზის პროფესიები]]</text>
      <sha1>ju7dav4cvescgvhyh2o0nhjfpczq534</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:გაზიმაგუსის რაიონი</title>
    <ns>10</ns>
    <id>890236</id>
    <revision>
      <id>5407228</id>
      <parentid>5403886</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5407228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4592" sha1="iim1rmnz7ba33c5twxhy090gy59lb7o" xml:space="preserve">{{ნავდაფა
|სახელი =  გაზიმაგუსის რაიონი
|სურათი = 
|სურათი2 = 
|სათაური    =  [[გაზიმაგუსის რაიონი|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;გაზიმაგუსის რაიონი&lt;/span&gt;]]
| სიასტილი  = 
| სათსტილი =  background:{{ფერი|კვიპროსი}}
| ჯგუფსტილი =  background:{{ფერი|კვიპროსი}}
|სიაკლასი =   hlist
|ჯგუფი1=  სოფლები
|სია1= 
* [[ახერიტუ|ახერიტუ/გიუვერჯინლიქი]]
* [[ახნა|ახნა/დუზჯე]]
* [[აგიოს-ხარიტონი|აგიოს-ხარიტონი/ერგენექონი]]
* [[აგიოს-ნიკოლაოსი|აგიოს-ნიკოლაოსი/იამაჩქოი]]
* [[აგიოს-სერგიოსი (კვიპროსი)|აგიოს-სერგიოსი/იენი-ბოღაზიჩი]]
* [[აკანთუ|აკანთუ/თათლისუ]]
* [[ალოდა|ალოდა/ათლილარი]]
* [[ანგასტინა|ანგასტინა/ასლანქოი]]
* [[არტემი|არტემი/არიდამი]]
* [[ასია (კვიპროსი)|ასია/ფაშაქოი]]
* [[ხატოსი]]
* [[ენკომი|ენკომი/ტუზლა]]
* [[ფამაგუსტა|ფამაგუსტა/გაზიმაგუშა]]
* [[გაიდურასი|გაიდურასი/ქორქუთელი]]
* [[განაგრა|განაგრა/ნერგიზლი]]
* [[გუფესი|გუფესი/ჩამლიჯა]]
* [[გიფსუ|გიფსუ/აქოვა]]
* [[კალოფსიდა|კალოფსიდა/ჩაიონიუ]]
* [[კნოდარა|კნოდარა/გიონენდერე]]
* [[კონტეა|კონტეა/თურქმენქოი]]
* [[კორნოკიპოსი|კორნოკიპოსი/გიორნეჩი]]
* [[კუკლია (ფამაგუსტა)|კუკლია/ქოფრულუ]]
* [[ლეფკონიკო|ლეფკონიკო/გეჩითქალე]]
* [[ლიმნია (კვიპროსი)|ლიმნია/მორმენექშე]]
* [[ლისი (კვიპროსი)|ლისი/აქდოღანი]]
* [[მაკრასიკა|მაკრასიკა/ინჯირლი]]
* [[მარათა (კვიპროსი)|მარათა/მურათაღა]]
* [[მარათოვუნოსი|მარათოვუნოსი/ულუქიშლა]]
* [[მელუნტა|მელუნტა/მალიდაღი]]
* [[მილია (ფამაგუსტა)|მილია/ილდირიმლი]]
* [[მუსულიტა|მუსულიტა/ქურუდერე]]
* [[პერგამოსი (კვიპროსი)|პერგამოსი/ბეიარმუდუ]]
* [[პერისტერონოპიგი|პერისტერონოპიგი/ალანიჩი]]
* [[პლატანი (კვიპროსი)|პლატანი/ჩინარლი]]
* [[პრასტიო|პრასტიო/დორთიოლი]]
* [[ფსილატოსი|ფსილატოსი/სუთლუჯე]]
* [[პირგა (ფამაგუსტა)|პირგა/ფირჰანი]]
* [[სანტალარისი|სანტალარისი/სანდალარი]]
* [[სინტა (კვიპროსი)|სინტა/ინონუ]]
* [[სტრონგილოსი|სტრონგილოსი/თურუნჩლუ]]
* [[სტილოი|სტილოი/მუთლუიაქა]]
* [[ტრიპიმენი|ტრიპიმენი/თირმენი]]
* [[ვაროშა|ვაროშა/მარაში]]
* [[ვატილი|ვატილი/ვადილი]]
* [[ვიცადა|ვიცადა/ფინარლი]]
}}
&lt;noinclude&gt;
[[კატეგორია:ჩრდილოეთ კვიპროსის რაიონების თარგები]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iim1rmnz7ba33c5twxhy090gy59lb7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1778</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890459</id>
    <revision>
      <id>5407025</id>
      <parentid>5405631</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TasoAnastasia55</username>
        <id>169146</id>
      </contributor>
      <origin>5407025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1788" sha1="bkf99rvtqekn6evmpkj0iu2w7kzhjgf" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/TasoAnastasia55|TasoAnastasia55]].|2|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1778
|ორგანო = უს
|თარიღი =25 სექტემბერი
|წელი =2007
|სხდომა =5,748
|კოდი =S/RES/1778
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1778(2007)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია [[ჩადი|ჩადში]], [[ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა]]სა და სუბრეგიონში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1778(2007) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2007}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2007 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩადის შესახებ]]
[[კატეგორია:2007 წელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:2007 წელი ჩადში]]</text>
      <sha1>bkf99rvtqekn6evmpkj0iu2w7kzhjgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407031</id>
      <parentid>5407025</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TasoAnastasia55</username>
        <id>169146</id>
      </contributor>
      <origin>5407031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2051" sha1="tafli8sy8gqhkyi6l30ydn0k7i268p2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/TasoAnastasia55|TasoAnastasia55]].|2|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1778
|ორგანო = უს
|თარიღი =25 სექტემბერი
|წელი =2007
|სხდომა =5,748
|კოდი =S/RES/1778
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1778(2007)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია [[ჩადი|ჩადში]], [[ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა]]სა და სუბრეგიონში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1778''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2007]] წლის [[25 სექტემბერი|25 სექტემბერ]]ს.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1778(2007) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2007}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2007 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩადის შესახებ]]
[[კატეგორია:2007 წელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:2007 წელი ჩადში]]</text>
      <sha1>tafli8sy8gqhkyi6l30ydn0k7i268p2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407036</id>
      <parentid>5407031</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TasoAnastasia55</username>
        <id>169146</id>
      </contributor>
      <origin>5407036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6874" sha1="pj4snalw9f4bo01ugvsiwoiq99zu23k" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/TasoAnastasia55|TasoAnastasia55]].|2|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1778
|ორგანო = უს
|თარიღი =25 სექტემბერი
|წელი =2007
|სხდომა =5,748
|კოდი =S/RES/1778
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1778(2007)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია [[ჩადი|ჩადში]], [[ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა]]სა და სუბრეგიონში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1778''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2007]] წლის [[25 სექტემბერი|25 სექტემბერ]]ს.

==რეზოლუცია==
სუდანის მშფოთვარე დარფურის რეგიონის საზღვრებთან შეიარაღებული ჯგუფების მიერ შექმნილი ჰუმანიტარული საფრთხის გამო ღრმად შეშფოთებულმა უშიშროების საბჭომ ამ დილით გადაწყვიტა, ევროპულ ძალებთან შეთანხმებით, აღმოსავლეთ ჩადსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოაყალიბოს ე.წ. „მრავალგანზომილებიანი ყოფნა“.

15-წევრიანი ორგანოს მიერ ერთხმად მიღებული 1778 (2007) რეზოლუციის თანახმად, ეს ყოფნა შეგვდება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასა და ჩადში გაეროს ახალი მისიისგან, რომელიც ცნობილი იქნება როგორც MINURCAT, და ევროკავშირის მიერ განლაგებული ჯარებისგან, რომლებსაც მიენიჭებათ მტკიცე უფლებამოსილება მისიის დასაცავად და მხარდასაჭერად. ორივე ჯგუფს დაევალა ოპერირება საწყისი, ერთწლიანი ვადით.

რეზოლუციის მიხედვით, MINURCAT, რომლის საწყისი შემადგენლობაც 300 პოლიციელსა და 50 სამხედრო მეკავშირე ოფიცერს მოიცავს, მხარს დაუჭერს ჩადის პოლიციის ქვედანაყოფებს და კავშირს დაამყარებს რეგიონის სხვა აქტორებთან, რათა დაეხმაროს ლტოლვილებს და აღკვეთოს ჰუმანიტარული საქმიანობისთვის შექმნილი საფრთხეები.

ტექსტი ასევე აწესებს, რომ MINURCAT დაეხმარება რეგიონში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული ვითარების მონიტორინგს და ითანამშრომლებს ჩადისა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის მთავრობებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან ადამიანის უფლებათა სტანდარტების დასამკვიდრებლად და ბავშვი ჯარისკაცების გაწვევისა და გამოყენების პრაქტიკის დასასრულებლად. იგი ასევე დაეხმარება ორივე ქვეყანას კანონის უზენაესობის განმტკიცებაში, გაეროს სხვა სტრუქტურებთან კოორდინაციით.

ევროკავშირის ოპერაციას, რომელიც უფლებამოსილია გაეროს წესდების სავალდებულო ძალის მქონე VII თავის საფუძველზე, მიეცა უფლება მიიღოს „ყველა საჭირო ზომა“ საფრთხის წინაშე მყოფი სამოქალაქო პირების დასაცავად, ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდების ხელშესაწყობად და გაეროს პერსონალის უსაფრთხოებისა და გადაადგილების თავისუფლების უზრუნველსაყოფად.

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1778(2007) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2007}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2007 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩადის შესახებ]]
[[კატეგორია:2007 წელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:2007 წელი ჩადში]]</text>
      <sha1>pj4snalw9f4bo01ugvsiwoiq99zu23k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407037</id>
      <parentid>5407036</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:52:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TasoAnastasia55</username>
        <id>169146</id>
      </contributor>
      <origin>5407037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7168" sha1="rz4stvttzb79v5t490gb6hyrbix7bk2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/TasoAnastasia55|TasoAnastasia55]].|2|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1778
|ორგანო = უს
|თარიღი =25 სექტემბერი
|წელი =2007
|სხდომა =5,748
|კოდი =S/RES/1778
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1778(2007)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია [[ჩადი|ჩადში]], [[ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა]]სა და სუბრეგიონში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1778''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2007]] წლის [[25 სექტემბერი|25 სექტემბერ]]ს.

==რეზოლუცია==
სუდანის მშფოთვარე დარფურის რეგიონის საზღვრებთან შეიარაღებული ჯგუფების მიერ შექმნილი ჰუმანიტარული საფრთხის გამო ღრმად შეშფოთებულმა უშიშროების საბჭომ ამ დილით გადაწყვიტა, ევროპულ ძალებთან შეთანხმებით, აღმოსავლეთ ჩადსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოაყალიბოს ე.წ. „მრავალგანზომილებიანი ყოფნა“.

15-წევრიანი ორგანოს მიერ ერთხმად მიღებული 1778 (2007) რეზოლუციის თანახმად, ეს ყოფნა შეგვდება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასა და ჩადში გაეროს ახალი მისიისგან, რომელიც ცნობილი იქნება როგორც MINURCAT, და ევროკავშირის მიერ განლაგებული ჯარებისგან, რომლებსაც მიენიჭებათ მტკიცე უფლებამოსილება მისიის დასაცავად და მხარდასაჭერად. ორივე ჯგუფს დაევალა ოპერირება საწყისი, ერთწლიანი ვადით.

რეზოლუციის მიხედვით, MINURCAT, რომლის საწყისი შემადგენლობაც 300 პოლიციელსა და 50 სამხედრო მეკავშირე ოფიცერს მოიცავს, მხარს დაუჭერს ჩადის პოლიციის ქვედანაყოფებს და კავშირს დაამყარებს რეგიონის სხვა აქტორებთან, რათა დაეხმაროს ლტოლვილებს და აღკვეთოს ჰუმანიტარული საქმიანობისთვის შექმნილი საფრთხეები.

ტექსტი ასევე აწესებს, რომ MINURCAT დაეხმარება რეგიონში ადამიანის უფლებების კუთხით არსებული ვითარების მონიტორინგს და ითანამშრომლებს ჩადისა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის მთავრობებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან ადამიანის უფლებათა სტანდარტების დასამკვიდრებლად და ბავშვი ჯარისკაცების გაწვევისა და გამოყენების პრაქტიკის დასასრულებლად. იგი ასევე დაეხმარება ორივე ქვეყანას კანონის უზენაესობის განმტკიცებაში, გაეროს სხვა სტრუქტურებთან კოორდინაციით.

ევროკავშირის ოპერაციას, რომელიც უფლებამოსილია გაეროს წესდების სავალდებულო ძალის მქონე VII თავის საფუძველზე, მიეცა უფლება მიიღოს „ყველა საჭირო ზომა“ საფრთხის წინაშე მყოფი სამოქალაქო პირების დასაცავად, ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდების ხელშესაწყობად და გაეროს პერსონალის უსაფრთხოებისა და გადაადგილების თავისუფლების უზრუნველსაყოფად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2007/sc9127.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL AUTHORIZES ESTABLISHMENT OF ‘MULTIDIMENSIONAL PRESENCE’ IN CHAD, CENTRAL AFRICAN REPUBLIC, UNANIMOUSLY ADOPTING RESOLUTION 1778 (2007)|date=September 25, 2007|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1778(2007) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2007}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2007 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ჩადის შესახებ]]
[[კატეგორია:2007 წელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:2007 წელი ჩადში]]</text>
      <sha1>rz4stvttzb79v5t490gb6hyrbix7bk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ვალერი კაპრისკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890663</id>
    <revision>
      <id>5406900</id>
      <parentid>5406380</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qettoo55</username>
        <id>173573</id>
      </contributor>
      <origin>5406900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7303" sha1="5woxaehpe3mnsnqwqpkhydh41u2fbrl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ვალერი კაპრისკი
| ფოტო       =Valérie Kaprisky Cannes 2016.jpg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი = 
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =ვალერი შრესი
| დაბთარიღი   = 19 ოქტომბერი, 1962
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = მსახიობი
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''ვალერი კაპრისკი''' - (დ. {{დაბადების თარიღი|1962|10|19}}) [[ფრანგები|ფრანგი]] [[მსახიობი]].

==ცხოვრება და კარიერა==

იგი დაიბადა [[1962]] წლის 19 აგვისტოს ქალაქ [[ნეი-სიურ-სენი|ნეიი-სიურ-სენ]]ში, სახელით ვალერი შერესი. „კაპრისკი“ მისი [[პოლონელები|პოლონელი]] დედის ქალიშვილობის გვარია. მამის მხრიდან მას ბერძნულ-ოსმალური და არგენტინული წარმოშობა აქვს.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Filming Is Over, but Valerie Kaprisky Is Still Breathless Over Richard Gere |date=30 May 1983 |publisher=[[People (magazine)|People]] |author=Arthur Lubow |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20085129,00.html}}&lt;/ref&gt;

როდესაც ვალერი რვა წლის იყო, მისი ოჯახი ქალაქ კანში გადავიდა საცხოვრებლად. სწორედ იქ გაიცნო კანის კინოფესტივალი და გადაწყვიტა, რომ მსახიობი გამხდარიყო.

17 წლის ასაკში ის პარიზში გადავიდა. დღის განმავლობაში საშუალო სკოლაში სწავლობდა, საღამოობით კი სამსახიობო სკოლა „კურ ფლორანს“ ესწრებოდა.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.voici.fr/bios-people/valerie-kaprisky|title=Valérie Kaprisky – La biographie de Valérie Kaprisky avec Voici.fr|last=Média|first=Prisma|website=Voici.fr|language=fr|access-date=20 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.lexpress.fr/culture/cinema/valerie-kaprisky-revient-dans-le-coeur-des-hommes-2_816682.html|title=Valérie Kaprisky revient dans Le coeur des hommes 2|date=26 October 2007|work=LExpress.fr|access-date=20 December 2017|language=fr}}&lt;/ref&gt;

მან მონაწილეობა მიიღო ფრანგულ ეროტიკულ ფილმში „აფროდიტე“, რის შემდეგაც ამერიკულ კინოში დებიუტი შედგა ფილმში „[[უსუნთქოდ]]“ ([[1983]]). ეს ფილმი იყო ფრანგული ფილმის „სუნთქვის შეწყვეტამდე“ ახალი ვერსია. ამ ფილმში ვალერი კაპრისკი ამერიკელ მსახიობ [[რიჩარდ გირი|რიჩარდ გირ]]თან ერთად თამაშობდა.

ასევე მონაწილეობდა პოლონელი რეჟისორის [[ანდჟეი ჟუავსკი]]ს [[1984]] წლის ფილმში „[[საზოგადო ქალი]]“. ამ როლისთვის იგი [[1985]] წელს სეზარის პრემიის ნომინანტი გახდა საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1962]]
[[კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი]]
[[კატეგორია:მსახიობები]]
[[კატეგორია:ფრანგი მსახიობები]]</text>
      <sha1>5woxaehpe3mnsnqwqpkhydh41u2fbrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მელოდი ბარნსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890692</id>
    <revision>
      <id>5406994</id>
      <parentid>5406633</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5406994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17274" sha1="s1m7qye6rmm16pr6iqbaf1f0h32mmrj" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>s1m7qye6rmm16pr6iqbaf1f0h32mmrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406996</id>
      <parentid>5406994</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17372" sha1="c3cs5by0fsag0f0m3qvjfkmc3jbs6tf" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]</text>
      <sha1>c3cs5by0fsag0f0m3qvjfkmc3jbs6tf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406997</id>
      <parentid>5406996</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17457" sha1="q8bh092mke7co5wln79ty8bukvlct90" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]</text>
      <sha1>q8bh092mke7co5wln79ty8bukvlct90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406998</id>
      <parentid>5406997</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17360" sha1="0an13wwuex643lzhfa04cqh8nirksy2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]</text>
      <sha1>0an13wwuex643lzhfa04cqh8nirksy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406999</id>
      <parentid>5406998</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:დაბადებული 1964]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17428" sha1="1dqvp7pih45qmf6ojpp9l5xc5p9ystp" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]</text>
      <sha1>1dqvp7pih45qmf6ojpp9l5xc5p9ystp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407000</id>
      <parentid>5406999</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17525" sha1="kwy0x6b6xaamwpnjyi8494m748y419y" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]</text>
      <sha1>kwy0x6b6xaamwpnjyi8494m748y419y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407001</id>
      <parentid>5407000</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17607" sha1="r0y69orvyesbr75c18plzusyat9sdbr" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]]</text>
      <sha1>r0y69orvyesbr75c18plzusyat9sdbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407002</id>
      <parentid>5407001</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17708" sha1="tbyxv2nnwrqv2ss82sgn5aoalts2mdz" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები]]</text>
      <sha1>tbyxv2nnwrqv2ss82sgn5aoalts2mdz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407008</id>
      <parentid>5407002</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18043" sha1="138rtl2hoyms4wakvevbaw8l0bzhpn7" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

როგორც ტედ კენედის ყოფილი თანამშრომელი, ბარნსი ასევე იყო ყოფილ კონგრესმენთა თანამშრომელთა ჯგუფის ნაწილი ობამას თეთრ სახლში, ჯიმ მესინასთან (სენატორ მაქს ბაუქუსის ყოფილი თანაშემწე), პიტ რაუსსა და ჟან ლამბროსთან (სენატორ ტომ დეშლის), ფილ შილიროსთან (წარმომადგენელ ჰენრი ვაქსმანის ყოფილი თანაშემწე) და ლიზა კონვინსკისთან (სენატორ კენტ კონრადის ყოფილი თანაშემწე) ერთად. პოლ სტარი წერს, რომ ობამამ სწორედ ამ ყოფილ უფროს კონგრესმენთა თანაშემწეებზე დაყრდნობით შეძლო ჯანდაცვის რეფორმის კანონმდებლობის კონგრესში გატარება.[12]

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის სიმსუქნის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა სიმსუქნის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.[13]

2011 წლის ნოემბერში თეთრი სახლი გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგებოდა.[14] იგი 2012 წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.[3]

თეთრი სახლის შემდეგ
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა Melody Barnes Solutions LLC-ის აღმასრულებელი დირექტორი — სტრატეგიული ფირმისა, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება. 2014 წელს შევიდა Ventas, Inc.-ის,[4] 2015 წელს — Booz Allen Hamilton-ის,[7] ხოლო 2023 წელს — Hewlett Foundation-ის გამგეობაში.[15]

ბარნსი არის ასპენის ინსტიტუტის „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარე.[3][16]

2013 წლიდან[4] ბარნსი ასევე იყო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და NYU-ს რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარი.[3]

2018 წლიდან ბარნსი UVA-ს დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია — ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო, სასწავლო და საჯარო საქმეთა ინიციატივისა, რომელიც მსოფლიო დემოკრატიების წინაშე მდგარ უმნიშვნელოვანეს გამოწვევებს ეხება. იგი პრაქტიკის პროფესორია UVA-ს მილერის ცენტრში, სადაც 2016 წლიდან სტუმარ-პროფესორად და უფროს მკვლევარად, ასევე სამართლის სკოლის გამოჩენილ მკვლევარად მსახურობდა.[17]

ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.[18]

პირადი ცხოვრება
2009 წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე — აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანმთავარზე — ვაშინგტონში.[19][20]

2007 წელს ბარნსი შევიდა Washingtonian ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.[1][21]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}

*{{C-SPAN|1020628}}
**[http://www.c-span.org/video/?196160-1/qa-melody-barnes C-SPAN ''Q&amp;A'' interview with Barnes, January 14, 2007]
*{{NYTtopic|people/b/melody_c_barnes}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:ბარნსი,მელოდი}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები]]</text>
      <sha1>138rtl2hoyms4wakvevbaw8l0bzhpn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407018</id>
      <parentid>5407008</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17115" sha1="pns4yn988kft9yx6d3dss8qjgj9finn" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. [[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. 2016 წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს  და დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ H. ბარნსი უმცროსი, აშშ-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი (1934–2014), მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
1989 წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო ნიუ-იორკის იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც ლობირებას ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც სენატის სასამართლო კომიტეტზე სენატორ ედვარდ M. კენედის გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან 2003 წლამდე — მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

2009 წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი, ვინც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის ჭარბი წონის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც 2010 წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა ჭარბი წონის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Robin|last=Givhan|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/11/AR2010051101792.html |title=White House task force issues report on fighting childhood obesity|newspaper=Washington Post|date=May 12, 2010}}&lt;/ref&gt;

[[2011]] წლის ნოემბერში თეთრმა სახლმა გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგომას აპირებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Mike |last=Allen|url=https://www.politico.com/story/2011/10/melody-barnes-leaving-white-house-066458 |title=Melody Barnes leaving White House|website=[[Politico]]|date=November 24, 2011}}&lt;/ref&gt;  მან [[2012]] წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

==თეთრი სახლის შემდეგ==
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა  სტრატეგიული ფირმისა აღმასრულებელი დირექტორი, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება.

ბარნსი [[ასპენის ინსტიტუტი]]ს „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარეა.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2013/07/02/melody-barnes-aspen-ideas-disconnected-youth_n_3530576.html | work=Huffington Post | first=Nader | last=Salass | title=WATCH: Former Obama Cabinet Member Shares Youth Job Tips | date=July 2, 2013}}&lt;/ref&gt;

2013 წლიდან&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt; ბარნსი [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი]]ს გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარია.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

==ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები==
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.virginia.edu/content/melody-barnes-white-house-uva-monticello-and-jefferson|title=Melody Barnes on the White House, UVA, Monticello and Jefferson|date=2018-09-24|work=UVA Today|first=Caroline|last=Newman|access-date=2018-11-13|language=en}}&lt;/ref&gt;

==პირადი ცხოვრება==
[[2009]] წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე, აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანზე.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Rachel L. |last=Swarns|url=https://www.nytimes.com/2009/06/21/fashion/weddings/21VOWS.html |title=Vows: Melody Barnes and Marland Buckner Jr.|newspaper=The New York Times|date=June 20, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Ellen |last=McCarthy|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802744.html |title=OnLove: After Years of Friendship, Melody Barnes and Marland Buckner Said 'I Do'|newspaper=Washington Post|date=June 21, 2009}}&lt;/ref&gt;


2007 წელს ბარნსი შევიდა ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Leslie Milk, [https://washingtonian.com/2007/10/01/ten-well-dressed-women-melody-barnes/ Ten Well Dressed Women: Melody Barnes], ''Washingtonian'' (October 1, 2007).&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}

*{{C-SPAN|1020628}}
**[http://www.c-span.org/video/?196160-1/qa-melody-barnes C-SPAN ''Q&amp;A'' interview with Barnes, January 14, 2007]
*{{NYTtopic|people/b/melody_c_barnes}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:ბარნსი,მელოდი}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები]]</text>
      <sha1>pns4yn988kft9yx6d3dss8qjgj9finn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407056</id>
      <parentid>5407018</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16939" sha1="imf16bn3btmcfgcwcy65rpelqpl97w2" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. 

[[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. [[2016]] წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს და ასევე დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ ბარნსი, [[აშშ]]-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი, მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
[[1989]] წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო [[ნიუ-იორკი]]ს იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც [[ლობირება]]ს ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც [[ედუარდ კენედი|ედუარდ კენედი]]ს გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან [[2003]] წლამდე მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

[[2009]] წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი,რომელმაც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის ჭარბი წონის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც [[2010]] წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა ჭარბი წონის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Robin|last=Givhan|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/11/AR2010051101792.html |title=White House task force issues report on fighting childhood obesity|newspaper=Washington Post|date=May 12, 2010}}&lt;/ref&gt;

[[2011]] წლის ნოემბერში თეთრმა სახლმა გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგომას აპირებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Mike |last=Allen|url=https://www.politico.com/story/2011/10/melody-barnes-leaving-white-house-066458 |title=Melody Barnes leaving White House|website=[[Politico]]|date=November 24, 2011}}&lt;/ref&gt;  მან [[2012]] წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

==თეთრი სახლის შემდეგ==
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა  სტრატეგიული ფირმის აღმასრულებელი დირექტორი, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება.

ბარნსი [[ასპენის ინსტიტუტი]]ს „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარეა.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2013/07/02/melody-barnes-aspen-ideas-disconnected-youth_n_3530576.html | work=Huffington Post | first=Nader | last=Salass | title=WATCH: Former Obama Cabinet Member Shares Youth Job Tips | date=July 2, 2013}}&lt;/ref&gt;

2013 წლიდან&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt; ბარნსი [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი]]ს გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარია.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

==ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები==
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.virginia.edu/content/melody-barnes-white-house-uva-monticello-and-jefferson|title=Melody Barnes on the White House, UVA, Monticello and Jefferson|date=2018-09-24|work=UVA Today|first=Caroline|last=Newman|access-date=2018-11-13|language=en}}&lt;/ref&gt;

==პირადი ცხოვრება==
[[2009]] წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე, აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანზე.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Rachel L. |last=Swarns|url=https://www.nytimes.com/2009/06/21/fashion/weddings/21VOWS.html |title=Vows: Melody Barnes and Marland Buckner Jr.|newspaper=The New York Times|date=June 20, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Ellen |last=McCarthy|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802744.html |title=OnLove: After Years of Friendship, Melody Barnes and Marland Buckner Said 'I Do'|newspaper=Washington Post|date=June 21, 2009}}&lt;/ref&gt;


2007 წელს ბარნსი შევიდა ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Leslie Milk, [https://washingtonian.com/2007/10/01/ten-well-dressed-women-melody-barnes/ Ten Well Dressed Women: Melody Barnes], ''Washingtonian'' (October 1, 2007).&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}

*{{C-SPAN|1020628}}
**[http://www.c-span.org/video/?196160-1/qa-melody-barnes C-SPAN ''Q&amp;A'' interview with Barnes, January 14, 2007]
*{{NYTtopic|people/b/melody_c_barnes}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:ბარნსი,მელოდი}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები]]</text>
      <sha1>imf16bn3btmcfgcwcy65rpelqpl97w2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407059</id>
      <parentid>5407056</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16941" sha1="cl4udo8qrgh9c1v56zefby0wwog7o64" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
|სახელი       = მელოდი ბარნსი
|ფოტო     = Melody Barnes official portrait.jpg
|საქმიანობა     = შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი
|პრეზიდენტი  = [[ბარაკ ობამა]]
|წინამორბედი= [[კარლ ცინსმაისტერი]]
|მემკვიდრე  = [[სესილია მუნიოსი]]
|დაბთარიღი  = {{birth date and age|1964|4|29}}
|მეუღლე    = მარლენდ ბაქნერი
|განათლება  =  [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]],[[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]
}}
'''მელოდი C. ბარნსი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Melody Barnes; დ.[[29 აპრილი]], [[1964]]) — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] და [[პოლიტიკური მრჩეველი]]. 

[[სენატი]]ს სასამართლო კომიტეტზე სენატორ [[ტედ კენედი]]ს თანაშემწისა და მთავარი მრჩევლის თანამდებობის შემდეგ, ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;, შემდეგ კი შეუერთდა სენატორ [[ბარაკ ობამა]]ს [[2008]] წლის საპრეზიდენტო კამპანიას.

ობამას [[პრეზიდენტი|პრეზიდენტ]]ობის დაწყებისთანავე ბარნსი დაინიშნა შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა [[2009]] წლის იანვრიდან [[2012]] წლის იანვრამდე. შემდგომ  მუშაობდა [[ასპენის ინსტიტუტ]]სა და [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი|ნიუ-იორკის უნივერსიტეტ]]ში. [[2016]] წლიდან მოყოლებული მოღვაწეობს [[ვირჯინიის უნივერსიტეტი|ვირჯინიის უნივერსიტეტ]]ში (UVA) ,სადაც ასწავლის სამართალს და ასევე დემოკრატიის ინიციატივის თანადირექტორია.

==ადრეული ცხოვრება და განათლება==
ბარნსი დაიბადა 29 აპრილს, 1964 წელს და გაიზარდა [[ვირჯინია|ვირჯინი]]ის შტატის ქალაქ [[რიჩმონდი|რიჩმონდ]]ში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;&gt;{{cite news|first=Robert |last=Pear|url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/politics/25web-barnes.html |title=Melody C. Barnes|newspaper=[[The New York Times]]|date=November 25, 2008}}&lt;/ref&gt; მამამისი, ჩარლზ ბარნსი, [[აშშ]]-ის არმიის სამოქალაქო თანამშრომელი იყო, ხოლო დედა, მერი ფრენსის როჯერს ბარნსი კი, მასწავლებელი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://richmondfreepress.com/news/2014/dec/02/mary-frances-rogers-barnes-80-educator/ |title=Mary Frances Rogers Barnes, 80, educator|website=Richmond Free Press|date=December 2, 2014|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსმა [[1986]] წელს მიიღო ისტორიის საპატიო [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[ჩრდილოეთ კაროლინის უნივერსიტეტი]]დან, ხოლო [[1989]] წელს მიიღო [[სამართალი|სამართ]]ლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი [[მიჩიგანის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლიდან.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;&gt;[https://www.nyu.edu/about/leadership-university-administration/office-of-the-president/office-of-the-provost/global-programs/bios/melody-c-barnes.html Melody C. Barnes, Vice Provost for Global Student Leadership Initiatives], New York University.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;&gt;[http://www.businesswire.com/news/home/20140917006386/en/Ventas-Elects-White-House-Domestic-Policy-Director Ventas Elects Former White House Domestic Policy Director Melody Barnes to Board of Directors] (press release), ''Business Wire'' (September 17, 2014).&lt;/ref&gt; ბარნსი  „ალფა კაპა ალფას&quot; სორორიტეტის წევრია.&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802952.html The Receiving Lineup: Melody Barnes and Marland Buckner], ''Washington Post'' (April 3, 2016).&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

===თეთრ სახლამდე===
[[1989]] წელს ბარნსმა მუშაობა დაიწყო [[ნიუ-იორკი]]ს იურიდიულ ფირმა Shearman &amp; Sterling-ში, კორპორატიული ფინანსებისა და საფინანსო ინსტიტუტების განყოფილებაში, ასოცირებულ იურისტად.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt;

შემდეგ მუშაობდა Raben Group-ში, სადაც [[ლობირება]]ს ახორციელებდა ამერიკული სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის, სამოქალაქო უფლებათა სამეგობროს, ამერიკული კონსტიტუციის საზოგადოებისა და რეპროდუქციული უფლებების ცენტრის სასარგებლოდ.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;

ბარნსი ასევე მსახურობდა თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში საკანონმდებლო საქმეთა დირექტორად და წარმომადგენელთა პალატის სასამართლო კომიტეტის სამოქალაქო და საკონსტიტუციო უფლებათა ქვეკომიტეტის თანაშემწე მრჩევლად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;&gt;[https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/melody-barnes Melody Barnes: Former Domestic Policy Advisor], White House.&lt;/ref&gt; ამ უკანასკნელ როლში მუშაობდა [[1992]] წლის საარჩევნო უფლებათა გაუმჯობესების აქტზე.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[1995]]-დან [[1998]] წლამდე ბარნსი მუშაობდა,როგორც [[ედუარდ კენედი|ედუარდ კენედი]]ს გენერალური მრჩეველი, ხოლო 1998-დან [[2003]] წლამდე მთავარი მრჩეველი.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WhiteHouseBio&quot;/&gt;

[[2003]]-დან [[2008]] წლის ივლისამდე ბარნსი მუშაობდა მოაზროვნეთა ჯგუფ „ამერიკული პროგრესის ცენტრში&quot;. [[2005]]-დან [[2008]] წლამდე მუშაობდა ცენტრის პოლიტიკის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტად.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BAH&quot;&gt;[https://www.boozallen.com/content/boozallen/en_US/about/leadership/board-of-directors/melody-barnes.html Melody C. Barnes, Director], Booz Allen Hamilton.&lt;/ref&gt;

==თეთრი სახლი==
[[2009]] წლის იანვარში ობამას ინაუგურაციის შემდეგ ბარნსი გახდა პრეზიდენტის თანაშემწე და თეთრი სახლის შიდა პოლიტიკის საბჭოს დირექტორი.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

[[2009]] წლის ოქტომბერში ბარნსმა ფორტ-ბელვუარში ობამასთან ერთად გოლფი ითამაშა და გახდა პირველი ქალი,რომელმაც ობამას პრეზიდენტობის პერიოდში მასთან ერთად გოლფი ითამაშა (ობამა ადრე გააკრიტიკეს გოლფსა და კალათბურთში მხოლოდ მამაკაც თანამშრომლებთან თამაშისთვის).&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael D. |last=Shear|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/25/AR2009102502339.html |title=A first for Obama: Woman joins presidential golf outing|newspaper=Washington Post|date=October 26, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Mark |last=Leibovich|url=https://archive.nytimes.com/thecaucus.blogs.nytimes.com/2009/10/25/a-first-for-president-obama-female-aide-joins-round-of-golf/ |title=A First for President Obama: Female Aide Joins Round of Golf], |newspaper=The New York Times|date=October 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი რამდენიმე აფრიკელ-ამერიკელი ქალიდან ერთ-ერთია, ვინც ობამას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებს იკავებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Trymaine|last=Lee|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/melody-barnes-barack-obama-white-house_n_1298801|title=Melody Barnes, Former Obama Adviser, Talks Life After The White House|website=[[Huffington Post]]|date=February 24, 2012|access-date=November 17, 2025}}&lt;/ref&gt;

ბარნსი ხელმძღვანელობდა თეთრი სახლის ჭარბი წონის წინააღმდეგ სამუშაო ჯგუფს, რომელმაც [[2010]] წლის მაისში გამოაქვეყნა 124-გვერდიანი მოხსენება 70 რეკომენდაციით შეერთებულ შტატებში ბავშვთა ჭარბი წონის პრობლემის წინააღმდეგ საბრძოლველად.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Robin|last=Givhan|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/11/AR2010051101792.html |title=White House task force issues report on fighting childhood obesity|newspaper=Washington Post|date=May 12, 2010}}&lt;/ref&gt;

[[2011]] წლის ნოემბერში თეთრმა სახლმა გამოაცხადა, რომ ბარნსი გადადგომას აპირებდა.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Mike |last=Allen|url=https://www.politico.com/story/2011/10/melody-barnes-leaving-white-house-066458 |title=Melody Barnes leaving White House|website=[[Politico]]|date=November 24, 2011}}&lt;/ref&gt;  მან [[2012]] წლის იანვარში დატოვა თანამდებობა.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

==თეთრი სახლის შემდეგ==
თეთრი სახლიდან წასვლის შემდეგ ბარნსი გახდა  სტრატეგიული ფირმის აღმასრულებელი დირექტორი, რომელიც მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებსა და სხვა კლიენტებს ემსახურება.

ბარნსი [[ასპენის ინსტიტუტი]]ს „საზოგადოების გადაწყვეტილებათა ფორუმის&quot; თავმჯდომარეა.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2013/07/02/melody-barnes-aspen-ideas-disconnected-youth_n_3530576.html | work=Huffington Post | first=Nader | last=Salass | title=WATCH: Former Obama Cabinet Member Shares Youth Job Tips | date=July 2, 2013}}&lt;/ref&gt;

2013 წლიდან&lt;ref name=&quot;Ventas&quot;/&gt; ბარნსი [[ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი]]ს გლობალური სტუდენტური ლიდერობის ინიციატივების ვიცე-პროვოსტი და რობერტ F. ვაგნერის სახელობის საჯარო სამსახურის სამაგისტრო სკოლის უფროსი მკვლევარია.&lt;ref name=&quot;NYUBio&quot;/&gt;

==ჯილდოები და პატივსაცემი წოდებები==
2016 წელს ბარნსმა მიიღო „ვირჯინიის ისტორიის ძლიერი მამაკაცები და ქალები&quot; ჯილდო ვირჯინიის ბიბლიოთეკისა და Dominion Power-ისგან.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.virginia.edu/content/melody-barnes-white-house-uva-monticello-and-jefferson|title=Melody Barnes on the White House, UVA, Monticello and Jefferson|date=2018-09-24|work=UVA Today|first=Caroline|last=Newman|access-date=2018-11-13|language=en}}&lt;/ref&gt;

==პირადი ცხოვრება==
[[2009]] წლის 13 ივნისს ბარნსი დაქორწინდა მარლენდ ბაქნერ უმცროსზე, აშშ-ის წარმომადგენელ ჰეროლდ ფორდ უმცროსის ყოფილ მდივანზე.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Rachel L. |last=Swarns|url=https://www.nytimes.com/2009/06/21/fashion/weddings/21VOWS.html |title=Vows: Melody Barnes and Marland Buckner Jr.|newspaper=The New York Times|date=June 20, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Ellen |last=McCarthy|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/18/AR2009061802744.html |title=OnLove: After Years of Friendship, Melody Barnes and Marland Buckner Said 'I Do'|newspaper=Washington Post|date=June 21, 2009}}&lt;/ref&gt;


2007 წელს ბარნსი შევიდა ჟურნალის ათ კარგად ჩაცმულ ვაშინგტონელ ქალთა სიაში.&lt;ref name=&quot;PearProfile&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Leslie Milk, [https://washingtonian.com/2007/10/01/ten-well-dressed-women-melody-barnes/ Ten Well Dressed Women: Melody Barnes], ''Washingtonian'' (October 1, 2007).&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}
==რესურსები ინტერნეტში==
{{Commons category}}

*{{C-SPAN|1020628}}
**[http://www.c-span.org/video/?196160-1/qa-melody-barnes C-SPAN ''Q&amp;A'' interview with Barnes, January 14, 2007]
*{{NYTtopic|people/b/melody_c_barnes}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:ბარნსი,მელოდი}}

[[კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1964]]
[[კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ქალი იურისტები]]</text>
      <sha1>cl4udo8qrgh9c1v56zefby0wwog7o64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890695</id>
    <revision>
      <id>5406868</id>
      <parentid>5406613</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14576" sha1="pk42dlqcl5cm6939v7z4sjykhz6z7p5" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.[1]

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.[2]

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.[3]

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.[1]
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.[1]
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.[1]
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.[1]
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.[2]

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.[1]
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.[1]
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.[1]
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.[1]
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.[1]
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.[1]
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.[1]
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.[1]
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.[1]
* {{flag|Vietnam}}:პრეზიდენტმა ნგუენ მინ ტრიეტმა მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.[1]</text>
      <sha1>pk42dlqcl5cm6939v7z4sjykhz6z7p5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406869</id>
      <parentid>5406868</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14647" sha1="mn8j99c4s9d0ksiewzqerqy0wm11i30" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.[1]

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.[2]

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.[3]

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.[1]
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.[1]
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.[1]
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.[1]
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.[2]

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.[1]
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.[1]
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.[1]
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.[1]
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.[1]
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.[1]
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.[1]
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.[1]
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.[1]
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.[1]</text>
      <sha1>mn8j99c4s9d0ksiewzqerqy0wm11i30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406874</id>
      <parentid>5406869</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15035" sha1="dx9n59nfaen7hsw9jg6iqm986bscefy" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.[1]

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.[2]

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.[3]

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.[1]
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.[1]
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.[1]
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.[1]
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.[2]

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.[1]
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.[1]
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.[1]
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.[1]
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.[1]
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.[1]
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.[1]
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.[1]
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.[1]
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.[1]

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)</text>
      <sha1>dx9n59nfaen7hsw9jg6iqm986bscefy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406881</id>
      <parentid>5406874</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16177" sha1="quk6kraav4qeeoxrh3iabml2kk54x66" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)</text>
      <sha1>quk6kraav4qeeoxrh3iabml2kk54x66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406884</id>
      <parentid>5406881</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16318" sha1="8gst559hblrsntahrlmzmwaq31044na" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]</text>
      <sha1>8gst559hblrsntahrlmzmwaq31044na</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406885</id>
      <parentid>5406884</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16478" sha1="fib8y6baxxt82mmzn3g5lfnhsi05q2l" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}</text>
      <sha1>fib8y6baxxt82mmzn3g5lfnhsi05q2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406889</id>
      <parentid>5406885</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17148" sha1="rr7lklvze2ladlilivdjpc0cvx5vmrl" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =
|წელი =
|სხდომა =
|კოდი =
|დოკუმენტი =
|მომხრე =
|წინააღმდეგი =
|თავი შეიკავა =
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =
|შედეგი =
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}</text>
      <sha1>rr7lklvze2ladlilivdjpc0cvx5vmrl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406894</id>
      <parentid>5406889</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17950" sha1="5y1m3qa6odv8go6fuiq05b2sdf0euts" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1887
|ორგანო = უს
|თარიღი =24 სექტემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6191
|კოდი =S/RES/1887
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1887(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნება;&lt;br /&gt;ბირთვული გაუვრცელებლობა და ბირთვული განიარაღება
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Nwfz.svg
|წარწერა ={{legend0|#0000FF|ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონები}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF0000|[[ბირთვული კლუბი|ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF8800|ბირთვული გაზიარება}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#dddd00|სხვა ([[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება]])}} 
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}</text>
      <sha1>5y1m3qa6odv8go6fuiq05b2sdf0euts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406895</id>
      <parentid>5406894</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18104" sha1="n12fgopc0uf1lwvh0nev28kn61qt730" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1887
|ორგანო = უს
|თარიღი =24 სექტემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6191
|კოდი =S/RES/1887
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1887(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნება;&lt;br /&gt;ბირთვული გაუვრცელებლობა და ბირთვული განიარაღება
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Nwfz.svg
|წარწერა ={{legend0|#0000FF|ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონები}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF0000|[[ბირთვული კლუბი|ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF8800|ბირთვული გაზიარება}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#dddd00|სხვა ([[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება]])}} 
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>n12fgopc0uf1lwvh0nev28kn61qt730</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406897</id>
      <parentid>5406895</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბირთვული იარაღის გავრცელების შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18342" sha1="dqr0csmr84v636adk51pgf48a9mf9yz" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1887
|ორგანო = უს
|თარიღი =24 სექტემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6191
|კოდი =S/RES/1887
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1887(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნება;&lt;br /&gt;ბირთვული გაუვრცელებლობა და ბირთვული განიარაღება
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Nwfz.svg
|წარწერა ={{legend0|#0000FF|ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონები}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF0000|[[ბირთვული კლუბი|ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF8800|ბირთვული გაზიარება}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#dddd00|სხვა ([[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება]])}} 
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბირთვული იარაღის გავრცელების შესახებ]]</text>
      <sha1>dqr0csmr84v636adk51pgf48a9mf9yz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406898</id>
      <parentid>5406897</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ბირთვული იარაღი]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18418" sha1="mzejjr04y21zhrco703lbd04kfok6le" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|3|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1887
|ორგანო = უს
|თარიღი =24 სექტემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6191
|კოდი =S/RES/1887
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1887(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნება;&lt;br /&gt;ბირთვული გაუვრცელებლობა და ბირთვული განიარაღება
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Nwfz.svg
|წარწერა ={{legend0|#0000FF|ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონები}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF0000|[[ბირთვული კლუბი|ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF8800|ბირთვული გაზიარება}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#dddd00|სხვა ([[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება]])}} 
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბირთვული იარაღის გავრცელების შესახებ]]
[[კატეგორია:ბირთვული იარაღი]]</text>
      <sha1>mzejjr04y21zhrco703lbd04kfok6le</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406899</id>
      <parentid>5406898</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18295" sha1="pba3djgcnl0apz78hbixo2mfi8iydyc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1887
|ორგანო = უს
|თარიღი =24 სექტემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6191
|კოდი =S/RES/1887
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1887(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნება;&lt;br /&gt;ბირთვული გაუვრცელებლობა და ბირთვული განიარაღება
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Nwfz.svg
|წარწერა ={{legend0|#0000FF|ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონები}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF0000|[[ბირთვული კლუბი|ბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#FF8800|ბირთვული გაზიარება}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#dddd00|სხვა ([[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება]])}} 
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[24 სექტემბერი|24 სექტემბერს]], საბჭომ განიხილა გაუვრცელებლობისა და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების პრევენციის საკითხები მსოფლიოში.&lt;ref name=&quot;UN&quot;&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs//2009/sc9746.doc.htm Security Council pledges support for progress on stalled efforts to end nuclear weapons proliferations]. UN News Centre. 24 September 2009.&lt;/ref&gt;

==დეტალები==
ამ რეზოლუციით, საბჭო ცდილობს „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შექმნას და [[ბირთვული იარაღი]]ს გარეშე სამყაროს პირობების შექმნას [[ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულება|ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულების]] (NPT) მიზნების შესაბამისად, ისე, რომ ხელი შეუწყოს საერთაშორისო სტაბილურობას და ყველასთვის შეუზღუდავი უსაფრთხოების პრინციპზე დაყრდნობით“. მან მოუწოდა ყველა ქვეყანას, დაიცვან NPT-ით გათვალისწინებული ვალდებულებები, მათ შორის, თანამშრომლობა [[ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო]]სთან და ერებს, მიიღონ ზომები ბირთვული იარაღის შემცირების მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U. N. Security Council OKs nuclear limits|url=http://www.upi.com/Top_News/2009/09/24/UN-Security-Council-to-vote-on-nukes/UPI-83421253765092/|date=24 September 2009|agency=[[United Press International]]}}&lt;/ref&gt;

==მიღება==
საბჭომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღო. [[ლიბია|ლიბიის]] გარდა, ყველა წევრს წარმოადგენდნენ მათი სახელმწიფოების ან მთავრობის მეთაურები. შეხვედრას [[აშშ-ის პრეზიდენტი]] [[ბარაკ ობამა]] უძღვებოდა.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council endorses nuclear curbs|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/8272396.stm|date=24 September 2009|agency=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;

===უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები===
* {{დროშა|ჩინეთი}}: პრეზიდენტმა [[ხუ ძინთაო]]მ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან „ყველასთვის უფრო უსაფრთხო სამყაროს შესაქმნელად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოვხსნათ ბირთვული ომის საფრთხე“. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა „ყველა ქვეყნის უფლებას, მშვიდობიანად გამოიყენოს ბირთვული ენერგია“.&lt;ref name=&quot;un1&quot;&gt;[http://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/PRO/N09/523/14/PDF/N0952314.pdf?OpenElement Record of the meeting], UN Security Council&lt;/ref&gt;
* {{დროშა|საფრანგეთი}}: პრეზიდენტმა [[ნიკოლა სარკოზი]]მ ხაზი გაუსვა [[ირანი]]სა და [[ჩრდილოეთი კორეა|ჩრდილოეთ კორეის]] მიერ წინა რეზოლუციების „დარღვევებს“, რომლებმაც „აბსოლუტურად არანაირი ყურადღება არ მიაქციეს საერთაშორისო საზოგადოების განცხადებებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|რუსეთი}}: პრეზიდენტმა [[დიმიტრი მედვედევი|დიმიტრი მედვედევმა]] განაცხადა, რომ „ჩვენი მთავარი საერთო მიზანი იყო პრობლემური კვანძების გახსნა გაუვრცელებლობისა და განიარაღების სფეროში“. მან დასძინა, რომ „მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის საკითხი სერიოზულ ყურადღებას საჭიროებს“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|გაერთიანებული სამეფო}}: პრემიერ-მინისტრმა [[გორდონ ბრაუნი|გორდონ ბრაუნმა]] განაცხადა, რომ „პრეზიდენტ ობამას ხელმძღვანელობით მიღწეული ერთსულოვანი შეთანხმებით [...] და იმ შესანიშნავი გამოსვლებით, რომლებიც იყო წარმოთქმული მაგიდის გარშემო“, საბჭო „მსოფლიოს ერთიან, ცალსახა და განუყოფელ გზავნილს უგზავნის“, რომ „ბირთვული იარაღის მქონე და არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფოები“ ერთად იღებენ ვალდებულებას „შექმნან პირობები ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ამერიკის შეერთებული შტატები}}: შეხვედრის თავმჯდომარე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა, რომ „შემდეგი 12 თვე აბსოლუტურად კრიტიკული იქნებოდა იმის დასადგენად, წარმატებული იქნებოდა თუ არა ეს რეზოლუცია“ და „ბირთვული იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების შეჩერების საერთო ძალისხმევა“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=UN council backs nuclear arms curbs|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2009/09/2009924141640847134.html|date=24 September 2009|agency=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt;

გარდა ამისა, იმ ქვეყნებს, რომლებმაც ხელი არ მოაწერეს ბირთვული იარაღის გამოყენების შესახებ ხელშეკრულებას, მოუწოდეს ეს გაეკეთებინათ.

===უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები===
* {{დროშა|ავსტრია}}: პრეზიდენტმა [[ჰაინც ფიშერი|ჰაინც ფიშერმა]] განაცხადა, რომ ავსტრია „ძალიან კმაყოფილი“ იყო რეზოლუციით, თუმცა აღნიშნა, რომ „რეზოლუციები საკმარისი არ იყო“, რადგან „ყველა სახელმწიფომ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და აქტიური მონაწილეობა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
*{{დროშა|ბურკინა ფასო}}: პრეზიდენტმა [[ბლეზ კომპაორე]]მ გაიმეორა საბჭოს დანარჩენი წევრების შეხედულებები და განაცხადა, რომ „ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობისა და განიარაღების საკითხი [იყო] საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებასთან დაკავშირებული პრობლემების ცენტრში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ხორვატია}}: პრეზიდენტმა [[სტიპე მესიჩი|სტიპე მესიჩმა]] მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის როლის“ გაძლიერებას და განაცხადა, რომ „ყველა ქვეყანას უნდა ჰქონდეს გარანტირებული ბირთვული ენერგიის მშვიდობიანი გამოყენების უფლება“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|კოსტა-რიკა}}: პრეზიდენტმა [[ოსკარ არიას სანჩესი|ოსკარ არიას სანჩესმა]] აღნიშნა, რომ „უსაფრთხო სამყაროზე საუბარი დამაჯერებლად არ ჩანდა მანამ, სანამ არსებული შეთანხმებებიც კი არ სრულდებოდა“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|იაპონია}}: პრემიერ-მინისტრმა [[იუკიო ჰატოიამა]] მიესალმა რეზოლუციას და გაიხსენა, რომ „იაპონიამ აირჩია არაბირთვული გზა [...] ბირთვული შეიარაღების მანკიერი ციკლის თავიდან ასაცილებლად“ და რადგან „როგორც ბირთვული დაბომბვის ერთადერთი მსხვერპლი, მან [დაინახა] მორალური პასუხისმგებლობა ამაში“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ლიბია|1977}}:მუდმივმა წარმომადგენელმა [[აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამი|აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა]] განაცხადა, რომ ლიბიას სურს, „ახლო აღმოსავლეთი იყოს ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი ზონა“ და დაიცვა ყველა სახელმწიფოს უფლება, „განავითაროს თავისი შესაძლებლობები ბირთვული ენერგიის გამოყენებისა და ბირთვული საწვავის გამდიდრებისთვის - მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიანი მიზნებისთვის“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|მექსიკა}}:პრეზიდენტმა [[ფელიპე კალდერონი|ფელიპე კალდერონმა]] განაცხადა, რომ „მექსიკა დარწმუნებული იყო, რომ გლობალური მშვიდობა და უსაფრთხოება ვერ აშენდებოდა ბირთვული არსენალების დაგროვებაზე“ და რომ რეზოლუცია „უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი განიარაღების ახალი მომხრეობისკენ“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|თურქეთი}}:პრემიერ-მინისტრმა [[რეჯეფ თაიფ ერდოღანი|რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა]] ხაზი გაუსვა, რომ „ბირთვული განიარაღების საკითხთან დაკავშირებით ეტაპობრივი და მდგრადი მიდგომის საჭიროება არსებობს“ და განაცხადა, რომ თურქეთის აზრით, „სახელმწიფოები, რომლებიც სრულად იცავენ თავიანთ უსაფრთხოების ვალდებულებებს, უნდა სარგებლობდნენ სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიაზე შეუზღუდავი წვდომით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|უგანდა}}:პრეზიდენტმა [[იოვერი მუსევენი|იოვერი კაგუტა მუსევენიმ]] გაიმეორა საბჭოს აზრი და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ „აფრიკა დაინტერესებული იყო არა ბირთვული იარაღით, არამედ ბირთვული ენერგიით“.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;
* {{დროშა|ვიეტნამი}}:პრეზიდენტმა [[ნგუენ მინ ჩიეტი|ნგუენ მინ ჩიეტმა]] მხარი დაუჭირა საბჭოს კონსენსუსს და ხაზი გაუსვა მისი ქვეყნის ერთგულებას გაუვრცელებლობის მიმართ.&lt;ref name=&quot;un1&quot; /&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1835]] (2008)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874]] (2009)
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1977]] (2011)

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1887(2009) Text of Resolution 1887 at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ბირთვული იარაღის გავრცელების შესახებ]]
[[კატეგორია:ბირთვული იარაღი]]</text>
      <sha1>pba3djgcnl0apz78hbixo2mfi8iydyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ვენტასტეგა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890696</id>
    <revision>
      <id>5406856</id>
      <parentid>5406621</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5406856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4759" sha1="ijgjygwt6tazlma0bmgjpditw5yxf6m" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, Ventastega curonica, რომელიც აღწერილი იქნა 1996 წელს, მას შემდეგ, რაც 1933 წელს აღმოჩენილ იქნა ნამარხები და შეცდომით ასოცირდებოდა თევზთან, სახელწოდებით Polyplocodus wenjukovi . [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „Curonica“ ეხება Curonia-ს, ლათინურ სახელწოდებას კურზემესთვის , რეგიონისთვის დასავლეთ ლატვიაში . [ 2 ] Ventastega curonica აღმოაჩინეს ლატვიის ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი ტეტრაპოდი, რომელიც აღწერილი იყო ლატვიაში და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე დევონური ტეტრაპოდომორფი, რომელიც აღწერილი იყო აღწერის დროს. [ 2 ] აღმოჩენილი როგორც თავის ქალის, ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტების მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა დევონური ტეტრაპოდომორფები, მათ შორის აკანთოსტეგა და იქთიოსტეგა , [ 3 ] [ 2 ] და ხელს უწყობს თევზ-ტეტრაპოდის გადასვლის უკეთ გაგებას.


{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}</text>
      <sha1>ijgjygwt6tazlma0bmgjpditw5yxf6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406857</id>
      <parentid>5406856</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5406857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4880" sha1="5bpq7luifs7yqlyfwjrbbtpaqp3cs62" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით Polyplocodus wenjukovi. [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „Curonica“ ეხება Curonia-ს, ლათინურ სახელწოდებას კურზემესთვის , რეგიონისთვის დასავლეთ ლატვიაში . [ 2 ] Ventastega curonica აღმოაჩინეს ლატვიის ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი ტეტრაპოდი, რომელიც აღწერილი იყო ლატვიაში და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე დევონური ტეტრაპოდომორფი, რომელიც აღწერილი იყო აღწერის დროს. [ 2 ] აღმოჩენილი როგორც თავის ქალის, ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტების მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა დევონური ტეტრაპოდომორფები, მათ შორის აკანთოსტეგა და იქთიოსტეგა , [ 3 ] [ 2 ] და ხელს უწყობს თევზ-ტეტრაპოდის გადასვლის უკეთ გაგებას.


{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}</text>
      <sha1>5bpq7luifs7yqlyfwjrbbtpaqp3cs62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407114</id>
      <parentid>5406857</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4940" sha1="i6q9bx7sgrvgutaqvlcyuvbzrda2zfh" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით Polyplocodus wenjukovi. [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „Curonica“ ეხება Curonia-ს, ლათინურ სახელწოდებას კურზემესთვის , რეგიონისთვის დასავლეთ ლატვიაში . [ 2 ] Ventastega curonica აღმოაჩინეს ლატვიის ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი ტეტრაპოდი, რომელიც აღწერილი იყო ლატვიაში და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე დევონური ტეტრაპოდომორფი, რომელიც აღწერილი იყო აღწერის დროს. [ 2 ] აღმოჩენილი როგორც თავის ქალის, ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტების მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა დევონური ტეტრაპოდომორფები, მათ შორის აკანთოსტეგა და იქთიოსტეგა , [ 3 ] [ 2 ] და ხელს უწყობს თევზ-ტეტრაპოდის გადასვლის უკეთ გაგებას.


{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>i6q9bx7sgrvgutaqvlcyuvbzrda2zfh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407118</id>
      <parentid>5407114</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5202" sha1="7nins1eu31w93khh7qn6o70ss9ktx09" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით Polyplocodus wenjukovi. [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „Curonica“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას კურზემესთვის , რეგიონისთვის დასავლეთ ლატვიაში . [ 2 ] ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს ლატვიის ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი ტეტრაპოდი, რომელიც აღწერილი იყო ლატვიაში და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე დევონური ტეტრაპოდომორფი, რომელიც აღწერილი იყო აღწერის დროს. [ 2 ] აღმოჩენილი როგორც თავის ქალის, ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტების მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა დევონური ტეტრაპოდომორფები, მათ შორის აკანთოსტეგა და იქთიოსტეგა , [ 3 ] [ 2 ] და ხელს უწყობს თევზ-ტეტრაპოდის გადასვლის უკეთ გაგებას.

Ventastega curonica — ვენტასტეგა კურონიკა
Curonica — კურონიკა
Polyplocodus wenjukovi — პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>7nins1eu31w93khh7qn6o70ss9ktx09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407120</id>
      <parentid>5407118</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5244" sha1="qaoqs6kk5xzw0vh5tdbkszsiclzmm0p" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი. [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „Curonica“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას კურზემესთვის , რეგიონისთვის დასავლეთ ლატვიაში . [ 2 ] ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს ლატვიის ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი ტეტრაპოდი, რომელიც აღწერილი იყო ლატვიაში და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე დევონური ტეტრაპოდომორფი, რომელიც აღწერილი იყო აღწერის დროს. [ 2 ] აღმოჩენილი როგორც თავის ქალის, ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტების მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა დევონური ტეტრაპოდომორფები, მათ შორის აკანთოსტეგა და იქთიოსტეგა , [ 3 ] [ 2 ] და ხელს უწყობს თევზ-ტეტრაპოდის გადასვლის უკეთ გაგებას.

Ventastega curonica — ვენტასტეგა კურონიკა
Curonica — კურონიკა
Polyplocodus wenjukovi — პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>qaoqs6kk5xzw0vh5tdbkszsiclzmm0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407121</id>
      <parentid>5407120</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5260" sha1="o2jj9zkuq4wwvgbii5pvyi6er1by74c" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი. [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას კურზემესთვის , რეგიონისთვის დასავლეთ ლატვიაში . [ 2 ] ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს ლატვიის ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი ტეტრაპოდი, რომელიც აღწერილი იყო ლატვიაში და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე დევონური ტეტრაპოდომორფი, რომელიც აღწერილი იყო აღწერის დროს. [ 2 ] აღმოჩენილი როგორც თავის ქალის, ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტების მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა დევონური ტეტრაპოდომორფები, მათ შორის აკანთოსტეგა და იქთიოსტეგა , [ 3 ] [ 2 ] და ხელს უწყობს თევზ-ტეტრაპოდის გადასვლის უკეთ გაგებას.

Ventastega curonica — ვენტასტეგა კურონიკა
Curonica — კურონიკა
Polyplocodus wenjukovi — პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>o2jj9zkuq4wwvgbii5pvyi6er1by74c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407122</id>
      <parentid>5407121</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5748" sha1="kmryz2nmgsj7e6ri31b36ko9ozb9167" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს [ 2 ] ) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე. [ 2 ] ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი. [ 2 ] სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].[ 2 ] ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს. [ 2 ] აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]]. [ 3 ] [ 2 ] ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

Ventastega curonica — ვენტასტეგა კურონიკა
Curonica — კურონიკა
Polyplocodus wenjukovi — პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>kmryz2nmgsj7e6ri31b36ko9ozb9167</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407126</id>
      <parentid>5407122</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7556" sha1="pxufi8bxtcg2gcp59d4s05f4q61an8g" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]]. [ 3 ]&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

Ventastega curonica — ვენტასტეგა კურონიკა
Curonica — კურონიკა
Polyplocodus wenjukovi — პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>pxufi8bxtcg2gcp59d4s05f4q61an8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407130</id>
      <parentid>5407126</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7857" sha1="ous6oq2ssg2xc3oohxx58mhc633igpu" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per E.; Clack, Jennifer A.; Lukševičs, Ervīns; Blom, Henning; Zupiņš, Ivars (June 2008). &quot;Ventastega curonica and the origin of tetrapod morphology&quot;. Nature. 453 (7199): 1199–1204. Bibcode:2008Natur.453.1199A. doi:10.1038/nature06991. ISSN 0028-0836. PMID 18580942. S2CID 4344417.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

Ventastega curonica — ვენტასტეგა კურონიკა
Curonica — კურონიკა
Polyplocodus wenjukovi — პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>ous6oq2ssg2xc3oohxx58mhc633igpu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407131</id>
      <parentid>5407130</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7682" sha1="oi4jnft9m5qv0s56uj54id9a75g5h86" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per E.; Clack, Jennifer A.; Lukševičs, Ervīns; Blom, Henning; Zupiņš, Ivars (June 2008). &quot;Ventastega curonica and the origin of tetrapod morphology&quot;. Nature. 453 (7199): 1199–1204. Bibcode:2008Natur.453.1199A. doi:10.1038/nature06991. ISSN 0028-0836. PMID 18580942. S2CID 4344417.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}


Ventastega curonica. Curonica. Polyplocodus wenjukovi.</text>
      <sha1>oi4jnft9m5qv0s56uj54id9a75g5h86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407132</id>
      <parentid>5407131</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7622" sha1="ohsb33zaknli96dbc9ivbrnm71k0ldf" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per E.; Clack, Jennifer A.; Lukševičs, Ervīns; Blom, Henning; Zupiņš, Ivars (June 2008). &quot;Ventastega curonica and the origin of tetrapod morphology&quot;. Nature. 453 (7199): 1199–1204. Bibcode:2008Natur.453.1199A. doi:10.1038/nature06991. ISSN 0028-0836. PMID 18580942. S2CID 4344417.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}</text>
      <sha1>ohsb33zaknli96dbc9ivbrnm71k0ldf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407134</id>
      <parentid>5407132</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7756" sha1="s7yh4cte2k6eojjtvdst414i0kx214t" xml:space="preserve">Ventastega


{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|3|06|2026}}


'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per E.; Clack, Jennifer A.; Lukševičs, Ervīns; Blom, Henning; Zupiņš, Ivars (June 2008). &quot;Ventastega curonica and the origin of tetrapod morphology&quot;. Nature. 453 (7199): 1199–1204. Bibcode:2008Natur.453.1199A. doi:10.1038/nature06991. ISSN 0028-0836. PMID 18580942. S2CID 4344417.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>s7yh4cte2k6eojjtvdst414i0kx214t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407142</id>
      <parentid>5407134</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7553" sha1="9qgy8orka3bypjvf1dqyucq0da5ajvl" xml:space="preserve">'''ვენტასტეგა'''({{lang-la|Venta}} — აღნიშნავს მდინარე [[ვენტა|ვენტას]] ფორმაციას, სადაც ვენტასტეგა აღმოაჩინეს&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;) — ღეროვანი [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი, რომელიც ცხოვრობდა გვიანი [[დევონური სისტემა|დევონური პერიოდის]] ზედა [[ფამენიანური პერიოდი|ფამენიანურ პერიოდში]], დაახლოებით 372.2-დან 358.9 მილიონ წლამდე.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ცნობილია მხოლოდ ერთი სახეობა, რომელიც ამ გვარს მიეკუთვნება, [[ვ.კურიონიკა]], რომელიც აღწერეს [[1996]] წელს, მას შემდეგ, რაც [[1933]] წელს აღმოაჩინეს ნამარხები. ამ ყველაფრის მერე ვანტასტეგა შეცდომით ასოცირდებოდა [[თევზები|თევზთან]], ლათინური სახელწოდებით პოლიპლოკოდუს ვენიუკოვი.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  სახეობის სახელწოდებაში „კურონიკა“ ეხება კურონიკას, ლათინურ სახელწოდებას [[კურზემე|კურზემესთვის]], რეგიონისთვის დასავლეთ [[ლატვია|ლატვიაში]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; ვენტასტეგა კურონიკა  აღმოაჩინეს [[ლატვია|ლატვიის]] ორ ადგილას და იყო პირველი ღეროვანი [[ტეტრაპოდი]], რომელიც აღწერილი იყო [[ლატვია|ლატვიაში]] და ასევე იყო მხოლოდ მეოთხე [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები|ტეტრაპოდომორფი]], რომელიც აღწერილი იყო აღწერების დროს.&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt; აღმოჩენილია როგორც [[თავის ქალა|თავის ქალის]], ასევე თავის ქალის შემდგომი ელემენტები. მორფოლოგიის მიხედვით (იხილეთ ქვემოთ), ვენტასტეგა უფრო პრიმიტიულია, ვიდრე სხვა [[დევონური სისტემა|დევონური]] [[ტეტრაპოდომორფები]], მათ შორის [[აკანტოსტეგა|აკანთოსტეგა]] და [[იქტოსტეგა|იქთიოსტეგა]].&lt;ref&gt;Ahlberg, Per E.; Clack, Jennifer A.; Lukševičs, Ervīns; Blom, Henning; Zupiņš, Ivars (June 2008). &quot;Ventastega curonica and the origin of tetrapod morphology&quot;. Nature. 453 (7199): 1199–1204. Bibcode:2008Natur.453.1199A. doi:10.1038/nature06991. ISSN 0028-0836. PMID 18580942. S2CID 4344417.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ahlberg, Per Erik; Luksevics, Ervins; Lebedev, Oleg (1994-02-28). &quot;The First Tetrapod Finds from the Devonian (Upper Famennian) of Latvia&quot;. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 343 (1305): 303–328. doi:10.1098/rstb.1994.0027. ISSN 0962-8436.&lt;/ref&gt;  ეს ყველაფერი ხელს უწყობს [[თევზები|თევზებსა]] და [[ტეტრაპოდი|ტეტრაპოდებს]] შორის გადასვლის უკეთ გაგებას.

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია:გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>9qgy8orka3bypjvf1dqyucq0da5ajvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890701</id>
    <revision>
      <id>5407209</id>
      <parentid>5406694</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები; დაემატა სქოლიოს თარგი</comment>
      <origin>5407209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6484" sha1="dvyt2mmit2k0r6dedmuld4kj5k9t8x9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არჩევნები
|არჩევნების სახელი = სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2026
|ქვეყანა = სომხეთი
|ტიპი = საპარლამენტო
|წინა არჩევნები = სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2021)
|წინა წელი = 2021
|წინა პარლამენტის წევრები =
|არჩევნების თარიღი = 7 ივნისი 2026
|არჩეული პარლამენტის წევრები =
|შემდეგი არჩევნები =
|შემდეგი წელი =
|შემდეგი პარლამენტის წევრები =
|საარჩევნო ხმები =
|საჭირო ხმები =
|საარჩევნო ადგილები = [[სომხეთის ეროვნული კრება]]ს 101 ადგილი (დამატებითი და გამათანაბრებელი მანდატების ჩათვლით)
|უმრავლესობის ადგილი = 51
|გამოკითხვის მეთოდები =
|ამომრჩეველთა გამოცხადება =

|სურათი1 = 
|ლიდერი1 = [[ნიკოლ ფაშინიანი]]
|პარტია1 = 
|ალიანსი1 = –
|ბოლო არჩევნები1 = [[სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2021|2021]]
|ადგილები მანამდე1 = 69
|საჭირო ადგილები1 =
|ადგილები1 = 71
|ადგილები შემდეგ1 =
|ადგილების ცვლილება1 =
|მოსახლეობის ხმები1 =
|პროცენტულობა1 =

|სურათი2 = 
|ლიდერი2 = [[რობერტ ქოჩარიანი]]
|პარტია2 = 
|ალიანსი2 = –
|ბოლო არჩევნები2 = [[სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2021|2021]]
|ადგილები მანამდე2 = 27
|საჭირო ადგილები2 =
|ადგილები2 = 29
|ადგილები შემდეგ2 =
|ადგილების ცვლილება2 =
|მოსახლეობის ხმები2 =
|პროცენტულობა2 =
|ცვლილება2 =

|სურათი3 = 
|ლიდერი3 = [[სამველ კარაპეტიანი]]
|პარტია3 = 
|ალიანსი3 = –
|ბოლო არჩევნები3 =
|ადგილები მანამდე3 =
|საჭირო ადგილები3 =
|ადგილები3 = 7
|ადგილები შემდეგ3 =
|ადგილების ცვლილება3 =
|მოსახლეობის ხმები3 =
|პროცენტულობა3 =
|ცვლილება3 =

|სურათი4 = 
|ლიდერი4 = [[გაგიკ ცარუკიანი]]
|პარტია4 = 
|ალიანსი4 = –
|ბოლო არჩევნები4 =
|ადგილები მანამდე4 =
|საჭირო ადგილები4 =
|ადგილები4 =
|ადგილები შემდეგ4 =
|ადგილების ცვლილება4 =
|მოსახლეობის ხმები4 =
|პროცენტულობა4 =
|ცვლილება4 =

|არჩევნებამდე = [[ნიკოლ ფაშინიანი]]
|არჩევნებამდე პარტია = 
|წოდების სახელი = პრემიერ-მინისტრი
|არჩევნების შემდეგ =
|არჩევნების შემდეგ პარტია =
}}

'''2026 წლის სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები''' — [[სომხეთის ეროვნული კრება|სომხეთის ეროვნული კრების]] IX მოწვევის არჩევნები, რომელიც გაიმართება [[2026]] წლის 7 ივნისს.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.elections.am/
 |title=Հայաստանի Հանրապետության ընտրություններ
 |publisher=Central Electoral Commission of Armenia
 |access-date=27 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

ეს იქნება პირველი საპარლამენტო არჩევნები [[მთიანი ყარაბაღი]]დან ეთნიკური სომხების სრული იძულებითი გადასახლებისა და თვითგამოცხადებული [[არცახის რესპუბლიკა|არცახის რესპუბლიკის]] დაშლის შემდეგ, რაც [[2023]] წლის ბოლოს [[აზერბაიჯანი]]ს მიერ განხორციელებული სამხედრო და პოლიტიკური პროცესების შედეგად მოხდა.&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.azatutyun.am/a/32867430.html
 |title=Pashinian Meets Border Villagers On Land Transfer To Azerbaijan
 |last=Simonian
 |first=Karine
 |date=18 March 2024
 |website=Azatutyun
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.primeminister.am/en/interviews-and-press-conferences/item/2025/03/21/Nikol-Pashinyan-interview/
 |title=Prime Minister Nikol Pashinyan's Interview to Public TV
 |website=Prime Minister of Armenia
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.1lurer.am/en/2025/06/07/Next-Parliamentary-elections-will-be-held-on-June-7-2026-Alen-Simonyan/1326754
 |title=Next Parliamentary elections will be held on June 7, 2026: Alen Simonyan
 |date=7 June 2025
 |website=First News Channel
 |language=en
 |access-date=8 November 2025
}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>dvyt2mmit2k0r6dedmuld4kj5k9t8x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ავტოდრეზინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890703</id>
    <revision>
      <id>5407208</id>
      <parentid>5406738</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები</comment>
      <origin>5407208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24834" sha1="8hxuxvneta1gxqsh8d66k3wli4ycznm" xml:space="preserve">[[სურათი:Brwm20.JPG|thumb|სატვირთო-ამწევი ავტოდრეზინა [[ДГКУ|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;]] [[ბარანოვიჩის სარკინიგზო ტექნიკის მუზეუმი|ბარანოვიჩის სარკინიგზო ტექნიკის მუზეუმში]]]]
'''ავტოდრეზინა''', '''ბენზინმავალი'''&lt;ref&gt;[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%91%D0%A1%D0%AD1/%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B7 Бензиновоз // Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.]&lt;/ref&gt; — [[სარელსო ტრანსპორტი]]ს თვითმავალი არაასაღები საშუალება ([[დრეზინა|დრეზინის]] მსხვილი სახესხვაობა), რომელიც მოძრაობაში მოდის [[შიდა წვის ძრავი]]ს დახმარებით (ჩვეულებრივ [[ავტომობილის ძრავი|ავტომობილის ტიპის]]).

[[ავტომოტრისა|ავტომოტრისის]] ახლო [[ანალოგია|ანალოგი]]. 1927—1936 წლების პერიოდის [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა საკავშირო]] ტექნიკური ენციკლოპედია ამ სიტყვის ახსნა-განმარტების სანახავად გვაგზავნის „ავტომოტრისების“ და „[[ჯავშანმატარებელი|ჯავშანმატარებლების]]“ სტატიებში.&lt;ref&gt;[[s:ТЭ1/Автодрезина|Автодрезина, Техническая энциклопедия (1927—1936).]]&lt;/ref&gt; ჩვეულებრივ ავტოდრეზინა გამოიყენება [[რკინიგზის ლიანდაგი]]ს, [[საკონტაქტო ქსელი]]ს ან სხვა რკინიგზის ნაგებობების რემონტისთვის და მომსახურებისთვის პერსონალის გადასაყვანად, ინსტრუმენტების, მასალების და მექანიზმების გადასატანად, მოწყობილობების მონტაჟისთვის, ასევე საინსპექციო მგზავრობისთვის.&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot;&gt;{{წიგნი|ავტორი= Добросельский К. М. |ნაწილი= |სათაური= Автодрезина |ორიგინალი= |წყარო= |პასუხისმგებელი= гл. ред. А. М. Прохоров.|გამოცემა= 3-е изд|ადგილი= М|გამომცემლობა= Большая советская энциклопедия : [в 30 т.]|წელი= 1969—1978.|ტომი= |ფურცლები= |ფურცელი= |სერია= |isbn= |ტირაჟი= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Автомотрисы и автодрезины&quot;&gt;{{წიგნი|ავტორი= Воробьёв В. В., Самсонов М. А., Чекулаев В. Е. |ნაწილი= |სათაური= Автомотрисы и автодрезины. Управление и обслуживание |ორიგინალი= |წყარო= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= М |გამომცემლობა= Транспорт (издательство) |წელი= 1987 |ტომი= |ფურცელი= 5 |ფურცლები= 215 |სერია= |isbn = |ტირაჟი= 30000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot;&gt;[https://search.rsl.ru/ru/record/01001687278 Дрезина // Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 125. —] ISBN 5-85270-115-7.&lt;/ref&gt; 1941 წლისთვის საბჭოთა კავშირში არსებობდნენ ავტოდრეზინები [[Уа (ავტოდრეზინა)|У&lt;sup&gt;а&lt;/sup&gt;]] და [[СП (ავტოდრეზინა)|СП]], У&lt;sup&gt;а&lt;/sup&gt;-ს ავტოდრეზინებზე შეიძლებოდა [[მისაბმელი|მისაბმელების]] ჩაბმა.&lt;ref&gt;[[s:Постановление ГКО № 335сс от 31.07.41|Постановление ГКО Союза ССР № ГКО-335сс «О разбронировании мобилизационных резервов восстановительных материалов и оборудования», от 31 июля 1941 года.]]&lt;/ref&gt;

== კლასიფიკაცია ==
ავტოდრეზინები საბჭოთა კავშირში და [[რუსეთი|რუსეთის ფედერაციაში]] ფართედ გამოიყენებოდნენ და გამოიყენებიან [[სალოკომოტივე დეპო|სალოკომოტივე]] და სავაგონო დეპოების, [[რკინიგზის სადგური|რკინიგზის სადგურების]], [[სალიანდაგო დისტანცია|სალიანდაგო დისტანციების]], [[სიგნალიზაციის და კავშირგაბმულობის დისტანცია|სიგნალიზაციის და კავშირგაბმულობის დისტანციების]] სამეურნეო მომსახურებისთვის და ამაზე დამოკიდებულობით იყოფიან სატვირთოებად და სამგზავროებად (სამომსახურეო); სატვირთოებს შორის ცალკე გამოიყოფა [[საავარიო-აღმდგენი ავტოდრეზინა|საავარიო-აღმდგენი ავტოდრეზინები]].&lt;ref name=&quot;Автомотрисы и автодрезины&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot; /&gt; ზოგიერთი სამგზავრო ავტოდრეზინები არსებითად წარმოადგენენ მცირე სიმძლავრის ძრავებიან მცირეგაბარიტიან ავტომოტრისებს.&lt;ref name=&quot;Толковый словарь&quot;&gt;{{წიგნი|ავტორი=Ефремова Т. Ф.|სათაური=Современный толковый словарь русского языка|წყარო= |место=М.|გამომცემლობა= АСТ, Астрель, Харвест|წელი=2000, 2006|isbn=5-17-029521-9, 5-17-013734-6, 5-271-12339-1, 5-271-12338-3|ref=''Ефремова Т. Ф.''}}&lt;/ref&gt; ამას გარდა, ზოგიერთ ავტომოტრისას (მაგალითად, [[АС1А]]) შეიძლება ვუწოდოთ ავტოდრეზინა.&lt;ref name=&quot;rak1&quot;&gt;{{წიგნი|ავტორი=Раков В. А.|ნაწილი=Служебные автомотрисы АС1А|წყარო ნაწილი=http://poezdvl.com/books/rakov/rakov1_39.html|სათაური=Локомотивы и моторвагонный подвижной состав железных дорог Советского Союза 1976−1985|წყარო=http://poezdvl.com/books/rakov/index.html|ადგილი=М.|გამომცემლობა=Транспорт|წელი=1990|ფურცელი=148|isbn=5-277-00933-7|archivedate=2020-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200810042647/https://poezdvl.com/books/rakov/index.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rak2&quot;&gt;{{წიგნი|ავტორი=Раков В. А.|სათაური=Локомотивы отечественных железных дорог 1956−1975|წყარო=|ადგილი=М.|გამომცემლობა=Транспорт|წელი=1999|ფურცელი=443|isbn=5-277-02012-8}}. — Гл. 10. Автономные вагоны и поезда. — § 10.1. Общие сведения&lt;/ref&gt;

ადრე ავტოდრეზინებს ასევე მიაკუთვნებდნენ მსუბუქ ასაღებ (300 კგ-მდე) მანქანებს, აღჭურვილებს [[მოტოციკლი|მოტოციკლეტის]] ძრავებით (რომლებსაც ასევე მოტოდრეზინებს უწოდებდნენ); შედეგად, მასაზე დამოკიდებულებით არსებობდა ავტოდრეზინების ქვედანაყოფი ასაღებ და არაასაღებ ავტოდრეზინებად.&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot; /&gt; დღეისთვის ასეთი კლასიფიკაცია მოძველებულია: ასაღები მანქანები კლასიფიცირდება, როგორც [[მოტოდრეზინა|მოტოდრეზინები]],&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{წიგნი|ავტორი= Добросельский К. М. |ნაწილი= |სათაური= Мотодрезина |ორიგინალი= |წყარო= |პასუხისმგებელი= гл. ред. А. М. Прохоров.|გამოცემა= 3-е изд|ადგილი= М|გამომცემლობა= Большая советская энциклопедия : [в 30 т.]|წელი= 1969—1978.|ტომი= |ფურცლები= |ფურცელი= |სერია= |isbn= |ტირაჟი= }}&lt;/ref&gt; მაშინ როდესაც ტერმინ „ავტოდრეზინებში“ იგულისხმება მხოლოდ არაასაღები მანქანები.&lt;ref name=&quot;Автомотрисы и автодрезины&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://search.rsl.ru/ru/record/01001687278 Автомотриса // Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 23. —] ISBN 5-85270-115-7.&lt;/ref&gt;

== კონსტრუქცია ==
ავტოდრეზინები შეიძლება აღჭურვილები იყვნენ [[ამწე|ამწე კრანებით]] ტვირთამწეობით 1—5 ტონა, სამონტაჟო კოშკურებით, [[საზომი ხელსაწყო]]ებით და ა.შ. ავტოდრეზინის ძრავის სიმძლავრე ჩვეულებრივ შეადგენს 100—250 ცხ. ძალას, მაქსიმალური სიჩქარე — 80—100 კმ/სთ.&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Автомотрисы и автодрезины&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot; /&gt;

''სატვირთო ავტოდრეზინები'' წარმოადგენენ მანქანებს ბაქნის ბაზაზე (ჩვეულებრივ ორღერძიანი) და აღჭურვილია [[კარბურატორული ძრავი]]თ [[მექანიკური გადაცემა|მექანიკური გადაცემით]] ან [[დიზელის ძრავი]]თ [[ჰიდრავლიკური გადაცემა|ჰიდრავლიკური გადაცემით]]. მანქანები დიზელის ძრავით შეიძლება გამოყენებული იქნას წევის საშუალების სახით [[გადასარბენი|გადასარბენზე]] მოძრაობისას 60 ტონას და [[სამანევრო სამუშაო]]ების ჩატარებისას 300 ტონას მიღწეული ტვირთიანი ბაქნისთვის; ასეთი ავტოდრეზინების ძალოვანი ამძრავი, უსაფეხურო ავტომატური რეგულირების ხელშეწყობით, უზრუნველყოფს მაქსიმალურ წევის ძალას ადგილიდან დაძვრისას, მისი რბილი ცვლილება მოძრაობისას და მუშაობის შესაძლებლობას მოკლევადიანი გადატვირთვებით (მაგალითისთვის, აღმართზე მოძრაობის დროს).&lt;ref name=&quot;Автомотрисы и автодрезины&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot; /&gt;

''სამგზავრო ავტოდრეზინები'' წარმოადგენენ სკამებით აღჭურვილ სპეციალური კონსტრუქციის მცირე თვითმავალ [[დახურული ვაგონი|დახურულ ვაგონებს]] (ჩვეულებრივ ორღერძიანები). დასაჯდომი ადგილების რაოდენობა — 20—30&lt;ref name=&quot;БСЭ&quot; /&gt; (ჩვეულებრივ 24).&lt;ref name=&quot;Автомотрисы и автодрезины&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ЖДТЭ&quot; /&gt;

ზოგიერთი ავტოდრეზინა შენდება სერიული მსუბუქი ან [[სატვირთო ავტომობილი|სატვირთო ავტომობილების]] ბაზაზე. ასეთი მანქანები შეიძლება იყვნენ, როგორც ქარხანაში აწყობილები, ასევე კუსტარულად ნაწარმოებები.

== ავტოდრეზინების აღჭურვილობა ==
სამუშაოზე გასვლისას [[საბჭოთა კავშირის გზათა მიმოსვლის სამინისტრო]]ს ''ავტოდრეზინა'' შესაბამისი სახით მომზადებული და აღჭურვილი უნდა ყოფილიყო ტექნიკური დოკუმენტაციით, სათადარიგო ნაწილების კომპლექტით, სიგნალებით და ინსტრუმენტებით. ''ავტოდრეზინის'' აუცილებელ კომპლექტში უნდა ყოფილიყო:
* ტექნიკური დოკუმენტაცია;
* სათადარიგო ნაწილების კომპლექტი (სავალდებულო მინიმუმი):
** ორი [[სამუხრუჭე ხუნდი]];
** [[ვენტილატორი]]ს ღვედი და [[კომპრესორი]]ს ამძრავი;
** [[აალების სანთელი|აალების სანთლების]] კომპლექტი;
** მწყვეტარას კონტაქტები;
** კონდენსატორი;
** გადამცემი ჯაჭვი (''ავტოდრეზინებისათვის'' ჯაჭვური გადამცემებით);
** სათადარიგო [[კარდანის ლილვი]] სახსრებით (ავტოდრეზინისთვის [[АС1]]).
* სიგნალების კომპლექტი:
** ორი ხელის [[სასიგნალო ფანარი]];
** ორი კომპლექტი ხელის [[სასიგნალო ალამი]];
** ორი [[სასიგნალე ბუკი]];
** ექვსი [[სარკინიგზო პეტარდა]];
** ორი [[ფარი (მანქანის სანათი)|ფარი]] გამჭირვალე სიგნალებით;
** ორი ფარი წითელი შუშებით;
** ორი ჩირაღდან-სანთელი;
** [[სასტვენი|სასიგნალო სასტვენი]].
''ავტოდრეზინის'' მუდმივ კომპლექტში უნდა ყოფილიყო:
* ორი [[სამუხრუჭე ბუნიკი]];
* ორი [[დომკრატი]];
* [[ცეცხლსაქრობი]];
* [[საჰაერო ნასოსი]] ([[საწვავის მიწოდების სისტემა|ბენზინსადენის]] გაქრევისთვის);
* ორი ორრგოლიანი ჯაჭვი. ინსტრუმენტის და ინვენტარის კომპლექტი უზრუნველყოფილი იყო ''ავტოდრეზინის'' სატაბელო მოდელის შესაბამისად.

== გალერეა ==
&lt;gallery&gt;
DMSu (ДМСу).jpg|სამონტაჟო ავტოდრეზინა ДМС [[მოსკოვის რკინიგზის რკინიგზის ტრანსპორტის განვითარების ისტორიის მუზეუმი|მოსკოვის რკინიგზის რკინიგზის ტრანსპორტის განვითარების ისტორიის მუზეუმში]]
АГМу-5256 AGMu-5256.jpg|АГМ&lt;sup&gt;У&lt;/sup&gt; (სატვირთო-სამონტაჟო ავტოდრეზინა) [[მოსკოვის რკინიგზის რკინიგზის ტრანსპორტის განვითარების ისტორიის მუზეუმი|მოსკოვის რკინიგზის რკინიგზის ტრანსპორტის განვითარების ისტორიის მუზეუმში]]
AGD1м (АГД1м).jpg|АГД-1М (დიზელის სატვირთო ავტომოტრისა მოდერნიზირებული) [[მოსკოვის რკინიგზის რკინიგზის ტრანსპორტის განვითარების ისტორიის მუზეუმი|მოსკოვის რკინიგზის რკინიგზის ტრანსპორტის განვითარების ისტორიის მუზეუმში]]
Brwm4.JPG|სამომსახურეო ავტომოტრისა [[АС1А]] (ზოგჯერ მოიხსენიება, როგორც ავტოდრეზინა) 
Brwm18.JPG|სატვირთო-ამწევი ავტოდრეზინა [[ДГКУ|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;]] [[ბარანოვიჩის სარკინიგზო ტექნიკის მუზეუმი|ბარანოვიჩის სარკინიგზო ტექნიკის მუზეუმში]]
MPT-4 in Ukraine 01.jpg|დასატვირთ-სატრანსპორტო მოტომავალი [[МПТ4]]
MPT-6-041 in the Moskow area.JPG|დასატვირთ-სატრანსპორტო მოტომავალი [[МПТ6]]
&lt;/gallery&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
* [[ჯავშანდრეზინა]]
* [[საავტომობილო-სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალება]]

==ლიტერატურა==
* {{წიგნი|ავტორი= |ნაწილი= Автодрезина|სათაური= Технический железнодорожный словарь|ორიგინალი= |პასუხისმგებელი= Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров|გამოცემა= |ადგილი= М|გამომცემლობა= Государственное транспортное железнодорожное издательство|წელი= 1941|ტომი= |ფურცლები= |ფურცელი= |სერია= |isbn= |ტირაჟი= }}
* {{წიგნი|ავტორი= Добросельский К. М. |ნაწილი= |სათაური= Автодрезина |ორიგინალი= |წყარო= |პასუხისმგებელი= гл. ред. А. М. Прохоров.|გამოცემა= 3-е изд|ადგილი= М|გამომცემლობა=  Большая советская энциклопедия : [в 30 т.]|წელი= 1969—1978.|ტომი= |ფურცლები= |ფურცელი= |სერია= |isbn= |ტირაჟი= }}
* {{წიგნი|ავტორი= Воробьёв В. В., Самсонов М. А., Чекулаев В. Е.|ნაწილი= |სათაური= Автомотрисы и автодрезины. Управление и обслуживание|ორიგინალი= |წყარო= |პასუხისმგებელი= |გამოცემა= |ადგილი= М|გამომცემლობა= Транспорт (издательство)|წელი= 1987|ტომი= |ფურცლები= |ფურცელი= 215|სერია= |isbn= |ტირაჟი= 30000}}
* [https://search.rsl.ru/ru/record/01001687278 Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — 559 с. —] ISBN 5-85270-115-7.

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category|Draisines|Draisines: (handcars and speeders)}}
{{wiktionary}}
* [http://www.railserve.com/Motorcars/ Motorcars, Speeders &amp; Handcars]
* [http://www.narcoa.org NARCOA]
* [http://www.cottonvalley.org CVRTC - New England Speeder Group]
* [https://archive.today/20130106020246/http://finance.groups.yahoo.com/group/WickhamofWare/ Wickham of Ware Discussion Group]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა]]
[[კატეგორია:სატრანსპორტო საშუალებები]]
[[კატეგორია:მოტორსავაგონო მოძრავი შემადგენლობა]]</text>
      <sha1>8hxuxvneta1gxqsh8d66k3wli4ycznm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგია-ტრიასი (კვიპროსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890714</id>
    <revision>
      <id>5406747</id>
      <parentid>5406746</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6337" sha1="pn2nbyw0t3iyovmwutqcu7jknfysfgn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგია-ტრიასი''',&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Cadastral Plan Agia Triada village|url=http://plans.dls.moi.gov.cy/Cadastral_Plans/ammochostos/2500/0330E2.pdf|access-date=30 January 2021|website=}}&lt;/ref&gt; ასევე ცნობილი როგორც '''აგიას ტრიასი'''&lt;ref name = langdale&gt;{{cite journal |last1=Langdale |first1=Allan |title=The Architecture and Mosaics of the Basilica of Agias Trias in the Karpas Peninsula, Cyprus |journal=Journal of Cyprus Studies |date=2009 |volume=15 |archive-date = 16 January 2025 |url=https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116201327/https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Αγία Τριάδα}}, ასევე ცნობილი როგორც {{lang-el|Αγία Τριάς}}; {{lang-tr|Aytriada}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[იალუსა|იალუსას]] აღმოსავლეთით 2 კილომეტრში (1.2 მილი). სოფელი [[დე იურე]] არის კვიპროსის რესპუბლიკის საერთაშორისოდ აღიარებული ნაწილი, თუმცა [[1974]] წელს [[თურქეთი|თურქეთის]] შემოჭრის შემდეგ, კვიპროსის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესობასთან ერთად, იგი იმყოფება საერთაშორისოდ უღიარებელი [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] თურქული რესპუბლიკის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. ის მოქცეულია ადმინისტრაციული ორგანოების მმართველობაში, რომლებიც წინ უსწრებდნენ მის მიერ [[1983]] წელს დამოუკიდებლობის ცალმხრივ გამოცხადებას.

==დემოგრაფია==
[[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 614 ადამიანს, რაც დაახლოებით 6.8%-იანი კლებაა [[2006]] წლის მოსახლეობასთან (659 ადამიანი) შედარებით. ამ 614 მცხოვრებლიდან 295 (48%) იყო მამაკაცი, ხოლო 319 (52%) ქალი.&lt;ref name = population /&gt;

==ბაზილიკა==
[[ფაილი:Karpaz Agia Trias.jpg|მინი|მარცხნივ|აღმოსავლეთიდან დანახული ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები]]
ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები, რომლებიც თარიღდება ჩვენი წელთაღრიცხვით V&lt;ref name = langdale /&gt;&lt;ref name=&quot;philenews&quot;&gt;{{cite news |date=22 September 2019 |title=Two outstanding cultural sites in Karpas peninsula restored as a result of bicommunal cooperation |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/two-outstanding-cultural-sites-in-karpas-peninsula-restored-as-a-result-of-bicommunal-cooperation/ |access-date=16 January 2025 |publisher=philenews}}&lt;/ref&gt; ან VI&lt;ref name = stewart&gt;{{cite journal |last1=Stewart |first1=Charles Anthony |title=The First Vaulted Churches in Cyprus |journal=Journal of the Society of Architectural Historians |date=2010 |volume=62 |issue=2 |pages=162–189 |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus |access-date=16 January 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20241222123731/https://online.ucpress.edu/jsah/article-abstract/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus?redirectedFrom=fulltext|archive-date = 22 December 2024}}&lt;/ref&gt; საუკუნით, მდებარეობს თანამედროვე დასახლების სიახლოვეს. ბაზილიკა დაინგრა VII საუკუნის შუა ხანებში,&lt;ref name = stewart /&gt;.იგი აღმოჩენილია [[1935]] წლიდან [[1938]] წლამდე, მიმდინარე გათხრების პროცესში.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |first= |title=Mosaics of Agia Triada Basilica &amp; Baptistery |url=https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116220629/https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-date=16 January 2025 |access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; არქეოლოგიური ძეგლის მთავარი მახასიათებელია მოზაიკური იატაკი,&lt;ref name = langdale /&gt; რომელსაც სხვა ელემენტებთან ერთად უტარდებოდა სარესტავრაციო სამუშაოები [[2018]] წლიდან [[2019]] წლამდე.&lt;ref name=&quot;philenews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</text>
      <sha1>pn2nbyw0t3iyovmwutqcu7jknfysfgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406748</id>
      <parentid>5406747</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6584" sha1="jgqusaolwjf4i5l2m15em8riia7q27b" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგია-ტრიასი''',&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Cadastral Plan Agia Triada village|url=http://plans.dls.moi.gov.cy/Cadastral_Plans/ammochostos/2500/0330E2.pdf|access-date=30 January 2021|website=}}&lt;/ref&gt; ასევე ცნობილი როგორც '''აგიას ტრიასი'''&lt;ref name = langdale&gt;{{cite journal |last1=Langdale |first1=Allan |title=The Architecture and Mosaics of the Basilica of Agias Trias in the Karpas Peninsula, Cyprus |journal=Journal of Cyprus Studies |date=2009 |volume=15 |archive-date = 16 January 2025 |url=https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116201327/https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Αγία Τριάδα}}, ასევე ცნობილი როგორც {{lang-el|Αγία Τριάς}}; {{lang-tr|Aytriada}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[იალუსა|იალუსას]] აღმოსავლეთით 2 კილომეტრში (1.2 მილი). სოფელი [[დე იურე]] არის კვიპროსის რესპუბლიკის საერთაშორისოდ აღიარებული ნაწილი, თუმცა [[1974]] წელს [[თურქეთი|თურქეთის]] შემოჭრის შემდეგ, კვიპროსის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესობასთან ერთად, იგი იმყოფება საერთაშორისოდ უღიარებელი [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] თურქული რესპუბლიკის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. ის მოქცეულია ადმინისტრაციული ორგანოების მმართველობაში, რომლებიც წინ უსწრებდნენ მის მიერ [[1983]] წელს დამოუკიდებლობის ცალმხრივ გამოცხადებას.

==დემოგრაფია==
[[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 614 ადამიანს, რაც დაახლოებით 6.8%-იანი კლებაა [[2006]] წლის მოსახლეობასთან (659 ადამიანი) შედარებით. ამ 614 მცხოვრებლიდან 295 (48%) იყო მამაკაცი, ხოლო 319 (52%) ქალი.&lt;ref name = population /&gt;

==ბაზილიკა==
[[ფაილი:Karpaz Agia Trias.jpg|მინი|მარცხნივ|აღმოსავლეთიდან დანახული ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები]]
ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები, რომლებიც თარიღდება ჩვენი წელთაღრიცხვით V&lt;ref name = langdale /&gt;&lt;ref name=&quot;philenews&quot;&gt;{{cite news |date=22 September 2019 |title=Two outstanding cultural sites in Karpas peninsula restored as a result of bicommunal cooperation |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/two-outstanding-cultural-sites-in-karpas-peninsula-restored-as-a-result-of-bicommunal-cooperation/ |access-date=16 January 2025 |publisher=philenews}}&lt;/ref&gt; ან VI&lt;ref name = stewart&gt;{{cite journal |last1=Stewart |first1=Charles Anthony |title=The First Vaulted Churches in Cyprus |journal=Journal of the Society of Architectural Historians |date=2010 |volume=62 |issue=2 |pages=162–189 |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus |access-date=16 January 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20241222123731/https://online.ucpress.edu/jsah/article-abstract/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus?redirectedFrom=fulltext|archive-date = 22 December 2024}}&lt;/ref&gt; საუკუნით, მდებარეობს თანამედროვე დასახლების სიახლოვეს. ბაზილიკა დაინგრა VII საუკუნის შუა ხანებში,&lt;ref name = stewart /&gt;.იგი აღმოჩენილია [[1935]] წლიდან [[1938]] წლამდე, მიმდინარე გათხრების პროცესში.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |first= |title=Mosaics of Agia Triada Basilica &amp; Baptistery |url=https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116220629/https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-date=16 January 2025 |access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; არქეოლოგიური ძეგლის მთავარი მახასიათებელია მოზაიკური იატაკი,&lt;ref name = langdale /&gt; რომელსაც სხვა ელემენტებთან ერთად უტარდებოდა სარესტავრაციო სამუშაოები [[2018]] წლიდან [[2019]] წლამდე.&lt;ref name=&quot;philenews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>jgqusaolwjf4i5l2m15em8riia7q27b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406750</id>
      <parentid>5406748</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>/* დემოგრაფია */</comment>
      <origin>5406750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6995" sha1="1ondhk27vwt5n4jh1t7p6qr4c5ee52q" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგია-ტრიასი''',&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Cadastral Plan Agia Triada village|url=http://plans.dls.moi.gov.cy/Cadastral_Plans/ammochostos/2500/0330E2.pdf|access-date=30 January 2021|website=}}&lt;/ref&gt; ასევე ცნობილი როგორც '''აგიას ტრიასი'''&lt;ref name = langdale&gt;{{cite journal |last1=Langdale |first1=Allan |title=The Architecture and Mosaics of the Basilica of Agias Trias in the Karpas Peninsula, Cyprus |journal=Journal of Cyprus Studies |date=2009 |volume=15 |archive-date = 16 January 2025 |url=https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116201327/https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Αγία Τριάδα}}, ასევე ცნობილი როგორც {{lang-el|Αγία Τριάς}}; {{lang-tr|Aytriada}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[იალუსა|იალუსას]] აღმოსავლეთით 2 კილომეტრში (1.2 მილი). სოფელი [[დე იურე]] არის კვიპროსის რესპუბლიკის საერთაშორისოდ აღიარებული ნაწილი, თუმცა [[1974]] წელს [[თურქეთი|თურქეთის]] შემოჭრის შემდეგ, კვიპროსის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესობასთან ერთად, იგი იმყოფება საერთაშორისოდ უღიარებელი [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] თურქული რესპუბლიკის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. ის მოქცეულია ადმინისტრაციული ორგანოების მმართველობაში, რომლებიც წინ უსწრებდნენ მის მიერ [[1983]] წელს დამოუკიდებლობის ცალმხრივ გამოცხადებას.

==დემოგრაფია==
[[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 614 ადამიანს, რაც დაახლოებით 6.8%-იანი კლებაა [[2006]] წლის მოსახლეობასთან (659 ადამიანი) შედარებით. ამ 614 მცხოვრებლიდან 295 (48%) იყო მამაკაცი, ხოლო 319 (52%) ქალი.&lt;ref name = population&gt;{{cite web|url=http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |title=KKTC 2011 Nüfus ve Konut Sayımı |trans-title=TRNC 2011 Population and Housing Census |publisher=TRNC State Planning Organization |date=6 August 2013 |page=24 |language=tr |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131106001538/http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |archivedate=6 November 2013 }}&lt;/ref&gt;

==ბაზილიკა==
[[ფაილი:Karpaz Agia Trias.jpg|მინი|მარცხნივ|აღმოსავლეთიდან დანახული ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები]]
ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები, რომლებიც თარიღდება ჩვენი წელთაღრიცხვით V&lt;ref name = langdale /&gt;&lt;ref name=&quot;philenews&quot;&gt;{{cite news |date=22 September 2019 |title=Two outstanding cultural sites in Karpas peninsula restored as a result of bicommunal cooperation |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/two-outstanding-cultural-sites-in-karpas-peninsula-restored-as-a-result-of-bicommunal-cooperation/ |access-date=16 January 2025 |publisher=philenews}}&lt;/ref&gt; ან VI&lt;ref name = stewart&gt;{{cite journal |last1=Stewart |first1=Charles Anthony |title=The First Vaulted Churches in Cyprus |journal=Journal of the Society of Architectural Historians |date=2010 |volume=62 |issue=2 |pages=162–189 |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus |access-date=16 January 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20241222123731/https://online.ucpress.edu/jsah/article-abstract/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus?redirectedFrom=fulltext|archive-date = 22 December 2024}}&lt;/ref&gt; საუკუნით, მდებარეობს თანამედროვე დასახლების სიახლოვეს. ბაზილიკა დაინგრა VII საუკუნის შუა ხანებში,&lt;ref name = stewart /&gt;.იგი აღმოჩენილია [[1935]] წლიდან [[1938]] წლამდე, მიმდინარე გათხრების პროცესში.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |first= |title=Mosaics of Agia Triada Basilica &amp; Baptistery |url=https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116220629/https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-date=16 January 2025 |access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; არქეოლოგიური ძეგლის მთავარი მახასიათებელია მოზაიკური იატაკი,&lt;ref name = langdale /&gt; რომელსაც სხვა ელემენტებთან ერთად უტარდებოდა სარესტავრაციო სამუშაოები [[2018]] წლიდან [[2019]] წლამდე.&lt;ref name=&quot;philenews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>1ondhk27vwt5n4jh1t7p6qr4c5ee52q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407207</id>
      <parentid>5406750</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები</comment>
      <origin>5407207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6996" sha1="9v5cgojkej05e3r8yixp64yk1ys90a6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგია-ტრიასი''',&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Cadastral Plan Agia Triada village|url=http://plans.dls.moi.gov.cy/Cadastral_Plans/ammochostos/2500/0330E2.pdf|access-date=30 January 2021|website=}}&lt;/ref&gt; ასევე ცნობილი როგორც '''აგიას ტრიასი'''&lt;ref name = langdale&gt;{{cite journal |last1=Langdale |first1=Allan |title=The Architecture and Mosaics of the Basilica of Agias Trias in the Karpas Peninsula, Cyprus |journal=Journal of Cyprus Studies |date=2009 |volume=15 |archive-date = 16 January 2025 |url=https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116201327/https://bpb-us-e1.wpmucdn.com/sites.ucsc.edu/dist/1/154/files/2015/03/Langdale-Basilica-of-Agias-Trias.pdf?bid=154|access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; ({{lang-el|Αγία Τριάδα}}, ასევე ცნობილი როგორც {{lang-el|Αγία Τριάς}}; {{lang-tr|Aytriada}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[იალუსა|იალუსას]] აღმოსავლეთით 2 კილომეტრში (1.2 მილი). სოფელი [[დე იურე]] არის კვიპროსის რესპუბლიკის საერთაშორისოდ აღიარებული ნაწილი, თუმცა [[1974]] წელს [[თურქეთი|თურქეთის]] შემოჭრის შემდეგ, კვიპროსის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესობასთან ერთად, იგი იმყოფება საერთაშორისოდ უღიარებელი [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] თურქული რესპუბლიკის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. ის მოქცეულია ადმინისტრაციული ორგანოების მმართველობაში, რომლებიც წინ უსწრებდნენ მის მიერ [[1983]] წელს დამოუკიდებლობის ცალმხრივ გამოცხადებას.

==დემოგრაფია==
[[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 614 ადამიანს, რაც დაახლოებით 6.8%-იანი კლებაა [[2006]] წლის მოსახლეობასთან (659 ადამიანი) შედარებით. ამ 614 მცხოვრებლიდან 295 (48%) იყო მამაკაცი, ხოლო 319 (52%) ქალი.&lt;ref name = population&gt;{{cite web|url=http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |title=KKTC 2011 Nüfus ve Konut Sayımı |trans-title=TRNC 2011 Population and Housing Census |publisher=TRNC State Planning Organization |date=6 August 2013 |page=24 |language=tr |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131106001538/http://www.devplan.org/Nufus-2011/nufus%20ikinci_.pdf |archivedate=6 November 2013 }}&lt;/ref&gt;

==ბაზილიკა==
[[ფაილი:Karpaz Agia Trias.jpg|მინი|მარცხნივ|აღმოსავლეთიდან დანახული ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები]]
ადრექრისტიანული აგია-ტრიასის ბაზილიკის ნანგრევები, რომლებიც თარიღდება ჩვენი წელთაღრიცხვით V&lt;ref name = langdale /&gt;&lt;ref name=&quot;philenews&quot;&gt;{{cite news |date=22 September 2019 |title=Two outstanding cultural sites in Karpas peninsula restored as a result of bicommunal cooperation |url=https://in-cyprus.philenews.com/local/two-outstanding-cultural-sites-in-karpas-peninsula-restored-as-a-result-of-bicommunal-cooperation/ |access-date=16 January 2025 |publisher=philenews}}&lt;/ref&gt; ან VI&lt;ref name = stewart&gt;{{cite journal |last1=Stewart |first1=Charles Anthony |title=The First Vaulted Churches in Cyprus |journal=Journal of the Society of Architectural Historians |date=2010 |volume=62 |issue=2 |pages=162–189 |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus |access-date=16 January 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20241222123731/https://online.ucpress.edu/jsah/article-abstract/69/2/162/92273/The-First-Vaulted-Churches-in-Cyprus?redirectedFrom=fulltext|archive-date = 22 December 2024}}&lt;/ref&gt; საუკუნით, მდებარეობს თანამედროვე დასახლების სიახლოვეს. ბაზილიკა დაინგრა VII საუკუნის შუა ხანებში,.&lt;ref name = stewart /&gt; იგი აღმოჩენილია [[1935]] წლიდან [[1938]] წლამდე, მიმდინარე გათხრების პროცესში.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |first= |title=Mosaics of Agia Triada Basilica &amp; Baptistery |url=https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116220629/https://www.tcchcyprus.com/wp-content/uploads/2022/10/Agia-Triada-mosaics-conservation-reburials-.pdf |archive-date=16 January 2025 |access-date=16 January 2025}}&lt;/ref&gt; არქეოლოგიური ძეგლის მთავარი მახასიათებელია მოზაიკური იატაკი,&lt;ref name = langdale /&gt; რომელსაც სხვა ელემენტებთან ერთად უტარდებოდა სარესტავრაციო სამუშაოები [[2018]] წლიდან [[2019]] წლამდე.&lt;ref name=&quot;philenews&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>9v5cgojkej05e3r8yixp64yk1ys90a6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგია-ტრიასი (კვიპროსი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890715</id>
    <revision>
      <id>5406749</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-ანდრონიკოსი (თოფჩუქოი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890716</id>
    <revision>
      <id>5406751</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — კვიპროსელი თურქები|კვ...</comment>
      <origin>5406751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="b0wxm65cobhhhir9c8o97707sgkocu3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოს]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან სოფელი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.</text>
      <sha1>b0wxm65cobhhhir9c8o97707sgkocu3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406752</id>
      <parentid>5406751</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2241" sha1="qiq227dgumb1z03149gfc7t2i2y2ka8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოს]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან სოფელი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.</text>
      <sha1>qiq227dgumb1z03149gfc7t2i2y2ka8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406753</id>
      <parentid>5406752</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3467" sha1="lx49r8476ualyg0ynqkjib9zzfs2d4b" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოს]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან სოფელი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „ტოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში ჩასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ ოსმალო მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;</text>
      <sha1>lx49r8476ualyg0ynqkjib9zzfs2d4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406755</id>
      <parentid>5406753</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4943" sha1="dh9i9cy34fwh0p54v2744yte5xyggly" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოს]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან სოფელი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „ტოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში ჩასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის კრიზისის (Cyprus Emergency) ან 1964 წლის კრიზისის დროს და სოფელმა ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ თურქ კვიპროსელებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.[3] 1974 წელს სოფელი აღებულ იქნა თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.</text>
      <sha1>dh9i9cy34fwh0p54v2744yte5xyggly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406758</id>
      <parentid>5406755</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5152" sha1="lzqhhpy42w5amfkh8cel9j6sqhxco9e" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოს]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან სოფელი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „ტოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში ჩასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის (Cyprus Emergency) ან [[1964]] წლის კრიზისის დროს. მან ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ კვიპროსელ თურქებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.&lt;ref name=prio/&gt; [[1974]] წელს სოფელი აიღეს თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>lzqhhpy42w5amfkh8cel9j6sqhxco9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406761</id>
      <parentid>5406758</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5143" sha1="14h2omxd0p7hfaw4jkxy7ie66cy7mon" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოს]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან იგი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „ტოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში ჩასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის (Cyprus Emergency) ან [[1964]] წლის კრიზისის დროს. მან ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ კვიპროსელ თურქებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.&lt;ref name=prio/&gt; [[1974]] წელს სოფელი აიღეს თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>14h2omxd0p7hfaw4jkxy7ie66cy7mon</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406762</id>
      <parentid>5406761</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5149" sha1="njwm084p01tknte7ybr4xwreluxhpee" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოსის]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან იგი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „ტოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში ჩასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის (Cyprus Emergency) ან [[1964]] წლის კრიზისის დროს. მან ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ კვიპროსელ თურქებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.&lt;ref name=prio/&gt; [[1974]] წელს სოფელი აიღეს თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>njwm084p01tknte7ybr4xwreluxhpee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406763</id>
      <parentid>5406762</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5149" sha1="bf8mxj9z7g8ktqw0nm42rbu470hnr3w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოსის]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან იგი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „ტოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში დასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე მეჩვიდმეტე საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის (Cyprus Emergency) ან [[1964]] წლის კრიზისის დროს. მან ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ კვიპროსელ თურქებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.&lt;ref name=prio/&gt; [[1974]] წელს სოფელი აიღეს თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>bf8mxj9z7g8ktqw0nm42rbu470hnr3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406847</id>
      <parentid>5406763</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5406847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5123" sha1="3ja7zkevqlmxmwbx2bs6ern49kvee7o" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოსის]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან იგი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ, და დე ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „თოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში დასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე XVII საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის (Cyprus Emergency) ან [[1964]] წლის კრიზისის დროს. მან ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ კვიპროსელ თურქებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.&lt;ref name=prio/&gt; [[1974]] წელს სოფელი აიღეს თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>3ja7zkevqlmxmwbx2bs6ern49kvee7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406849</id>
      <parentid>5406847</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5406849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5122" sha1="bw0z65vhrtb3mo37f02eg5zpml6vsm8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Topçuköy}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]]&lt;ref name=prio&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=543|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=26 November 2014}}&lt;/ref&gt; სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო|ტრიკომოსის]] ჩრდილოეთით 7 კმ-ში. [[1974]] წლიდან იგი იმყოფება [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო ოკუპაციის ქვეშ და დე-ფაქტო იმართება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] მიერ.

იმისათვის, რომ სოფელი განასხვავონ იმავე სახელწოდების მქონე სხვა დასახლებებისგან, ოფიციალური მიზნებისთვის სუფიქსის სახით ხშირად ემატება „ტრიკომოსი“ ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος Tρικώμου}}), განსხვავებით კარპასიის აგიოს-ანდრონიკოსისგან. კვიპროსულ ბერძნულ ენაზე სოფელს უწოდებენ „აიონ ანდრონიკუდის“, სადაც ანდრონიკუდი არის ანდრონიკოსის კნინობითი ფორმა.

კვიპროსელი თურქი მოსახლეობა სოფელს უწოდებს „თოფჩუქოის“ ({{lang-el|Τοπσού Κιογιου ან Τοπτσούκιοϊ}}), რაც ეფუძნება ფამაგუსტას ალყის შემდეგ სოფელში დასახლებულ მეთოფეებს (არტილერისტებს). ეს სახელი გამოიყენება სულ მცირე XVII საუკუნიდან, რაც მას ერთ-ერთ იმ მცირერიცხოვან სახელთაგანად აქცევს, რომლებიც [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] ეპოქიდან თარიღდება. ამ სოფლიდან წამოსული კვიპროსელი თურქები აცხადებენ, რომ წარმოშობით სწორედ ამ მეთოფეთა შთამომავლები არიან.&lt;ref name=prio/&gt;

==ისტორია==
ცნობილია, რომ სოფელი არსებობდა ოსმალეთის ეპოქამდეც, რომლის დროსაც თურქულმა მოსახლეობამ დაიწყო სოფელში დასახლება, ხოლო ბერძნულმა მოსახლეობამ თანდათან დატოვა იგი. ყოველივე ამან სოფლის გათურქება გამოიწვია.&lt;ref name=prio/&gt;

მოსახლეობას სოფელი არ დაუტოვებია კვიპროსის (Cyprus Emergency) ან [[1964]] წლის კრიზისის დროს. მან ჩამოაყალიბა თურქული კანტონის ნაწილი, რომელიც იღებდა იძულებით გადაადგილებულ კვიპროსელ თურქებს გარშემო მდებარე სოფლებიდან.&lt;ref name=prio/&gt; [[1974]] წელს სოფელი აიღეს თურქეთის შეიარაღებული ძალების მიერ, თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის მეორე ეტაპის ფარგლებში.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>bw0z65vhrtb3mo37f02eg5zpml6vsm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-ანდრონიკოსი (თოფჩუქოი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890717</id>
    <revision>
      <id>5406759</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-ანდრონიკოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890718</id>
    <revision>
      <id>5406765</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Yeşilköy}}) —</comment>
      <origin>5406765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="395" sha1="qnal0clbk9r7ykly878355yuraxxt3h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Yeşilköy}}) —</text>
      <sha1>qnal0clbk9r7ykly878355yuraxxt3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406766</id>
      <parentid>5406765</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="51lnwtc7ng9xx5o0lmdzp41nvb2th8w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Yeşilköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], რომელიც მდებარეობს [[ლეონარისო|ლეონარისოსა]] და [[იალუსა|იალუსას]] შორის. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.</text>
      <sha1>51lnwtc7ng9xx5o0lmdzp41nvb2th8w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406767</id>
      <parentid>5406766</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2241" sha1="7z505hxn1m7i54myvmyyrtm2tmfpcmp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Yeşilköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], რომელიც მდებარეობს [[ლეონარისო|ლეონარისოსა]] და [[იალუსა|იალუსას]] შორის. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

1974 წლამდე აგიოს ანდრონიკოსს (Agios Andronikos) შერეული — ბერძენი კვიპროსელებისა და თურქი კვიპროსელებისგან შემდგარი მოსახლეობა ჰყავდა. ბერძენი კვიპროსელები უმრავლესობას შეადგენდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის დროს სოფლის ბერძენი კვიპროსელი მცხოვრებლების მხოლოდ მცირე ნაწილი გაიქცა, 1976 წლის შუა პერიოდისთვის თითქმის ყველამ დატოვა სოფელი და კუნძულის სამხრეთით გადავიდა.[3] 2011 წლის მონაცემებით, აგიოს ანდრონიკოსის მოსახლეობა შეადგენდა 799 ადამიანს.</text>
      <sha1>7z505hxn1m7i54myvmyyrtm2tmfpcmp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406768</id>
      <parentid>5406767</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="nbbeqwcgrjaxvavyb8u8mb8ly48czs6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Yeşilköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], რომელიც მდებარეობს [[ლეონარისო|ლეონარისოსა]] და [[იალუსა|იალუსას]] შორის. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

[[1974]] წლამდე აგიოს-ანდრონიკოსს შერეული — კვიპროსელი ბერძნებისა და კვიპროსელი თურქებისგან შემდგარი მოსახლეობა ჰყავდა. კვიპროსელი ბერძნები უმრავლესობას შეადგენდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ [[თურქეთი|თურქეთის]] კვიპროსში შემოჭრის დროს სოფლის კვიპროსელი ბერძენი მცხოვრებლების მხოლოდ მცირე ნაწილი გაიქცა, [[1976]] წლის შუა პერიოდისთვის თითქმის ყველამ დატოვა სოფელი და კუნძულის სამხრეთით გადავიდა.[3] 2011 წლის მონაცემებით, აგიოს ანდრონიკოსის მოსახლეობა შეადგენდა 799 ადამიანს.</text>
      <sha1>nbbeqwcgrjaxvavyb8u8mb8ly48czs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406769</id>
      <parentid>5406768</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2714" sha1="aesf0qxouhrr8pp5qd1zmdfpcs13c34" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ანდრონიკოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ανδρόνικος}}; {{lang-tr|Yeşilköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], რომელიც მდებარეობს [[ლეონარისო|ლეონარისოსა]] და [[იალუსა|იალუსას]] შორის. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

[[1974]] წლამდე აგიოს-ანდრონიკოსს შერეული — კვიპროსელი ბერძნებისა და კვიპროსელი თურქებისგან შემდგარი მოსახლეობა ჰყავდა. კვიპროსელი ბერძნები უმრავლესობას შეადგენდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ [[თურქეთი|თურქეთის]] კვიპროსში შემოჭრის დროს სოფლის კვიპროსელი ბერძენი მცხოვრებლების მხოლოდ მცირე ნაწილი გაიქცა, [[1976]] წლის შუა პერიოდისთვის თითქმის ყველამ დატოვა სოფელი და კუნძულის სამხრეთით გადავიდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS ANDRONIKOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=542|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=24 November 2014}}&lt;/ref&gt; [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-ანდრონიკოსის მოსახლეობა შეადგენდა 799 ადამიანს.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>aesf0qxouhrr8pp5qd1zmdfpcs13c34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-ანდრონიკოსი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890719</id>
    <revision>
      <id>5406770</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-ხარიტონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890720</id>
    <revision>
      <id>5406771</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''აგიოს-ხარიტონი''' ({{lang-el|Άγιος Χαρίτων}}; {{lang-tr|Ergenekon}}) —</comment>
      <origin>5406771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="cdg4h8bz6brx2dhkymp9nsizbulw7jx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ხარიტონი''' ({{lang-el|Άγιος Χαρίτων}}; {{lang-tr|Ergenekon}}) —</text>
      <sha1>cdg4h8bz6brx2dhkymp9nsizbulw7jx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406772</id>
      <parentid>5406771</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="d4al31zyvymiqvl2npli5cdo2d3dgmq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ხარიტონი''' ({{lang-el|Άγιος Χαρίτων}}; {{lang-tr|Ergenekon}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]]. მდებარეობს [[მარათოვუნოსი|მარათოვუნოსის]] (Marathovounos) ჩრდილოეთით 10 კილომეტრში (6.2 მილი), და [[კირენიის ქედი|კირენიის ქედის]] სამხრეთით. აგიოს-ხარიტონი (Agios Chariton) იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენდა 96 ადამიანს. ის ისტორიულად [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] სოფელი გახლდათ.[3]</text>
      <sha1>d4al31zyvymiqvl2npli5cdo2d3dgmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406773</id>
      <parentid>5406772</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="ih47bl9k4ardrlutjf5v60aff94dygx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ხარიტონი''' ({{lang-el|Άγιος Χαρίτων}}; {{lang-tr|Ergenekon}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]]. მდებარეობს [[მარათოვუნოსი|მარათოვუნოსის]] (Marathovounos) ჩრდილოეთით 10 კილომეტრში (6.2 მილი), და [[კირენიის ქედი|კირენიის ქედის]] სამხრეთით. აგიოს-ხარიტონი (Agios Chariton) იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენდა 96 ადამიანს. ის ისტორიულად [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] სოფელი გახლდათ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS CHARITON|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=544|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>ih47bl9k4ardrlutjf5v60aff94dygx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406774</id>
      <parentid>5406773</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2080" sha1="5zfk0tinfsg7ijluirbzqq9vvrb8oh2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ხარიტონი''' ({{lang-el|Άγιος Χαρίτων}}; {{lang-tr|Ergenekon}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]]. მდებარეობს [[მარათოვუნოსი|მარათოვუნოსის]] (Marathovounos) ჩრდილოეთით 10 კილომეტრში (6.2 მილი), და [[კირენიის ქედი|კირენიის ქედის]] სამხრეთით. აგიოს-ხარიტონი (Agios Chariton) იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენდა 96 ადამიანს. ის ისტორიულად [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] სოფელი გახლდათ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS CHARITON|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=544|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>5zfk0tinfsg7ijluirbzqq9vvrb8oh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-ხარიტონი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890721</id>
    <revision>
      <id>5406775</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-ეფსტათიოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890722</id>
    <revision>
      <id>5406776</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''აგიოს-ეფსტათიოსი'''</comment>
      <origin>5406776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="ajw8dvbl6e35ywqeyvqatgmul8rcc53" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ეფსტათიოსი'''</text>
      <sha1>ajw8dvbl6e35ywqeyvqatgmul8rcc53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406777</id>
      <parentid>5406776</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="1xgbnj4287q8iy83lhbr5ox18r5fcjz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ეფსტათიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ευστάθιος}}; {{lang-tr|Zeybekköy}}) —</text>
      <sha1>1xgbnj4287q8iy83lhbr5ox18r5fcjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406778</id>
      <parentid>5406777</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="5fefh1s3n35op62sy0l6a98j6n26kiv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ეფსტათიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ευστάθιος}}; {{lang-tr|Zeybekköy}}) — სოფელი კვიპროსზე, რომელიც მდებარეობს კარპასის ნახევარკუნძულზე. იგი იმყოფება ჩრდილოეთ კვიპროსის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. 2011 წლის მონაცემებით, აგიოს ეფსტათიოსის (Agios Efstathios) მოსახლეობა შეადგენდა 36 ადამიანს. ის ყოველთვის თურქი კვიპროსელების სოფელი იყო.[3]</text>
      <sha1>5fefh1s3n35op62sy0l6a98j6n26kiv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406779</id>
      <parentid>5406778</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="lrb5gy9kwjbmytxx8shdm48l6k0h0hw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ეფსტათიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ευστάθιος}}; {{lang-tr|Zeybekköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. 2011 წლის მონაცემებით, აგიოს ეფსტათიოსის (Agios Efstathios) მოსახლეობა შეადგენდა 36 ადამიანს. ის ყოველთვის თურქი კვიპროსელების სოფელი იყო.[3]</text>
      <sha1>lrb5gy9kwjbmytxx8shdm48l6k0h0hw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406780</id>
      <parentid>5406779</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="81mkricq1kssh9vgzurclj6wzoimv0o" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ეფსტათიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ευστάθιος}}; {{lang-tr|Zeybekköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-ეფსტათიოსის მოსახლეობა შეადგენდა 36 ადამიანს. ის ყოველთვის კვიპროსელი თურქების სოფელს წარმოადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS EVSTHATİOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=546|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>81mkricq1kssh9vgzurclj6wzoimv0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406781</id>
      <parentid>5406780</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1680" sha1="0penn0w7jp2k6zdny1byvhwo4xkdmod" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ეფსტათიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ευστάθιος}}; {{lang-tr|Zeybekköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-ეფსტათიოსის მოსახლეობა შეადგენდა 36 ადამიანს. ის ყოველთვის კვიპროსელი თურქების სოფელს წარმოადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS EVSTHATİOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=546|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>0penn0w7jp2k6zdny1byvhwo4xkdmod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-ეფსტათიოსი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890723</id>
    <revision>
      <id>5406782</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-გეორგიოსი (ფამაგუსტა)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890724</id>
    <revision>
      <id>5406783</id>
      <timestamp>2026-06-04T12:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="coydask6ef66rz3a2fupvd3d7wevrmn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>coydask6ef66rz3a2fupvd3d7wevrmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406784</id>
      <parentid>5406783</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="9qfhd2q1r9zkpaq8ins1h8h8wh8ywra" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-გეორგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Γεώργιος}}; {{lang-tr|Aygün, მანამდე: Ayyorgi}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ქალაქ [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] სამხრეთ-დასავლეთით. იგი დე-ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

[[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისიდან აგიოს-გეორგიოსი ექსკლუზიურად [[კვიპროსელი ბერძნები]]თ იყო დასახლებული. [[1973]] წელს მისი სავარაუდო მოსახლეობა 464 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული [[კვიპროსელი თურქები]]თა და [[ანატოლია|ანატოლიიდან]] ჩამოსული თურქი მოსახლეებით დასახლდა. ეს უკანასკნელნი ამჟამად უმრავლესობას შეადგენენ.[3] [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-გეორგიოსის მოსახლეობა 414 ადამიანს შეადგენდა.</text>
      <sha1>9qfhd2q1r9zkpaq8ins1h8h8wh8ywra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406785</id>
      <parentid>5406784</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2421" sha1="3w37cier1sa6v7eyqiejkyk20jcxts6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-გეორგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Γεώργιος}}; {{lang-tr|Aygün, მანამდე: Ayyorgi}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ქალაქ [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] სამხრეთ-დასავლეთით. იგი დე-ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

[[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისიდან აგიოს-გეორგიოსი ექსკლუზიურად [[კვიპროსელი ბერძნები]]თ იყო დასახლებული. [[1973]] წელს მისი სავარაუდო მოსახლეობა 464 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული [[კვიპროსელი თურქები]]თა და [[ანატოლია|ანატოლიიდან]] ჩამოსული თურქი მოსახლეებით დასახლდა. ეს უკანასკნელნი ამჟამად უმრავლესობას შეადგენენ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS GEORGIOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=547|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923222247/http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=547|archive-date=23 September 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-გეორგიოსის მოსახლეობა 414 ადამიანს შეადგენდა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>3w37cier1sa6v7eyqiejkyk20jcxts6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406792</id>
      <parentid>5406785</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="d9gd7myznyjd5z9kt82lbsfsrnna4lg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-გეორგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Γεώργιος}}; {{lang-tr|Aygün, მანამდე: Ayyorgi}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ქალაქ [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] სამხრეთ-დასავლეთით. იგი დე-ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

[[XX საუკუნე|XX საუკუნის]] დასაწყისიდან აგიოს-გეორგიოსი ექსკლუზიურად [[კვიპროსელი ბერძნები]]თ იყო დასახლებული. [[1973]] წელს მისი სავარაუდო მოსახლეობა 464 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული [[კვიპროსელი თურქები]]თა და [[ანატოლია|ანატოლიიდან]] ჩამოსული თურქი მოსახლეებით დასახლდა. ეს უკანასკნელნი ამჟამად უმრავლესობას შეადგენენ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS GEORGIOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=547|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923222247/http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=547|archive-date=23 September 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-გეორგიოსის მოსახლეობა 414 ადამიანს შეადგენდა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>d9gd7myznyjd5z9kt82lbsfsrnna4lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porphyrellus porphyrosporus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890725</id>
    <revision>
      <id>5406786</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი:  '''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]].   ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკ...</comment>
      <origin>5406786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1783" sha1="0n5ki7jmf8h3a3jivki1nwonklfkxiz" xml:space="preserve">
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.</text>
      <sha1>0n5ki7jmf8h3a3jivki1nwonklfkxiz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406787</id>
      <parentid>5406786</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="sz5kovx6y5lpyvyw3cuik9v4q4gxul3" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.</text>
      <sha1>sz5kovx6y5lpyvyw3cuik9v4q4gxul3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406789</id>
      <parentid>5406787</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5448" sha1="03rkpsywcij045ilsn675kgb13jow6i" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.</text>
      <sha1>03rkpsywcij045ilsn675kgb13jow6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406790</id>
      <parentid>5406789</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7067" sha1="cg26guf19xtkl0de0mbrma3rxsgtjd6" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;</text>
      <sha1>cg26guf19xtkl0de0mbrma3rxsgtjd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406791</id>
      <parentid>5406790</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7704" sha1="2skhfjoariwomw2poiz98tbfrc8la14" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>2skhfjoariwomw2poiz98tbfrc8la14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406793</id>
      <parentid>5406791</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8065" sha1="gi264bujwnwrgdoexmzbvlsfuq5nthg" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;</text>
      <sha1>gi264bujwnwrgdoexmzbvlsfuq5nthg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406795</id>
      <parentid>5406793</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9682" sha1="3y89w37du9vf2089m9gh8qtg3pz2yk1" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>3y89w37du9vf2089m9gh8qtg3pz2yk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406796</id>
      <parentid>5406795</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11513" sha1="mvrl4t1itmls2llfbt73i72jdp8er9q" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.</text>
      <sha1>mvrl4t1itmls2llfbt73i72jdp8er9q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406798</id>
      <parentid>5406796</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12025" sha1="nya5u4b8t4xgs8dqtae0dylqfizare4" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;</text>
      <sha1>nya5u4b8t4xgs8dqtae0dylqfizare4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406799</id>
      <parentid>5406798</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12186" sha1="p3gtjk34243nv0z8d3vvkljbdlvja8h" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}</text>
      <sha1>p3gtjk34243nv0z8d3vvkljbdlvja8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406800</id>
      <parentid>5406799</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12235" sha1="myj0wx2ccd63ocpu593bhlmc7nntifr" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}</text>
      <sha1>myj0wx2ccd63ocpu593bhlmc7nntifr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406801</id>
      <parentid>5406800</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12312" sha1="751u10xiudxwa1k9cxikaohzxmx96t9" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>751u10xiudxwa1k9cxikaohzxmx96t9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406802</id>
      <parentid>5406801</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* გავრცელება და ეკოლოგია */</comment>
      <origin>5406802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12293" sha1="fbicxjswkd6gz14vtx9cff4so8ko51k" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება.

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში, [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt;მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>fbicxjswkd6gz14vtx9cff4so8ko51k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406810</id>
      <parentid>5406802</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5406810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12316" sha1="1sc2v4pjpa4onf2qcrexvtm49jhos0a" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელ სოკოდ,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება. 

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;/&gt;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt; მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>1sc2v4pjpa4onf2qcrexvtm49jhos0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407090</id>
      <parentid>5406810</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <origin>5407090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12306" sha1="mm13u08yjw72gqj21ibl5i1grch610f" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელად,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება. 

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;/&gt;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია კავკასიაში. საქართველოში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt; მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>mm13u08yjw72gqj21ibl5i1grch610f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407263</id>
      <parentid>5407090</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* გავრცელება და ეკოლოგია */</comment>
      <origin>5407263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12314" sha1="davx64rwmkbldbhs50d8zbu747zhbwm" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელად,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება. 

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;/&gt;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია [[კავკასია]]ში. [[საქართველო]]ში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt; მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus_olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>davx64rwmkbldbhs50d8zbu747zhbwm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407264</id>
      <parentid>5407263</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>/* მსგავსი სახეობები */</comment>
      <origin>5407264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12314" sha1="6cij65ohiivbhan4g2ld2qkfa03gka4" xml:space="preserve">{{ტაქსოდაფა
| სახელი = Porphyrellus porphyrosporus
| სურათის ფაილი =  2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_1.jpg
| სურათის წარწერა =  
| სურათის აღწერა =  
| სამეფო = სოკოები
| განყოფილება = [[ბაზიდიუმიანი სოკოები]]
| კლასი = [[აგარიკომიცეტები]]
| რიგი = [[ბოლეტუსისნაირნი]]
| ოჯახი = [[ბოლეტუსისებრნი]]
| გვარი = [[პორფირელუსი]]
| სახეობა =
| ლათ = *{{bt|Porphyrellus porphyrosporus|([[Fr.]] &amp; Hök) [[E.-J.Gilbert]] (1931)}}
| სექციის სახელი = სამეცნიერო სინონიმები&lt;ref name=&quot;urlMycoBank: Porphyrellus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Porphyrellus porphyrosporus'' (Fr. &amp; Hök) E.-J. Gilbert 1931 |url=http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |publisher=[[MycoBank]]. International Mycological Association |access-date=2011-10-01 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930170802/http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&amp;Rec=254070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| სექციის ტექსტი = 
*{{bt|Boletus porphyrosporus|[[Fr.]]] &amp; Hök (1835)}}
*{{bt|Phaeoporus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) Bataille (1908)}}
*{{bt|Tylopilus porphyrosporus|(Fr. &amp; Hök) [[A.H.Sm.]] &amp; [[Thiers]] (1971)}}
| ვიკისახეობები = 
| commons =
}}
'''''Porphyrellus porphyrosporus''''' — სოკოს სახეობა [[პორფირელუსი]]ს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[ჩრდილოეთი ამერიკა|ჩრდილოეთ ამერიკას]]. 

ერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის,&lt;ref&gt;Marek Snowarski, Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 64, ISBN 978-83-7073-776-4.&lt;/ref&gt; ხოლო მეორე წყარო — პირობითად საჭმელად,&lt;ref name=&quot;urlCalifornia Fungi: Tylopilus porphyrosporus&quot;&gt;{{cite web |title=''Tylopilus porphyrosporus'' |url=http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209155916/http://www.mykoweb.com/CAF/species/Tylopilus_porphyrosporus.html |archive-date=2017-12-09 |access-date=2011-02-23 |work=California Fungi |vauthors=Wood M, Stevens F}}&lt;/ref&gt; რაც მისი ხანდახან მწარე და ცხარე გემოთი არის განპირობებული. თუმცა, შესაძლებელია მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ, იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში ნიადაგზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად 1835 წელს აღწერეს [[ელიას მაგნუს ფრისი|ელიას მაგნუს ფრისმა]] და კრისტოფერ თეოდორ ჰეკმა, რომლებმაც მას ''Boletus porphyrosporus'' უწოდეს. მიმდინარე მიმდინარე [[ბინომიალური ნომენკლატურა|ბინომიალური სახელწოდება]] მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა [[ედუარდ-ჟან ჟილბერი|ედუარდ-ჟან ჟილბერმა]] 1931 წელს

==აღწერა==
[[სოკოს ქუდი|ქუდი]]ს დიამეტრი — 8–14 სმ; ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, მოგვიანებით — ამოზნექილიდან თითქმის ბრტყლამდე, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. ნორჩი ეგზემპლარები ღია ნაცრისფერია, რომელიც მალევე მუქდება ყავისფერ ან ნაცრისფერ-ყავისფერ ფერებში.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book|last1=Trudell|first1=Steve|url=https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|title=Mushrooms of the Pacific Northwest|last2=Ammirati|first2=Joe|publisher=Timber Press|year=2009|isbn=978-0-88192-935-5|series=Timber Press Field Guides|location=Portland, OR|pages=228|access-date=2024-04-30|archive-date=2024-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430113424/https://books.google.com/books?id=WevHvt6Tr8kC|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ქუდს კანი არ სცილდება, სიბერეში კი ხანდახან იბზარება. 

[[ჰიმენოფორი]] — მილებიანი, ახალგაზრდობაში — ღია, ნაცრისფერ-ყვითელი, მალევე ხდება ნაცრისფერი-ყავისფერი, დაზიანებისას ლურჯ-მწვანე ფერს იღებს; ფორები ძირითადად წვრილია, თუმცა ხანდახან გვხვდება შედარებით დიდი ზომის ფორებით.

[[სოკოს ფეხი|ფეხი]]ს სიგრძე — 4–16 სმ, სისქე 1–4 სმ; თანაბარი ან გურზისებრი ფორმის.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last1=Davis|first1=R. Michael|title=Field Guide to Mushrooms of Western North America|last2=Sommer|first2=Robert|last3=Menge|first3=John A.|publisher=University of California Press|year=2012|isbn=978-0-520-95360-4|location=Berkeley|pages=315|oclc=797915861}}&lt;/ref&gt; ქუდის მსგავსად, ყავისფერი, ნაზად ხავერდოვანი. 

[[სოკოს რბილობი|რბილობი]] — თეთრი, დაზიანების იღებს მომწვანო-ცისფერ ელფერს და ნელ-ნელა წითლდება, განსაკუთრებით ქუდის კანქვეშ. სუნის გარეშე, ნაზი გემოთი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;/&gt;

[[სპორების ანაბეჭდი]] — მუქი მოწითალო-ყავისფერი.&lt;ref name=&quot;audu&quot;&gt;{{Cite book |last=Audubon |title=Mushrooms of North America |publisher=Knopf |year=2023 |isbn=978-0-593-31998-7 |pages=351}}&lt;/ref&gt; [[სპორები]] ელიფსურ-თითისტარისებრი, გლუვი, ზომით 14–20 × 6–8 [[მკმ]].&lt;ref&gt;Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło, Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej, Warszawa: MUZA SA, 2006, ISBN 83-7319-976-4.
&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი: 2006-09-03_Tylopilus_porphyrosporus_2.jpg
ფაილი:2011-10-03_Porphyrellus_porphyrosporus_crop.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus.jpg
ფაილი:Porphyrellus_porphyrosporus_Mexico.jpg
ფაილი:Tylopilus_porphyrosporus_a1_(1).JPG
ფაილი:Tahmpuravik2.jpg
&lt;/gallery&gt;

==გავრცელება და ეკოლოგია==
გავრცელებულია [[ჩრდილოეთ ამერიკა]]ში,&lt;ref name=&quot;audu&quot; /&gt; [[ევროპა]]სა და [[იაპონია]]ში. განსაკუთრებვით ხშირია [[კავკასია]]ში. [[საქართველო]]ში გავრცელების არეალი მოიცავს დასავლეთ რეგიონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840171814|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.gbif.org/occurrence/5840364314|title=Porphyrellus porphyrosporus (Fr.) E.-J.Gilbert|publisher=[[ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი]]|accessdate=4 ივნისი, 2026}}&lt;/ref&gt; [[პოლონეთი|პოლონეთში]] იშვიათი სახეობაა და შეტანილია პოლონეთის მცენარეებისა და სოკოების წითელ ნუსხაში.&lt;ref&gt;Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 68, ISBN 83-89648-38-5.&lt;/ref&gt; მინიჭებული აქვს R სტატუსი — პოტენციურად საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა შეზღუდული გეოგრაფიული გავრცელებისა და მცირე ჰაბიტატების გამო. საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების წითელ ნუსხებშია შეყვანილი ასევე [[ბელგია]]ში, [[გერმანია]]ში, [[ესტონეთი|ესტონეთში]], [[ლიეტუვა]]ში, [[შვედეთი|შვედეთში]], [[ნორვეგია]]სა და [[ლატვია]]ში.&lt;ref&gt;Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 548, ISBN 83-89648-09-1.&lt;/ref&gt;

[[მიკორიზა|მიკორიზული]] სოკოა.&lt;ref&gt;Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 149, ISBN 978-83-245-9550-1.&lt;/ref&gt; იზრდება წიწვოვან და შერეულ, შედარებით იშვიათად კი — ფოთლოვან ტყეებში; ნიადაგზე, [[ნაძვი]]ს, [[სოჭი]]სა და [[წიფელი|წიფლის]] ქვეშ, მჟავე ნიადაგებზე, განსაკუთრებით მაღალმთიან რეგიონებში. [[ნაყოფსხეული|ნაყოფსხეულები]] ზაფხულიდან შემოდგომამდე ხარობს.

==მსგავსი სახეობები==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
ფაილი:2012-03-17_Panaeolus_olivaceus_F.H._Møller_205305.jpg|''[[Panaeolus olivaceus]]''
ფაილი:Tylopilus_griseocarneus_437626.jpg|''[[Tylopilus griseocarneus]]''
ფაილი:2013-07-22_Tylopilus_indecisus_(Peck)_Murrill_351701.jpg|''[[Porphyrellus indecisus]]''
ფაილი:Boletus_badius_JPG1.jpg|''[[Imleria badia]]''
ფაილი:Bronze_Roehrling.jpg|''[[Boletus aereus]]''
&lt;/gallery&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commonscat-inline|Porphyrellus porphyrosporus}}
*{{mycobank|254070}}
*{{IndexFungorum|254070}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო|2}}

[[კატეგორია:საჭმელი სოკოები]]</text>
      <sha1>6cij65ohiivbhan4g2ld2qkfa03gka4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:Porphyrellus porphyrosporus</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890726</id>
    <revision>
      <id>5406788</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gobrona</username>
        <id>28077</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}} {{ვიკიპროექტი სოკოები}}</comment>
      <origin>5406788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="5lm1bgq1tp9kedi0oh8sbimsb0kcfrr" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}
{{ვიკიპროექტი სოკოები}}</text>
      <sha1>5lm1bgq1tp9kedi0oh8sbimsb0kcfrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-გეორგიოსი (ფამაგუსტა)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890727</id>
    <revision>
      <id>5406794</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-ნიკოლაოსი (ფამაგუსტა)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890728</id>
    <revision>
      <id>5406797</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''აგიოს-ნიკოლაოსი''' ({{lang-el|Άγιος Νικόλαος}}; {{lang-tr|Yamaçköy}}) —</comment>
      <origin>5406797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="hyuokypdqegvlegdbvn4ytvf8ui1ftj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ნიკოლაოსი''' ({{lang-el|Άγιος Νικόλαος}}; {{lang-tr|Yamaçköy}}) —</text>
      <sha1>hyuokypdqegvlegdbvn4ytvf8ui1ftj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406804</id>
      <parentid>5406797</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1396" sha1="hjt8sg2mu2b5p3ahq0rsl3o1xbz3pzc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ნიკოლაოსი''' ({{lang-el|Άγιος Νικόλαος}}; {{lang-tr|Yamaçköy}}) — პატარა სოფელი კვიპროსის ფამაგუსტას რეგიონში, რომელიც მდებარეობს ფსილატოსის (Psyllatos) ჩრდილოეთით 8 კმ-ში და მელუნტას (Melounta) დასავლეთით 1 კმ-ში, კირენიის ქედის სამხრეთ მხარეს. იგი იმყოფება ჩრდილოეთ კვიპროსის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. 1974 წლიდან იგი ძირითადად დასახლებულია შავი ზღვისპირა ქალაქ ტრაბზონიდან (Trabzon) ჩამოსული თურქი ოჯახებით. აგიოს ნიკოლაოსის ყოფილი ეკლესია გადაკეთებულია მეჩეთად.</text>
      <sha1>hjt8sg2mu2b5p3ahq0rsl3o1xbz3pzc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406805</id>
      <parentid>5406804</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="mnsq9hmejehtxtkdlqsga0xk3mbdsf5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ნიკოლაოსი''' ({{lang-el|Άγιος Νικόλαος}}; {{lang-tr|Yamaçköy}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ფსილატოსი|ფსილატოსის]] ჩრდილოეთით 8 კმ-ში და [[მელუნტა|მელუნტის]] (Melounta) დასავლეთით 1 კმ-ში, [[კირენიის ქედი|კირენიის ქედის]] სამხრეთ მხარეს. იგი იმყოფება ჩრდილოეთ კვიპროსის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. 1974 წლიდან იგი ძირითადად დასახლებულია შავი ზღვისპირა ქალაქ ტრაბზონიდან (Trabzon) ჩამოსული თურქი ოჯახებით. აგიოს ნიკოლაოსის ყოფილი ეკლესია გადაკეთებულია მეჩეთად.</text>
      <sha1>mnsq9hmejehtxtkdlqsga0xk3mbdsf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406811</id>
      <parentid>5406805</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5406811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2005" sha1="dkb6cv5hfzg5ojzacv14k0l9ooxki8d" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ნიკოლაოსი''' ({{lang-el|Άγιος Νικόλαος}}; {{lang-tr|Yamaçköy}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ფსილატოსი|ფსილატოსის]] ჩრდილოეთით 8 კმ-ში და [[მელუნტა|მელუნტის]] დასავლეთით 1 კმ-ში, [[კირენიის ქედი|კირენიის ქედის]] სამხრეთ მხარეს. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. აგიოს-ნიკოლაოსი [[1974]] წლიდან ძირითადად დასახლებულია [[შავი ზღვა|შავი ზღვისპირა]] ქალაქ [[ტრაპიზონი|ტრაბზონიდან]] ჩამოსული თურქი ოჯახებით. აგიოს-ნიკოლაოსის ყოფილი ეკლესია გადაკეთებულია მეჩეთად.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>dkb6cv5hfzg5ojzacv14k0l9ooxki8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-იაკოვოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890729</id>
    <revision>
      <id>5406803</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |ქვეყანა                  = კვიპროსი |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო) |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406806</id>
      <parentid>5406803</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1251" sha1="cbid8zwh3olzgwkilleytqv3wvzufmv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
ა'''გიოს-იაკოვოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ιάκωβος}}; {{lang-tr|Altınova, მანამდე: Aynakofo}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-დასავლეთით 9 კილომეტრში (5.6 მილი). იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-იაკოვოსის მოსახლეობა 229 ადამიანს შეადგენდა. ისტორიულად იგი ყოველთვის [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული.[3]</text>
      <sha1>cbid8zwh3olzgwkilleytqv3wvzufmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406807</id>
      <parentid>5406806</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="f1dvy38ficy4bqbp0il0zonqv8guiju" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
ა'''გიოს-იაკოვოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ιάκωβος}}; {{lang-tr|Altınova, მანამდე: Aynakofo}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-დასავლეთით 9 კილომეტრში (5.6 მილი). იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-იაკოვოსის მოსახლეობა 229 ადამიანს შეადგენდა. ისტორიულად იგი ყოველთვის [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIO IAKOVOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=548|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>f1dvy38ficy4bqbp0il0zonqv8guiju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406808</id>
      <parentid>5406807</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="tl6b9h3wxup4t8opk8ncgh77nab2fkh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
ა'''გიოს-იაკოვოსი''' ({{lang-el|Άγιος Ιάκωβος}}; {{lang-tr|Altınova, მანამდე: Aynakofo}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-დასავლეთით 9 კილომეტრში (5.6 მილი). იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[2011]] წლის მონაცემებით, აგიოს-იაკოვოსის მოსახლეობა 229 ადამიანს შეადგენდა. ისტორიულად იგი ყოველთვის [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIO IAKOVOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=548|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>tl6b9h3wxup4t8opk8ncgh77nab2fkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-იაკოვოსი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890730</id>
    <revision>
      <id>5406809</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-ნიკოლაოსი (ფამაგუსტა)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890731</id>
    <revision>
      <id>5406812</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-ილიასი (კვიპროსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890732</id>
    <revision>
      <id>5406813</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |ქვეყანა                  = კვიპროსი |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო) |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406814</id>
      <parentid>5406813</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="982" sha1="0i6w4e41oig47x960owycyoysu3y762" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ილიასი''' ({{lang-el|Άγιος Ηλίας}}; Y{{lang-tr|arköy, მანამდე: Ayiliya}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტას რაიონში]]. იგი მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში (3.7 მილი). სოფელი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.</text>
      <sha1>0i6w4e41oig47x960owycyoysu3y762</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406815</id>
      <parentid>5406814</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2625" sha1="ob7s4wspc9cpacro1hkua0kbu2n453s" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ილიასი''' ({{lang-el|Άγιος Ηλίας}}; Y{{lang-tr|arköy, მანამდე: Ayiliya}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტას რაიონში]]. იგი მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში (3.7 მილი). სოფელი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

ტრადიციულად, აგიოს-ილიასი ძირითადად ბერძნულენოვანი მართლმადიდებელი ქრისტიანებით იყო დასახლებული. [[1973]] წელს სოფელს 355 მცხოვრები ჰყავდა და ყველა მათგანი [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძენი]] იყო. [[1974]] წლის აგვისტოში ისინი იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ თავიანთი სოფელი თურქეთის არმიის მოახლოების გამო. დღეს აგიოს-ილიასში [[თურქეთი]]ს დენიზლის პროვინციიდან ჩამოსული მოსახლეობა ცხოვრობს.[3]

პირველი სკოლა სოფელში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] მმართველობის პერიოდში, [[1865]] წელს დაარსდა. მანამდე კი სოფლის მღვდლები (და შესაძლოა ბერებიც) გარკვეულ განათლებას ეკლესიაში დაცული რელიგიური წიგნების მეშვეობით გასცემდნენ.</text>
      <sha1>ob7s4wspc9cpacro1hkua0kbu2n453s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406816</id>
      <parentid>5406815</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3169" sha1="bljoeddffisc1z9cpczpnk88tgigxuz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ილიასი''' ({{lang-el|Άγιος Ηλίας}}; Y{{lang-tr|arköy, მანამდე: Ayiliya}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტას რაიონში]]. იგი მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში (3.7 მილი). სოფელი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

ტრადიციულად, აგიოს-ილიასი ძირითადად ბერძნულენოვანი მართლმადიდებელი ქრისტიანებით იყო დასახლებული. [[1973]] წელს სოფელს 355 მცხოვრები ჰყავდა და ყველა მათგანი [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძენი]] იყო. [[1974]] წლის აგვისტოში ისინი იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ თავიანთი სოფელი თურქეთის არმიის მოახლოების გამო. დღეს აგიოს-ილიასში [[თურქეთი]]ს დენიზლის პროვინციიდან ჩამოსული მოსახლეობა ცხოვრობს.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS ELIAS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=545|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=19 November 2014}}&lt;/ref&gt;

პირველი სკოლა სოფელში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] მმართველობის პერიოდში, [[1865]] წელს დაარსდა. მანამდე კი სოფლის მღვდლები (და შესაძლოა ბერებიც) გარკვეულ განათლებას ეკლესიაში დაცული რელიგიური წიგნების მეშვეობით გასცემდნენ.

==ცნობილი ადამიანები==
* ანდრეკოს ვარნავა (დ. [[1979]]), პროფესორი, აკადემიკოსი, ისტორიკოსი და ავტორი, რომლის დედაც აგიოს-ილიასიდან იყო.</text>
      <sha1>bljoeddffisc1z9cpczpnk88tgigxuz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406817</id>
      <parentid>5406816</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3416" sha1="e6jd057ahzvbn1biq9m3cntenfwdyxu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-ილიასი''' ({{lang-el|Άγιος Ηλίας}}; Y{{lang-tr|arköy, მანამდე: Ayiliya}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტას რაიონში]]. იგი მდებარეობს [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოდან]] ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში (3.7 მილი). სოფელი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

ტრადიციულად, აგიოს-ილიასი ძირითადად ბერძნულენოვანი მართლმადიდებელი ქრისტიანებით იყო დასახლებული. [[1973]] წელს სოფელს 355 მცხოვრები ჰყავდა და ყველა მათგანი [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძენი]] იყო. [[1974]] წლის აგვისტოში ისინი იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ თავიანთი სოფელი თურქეთის არმიის მოახლოების გამო. დღეს აგიოს-ილიასში [[თურქეთი]]ს დენიზლის პროვინციიდან ჩამოსული მოსახლეობა ცხოვრობს.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS ELIAS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=545|website=Internal displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=19 November 2014}}&lt;/ref&gt;

პირველი სკოლა სოფელში [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] მმართველობის პერიოდში, [[1865]] წელს დაარსდა. მანამდე კი სოფლის მღვდლები (და შესაძლოა ბერებიც) გარკვეულ განათლებას ეკლესიაში დაცული რელიგიური წიგნების მეშვეობით გასცემდნენ.

==ცნობილი ადამიანები==
* ანდრეკოს ვარნავა (დ. [[1979]]), პროფესორი, აკადემიკოსი, ისტორიკოსი და ავტორი, რომლის დედაც აგიოს-ილიასიდან იყო.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>e6jd057ahzvbn1biq9m3cntenfwdyxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-ილიასი (კვიპროსი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890733</id>
    <revision>
      <id>5406818</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-სერგიოსი (კვიპროსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890734</id>
    <revision>
      <id>5406819</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |ქვეყანა                  = კვიპროსი |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო) |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406820</id>
      <parentid>5406819</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3006" sha1="2i62lpyhjbk1zbf3qi1ksw26nq9vfx1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სერგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Σέργιος}} „წმინდა სერგი“; {{lang-tr|Yeni Boğaziçi „ახალი ბოსფორი“, მანამდე: Aysergi}}) — დიდი სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ანტიკური [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მახლობლად. აგიოს-სერგიოსი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება [[1974]] წელს კვიპროსში [[თურქეთი]]ს შეჭრის შემდეგ. 1974 წლის თურქეთის შეჭრამდე სოფლის მოსახლეობა, [[1973]] წლის აღწერის ოფიციალური მონაცემებით, 2040 მცხოვრებს შეადგენდა.[4][5][6] ეს მოსახლეობა ძირითადად [[კვიპროსელი ბერძნები]]სგან შედგებოდა. თურქეთის შეჭრის შედეგად ყველა კვიპროსელი ბერძენი იძულებით გამოიდევნა და ლტოლვილად იქცა.[7]

აგიოს-სერგიოსში მრავლადაა მაღაზიები, რესტორნები და სპეციალიზებული სავაჭრო ობიექტები. მოსახლეობის უმრავლესობისთვის ავტომობილი აუცილებელია, ვინაიდან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი საგრძნობლად მწირადაა განვითარებული. განვითარებულ ქვეყნებთან შედარებით, საკვებისა და რესტორნების ფასები მთლიანობაში იაფია. სოფელი დაახლოებით 10 წუთის სავალზეა ქალაქ [[ფამაგუსტა]]დან და სულ რამდენიმე წუთის სავალზეა ადგილობრივებისა და ტურისტებისთვის განკუთვნილი მრავალრიცხოვანი პლაჟებიდან.</text>
      <sha1>2i62lpyhjbk1zbf3qi1ksw26nq9vfx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406821</id>
      <parentid>5406820</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5782" sha1="tb5v5iixf0mgdnl1c87vrfd2zwld3jo" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სერგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Σέργιος}} „წმინდა სერგი“; {{lang-tr|Yeni Boğaziçi „ახალი ბოსფორი“, მანამდე: Aysergi}}) — დიდი სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ანტიკური [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მახლობლად. აგიოს-სერგიოსი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება [[1974]] წელს კვიპროსში [[თურქეთი]]ს შეჭრის შემდეგ. 1974 წლის თურქეთის შეჭრამდე სოფლის მოსახლეობა, [[1973]] წლის აღწერის ოფიციალური მონაცემებით, 2040 მცხოვრებს შეადგენდა.[4][5][6] ეს მოსახლეობა ძირითადად [[კვიპროსელი ბერძნები]]სგან შედგებოდა. თურქეთის შეჭრის შედეგად ყველა კვიპროსელი ბერძენი იძულებით გამოიდევნა და ლტოლვილად იქცა.[7]

აგიოს-სერგიოსში მრავლადაა მაღაზიები, რესტორნები და სპეციალიზებული სავაჭრო ობიექტები. მოსახლეობის უმრავლესობისთვის ავტომობილი აუცილებელია, ვინაიდან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი საგრძნობლად მწირადაა განვითარებული. განვითარებულ ქვეყნებთან შედარებით, საკვებისა და რესტორნების ფასები მთლიანობაში იაფია. სოფელი დაახლოებით 10 წუთის სავალზეა ქალაქ [[ფამაგუსტა]]დან და სულ რამდენიმე წუთის სავალზეა ადგილობრივებისა და ტურისტებისთვის განკუთვნილი მრავალრიცხოვანი პლაჟებიდან.

==დემოგრაფია==
[[1946]] წელს აგიოს-სერგიოსში 1790 ადამიანი ცხოვრობდა, მათგან 82 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქი]] იყო, ხოლო დანარჩენი კვიპროსელი ბერძენი. [[1958]] წელს ყველა კვიპროსელი თურქი ფამაგუსტასა და მეზობელ სოფლებში გაიქცა. [[1973]] წლისთვის აგიოს-სერგიოსის სავარაუდო მოსახლეობა 2040 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი ხელახლა დასახლდა მისი ზოგიერთი ყოფილი კვიპროსელი თურქი მცხოვრებით, კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული კვიპროსელი თურქებითა და თურქეთიდან, [[სტამბოლი]]დან და [[ტრაპიზონი]]დან ჩამოსული მოსახლეობით.[8]

ზაფხული კვიპროსში აქტიური სეზონია. სოფელში ივნისის, ივლისისა და აგვისტოს თვეებში მოსახლეობის რაოდენობა იზრდება უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების ხარჯზე. ემიგრანტების უმრავლესობას თან ჩამოჰყავს ოჯახის წევრები და მეგობრები [[ინგლისი]]დან, [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]დან და [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]].

ემიგრანტებისა და უცხოელების მიერ მიწებისა და სახლების შეძენის, ასევე მათი აქ მუდმივად თუ მხოლოდ აქტიურ სეზონზე გადმოსახლების შედეგად, მიწის ღირებულება და ყველა სამომხმარებლო საქონლის ფასები იზრდება.</text>
      <sha1>tb5v5iixf0mgdnl1c87vrfd2zwld3jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406822</id>
      <parentid>5406821</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6583" sha1="np806wfxyheb0m9qjsq35a4bqze54hk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სერგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Σέργιος}} „წმინდა სერგი“; {{lang-tr|Yeni Boğaziçi „ახალი ბოსფორი“, მანამდე: Aysergi}}) — დიდი სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ანტიკური [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მახლობლად. აგიოს-სერგიოსი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება [[1974]] წელს კვიპროსში [[თურქეთი]]ს შეჭრის შემდეგ. 1974 წლის თურქეთის შეჭრამდე სოფლის მოსახლეობა, [[1973]] წლის აღწერის ოფიციალური მონაცემებით, 2040 მცხოვრებს შეადგენდა.[4][5][6] ეს მოსახლეობა ძირითადად [[კვიპროსელი ბერძნები]]სგან შედგებოდა. თურქეთის შეჭრის შედეგად ყველა კვიპროსელი ბერძენი იძულებით გამოიდევნა და ლტოლვილად იქცა.[7]

აგიოს-სერგიოსში მრავლადაა მაღაზიები, რესტორნები და სპეციალიზებული სავაჭრო ობიექტები. მოსახლეობის უმრავლესობისთვის ავტომობილი აუცილებელია, ვინაიდან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი საგრძნობლად მწირადაა განვითარებული. განვითარებულ ქვეყნებთან შედარებით, საკვებისა და რესტორნების ფასები მთლიანობაში იაფია. სოფელი დაახლოებით 10 წუთის სავალზეა ქალაქ [[ფამაგუსტა]]დან და სულ რამდენიმე წუთის სავალზეა ადგილობრივებისა და ტურისტებისთვის განკუთვნილი მრავალრიცხოვანი პლაჟებიდან.

==დემოგრაფია==
[[1946]] წელს აგიოს-სერგიოსში 1790 ადამიანი ცხოვრობდა, მათგან 82 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქი]] იყო, ხოლო დანარჩენი კვიპროსელი ბერძენი. [[1958]] წელს ყველა კვიპროსელი თურქი ფამაგუსტასა და მეზობელ სოფლებში გაიქცა. [[1973]] წლისთვის აგიოს-სერგიოსის სავარაუდო მოსახლეობა 2040 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი ხელახლა დასახლდა მისი ზოგიერთი ყოფილი კვიპროსელი თურქი მცხოვრებით, კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული კვიპროსელი თურქებითა და თურქეთიდან, [[სტამბოლი]]დან და [[ტრაპიზონი]]დან ჩამოსული მოსახლეობით.[8]

ზაფხული კვიპროსში აქტიური სეზონია. სოფელში ივნისის, ივლისისა და აგვისტოს თვეებში მოსახლეობის რაოდენობა იზრდება უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების ხარჯზე. ემიგრანტების უმრავლესობას თან ჩამოჰყავს ოჯახის წევრები და მეგობრები [[ინგლისი]]დან, [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]დან და [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]].

ემიგრანტებისა და უცხოელების მიერ მიწებისა და სახლების შეძენის, ასევე მათი აქ მუდმივად თუ მხოლოდ აქტიურ სეზონზე გადმოსახლების შედეგად, მიწის ღირებულება და ყველა სამომხმარებლო საქონლის ფასები იზრდება.

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
[[2013]] წელს აგიოს-სერგიოსი გახდა საერთაშორისო მოძრაობა „Cittaslow“-ის წევრი და ის პირველი დასახლებაა ამ სტატუსით მთელ კვიპროსში.[9][10]

===დამეგობრებული ქალაქები===
აგიოს-სერგიოსი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
* {{flagicon|TUR}} ალთინოვა, თურქეთი[11]
* {{flagicon|AZE}} ზაბრატი, [[აზერბაიჯანი]] — [[2005]] წლიდან[12]</text>
      <sha1>np806wfxyheb0m9qjsq35a4bqze54hk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406823</id>
      <parentid>5406822</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8945" sha1="to2mrlch9ffvrh69gmbs7ug1hmixsri" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სერგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Σέργιος}} „წმინდა სერგი“; {{lang-tr|Yeni Boğaziçi „ახალი ბოსფორი“, მანამდე: Aysergi}}) — დიდი სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ანტიკური [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მახლობლად. აგიოს-სერგიოსი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება [[1974]] წელს კვიპროსში [[თურქეთი]]ს შეჭრის შემდეგ. 1974 წლის თურქეთის შეჭრამდე სოფლის მოსახლეობა, [[1973]] წლის აღწერის ოფიციალური მონაცემებით, 2040 მცხოვრებს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Polignosi |title=Άγιος Σέργιος |url=https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=881&amp;-V=limmata |access-date=2025-08-16 |website=www.polignosi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Άγιος Σέργιος – EEKA |url=https://www.eeka.org/koinotites-dimoi/agios-sergios/ |access-date=2025-08-16 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=DBM |first=HISTOGRAPHY by DM &amp; |title=Yeni Boğaziçi - Agios Sergios, Turkish Republic Of North Cyprus. |date=2016-12-27 |url=https://www.flickr.com/photos/photoshopnogo/52327463746/ |access-date=2025-08-16}}&lt;/ref&gt; ეს მოსახლეობა ძირითადად [[კვიპროსელი ბერძნები]]სგან შედგებოდა. თურქეთის შეჭრის შედეგად ყველა კვიპროსელი ბერძენი იძულებით გამოიდევნა და ლტოლვილად იქცა.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=April 1976 |title=Ch'iao Kuan-Hua's Speech at the Thirtieth Session of the United Nations General Assembly (September 26, 1975) |url=https://doi.org/10.2753/clg0009-460909010276 |journal=Chinese Law &amp; Government |volume=9 |issue=1–2 |pages=76–95 |doi=10.2753/clg0009-460909010276 |issn=0009-4609|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

აგიოს-სერგიოსში მრავლადაა მაღაზიები, რესტორნები და სპეციალიზებული სავაჭრო ობიექტები. მოსახლეობის უმრავლესობისთვის ავტომობილი აუცილებელია, ვინაიდან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი საგრძნობლად მწირადაა განვითარებული. განვითარებულ ქვეყნებთან შედარებით, საკვებისა და რესტორნების ფასები მთლიანობაში იაფია. სოფელი დაახლოებით 10 წუთის სავალზეა ქალაქ [[ფამაგუსტა]]დან და სულ რამდენიმე წუთის სავალზეა ადგილობრივებისა და ტურისტებისთვის განკუთვნილი მრავალრიცხოვანი პლაჟებიდან.

==დემოგრაფია==
[[1946]] წელს აგიოს-სერგიოსში 1790 ადამიანი ცხოვრობდა, მათგან 82 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქი]] იყო, ხოლო დანარჩენი კვიპროსელი ბერძენი. [[1958]] წელს ყველა კვიპროსელი თურქი ფამაგუსტასა და მეზობელ სოფლებში გაიქცა. [[1973]] წლისთვის აგიოს-სერგიოსის სავარაუდო მოსახლეობა 2040 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი ხელახლა დასახლდა მისი ზოგიერთი ყოფილი კვიპროსელი თურქი მცხოვრებით, კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული კვიპროსელი თურქებითა და თურქეთიდან, [[სტამბოლი]]დან და [[ტრაპიზონი]]დან ჩამოსული მოსახლეობით.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS SERGIOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=550|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

ზაფხული კვიპროსში აქტიური სეზონია. სოფელში ივნისის, ივლისისა და აგვისტოს თვეებში მოსახლეობის რაოდენობა იზრდება უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების ხარჯზე. ემიგრანტების უმრავლესობას თან ჩამოჰყავს ოჯახის წევრები და მეგობრები [[ინგლისი]]დან, [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]დან და [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]].

ემიგრანტებისა და უცხოელების მიერ მიწებისა და სახლების შეძენის, ასევე მათი აქ მუდმივად თუ მხოლოდ აქტიურ სეზონზე გადმოსახლების შედეგად, მიწის ღირებულება და ყველა სამომხმარებლო საქონლის ფასები იზრდება.

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
[[2013]] წელს აგიოს-სერგიოსი გახდა საერთაშორისო მოძრაობა „Cittaslow“-ის წევრი და ის პირველი დასახლებაა ამ სტატუსით მთელ კვიპროსში.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Network |url=https://www.cittaslow.org/network/country/58 |access-date=2025-11-15 |website=Cittaslow |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Network |url=https://www.cittaslow.org/network/location/414 |access-date=2025-11-15 |website=Cittaslow |language=en}}&lt;/ref&gt;

===დამეგობრებული ქალაქები===
აგიოს-სერგიოსი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
* {{flagicon|TUR}} ალთინოვა, თურქეთი&lt;ref name=&quot;Altınova&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.altinova.bel.tr/altinova/kurumsal-meclis-kararlari.asp?search=all&amp;page=17 |title=Altınova |publisher=[[copyright|©]] Altınova |access-date=2013-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020131853/http://www.altinova.bel.tr/altinova/kurumsal-meclis-kararlari.asp?search=all&amp;page=17 |archive-date=2013-10-20 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|AZE}} ზაბრატი, [[აზერბაიჯანი]] — [[2005]] წლიდან&lt;ref name=&quot;Yeni Şafak&quot;&gt;{{cite web|url=http://yenisafak.com.tr/arsiv/2005/temmuz/20/g01.html |title=''Bakü-İstanbul-KKTC 'yerel yönetim' hattı'' |publisher=[[copyright|©]] Zabrat |access-date=2013-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020140014/http://yenisafak.com.tr/arsiv/2005/temmuz/20/g01.html |archive-date=2013-10-20 }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{URL|http://www.yenibogazicibelediyesi.org|Turkish Cypriot municipality}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>to2mrlch9ffvrh69gmbs7ug1hmixsri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406824</id>
      <parentid>5406823</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T13:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9202" sha1="oqi2taoemyfz7qsob72ido6ibebbaqr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სერგიოსი''' ({{lang-el|Άγιος Σέργιος}} „წმინდა სერგი“; {{lang-tr|Yeni Boğaziçi „ახალი ბოსფორი“, მანამდე: Aysergi}}) — დიდი სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], ანტიკური [[სალამისი (კვიპროსი)|სალამისის]] მახლობლად. აგიოს-სერგიოსი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება [[1974]] წელს კვიპროსში [[თურქეთი]]ს შეჭრის შემდეგ. 1974 წლის თურქეთის შეჭრამდე სოფლის მოსახლეობა, [[1973]] წლის აღწერის ოფიციალური მონაცემებით, 2040 მცხოვრებს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Polignosi |title=Άγιος Σέργιος |url=https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=881&amp;-V=limmata |access-date=2025-08-16 |website=www.polignosi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Άγιος Σέργιος – EEKA |url=https://www.eeka.org/koinotites-dimoi/agios-sergios/ |access-date=2025-08-16 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=DBM |first=HISTOGRAPHY by DM &amp; |title=Yeni Boğaziçi - Agios Sergios, Turkish Republic Of North Cyprus. |date=2016-12-27 |url=https://www.flickr.com/photos/photoshopnogo/52327463746/ |access-date=2025-08-16}}&lt;/ref&gt; ეს მოსახლეობა ძირითადად [[კვიპროსელი ბერძნები]]სგან შედგებოდა. თურქეთის შეჭრის შედეგად ყველა კვიპროსელი ბერძენი იძულებით გამოიდევნა და ლტოლვილად იქცა.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=April 1976 |title=Ch'iao Kuan-Hua's Speech at the Thirtieth Session of the United Nations General Assembly (September 26, 1975) |url=https://doi.org/10.2753/clg0009-460909010276 |journal=Chinese Law &amp; Government |volume=9 |issue=1–2 |pages=76–95 |doi=10.2753/clg0009-460909010276 |issn=0009-4609|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

აგიოს-სერგიოსში მრავლადაა მაღაზიები, რესტორნები და სპეციალიზებული სავაჭრო ობიექტები. მოსახლეობის უმრავლესობისთვის ავტომობილი აუცილებელია, ვინაიდან საზოგადოებრივი ტრანსპორტი საგრძნობლად მწირადაა განვითარებული. განვითარებულ ქვეყნებთან შედარებით, საკვებისა და რესტორნების ფასები მთლიანობაში იაფია. სოფელი დაახლოებით 10 წუთის სავალზეა ქალაქ [[ფამაგუსტა]]დან და სულ რამდენიმე წუთის სავალზეა ადგილობრივებისა და ტურისტებისთვის განკუთვნილი მრავალრიცხოვანი პლაჟებიდან.

==დემოგრაფია==
[[1946]] წელს აგიოს-სერგიოსში 1790 ადამიანი ცხოვრობდა, მათგან 82 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქი]] იყო, ხოლო დანარჩენი კვიპროსელი ბერძენი. [[1958]] წელს ყველა კვიპროსელი თურქი ფამაგუსტასა და მეზობელ სოფლებში გაიქცა. [[1973]] წლისთვის აგიოს-სერგიოსის სავარაუდო მოსახლეობა 2040 ადამიანს შეადგენდა. [[1974]] წლის შემდეგ სოფელი ხელახლა დასახლდა მისი ზოგიერთი ყოფილი კვიპროსელი თურქი მცხოვრებით, კვიპროსის სამხრეთ ნაწილიდან იძულებით გადაადგილებული კვიპროსელი თურქებითა და თურქეთიდან, [[სტამბოლი]]დან და [[ტრაპიზონი]]დან ჩამოსული მოსახლეობით.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS SERGIOS|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=550|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

ზაფხული კვიპროსში აქტიური სეზონია. სოფელში ივნისის, ივლისისა და აგვისტოს თვეებში მოსახლეობის რაოდენობა იზრდება უცხოეთში მცხოვრები თანამემამულეების ხარჯზე. ემიგრანტების უმრავლესობას თან ჩამოჰყავს ოჯახის წევრები და მეგობრები [[ინგლისი]]დან, [[ამერიკის შეერთებული შტატები]]დან და [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]].

ემიგრანტებისა და უცხოელების მიერ მიწებისა და სახლების შეძენის, ასევე მათი აქ მუდმივად თუ მხოლოდ აქტიურ სეზონზე გადმოსახლების შედეგად, მიწის ღირებულება და ყველა სამომხმარებლო საქონლის ფასები იზრდება.

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
[[2013]] წელს აგიოს-სერგიოსი გახდა საერთაშორისო მოძრაობა „Cittaslow“-ის წევრი და ის პირველი დასახლებაა ამ სტატუსით მთელ კვიპროსში.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Network |url=https://www.cittaslow.org/network/country/58 |access-date=2025-11-15 |website=Cittaslow |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Network |url=https://www.cittaslow.org/network/location/414 |access-date=2025-11-15 |website=Cittaslow |language=en}}&lt;/ref&gt;

===დამეგობრებული ქალაქები===
აგიოს-სერგიოსი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
* {{flagicon|TUR}} ალთინოვა, თურქეთი&lt;ref name=&quot;Altınova&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.altinova.bel.tr/altinova/kurumsal-meclis-kararlari.asp?search=all&amp;page=17 |title=Altınova |publisher=[[copyright|©]] Altınova |access-date=2013-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020131853/http://www.altinova.bel.tr/altinova/kurumsal-meclis-kararlari.asp?search=all&amp;page=17 |archive-date=2013-10-20 }}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|AZE}} ზაბრატი, [[აზერბაიჯანი]] — [[2005]] წლიდან&lt;ref name=&quot;Yeni Şafak&quot;&gt;{{cite web|url=http://yenisafak.com.tr/arsiv/2005/temmuz/20/g01.html |title=''Bakü-İstanbul-KKTC 'yerel yönetim' hattı'' |publisher=[[copyright|©]] Zabrat |access-date=2013-10-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020140014/http://yenisafak.com.tr/arsiv/2005/temmuz/20/g01.html |archive-date=2013-10-20 }}&lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{URL|http://www.yenibogazicibelediyesi.org|Turkish Cypriot municipality}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>oqi2taoemyfz7qsob72ido6ibebbaqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-სერგიოსი (კვიპროსი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890735</id>
    <revision>
      <id>5406825</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-სიმეონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890736</id>
    <revision>
      <id>5406827</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |ქვეყანა                  = კვიპროსი |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო) |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406829</id>
      <parentid>5406827</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="t8dyyfpb0uzy04j0y6uqnn2tc13iujq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სიმეონი''' ({{lang-el|Άγιος Συμεών}} „წმინდა სიმონი“; {{lang-tr|Avtepe, მანამდე Aysinyo}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 119 ადამიანს შეადგენდა. იგი ისტორიულად ყოველთვის [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული.[3]</text>
      <sha1>t8dyyfpb0uzy04j0y6uqnn2tc13iujq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406830</id>
      <parentid>5406829</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="hwlhvb8ab1z92083kwvizsdis9ytadr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სიმეონი''' ({{lang-el|Άγιος Συμεών}} „წმინდა სიმონი“; {{lang-tr|Avtepe, მანამდე Aysinyo}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 119 ადამიანს შეადგენდა. იგი ისტორიულად ყოველთვის [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS SYMEON|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=551|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>hwlhvb8ab1z92083kwvizsdis9ytadr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406831</id>
      <parentid>5406830</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="a51zroay3a3xrdppwwgx6ms6fwjxm9w" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-სიმეონი''' ({{lang-el|Άγιος Συμεών}} „წმინდა სიმონი“; {{lang-tr|Avtepe, მანამდე Aysinyo}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[2011]] წლის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 119 ადამიანს შეადგენდა. იგი ისტორიულად ყოველთვის [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული.&lt;ref&gt;{{cite web|title=AGIOS SYMEON|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=551|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>a51zroay3a3xrdppwwgx6ms6fwjxm9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქემალ სუნალი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890737</id>
    <revision>
      <id>5406828</id>
      <timestamp>2026-06-04T13:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mrdngyv2008</username>
        <id>170833</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}</comment>
      <origin>5406828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="gk9bxinxtuhn4b2ght99k4xyhrf07bq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Mrdngyv2008|Mrdngyv2008]].|4|06|2026}}</text>
      <sha1>gk9bxinxtuhn4b2ght99k4xyhrf07bq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406834</id>
      <parentid>5406828</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mrdngyv2008</username>
        <id>170833</id>
      </contributor>
      <origin>5406834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7152" sha1="n7ljh6ewl4ogmi45fzfrvcuclkc4i01" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Mrdngyv2008|Mrdngyv2008]].|4|06|2026}}
‘’‘Ali Kemal Sunal’’’ (11 ნოემბერი 1944, [[სტამბოლი]] - 3 ივლისი 2000, [[სტამბოლი]]), [[თურქები|თურქი]] [[მსახიობი]], [[ფილმის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], [[სცენარისტი]] და [[კომიკოსი]]ა.{{dergi kaynağı |başlık=Toplumda Kişisel Marka Olmak: Türkiye’nin Kişisel Markaları |dergi=İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi |tarih=2012 |cilt=1 |sayı=4 |sayfalar=182-197 |url=https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |issn=2147-1185 |erişim-tarihi=21 Haziran 2024 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20240621090734/https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |arşivtarihi=21 Haziran 2024 |ölüurl=hayır }} იგი ითვლება [[თურქული კინო]]ს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ და დაუვიწყარ [[Yeşilçam მსახიობები|მსახიობად]].{{Web kaynağı|url=https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|başlık=Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[Box Office Türkiye]]}}{{Web kaynağı|url=https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|başlık=Türk Sinemasına Yön Vermiş En İyi Oyuncular|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=10 Mayıs 2023|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinema Akademi|ad=Sinan|soyadı=Yorulmaz|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|ölüurl=hayır}}

[[თეატრი]]თ დაიწყო მისი ხელოვნური კარიერა. Kemal Sunal-ის პირველი ამატორული თეატრალური სპექტაკლი იყო, როდესაც ის [[Vefa ლიცეუმი]]ში სწავლობდა და მონაწილეობდა ‘‘Zoraki Tabip’’-ში. [[Kent Oyuncuları|კენტ თეატრი]], [[Ulvi Uraz|Ulvi Araz]], [[Ayfer Feray]] და ბოლოს [[Devekuşu Kabare]] თეატრებში პროფესიონალურად მონაწილეობის შემდეგ, ცნობილმა რეჟისორმა [[Ertem Eğilmez|Ertem Eğilmez]]-მა ის აღმოაჩინა და 1972 წელს ფილმში ‘’[[Tatlı Dillim]]’’ მონაწილეობით კინოში პირველად გამოჩნდა.{{Web kaynağı|url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|başlık=İzleyicinin yüzünü güldüren usta oyuncu: Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830162003/https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|tarih=3 Temmuz 2023|ölüurl=hayır|çalışma=|yayıncı=[[Anadolu Ajansı]]|ad=Ahmet Esad|soyadı=Şani}}{{Web kaynağı|url=https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Biyografisi|erişimtarihi=23 Ağustos 2023|arşivtarihi=23 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230823061322/https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=biyografi.info}} 1974 წელს ფილმით ‘’[[Salako]]’’ მიიღო პირველი მთავარი როლის გამოცდილება.{{Web kaynağı|url=https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|başlık=Urfalı Babi ve Salako|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=26 Haziran 2017|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinematik|ad=Sabahattin|soyadı=Bilgiç|arşivurl=https://web.archive.org/web/20200612130807/https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|arşivtarihi=12 Haziran 2020|ölüurl=hayır}} იმავე წელს გადაღებულ ფილმში ‘’[[Hababam Sınıfı (film)|Hababam Sınıfı]]’’ მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა “[[İnek Şaban]]” პერსონაჟით, რამაც მისი სახელი “შაბანად” დაამკვიდრა. მის ფილმებში ის ხშირად თამაშობდა კეთილ, უბრალო და კომიკურ პერსონაჟებს. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად კომედიურ ფილმებში მონაწილეობდა, ასევე ითამაშა [[დრამა (კინო და ტელევიზია)|დრამის]] ჟანრის ფილმებშიც.

სულ მან 82 ფილმში მიიღო მონაწილეობა, ხოლო მისი ბოლო ფილმი იყო 1999 წელს გამოსული ‘’[[Propaganda (film)|Propaganda]]’’.{{Web kaynağı|url=https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Filmleri|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830160503/https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinemalar.com}} ეს ასევე იყო ერთადერთი ფილმი, სადაც მან თავის შვილ [[Ali Sunal]]-თან ერთად ითამაშა. Kemal Sunal 2000 წლის 3 ივლისს გარდაიცვალა გულის შეტევით, როცა ის მიდიოდა ფილმის ‘’[[Balalayka (film)|Balalayka]]’’ გადაღებებზე [[ტრაპიზონი]]ში თვითმფრინავით. მისი საფლავი მდებარეობს [[Zincirlikuyu Mezarlığı|Zincirlikuyu სასაფლაოზე]].{{Web kaynağı|url=https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|başlık=Kemal Sunal, vefatının 22’nci yılında kabri başında anıldı|erişimtarihi=2 Eylül 2023|arşivtarihi=2 Eylül 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230902120516/https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|tarih=3 Temmuz 2022|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[TRT Haber]]}}</text>
      <sha1>n7ljh6ewl4ogmi45fzfrvcuclkc4i01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406838</id>
      <parentid>5406834</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mrdngyv2008</username>
        <id>170833</id>
      </contributor>
      <origin>5406838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11685" sha1="7316pywfyf2sw7p8f2rlwoysye5kc68" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Mrdngyv2008|Mrdngyv2008]].|4|06|2026}}

{{Kişi bilgi kutusu
| ad                 = Kemal Sunal
| resim              = Kemal Sunal.gif
| altyazı            = Kemal Sunal'ın portre fotoğrafı
| doğum_adı          = Ali Kemal Sunal
| doğum_tarihi       = {{Doğum tarihi|1944|11|11}}&lt;ref group=&quot;not&quot;&gt;2015 yılında Sunal ailesi tarafından hazırlanan, Kemal Sunal'ın filmlerinde kullandığı kostümleri, aksesuarları ve kendisine ait mektup, fotoğraf benzeri eserleri barındıran sergide oyuncunun resmî belgeleri ve kimlikleri de bulunmaktadır. Kimliğinde görünen doğum tarihi ise 4 Kasım 1944'tür. Fakat hem kendisi hem de ailesi, Kemal Sunal'ın doğum gününün 11 Kasım olduğunu söylemiştir.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.dogrula.org/dogrulamalar/kemal-sunalin-gercek-dogum-gununun-10-kasim-oldugu-iddiasi/|başlık=Kemal Sunal'ın gerçek doğum gününün 10 Kasım olduğu iddiası|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=4 Temmuz 2022|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Doğrula.org|ad=Ayça|soyadı=Yalçın|arşivurl=https://web.archive.org/web/20220717140846/https://www.dogrula.org/dogrulamalar/kemal-sunalin-gercek-dogum-gununun-10-kasim-oldugu-iddiasi|arşivtarihi=17 Temmuz 2022|ölüurl=hayır}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/kemal-sunalin-dogum-gunu-hakkindaki-iddiaya-ailesi-son-noktayi-koydu-865025|başlık=Kemal Sunal'ın doğum günü hakkındaki iddiaya ailesi son noktayı koydu|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=13 Kasım 2017|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]|arşivurl=https://web.archive.org/web/20201111003532/https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/kemal-sunalin-dogum-gunu-hakkindaki-iddiaya-ailesi-son-noktayi-koydu-865025|arşivtarihi=11 Kasım 2020|ölüurl=hayır}}&lt;/ref&gt;
| doğum_yeri         = [[Küçükpazar]], [[Fatih]], [[İstanbul]], [[Türkiye]]
| ölüm_tarihi        = {{Ölüm tarihi ve yaşı|2000|7|3|1944|11|11}}&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.milliyet.com.tr/amp/the-others/aglatmak-senin-isin-degildi-5313232|başlık=Ağlatmak senin işin değildi!|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=3 Temmuz 2022|arşivurl=https://web.archive.org/web/20220703222435/https://www.milliyet.com.tr/amp/the-others/aglatmak-senin-isin-degildi-5313232|tarih=4 Temmuz 2000|ölüurl=hayır|website=|yayıncı=[[Milliyet (gazete)|Milliyet]]}}&lt;/ref&gt;
| ölüm_yeri          = [[Bakırköy]], [[İstanbul]], [[Türkiye]]
| tanınma_nedeni     = 
| memleket           = [[Gökçe, Doğanyol|Gökçe]], [[Doğanyol]], [[Malatya]], [[Türkiye]]&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.haberturk.com/malatya-haberleri/86489698-kemal-sunalin-ismi-memleketi-doganyolda-yasatilacak|başlık=Kemal Sunal'ın ismi memleketi Doğanyol'da yaşatılacak|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=21 Nisan 2021|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[Haberturk.com|Habertürk]]|soyadı=|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830160508/https://www.haberturk.com/malatya-haberleri/86489698-kemal-sunalin-ismi-memleketi-doganyolda-yasatilacak|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|ölüurl=hayır}}&lt;/ref&gt;
| ölüm_sebebi        = [[Kalp krizi]]
| yattığı_yer        = [[Zincirlikuyu Mezarlığı]], [[İstanbul]]
| yattığı_yerin_koordinatları = 
| eğitim             = [[Vefa Lisesi]]
| alma_mater         = [[Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi]]
| meslek             = [[Oyuncu]], [[film yapımcısı|yapımcı]], [[senarist]]
| etkin_yılları      = 1972–2000
| milliyet           = Türk
| diğer_adları       = • Şaban&lt;br&gt;• İnek Şaban&lt;br&gt;• Türk sinemasının gülen ve güldüren yüzü&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url = https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turk-sinemasinin-gulen-ve-gulduren-yuzu-kemal-sunal/2629088|başlık = Türk sinemasının gülen ve güldüren yüzü: Kemal Sunal|erişimtarihi = 21 Mayıs 2024|tarih = 3 Temmuz 2022|çalışma =|yayıncı = [[Anadolu Ajansı]]|ad = Salih|soyadı = Şeref|arşivurl = https://web.archive.org/web/20220704083723/https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turk-sinemasinin-gulen-ve-gulduren-yuzu-kemal-sunal/2629088|arşivtarihi = 4 Temmuz 2022}}&lt;/ref&gt;
| vatandaşlık        = {{TUR}}
| eş                 = {{evlilik|Gül Sunal|1975|2000|sebep=ölüm}}
| çocuklar           = [[Ali Sunal]] (d. 1977)&lt;br&gt;Ezo Sunal (d. 1984)
| akrabalar          = Cengiz Sunal (kardeşi)&lt;br&gt;Cemil Sunal (kardeşi)
| ödüller            = [[#Ödülleri ve adaylıkları|Tüm Liste]]
| ebeveynler         = Saime Sunal (annesi)&lt;br&gt;Mustafa Sunal (babası)
| imza               = Kemal_Sunal_imzası.png
}}

‘’‘Ali Kemal Sunal’’’ (11 ნოემბერი 1944, [[სტამბოლი]] - 3 ივლისი 2000, [[სტამბოლი]]), [[თურქები|თურქი]] [[მსახიობი]], [[ფილმის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], [[სცენარისტი]] და [[კომიკოსი]]ა.{{dergi kaynağı |başlık=Toplumda Kişisel Marka Olmak: Türkiye’nin Kişisel Markaları |dergi=İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi |tarih=2012 |cilt=1 |sayı=4 |sayfalar=182-197 |url=https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |issn=2147-1185 |erişim-tarihi=21 Haziran 2024 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20240621090734/https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |arşivtarihi=21 Haziran 2024 |ölüurl=hayır }} იგი ითვლება [[თურქული კინო]]ს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ და დაუვიწყარ [[Yeşilçam მსახიობები|მსახიობად]].{{Web kaynağı|url=https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|başlık=Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[Box Office Türkiye]]}}{{Web kaynağı|url=https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|başlık=Türk Sinemasına Yön Vermiş En İyi Oyuncular|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=10 Mayıs 2023|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinema Akademi|ad=Sinan|soyadı=Yorulmaz|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|ölüurl=hayır}}

[[თეატრი]]თ დაიწყო მისი ხელოვნური კარიერა. Kemal Sunal-ის პირველი ამატორული თეატრალური სპექტაკლი იყო, როდესაც ის [[Vefa ლიცეუმი]]ში სწავლობდა და მონაწილეობდა ‘‘Zoraki Tabip’’-ში. [[Kent Oyuncuları|კენტ თეატრი]], [[Ulvi Uraz|Ulvi Araz]], [[Ayfer Feray]] და ბოლოს [[Devekuşu Kabare]] თეატრებში პროფესიონალურად მონაწილეობის შემდეგ, ცნობილმა რეჟისორმა [[Ertem Eğilmez|Ertem Eğilmez]]-მა ის აღმოაჩინა და 1972 წელს ფილმში ‘’[[Tatlı Dillim]]’’ მონაწილეობით კინოში პირველად გამოჩნდა.{{Web kaynağı|url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|başlık=İzleyicinin yüzünü güldüren usta oyuncu: Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830162003/https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|tarih=3 Temmuz 2023|ölüurl=hayır|çalışma=|yayıncı=[[Anadolu Ajansı]]|ad=Ahmet Esad|soyadı=Şani}}{{Web kaynağı|url=https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Biyografisi|erişimtarihi=23 Ağustos 2023|arşivtarihi=23 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230823061322/https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=biyografi.info}} 1974 წელს ფილმით ‘’[[Salako]]’’ მიიღო პირველი მთავარი როლის გამოცდილება.{{Web kaynağı|url=https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|başlık=Urfalı Babi ve Salako|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=26 Haziran 2017|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinematik|ad=Sabahattin|soyadı=Bilgiç|arşivurl=https://web.archive.org/web/20200612130807/https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|arşivtarihi=12 Haziran 2020|ölüurl=hayır}} იმავე წელს გადაღებულ ფილმში ‘’[[Hababam Sınıfı (film)|Hababam Sınıfı]]’’ მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა “[[İnek Şaban]]” პერსონაჟით, რამაც მისი სახელი “შაბანად” დაამკვიდრა. მის ფილმებში ის ხშირად თამაშობდა კეთილ, უბრალო და კომიკურ პერსონაჟებს. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად კომედიურ ფილმებში მონაწილეობდა, ასევე ითამაშა [[დრამა (კინო და ტელევიზია)|დრამის]] ჟანრის ფილმებშიც.

სულ მან 82 ფილმში მიიღო მონაწილეობა, ხოლო მისი ბოლო ფილმი იყო 1999 წელს გამოსული ‘’[[Propaganda (film)|Propaganda]]’’.{{Web kaynağı|url=https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Filmleri|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830160503/https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinemalar.com}} ეს ასევე იყო ერთადერთი ფილმი, სადაც მან თავის შვილ [[Ali Sunal]]-თან ერთად ითამაშა. Kemal Sunal 2000 წლის 3 ივლისს გარდაიცვალა გულის შეტევით, როცა ის მიდიოდა ფილმის ‘’[[Balalayka (film)|Balalayka]]’’ გადაღებებზე [[ტრაპიზონი]]ში თვითმფრინავით. მისი საფლავი მდებარეობს [[Zincirlikuyu Mezarlığı|Zincirlikuyu სასაფლაოზე]].{{Web kaynağı|url=https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|başlık=Kemal Sunal, vefatının 22’nci yılında kabri başında anıldı|erişimtarihi=2 Eylül 2023|arşivtarihi=2 Eylül 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230902120516/https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|tarih=3 Temmuz 2022|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[TRT Haber]]}}</text>
      <sha1>7316pywfyf2sw7p8f2rlwoysye5kc68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406840</id>
      <parentid>5406838</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mrdngyv2008</username>
        <id>170833</id>
      </contributor>
      <origin>5406840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10978" sha1="8t4kfmicdb3ojdzt8n395c07qc591vq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Mrdngyv2008|Mrdngyv2008]].|4|06|2026}}
     

{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი = Kemal Sunal
| ფოტო = Kemal Sunal.gif
| წარწერა = Kemal Sunal-ის პორტრეტის ფოტო
| დაბადების სახელი = Ali Kemal Sunal
| დაბ. თარიღი = {{Doğum tarihi|1944|11|11}}&lt;ref group=&quot;not&quot;&gt;2015 წელს Sunal-ის ოჯახმა მოამზადა გამოფენა, სადაც წარმოდგენილი იყო მისი ფილმებში გამოყენებული კოსტიუმები, აქსესუარები და პირადი წერილები. ოფიციალურ დოკუმენტებში მისი დაბადების თარიღად მითითებულია 4 ნოემბერი 1944, თუმცა თავად და მისი ოჯახი აცხადებდნენ, რომ მისი დაბადების დღე 11 ნოემბერია.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.dogrula.org/dogrulamalar/kemal-sunalin-gercek-dogum-gununun-10-kasim-oldugu-iddiasi/|başlık=Kemal Sunal'ın gerçek doğum gününün 10 Kasım olduğu iddiası|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=4 Temmuz 2022|dil=Türkçe|yayıncı=Doğrula.org}}&lt;/ref&gt;
| დაბ. ადგილი = [[Küçükpazar]], [[Fatih]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| გარდ. თარიღი = {{Ölüm tarihi ve yaşı|2000|7|3|1944|11|11}}&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.milliyet.com.tr/amp/the-others/aglatmak-senin-isin-degildi-5313232|başlık=Ağlatmak senin işin değildi!|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=4 Temmuz 2000|yayıncı=[[Milliyet (gazete)|Milliyet]]}}&lt;/ref&gt;
| გარდ. ადგილი = [[Bakırköy]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| საქმიანობა = [[მსახიობი]], [[ფილმის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], [[სცენარისტი]]
| სხვა სახელები = • Şaban&lt;br&gt;• İnek Şaban&lt;br&gt;• თურქული კინოს მომღიმარი და გამაცინებელი სახე&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url = https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turk-sinemasinin-gulen-ve-gulduren-yuzu-kemal-sunal/2629088|başlık = Türk sinemasının gülen ve güldüren yüzü: Kemal Sunal|erişimtarihi = 21 Mayıs 2024|tarih = 3 Temmuz 2022|yayıncı = [[Anadolu Ajansı]]}}&lt;/ref&gt;
| აქტიურობის წლები = 1972–2000
| ეროვნება = თურქი
| მოქალაქეობა = {{TUR}}
| მეუღლე = {{evlilik|Gül Sunal|1975|2000|sebep=ölüm}}
| შვილები = [[Ali Sunal]] (დ. 1977)&lt;br&gt;Ezo Sunal (დ. 1984)
| ნათესავები = Cengiz Sunal (ძმა)&lt;br&gt;Cemil Sunal (ძმა)
| განათლება = [[Vefa Lisesi]]
| alma mater = [[Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi]]
| სამშობლო = [[Gökçe, Doğanyol|Gökçe]], [[Doğanyol]], [[Malatya]], [[თურქეთი]]&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.haberturk.com/malatya-haberleri/86489698-kemal-sunalin-ismi-memleketi-doganyolda-yasatilacak|başlık=Kemal Sunal'ın ismi memleketi Doğanyol'da yaşatılacak|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=21 Nisan 2021|yayıncı=[[Haberturk.com|Habertürk]]}}&lt;/ref&gt;
| გარდაცვალების მიზეზი = [[გულის შეტევა]]
| დაკრძალვის ადგილი = [[Zincirlikuyu Mezarlığı]], [[სტამბოლი]]
| ხელმოწერა = Kemal_Sunal_imzası.png
}}


‘’‘Ali Kemal Sunal’’’ (11 ნოემბერი 1944, [[სტამბოლი]] - 3 ივლისი 2000, [[სტამბოლი]]), [[თურქები|თურქი]] [[მსახიობი]], [[ფილმის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], [[სცენარისტი]] და [[კომიკოსი]]ა.{{dergi kaynağı |başlık=Toplumda Kişisel Marka Olmak: Türkiye’nin Kişisel Markaları |dergi=İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi |tarih=2012 |cilt=1 |sayı=4 |sayfalar=182-197 |url=https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |issn=2147-1185 |erişim-tarihi=21 Haziran 2024 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20240621090734/https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |arşivtarihi=21 Haziran 2024 |ölüurl=hayır }} იგი ითვლება [[თურქული კინო]]ს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ და დაუვიწყარ [[Yeşilçam მსახიობები|მსახიობად]].{{Web kaynağı|url=https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|başlık=Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[Box Office Türkiye]]}}{{Web kaynağı|url=https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|başlık=Türk Sinemasına Yön Vermiş En İyi Oyuncular|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=10 Mayıs 2023|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinema Akademi|ad=Sinan|soyadı=Yorulmaz|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|ölüurl=hayır}}

[[თეატრი]]თ დაიწყო მისი ხელოვნური კარიერა. Kemal Sunal-ის პირველი ამატორული თეატრალური სპექტაკლი იყო, როდესაც ის [[Vefa ლიცეუმი]]ში სწავლობდა და მონაწილეობდა ‘‘Zoraki Tabip’’-ში. [[Kent Oyuncuları|კენტ თეატრი]], [[Ulvi Uraz|Ulvi Araz]], [[Ayfer Feray]] და ბოლოს [[Devekuşu Kabare]] თეატრებში პროფესიონალურად მონაწილეობის შემდეგ, ცნობილმა რეჟისორმა [[Ertem Eğilmez|Ertem Eğilmez]]-მა ის აღმოაჩინა და 1972 წელს ფილმში ‘’[[Tatlı Dillim]]’’ მონაწილეობით კინოში პირველად გამოჩნდა.{{Web kaynağı|url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|başlık=İzleyicinin yüzünü güldüren usta oyuncu: Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830162003/https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|tarih=3 Temmuz 2023|ölüurl=hayır|çalışma=|yayıncı=[[Anadolu Ajansı]]|ad=Ahmet Esad|soyadı=Şani}}{{Web kaynağı|url=https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Biyografisi|erişimtarihi=23 Ağustos 2023|arşivtarihi=23 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230823061322/https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=biyografi.info}} 1974 წელს ფილმით ‘’[[Salako]]’’ მიიღო პირველი მთავარი როლის გამოცდილება.{{Web kaynağı|url=https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|başlık=Urfalı Babi ve Salako|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=26 Haziran 2017|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinematik|ad=Sabahattin|soyadı=Bilgiç|arşivurl=https://web.archive.org/web/20200612130807/https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|arşivtarihi=12 Haziran 2020|ölüurl=hayır}} იმავე წელს გადაღებულ ფილმში ‘’[[Hababam Sınıfı (film)|Hababam Sınıfı]]’’ მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა “[[İnek Şaban]]” პერსონაჟით, რამაც მისი სახელი “შაბანად” დაამკვიდრა. მის ფილმებში ის ხშირად თამაშობდა კეთილ, უბრალო და კომიკურ პერსონაჟებს. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად კომედიურ ფილმებში მონაწილეობდა, ასევე ითამაშა [[დრამა (კინო და ტელევიზია)|დრამის]] ჟანრის ფილმებშიც.

სულ მან 82 ფილმში მიიღო მონაწილეობა, ხოლო მისი ბოლო ფილმი იყო 1999 წელს გამოსული ‘’[[Propaganda (film)|Propaganda]]’’.{{Web kaynağı|url=https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Filmleri|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830160503/https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinemalar.com}} ეს ასევე იყო ერთადერთი ფილმი, სადაც მან თავის შვილ [[Ali Sunal]]-თან ერთად ითამაშა. Kemal Sunal 2000 წლის 3 ივლისს გარდაიცვალა გულის შეტევით, როცა ის მიდიოდა ფილმის ‘’[[Balalayka (film)|Balalayka]]’’ გადაღებებზე [[ტრაპიზონი]]ში თვითმფრინავით. მისი საფლავი მდებარეობს [[Zincirlikuyu Mezarlığı|Zincirlikuyu სასაფლაოზე]].{{Web kaynağı|url=https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|başlık=Kemal Sunal, vefatının 22’nci yılında kabri başında anıldı|erişimtarihi=2 Eylül 2023|arşivtarihi=2 Eylül 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230902120516/https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|tarih=3 Temmuz 2022|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[TRT Haber]]}}</text>
      <sha1>8t4kfmicdb3ojdzt8n395c07qc591vq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407206</id>
      <parentid>5406840</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები; დაემატა სქოლიოს სექცია</comment>
      <origin>5407206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11012" sha1="9ehyjbfqko2ph5mfazarc3kfbc94epp" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Mrdngyv2008|Mrdngyv2008]].|4|06|2026}}
     

{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი = Kemal Sunal
| ფოტო = Kemal Sunal.gif
| წარწერა = Kemal Sunal-ის პორტრეტის ფოტო
| დაბადების სახელი = Ali Kemal Sunal
| დაბ. თარიღი = {{Doğum tarihi|1944|11|11}}&lt;ref group=&quot;not&quot;&gt;2015 წელს Sunal-ის ოჯახმა მოამზადა გამოფენა, სადაც წარმოდგენილი იყო მისი ფილმებში გამოყენებული კოსტიუმები, აქსესუარები და პირადი წერილები. ოფიციალურ დოკუმენტებში მისი დაბადების თარიღად მითითებულია 4 ნოემბერი 1944, თუმცა თავად და მისი ოჯახი აცხადებდნენ, რომ მისი დაბადების დღე 11 ნოემბერია.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.dogrula.org/dogrulamalar/kemal-sunalin-gercek-dogum-gununun-10-kasim-oldugu-iddiasi/|başlık=Kemal Sunal'ın gerçek doğum gününün 10 Kasım olduğu iddiası|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=4 Temmuz 2022|dil=Türkçe|yayıncı=Doğrula.org}}&lt;/ref&gt;
| დაბ. ადგილი = [[Küçükpazar]], [[Fatih]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| გარდ. თარიღი = {{Ölüm tarihi ve yaşı|2000|7|3|1944|11|11}}&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.milliyet.com.tr/amp/the-others/aglatmak-senin-isin-degildi-5313232|başlık=Ağlatmak senin işin değildi!|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=4 Temmuz 2000|yayıncı=[[Milliyet (gazete)|Milliyet]]}}&lt;/ref&gt;
| გარდ. ადგილი = [[Bakırköy]], [[სტამბოლი]], [[თურქეთი]]
| საქმიანობა = [[მსახიობი]], [[ფილმის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], [[სცენარისტი]]
| სხვა სახელები = • Şaban&lt;br&gt;• İnek Şaban&lt;br&gt;• თურქული კინოს მომღიმარი და გამაცინებელი სახე&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url = https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turk-sinemasinin-gulen-ve-gulduren-yuzu-kemal-sunal/2629088|başlık = Türk sinemasının gülen ve güldüren yüzü: Kemal Sunal|erişimtarihi = 21 Mayıs 2024|tarih = 3 Temmuz 2022|yayıncı = [[Anadolu Ajansı]]}}&lt;/ref&gt;
| აქტიურობის წლები = 1972–2000
| ეროვნება = თურქი
| მოქალაქეობა = {{TUR}}
| მეუღლე = {{evlilik|Gül Sunal|1975|2000|sebep=ölüm}}
| შვილები = [[Ali Sunal]] (დ. 1977)&lt;br&gt;Ezo Sunal (დ. 1984)
| ნათესავები = Cengiz Sunal (ძმა)&lt;br&gt;Cemil Sunal (ძმა)
| განათლება = [[Vefa Lisesi]]
| alma mater = [[Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi]]
| სამშობლო = [[Gökçe, Doğanyol|Gökçe]], [[Doğanyol]], [[Malatya]], [[თურქეთი]]&lt;ref&gt;{{Web kaynağı|url=https://www.haberturk.com/malatya-haberleri/86489698-kemal-sunalin-ismi-memleketi-doganyolda-yasatilacak|başlık=Kemal Sunal'ın ismi memleketi Doğanyol'da yaşatılacak|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=21 Nisan 2021|yayıncı=[[Haberturk.com|Habertürk]]}}&lt;/ref&gt;
| გარდაცვალების მიზეზი = [[გულის შეტევა]]
| დაკრძალვის ადგილი = [[Zincirlikuyu Mezarlığı]], [[სტამბოლი]]
| ხელმოწერა = Kemal_Sunal_imzası.png
}}


‘’‘Ali Kemal Sunal’’’ (11 ნოემბერი 1944, [[სტამბოლი]] - 3 ივლისი 2000, [[სტამბოლი]]), [[თურქები|თურქი]] [[მსახიობი]], [[ფილმის პროდიუსერი|პროდიუსერი]], [[სცენარისტი]] და [[კომიკოსი]]ა.{{dergi kaynağı |başlık=Toplumda Kişisel Marka Olmak: Türkiye’nin Kişisel Markaları |dergi=İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi |tarih=2012 |cilt=1 |sayı=4 |sayfalar=182-197 |url=https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |issn=2147-1185 |erişim-tarihi=21 Haziran 2024 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20240621090734/https://dergipark.org.tr/en/pub/itobiad/issue/8758/109277 |arşivtarihi=21 Haziran 2024 |ölüurl=hayır }} იგი ითვლება [[თურქული კინო]]ს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ და დაუვიწყარ [[Yeşilçam მსახიობები|მსახიობად]].{{Web kaynağı|url=https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|başlık=Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://boxofficeturkiye.com/kisi/kemal-sunal–1362|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[Box Office Türkiye]]}}{{Web kaynağı|url=https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|başlık=Türk Sinemasına Yön Vermiş En İyi Oyuncular|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=10 Mayıs 2023|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinema Akademi|ad=Sinan|soyadı=Yorulmaz|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830173534/https://sinemaakademi.com.tr/filmler-ve-populer-sinema/turk-sinemasina-yon-vermis-en-iyi-oyuncular|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|ölüurl=hayır}}

[[თეატრი]]თ დაიწყო მისი ხელოვნური კარიერა. Kemal Sunal-ის პირველი ამატორული თეატრალური სპექტაკლი იყო, როდესაც ის [[Vefa ლიცეუმი]]ში სწავლობდა და მონაწილეობდა ‘‘Zoraki Tabip’’-ში. [[Kent Oyuncuları|კენტ თეატრი]], [[Ulvi Uraz|Ulvi Araz]], [[Ayfer Feray]] და ბოლოს [[Devekuşu Kabare]] თეატრებში პროფესიონალურად მონაწილეობის შემდეგ, ცნობილმა რეჟისორმა [[Ertem Eğilmez]]-მა ის აღმოაჩინა და 1972 წელს ფილმში ‘’[[Tatlı Dillim]]’’ მონაწილეობით კინოში პირველად გამოჩნდა.{{Web kaynağı|url=https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|başlık=İzleyicinin yüzünü güldüren usta oyuncu: Kemal Sunal|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830162003/https://www.aa.com.tr/tr/kultur/izleyicinin-yuzunu-gulduren-usta-oyuncu-kemal-sunal/2935109|tarih=3 Temmuz 2023|ölüurl=hayır|çalışma=|yayıncı=[[Anadolu Ajansı]]|ad=Ahmet Esad|soyadı=Şani}}{{Web kaynağı|url=https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Biyografisi|erişimtarihi=23 Ağustos 2023|arşivtarihi=23 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230823061322/https://www.biyografi.info/kisi/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=biyografi.info}} 1974 წელს ფილმით ‘’[[Salako]]’’ მიიღო პირველი მთავარი როლის გამოცდილება.{{Web kaynağı|url=https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|başlık=Urfalı Babi ve Salako|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|tarih=26 Haziran 2017|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinematik|ad=Sabahattin|soyadı=Bilgiç|arşivurl=https://web.archive.org/web/20200612130807/https://sinematikyesilcam.com/2017/06/urfali-babi-salako/|arşivtarihi=12 Haziran 2020|ölüurl=hayır}} იმავე წელს გადაღებულ ფილმში ‘’[[Hababam Sınıfı (film)|Hababam Sınıfı]]’’ მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა “[[İnek Şaban]]” პერსონაჟით, რამაც მისი სახელი “შაბანად” დაამკვიდრა. მის ფილმებში ის ხშირად თამაშობდა კეთილ, უბრალო და კომიკურ პერსონაჟებს. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად კომედიურ ფილმებში მონაწილეობდა, ასევე ითამაშა [[დრამა (კინო და ტელევიზია)|დრამის]] ჟანრის ფილმებშიც.

სულ მან 82 ფილმში მიიღო მონაწილეობა, ხოლო მისი ბოლო ფილმი იყო 1999 წელს გამოსული ‘’[[Propaganda (film)|Propaganda]]’’.{{Web kaynağı|url=https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|başlık=Kemal Sunal Filmleri|erişimtarihi=30 Ağustos 2023|arşivtarihi=30 Ağustos 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230830160503/https://www.sinemalar.com/filmleri/29251/kemal-sunal|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=Sinemalar.com}} ეს ასევე იყო ერთადერთი ფილმი, სადაც მან თავის შვილ [[Ali Sunal]]-თან ერთად ითამაშა. Kemal Sunal 2000 წლის 3 ივლისს გარდაიცვალა გულის შეტევით, როცა ის მიდიოდა ფილმის ‘’[[Balalayka (film)|Balalayka]]’’ გადაღებებზე [[ტრაპიზონი]]ში თვითმფრინავით. მისი საფლავი მდებარეობს [[Zincirlikuyu Mezarlığı|Zincirlikuyu სასაფლაოზე]].{{Web kaynağı|url=https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|başlık=Kemal Sunal, vefatının 22’nci yılında kabri başında anıldı|erişimtarihi=2 Eylül 2023|arşivtarihi=2 Eylül 2023|arşivurl=https://web.archive.org/web/20230902120516/https://www.trthaber.com/haber/turkiye/kemal-sunal-vefatinin-22nci-yilinda-kabri-basinda-anildi-692329.html|tarih=3 Temmuz 2022|ölüurl=hayır|dil=Türkçe|çalışma=|yayıncı=[[TRT Haber]]}}

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>9ehyjbfqko2ph5mfazarc3kfbc94epp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-სიმეონი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890738</id>
    <revision>
      <id>5406832</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>აგიოს-თეოდოროსი (ფამაგუსტა)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890739</id>
    <revision>
      <id>5406833</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |ქვეყანა                  = კვიპროსი |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო) |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406835</id>
      <parentid>5406833</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="ewmhp6zay7e4xpkgocj27v1rbi1fc1a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-თეოდოროსი''' ({{lang-el|Άγιος Θεόδωρος}}; {{lang-tr|Çayırova}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]]. იგი მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოსა]] და რიზოკარპასოს დამაკავშირებელ მთავარ გზაზე. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.</text>
      <sha1>ewmhp6zay7e4xpkgocj27v1rbi1fc1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406836</id>
      <parentid>5406835</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053" sha1="obmvfltagcph34qpvstivq7jmd81go2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-თეოდოროსი''' ({{lang-el|Άγιος Θεόδωρος}}; {{lang-tr|Çayırova}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]]. იგი მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოსა]] და რიზოკარპასოს დამაკავშირებელ მთავარ გზაზე. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>obmvfltagcph34qpvstivq7jmd81go2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406837</id>
      <parentid>5406836</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="sr7yucton60k6tle5uoo24prhsmqf86" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''აგიოს-თეოდოროსი''' ({{lang-el|Άγιος Θεόδωρος}}; {{lang-tr|Çayırova}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]]. იგი მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], [[ტრიკომო (კვიპროსი)|ტრიკომოსა]] და რიზოკარპასოს დამაკავშირებელ მთავარ გზაზე. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>sr7yucton60k6tle5uoo24prhsmqf86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:აგიოს-თეოდოროსი (ფამაგუსტა)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890740</id>
    <revision>
      <id>5406839</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ალოდა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890741</id>
    <revision>
      <id>5406841</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |ქვეყანა                  = კვიპროსი |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო) |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</comment>
      <origin>5406841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}</text>
      <sha1>1v1sh4w2w38h8icocrxb434oebzbs2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406843</id>
      <parentid>5406841</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1452" sha1="2c7o09ay9y00l035fe2qkxbbh8ejdqg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ალოდა''' ({{lang-el|Αλόδα}}; {{lang-tr|Atlılar}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], [[აგიოს-გეორგიოსი (ნიქოზია)|აგიოს-სერგიოსი]]დან დასავლეთით 5 კილომეტრში. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[1974]] წლამდე სოფელი [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული. 1974 წელს, [[მარათა (კვიპროსი)|მარათას]], [[სანტალარისი]]სა და ალოდას ჟლეტის დროს, EOKA-B-ს წევრებმა სოფლის 37 მცხოვრები მოკლეს, რასაც თავი მხოლოდ სამმა ადამიანმა დააღწია.</text>
      <sha1>2c7o09ay9y00l035fe2qkxbbh8ejdqg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406844</id>
      <parentid>5406843</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1499" sha1="bg657e5eyubshan6e9r75u9n1aja9s4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ალოდა''' ({{lang-el|Αλόδα}}; {{lang-tr|Atlılar}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], [[აგიოს-გეორგიოსი (ნიქოზია)|აგიოს-სერგიოსი]]დან დასავლეთით 5 კილომეტრში. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[1974]] წლამდე სოფელი [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული. 1974 წელს, [[მარათა (კვიპროსი)|მარათას]], [[სანტალარისი]]სა და ალოდას ჟლეტის დროს, EOKA-B-ს წევრებმა სოფლის 37 მცხოვრები მოკლეს, რასაც თავი მხოლოდ სამმა ადამიანმა დააღწია.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>bg657e5eyubshan6e9r75u9n1aja9s4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406845</id>
      <parentid>5406844</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T14:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <origin>5406845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1756" sha1="jisbywnr58ojnt4ypb2yw11osaugbo9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|ქვეყანა                  = კვიპროსი
|add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
|add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ალოდა''' ({{lang-el|Αλόδα}}; {{lang-tr|Atlılar}}) — პატარა სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], [[აგიოს-გეორგიოსი (ნიქოზია)|აგიოს-სერგიოსი]]დან დასავლეთით 5 კილომეტრში. იგი დე ფაქტო [[ჩრდილოეთი კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშ იმყოფება. [[1974]] წლამდე სოფელი [[კვიპროსელი თურქები]]თ იყო დასახლებული. 1974 წელს, [[მარათა (კვიპროსი)|მარათას]], [[სანტალარისი]]სა და ალოდას ჟლეტის დროს, EOKA-B-ს წევრებმა სოფლის 37 მცხოვრები მოკლეს, რასაც თავი მხოლოდ სამმა ადამიანმა დააღწია.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>jisbywnr58ojnt4ypb2yw11osaugbo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ალოდა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890742</id>
    <revision>
      <id>5406842</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ბარბარე ულუმბელაშვილი</username>
        <id>164873</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2008 წელი სიერა-ლეონეში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890743</id>
    <revision>
      <id>5406850</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2008 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები სიერა-ლეონეში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები სიერა-ლეონეში]] [[კატეგორია:2008 წელი აფრიკაში]]</comment>
      <origin>5406850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="396" sha1="i6slay3xnoyf1mb197tkjdpjej1c6xs" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2008 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები სიერა-ლეონეში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები სიერა-ლეონეში]]
[[კატეგორია:2008 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>i6slay3xnoyf1mb197tkjdpjej1c6xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2008 წელი სიერა-ლეონეში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890744</id>
    <revision>
      <id>5406851</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2008 წელი ნეპალში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890745</id>
    <revision>
      <id>5406852</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2008 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები ნეპალში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები ნეპალში]] [[კატეგორია:2008 წელი აზიაში]]</comment>
      <origin>5406852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="42lahpmuge38ron91upwj1g9tnf0cv9" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2008 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები ნეპალში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები ნეპალში]]
[[კატეგორია:2008 წელი აზიაში]]</text>
      <sha1>42lahpmuge38ron91upwj1g9tnf0cv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2008 წელი ნეპალში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890746</id>
    <revision>
      <id>5406853</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ანგასტინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890747</id>
    <revision>
      <id>5406854</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}} '''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმო...</comment>
      <origin>5406854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1143" sha1="2akunfkh61q4wb9wunqpwsh21ievhj5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.</text>
      <sha1>2akunfkh61q4wb9wunqpwsh21ievhj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406858</id>
      <parentid>5406854</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5530" sha1="loah0jfglz28jcoziue1h3omtlgyr7k" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს. ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.[6] ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.[7][8]</text>
      <sha1>loah0jfglz28jcoziue1h3omtlgyr7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406859</id>
      <parentid>5406858</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6340" sha1="mpp248hj19ey79fy3o9djr5xwkyfj43" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>mpp248hj19ey79fy3o9djr5xwkyfj43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406860</id>
      <parentid>5406859</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14035" sha1="t1rc5yuws0nd88hqk4yea8beofydrxi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

==1974 წლის თურქეთის შემოჭრა==
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>t1rc5yuws0nd88hqk4yea8beofydrxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406861</id>
      <parentid>5406860</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1974 წლის თურქეთის შემოჭრა */</comment>
      <origin>5406861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14037" sha1="iwmw2o4q96wx36434dw4c4uik14r92y" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>iwmw2o4q96wx36434dw4c4uik14r92y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406862</id>
      <parentid>5406861</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:17:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15394" sha1="pomururr6hhz9dl0ta7lt9wkgtz0j83" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;

==სოფლის მეურნეობა==
ანგასტინას ვენახები აქვს და მეორე მსოფლიო ომამდე ამ ტერიტორიაზე ბამბა ფართოდ მოჰყავდათ.[14] ხორბალი, ქერი და ოსპი [[1974]] წლის თურქეთის შემოსევამდე მოჰყავდათ ძირითადი მარცვლეული.

==ცნობილი ანგასტინიოტები==
ენკომის მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ბერები ხარიტონი ([[1887]]–[[1973]]), სტეფანოსი ([[1894]]–[[1974]]) და ბარნაბა ([[1897]]–[[1974]]) ხატებს ხატავდნენ, როგორც ძველი ეკლესიის გასაფორმებლად, ასევე გასაყიდად.[15]

ანგასტინაში დაიბადნენ გულუბრყვილო მხატვარი ნიკოს ნიკოლაიდესი ([[1884]]–[[1956]]) და პოლიტიკოსი და პოეტი ანდრეას კოკუმა ([[1947]]).</text>
      <sha1>pomururr6hhz9dl0ta7lt9wkgtz0j83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406863</id>
      <parentid>5406862</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>/* სოფლის მეურნეობა */</comment>
      <origin>5406863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15454" sha1="6dxnop23zjm2rpq50lq0kbfbv28immf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;

==სოფლის მეურნეობა==
ანგასტინას ვენახები აქვს და მეორე მსოფლიო ომამდე ამ ტერიტორიაზე ბამბა ფართოდ მოჰყავდათ.&lt;ref&gt;General History of Cyprus, Published 185, Alexandria.&lt;/ref&gt; ხორბალი, ქერი და ოსპი [[1974]] წლის თურქეთის შემოსევამდე მოჰყავდათ ძირითადი მარცვლეული.

==ცნობილი ანგასტინიოტები==
ენკომის მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ბერები ხარიტონი ([[1887]]–[[1973]]), სტეფანოსი ([[1894]]–[[1974]]) და ბარნაბა ([[1897]]–[[1974]]) ხატებს ხატავდნენ, როგორც ძველი ეკლესიის გასაფორმებლად, ასევე გასაყიდად.[15]

ანგასტინაში დაიბადნენ გულუბრყვილო მხატვარი ნიკოს ნიკოლაიდესი ([[1884]]–[[1956]]) და პოლიტიკოსი და პოეტი ანდრეას კოკუმა ([[1947]]).</text>
      <sha1>6dxnop23zjm2rpq50lq0kbfbv28immf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406864</id>
      <parentid>5406863</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცნობილი ანგასტინიოტები */</comment>
      <origin>5406864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15534" sha1="tnokrzptdaq0fyr01k3x0xynwirlcoj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;

==სოფლის მეურნეობა==
ანგასტინას ვენახები აქვს და მეორე მსოფლიო ომამდე ამ ტერიტორიაზე ბამბა ფართოდ მოჰყავდათ.&lt;ref&gt;General History of Cyprus, Published 185, Alexandria.&lt;/ref&gt; ხორბალი, ქერი და ოსპი [[1974]] წლის თურქეთის შემოსევამდე მოჰყავდათ ძირითადი მარცვლეული.

==ცნობილი ანგასტინიოტები==
ენკომის მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ბერები ხარიტონი ([[1887]]–[[1973]]), სტეფანოსი ([[1894]]–[[1974]]) და ბარნაბა ([[1897]]–[[1974]]) ხატებს ხატავდნენ, როგორც ძველი ეკლესიის გასაფორმებლად, ასევე გასაყიდად.&lt;ref&gt;Keshishian, Kevork.K. Romantic Cyprus, 11th edition, 1963, pp. 161–162.&lt;/ref&gt;

ანგასტინაში დაიბადნენ გულუბრყვილო მხატვარი ნიკოს ნიკოლაიდესი ([[1884]]–[[1956]]) და პოლიტიკოსი და პოეტი ანდრეას კოკუმა ([[1947]]).</text>
      <sha1>tnokrzptdaq0fyr01k3x0xynwirlcoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406865</id>
      <parentid>5406864</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17123" sha1="p7nvqoh3a9ls6ul67r7q5lyf9irz1gt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;

==სოფლის მეურნეობა==
ანგასტინას ვენახები აქვს და მეორე მსოფლიო ომამდე ამ ტერიტორიაზე ბამბა ფართოდ მოჰყავდათ.&lt;ref&gt;General History of Cyprus, Published 185, Alexandria.&lt;/ref&gt; ხორბალი, ქერი და ოსპი [[1974]] წლის თურქეთის შემოსევამდე მოჰყავდათ ძირითადი მარცვლეული.

==ცნობილი ანგასტინიოტები==
ენკომის მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ბერები ხარიტონი ([[1887]]–[[1973]]), სტეფანოსი ([[1894]]–[[1974]]) და ბარნაბა ([[1897]]–[[1974]]) ხატებს ხატავდნენ, როგორც ძველი ეკლესიის გასაფორმებლად, ასევე გასაყიდად.&lt;ref&gt;Keshishian, Kevork.K. Romantic Cyprus, 11th edition, 1963, pp. 161–162.&lt;/ref&gt;

ანგასტინაში დაიბადნენ გულუბრყვილო მხატვარი ნიკოს ნიკოლაიდესი ([[1884]]–[[1956]]) და პოლიტიკოსი და პოეტი ანდრეას კოკუმა ([[1947]]).

==ეკლესიები==
[[ფაილი:The former Church of Agia Paraskevi, Angastina Cyprus, 2010. It is now used as a Mosque. Note the missing cross on the bell tower and the megaphone for the Imman to call nhis moslem faithful to prayer..JPG|250px|მინი]]
* წმინდა პარასკევი ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიაა, რომელიც 1974 წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. ის [[1878]] წელს აშენდა ამავე სახელწოდების ძველი ეკლესიის ადგილას.&lt;ref&gt;Diakos, Christos-&lt;/ref&gt; [[1920]] წელს ელვის დარტყმამ სამრეკლო ჩამოანგრია და [[1957]]-[[1958]] წლებში ახალი აღიმართა.
* წმინდა თერაპონი ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია და სასაფლაოა.
* წმინდა გეორგიოსი სოფლის გარეუბანში მდებარე ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია იყო. ამჟამად მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი იმ ადგილას, სადაც ის ოდესღაც იდგა.</text>
      <sha1>p7nvqoh3a9ls6ul67r7q5lyf9irz1gt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406866</id>
      <parentid>5406865</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17574" sha1="be312rh93qgonj1dtrrvu64iutv5m3l" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;

==სოფლის მეურნეობა==
ანგასტინას ვენახები აქვს და მეორე მსოფლიო ომამდე ამ ტერიტორიაზე ბამბა ფართოდ მოჰყავდათ.&lt;ref&gt;General History of Cyprus, Published 185, Alexandria.&lt;/ref&gt; ხორბალი, ქერი და ოსპი [[1974]] წლის თურქეთის შემოსევამდე მოჰყავდათ ძირითადი მარცვლეული.

==ცნობილი ანგასტინიოტები==
ენკომის მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ბერები ხარიტონი ([[1887]]–[[1973]]), სტეფანოსი ([[1894]]–[[1974]]) და ბარნაბა ([[1897]]–[[1974]]) ხატებს ხატავდნენ, როგორც ძველი ეკლესიის გასაფორმებლად, ასევე გასაყიდად.&lt;ref&gt;Keshishian, Kevork.K. Romantic Cyprus, 11th edition, 1963, pp. 161–162.&lt;/ref&gt;

ანგასტინაში დაიბადნენ გულუბრყვილო მხატვარი ნიკოს ნიკოლაიდესი ([[1884]]–[[1956]]) და პოლიტიკოსი და პოეტი ანდრეას კოკუმა ([[1947]]).

==ეკლესიები==
[[ფაილი:The former Church of Agia Paraskevi, Angastina Cyprus, 2010. It is now used as a Mosque. Note the missing cross on the bell tower and the megaphone for the Imman to call nhis moslem faithful to prayer..JPG|250px|მინი]]
* წმინდა პარასკევი ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიაა, რომელიც 1974 წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. ის [[1878]] წელს აშენდა ამავე სახელწოდების ძველი ეკლესიის ადგილას.&lt;ref&gt;Diakos, Christos-&lt;/ref&gt; [[1920]] წელს ელვის დარტყმამ სამრეკლო ჩამოანგრია და [[1957]]-[[1958]] წლებში ახალი აღიმართა.
* წმინდა თერაპონი ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია და სასაფლაოა.
* წმინდა გეორგიოსი სოფლის გარეუბანში მდებარე ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია იყო. ამჟამად მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი იმ ადგილას, სადაც ის ოდესღაც იდგა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>be312rh93qgonj1dtrrvu64iutv5m3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406867</id>
      <parentid>5406866</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>/* ცნობილი ანგასტინიოტები */</comment>
      <origin>5406867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17540" sha1="s4n5fbbs4c7sqpjnp0n9ogn0cdwmnfl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ანგასტინა''' ({{lang-el|Αγκαστίνα}}, {{lang-tr|Aslanköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ნიქოზია|ნიქოზი]]იდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კმ-ში, ფამაგუსტასკენ მიმავალ მთავარ გზაზე. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა. ანგასტინა მდებარეობს მდინარის [[ტერასა|ტერასის]] ნაზ ცარცის ფერდობზე, პედიასის მდინარის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 66 მეტრზე.

==ეტიმოლოგია==
[[ფაილი:The Church of Agios Therapon, Angastina, Cyprus, 2010..jpg|250px|მინი]]
ნეარხოს კლერიდისმა თავის ნაშრომში „კვიპროსის სოფლები და ქალაქები“ გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელ ანგასტინას სახელი ფრანკული სიტყვა gastina-დან (რაც ქერქს ნიშნავს) მომდინარეობს. ეს მიანიშნებს იმ სქელ, კლდოვან ქერქზე (კვიპროსულ ბერძნულზე kafkala), რომლითაც დაფარული იყო მიმდებარე პლატოები (მესები) და რომელზეც სოფლის ბოლო ვერსია აშენდა. მისივე ვარაუდით, ადგილობრივებმა ეს სახელი საკუთარ კილოს მოარგეს და თავში ასო „ა“ დაუმატეს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clerides|first=Nearchos|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

ეს სრულიად შესაძლებელია, რადგან მეზობელი სოფელი მორა „ფრანკთა ბატონობისას მთლიანად ფრანკულ ქალაქს წარმოადგენდა. იგი მორავიტების საგვარეულოს საკუთრება იყო და შემოკლებით მორას ეძახდნენ. იმ პერიოდში კვიპროსს ფრანგული ლუზინიანების დინასტია მართავდა“. ფრანკები კვიპროსზე განვითარებულ და [[გვიანი შუა საუკუნეები|გვიან შუა საუკუნეებში]], [[1192]]-[[1489]] წლებში დასახლდნენ. თუმცა, ჯორჯ ჯეფრი ვარაუდობდა, რომ ეს სახელი (რომელიც ძველ რუკებზე „ანგესტრინას“ სახით გვხვდება) შესაძლოა „ნეო-ლათინური წარმოშობისა ([[1500]]–[[1900]] წწ.)“ იყოს.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Jeffrey|first=George|title=A description of the historic monuments of Cyprus|year=1918}}&lt;/ref&gt; ქრისტოს დიაკოსი წიგნში „ანგასტინა - ისტორია და ტრადიციები“ ეთანხმება ამ მოსაზრებას და აღნიშნავს: „წმინდა თერაპონტის ეკლესია ჩვენს სოფელში ბიზანტიის დროიდანვე არსებობდა“.თავდაპირველად სოფელს წმინდა თერაპონტი ერქვა, ხოლო სახელი „ანგასტინა“ ვენეციელების მმართველობის პერიოდიდან ჩნდება.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997|page=9-10}}&lt;/ref&gt;

სოფლის სახელი იყო აგიოს თერაპონი. სახელი ანგასტინა ვენეციელების დროს ჩნდება.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Diakos|first=Christos|title=Angastina-History and Tradition|year=1997}}&lt;/ref&gt; ანგასტინას მთავარი ეკლესია [[1974]] წლამდე იყო აგია პარასკევი, რომელიც მას შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. [[1950]] წლამდე სოფელი ფამაგუსტასა და ნიქოზიას დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზზე მდებარეობდა; ამჟამად იქ ავტომაგისტრალიც არის.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Flourentos|first=Pavlos|title=Cyprus Heritage|year=1996}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |title=THE CYPRUS GOVERNMENT RAILWAY Jim Wigmore |access-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205417/http://www.wessexpf.org.uk/documents/cypgovrly.htm |archive-date=14 July 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ისტორია==
===ადრეული ისტორია===
[[ფაილი:Prehistoric Jug dug up at Vouno in Angastina, Cyprus 1962 002.jpg|250px|მინი]]
[[ფაილი:Church of the interior of Agios Therapon, Angastina, Cyprus 2012.jpg|250px|მინი]]
სოფლიდან 2 კილომეტრში, აღმოსავლეთით, მდებარეობს ვუნოს კვიპროსულ-მიკენური (ძვ. წ. 10 000 – 800 წწ.) არქეოლოგიური სამარხი, რომლის გათხრებიც [[1962]] წელს, ფამაგუსტისკენ მიმავალი ახალი გზის გაყვანისას დაიწყო. გეორგიუს კირიაკოსის ნაშრომის („კვიპროსის მემკვიდრეობა“) მიხედვით, ვუნოში აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორის (რომლებიც ახლა კვიპროსის მუზეუმში ინახება) არის: „თეთრად შეღებილი V ტიპის კერამიკის კომპოზიტური ლაგვინი. იგი შედგება ოთხი სფერული ნაწილისგან, რომლებიც საერთო ყელსა და ვიწრო პირს უერთდება. ჭურჭლის ყელზე მიმაგრებულია ქალის ფიგურა, რომელსაც მარჯვენა ხელი მკერდზე აქვს მიდებული, ხოლო მარცხენა — მუცელზე“. ეს ნივთი შუა ბრინჯაოს ხანის (Middle Cypriot III) პერიოდით, კერძოდ კი ძვ. წ. [[1725]]–[[1625]] წლებით თარიღდება.

[[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დროს ([[1291]] წელს), სოფელში ან მის მახლობლად [[ტამპლიერთა ორდენი]]ს რაინდების კავალერიის სიმაგრე მდებარეობდა.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wix.com/angastina/angastina|work=wix.com|title=Angastina-The Village of the Lotus Eaters}}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Clirides|first=Nearchou|title=Villages and Cities of Cyprus|year=1961}}&lt;/ref&gt;

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ასიას მიმართულებით, შემორჩენილია უფრო ძველი სოფლის ნანგრევები, რომლებსაც დღესაც „ჰალოსპიტას“ (დანგრეულ სახლებს) უწოდებენ.

==ნიკოლი ფილიპოს მკვლელობა==
კვიპროსის მრავალი სხვა სოფლის მსგავსად, ანგასტინაც [[1907]] წლამდე ორთემოიანი (შერეული) დასახლება იყო. თუმცა, იმავე წლის 17 აგვისტოს მოხდა მკვლელობა, რომელმაც საბოლოოდ ჩააგდო განხეთქილება სოფლის ქრისტიანულ და მუსლიმურ თემებს შორის.

ახალგაზრდა თურქს გათხოვილი ბერძენი ქალი შეაყვარდა. მას გაფრთხილება მისცეს, რაც გულთან ახლოს მიიტანა და გვიან ღამით, სულელურად, ცეცხლი გაუხსნა ახალგაზრდა ბერძენ კაცებს, რომლებიც სოფლის მოედანზე ყავას სვამდნენ. ერთ-ერთმა ბერძენმა ახალგაზრდამ, რომელიც ეჭვობდა ამ თურქზე, პოლიცია მის სახლში მიიყვანა. ახალგაზრდა თურქმა დანაშაული აღიარა, რის შემდეგაც მამამისმა ბერძნებს ფულადი კომპენსაცია შესთავაზა. ბერძენმა ახალგაზრდამ უარი თქვა ფულით მოსყიდვაზე, რის გამოც პოლიციამ დამნაშავე დააპატიმრა.

თურქი მამა განრისხდა იმის გამო, რომ ახალგაზრდა ბერძენმა ფული არ აიღო. იმავე ღამეს იგი თავის სიძესთან ერთად გაეშურა სალეწისკენ, რომელსაც ეს ბერძენი ახალგაზრდა სიდედრთან ერთად ყარაულობდა. თურქმა მამამ მძინარე ახალგაზრდას ქვით თავი გაუტეხა და მოკლა. საბოლოოდ, მკვლელი მამაც და მისი სიძეც პოლიციამ დააკავა. კუნძულის ბრიტანულმა ხელისუფლებამ ისინი გაასამართლა და ჩამოახრჩო. ეს ისტორია სრულად არის აღწერილი იმ პერიოდის ადგილობრივ პრესასა და კ. ტ. პალაისის&lt;ref&gt;Giagkoulli K.G. Corpus Cypriot Dilalect Poetic Pieces, Centre of Scientific Research, 1998, pp. 76–79. {{ISBN|9963-0-8042-1}}&lt;/ref&gt; ბალადაში „ნიკოლი ფილიპუს მკვლელობა“.&lt;ref&gt;Elephteria (Newspaper), Nicosia, Cyprus, 16 and 30 November 1997.&lt;/ref&gt; ამ შემთხვევის შემდეგ, ანგასტინელმა თურქებმა მთელი თავიანთი ქონება გაყიდეს და მეზობელ თურქულ სოფლებში გადასახლდნენ.

===1974 წლის თურქეთის შემოჭრა===
[[1974]] წელს [[თურქეთი]]ს კვიპროსში შეჭრის შემდეგ, სოფელი მთლიანად თურქი კვიპროსელებითა და თურქეთის მატერიკული ნაწილიდან გადმოსახლებული პირებითაა დასახლებული.&lt;ref name=&quot;Plērophoriōn1979&quot;&gt;{{cite book|author=Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn|title=Colonisation of occupied areas|url=https://books.google.com/books?id=3sq3AAAAIAAJ|year=1979|publisher=Public Information Office|page=3}}&lt;/ref&gt;

==სოფლის მეურნეობა==
ანგასტინას ვენახები აქვს და მეორე მსოფლიო ომამდე ამ ტერიტორიაზე ბამბა ფართოდ მოჰყავდათ.&lt;ref&gt;General History of Cyprus, Published 185, Alexandria.&lt;/ref&gt; ხორბალი, ქერი და ოსპი [[1974]] წლის თურქეთის შემოსევამდე მოჰყავდათ ძირითადი მარცვლეული.

==ცნობილი ანგასტინიოტები==
ენკომის მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ბერები ხარიტონი ([[1887]]–[[1973]]), სტეფანოსი ([[1894]]–[[1974]]) და ბარნაბა ([[1897]]–[[1974]]) ხატებს ხატავდნენ, როგორც ძველი ეკლესიის გასაფორმებლად, ასევე გასაყიდად.&lt;ref&gt;Keshishian, Kevork.K. Romantic Cyprus, 11th edition, 1963, pp. 161–162.&lt;/ref&gt;

ანგასტინაში დაიბადნენ მხატვარი ნიკოს ნიკოლაიდესი ([[1884]]–[[1956]]) და პოლიტიკოსი და პოეტი ანდრეას კოკუმა ([[1947]]).

==ეკლესიები==
[[ფაილი:The former Church of Agia Paraskevi, Angastina Cyprus, 2010. It is now used as a Mosque. Note the missing cross on the bell tower and the megaphone for the Imman to call nhis moslem faithful to prayer..JPG|250px|მინი]]
* წმინდა პარასკევი ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიაა, რომელიც 1974 წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ მეჩეთად გადაკეთდა. ის [[1878]] წელს აშენდა ამავე სახელწოდების ძველი ეკლესიის ადგილას.&lt;ref&gt;Diakos, Christos-&lt;/ref&gt; [[1920]] წელს ელვის დარტყმამ სამრეკლო ჩამოანგრია და [[1957]]-[[1958]] წლებში ახალი აღიმართა.
* წმინდა თერაპონი ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია და სასაფლაოა.
* წმინდა გეორგიოსი სოფლის გარეუბანში მდებარე ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია იყო. ამჟამად მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი იმ ადგილას, სადაც ის ოდესღაც იდგა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>s4n5fbbs4c7sqpjnp0n9ogn0cdwmnfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ანგასტინა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890748</id>
    <revision>
      <id>5406855</id>
      <timestamp>2026-06-04T14:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლეფკონიკო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890749</id>
    <revision>
      <id>5406870</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}} '''ლეფკონიკო''' ({{lang-el|Λευκόνοικο}}, {{lang-tr|Lefkonuk or Geçitkale}}) — ქალაქი მესაორიის ვაკეზე, რომელიც ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა, რომე...</comment>
      <origin>5406870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5326" sha1="4d6tnv5ib3lqo27ogoe39zdy4jyl7hz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ლეფკონიკო''' ({{lang-el|Λευκόνοικο}}, {{lang-tr|Lefkonuk or Geçitkale}}) — ქალაქი მესაორიის ვაკეზე, რომელიც ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა, რომელსაც კვიპროსი ამტკიცებს. ლეფკონიკო კვიპროსის ეროვნული პოეტის, ვასილის მიქაელიდესის დაბადების ადგილია და ცნობილია თავისი მაქმანებით.

[[თურქეთი]]ს საჰაერო ძალების გეჩიტკალეს საჰაერო ბაზა ლეფკონიკოს მახლობლად მდებარეობს.

==ისტორია==
[[1909]] წელს ლეფკონიკოში [[კვიპროსი|კვიპროსში]] პირველი კოოპერატივი დაარსდა, ხოლო [[1939]] წელს ლეფკონიკოს მუნიციპალიტეტი.

[[1955]] წელს ანტიბრიტანული დემონსტრაციის დროს სკოლის მოსწავლეებმა ქალაქის ფოსტა დაწვეს. ლეფკონიკოს მაცხოვრებლებს 2000 დოლარის ოდენობის კოლექტიური ჯარიმა დაეკისრათ და კვიპროსის გუბერნატორმა ლეფკონიკოში 24-საათიანი კომენდანტის საათი გამოაცხადა, სანამ თანხას არ გადაიხდიდნენ.&lt;ref&gt;[http://www.britishpathe.com/record.php?id=39840 VILLAGE PAYS UP - British Pathé&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
[[1960]] წლამდე ლეფკონიკოში როგორც ბერძენი, ასევე თურქი კვიპროსელები ცხოვრობდნენ. ეს უკანასკნელნი უმცირესობას წარმოადგენდნენ. სამსულიანი ოჯახის გარდა, ყველა კვიპროსელმა თურქმა საგანგებო მდგომარეობის წლებში დატოვა ქალაქი. კვიპროსში [[1974]] წელს თურქეთის მიერ შემოჭრილი კვიპროსის დროს კვიპროსელი ბერძენი კვიპროსელები კუნძულის სამხრეთით გადაასახლეს და ლეფკონიკო კოფინუსა და მიმდებარე არტემის კვიპროსელი თურქებით დასახლდა, ​​რომელიც მიტოვებული იყო. [[1960]] წელს ლეფკონიკოს მოსახლეობა 2,358 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LEFKONOIKO|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=590|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=3 January 2015}}&lt;/ref&gt; ის [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]] მე-8 ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დასახლება იყო და მთელ კვიპროსში 32-ე. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1,253 იყო.

==სპორტი==
კვიპროსელი თურქების „გეჩიტკალე გიუნაი სპორ კულუბუ“ [[1955]] წელს დაარსდა და ამჟამად კვიპროსის თურქეთის საფეხბურთო ასოციაციის (CTFA) BTM პირველ ლიგაშია.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.net/BilgiBankasi/KulupDetayi/51] Geçitkale Men’s Football&lt;/ref&gt; ასევე, [[2012]] წელს დაარსდა გეჩიტკალეს ქალთა გუნდი, რომელიც ამჟამად CTFA-ს ქალთა ლიგის უმაღლეს ლიგაში თამაშობს.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.org/BilgiBankasi/KulupDetayi/164] Geçitkale Women’s Football&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kktcfkb.com/ |title=KKTC-FKB |access-date=2015-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618151926/http://www.kktcfkb.com/ |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead }} Association of Football Clubs&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>4d6tnv5ib3lqo27ogoe39zdy4jyl7hz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406871</id>
      <parentid>5406870</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>/* დემოგრაფია */</comment>
      <origin>5406871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5288" sha1="7ozfali7eqzcbtr0am5qmf00vs69p65" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ლეფკონიკო''' ({{lang-el|Λευκόνοικο}}, {{lang-tr|Lefkonuk or Geçitkale}}) — ქალაქი მესაორიის ვაკეზე, რომელიც ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა, რომელსაც კვიპროსი ამტკიცებს. ლეფკონიკო კვიპროსის ეროვნული პოეტის, ვასილის მიქაელიდესის დაბადების ადგილია და ცნობილია თავისი მაქმანებით.

[[თურქეთი]]ს საჰაერო ძალების გეჩიტკალეს საჰაერო ბაზა ლეფკონიკოს მახლობლად მდებარეობს.

==ისტორია==
[[1909]] წელს ლეფკონიკოში [[კვიპროსი|კვიპროსში]] პირველი კოოპერატივი დაარსდა, ხოლო [[1939]] წელს ლეფკონიკოს მუნიციპალიტეტი.

[[1955]] წელს ანტიბრიტანული დემონსტრაციის დროს სკოლის მოსწავლეებმა ქალაქის ფოსტა დაწვეს. ლეფკონიკოს მაცხოვრებლებს 2000 დოლარის ოდენობის კოლექტიური ჯარიმა დაეკისრათ და კვიპროსის გუბერნატორმა ლეფკონიკოში 24-საათიანი კომენდანტის საათი გამოაცხადა, სანამ თანხას არ გადაიხდიდნენ.&lt;ref&gt;[http://www.britishpathe.com/record.php?id=39840 VILLAGE PAYS UP - British Pathé&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
[[1960]] წლამდე ლეფკონიკოში როგორც ბერძენი, ასევე თურქი კვიპროსელები ცხოვრობდნენ. ეს უკანასკნელნი უმცირესობას წარმოადგენდნენ. სამსულიანი ოჯახის გარდა, ყველა კვიპროსელმა თურქმა საგანგებო მდგომარეობის წლებში დატოვა ქალაქი. კვიპროსში [[1974]] წელს თურქეთის მიერ შემოჭრილი კვიპროსის დროს კვიპროსელი ბერძენი კვიპროსელები კუნძულის სამხრეთით გადაასახლეს და ლეფკონიკო კოფინუსა და მიმდებარე არტემის კვიპროსელი თურქებით დასახლდა, ​​რომელიც მიტოვებული იყო. [[1960]] წელს ლეფკონიკოს მოსახლეობა 2,358 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LEFKONOIKO|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=590|website=Internal Displacement in Cyprus|access-date=3 January 2015}}&lt;/ref&gt; ის [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]] მე-8 ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დასახლება იყო და მთელ კვიპროსში 32-ე. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1,253 იყო.

==სპორტი==
კვიპროსელი თურქების „გეჩიტკალე გიუნაი სპორ კულუბუ“ [[1955]] წელს დაარსდა და ამჟამად კვიპროსის თურქეთის საფეხბურთო ასოციაციის (CTFA) BTM პირველ ლიგაშია.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.net/BilgiBankasi/KulupDetayi/51] Geçitkale Men’s Football&lt;/ref&gt; ასევე, [[2012]] წელს დაარსდა გეჩიტკალეს ქალთა გუნდი, რომელიც ამჟამად CTFA-ს ქალთა ლიგის უმაღლეს ლიგაში თამაშობს.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.org/BilgiBankasi/KulupDetayi/164] Geçitkale Women’s Football&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kktcfkb.com/ |title=KKTC-FKB |access-date=2015-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618151926/http://www.kktcfkb.com/ |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead }} Association of Football Clubs&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7ozfali7eqzcbtr0am5qmf00vs69p65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406873</id>
      <parentid>5406871</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7199" sha1="a3xi6wslxghgawygnkutuuff7oh287q" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ლეფკონიკო''' ({{lang-el|Λευκόνοικο}}, {{lang-tr|Lefkonuk or Geçitkale}}) — ქალაქი მესაორიის ვაკეზე, რომელიც ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა, რომელსაც კვიპროსი ამტკიცებს. ლეფკონიკო კვიპროსის ეროვნული პოეტის, ვასილის მიქაელიდესის დაბადების ადგილია და ცნობილია თავისი მაქმანებით.

[[თურქეთი]]ს საჰაერო ძალების გეჩიტკალეს საჰაერო ბაზა ლეფკონიკოს მახლობლად მდებარეობს.

==ისტორია==
[[1909]] წელს ლეფკონიკოში [[კვიპროსი|კვიპროსში]] პირველი კოოპერატივი დაარსდა, ხოლო [[1939]] წელს ლეფკონიკოს მუნიციპალიტეტი.

[[1955]] წელს ანტიბრიტანული დემონსტრაციის დროს სკოლის მოსწავლეებმა ქალაქის ფოსტა დაწვეს. ლეფკონიკოს მაცხოვრებლებს 2000 დოლარის ოდენობის კოლექტიური ჯარიმა დაეკისრათ და კვიპროსის გუბერნატორმა ლეფკონიკოში 24-საათიანი კომენდანტის საათი გამოაცხადა, სანამ თანხას არ გადაიხდიდნენ.&lt;ref&gt;[http://www.britishpathe.com/record.php?id=39840 VILLAGE PAYS UP - British Pathé&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
[[1960]] წლამდე ლეფკონიკოში როგორც ბერძენი, ასევე თურქი კვიპროსელები ცხოვრობდნენ. ეს უკანასკნელნი უმცირესობას წარმოადგენდნენ. სამსულიანი ოჯახის გარდა, ყველა კვიპროსელმა თურქმა საგანგებო მდგომარეობის წლებში დატოვა ქალაქი. კვიპროსში [[1974]] წელს თურქეთის მიერ შემოჭრილი კვიპროსის დროს კვიპროსელი ბერძენი კვიპროსელები კუნძულის სამხრეთით გადაასახლეს და ლეფკონიკო კოფინუსა და მიმდებარე არტემის კვიპროსელი თურქებით დასახლდა, ​​რომელიც მიტოვებული იყო. [[1960]] წელს ლეფკონიკოს მოსახლეობა 2,358 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LEFKONOIKO|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=590|website=Internal Displacement in Cyprus|access-date=3 January 2015}}&lt;/ref&gt; ის [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]] მე-8 ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დასახლება იყო და მთელ კვიპროსში 32-ე. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1,253 იყო.

==სპორტი==
კვიპროსელი თურქების „გეჩიტკალე გიუნაი სპორ კულუბუ“ [[1955]] წელს დაარსდა და ამჟამად კვიპროსის თურქეთის საფეხბურთო ასოციაციის (CTFA) BTM პირველ ლიგაშია.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.net/BilgiBankasi/KulupDetayi/51] Geçitkale Men’s Football&lt;/ref&gt; ასევე, [[2012]] წელს დაარსდა გეჩიტკალეს ქალთა გუნდი, რომელიც ამჟამად CTFA-ს ქალთა ლიგის უმაღლეს ლიგაში თამაშობს.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.org/BilgiBankasi/KulupDetayi/164] Geçitkale Women’s Football&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kktcfkb.com/ |title=KKTC-FKB |access-date=2015-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618151926/http://www.kktcfkb.com/ |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead }} Association of Football Clubs&lt;/ref&gt;

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
===ჩიტასლოუ=== 
ხანგრძლივი ძალისხმევის შემდეგ, [[2018]] წლის ივნისში, ლეფკონიკო საბოლოოდ შეუერთდა „ჩიტასლოუს“ (Cittaslow – „ნელი ქალაქი“) საერთაშორისო ქსელს. გენერალური ასამბლეის მსვლელობისას ქალაქს ოფიციალურად გადაეცა შესაბამისობის სერტიფიკატი და ორგანიზაციის დროშა. ამგვარად, ლეფკონიკო გახდა მეოთხე ქალაქი ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ რესპუბლიკაში (TRNC), რომელმაც „ჩიტასლოუს“ ტიტული მოიპოვა.

===ტყუპი ქალაქები - დაძმობილებული ქალაქები===
ლეფკონიკო დაძმობილებულია:
* {{flagicon|TUR}} იალოვა, თურქეთი&lt;ref name=&quot;Yalova&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.migm.gov.tr/dokumanlar/kardes_kent_istatistik.xls|title=Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'|publisher=[[copyright|©]] Yalova|access-date=2013-10-20|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021061950/http://www.migm.gov.tr/dokumanlar/kardes_kent_istatistik.xls|archive-date=2013-10-21}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>a3xi6wslxghgawygnkutuuff7oh287q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406875</id>
      <parentid>5406873</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9357" sha1="77w04u1n6ce8vwdv60zrvvwacbcpf7o" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ლეფკონიკო''' ({{lang-el|Λευκόνοικο}}, {{lang-tr|Lefkonuk or Geçitkale}}) — ქალაქი მესაორიის ვაკეზე, რომელიც ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა, რომელსაც კვიპროსი ამტკიცებს. ლეფკონიკო კვიპროსის ეროვნული პოეტის, ვასილის მიქაელიდესის დაბადების ადგილია და ცნობილია თავისი მაქმანებით.

[[თურქეთი]]ს საჰაერო ძალების გეჩიტკალეს საჰაერო ბაზა ლეფკონიკოს მახლობლად მდებარეობს.

==ისტორია==
[[1909]] წელს ლეფკონიკოში [[კვიპროსი|კვიპროსში]] პირველი კოოპერატივი დაარსდა, ხოლო [[1939]] წელს ლეფკონიკოს მუნიციპალიტეტი.

[[1955]] წელს ანტიბრიტანული დემონსტრაციის დროს სკოლის მოსწავლეებმა ქალაქის ფოსტა დაწვეს. ლეფკონიკოს მაცხოვრებლებს 2000 დოლარის ოდენობის კოლექტიური ჯარიმა დაეკისრათ და კვიპროსის გუბერნატორმა ლეფკონიკოში 24-საათიანი კომენდანტის საათი გამოაცხადა, სანამ თანხას არ გადაიხდიდნენ.&lt;ref&gt;[http://www.britishpathe.com/record.php?id=39840 VILLAGE PAYS UP - British Pathé&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
[[1960]] წლამდე ლეფკონიკოში როგორც ბერძენი, ასევე თურქი კვიპროსელები ცხოვრობდნენ. ეს უკანასკნელნი უმცირესობას წარმოადგენდნენ. სამსულიანი ოჯახის გარდა, ყველა კვიპროსელმა თურქმა საგანგებო მდგომარეობის წლებში დატოვა ქალაქი. კვიპროსში [[1974]] წელს თურქეთის მიერ შემოჭრილი კვიპროსის დროს კვიპროსელი ბერძენი კვიპროსელები კუნძულის სამხრეთით გადაასახლეს და ლეფკონიკო კოფინუსა და მიმდებარე არტემის კვიპროსელი თურქებით დასახლდა, ​​რომელიც მიტოვებული იყო. [[1960]] წელს ლეფკონიკოს მოსახლეობა 2,358 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LEFKONOIKO|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=590|website=Internal Displacement in Cyprus|access-date=3 January 2015}}&lt;/ref&gt; ის [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]] მე-8 ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დასახლება იყო და მთელ კვიპროსში 32-ე. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1,253 იყო.

==სპორტი==
კვიპროსელი თურქების „გეჩიტკალე გიუნაი სპორ კულუბუ“ [[1955]] წელს დაარსდა და ამჟამად კვიპროსის თურქეთის საფეხბურთო ასოციაციის (CTFA) BTM პირველ ლიგაშია.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.net/BilgiBankasi/KulupDetayi/51] Geçitkale Men’s Football&lt;/ref&gt; ასევე, [[2012]] წელს დაარსდა გეჩიტკალეს ქალთა გუნდი, რომელიც ამჟამად CTFA-ს ქალთა ლიგის უმაღლეს ლიგაში თამაშობს.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.org/BilgiBankasi/KulupDetayi/164] Geçitkale Women’s Football&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kktcfkb.com/ |title=KKTC-FKB |access-date=2015-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618151926/http://www.kktcfkb.com/ |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead }} Association of Football Clubs&lt;/ref&gt;

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
===ჩიტასლოუ=== 
ხანგრძლივი ძალისხმევის შემდეგ, [[2018]] წლის ივნისში, ლეფკონიკო საბოლოოდ შეუერთდა „ჩიტასლოუს“ (Cittaslow – „ნელი ქალაქი“) საერთაშორისო ქსელს. გენერალური ასამბლეის მსვლელობისას ქალაქს ოფიციალურად გადაეცა შესაბამისობის სერტიფიკატი და ორგანიზაციის დროშა. ამგვარად, ლეფკონიკო გახდა მეოთხე ქალაქი ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ რესპუბლიკაში (TRNC), რომელმაც „ჩიტასლოუს“ ტიტული მოიპოვა.

===ტყუპი ქალაქები - დაძმობილებული ქალაქები===
ლეფკონიკო დაძმობილებულია:
* {{flagicon|TUR}} იალოვა, თურქეთი&lt;ref name=&quot;Yalova&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.migm.gov.tr/dokumanlar/kardes_kent_istatistik.xls|title=Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'|publisher=[[copyright|©]] Yalova|access-date=2013-10-20|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021061950/http://www.migm.gov.tr/dokumanlar/kardes_kent_istatistik.xls|archive-date=2013-10-21}}&lt;/ref&gt;

==ტურისტული ღირსშესანიშნაობები==
===მთავარანგელოზ მიქაელის ეკლესია===
[[ფაილი:Lefkoniko Geçitkale Archangelos Michael Church.jpg|250px|მინი]]
ეკლესიის მშენებლობა [[XII საუკუნე|XII საუკუნ]]ით თარიღდება. ეკლესიას სამხრეთ მხარეს არკადა აქვს, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში - ორმაგი ნავი, რომლის საკმაო ოთახიც კამარაა. ეკლესიას კედელზე ასევე მთავარანგელოზ მიქაელის ნახატი ამშვენებს. რემონტი სრულად ფინანსდება ევროკავშირის მიერ კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამის ფარგლებში, რომელსაც ევროკომისია გაეროს განვითარების პროგრამის მეშვეობით ახორციელებს. რემონტი [[2016]] წლის ოქტომბერში დაიწყო და ერთ წელიწადში ([[2017]] წლის ოქტომბერი) დასრულდა. საერთო ღირებულება 430,000 ევრო იყო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cy.undp.org/content/cyprus/en/home/presscenter/articles/2017/10/13/archangelos-michael-church-celebrating-a-common-heritage.html |title=Archangelos Michael Church: celebrating a common heritage {{!}} UNDP in Cyprus |website=www.cy.undp.org |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415170757/http://www.cy.undp.org/content/cyprus/en/home/presscenter/articles/2017/10/13/archangelos-michael-church-celebrating-a-common-heritage.html |archive-date=2018-04-15}} &lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>77w04u1n6ce8vwdv60zrvvwacbcpf7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406876</id>
      <parentid>5406875</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10023" sha1="8ebnm941pgmuaowoyzbzl5imqyavs3m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ლეფკონიკო''' ({{lang-el|Λευκόνοικο}}, {{lang-tr|Lefkonuk or Geçitkale}}) — ქალაქი მესაორიის ვაკეზე, რომელიც ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა, რომელსაც კვიპროსი ამტკიცებს. ლეფკონიკო კვიპროსის ეროვნული პოეტის, ვასილის მიქაელიდესის დაბადების ადგილია და ცნობილია თავისი მაქმანებით.

[[თურქეთი]]ს საჰაერო ძალების გეჩიტკალეს საჰაერო ბაზა ლეფკონიკოს მახლობლად მდებარეობს.

==ისტორია==
[[1909]] წელს ლეფკონიკოში [[კვიპროსი|კვიპროსში]] პირველი კოოპერატივი დაარსდა, ხოლო [[1939]] წელს ლეფკონიკოს მუნიციპალიტეტი.

[[1955]] წელს ანტიბრიტანული დემონსტრაციის დროს სკოლის მოსწავლეებმა ქალაქის ფოსტა დაწვეს. ლეფკონიკოს მაცხოვრებლებს 2000 დოლარის ოდენობის კოლექტიური ჯარიმა დაეკისრათ და კვიპროსის გუბერნატორმა ლეფკონიკოში 24-საათიანი კომენდანტის საათი გამოაცხადა, სანამ თანხას არ გადაიხდიდნენ.&lt;ref&gt;[http://www.britishpathe.com/record.php?id=39840 VILLAGE PAYS UP - British Pathé&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

==დემოგრაფია==
[[1960]] წლამდე ლეფკონიკოში როგორც ბერძენი, ასევე თურქი კვიპროსელები ცხოვრობდნენ. ეს უკანასკნელნი უმცირესობას წარმოადგენდნენ. სამსულიანი ოჯახის გარდა, ყველა კვიპროსელმა თურქმა საგანგებო მდგომარეობის წლებში დატოვა ქალაქი. კვიპროსში [[1974]] წელს თურქეთის მიერ შემოჭრილი კვიპროსის დროს კვიპროსელი ბერძენი კვიპროსელები კუნძულის სამხრეთით გადაასახლეს და ლეფკონიკო კოფინუსა და მიმდებარე არტემის კვიპროსელი თურქებით დასახლდა, ​​რომელიც მიტოვებული იყო. [[1960]] წელს ლეფკონიკოს მოსახლეობა 2,358 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{cite web|title=LEFKONOIKO|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=590|website=Internal Displacement in Cyprus|access-date=3 January 2015}}&lt;/ref&gt; ის [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]] მე-8 ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული დასახლება იყო და მთელ კვიპროსში 32-ე. [[2011]] წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1,253 იყო.

==სპორტი==
კვიპროსელი თურქების „გეჩიტკალე გიუნაი სპორ კულუბუ“ [[1955]] წელს დაარსდა და ამჟამად კვიპროსის თურქეთის საფეხბურთო ასოციაციის (CTFA) BTM პირველ ლიგაშია.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.net/BilgiBankasi/KulupDetayi/51] Geçitkale Men’s Football&lt;/ref&gt; ასევე, [[2012]] წელს დაარსდა გეჩიტკალეს ქალთა გუნდი, რომელიც ამჟამად CTFA-ს ქალთა ლიგის უმაღლეს ლიგაში თამაშობს.&lt;ref&gt;[http://www.ktff.org/BilgiBankasi/KulupDetayi/164] Geçitkale Women’s Football&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kktcfkb.com/ |title=KKTC-FKB |access-date=2015-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150618151926/http://www.kktcfkb.com/ |archive-date=2015-06-18 |url-status=dead }} Association of Football Clubs&lt;/ref&gt;

==საერთაშორისო ურთიერთობები==
===ჩიტასლოუ=== 
ხანგრძლივი ძალისხმევის შემდეგ, [[2018]] წლის ივნისში, ლეფკონიკო საბოლოოდ შეუერთდა „ჩიტასლოუს“ (Cittaslow – „ნელი ქალაქი“) საერთაშორისო ქსელს. გენერალური ასამბლეის მსვლელობისას ქალაქს ოფიციალურად გადაეცა შესაბამისობის სერტიფიკატი და ორგანიზაციის დროშა. ამგვარად, ლეფკონიკო გახდა მეოთხე ქალაქი ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქულ რესპუბლიკაში (TRNC), რომელმაც „ჩიტასლოუს“ ტიტული მოიპოვა.

===ტყუპი ქალაქები - დაძმობილებული ქალაქები===
ლეფკონიკო დაძმობილებულია:
* {{flagicon|TUR}} იალოვა, თურქეთი&lt;ref name=&quot;Yalova&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.migm.gov.tr/dokumanlar/kardes_kent_istatistik.xls|title=Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'|publisher=[[copyright|©]] Yalova|access-date=2013-10-20|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021061950/http://www.migm.gov.tr/dokumanlar/kardes_kent_istatistik.xls|archive-date=2013-10-21}}&lt;/ref&gt;

==ტურისტული ღირსშესანიშნაობები==
===მთავარანგელოზ მიქაელის ეკლესია===
[[ფაილი:Lefkoniko Geçitkale Archangelos Michael Church.jpg|250px|მინი]]
ეკლესიის მშენებლობა [[XII საუკუნე|XII საუკუნ]]ით თარიღდება. ეკლესიას სამხრეთ მხარეს არკადა აქვს, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში - ორმაგი ნავი, რომლის საკმაო ოთახიც კამარაა. ეკლესიას კედელზე ასევე მთავარანგელოზ მიქაელის ნახატი ამშვენებს. რემონტი სრულად ფინანსდება ევროკავშირის მიერ კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამის ფარგლებში, რომელსაც ევროკომისია გაეროს განვითარების პროგრამის მეშვეობით ახორციელებს. რემონტი [[2016]] წლის ოქტომბერში დაიწყო და ერთ წელიწადში ([[2017]] წლის ოქტომბერი) დასრულდა. საერთო ღირებულება 430,000 ევრო იყო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cy.undp.org/content/cyprus/en/home/presscenter/articles/2017/10/13/archangelos-michael-church-celebrating-a-common-heritage.html |title=Archangelos Michael Church: celebrating a common heritage {{!}} UNDP in Cyprus |website=www.cy.undp.org |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415170757/http://www.cy.undp.org/content/cyprus/en/home/presscenter/articles/2017/10/13/archangelos-michael-church-celebrating-a-common-heritage.html |archive-date=2018-04-15}} &lt;/ref&gt;

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{URL|http://www.gecitkalebelediyesi.com|Municipality (Northern Cyprus)}}
* {{URL|http://www.dimoslefkonikou.org|Municipality (Republic of Cyprus)}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>8ebnm941pgmuaowoyzbzl5imqyavs3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ლეფკონიკო</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890750</id>
    <revision>
      <id>5406872</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>არდანა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890751</id>
    <revision>
      <id>5406877</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}} '''არდანა''' ({{lang-el|Άρδανα}}, {{lang-tr|Ardahan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს ტრიკომოდან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში. ის ფაქტობრივად ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილო...</comment>
      <origin>5406877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="rfx3vpc6gvq1julmsnvzqkd0r0jhuna" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''არდანა''' ({{lang-el|Άρδανα}}, {{lang-tr|Ardahan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს ტრიკომოდან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.</text>
      <sha1>rfx3vpc6gvq1julmsnvzqkd0r0jhuna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406879</id>
      <parentid>5406877</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="dmmwt6hukdmhnym61p8rv6g0ouog4ha" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''არდანა''' ({{lang-el|Άρδανα}}, {{lang-tr|Ardahan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს ტრიკომოდან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ცნობილი ადამიანები==
* [[Andrekos Varnava]] (born 1979), academic, historian and author

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>dmmwt6hukdmhnym61p8rv6g0ouog4ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:არდანა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890752</id>
    <revision>
      <id>5406878</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>არნადი (სოფელი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890753</id>
    <revision>
      <id>5406880</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}} '''არნადი''' ({{lang-el|Αρναδί}}, {{lang-tr|Kuzucuk}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტა|ფამაგუსტის]] ჩრდილოეთით. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს...</comment>
      <origin>5406880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="504" sha1="hmone6z15eie1scxiezihth71ijokea" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''არნადი''' ({{lang-el|Αρναδί}}, {{lang-tr|Kuzucuk}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტა|ფამაგუსტის]] ჩრდილოეთით. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.</text>
      <sha1>hmone6z15eie1scxiezihth71ijokea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406883</id>
      <parentid>5406880</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="960" sha1="gy7vcvivn0yqc2imbnz2a7r57pspcm6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''არნადი''' ({{lang-el|Αρναδί}}, {{lang-tr|Kuzucuk}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტა|ფამაგუსტის]] ჩრდილოეთით. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>gy7vcvivn0yqc2imbnz2a7r57pspcm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:არნადი (სოფელი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890754</id>
    <revision>
      <id>5406882</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>არტემი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890755</id>
    <revision>
      <id>5406887</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}} '''არტემი''' ({{lang-el|Αρτέμι}}, {{lang-tr|Arıdamı}}) —  მიტოვებული სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ლეფკონიკო]]დან ჩრდილოეთით 9 კ...</comment>
      <origin>5406887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1594" sha1="a41ny4bsgezx9ti7np0phi83z2yivdp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''არტემი''' ({{lang-el|Αρτέμι}}, {{lang-tr|Arıdamı}}) —  მიტოვებული სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ლეფკონიკო]]დან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში, კირენიას მთის ქედის სამხრეთ მხარეს. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა და გაზიმაგუშას რაიონის ნაწილია.

სოფლის მოსახლეობა ისტორიულად მთლიანად კვიპროსელი თურქებისგან შედგებოდა. [[1974]] წელს კვიპროსზე თურქების შეჭრისა და მეზობელი ქალაქ ლეფკონიკოდან კვიპროსელი ბერძენი მოსახლეობის გადასახლების შემდეგ, სოფლის მაცხოვრებლებმა არტემი მიატოვეს და ლეფკონიკოში გადავიდნენ საცხოვრებლად.[2]</text>
      <sha1>a41ny4bsgezx9ti7np0phi83z2yivdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406890</id>
      <parentid>5406887</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1973" sha1="cdulu44p1swhqr7570ghv8i4i7so59y" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''არტემი''' ({{lang-el|Αρτέμι}}, {{lang-tr|Arıdamı}}) —  მიტოვებული სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ლეფკონიკო]]დან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში, კირენიას მთის ქედის სამხრეთ მხარეს. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა და გაზიმაგუშას რაიონის ნაწილია.

სოფლის მოსახლეობა ისტორიულად მთლიანად კვიპროსელი თურქებისგან შედგებოდა. [[1974]] წელს კვიპროსზე თურქების შეჭრისა და მეზობელი ქალაქ ლეფკონიკოდან კვიპროსელი ბერძენი მოსახლეობის გადასახლების შემდეგ, სოფლის მაცხოვრებლებმა არტემი მიატოვეს და ლეფკონიკოში გადავიდნენ საცხოვრებლად.&lt;ref name=&quot;prio&quot;&gt;{{cite web |title=Artemi |url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=558 |publisher=PRIO Cyprus Centre |access-date=5 September 2021}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>cdulu44p1swhqr7570ghv8i4i7so59y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406891</id>
      <parentid>5406890</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2424" sha1="3kg1viuh9lfotth8ee7blwquc6ooksx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''არტემი''' ({{lang-el|Αρτέμι}}, {{lang-tr|Arıdamı}}) —  მიტოვებული სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[ლეფკონიკო]]დან ჩრდილოეთით 9 კმ-ში, კირენიას მთის ქედის სამხრეთ მხარეს. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა და გაზიმაგუშას რაიონის ნაწილია.

სოფლის მოსახლეობა ისტორიულად მთლიანად კვიპროსელი თურქებისგან შედგებოდა. [[1974]] წელს კვიპროსზე თურქების შეჭრისა და მეზობელი ქალაქ ლეფკონიკოდან კვიპროსელი ბერძენი მოსახლეობის გადასახლების შემდეგ, სოფლის მაცხოვრებლებმა არტემი მიატოვეს და ლეფკონიკოში გადავიდნენ საცხოვრებლად.&lt;ref name=&quot;prio&quot;&gt;{{cite web |title=Artemi |url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=558 |publisher=PRIO Cyprus Centre |access-date=5 September 2021}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>3kg1viuh9lfotth8ee7blwquc6ooksx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:არტემი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890756</id>
    <revision>
      <id>5406888</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ასია (კვიპროსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890757</id>
    <revision>
      <id>5406892</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}] '''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტო...</comment>
      <origin>5406892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9499" sha1="t14bhzz5yw68rpjpw1ouyofknys0vmh" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}]
'''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ისტორია==
ასია მდებარეობს მესაორიას ხეობის ცენტრში. სოფელი პაპის დოკუმენტებში ჯერ კიდევ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] დასაწყისშია მოხსენიებული.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papacostas |first1=Tasos |editor1-last=Michaelides |editor1-first=D. |title=Historic Nicosia |date=2012 |publisher=Rimal Publications |location=Nicosia |page=87|chapter=Byzantine Nicosia: 650-1191}}&lt;/ref&gt; [[1974]] წლამდე ასიის მოსახლეობა დაახლოებით 2,700 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი ორი სამრევლოსგან შედგებოდა: წმინდა იოანესა და წმინდა გიორგის. სოფელს ხუთი ეკლესია ჰქონდა: [[წმინდა გიორგი]], წმინდა იოანე პროდრომოსი, [[წმინდა თეოდორე]], წმინდა სპირიდონი და [[ღვთისმშობელი]]. წმინდა სპირიდონი ასიაში დაიბადა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|title=Agios spiridon|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163731/http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|url-status=live}}&lt;/ref&gt; და ეკლესია ააშენა ასიელი ხალხური მხატვრის, მიქაელ კასიალოსის მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|title=Kkasialos|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163817/http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ასია ასევე ცნობილი იყო იქ დამზადებული ნაქარგების ოსტატობით. ამ ტერიტორიაზე შემოსავლის ძირითადი წყარო მიწათმოქმედება იყო და ასიას მრავალი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი ნიქოზიის ბაზრებზე იყიდებოდა. ასია ასევე ცნობილი იყო თავისი კიტრით.&lt;ref name=CFVM&gt;{{cite web|last1=Christou|first1=Eleni|title=Άσσια (Διάθεση των προϊόντων της)|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=30 November 2015|language=el|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113923/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[1974]] წლის აგვისტოში, კვიპროსზე [[თურქეთი]]ს შეჭრის დროს, თურქულმა ჯარებმა მინიმუმ 97 ბერძენი მშვიდობიანი მოქალაქე შეიკრიბნენ და შემდეგ მათი პატიმრები დახოცეს, სანამ მათი ცხედრები მასობრივ საფლავებში ჩააგდებდნენ, ბერძნული მილიციის მიერ ადრე ჩადენილი ხოცვა-ჟლეტების საპასუხოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Coronavirus tears Greek and Turkish Cypriots apart — again {{!}} DW {{!}} 02.10.2020 |url=https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |access-date=2022-02-27 |website=DW.COM |language=en-GB |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227205009/https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest for the missing of Assia |url=https://cyprus-mail.com/2014/12/10/protest-for-the-missing-of-assia/ |access-date=2022-02-27 |website=cyprus-mail |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOTION FOR A RESOLUTION on mass graves of the missing persons of Ashia at Ornithi village in the occupied part of Cyprus |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |access-date=2022-02-27 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001113651/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან „ასკია“, რაც ბერძნულად „ჩრდილის გარეშე“ ნიშნავს და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ასიასა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიაზე ძალიან ცოტა ხე იყო და შესაბამისად, ჩრდილის ნაკლებობა იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|title=Άσσια - Ιστορική Αναφορά|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163905/http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|url-status=live}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში სახელის წარმოთქმა „ასკიადან“ „აშიად“ შეიცვალა. ს. მენანდროსი თავის წიგნში „კვიპროსის ტოპონიმია“ ([[ათენი]], [[1907]]) წერს: „ძველი სოფელი, სახელად აშია, მრავალჯერ არის ნახსენები კვიპროსის ფრანგული სამეფოს პერიოდის ტექსტებში და ითვლება, რომ ვენეციური აღწერის მიხედვით, იგი წარმოადგენდა ბალიაცო დ’აშას. „ასისებში“ სახელი იწერება როგორც ასკია, Αჩია, ასკიე და მაჰერას ასკიასა და აჰეას მიხედვით. ყველა მტკიცებულება მიუთითებს, რომ მართლწერის განსხვავებების მიუხედავად, სახელწოდებაში არსებული ყველა ორმაგი თანხმოვანი, ანუ sh, sk, sq ან ch, სავარაუდოდ, მძიმე იტალიური sc-ს მსგავსად წარმოითქმებოდა.“

ასევე არსებობს გავრცელებული მოსაზრება, რომ სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ასკი“ (მრავლობითი „ასკია“), რომელიც წარმოადგენს ჭურჭლის ტიპს სითხეების, ძირითადად წყლისა და ღვინის გადასატანად, რომელიც დამზადებულია ცხოველის ტყავისგან (ცხვარი, თხა). ზოგიერთი ლეგენდარული ნადიმების დროს, რომლებიც მოიცავდა სასმელის შეჯიბრებებს, ასიის მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ მათ შეეძლოთ ამდენი ღვინის „ასკიას“ დალევა.</text>
      <sha1>t14bhzz5yw68rpjpw1ouyofknys0vmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406901</id>
      <parentid>5406892</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14198" sha1="76rat95x4riofxi53xgpnjx0quuixdy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ისტორია==
ასია მდებარეობს მესაორიას ხეობის ცენტრში. სოფელი პაპის დოკუმენტებში ჯერ კიდევ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] დასაწყისშია მოხსენიებული.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papacostas |first1=Tasos |editor1-last=Michaelides |editor1-first=D. |title=Historic Nicosia |date=2012 |publisher=Rimal Publications |location=Nicosia |page=87|chapter=Byzantine Nicosia: 650-1191}}&lt;/ref&gt; [[1974]] წლამდე ასიის მოსახლეობა დაახლოებით 2,700 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი ორი სამრევლოსგან შედგებოდა: წმინდა იოანესა და წმინდა გიორგის. სოფელს ხუთი ეკლესია ჰქონდა: [[წმინდა გიორგი]], წმინდა იოანე პროდრომოსი, [[წმინდა თეოდორე]], წმინდა სპირიდონი და [[ღვთისმშობელი]]. წმინდა სპირიდონი ასიაში დაიბადა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|title=Agios spiridon|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163731/http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|url-status=live}}&lt;/ref&gt; და ეკლესია ააშენა ასიელი ხალხური მხატვრის, მიქაელ კასიალოსის მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|title=Kkasialos|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163817/http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ასია ასევე ცნობილი იყო იქ დამზადებული ნაქარგების ოსტატობით. ამ ტერიტორიაზე შემოსავლის ძირითადი წყარო მიწათმოქმედება იყო და ასიას მრავალი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი ნიქოზიის ბაზრებზე იყიდებოდა. ასია ასევე ცნობილი იყო თავისი კიტრით.&lt;ref name=CFVM&gt;{{cite web|last1=Christou|first1=Eleni|title=Άσσια (Διάθεση των προϊόντων της)|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=30 November 2015|language=el|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113923/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[1974]] წლის აგვისტოში, კვიპროსზე [[თურქეთი]]ს შეჭრის დროს, თურქულმა ჯარებმა მინიმუმ 97 ბერძენი მშვიდობიანი მოქალაქე შეიკრიბნენ და შემდეგ მათი პატიმრები დახოცეს, სანამ მათი ცხედრები მასობრივ საფლავებში ჩააგდებდნენ, ბერძნული მილიციის მიერ ადრე ჩადენილი ხოცვა-ჟლეტების საპასუხოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Coronavirus tears Greek and Turkish Cypriots apart — again {{!}} DW {{!}} 02.10.2020 |url=https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |access-date=2022-02-27 |website=DW.COM |language=en-GB |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227205009/https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest for the missing of Assia |url=https://cyprus-mail.com/2014/12/10/protest-for-the-missing-of-assia/ |access-date=2022-02-27 |website=cyprus-mail |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOTION FOR A RESOLUTION on mass graves of the missing persons of Ashia at Ornithi village in the occupied part of Cyprus |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |access-date=2022-02-27 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001113651/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან „ასკია“, რაც ბერძნულად „ჩრდილის გარეშე“ ნიშნავს და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ასიასა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიაზე ძალიან ცოტა ხე იყო და შესაბამისად, ჩრდილის ნაკლებობა იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|title=Άσσια - Ιστορική Αναφορά|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163905/http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|url-status=live}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში სახელის წარმოთქმა „ასკიადან“ „აშიად“ შეიცვალა. ს. მენანდროსი თავის წიგნში „კვიპროსის ტოპონიმია“ ([[ათენი]], [[1907]]) წერს: „ძველი სოფელი, სახელად აშია, მრავალჯერ არის ნახსენები კვიპროსის ფრანგული სამეფოს პერიოდის ტექსტებში და ითვლება, რომ ვენეციური აღწერის მიხედვით, იგი წარმოადგენდა ბალიაცო დ’აშას. „ასისებში“ სახელი იწერება როგორც ასკია, Αჩია, ასკიე და მაჰერას ასკიასა და აჰეას მიხედვით. ყველა მტკიცებულება მიუთითებს, რომ მართლწერის განსხვავებების მიუხედავად, სახელწოდებაში არსებული ყველა ორმაგი თანხმოვანი, ანუ sh, sk, sq ან ch, სავარაუდოდ, მძიმე იტალიური sc-ს მსგავსად წარმოითქმებოდა.“

ასევე არსებობს გავრცელებული მოსაზრება, რომ სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ასკი“ (მრავლობითი „ასკია“), რომელიც წარმოადგენს ჭურჭლის ტიპს სითხეების, ძირითადად წყლისა და ღვინის გადასატანად, რომელიც დამზადებულია ცხოველის ტყავისგან (ცხვარი, თხა). ზოგიერთი ლეგენდარული ნადიმების დროს, რომლებიც მოიცავდა სასმელის შეჯიბრებებს, ასიის მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ მათ შეეძლოთ ამდენი ღვინის „ასკიას“ დალევა.

==მდებარეობა==
ასია ფამაგუსტის რაიონში, მესაორიას ხეობის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ერთ-ერთი უდიდესი სოფელია. ის მდებარეობს ნიქოზია-ფამაგუსტას ძველ გზაზე, ნიქოზიიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 14 მილის და ფამაგუსტადან დასავლეთით 24 მილის დაშორებით. დასავლეთით და ასიის თითქმის მიმდებარედ მდებარეობს აფანია. აღმოსავლეთით - ვატილი. ჩრდილოეთით - [[ანგასტინა]], მარათოვუნოსი, მუსულიტა და სტროგილოსი. სამხრეთით, ზემოთ ხსენებულ სოფლებზე ოდნავ შორს, მდებარეობს [[ტრემეტუსია]], [[არსოსი (ლიმასოლი)|არსოსი]], [[ათიენუ]] და ორი პატარა კვიპროსული თურქული სოფელი, აგია და მელუსია.

სოფლის ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მესაორიას ხეობა. მიწა ნაყოფიერი იყო და კუნძულისთვის ხორბლის მთავარი წყარო იყო. ძველად ხეობაში ასევე მოჰყავდათ ბამბა, სეზამი, ყურძენი და სხვადასხვა ბოსტნეული. მიწა ასე ნაყოფიერია, ძირითადად, მდინარე იალიასის წყალობით, რომელიც უზრუნველყოფდა როგორც საჭირო სარწყავ სისტემას, ასევე აფენდა მდიდარ ნიადაგს მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე. იალიასიდან წყალი მიმდებარე ტერიტორიებზე ძველი სარწყავი არხების სისტემის მეშვეობით გადამისამართდა.

სამხრეთით მდებარე ტერიტორია, რომელიც ტრაქონასის სახელითაა ცნობილი, ნაკლებად ნაყოფიერია და დიდწილად დამოკიდებულია წვიმაზე, ასევე ზოგიერთ ჭაზე. ამ ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი გამოიყენებოდა ქერის მოსაყვანად ან ცხვრის საძოვრად. თუმცა, იყო რამდენიმე ადგილი, სადაც ბოსტნეული მოჰყავდათ.

--სპორტი==
ეთნიკოს ასია (ბერძნ. Εθνικός 'Ασσιας) კვიპროსის საფეხბურთო გუნდია, რომელიც ამჟამად კვიპროსის მესამე დივიზიონში თამაშობს. გუნდი დაარსდა ფამაგუსტას ასიაში, მაგრამ [[1974]] წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ ეთნიკოსი ლტოლვილთა გუნდი გახდა. კლუბი ამჟამად დედაქალაქ ნიქოზიაშია და საშინაო თამაშებს მაკარიოზე ატარებს. კლუბმა სამჯერ ითამაშა პირველ დივიზიონში, ბოლოს [[2001]]-[[2002]] წლების სეზონში. ასიაში დაარსებულმა მეორე გუნდმა, &quot;ომონიამ&quot;, შეჭრის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.</text>
      <sha1>76rat95x4riofxi53xgpnjx0quuixdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406903</id>
      <parentid>5406901</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14407" sha1="s33exp81pqzonb732kywda7fiy04b7y" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ისტორია==
ასია მდებარეობს მესაორიას ხეობის ცენტრში. სოფელი პაპის დოკუმენტებში ჯერ კიდევ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] დასაწყისშია მოხსენიებული.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papacostas |first1=Tasos |editor1-last=Michaelides |editor1-first=D. |title=Historic Nicosia |date=2012 |publisher=Rimal Publications |location=Nicosia |page=87|chapter=Byzantine Nicosia: 650-1191}}&lt;/ref&gt; [[1974]] წლამდე ასიის მოსახლეობა დაახლოებით 2,700 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი ორი სამრევლოსგან შედგებოდა: წმინდა იოანესა და წმინდა გიორგის. სოფელს ხუთი ეკლესია ჰქონდა: [[წმინდა გიორგი]], წმინდა იოანე პროდრომოსი, [[წმინდა თეოდორე]], წმინდა სპირიდონი და [[ღვთისმშობელი]]. წმინდა სპირიდონი ასიაში დაიბადა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|title=Agios spiridon|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163731/http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|url-status=live}}&lt;/ref&gt; და ეკლესია ააშენა ასიელი ხალხური მხატვრის, მიქაელ კასიალოსის მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|title=Kkasialos|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163817/http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ასია ასევე ცნობილი იყო იქ დამზადებული ნაქარგების ოსტატობით. ამ ტერიტორიაზე შემოსავლის ძირითადი წყარო მიწათმოქმედება იყო და ასიას მრავალი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი ნიქოზიის ბაზრებზე იყიდებოდა. ასია ასევე ცნობილი იყო თავისი კიტრით.&lt;ref name=CFVM&gt;{{cite web|last1=Christou|first1=Eleni|title=Άσσια (Διάθεση των προϊόντων της)|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=30 November 2015|language=el|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113923/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[1974]] წლის აგვისტოში, კვიპროსზე [[თურქეთი]]ს შეჭრის დროს, თურქულმა ჯარებმა მინიმუმ 97 ბერძენი მშვიდობიანი მოქალაქე შეიკრიბნენ და შემდეგ მათი პატიმრები დახოცეს, სანამ მათი ცხედრები მასობრივ საფლავებში ჩააგდებდნენ, ბერძნული მილიციის მიერ ადრე ჩადენილი ხოცვა-ჟლეტების საპასუხოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Coronavirus tears Greek and Turkish Cypriots apart — again {{!}} DW {{!}} 02.10.2020 |url=https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |access-date=2022-02-27 |website=DW.COM |language=en-GB |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227205009/https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest for the missing of Assia |url=https://cyprus-mail.com/2014/12/10/protest-for-the-missing-of-assia/ |access-date=2022-02-27 |website=cyprus-mail |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOTION FOR A RESOLUTION on mass graves of the missing persons of Ashia at Ornithi village in the occupied part of Cyprus |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |access-date=2022-02-27 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001113651/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან „ასკია“, რაც ბერძნულად „ჩრდილის გარეშე“ ნიშნავს და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ასიასა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიაზე ძალიან ცოტა ხე იყო და შესაბამისად, ჩრდილის ნაკლებობა იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|title=Άσσια - Ιστορική Αναφορά|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163905/http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|url-status=live}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში სახელის წარმოთქმა „ასკიადან“ „აშიად“ შეიცვალა. ს. მენანდროსი თავის წიგნში „კვიპროსის ტოპონიმია“ ([[ათენი]], [[1907]]) წერს: „ძველი სოფელი, სახელად აშია, მრავალჯერ არის ნახსენები კვიპროსის ფრანგული სამეფოს პერიოდის ტექსტებში და ითვლება, რომ ვენეციური აღწერის მიხედვით, იგი წარმოადგენდა ბალიაცო დ’აშას. „ასისებში“ სახელი იწერება როგორც ასკია, Αჩია, ასკიე და მაჰერას ასკიასა და აჰეას მიხედვით. ყველა მტკიცებულება მიუთითებს, რომ მართლწერის განსხვავებების მიუხედავად, სახელწოდებაში არსებული ყველა ორმაგი თანხმოვანი, ანუ sh, sk, sq ან ch, სავარაუდოდ, მძიმე იტალიური sc-ს მსგავსად წარმოითქმებოდა.“

ასევე არსებობს გავრცელებული მოსაზრება, რომ სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ასკი“ (მრავლობითი „ასკია“), რომელიც წარმოადგენს ჭურჭლის ტიპს სითხეების, ძირითადად წყლისა და ღვინის გადასატანად, რომელიც დამზადებულია ცხოველის ტყავისგან (ცხვარი, თხა). ზოგიერთი ლეგენდარული ნადიმების დროს, რომლებიც მოიცავდა სასმელის შეჯიბრებებს, ასიის მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ მათ შეეძლოთ ამდენი ღვინის „ასკიას“ დალევა.

==მდებარეობა==
ასია ფამაგუსტის რაიონში, მესაორიას ხეობის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ერთ-ერთი უდიდესი სოფელია. ის მდებარეობს ნიქოზია-ფამაგუსტას ძველ გზაზე, ნიქოზიიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 14 მილის და ფამაგუსტადან დასავლეთით 24 მილის დაშორებით. დასავლეთით და ასიის თითქმის მიმდებარედ მდებარეობს აფანია. აღმოსავლეთით - ვატილი. ჩრდილოეთით - [[ანგასტინა]], მარათოვუნოსი, მუსულიტა და სტროგილოსი. სამხრეთით, ზემოთ ხსენებულ სოფლებზე ოდნავ შორს, მდებარეობს [[ტრემეტუსია]], [[არსოსი (ლიმასოლი)|არსოსი]], [[ათიენუ]] და ორი პატარა კვიპროსული თურქული სოფელი, აგია და მელუსია.

სოფლის ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მესაორიას ხეობა. მიწა ნაყოფიერი იყო და კუნძულისთვის ხორბლის მთავარი წყარო იყო. ძველად ხეობაში ასევე მოჰყავდათ ბამბა, სეზამი, ყურძენი და სხვადასხვა ბოსტნეული. მიწა ასე ნაყოფიერია, ძირითადად, მდინარე იალიასის წყალობით, რომელიც უზრუნველყოფდა როგორც საჭირო სარწყავ სისტემას, ასევე აფენდა მდიდარ ნიადაგს მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე. იალიასიდან წყალი მიმდებარე ტერიტორიებზე ძველი სარწყავი არხების სისტემის მეშვეობით გადამისამართდა.

სამხრეთით მდებარე ტერიტორია, რომელიც ტრაქონასის სახელითაა ცნობილი, ნაკლებად ნაყოფიერია და დიდწილად დამოკიდებულია წვიმაზე, ასევე ზოგიერთ ჭაზე. ამ ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი გამოიყენებოდა ქერის მოსაყვანად ან ცხვრის საძოვრად. თუმცა, იყო რამდენიმე ადგილი, სადაც ბოსტნეული მოჰყავდათ.

--სპორტი==
ეთნიკოს ასია (ბერძნ. Εθνικός 'Ασσιας) კვიპროსის საფეხბურთო გუნდია, რომელიც ამჟამად კვიპროსის მესამე დივიზიონში თამაშობს. გუნდი დაარსდა ფამაგუსტას ასიაში, მაგრამ [[1974]] წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ ეთნიკოსი ლტოლვილთა გუნდი გახდა. კლუბი ამჟამად დედაქალაქ ნიქოზიაშია და საშინაო თამაშებს მაკარიოზე ატარებს. კლუბმა სამჯერ ითამაშა პირველ დივიზიონში, ბოლოს [[2001]]-[[2002]] წლების სეზონში. ასიაში დაარსებულმა მეორე გუნდმა, &quot;ომონიამ&quot;, შეჭრის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.</text>
      <sha1>s33exp81pqzonb732kywda7fiy04b7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406904</id>
      <parentid>5406903</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14407" sha1="6p8gledsr3hcvjn1mh96fd7pm4bpi1q" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ისტორია==
ასია მდებარეობს მესაორიას ხეობის ცენტრში. სოფელი პაპის დოკუმენტებში ჯერ კიდევ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] დასაწყისშია მოხსენიებული.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papacostas |first1=Tasos |editor1-last=Michaelides |editor1-first=D. |title=Historic Nicosia |date=2012 |publisher=Rimal Publications |location=Nicosia |page=87|chapter=Byzantine Nicosia: 650-1191}}&lt;/ref&gt; [[1974]] წლამდე ასიის მოსახლეობა დაახლოებით 2,700 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი ორი სამრევლოსგან შედგებოდა: წმინდა იოანესა და წმინდა გიორგის. სოფელს ხუთი ეკლესია ჰქონდა: [[წმინდა გიორგი]], წმინდა იოანე პროდრომოსი, [[წმინდა თეოდორე]], წმინდა სპირიდონი და [[ღვთისმშობელი]]. წმინდა სპირიდონი ასიაში დაიბადა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|title=Agios spiridon|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163731/http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|url-status=live}}&lt;/ref&gt; და ეკლესია ააშენა ასიელი ხალხური მხატვრის, მიქაელ კასიალოსის მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|title=Kkasialos|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163817/http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ასია ასევე ცნობილი იყო იქ დამზადებული ნაქარგების ოსტატობით. ამ ტერიტორიაზე შემოსავლის ძირითადი წყარო მიწათმოქმედება იყო და ასიას მრავალი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი ნიქოზიის ბაზრებზე იყიდებოდა. ასია ასევე ცნობილი იყო თავისი კიტრით.&lt;ref name=CFVM&gt;{{cite web|last1=Christou|first1=Eleni|title=Άσσια (Διάθεση των προϊόντων της)|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=30 November 2015|language=el|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113923/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[1974]] წლის აგვისტოში, კვიპროსზე [[თურქეთი]]ს შეჭრის დროს, თურქულმა ჯარებმა მინიმუმ 97 ბერძენი მშვიდობიანი მოქალაქე შეიკრიბნენ და შემდეგ მათი პატიმრები დახოცეს, სანამ მათი ცხედრები მასობრივ საფლავებში ჩააგდებდნენ, ბერძნული მილიციის მიერ ადრე ჩადენილი ხოცვა-ჟლეტების საპასუხოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Coronavirus tears Greek and Turkish Cypriots apart — again {{!}} DW {{!}} 02.10.2020 |url=https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |access-date=2022-02-27 |website=DW.COM |language=en-GB |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227205009/https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest for the missing of Assia |url=https://cyprus-mail.com/2014/12/10/protest-for-the-missing-of-assia/ |access-date=2022-02-27 |website=cyprus-mail |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOTION FOR A RESOLUTION on mass graves of the missing persons of Ashia at Ornithi village in the occupied part of Cyprus |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |access-date=2022-02-27 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001113651/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან „ასკია“, რაც ბერძნულად „ჩრდილის გარეშე“ ნიშნავს და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ასიასა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიაზე ძალიან ცოტა ხე იყო და შესაბამისად, ჩრდილის ნაკლებობა იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|title=Άσσια - Ιστορική Αναφορά|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163905/http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|url-status=live}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში სახელის წარმოთქმა „ასკიადან“ „აშიად“ შეიცვალა. ს. მენანდროსი თავის წიგნში „კვიპროსის ტოპონიმია“ ([[ათენი]], [[1907]]) წერს: „ძველი სოფელი, სახელად აშია, მრავალჯერ არის ნახსენები კვიპროსის ფრანგული სამეფოს პერიოდის ტექსტებში და ითვლება, რომ ვენეციური აღწერის მიხედვით, იგი წარმოადგენდა ბალიაცო დ’აშას. „ასისებში“ სახელი იწერება როგორც ასკია, Αჩია, ასკიე და მაჰერას ასკიასა და აჰეას მიხედვით. ყველა მტკიცებულება მიუთითებს, რომ მართლწერის განსხვავებების მიუხედავად, სახელწოდებაში არსებული ყველა ორმაგი თანხმოვანი, ანუ sh, sk, sq ან ch, სავარაუდოდ, მძიმე იტალიური sc-ს მსგავსად წარმოითქმებოდა.“

ასევე არსებობს გავრცელებული მოსაზრება, რომ სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ასკი“ (მრავლობითი „ასკია“), რომელიც წარმოადგენს ჭურჭლის ტიპს სითხეების, ძირითადად წყლისა და ღვინის გადასატანად, რომელიც დამზადებულია ცხოველის ტყავისგან (ცხვარი, თხა). ზოგიერთი ლეგენდარული ნადიმების დროს, რომლებიც მოიცავდა სასმელის შეჯიბრებებს, ასიის მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ მათ შეეძლოთ ამდენი ღვინის „ასკიას“ დალევა.

==მდებარეობა==
ასია ფამაგუსტის რაიონში, მესაორიას ხეობის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ერთ-ერთი უდიდესი სოფელია. ის მდებარეობს ნიქოზია-ფამაგუსტას ძველ გზაზე, ნიქოზიიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 14 მილის და ფამაგუსტადან დასავლეთით 24 მილის დაშორებით. დასავლეთით და ასიის თითქმის მიმდებარედ მდებარეობს აფანია. აღმოსავლეთით - ვატილი. ჩრდილოეთით - [[ანგასტინა]], მარათოვუნოსი, მუსულიტა და სტროგილოსი. სამხრეთით, ზემოთ ხსენებულ სოფლებზე ოდნავ შორს, მდებარეობს [[ტრემეტუსია]], [[არსოსი (ლიმასოლი)|არსოსი]], [[ათიენუ]] და ორი პატარა კვიპროსული თურქული სოფელი, აგია და მელუსია.

სოფლის ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მესაორიას ხეობა. მიწა ნაყოფიერი იყო და კუნძულისთვის ხორბლის მთავარი წყარო იყო. ძველად ხეობაში ასევე მოჰყავდათ ბამბა, სეზამი, ყურძენი და სხვადასხვა ბოსტნეული. მიწა ასე ნაყოფიერია, ძირითადად, მდინარე იალიასის წყალობით, რომელიც უზრუნველყოფდა როგორც საჭირო სარწყავ სისტემას, ასევე აფენდა მდიდარ ნიადაგს მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე. იალიასიდან წყალი მიმდებარე ტერიტორიებზე ძველი სარწყავი არხების სისტემის მეშვეობით გადამისამართდა.

სამხრეთით მდებარე ტერიტორია, რომელიც ტრაქონასის სახელითაა ცნობილი, ნაკლებად ნაყოფიერია და დიდწილად დამოკიდებულია წვიმაზე, ასევე ზოგიერთ ჭაზე. ამ ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი გამოიყენებოდა ქერის მოსაყვანად ან ცხვრის საძოვრად. თუმცა, იყო რამდენიმე ადგილი, სადაც ბოსტნეული მოჰყავდათ.

==სპორტი==
ეთნიკოს ასია (ბერძნ. Εθνικός 'Ασσιας) კვიპროსის საფეხბურთო გუნდია, რომელიც ამჟამად კვიპროსის მესამე დივიზიონში თამაშობს. გუნდი დაარსდა ფამაგუსტას ასიაში, მაგრამ [[1974]] წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ ეთნიკოსი ლტოლვილთა გუნდი გახდა. კლუბი ამჟამად დედაქალაქ ნიქოზიაშია და საშინაო თამაშებს მაკარიოზე ატარებს. კლუბმა სამჯერ ითამაშა პირველ დივიზიონში, ბოლოს [[2001]]-[[2002]] წლების სეზონში. ასიაში დაარსებულმა მეორე გუნდმა, &quot;ომონიამ&quot;, შეჭრის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.</text>
      <sha1>6p8gledsr3hcvjn1mh96fd7pm4bpi1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406905</id>
      <parentid>5406904</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14937" sha1="7otehzkycwkwsxn0azuk74tsz7vq6mp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ისტორია==
ასია მდებარეობს მესაორიას ხეობის ცენტრში. სოფელი პაპის დოკუმენტებში ჯერ კიდევ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] დასაწყისშია მოხსენიებული.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papacostas |first1=Tasos |editor1-last=Michaelides |editor1-first=D. |title=Historic Nicosia |date=2012 |publisher=Rimal Publications |location=Nicosia |page=87|chapter=Byzantine Nicosia: 650-1191}}&lt;/ref&gt; [[1974]] წლამდე ასიის მოსახლეობა დაახლოებით 2,700 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი ორი სამრევლოსგან შედგებოდა: წმინდა იოანესა და წმინდა გიორგის. სოფელს ხუთი ეკლესია ჰქონდა: [[წმინდა გიორგი]], წმინდა იოანე პროდრომოსი, [[წმინდა თეოდორე]], წმინდა სპირიდონი და [[ღვთისმშობელი]]. წმინდა სპირიდონი ასიაში დაიბადა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|title=Agios spiridon|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163731/http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|url-status=live}}&lt;/ref&gt; და ეკლესია ააშენა ასიელი ხალხური მხატვრის, მიქაელ კასიალოსის მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|title=Kkasialos|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163817/http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ასია ასევე ცნობილი იყო იქ დამზადებული ნაქარგების ოსტატობით. ამ ტერიტორიაზე შემოსავლის ძირითადი წყარო მიწათმოქმედება იყო და ასიას მრავალი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი ნიქოზიის ბაზრებზე იყიდებოდა. ასია ასევე ცნობილი იყო თავისი კიტრით.&lt;ref name=CFVM&gt;{{cite web|last1=Christou|first1=Eleni|title=Άσσια (Διάθεση των προϊόντων της)|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=30 November 2015|language=el|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113923/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[1974]] წლის აგვისტოში, კვიპროსზე [[თურქეთი]]ს შეჭრის დროს, თურქულმა ჯარებმა მინიმუმ 97 ბერძენი მშვიდობიანი მოქალაქე შეიკრიბნენ და შემდეგ მათი პატიმრები დახოცეს, სანამ მათი ცხედრები მასობრივ საფლავებში ჩააგდებდნენ, ბერძნული მილიციის მიერ ადრე ჩადენილი ხოცვა-ჟლეტების საპასუხოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Coronavirus tears Greek and Turkish Cypriots apart — again {{!}} DW {{!}} 02.10.2020 |url=https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |access-date=2022-02-27 |website=DW.COM |language=en-GB |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227205009/https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest for the missing of Assia |url=https://cyprus-mail.com/2014/12/10/protest-for-the-missing-of-assia/ |access-date=2022-02-27 |website=cyprus-mail |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOTION FOR A RESOLUTION on mass graves of the missing persons of Ashia at Ornithi village in the occupied part of Cyprus |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |access-date=2022-02-27 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001113651/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან „ასკია“, რაც ბერძნულად „ჩრდილის გარეშე“ ნიშნავს და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ასიასა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიაზე ძალიან ცოტა ხე იყო და შესაბამისად, ჩრდილის ნაკლებობა იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|title=Άσσια - Ιστορική Αναφορά|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163905/http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|url-status=live}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში სახელის წარმოთქმა „ასკიადან“ „აშიად“ შეიცვალა. ს. მენანდროსი თავის წიგნში „კვიპროსის ტოპონიმია“ ([[ათენი]], [[1907]]) წერს: „ძველი სოფელი, სახელად აშია, მრავალჯერ არის ნახსენები კვიპროსის ფრანგული სამეფოს პერიოდის ტექსტებში და ითვლება, რომ ვენეციური აღწერის მიხედვით, იგი წარმოადგენდა ბალიაცო დ’აშას. „ასისებში“ სახელი იწერება როგორც ასკია, Αჩია, ასკიე და მაჰერას ასკიასა და აჰეას მიხედვით. ყველა მტკიცებულება მიუთითებს, რომ მართლწერის განსხვავებების მიუხედავად, სახელწოდებაში არსებული ყველა ორმაგი თანხმოვანი, ანუ sh, sk, sq ან ch, სავარაუდოდ, მძიმე იტალიური sc-ს მსგავსად წარმოითქმებოდა.“

ასევე არსებობს გავრცელებული მოსაზრება, რომ სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ასკი“ (მრავლობითი „ასკია“), რომელიც წარმოადგენს ჭურჭლის ტიპს სითხეების, ძირითადად წყლისა და ღვინის გადასატანად, რომელიც დამზადებულია ცხოველის ტყავისგან (ცხვარი, თხა). ზოგიერთი ლეგენდარული ნადიმების დროს, რომლებიც მოიცავდა სასმელის შეჯიბრებებს, ასიის მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ მათ შეეძლოთ ამდენი ღვინის „ასკიას“ დალევა.

==მდებარეობა==
ასია ფამაგუსტის რაიონში, მესაორიას ხეობის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ერთ-ერთი უდიდესი სოფელია. ის მდებარეობს ნიქოზია-ფამაგუსტას ძველ გზაზე, ნიქოზიიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 14 მილის და ფამაგუსტადან დასავლეთით 24 მილის დაშორებით. დასავლეთით და ასიის თითქმის მიმდებარედ მდებარეობს აფანია. აღმოსავლეთით - ვატილი. ჩრდილოეთით - [[ანგასტინა]], მარათოვუნოსი, მუსულიტა და სტროგილოსი. სამხრეთით, ზემოთ ხსენებულ სოფლებზე ოდნავ შორს, მდებარეობს [[ტრემეტუსია]], [[არსოსი (ლიმასოლი)|არსოსი]], [[ათიენუ]] და ორი პატარა კვიპროსული თურქული სოფელი, აგია და მელუსია.

სოფლის ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მესაორიას ხეობა. მიწა ნაყოფიერი იყო და კუნძულისთვის ხორბლის მთავარი წყარო იყო. ძველად ხეობაში ასევე მოჰყავდათ ბამბა, სეზამი, ყურძენი და სხვადასხვა ბოსტნეული. მიწა ასე ნაყოფიერია, ძირითადად, მდინარე იალიასის წყალობით, რომელიც უზრუნველყოფდა როგორც საჭირო სარწყავ სისტემას, ასევე აფენდა მდიდარ ნიადაგს მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე. იალიასიდან წყალი მიმდებარე ტერიტორიებზე ძველი სარწყავი არხების სისტემის მეშვეობით გადამისამართდა.

სამხრეთით მდებარე ტერიტორია, რომელიც ტრაქონასის სახელითაა ცნობილი, ნაკლებად ნაყოფიერია და დიდწილად დამოკიდებულია წვიმაზე, ასევე ზოგიერთ ჭაზე. ამ ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი გამოიყენებოდა ქერის მოსაყვანად ან ცხვრის საძოვრად. თუმცა, იყო რამდენიმე ადგილი, სადაც ბოსტნეული მოჰყავდათ.

==სპორტი==
ეთნიკოს ასია (ბერძნ. Εθνικός 'Ασσιας) კვიპროსის საფეხბურთო გუნდია, რომელიც ამჟამად კვიპროსის მესამე დივიზიონში თამაშობს. გუნდი დაარსდა ფამაგუსტას ასიაში, მაგრამ [[1974]] წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ ეთნიკოსი ლტოლვილთა გუნდი გახდა. კლუბი ამჟამად დედაქალაქ ნიქოზიაშია და საშინაო თამაშებს მაკარიოზე ატარებს. კლუბმა სამჯერ ითამაშა პირველ დივიზიონში, ბოლოს [[2001]]-[[2002]] წლების სეზონში. ასიაში დაარსებულმა მეორე გუნდმა, &quot;ომონიამ&quot;, შეჭრის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.

==ცნობილი ადამიანები==
* [[Saint Spyridon]]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>7otehzkycwkwsxn0azuk74tsz7vq6mp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406906</id>
      <parentid>5406905</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14858" sha1="pv57hu1hnwnwgfsa1j11j2h3c823ehe" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ასია''' ({{lang-el|Άσσια}}, {{lang-tr|Paşaköy}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ვატილიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კმ-ში. ის ფაქტობრივად [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსი]]ს კონტროლის ქვეშაა.

==ისტორია==
ასია მდებარეობს მესაორიას ხეობის ცენტრში. სოფელი პაპის დოკუმენტებში ჯერ კიდევ [[XIII საუკუნე|XIII საუკუნის]] დასაწყისშია მოხსენიებული.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papacostas |first1=Tasos |editor1-last=Michaelides |editor1-first=D. |title=Historic Nicosia |date=2012 |publisher=Rimal Publications |location=Nicosia |page=87|chapter=Byzantine Nicosia: 650-1191}}&lt;/ref&gt; [[1974]] წლამდე ასიის მოსახლეობა დაახლოებით 2,700 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი ორი სამრევლოსგან შედგებოდა: წმინდა იოანესა და წმინდა გიორგის. სოფელს ხუთი ეკლესია ჰქონდა: [[წმინდა გიორგი]], წმინდა იოანე პროდრომოსი, [[წმინდა თეოდორე]], წმინდა სპირიდონი და [[ღვთისმშობელი]]. წმინდა სპირიდონი ასიაში დაიბადა&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|title=Agios spiridon|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163731/http://www.assia.org.cy/agios-spiridon|url-status=live}}&lt;/ref&gt; და ეკლესია ააშენა ასიელი ხალხური მხატვრის, მიქაელ კასიალოსის მიერ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|title=Kkasialos|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163817/http://www.assia.org.cy/prosopa/michael-kashalos|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ასია ასევე ცნობილი იყო იქ დამზადებული ნაქარგების ოსტატობით. ამ ტერიტორიაზე შემოსავლის ძირითადი წყარო მიწათმოქმედება იყო და ასიას მრავალი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი ნიქოზიის ბაზრებზე იყიდებოდა. ასია ასევე ცნობილი იყო თავისი კიტრით.&lt;ref name=CFVM&gt;{{cite web|last1=Christou|first1=Eleni|title=Άσσια (Διάθεση των προϊόντων της)|url=http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|website=foodmuseum.cs.ucy.ac.cy|publisher=Cyprus Food Virtual Museum|access-date=30 November 2015|language=el|archive-date=8 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113923/http://foodmuseum.cs.ucy.ac.cy/web/guest/xoroiparagogis/civitem/1279#_bs_civitems_tabcyprus.env.tab1|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[1974]] წლის აგვისტოში, კვიპროსზე [[თურქეთი]]ს შეჭრის დროს, თურქულმა ჯარებმა მინიმუმ 97 ბერძენი მშვიდობიანი მოქალაქე შეიკრიბნენ და შემდეგ მათი პატიმრები დახოცეს, სანამ მათი ცხედრები მასობრივ საფლავებში ჩააგდებდნენ, ბერძნული მილიციის მიერ ადრე ჩადენილი ხოცვა-ჟლეტების საპასუხოდ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Coronavirus tears Greek and Turkish Cypriots apart — again {{!}} DW {{!}} 02.10.2020 |url=https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |access-date=2022-02-27 |website=DW.COM |language=en-GB |archive-date=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227205009/https://www.dw.com/en/cyprus-greek-turkish-cypriots-coronavirus-restrictions/a-55132876 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Protest for the missing of Assia |url=https://cyprus-mail.com/2014/12/10/protest-for-the-missing-of-assia/ |access-date=2022-02-27 |website=cyprus-mail |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MOTION FOR A RESOLUTION on mass graves of the missing persons of Ashia at Ornithi village in the occupied part of Cyprus |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |access-date=2022-02-27 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |archive-date=2022-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221001113651/https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-8-2015-0156_EN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სახელი==
ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან „ასკია“, რაც ბერძნულად „ჩრდილის გარეშე“ ნიშნავს და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ასიასა და მის გარშემო არსებულ ტერიტორიაზე ძალიან ცოტა ხე იყო და შესაბამისად, ჩრდილის ნაკლებობა იყო.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|title=Άσσια - Ιστορική Αναφορά|access-date=2011-01-05|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718163905/http://www.assia.org.cy/assia-historical-reference/60|url-status=live}}&lt;/ref&gt; საუკუნეების განმავლობაში სახელის წარმოთქმა „ასკიადან“ „აშიად“ შეიცვალა. ს. მენანდროსი თავის წიგნში „კვიპროსის ტოპონიმია“ ([[ათენი]], [[1907]]) წერს: „ძველი სოფელი, სახელად აშია, მრავალჯერ არის ნახსენები კვიპროსის ფრანგული სამეფოს პერიოდის ტექსტებში და ითვლება, რომ ვენეციური აღწერის მიხედვით, იგი წარმოადგენდა ბალიაცო დ’აშას. „ასისებში“ სახელი იწერება როგორც ასკია, Αჩია, ასკიე და მაჰერას ასკიასა და აჰეას მიხედვით. ყველა მტკიცებულება მიუთითებს, რომ მართლწერის განსხვავებების მიუხედავად, სახელწოდებაში არსებული ყველა ორმაგი თანხმოვანი, ანუ sh, sk, sq ან ch, სავარაუდოდ, მძიმე იტალიური sc-ს მსგავსად წარმოითქმებოდა.“

ასევე არსებობს გავრცელებული მოსაზრება, რომ სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ასკი“ (მრავლობითი „ასკია“), რომელიც წარმოადგენს ჭურჭლის ტიპს სითხეების, ძირითადად წყლისა და ღვინის გადასატანად, რომელიც დამზადებულია ცხოველის ტყავისგან (ცხვარი, თხა). ზოგიერთი ლეგენდარული ნადიმების დროს, რომლებიც მოიცავდა სასმელის შეჯიბრებებს, ასიის მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ მათ შეეძლოთ ამდენი ღვინის „ასკიას“ დალევა.

==მდებარეობა==
ასია ფამაგუსტის რაიონში, მესაორიას ხეობის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ერთ-ერთი უდიდესი სოფელია. ის მდებარეობს ნიქოზია-ფამაგუსტას ძველ გზაზე, ნიქოზიიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 14 მილის და ფამაგუსტადან დასავლეთით 24 მილის დაშორებით. დასავლეთით და ასიის თითქმის მიმდებარედ მდებარეობს აფანია. აღმოსავლეთით - ვატილი. ჩრდილოეთით - [[ანგასტინა]], მარათოვუნოსი, მუსულიტა და სტროგილოსი. სამხრეთით, ზემოთ ხსენებულ სოფლებზე ოდნავ შორს, მდებარეობს [[ტრემეტუსია]], [[არსოსი (ლიმასოლი)|არსოსი]], [[ათიენუ]] და ორი პატარა კვიპროსული თურქული სოფელი, აგია და მელუსია.

სოფლის ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მესაორიას ხეობა. მიწა ნაყოფიერი იყო და კუნძულისთვის ხორბლის მთავარი წყარო იყო. ძველად ხეობაში ასევე მოჰყავდათ ბამბა, სეზამი, ყურძენი და სხვადასხვა ბოსტნეული. მიწა ასე ნაყოფიერია, ძირითადად, მდინარე იალიასის წყალობით, რომელიც უზრუნველყოფდა როგორც საჭირო სარწყავ სისტემას, ასევე აფენდა მდიდარ ნიადაგს მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე. იალიასიდან წყალი მიმდებარე ტერიტორიებზე ძველი სარწყავი არხების სისტემის მეშვეობით გადამისამართდა.

სამხრეთით მდებარე ტერიტორია, რომელიც ტრაქონასის სახელითაა ცნობილი, ნაკლებად ნაყოფიერია და დიდწილად დამოკიდებულია წვიმაზე, ასევე ზოგიერთ ჭაზე. ამ ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი გამოიყენებოდა ქერის მოსაყვანად ან ცხვრის საძოვრად. თუმცა, იყო რამდენიმე ადგილი, სადაც ბოსტნეული მოჰყავდათ.

==სპორტი==
ეთნიკოს ასია (ბერძნ. Εθνικός 'Ασσιας) კვიპროსის საფეხბურთო გუნდია, რომელიც ამჟამად კვიპროსის მესამე დივიზიონში თამაშობს. გუნდი დაარსდა ფამაგუსტას ასიაში, მაგრამ [[1974]] წელს თურქეთის შემოჭრის შემდეგ ეთნიკოსი ლტოლვილთა გუნდი გახდა. კლუბი ამჟამად დედაქალაქ ნიქოზიაშია და საშინაო თამაშებს მაკარიოზე ატარებს. კლუბმა სამჯერ ითამაშა პირველ დივიზიონში, ბოლოს [[2001]]-[[2002]] წლების სეზონში. ასიაში დაარსებულმა მეორე გუნდმა, &quot;ომონიამ&quot;, შეჭრის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:გაზიმაგუსის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]
[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>pv57hu1hnwnwgfsa1j11j2h3c823ehe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ასია (კვიპროსი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890758</id>
    <revision>
      <id>5406893</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კლაუდიო ბიზიო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890759</id>
    <revision>
      <id>5406896</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qettoo55</username>
        <id>173573</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე       =   | სახელი       = კლაუდიო ბიზიო | ფოტო       = Claudio Bisio.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა =  | ალტ         = | მშობლსახელი =  | ენის კოდი    =  | დაბსახელი    = კლაუდიო ჯუზეპე ბიზიო | დაბ...</comment>
      <origin>5406896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10965" sha1="08oc2sic9dsgp1x21dxahoaacib852g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = კლაუდიო ბიზიო
| ფოტო       = Claudio Bisio.jpg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი = 
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    = კლაუდიო ჯუზეპე ბიზიო
| დაბთარიღი   = 19 მარტი, 1957
| დაბადგილი   = 
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = მსახიობი, კომიკოსი, რეჟისორი, მწერალი.
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = ათეისტი
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  სანდრა ბონზი
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''კლაუდიო ჯუზეპე ბიზიო'''ˈ — (დ.{{დაბადების თარიღი|1957|3|19}}) [[იტალიელები|იტალიელი]] [[მსახიობი]], ტელეწამყვანი, [[კომიკოსი]], ხმის მსახიობი, შოუმენი, [[რეჟისორი]], კაბარეს არტისტი და [[მწერალი]].

==ადრეული ცხოვრება==

ბიზიო დაიბადა ნოვი ლიგურეში, [[პიემონტი|პიემონტის]] რეგიონში, და გაიზარდა [[მილანი|მილანში]], [[ლომბარდია|ლომბარდიის]] რეგიონში. იგი სწავლობდა მილანის ლუიჯი კრემონას სახელობის სამეცნიერო ლიცეუმში და დაამთავრა მილანის პიკოლო თეატროს დრამატული ხელოვნების სკოლა.&lt;ref&gt;Coming Soon {{cite web|url=http://www.comingsoon.it/personaggi/?key=11129&amp;n=Claudio-Bisio|title=Claudio Bisio – Biografia e filmografia|language=it}}&lt;/ref&gt;

==კარიერა==

ბიზიომ კარიერა თეატრის მსახიობად დაიწყო, სადაც მონაწილეობდა როგორც კლასიკურ, ისე თანამედროვე დრამატულ სპექტაკლებში. მისი კინოკარიერა [[1983]] წელს დაიწყო ფილმით „როგორ ვთქვათ...“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0084241/bio|title=Claudio Bisio|website=IMDb|accessdate=4 January 2021}}&lt;/ref&gt;

ტელევიზიაში მისი პირველი მნიშვნელოვანი გამოჩენა [[1988]] წელს შედგა იტალიურ სატელევიზიო შოუში „ზანზიბარი“. იგი 13 წლის განმავლობაში იყო იტალიური სკეტჩ-კომედიური გადაცემის „ზელიგი“ წამყვანი (1997 წელს და შემდეგ [[2000]]–[[2012]] წლებში).&lt;ref&gt;Il Messaggero {{Cite web|url=http://www.ilmessaggero.it/spettacoli/televisione/claudio_bisio_lascia_zelig_se_ne_va_anche_la_cortellesi/notizie/200670.shtml|title=Claudio Bisio lascia Zelig|language=it|access-date=22 March 2013|archive-date=12 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912011931/http://www.ilmessaggero.it/spettacoli/televisione/claudio_bisio_lascia_zelig_se_ne_va_anche_la_cortellesi/notizie/200670.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[2009]] წელს მან ითამაშა ფილმში „ყოფილები“ და მოიპოვა ნომინაცია დავიდ დი დონატელოს პრემიის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობის კატეგორიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmzone.it/eventi-e-festival/david-di-donatello-2009-le-nomination.html|title=David di Donatello 2009, le nomination|language=it|access-date=22 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413125802/http://www.filmzone.it/eventi-e-festival/david-di-donatello-2009-le-nomination.html|archive-date=13 April 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2010 წელს იგი იყო ფილმების „კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება სამხრეთში“ და „კაცები ქალების წინააღმდეგ“ მთავარი გმირი. 
ანიმაციური ფილმების სერიის „გამყინვარების პერიოდი“ იტალიურ ვერსიაში ბიზიო ახმოვანებს სიდს, რომელიც ფილმის ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟია.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.claudiobisio.it/cinema/claudiobisio_cinema_dettaglio.asp?elem=72|title=Claudio Bisio – L'era glaciale|language=it|access-date=22 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201103343/http://www.claudiobisio.it/cinema/claudiobisio_cinema_dettaglio.asp?elem=72|archive-date=1 February 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.claudiobisio.it/jolly/default.asp?codice=iceage2|title=Claudio Bisio – L'era glaciale 2|language=it|access-date=22 March 2013|archive-date=12 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912012408/http://www.claudiobisio.it/jolly/default.asp?codice=iceage2|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.claudiobisio.it/jolly/default.asp?codice=iceage3|title=Claudio Bisio – L'era glaciale 3|language=it|access-date=22 March 2013|archive-date=12 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912012134/http://www.claudiobisio.it/jolly/default.asp?codice=iceage3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.claudiobisio.it/jolly/default.asp?codice=iceage4|title=Claudio Bisio – L'era glaciale 4|language=it|access-date=22 March 2013|archive-date=12 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912011656/http://www.claudiobisio.it/jolly/default.asp?codice=iceage4|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ასევე, იგი ახმოვანებს გრაფ დრაკულას ანიმაციური ფილმის „[[სასტუმრო ტრანსილვანია (ფილმი)|სასტუმრო ტრანსილვანია]]“ იტალიურ ვერსიაში.

[[2014]] წლის ზაფხულში გამოცხადდა, რომ იგი გახდებოდა ნიჭიერების კონკურსის „იტალიას აქვს ნიჭი“ მეექვსე სეზონის ჟიურის წევრი. ეს სეზონი [[2015]] წელს გავიდა ფასიან სატელევიზიო არხ „სკაი უნოზე“.

==პირადი ცხოვრება==

ბიზიო დაქორწინებულია სანდრა ბონზზე. ჰყავს ორი შვილი ალისე და ფედერიკო. ის ათეისტია.&lt;ref&gt;[https://www.claudiobisio.it/claudiobisio_blog.asp?item=4 Religione], in ''Claudio Bisio'', 30 December 2004.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.agenziadispettacolo.net/cabbaretisticomici/claudio-bisio/|title=CLAUDIO BISIO – Agenzia di Spettacolo|accessdate=4 January 2021}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:მსახიობები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1957]]
[[კატეგორია:იტალიელი მსახიობები]]</text>
      <sha1>08oc2sic9dsgp1x21dxahoaacib852g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1887</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890760</id>
    <revision>
      <id>5406902</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ავგოლიდა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890761</id>
    <revision>
      <id>5406907</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება}} '''ავგოლიდა''' ({{lang-el|Αυγολίδα}}, {{lang-tr|Kurtuluş}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ის ჩრდი...</comment>
      <origin>5406907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="nd1ww59njwlw45mhjnpq6cfjb4npgi9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება}}
'''ავგოლიდა''' ({{lang-el|Αυγολίδα}}, {{lang-tr|Kurtuluş}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ის ჩრდილოეთ კვიპროსის [[დე ფაქტო]] კონტროლის ქვეშ იმყოფება.</text>
      <sha1>nd1ww59njwlw45mhjnpq6cfjb4npgi9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406910</id>
      <parentid>5406907</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <origin>5406910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="6lq979c4yrtidgdvxa43vpv35dm96sy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ავგოლიდა''' ({{lang-el|Αυγολίδα}}, {{lang-tr|Kurtuluş}}) — სოფელი [[კვიპროსი]]ს [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ის ჩრდილოეთ კვიპროსის [[დე ფაქტო]] კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>6lq979c4yrtidgdvxa43vpv35dm96sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ავგოლიდა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890762</id>
    <revision>
      <id>5406909</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ მაჭარაშვილი</username>
        <id>164891</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890763</id>
    <revision>
      <id>5406911</id>
      <timestamp>2026-06-04T15:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}</comment>
      <origin>5406911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}</text>
      <sha1>6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406912</id>
      <parentid>5406911</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="qarutuzmayx8hf1k2tk4mm5yquxsq6x" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1906-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2009 წლის 23 დეკემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა გაეროს მისიის კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (MONUC) მანდატის გაგრძელება 2010 წლის 31 მაისამდე. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]</text>
      <sha1>qarutuzmayx8hf1k2tk4mm5yquxsq6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406915</id>
      <parentid>5406912</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T15:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1490" sha1="3clbbuh86wh0foanpu8wwhpysl7y7xp" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1906-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2009 წლის 23 დეკემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა გაეროს მისიის კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (MONUC) მანდატის გაგრძელება 2010 წლის 31 მაისამდე. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:</text>
      <sha1>3clbbuh86wh0foanpu8wwhpysl7y7xp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406916</id>
      <parentid>5406915</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="12rolilo8mcbjyfzwu21iwsvjdo7579" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1906-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2009 წლის 23 დეკემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა გაეროს მისიის კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (MONUC) მანდატის გაგრძელება 2010 წლის 31 მაისამდე. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) მხარს უჭერენ მთავრობის ძალისხმევას ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად.</text>
      <sha1>12rolilo8mcbjyfzwu21iwsvjdo7579</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406918</id>
      <parentid>5406916</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3661" sha1="9dsis0be7m3p07ubz6ufpd0p960wwo5" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1906-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2009 წლის 23 დეკემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა გაეროს მისიის კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (MONUC) მანდატის გაგრძელება 2010 წლის 31 მაისამდე. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) მხარს უჭერენ მთავრობის ძალისხმევას ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.</text>
      <sha1>9dsis0be7m3p07ubz6ufpd0p960wwo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406919</id>
      <parentid>5406918</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4787" sha1="4qluv71o45x1ej985pkpmmrebkk6f2x" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1906-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2009 წლის 23 დეკემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა გაეროს მისიის კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (MONUC) მანდატის გაგრძელება 2010 წლის 31 მაისამდე. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) მხარს უჭერენ მთავრობის ძალისხმევას ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს ბან კი მუნს სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. ამის გათვალისწინებით, საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვის გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.[2]</text>
      <sha1>4qluv71o45x1ej985pkpmmrebkk6f2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406922</id>
      <parentid>5406919</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4832" sha1="97m91otkdf2zii17lr37y10ro2t2cph" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) მხარს უჭერენ მთავრობის ძალისხმევას ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს ბან კი მუნს სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. ამის გათვალისწინებით, საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვის გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.[2]</text>
      <sha1>97m91otkdf2zii17lr37y10ro2t2cph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406924</id>
      <parentid>5406922</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4829" sha1="s7noyfxrm3xpsuiltjd2v2omtvt2n32" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს ბან კი მუნს სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. ამის გათვალისწინებით, საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვის გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.[2]</text>
      <sha1>s7noyfxrm3xpsuiltjd2v2omtvt2n32</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406926</id>
      <parentid>5406924</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4806" sha1="kgyhpgqlzut2ygi4gzmlh9qjf3hcbn0" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.[2]</text>
      <sha1>kgyhpgqlzut2ygi4gzmlh9qjf3hcbn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406927</id>
      <parentid>5406926</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4901" sha1="9qqq3cyvt7jofiof31aouc511lbqtnn" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.[1]

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.[2]

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]</text>
      <sha1>9qqq3cyvt7jofiof31aouc511lbqtnn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406929</id>
      <parentid>5406927</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5522" sha1="i98rb5kozs9rqleicsh4chpfosrqs7v" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]</text>
      <sha1>i98rb5kozs9rqleicsh4chpfosrqs7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406930</id>
      <parentid>5406929</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5662" sha1="dh8ib3n4u3t0szrkhfar83qpo08ba29" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]</text>
      <sha1>dh8ib3n4u3t0szrkhfar83qpo08ba29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406931</id>
      <parentid>5406930</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5822" sha1="3ulbeu1ufnu8049ua5d8es8j9i1vya2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}</text>
      <sha1>3ulbeu1ufnu8049ua5d8es8j9i1vya2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406932</id>
      <parentid>5406931</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6492" sha1="nn8q77hpqt4wucijeo2ce5k2wsvdqr7" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =
|წელი =
|სხდომა =
|კოდი =
|დოკუმენტი =
|მომხრე =
|წინააღმდეგი =
|თავი შეიკავა =
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =
|შედეგი =
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}</text>
      <sha1>nn8q77hpqt4wucijeo2ce5k2wsvdqr7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406934</id>
      <parentid>5406932</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6633" sha1="8rqt5etg17t17d5owx29whmpw8unwk6" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1906
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 დეკემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6253
|კოდი =S/RES/1906
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1906(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =MONUC deployments Dec 2009.png
|წარწერა =MONUC-ის განლაგებები
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}</text>
      <sha1>8rqt5etg17t17d5owx29whmpw8unwk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406935</id>
      <parentid>5406934</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6787" sha1="g477c3nv3s4x8on79uqyuw01hla6ila" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1906
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 დეკემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6253
|კოდი =S/RES/1906
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1906(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =MONUC deployments Dec 2009.png
|წარწერა =MONUC-ის განლაგებები
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>g477c3nv3s4x8on79uqyuw01hla6ila</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406936</id>
      <parentid>5406935</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7034" sha1="sf1z8x5gz3vbur6en7kjhi0oe3gz7wc" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1906
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 დეკემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6253
|კოდი =S/RES/1906
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1906(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =MONUC deployments Dec 2009.png
|წარწერა =MONUC-ის განლაგებები
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ]]</text>
      <sha1>sf1z8x5gz3vbur6en7kjhi0oe3gz7wc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406938</id>
      <parentid>5406936</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:2009 წელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7174" sha1="7z39rbghlc18umv5ay9oh3hgqoz56r9" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}} 
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1906
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 დეკემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6253
|კოდი =S/RES/1906
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1906(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =MONUC deployments Dec 2009.png
|წარწერა =MONUC-ის განლაგებები
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ]]
[[კატეგორია:2009 წელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]]</text>
      <sha1>7z39rbghlc18umv5ay9oh3hgqoz56r9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406939</id>
      <parentid>5406938</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7050" sha1="flmm404zpmw5n5fzsidlpfmwcw7fqb1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1906
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 დეკემბერი
|წელი =2009
|სხდომა =6253
|კოდი =S/RES/1906
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1906(2009)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =MONUC deployments Dec 2009.png
|წარწერა =MONUC-ის განლაგებები
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2009]] წლის [[23 დეკემბერი|23 დეკემბერს]], ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და [[კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] არსებული ვითარების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გაეროს მისიის (MONUC) მანდატის გაგრძელება [[2010]] წლის [[31 მაისი|31 მაისამდე]]. შესაბამისად, რეზოლუციამ ქვეყანაში 21 000 პოლიციელს, ადგილობრივ და საერთაშორისო ჯარისკაცს დარჩენის უფლება მისცა.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|archive-url=https://archive.today/20130124212141/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5idjoNAuy5G_UiujCLo3rdzCP-UrA|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|title=UN extends mandate of DRCongo peacekeepers|date=23 December 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ მისიას სამი ძირითადი ამოცანა დააკისრა:
:(ა) უზრუნველყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის, ჰუმანიტარული და გაეროს პერსონალისა და ობიექტების ეფექტური დაცვა;
:(ბ) უცხოელი და კონგოელი ჯარების განიარაღების, დემობილიზაციისა და რეინტეგრაციის განხორციელება;
:(გ) ქვეყანაში უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად, მთავრობის ძალისხმევის მხარდაჭერა.

საბჭომ ასევე კიდევ ერთხელ გამოთქვა შეშფოთება კონფლიქტის ზონებში ადამიანის უფლებების მუდმივი დარღვევების გამო და მოუწოდა კონგოს მთავრობას „ეფექტურად დაიცვას მშვიდობიანი მოსახლეობა, განავითაროს მდგრადი უსაფრთხოების სექტორის ინსტიტუტები, რომლებიც სრულად პატივს სცემენ კანონის უზენაესობას და უზრუნველყონ ადამიანის უფლებების პატივისცემა და ბრძოლა დაუსჯელობის წინააღმდეგ“. მან მოუწოდა, კერძოდ, უფლის წინააღმდეგობის არმიას და რუანდის განთავისუფლების დემოკრატიულ ძალებს, შეწყვიტონ ძალადობის ყველა ფორმა.

საბჭომ გენერალურ მდივანს [[პან გი მუნი|ბან კი მუნს]] სთხოვა, ჩაეტარებინა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული ვითარებისა და MONUC-ის მანდატის შესრულების მიმართულებით პროგრესის სტრატეგიული მიმოხილვა, 2010 წლის 1 აპრილამდე ქვეყანაში გაეროს ყოფნის ინტეგრირებული სტრატეგიული ჩარჩოს გათვალისწინებით. საბჭომ შესთავაზა MONUC-ის მომავალში გაგრძელება, მას შემდეგ, რაც იპოვიდა გზებს მშვიდობიანი მოსახლეობის უკეთ დასაცავად.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://allafrica.com/stories/200912240121.html|title=Congo-Kinshasa: Security Council Extends Mandate of United Nations Organization Mission Until 31 May 2010|date=24 December 2009|publisher=AllAfrica.com}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[კივუს კონფლიქტი]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1906(2009) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2009}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2009 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ]]
[[კატეგორია:2009 წელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]]</text>
      <sha1>flmm404zpmw5n5fzsidlpfmwcw7fqb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:პარიზში გარდაცვლილები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890764</id>
    <revision>
      <id>5406917</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი:  [[კატეგორია:საფრანგეთში გარდაცვლილები]]</comment>
      <origin>5406917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="nj4c7mgwfkhimsd6yhycniuhahcnkty" xml:space="preserve">
[[კატეგორია:საფრანგეთში გარდაცვლილები]]</text>
      <sha1>nj4c7mgwfkhimsd6yhycniuhahcnkty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტინო ბუაცელი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890765</id>
    <revision>
      <id>5406920</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qettoo55</username>
        <id>173573</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე       =   | სახელი       = ბინო ბუაცელი | ფოტო       =Tino Buazzelli.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა =  | ალტ         = | მშობლსახელი =  | ენის კოდი    =  | დაბსახელი    =აგოსტინო ტინო ბუაცელი | დაბთ...</comment>
      <origin>5406920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6388" sha1="tqcys9pmnt21j5rwj05eknr8ff355ps" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = ბინო ბუაცელი
| ფოტო       =Tino Buazzelli.jpg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი = 
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =აგოსტინო ტინო ბუაცელი
| დაბთარიღი   = 13 სექტემბერი, 1922
| დაბადგილი   =
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 22 ოქტომბერი, 1980
| გარდადგილი = [[რომი]], [[იტალია]]
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = მსახიობი
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''აგოსტინო ტინო ბუაცელი''' — ({{დაბადების თარიღი|1922|9|13}} - {{გარდაცვალების თარიღი|1980|10|22}}) [[იტალიელები|იტალიელი]] [[თეატრი|თეატრის]], [[ტელევიზია|ტელევიზიისა]] და [[კინოხელოვნება|კინოს]] [[მსახიობი]]. [[1948]]-[[1978]] წლებში მან 46 ფილმში მიიღო მონაწილეობა.

პედაგოგიური განათლების დიპლომის მიღების შემდეგ, ბუაცელი ჩაირიცხა რომის დრამატული ხელოვნების აკადემიაში, რომელიც 1946 წელს დაამთავრა.&lt;ref name=Poppi&gt;{{cite book|last1=Chiti|first1=Roberto|last2=Poppi|first2=Roberto Poppi|title=Dizionario del cinema italiano. Gli attori|publisher=Gremese Editore|year=2003|language=it|isbn=8884402131}}&lt;/ref&gt;

მისი სასცენო დებიუტი მომდევნო წელს შედგა მალტალიატისა და გასმანის თეატრალურ დასში. კინოდებიუტი კი 1948 წელს ჰქონდა, რიკარდო ფრედას ფილმში „საიდუმლო რაინდი“.

ბუაცელის უდიდესი წარმატებები თეატრს უკავშირდება. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი მრავალი როლი მილანის პატარა თეატრში 1950-იან და [[1960-იანები|1960]]-იან წლებში. [[ბერტოლტ ბრეხტი]]ს პიესაში „[[გალილეოს ცხოვრება]]“ (1963) შესრულებული როლი მისი კარიერის მწვერვალად მიიჩნევა.

ბუაცელიმ ასევე მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია ტელევიზიაში, როდესაც [[1969]]-[[1971]] წლებში სატელევიზიო ფილმების სერიაში განასახიერა ნერო ვულფი, რამაც მას ფართო პოპულარობა მოუტანა.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:მსახიობები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1922]]
[[კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი]]
[[კატეგორია:იტალიელი მსახიობები]]</text>
      <sha1>tqcys9pmnt21j5rwj05eknr8ff355ps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საფრანგეთში გარდაცვლილები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890766</id>
    <revision>
      <id>5406921</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:გარდაცვლილები ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5406921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="6xpsdf62cbwojqjl3dgg3b0plh1zsqn" xml:space="preserve">[[კატეგორია:გარდაცვლილები ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>6xpsdf62cbwojqjl3dgg3b0plh1zsqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ირანში დაბადებულები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890767</id>
    <revision>
      <id>5406925</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irmaguru</username>
        <id>118553</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ადამიანები ქვეყანაში დაბადების მიხედვით]] [[კატეგორია:დაბადებულები აზიის ქვეყნებში]]</comment>
      <origin>5406925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="lw4ghl9k8abybh3icxhlxmgzh5ra26i" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ადამიანები ქვეყანაში დაბადების მიხედვით]]
[[კატეგორია:დაბადებულები აზიის ქვეყნებში]]</text>
      <sha1>lw4ghl9k8abybh3icxhlxmgzh5ra26i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლო ბუჩიროსო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890768</id>
    <revision>
      <id>5406928</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qettoo55</username>
        <id>173573</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე       =   | სახელი       = კარლო ბუჩიროსო | ფოტო       =Carlo Buccirosso al Giffoni Film Festival 2010.jpg | ფოტოს სიგანე = |წარწერა =  | ალტ         = | მშობლსახელი = | ენის კოდი    =  | დაბსახელი    = | დაბთარიღი   = 7...</comment>
      <origin>5406928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8392" sha1="9sj5uywzwo1lp563yijw6g9yhfrl0bp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = კარლო ბუჩიროსო
| ფოტო       =Carlo Buccirosso al Giffoni Film Festival 2010.jpg
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 7 ივლისი, 1954
| დაბადგილი   = [[იტალია]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     =მსახიობი, დრამატურგი
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''კარლო ბუჩიროსო''' — (დ.{{დაბადების თარიღი|1954|7|7}}&lt;ref&gt;{{cite podcast|url=http://www.radio2.rai.it/dl/portaleRadio/media/ContentItem-0e4dce03-aff0-45b6-9182-77019478804f.html|title=Radio2 come voi|website=[[RAI|Rai]].it|date=December 26, 2016|time=72:40|access-date=December 26, 2016|language=Italian}}&lt;/ref&gt;) [[იტალიელები|იტალიელი]] [[მსახიობი]], თეატრის [[რეჟისორი]] და [[დრამატურგი]].&lt;ref name=&quot;int&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.foggiatoday.it/eventi/teatro/carlo-buccirosso-lucera-16-17-febbraio-2012-teatro-dell-opera.html|access-date=May 5, 2018|website=FoggiaToday|title=''Napoletani a Broadway'': Carlo Buccirosso in Lucera|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120609071245/http://www.foggiatoday.it/eventi/teatro/carlo-buccirosso-lucera-16-17-febbraio-2012-teatro-dell-opera.html|archivedate=June 9, 2012|language=Italian}}&lt;/ref&gt;

როგორც მსახიობი, იგი ყველაზე მეტად ცნობილია [[კომედიური ფილმი|კომედიურ]] ფილმებში შესრულებული როლებით, განსაკუთრებით იმ ნამუშევრებში, რომლებიც რეჟისორებმა [[ვინჩენცო სალემემი|ვინჩენცო სალემე]]მ და [[კარლო ვანცინა]]მ გადაიღეს. ამ ფილმებში იგი ხშირად განასახიერებს ტიპურ დაბალი საშუალო ფენის ნეაპოლელ მამაკაცს.

[[2008]] წელს პაოლო სორენტინოს ფილმში „ილ დივო“ კორუმპირებული პოლიტიკოსის, პაოლო ჩირინო პომიჩინოს, როლის შესრულებისთვის მან კრიტიკოსების მაღალი შეფასება დაიმსახურა და ნომინირებული იყო დავიდ დი დონატელოს პრემიის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობის კატეგორიაში.&lt;ref&gt;{{cite web|title=David di Donatello 2009: tutte le candidature|url=https://www.comingsoon.it/cinema/news/david-di-donatello-2009-tutte-le-candidature/n733/|accessdate=5 November 2015|work=Comingsoon.it|date=April 9, 2009|language=Italian}}&lt;/ref&gt; 

ბუჩიროსო ასევე მონაწილეობდა პაოლო სორენტინოს ფილმში „დიდი სილამაზე“ და პოპულარულ სატელევიზიო სერიალში „[[ციკლონი ოჯახი|ციკლონი ოჯახში]]“ , სადაც პეპინო ესპოზიტოს როლს ასრულებდა.

[[2014]] წელს მან მიიღო ნასტრო დ’არჯენტოს პრემია საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობისთვის კრიმინალურ-კომედიურ ფილმში „სონგე ნაპულე“ შესრულებული როლისთვის.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Arianna Finos|title=Nastri d'argento, trionfo di Virzì ma tanto spazio ai giovani|url=http://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2014/06/28/news/nastri_d_argento-90209323/|accessdate=5 November 2015|work=[[La Repubblica]]|date=June 29, 2014|language=Italian}}&lt;/ref&gt;

მომდევნო წელს, 2015-ში, მან მოიპოვა დავიდ დი დონატელოს პრემია საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობისთვის კომედიურ ფილმში „ლეგენდარული ჯულია და სხვა სასწაულები“ შესრულებული როლისთვის.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Premi David di Donatello 2015: ecco tutti i vincitori|url=https://www.comingsoon.it/cinema/news/premi-david-di-donatello-2015-ecco-tutti-i-vincitori/n46979/|accessdate=5 November 2015|work=Comingsoon.it|date=June 12, 2015|language=Italian}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1954]]
[[კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი]]
[[კატეგორია:მსახიობები]]
[[კატეგორია:იტალიელი მსახიობები]]</text>
      <sha1>9sj5uywzwo1lp563yijw6g9yhfrl0bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:დოქტორი გ.ფხაკადძე</title>
    <ns>3</ns>
    <id>890769</id>
    <revision>
      <id>5406933</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5406933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="aa2qsw9zyambf8rbj0xgs33cttxfee2" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 16:16, 4 ივნისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>aa2qsw9zyambf8rbj0xgs33cttxfee2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1906</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890770</id>
    <revision>
      <id>5406940</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კარლო ვანცინა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890771</id>
    <revision>
      <id>5406941</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qettoo55</username>
        <id>173573</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა პიროვნება | სიგანე       =   | სახელი       = კარლო ვანცინა | ფოტო       =Carlo Vanzina.png | ფოტოს სიგანე = |წარწერა =  | ალტ         = | მშობლსახელი = | ენის კოდი    =  | დაბსახელი    = | დაბთარიღი   = 13 მარტი, 1951 | დაბ...</comment>
      <origin>5406941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6766" sha1="fiezdgrt37l52bn6gy0vbl39vceuxx4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = კარლო ვანცინა
| ფოტო       =Carlo Vanzina.png
| ფოტოს სიგანე =
|წარწერა = 
| ალტ         =
| მშობლსახელი =
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 13 მარტი, 1951
| დაბადგილი   = რომი, [[იტალია]]
| მოინათლა    =
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 8 ივლისი, 2018
| გარდადგილი = რომი, იტალია
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     =
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = კინორეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება    =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    = სტეფანო ვანცინა
| დედა   = მარია ტერეზა ნატი
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
'''კარლო ვანცინა''' — ({{დაბადების თარიღი|1951|3|13}} - {{გარდაცვალების თარიღი|2018|7|8}}) [[იტალიელები|იტალიელი]] კინორეჟისორი, [[პროდიუსერი]] და [[სცენარისტი]].&lt;ref&gt;[http://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2018/07/08/news/carlo_vanzina-201007243/ Morto Carlo Vanzina] {{in lang|it}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm0889402/|title=Carlo Vanzina|website=IMDb|access-date=2018-07-20}}&lt;/ref&gt;

ვანცინა დაიბადა [[რომი|რომში]]. იგი იყო [[მარია ტერეზა ნატი]]ს და კინორეჟისორ [[სტეფანო ვანცინა]]ს შვილი და ენრიკო ვანცინას ძმა.

მისი მრავალი პროექტი იტალიური ტელევიზიისთვის შეიქმნა ინგლისურენოვანი მსახიობების მონაწილეობით. მოგვიანებით ეს ფილმები [[ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკაში]] ინგლისურენოვანი საშინაო ვიდეოგამოშვებებითაც გავრცელდა.

ვანცინა ხშირად თანამშრომლობდა მოდელებთან, რომლებიც მოგვიანებით მსახიობები გახდნენ, მათ შორის [[რენე სიმონსენი|რენე სიმონსენ]]თან, [[კაროლ ბუკესი|კაროლ ბუკეს]]თან, [[კეროლ ალტი|კეროლ ალტ]]თან, [[ლორენ ჰატონი|ლორენ ჰატონ]]თან და [[ელ მაკფერსონი|ელ მაკფერსონ]]თან.

მისი ორი ფილმი წარმოდგენილი იყო იტალიური კომედიისადმი მიძღვნილ რეტროსპექტივაში ვენეციის 67-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე.&lt;ref name=&quot;venezia67&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.labiennale.org/en/cinema/festival/lineup/off-sel/1937-1988|title=Italian Comedy – The State of Things|access-date=1 August 2010|work=labiennale.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801004911/http://www.labiennale.org/en/cinema/festival/lineup/off-sel/1937-1988/|archive-date=1 August 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.imdb.com/name/nm0889402 Profile], imdb.com; accessed 15 April 2015.&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დაბადებული 1951]]
[[კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი]]
[[კატეგორია:მსახიობები]]
[[კატეგორია:იტალიელი მსახიობები]]</text>
      <sha1>fiezdgrt37l52bn6gy0vbl39vceuxx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890772</id>
    <revision>
      <id>5406942</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}</comment>
      <origin>5406942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}</text>
      <sha1>6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406943</id>
      <parentid>5406942</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1110" sha1="7n6po2wnxossuzni2vsn5znye8g2orv" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1910-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 28 იანვარს, გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და 1325 (2000), 1612 (2005), 1674 (2006), 1738 (2006), 1820 (2008), 1863 (2009), 1882 (2009), 1888 (2009) და 1894 (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება 2011 წლის 31 იანვრამდე და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.</text>
      <sha1>7n6po2wnxossuzni2vsn5znye8g2orv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406944</id>
      <parentid>5406943</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="gl7ffboy4ix0cuke30rwdlbcclb42qp" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1910-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 28 იანვარს, გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და 1325 (2000), 1612 (2005), 1674 (2006), 1738 (2006), 1820 (2008), 1863 (2009), 1882 (2009), 1888 (2009) და 1894 (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება 2011 წლის 31 იანვრამდე და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.

საბჭომ, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების VII თავის შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, უზრუნველყოფდა ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენებას. მან ასევე სთხოვა გენერალურ მდივანს დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.</text>
      <sha1>gl7ffboy4ix0cuke30rwdlbcclb42qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406945</id>
      <parentid>5406944</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="96mtmpt2cupk89jkvdv0syo14qgl1xb" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1910-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 28 იანვარს, გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და 1325 (2000), 1612 (2005), 1674 (2006), 1738 (2006), 1820 (2008), 1863 (2009), 1882 (2009), 1888 (2009) და 1894 (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება 2011 წლის 31 იანვრამდე და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.

საბჭომ, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების VII თავის შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, უზრუნველყოფდა ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენებას. მან ასევე სთხოვა გენერალურ მდივანს დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.</text>
      <sha1>96mtmpt2cupk89jkvdv0syo14qgl1xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406946</id>
      <parentid>5406945</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="t64c1q7whp6kfqc2e9gk0k6fa47x32s" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.

საბჭომ, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების VII თავის შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, უზრუნველყოფდა ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენებას. მან ასევე სთხოვა გენერალურ მდივანს დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.</text>
      <sha1>t64c1q7whp6kfqc2e9gk0k6fa47x32s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406948</id>
      <parentid>5406946</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3331" sha1="cu5jxo97ajiubibb46v9u3pcjo54aej" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.</text>
      <sha1>cu5jxo97ajiubibb46v9u3pcjo54aej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406949</id>
      <parentid>5406948</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="eaz7unprbxd734eappu6p7idwt5jap4" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]</text>
      <sha1>eaz7unprbxd734eappu6p7idwt5jap4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406950</id>
      <parentid>5406949</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="bekugjydntt72x59ucvx2zfk275qsks" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]</text>
      <sha1>bekugjydntt72x59ucvx2zfk275qsks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406951</id>
      <parentid>5406950</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4103" sha1="sa7nw3p39b55gphn5pfw9zzfudb2nh4" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]</text>
      <sha1>sa7nw3p39b55gphn5pfw9zzfudb2nh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406952</id>
      <parentid>5406951</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4263" sha1="t2tua6vdqnxzf2drimklp2vrdp99tcx" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>t2tua6vdqnxzf2drimklp2vrdp99tcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406953</id>
      <parentid>5406952</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4933" sha1="is8j7px3d4ybwhwtj83ucopn5em8zps" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =
|წელი =
|სხდომა =
|კოდი =
|დოკუმენტი =
|მომხრე =
|წინააღმდეგი =
|თავი შეიკავა =
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =
|შედეგი =
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>is8j7px3d4ybwhwtj83ucopn5em8zps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406955</id>
      <parentid>5406953</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4965" sha1="fjjmh7u1xbmtnjknh894otopvwe8s1f" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1910
|ორგანო = უს
|თარიღი =28 იანვარი
|წელი =2010
|სხდომა =6266
|კოდი =S/RES/1910
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1910(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია სომალიში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =LocationSomalia.svg
|წარწერა =სომალი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის სომალიში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>fjjmh7u1xbmtnjknh894otopvwe8s1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406956</id>
      <parentid>5406955</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4969" sha1="ik4ueyp3vihlx78pws33ien4512rotp" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1910
|ორგანო = უს
|თარიღი =28 იანვარი
|წელი =2010
|სხდომა =6266
|კოდი =S/RES/1910
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1910(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია სომალიში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =LocationSomalia.svg
|წარწერა =სომალი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის [[სომალი]]ში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>ik4ueyp3vihlx78pws33ien4512rotp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406957</id>
      <parentid>5406956</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5123" sha1="42mb8vd886tn6vidxp8zy5feasm7x77" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1910
|ორგანო = უს
|თარიღი =28 იანვარი
|წელი =2010
|სხდომა =6266
|კოდი =S/RES/1910
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1910(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია სომალიში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =LocationSomalia.svg
|წარწერა =სომალი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის [[სომალი]]ში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>42mb8vd886tn6vidxp8zy5feasm7x77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406958</id>
      <parentid>5406957</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სომალის შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="92xensef6v8cpaililn49ujs2f03anh" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1910
|ორგანო = უს
|თარიღი =28 იანვარი
|წელი =2010
|სხდომა =6266
|კოდი =S/RES/1910
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1910(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია სომალიში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =LocationSomalia.svg
|წარწერა =სომალი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის [[სომალი]]ში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სომალის შესახებ]]</text>
      <sha1>92xensef6v8cpaililn49ujs2f03anh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406959</id>
      <parentid>5406958</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:2010 წელი სომალიში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5377" sha1="28lpc4b1htg5w0bgft8861z4w4fgoe3" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1910
|ორგანო = უს
|თარიღი =28 იანვარი
|წელი =2010
|სხდომა =6266
|კოდი =S/RES/1910
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1910(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია სომალიში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =LocationSomalia.svg
|წარწერა =სომალი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის [[სომალი]]ში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სომალის შესახებ]]
[[კატეგორია:2010 წელი სომალიში]]</text>
      <sha1>28lpc4b1htg5w0bgft8861z4w4fgoe3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406960</id>
      <parentid>5406959</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5254" sha1="3zhkufx8dpsl9k7wydo6x3xh0hmsro0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1910
|ორგანო = უს
|თარიღი =28 იანვარი
|წელი =2010
|სხდომა =6266
|კოდი =S/RES/1910
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1910(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია სომალიში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =LocationSomalia.svg
|წარწერა =სომალი
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[28 იანვარი|28 იანვარს]], გენერალური მდივნის რეკომენდაციების მოსმენისა და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1325|1325]] ([[2000]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1612|1612]] ([[2005]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1674|1674]] ([[2006]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1738|1738]] (2006), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1820|1820]] ([[2008]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1863|1863]] ([[2009]]), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1882|1882]] (2009), [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1888|1888]] (2009) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1894|1894]] (2009) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ დაუშვა აფრიკის კავშირის მისიის [[სომალი]]ში (AMISOM) მანდატის გაგრძელება [[2011]] წლის [[31 იანვარი|31 იანვრამდე]] და სთხოვა მას გაეზარდა თავისი ძალები მანდატის შესასრულებლად.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://digitallibrary.un.org/record/675889/files/?ln=zh_CN |titel=Resolution 1910 (2010) / adopted by the Security Council at its 6266th meeting, on 28 January 2010 |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=https://docs.un.org/en/S/RES/1910(2010) |titel=Document Viewer |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle |url=http://unsoa.unmissions.org/security-council-resolutions |titel=Security Council Resolutions |sprache=en |abruf=2025-10-21}}&lt;/ref&gt;

საბჭომ, [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, AMISOM-ს სთხოვა, დახმარებოდა გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების განვითარებაში, რომ უზრუნველყოფილიყო ყველა აღჭურვილობისა და მომსახურების გამჭვირვალედ და ეფექტურად გამოყენება. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა დახმარება ამ პროცესში, მაგრამ არა 2011 წლის 31 იანვრამდე თანხების გადარიცხვა.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, შეიტანონ წვლილი გაეროს AMISOM-ის ნდობის ფონდში.

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[სომალის სამოქალაქო ომი (2009–დღემდე)]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1910(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სომალის შესახებ]]
[[კატეგორია:2010 წელი სომალიში]]</text>
      <sha1>3zhkufx8dpsl9k7wydo6x3xh0hmsro0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1910</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890773</id>
    <revision>
      <id>5406961</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890774</id>
    <revision>
      <id>5406962</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}</comment>
      <origin>5406962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}</text>
      <sha1>6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406963</id>
      <parentid>5406962</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1046" sha1="83waf08f34jqv1pcdbony6ezso3z5bm" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1924-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 27 მაისს, კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარების შესახებ 1893 (2009) და 1911 (2010) რეზოლუციების და ლიბერიის შესახებ 1885 (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]</text>
      <sha1>83waf08f34jqv1pcdbony6ezso3z5bm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406964</id>
      <parentid>5406963</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2622" sha1="ng9hgbq5fhkxh464l9vhet372d4rytk" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1924-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 27 მაისს, კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარების შესახებ 1893 (2009) და 1911 (2010) რეზოლუციების და ლიბერიის შესახებ 1885 (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, ბან კი-მუნის, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განსახილველად. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.[2] არჩევნები ქვეყანაში 2005 წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.[3]</text>
      <sha1>ng9hgbq5fhkxh464l9vhet372d4rytk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406966</id>
      <parentid>5406964</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="ei60at19z4lmvwrgx3zge442wmxsngh" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1924-ე რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 27 მაისს, კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარების შესახებ 1893 (2009) და 1911 (2010) რეზოლუციების და ლიბერიის შესახებ 1885 (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, ბან კი-მუნის, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განსახილველად. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.[2] არჩევნები ქვეყანაში 2005 წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.[3]

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და გაეროს წესდების VII თავის შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა 1739 (2007) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.[4]</text>
      <sha1>ei60at19z4lmvwrgx3zge442wmxsngh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406968</id>
      <parentid>5406966</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="qn93sd8nwg75umsldjb013egcju52fg" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, ბან კი-მუნის, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განსახილველად. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.[2] არჩევნები ქვეყანაში 2005 წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.[3]

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და გაეროს წესდების VII თავის შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა 1739 (2007) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.[4]</text>
      <sha1>qn93sd8nwg75umsldjb013egcju52fg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406976</id>
      <parentid>5406968</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3978" sha1="n8yr33bzhaywuptpndgwcx90a1w1za9" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.[2] არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.[3]

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და გაეროს წესდების VII თავის შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა 1739 (2007) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.[4]</text>
      <sha1>n8yr33bzhaywuptpndgwcx90a1w1za9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406977</id>
      <parentid>5406976</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="4vraix4ogofby0xksjprp1tp6hovyc9" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.[2] არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.[3]

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.[4]</text>
      <sha1>4vraix4ogofby0xksjprp1tp6hovyc9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406978</id>
      <parentid>5406977</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="thzh85difhohhl0r8v2cph4jvaok7ob" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.[1]

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.[2] არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.[3]

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.[4]

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]</text>
      <sha1>thzh85difhohhl0r8v2cph4jvaok7ob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406979</id>
      <parentid>5406978</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5492" sha1="fmvltr5xhhozbbeg5p4nd9ucikidkwn" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]</text>
      <sha1>fmvltr5xhhozbbeg5p4nd9ucikidkwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406980</id>
      <parentid>5406979</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="ber377mkfjt29jezv1w0qbwtnd5adj7" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]</text>
      <sha1>ber377mkfjt29jezv1w0qbwtnd5adj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406981</id>
      <parentid>5406980</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5792" sha1="5dfnk437vfjbq6msmin32by9t4r2jcc" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>5dfnk437vfjbq6msmin32by9t4r2jcc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406982</id>
      <parentid>5406981</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6462" sha1="dqzhsbvt6e281s13oh06ioyx5773hdn" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =
|წელი =
|სხდომა =
|კოდი =
|დოკუმენტი =
|მომხრე =
|წინააღმდეგი =
|თავი შეიკავა =
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =
|შედეგი =
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>dqzhsbvt6e281s13oh06ioyx5773hdn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406984</id>
      <parentid>5406982</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6595" sha1="5dki7j32ztnoxf19q75dqnmx9sk853j" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1924
|ორგანო = უს
|თარიღი =27 მაისი
|წელი =2010
|სხდომა =6323
|კოდი = S/RES/1924
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1924(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კოტ-დ’ივუარში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =Cimaisondepute.jpg
|წარწერა =დეპუტატთა პალატა დედაქალაქ [[იამუსუკრო]]ში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>5dki7j32ztnoxf19q75dqnmx9sk853j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406987</id>
      <parentid>5406984</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6466" sha1="tevkfta2byyzjl9jnzdecvpn0dqcnwj" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1924
|ორგანო = უს
|თარიღი =27 მაისი
|წელი =2010
|სხდომა =6323
|კოდი = S/RES/1924
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1924(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კოტ-დ’ივუარში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი = 
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>tevkfta2byyzjl9jnzdecvpn0dqcnwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406988</id>
      <parentid>5406987</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6620" sha1="2unqtambtvb6fhlfuaofrvm996p35ls" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1924
|ორგანო = უს
|თარიღი =27 მაისი
|წელი =2010
|სხდომა =6323
|კოდი = S/RES/1924
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1924(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კოტ-დ’ივუარში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი = 
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>2unqtambtvb6fhlfuaofrvm996p35ls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406989</id>
      <parentid>5406988</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კოტ-დ’ივუარის შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6815" sha1="sq5u3xl76g5g5j8gc45l13s7mz531tb" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1924
|ორგანო = უს
|თარიღი =27 მაისი
|წელი =2010
|სხდომა =6323
|კოდი = S/RES/1924
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1924(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კოტ-დ’ივუარში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი = 
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კოტ-დ’ივუარის შესახებ]]</text>
      <sha1>sq5u3xl76g5g5j8gc45l13s7mz531tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406990</id>
      <parentid>5406989</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:2010 წელი კოტ-დ’ივუარში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5406990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6903" sha1="r50stggx5kad1co5fyghmb615jmenxo" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1924
|ორგანო = უს
|თარიღი =27 მაისი
|წელი =2010
|სხდომა =6323
|კოდი = S/RES/1924
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1924(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კოტ-დ’ივუარში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი = 
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კოტ-დ’ივუარის შესახებ]]
[[კატეგორია:2010 წელი კოტ-დ’ივუარში]]</text>
      <sha1>r50stggx5kad1co5fyghmb615jmenxo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406991</id>
      <parentid>5406990</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5406991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6780" sha1="mxbj8ayx9r04sdyuzlwdduu0o1a2dfw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1924
|ორგანო = უს
|თარიღი =27 მაისი
|წელი =2010
|სხდომა =6323
|კოდი = S/RES/1924
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1924(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =სიტუაცია კოტ-დ’ივუარში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი = 
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[27 მაისი|27 მაისს]], [[კოტ-დ’ივუარი|კოტ-დ’ივუარში]] არსებული ვითარების შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1893|1893]] ([[2009]]) და [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911|1911]] (2010) რეზოლუციების და [[ლიბერია|ლიბერიის]] შესახებ [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1885|1885]] (2009) რეზოლუციის დადასტურების შემდეგ, საბჭომ კოტ-დ’ივუარში გაეროს ოპერაციის (UNOCI) მანდატი 2010 წლის [[30 ივნისი|30 ივნისამდე]] გააგრძელა, მისი გადახედვის შემდგომი რეკომენდაციების მიღებამდე.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Security Council authorises month-long extension for United Nations Operation in Côte d'Ivoire|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9938.doc.htm|publisher=United Nations|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ დრო იყო საჭირო ქვეყანაში არსებული ვითარების შესახებ გენერალური მდივნის, [[პან გი მუნი]]ს, ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების განხილვის. ანგარიშში გამოთქმული იყო იმედგაცრუება კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო პროცესში ჩავარდნის გამო და შემოთავაზებული იყო გაეროს კოტ-დ’ივუარის სამშვიდობო მისიის პერსონალის გაზრდა მაღალი რისკის ზონებში არჩევნების მხარდაჭერის მიზნით.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Ki-moon|last=Ban|url=https://undocs.org/S/2010/245|title=Twenty-fourth report of the Secretary-General on the United Nations Operation in Côte d’Ivoire|date=May 20, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt; არჩევნები ქვეყანაში [[2005]] წლიდან გადაიდო; გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში „იმედგაცრუებისა და დანებების ცდუნების“ მიუხედავად, მას არ სურდა კოტ-დ’ივუარის მოსახლეობის იმედგაცრუება.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=[[Reuters]]|title=UN briefly extends Cote d'Ivoire peacekeeper mandate|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/UN%20briefly%20extends%20Cote%20d%27Ivoire%20peacekeeper%20mandate/-/1066/927454/-/i7uhjkz/-/|newspaper=[[Daily Nation]]|date=May 28, 2010}}&lt;/ref&gt;

რეზოლუციამ დაადგინა, რომ კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარება საფრთხეს უქმნიდა რეგიონში საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და [[გაეროს წესდების VII თავი]]ს შესაბამისად, გაეროს კოტ-დ’ივუარის მანდატი (განისაზღვრა [[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1739|1739]] ([[2007]]) რეზოლუციით) 2010 წლის 30 ივნისამდე გააგრძელა. იმავე თარიღამდე გაგრძელდა გაეროს კოტ-დ’ივუარის მხარდამჭერი 900 კაციანი ფრანგული ძალების მანდატი.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Agence France-Presse|author-link=Agence France-Presse|title=UN mandate in Ivory Coast renewed for one month|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|archive-url=https://archive.today/20130124180158/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iUYtNQ0Tavx_1MSnb0YjUMo9MsMg|url-status=dead|archive-date=January 24, 2013|date=May 27, 2010}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1911]]
*[[გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1933]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1924(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კოტ-დ’ივუარის შესახებ]]
[[კატეგორია:2010 წელი კოტ-დ’ივუარში]]</text>
      <sha1>mxbj8ayx9r04sdyuzlwdduu0o1a2dfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:2009 წელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890775</id>
    <revision>
      <id>5406965</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:2009 წელი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] [[კატეგორია:2000-იანი წლები კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]] კატეგორია:200...</comment>
      <origin>5406965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="rxcj08j0onksa8pw6bwtx9kx1l0g5gq" xml:space="preserve">[[კატეგორია:2009 წელი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:XXI საუკუნის წლები კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:2000-იანი წლები კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში]]
[[კატეგორია:2009 წელი აფრიკაში]]</text>
      <sha1>rxcj08j0onksa8pw6bwtx9kx1l0g5gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:2009 წელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890776</id>
    <revision>
      <id>5406967</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:40:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>МПТ4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890777</id>
    <revision>
      <id>5406970</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: '''МПТ4''' — დამტვირთველ-სატრანსპორტო [[მოტომავალი]] — [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] ორღერძიანი [[ლოკომოტივი]] [[შიდა წვის ძრავი]]თ. ამზადებს ღია სააქციო საზ...</comment>
      <origin>5406970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8668" sha1="g7pvfu025iidoonyndcyn7jpwacasl1" xml:space="preserve">'''МПТ4''' — დამტვირთველ-სატრანსპორტო [[მოტომავალი]] — [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] ორღერძიანი [[ლოკომოტივი]] [[შიდა წვის ძრავი]]თ. ამზადებს ღია სააქციო საზოგადოება „[[ტიხორეცკის მანქანათმშენებლობის ქარხანა]]“.&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;

== კონსტრუქცია ==
[[სურათი:МПТ-435 04.JPG|thumb|მოტომავალი МПТ4-435]]
წინა კონსოლზე მდებარეობს მზიდი კაბინა კონსოლური ტიპის ტვირთამწე კრანით.&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;

უკანა კონსოლზე კაპოტის წინ მდებარეობს ძალოვანი დანადგარი (თავდაპირველად — [[დიზელის ძრავი]] У1Д6, თანამედროვე მანქანები აღჭურვილია [[ტურბოკომპრესორი]]ანი [[ЯМЗ-236/238]] ძრავებით), რომელსაც სიმძლავრე გადააქვს სოლისებური ღვედის გადაცემის მეშვეობით სამფაზიან გენერატორზე, ხოლო ჰიდროგადაცემის და [[კარდანული ლილვი]]ს მეშვეობით — [[გოგორწყვილი|გოგორწყვილების]] ღერძულ რედუქტორზე და [[კომპრესორი|კომპრესორზე]].&lt;ref name=&quot;учебник&quot;&gt;{{სტატია|სათაური=Путевые машины применяемые в ОАО «РЖД». Мотовозы погрузочно-транспортные |წყარო=https://rcit.su/techinfo35.html#rzd-pm-13 |ენა=ru |გამოცემა=Региональный Центр Инновационных Технологий |ტიპი=учебник |წელი= }}&lt;/ref&gt;

მოდელს გააჩნია მრავალი მოდიფიკაცია, რომელთა ტექნიკური მონაცემები ერთმანეთისგან განსხვავებულია. МПТ4-ის ბაზაზე ასევე შენდება ავტომოტრისა [[АДМ1]]. ასევე უშვებენ მოტომავალ [[МПТ6]]-ს დიზელის ძრავით, რომელიც დაყენებულია ჩარჩოს ქვეშ, რაც ანთავისუფლებს ადგილს ბაქანზე.&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;

მოტომავალი МПТ4 ფართედაა დანერგილი [[საქართველო]]ში და ის გავრცელებულია საქართველოს რკინიგზის ბევრ რეგიონალურ სამმართველოში დაწყებული [[აზერბაიჯანი]]ს საზღვრიდან დამთავრებული [[შავი ზღვა|შავ ზღვამდე]].

== ტექნიკური მახასიათებლები ==
* გაბარიტული ზომები:
** ავტოგადასაბმელების ღერძებს შორის სიგრძე — 12 960 მმ
** სიგანე — 3150 მმ
** სიმაღლე — 5250 მმ
** ბაზა — 7000 მმ
* კონსტრუქციული მასა — არაუმეტეს 30 ტონისა
* [[ლიანდაგის სიგანე]] — 1520 მმ
* კონსტრუქციული სიჩქარე მოედანზე აღჭურვილ მდგომარეობაში:
** სამატარებლო რეჟიმი — 100 კმ/სთ
** სამანევრო რეჟიმი — 50 კმ/სთ
* ძალოვანი დანადგარის სიმძლავრე ([[ЯМЗ-236/238]]) — 220 კვტ
* მისაბმელის მაქსიმალური დატვირთვა, მოედანზე — 3000 კნ
* ბაქნის ტვირთამწეობა — 8,0 ტ
* კრანის ტვირთამწეობა:
** დამატებითი საყრდენებით შვერილზე 7,5 მ — 2,2 ტ
** დამატებითი საყრდენებით ისრის მინიმალურ შვერილზე — 5,0 ტ
** დამატებითი საყრდენების გარეშე ისრის მაქსიმალურ შვერილზე — 1,2 ტ
* ამწის ისრის შვერილი:
** მაქსიმალური — 7,5 მ
** მინიმალური — 1,8 მ
* სატვირთო კაუჭის აწევის სიმაღლე რელსის თავის ზედაპირის დონიდან — 4,0 მ
* მგზავრთა ტევადობა — 11 ადამიანი

== დანიშნულება==
[[სურათი:Motor-car-MPT4-Russia.jpg|thumb|МПТ4-ის კაბინა]]
განკუთვნილია შემდეგი სამუშაოებისათვის:&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;
* დატვირთვა და გადმოტვირთვა;
* ტვირთების გადატანა მისაბმელი ბაქნებით;
* გრძელი ტვირთების გადატანა, მათ შორის 25 მ-იანი [[რელსი|რელსების]], საკუთარი და მისაბმელი ბაქნებით;
* სამუშაო ადგილზე მუშა ბრიგადების მიყვანა;
* [[სამანევრო სამუშაო]]ების ჩატარება [[რკინიგზის ლიანდაგი|სადგურის ლიანდაგებზე]];
* შესადუღებელი სამუშაოების ჩატარება საველე პირობებში;
* მომხმარებლების კვება ელექტროენერგიით 380/220 ვოლტი, 50 ჰერცი;
* მომხმარებლების კვება ჰაერით წნევის ქვეშ 8 ატმ.;
* კომპლექსის შემადგენლობაში საწყისი მანქანის სახით გამოყენება ლიანდაგის მიმდინარე შენახვისთვის.

==ლიტერატურა==
* {{წიგნი|ავტორი=Попович М. В., Бугаенко В. М., Волковойнов Б. Г. |სათაური=Путевые машины: Учебник для вузов ж.-д. транс. |ენა=ru |წყარო= |ადგილი=М. |გამომცემლობა=Желдориздат |წელი=2007 |ფურცელი=756 |ფურცლები=}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* ფოტო {{cite web|url=http://parovoz.com/newgallery/pg_view.php?ID=55154&amp;LNG=RU|title=მოტომავალი МПТ4|archiveurl=https://archive.today/20130131200157/http://parovoz.com/newgallery/pg_view.php?ID=55154&amp;LNG=RU|archivedate=2013-01-31}}
* {{cite web|lang=ru|url=https://www.3dfab.ru/portfolio/mpt4/|title=Виртуальная экскурсия по мотовозу МПТ4|website=3dfab.ru|publisher=}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მოტომავლები]]</text>
      <sha1>g7pvfu025iidoonyndcyn7jpwacasl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5406973</id>
      <parentid>5406970</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T16:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <origin>5406973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8697" sha1="8xi1xrepn2kcwj0dwydxptu9v51hhhu" xml:space="preserve">'''МПТ4''' — დამტვირთველ-სატრანსპორტო [[მოტომავალი]] — [[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა]] ორღერძიანი [[ლოკომოტივი]] [[შიდა წვის ძრავი]]თ. ამზადებს ღია სააქციო საზოგადოება „[[ტიხორეცკის მანქანათმშენებლობის ქარხანა]]“.&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;

== კონსტრუქცია ==
[[სურათი:МПТ-435 04.JPG|thumb|მოტომავალი МПТ4-435]]
წინა კონსოლზე მდებარეობს მზიდი კაბინა კონსოლური ტიპის ტვირთამწე კრანით.&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;

უკანა კონსოლზე კაპოტის წინ მდებარეობს ძალოვანი დანადგარი (თავდაპირველად — [[დიზელის ძრავი]] У1Д6, თანამედროვე მანქანები აღჭურვილია [[ტურბოკომპრესორი]]ანი [[ЯМЗ-236/238]] ძრავებით), რომელსაც სიმძლავრე გადააქვს სოლისებური ღვედის გადაცემის მეშვეობით სამფაზიან გენერატორზე, ხოლო ჰიდროგადაცემის და [[კარდანული ლილვი]]ს მეშვეობით — [[გოგორწყვილი|გოგორწყვილების]] ღერძულ რედუქტორზე და [[კომპრესორი|კომპრესორზე]].&lt;ref name=&quot;учебник&quot;&gt;{{სტატია|სათაური=Путевые машины применяемые в ОАО «РЖД». Мотовозы погрузочно-транспортные |წყარო=https://rcit.su/techinfo35.html#rzd-pm-13 |ენა=ru |გამოცემა=Региональный Центр Инновационных Технологий |ტიპი=учебник |წელი= }}&lt;/ref&gt;

მოდელს გააჩნია მრავალი მოდიფიკაცია, რომელთა ტექნიკური მონაცემები ერთმანეთისგან განსხვავებულია. МПТ4-ის ბაზაზე ასევე შენდება ავტომოტრისა [[АДМ1]]. ასევე უშვებენ მოტომავალ [[МПТ6]]-ს დიზელის ძრავით, რომელიც დაყენებულია ჩარჩოს ქვეშ, რაც ანთავისუფლებს ადგილს ბაქანზე.&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;

მოტომავალი МПТ4 ფართედაა დანერგილი [[საქართველო]]ში და ის გავრცელებულია საქართველოს რკინიგზის ბევრ რეგიონალურ სამმართველოში დაწყებული [[აზერბაიჯანი]]ს საზღვრიდან დამთავრებული [[შავი ზღვა|შავ ზღვამდე]].

== ტექნიკური მახასიათებლები ==
* გაბარიტული ზომები:
** ავტოგადასაბმელების ღერძებს შორის სიგრძე — 12 960 მმ
** სიგანე — 3150 მმ
** სიმაღლე — 5250 მმ
** ბაზა — 7000 მმ
* კონსტრუქციული მასა — არაუმეტეს 30 ტონისა
* [[ლიანდაგის სიგანე]] — 1520 მმ
* კონსტრუქციული სიჩქარე მოედანზე აღჭურვილ მდგომარეობაში:
** სამატარებლო რეჟიმი — 100 კმ/სთ
** სამანევრო რეჟიმი — 50 კმ/სთ
* ძალოვანი დანადგარის სიმძლავრე ([[ЯМЗ-236/238]]) — 220 კვტ
* მისაბმელის მაქსიმალური დატვირთვა, მოედანზე — 3000 კნ
* ბაქნის ტვირთამწეობა — 8,0 ტ
* კრანის ტვირთამწეობა:
** დამატებითი საყრდენებით შვერილზე 7,5 მ — 2,2 ტ
** დამატებითი საყრდენებით ისრის მინიმალურ შვერილზე — 5,0 ტ
** დამატებითი საყრდენების გარეშე ისრის მაქსიმალურ შვერილზე — 1,2 ტ
* ამწის ისრის შვერილი:
** მაქსიმალური — 7,5 მ
** მინიმალური — 1,8 მ
* სატვირთო კაუჭის აწევის სიმაღლე რელსის თავის ზედაპირის დონიდან — 4,0 მ
* მგზავრთა ტევადობა — 11 ადამიანი

== დანიშნულება==
[[სურათი:Motor-car-MPT4-Russia.jpg|thumb|МПТ4-ის კაბინა]]
განკუთვნილია შემდეგი სამუშაოებისათვის:&lt;ref name=&quot;учебник&quot; /&gt;
* დატვირთვა და გადმოტვირთვა;
* ტვირთების გადატანა მისაბმელი ბაქნებით;
* გრძელი ტვირთების გადატანა, მათ შორის 25 მ-იანი [[რელსი|რელსების]], საკუთარი და მისაბმელი ბაქნებით;
* სამუშაო ადგილზე მუშა ბრიგადების მიყვანა;
* [[სამანევრო სამუშაო]]ების ჩატარება [[რკინიგზის ლიანდაგი|სადგურის ლიანდაგებზე]];
* შესადუღებელი სამუშაოების ჩატარება საველე პირობებში;
* მომხმარებლების კვება ელექტროენერგიით 380/220 ვოლტი, 50 ჰერცი;
* მომხმარებლების კვება ჰაერით წნევის ქვეშ 8 ატმ.;
* კომპლექსის შემადგენლობაში საწყისი მანქანის სახით გამოყენება ლიანდაგის მიმდინარე შენახვისთვის.

==ლიტერატურა==
* {{წიგნი|ავტორი=Попович М. В., Бугаенко В. М., Волковойнов Б. Г. |სათაური=Путевые машины: Учебник для вузов ж.-д. транс. |ენა=ru |წყარო= |ადგილი=М. |გამომცემლობა=Желдориздат |წელი=2007 |ფურცელი=756 |ფურცლები=}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{commons category|MPT-4}}
* ფოტო {{cite web|url=http://parovoz.com/newgallery/pg_view.php?ID=55154&amp;LNG=RU|title=მოტომავალი МПТ4|archiveurl=https://archive.today/20130131200157/http://parovoz.com/newgallery/pg_view.php?ID=55154&amp;LNG=RU|archivedate=2013-01-31}}
* {{cite web|lang=ru|url=https://www.3dfab.ru/portfolio/mpt4/|title=Виртуальная экскурсия по мотовозу МПТ4|website=3dfab.ru|publisher=}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მოტომავლები]]</text>
      <sha1>8xi1xrepn2kcwj0dwydxptu9v51hhhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:ირაკლი პ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>890778</id>
    <revision>
      <id>5406971</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5406971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="dkch4cnfcozp35dx13zlw9v042d2a3r" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 16:50, 4 ივნისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dkch4cnfcozp35dx13zlw9v042d2a3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:МПТ4</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890779</id>
    <revision>
      <id>5406974</id>
      <timestamp>2026-06-04T16:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მოტომავლები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890780</id>
    <revision>
      <id>5406983</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:მოტომავლები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ლოკომოტივები]]</comment>
      <origin>5406983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="15d1t9vvfp8bmo129n0kkzrw85zei9m" xml:space="preserve">[[კატეგორია:მოტომავლები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ლოკომოტივები]]</text>
      <sha1>15d1t9vvfp8bmo129n0kkzrw85zei9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბჭოთა კავშირის მოტომავლები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890781</id>
    <revision>
      <id>5406986</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1924</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890782</id>
    <revision>
      <id>5406992</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5406992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:მოტომავლები ქვეყნების მიხედვით</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890783</id>
    <revision>
      <id>5407003</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:მოტომავლები]] [[კატეგორია:ლოკომოტივები ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="26pvpthqw0lv61vdoslnhh5lqqetbn1" xml:space="preserve">[[კატეგორია:მოტომავლები]]
[[კატეგორია:ლოკომოტივები ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>26pvpthqw0lv61vdoslnhh5lqqetbn1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890784</id>
    <revision>
      <id>5407004</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}</comment>
      <origin>5407004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}</text>
      <sha1>6xe9wr99wta1uxihvhvqxccpjflcw8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407005</id>
      <parentid>5407004</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="tr3r35b8c2ok41pi2600jkkngbch57r" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1926-ე რეზოლუცია, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 2 ივნისს, მას შემდეგ, რაც აღინიშნა საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) მოსამართლის, თომას ბიურგენტალის, გადადგომა 2010 წლის 6 სექტემბრიდან. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის 9 სექტემბერს, უშიშროების საბჭოსა და გენერალური ასამბლეის სხდომაზე.[1]</text>
      <sha1>tr3r35b8c2ok41pi2600jkkngbch57r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407006</id>
      <parentid>5407005</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="hskmsq07t0lg8ruodyco50zj0f7491k" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1926-ე რეზოლუცია, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2010 წლის 2 ივნისს, მას შემდეგ, რაც აღინიშნა საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) მოსამართლის, თომას ბიურგენტალის, გადადგომა 2010 წლის 6 სექტემბრიდან. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის 9 სექტემბერს, უშიშროების საბჭოსა და გენერალური ასამბლეის სხდომაზე.[1]

ვაკანსია უნდა შეივსოს ICJ-ის წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში 2000 წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი ხელახლა აირჩიეს 2006 წელს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.[2]</text>
      <sha1>hskmsq07t0lg8ruodyco50zj0f7491k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407011</id>
      <parentid>5407006</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1750" sha1="08hf4s9mbk2ldik1zqdnay25bqq2o43" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.[1]

ვაკანსია უნდა შეივსოს ICJ-ის წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში 2000 წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი ხელახლა აირჩიეს 2006 წელს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.[2]</text>
      <sha1>08hf4s9mbk2ldik1zqdnay25bqq2o43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407021</id>
      <parentid>5407011</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="aio53x2jwzang5bioor3q1fdhsouppc" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.[1]

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.[2]</text>
      <sha1>aio53x2jwzang5bioor3q1fdhsouppc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407023</id>
      <parentid>5407021</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2081" sha1="qgrubf4ocsctynjirl0qjwmsmtcescy" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.[1]

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.[2]

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]</text>
      <sha1>qgrubf4ocsctynjirl0qjwmsmtcescy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407029</id>
      <parentid>5407023</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2623" sha1="hngxcp2l8xl4qikg08wua6i62niz7ap" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]</text>
      <sha1>hngxcp2l8xl4qikg08wua6i62niz7ap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407032</id>
      <parentid>5407029</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2763" sha1="slgjym6mjkbk82kch3wspue34xoyok4" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]</text>
      <sha1>slgjym6mjkbk82kch3wspue34xoyok4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407033</id>
      <parentid>5407032</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2923" sha1="r40wy6ap47c3iomuokw03jl5tde08d4" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>r40wy6ap47c3iomuokw03jl5tde08d4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407034</id>
      <parentid>5407033</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3593" sha1="k96q1pv17f69eweg8wlimx0sdxj3sqs" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  
|ორგანო = &lt;!-- გა=[[გაეროს გენერალური ასამბლეა]], უს=[[გაეროს უშიშროების საბჭო]] --&gt;
|თარიღი =
|წელი =
|სხდომა =
|კოდი =
|დოკუმენტი =
|მომხრე =
|წინააღმდეგი =
|თავი შეიკავა =
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა =
|შედეგი =
|სურათი =
|წარწერა =
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>k96q1pv17f69eweg8wlimx0sdxj3sqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407039</id>
      <parentid>5407034</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3775" sha1="7gv1u2worjfs8olucepgg8uvrif0j9t" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1926
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 ივნისი
|წელი =2010
|სხდომა =6327
|კოდი =S/RES/1926
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1926(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =ICJ - CJI Robes.jpg
|წარწერა =მოსასხამები საერთაშორისო სასამართლოში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}</text>
      <sha1>7gv1u2worjfs8olucepgg8uvrif0j9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407040</id>
      <parentid>5407039</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="n7ld6asg5cyvescngp4sudmhxmuqh3s" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1926
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 ივნისი
|წელი =2010
|სხდომა =6327
|კოდი =S/RES/1926
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1926(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =ICJ - CJI Robes.jpg
|წარწერა =მოსასხამები საერთაშორისო სასამართლოში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>n7ld6asg5cyvescngp4sudmhxmuqh3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407043</id>
      <parentid>5407040</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="j37ygixr9w6nxzh80w21n7acn0ohphg" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1926
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 ივნისი
|წელი =2010
|სხდომა =6327
|კოდი =S/RES/1926
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1926(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =ICJ - CJI Robes.jpg
|წარწერა =მოსასხამები საერთაშორისო სასამართლოში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს შესახებ]]</text>
      <sha1>j37ygixr9w6nxzh80w21n7acn0ohphg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407044</id>
      <parentid>5407043</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="fhavhgjd61yjcgu5s007oxnoq7l15iq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/NitaTs55|NitaTs55]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1926
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 ივნისი
|წელი =2010
|სხდომა =6327
|კოდი =S/RES/1926
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1926(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =ICJ - CJI Robes.jpg
|წარწერა =მოსასხამები საერთაშორისო სასამართლოში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს შესახებ]]
[[კატეგორია:მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]</text>
      <sha1>fhavhgjd61yjcgu5s007oxnoq7l15iq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407045</id>
      <parentid>5407044</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T17:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <origin>5407045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4199" sha1="f7kwqmilvy37716kn7m5wbglou26pzg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1926
|ორგანო = უს
|თარიღი =2 ივნისი
|წელი =2010
|სხდომა =6327
|კოდი =S/RES/1926
|დოკუმენტი =https://undocs.org/S/RES/1926(2010)
|მომხრე =15
|წინააღმდეგი =0
|თავი შეიკავა =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =ICJ - CJI Robes.jpg
|წარწერა =მოსასხამები საერთაშორისო სასამართლოში
}}
'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926''' ერთხმად იქნა მიღებული [[2010]] წლის [[2 ივნისი|2 ივნისს]], მას შემდეგ, რაც აღინიშნა [[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]ს (ICJ) მოსამართლის, [[თომას ბიურგენტალი]]ს, გადადგომა 2010 წლის [[6 სექტემბერი|6 სექტემბრიდან]]. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ ვაკანტური ადგილის შესავსებად არჩევნები ჩატარდებოდა 2010 წლის [[9 სექტემბერი|9 სექტემბერს]], უშიშროების საბჭოსა და [[გაეროს გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეის]] სხდომაზე.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs//2010/sc9941.doc.htm|title=Security Council sets 9 September as date for election to fill vacancy on International Court of Justice|date=June 2, 2010|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

ვაკანსია უნდა შეივსოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად. ბიურგენტალი ICJ-ში [[2000]] წლის მარტიდან მუშაობდა. იგი 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს ცხრაწლიანი ვადით, რომელიც 2006 წლის თებერვლიდან დაიწყო.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://accra-mail.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=16938:election-to-fill-un-world-court-vacancy-to-be-held-in-september&amp;catid=66:world&amp;Itemid=215|title=Election to fill UN World Court vacancy to be held in September|date=June 3, 2010|newspaper=[[Accra Daily Mail]]}}&lt;/ref&gt;

==იხილეთ აგრეთვე==
*[[მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია]]

==რესურსები ინტერნეტში==
*[https://undocs.org/S/RES/1926(2010) Text of the Resolution at undocs.org]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2010}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2010 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს შესახებ]]
[[კატეგორია:მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო]]</text>
      <sha1>f7kwqmilvy37716kn7m5wbglou26pzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:მოტომავლები ქვეყნების მიხედვით</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890785</id>
    <revision>
      <id>5407009</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:მოტომავლები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890786</id>
    <revision>
      <id>5407010</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ლოკომოტივები ძრავის ტიპების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="2icf3nft9lnmnqt84shpzgq5i9jsi1o" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ლოკომოტივები ძრავის ტიპების მიხედვით]]</text>
      <sha1>2icf3nft9lnmnqt84shpzgq5i9jsi1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:მოტომავლები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890787</id>
    <revision>
      <id>5407012</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ლოკომოტივები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890788</id>
    <revision>
      <id>5407014</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ლოკომოტივები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რკინიგზის ტრანსპორტი]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სატრანსპორტო საშუალებები]]</comment>
      <origin>5407014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="409" sha1="23a7tcg1yo06jws5o24mbyfttvn4kqi" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ლოკომოტივები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რკინიგზის ტრანსპორტი]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სატრანსპორტო საშუალებები]]</text>
      <sha1>23a7tcg1yo06jws5o24mbyfttvn4kqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბჭოთა კავშირის ლოკომოტივები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890789</id>
    <revision>
      <id>5407016</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რკინიგზის ტრანსპორტი</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890790</id>
    <revision>
      <id>5407020</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების რკინიგზის ტრანსპორტი]] [[კატეგორია:ტრანსპორტი საბჭოთა კავშირში]]</comment>
      <origin>5407020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="f35qtwbvyv7lqlz6c2ock165l971od7" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების რკინიგზის ტრანსპორტი]]
[[კატეგორია:ტრანსპორტი საბჭოთა კავშირში]]</text>
      <sha1>f35qtwbvyv7lqlz6c2ock165l971od7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბჭოთა კავშირის რკინიგზის ტრანსპორტი</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890791</id>
    <revision>
      <id>5407022</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:TVM2012</title>
    <ns>3</ns>
    <id>890792</id>
    <revision>
      <id>5407024</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5407024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="7iuf2j784250sdeycxb0h07jepcd4gj" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 17:46, 4 ივნისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7iuf2j784250sdeycxb0h07jepcd4gj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების რკინიგზის ტრანსპორტი</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890793</id>
    <revision>
      <id>5407026</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:ტრანსპორტი ისტორიული სახელმწიფოების მიხედვით]] კატეგორია:რკინიგზის ტრანსპორტის ისტორია ქვეყნების მიხ...</comment>
      <origin>5407026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="7x17x84ee111p608fsu93le1x310lpb" xml:space="preserve">[[კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ტრანსპორტი ისტორიული სახელმწიფოების მიხედვით]]
[[კატეგორია:რკინიგზის ტრანსპორტის ისტორია ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>7x17x84ee111p608fsu93le1x310lpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ისტორიული ქვეყნების რკინიგზის ტრანსპორტი</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890794</id>
    <revision>
      <id>5407030</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:რკინიგზის ტრანსპორტის ისტორია ქვეყნების მიხედვით</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890795</id>
    <revision>
      <id>5407041</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:რკინიგზის ტრანსპორტის ისტორია]] [[კატეგორია:ტრანსპორტის ისტორია ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="nutg3sis8zjelucjlaegvewrvf42krl" xml:space="preserve">[[კატეგორია:რკინიგზის ტრანსპორტის ისტორია]]
[[კატეგორია:ტრანსპორტის ისტორია ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>nutg3sis8zjelucjlaegvewrvf42krl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:რკინიგზის ტრანსპორტის ისტორია ქვეყნების მიხედვით</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890796</id>
    <revision>
      <id>5407042</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1926</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890797</id>
    <revision>
      <id>5407046</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NitaTs55</username>
        <id>173574</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სატრანსპორტო საშუალებები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890798</id>
    <revision>
      <id>5407047</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:სატრანსპორტო საშუალებები ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ტექნიკა]] [[კატეგორია:ტრანსპორტი საბჭოთა კავშირში]]</comment>
      <origin>5407047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="sghc0mbxoo6j4pug7ce7llkjrn29yo9" xml:space="preserve">[[კატეგორია:სატრანსპორტო საშუალებები ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ტექნიკა]]
[[კატეგორია:ტრანსპორტი საბჭოთა კავშირში]]</text>
      <sha1>sghc0mbxoo6j4pug7ce7llkjrn29yo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბჭოთა კავშირის სატრანსპორტო საშუალებები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890799</id>
    <revision>
      <id>5407048</id>
      <timestamp>2026-06-04T17:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ტექნიკა</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890800</id>
    <revision>
      <id>5407050</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის პროდუქცია]] [[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების ტექნიკა]]</comment>
      <origin>5407050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="10fm4c8fyh4nhhj5zz876wa1wcugp2w" xml:space="preserve">[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის პროდუქცია]]
[[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების ტექნიკა]]</text>
      <sha1>10fm4c8fyh4nhhj5zz876wa1wcugp2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბჭოთა კავშირის ტექნიკა</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890801</id>
    <revision>
      <id>5407052</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:საბჭოთა კავშირის პროდუქცია</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890802</id>
    <revision>
      <id>5407054</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:სსრკ-ის ეკონომიკა]] [[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების პროდუქცია]]</comment>
      <origin>5407054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="qys45xozn4e2eh39uac9d5uxot6kts7" xml:space="preserve">[[კატეგორია:სსრკ-ის ეკონომიკა]]
[[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების პროდუქცია]]</text>
      <sha1>qys45xozn4e2eh39uac9d5uxot6kts7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:მელოდი ბარნსი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890803</id>
    <revision>
      <id>5407057</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:საბჭოთა კავშირის პროდუქცია</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890804</id>
    <revision>
      <id>5407058</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების პროდუქცია</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890805</id>
    <revision>
      <id>5407061</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ეკონომიკა ისტორიული სახელმწიფოების მიხედვით]] [[კატეგორია:სამრეწველო საქონელი ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="296" sha1="7kqznplym4luhgiumwp6qyssikc59ma" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ეკონომიკა ისტორიული სახელმწიფოების მიხედვით]]
[[კატეგორია:სამრეწველო საქონელი ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>7kqznplym4luhgiumwp6qyssikc59ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ისტორიული ქვეყნების პროდუქცია</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890806</id>
    <revision>
      <id>5407062</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნენ არონი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890807</id>
    <revision>
      <id>5407065</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}}  '''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]]) ამერიკელი იურისტია[3] და შეერთებულ შტატებში მოქმედი ლიბერალური სასამართლო საადვოკაციო ორგანიზაციის — Alliance for Justice-ის (AFJ) დამფუძნებელ...</comment>
      <origin>5407065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6255" sha1="587d7q51w9srr66a6r9n0cuwlftengz" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]]) ამერიკელი იურისტია[3] და შეერთებულ შტატებში მოქმედი ლიბერალური სასამართლო საადვოკაციო ორგანიზაციის — Alliance for Justice-ის (AFJ) დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.[4][5][6] თანმიმდევრული პროგრესისტი, არონი ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.[7][8] იგი არაერთხელ მოუწოდებდა ყოფილ პრეზიდენტებს — ბილ კლინტონს[4] და ბარაქ ობამას — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,[9] ხოლო ჯორჯ უ. ბუშის პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.[4][10] იგი მნიშვნელოვან გავლენად ითვლება სასამართლო კანდიდატების დამტკიცების პროცესში,[4] და 2005 წელს Wall Street Journal-მა მას „ლიბერალ სასამართლო დამკვირვებელთა მადამ დეფარჟი&quot; უწოდა.[7][11]
კარიერა
არონმა ბაკალავრის ხარისხი სოციოლოგიასა და ჩინურ ენაში მიიღო ობერლინის კოლეჯში, ხოლო სამართლის დოქტორის ხარისხი — ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში.[11][12] Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ACLU-ს ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.[11][12][13] შემდგომ იგი სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,[11] სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს იხილავდა. 1979 წელს მან დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.[4] 1985 წელს მან ორგანიზაციაში შექმნა სასამართლო შერჩევის პროექტი.[7]
არონი ასწავლიდა ჯორჯთაუნისა და ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტების სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.[14]
1989 წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,[15][16] რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.[17] 1993 წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.[14]
2004 წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.[12]
პირადი ცხოვრება
არონი 1948 წელს ნიუ-იორკში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა.[12] იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ ბერნარდ არონსზე; მათ სამი შვილი ჰყავთ.[11]Sonnet 4.6 Low</text>
      <sha1>587d7q51w9srr66a6r9n0cuwlftengz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407066</id>
      <parentid>5407065</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7199" sha1="kbkqia0ii87lcubojmosbp5hqnrgc4e" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| birth_date         = {{birth date and age|1948-01-04}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| birth_place        = [[New York City]], U.S.
| death_date         = 
| death_place        = 
| education          = [[Oberlin College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])&lt;br&gt;[[Case Western Reserve University]] ([[Juris Doctor|JD]])
| occupation         = Lawyer
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]]) ამერიკელი იურისტია[3] და შეერთებულ შტატებში მოქმედი ლიბერალური სასამართლო საადვოკაციო ორგანიზაციის — Alliance for Justice-ის (AFJ) დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.[4][5][6] თანმიმდევრული პროგრესისტი, არონი ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.[7][8] იგი არაერთხელ მოუწოდებდა ყოფილ პრეზიდენტებს — ბილ კლინტონს[4] და ბარაქ ობამას — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,[9] ხოლო ჯორჯ უ. ბუშის პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.[4][10] იგი მნიშვნელოვან გავლენად ითვლება სასამართლო კანდიდატების დამტკიცების პროცესში,[4] და 2005 წელს Wall Street Journal-მა მას „ლიბერალ სასამართლო დამკვირვებელთა მადამ დეფარჟი&quot; უწოდა.[7][11]
კარიერა
არონმა ბაკალავრის ხარისხი სოციოლოგიასა და ჩინურ ენაში მიიღო ობერლინის კოლეჯში, ხოლო სამართლის დოქტორის ხარისხი — ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში.[11][12] Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ACLU-ს ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.[11][12][13] შემდგომ იგი სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,[11] სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს იხილავდა. 1979 წელს მან დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.[4] 1985 წელს მან ორგანიზაციაში შექმნა სასამართლო შერჩევის პროექტი.[7]
არონი ასწავლიდა ჯორჯთაუნისა და ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტების სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.[14]
1989 წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,[15][16] რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.[17] 1993 წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.[14]
2004 წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.[12]
პირადი ცხოვრება
არონი 1948 წელს ნიუ-იორკში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა.[12] იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ ბერნარდ არონსზე; მათ სამი შვილი ჰყავთ.[11]Sonnet 4.6 Low</text>
      <sha1>kbkqia0ii87lcubojmosbp5hqnrgc4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407093</id>
      <parentid>5407066</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11267" sha1="lgmff8k4mjnx8sujd0dye6yfu91ersy" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}</text>
      <sha1>lgmff8k4mjnx8sujd0dye6yfu91ersy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407094</id>
      <parentid>5407093</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11355" sha1="ticjffw9bx9ihwdkros8xr0vexvsnph" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]</text>
      <sha1>ticjffw9bx9ihwdkros8xr0vexvsnph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407095</id>
      <parentid>5407094</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:დაბადებული 1948]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11423" sha1="bd4hpvv01ku6cfqjbu89fpgvqqflbuc" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]</text>
      <sha1>bd4hpvv01ku6cfqjbu89fpgvqqflbuc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407096</id>
      <parentid>5407095</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11514" sha1="a83bfzxquhy61mguhe8a1i1t2alds5w" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>a83bfzxquhy61mguhe8a1i1t2alds5w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407097</id>
      <parentid>5407096</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11590" sha1="neuxamwjzdmlmarl4teim3kncuv4xhr" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>neuxamwjzdmlmarl4teim3kncuv4xhr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407098</id>
      <parentid>5407097</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ებრაელი ადვოკატები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11675" sha1="oia5l63o6g7ni48cuwsvyb1xi8unz5o" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ებრაელი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>oia5l63o6g7ni48cuwsvyb1xi8unz5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407099</id>
      <parentid>5407098</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ებრაელი ადვოკატები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11590" sha1="neuxamwjzdmlmarl4teim3kncuv4xhr" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/Eletskh-QR|Eletskh-QR]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს — სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატს ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

1979 წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;,ref name=&quot;Klages&quot;&gt;{{cite journal |last1=Klages |first1=Karen |title=REAGAN-ERA REBOUND: Public-interest groups healthy, find new funding |journal=ABA Journal |date=July 1989 |volume=75 |issue=7 |pages=40–41 |jstor=20760569 |publisher=American Bar Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>neuxamwjzdmlmarl4teim3kncuv4xhr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407100</id>
      <parentid>5407099</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11193" sha1="3g7o9nkrpgxqvpew5hvie5f6huff01b" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს  სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატ ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

[[1979]] წელს დააარსა Alliance for Justice[11] და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>3g7o9nkrpgxqvpew5hvie5f6huff01b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407101</id>
      <parentid>5407100</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11195" sha1="m1ri0ez9awi095kq2ynzbzxubujnt19" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' (დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს  სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატ ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

[[1979]] წელს დააარსა „Alliance for Justice“ და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>m1ri0ez9awi095kq2ynzbzxubujnt19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407102</id>
      <parentid>5407101</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11258" sha1="tlw9r2iaz7lx6k7w651kbgf2pfc6emo" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]Nan Aron;დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს  სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატ ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

[[1979]] წელს დააარსა „Alliance for Justice“ და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>tlw9r2iaz7lx6k7w651kbgf2pfc6emo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407104</id>
      <parentid>5407102</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11261" sha1="0o2ldt5q89r4hvi0xz3dwgub84efdag" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = ადვოკატი
}}

'''ნენ არონი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Nan Aron; დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს  სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატ ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

[[1979]] წელს დააარსა „Alliance for Justice“ და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}

[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>0o2ldt5q89r4hvi0xz3dwgub84efdag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407106</id>
      <parentid>5407104</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eletskh-QR</username>
        <id>175175</id>
      </contributor>
      <origin>5407106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11306" sha1="4k2a3ogvfahbnwkc19mpndam07xkbqa" xml:space="preserve">
{{ინფოდაფა პიროვნება
| სახელი              = ნენ არონი
| ფოტო          = Nan Aron - 2019.jpg
| დაბთარიღი       = [[4 იანვარი]], [[1948]]  &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.politico.com/newsletters/playbook/2025/01/04/mike-johnsons-saturday-morning-reality-check-00196478 |title=PLAYBOOKERS |work=[[Politico]] |date=2025-01-04 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ejewishphilanthropy.com/your-daily-phil-progressive-jews-gear-up-for-a-2nd-trump-white-house/ |title=Your Daily Phil: Progressive Jews gear up for a 2nd Trump White House |date=2025-01-03 |access-date=2025-06-13}}&lt;/ref&gt;
| დაბადგილი      = [[ნიუ-იორკი]],[[აშშ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| განათლება       = [[ობერლინის კოლეჯი]] ([[ბაკალავრიატი]])&lt;br&gt;[[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი—]] ([[დოქტორანტურა]])
| საქმიანობა      = [[ადვოკატი]]
}}

'''ნენ არონი''' ([[ინგლისური ენა|ინგლ]]. Nan Aron; დ.[[4 იანვარი]], [[1948]])  — [[ამერიკელი]] [[იურისტი]] &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Yeager|first1=Holly|title=Liberal campaigner ready for next big trial|url=https://www.ft.com/content/75cf87d6-e27b-11d9-84c5-00000e2511c8|accessdate=26 May 2015|work=Financial Times|date=June 22, 2005}}&lt;/ref&gt;და [[ამერიკის შეერთებული შტატები|შეერთებულ შტატებ]]ში მოქმედი ლიბერალური [[სასამართლო]] საადვოკაციო ორგანიზაციის დამფუძნებელი და საპატიო პრეზიდენტი.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mauro|first1=Tony|title=Supreme Court 'Litmus Test' Emerges in White House Race|url=http://www.nationallawjournal.com/id=1202727263323/Supreme-Court-Litmus-Test-Emerges-in-White-House-Race?slreturn=20150426130405|accessdate=26 May 2015|work=National Law Journal|date=May 22, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Bravin|first1=Jess|title=Supreme Court Rules Felons May Sell, Transfer 'Clean' Guns|url=https://www.wsj.com/articles/supreme-court-rules-felons-may-sell-transfer-clean-guns-1431963833|accessdate=26 May 2015|work=Wall Street Journal|date=May 18, 2015}}&lt;/ref&gt; 

არონი თანმიმდევრული პროგრესისტია და ცნობილია კონსერვატიული სასამართლო კანდიდატების მიმართ თავისი მკვეთრი დაპირისპირებით.&lt;ref name=wapo&gt;{{cite news|last1=Davis|first1=Marcia|title=Her Idea of Justice: Absolutely Not Alito|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/11/08/AR2005110801966.html|accessdate=26 May 2015|newspaper=Washington Post|date=November 9, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kirkpatrick|first1=David|title=Liberal Coalition Is Making Plans to Take Fight Beyond Abortion|url=https://www.nytimes.com/2005/11/14/politics/politicsspecial1/14alito.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=November 14, 2005}}&lt;/ref&gt; არაერთხელ მოუწოდა ყოფილ პრეზიდენტებს, [[ბილ კლინტონი|ბილ კლინტონ]]ს&lt;ref name=&quot;Savage&quot;&gt;{{cite news |last1=Savage |first1=David G. |title=Court Nominee Warfare Opens |url=https://www.newspapers.com/image/188609286/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Los Angeles Times |date=6 July 2001 |page=A5}}&lt;/ref&gt; და [[ბარაკ ობამა]]ს  სასამართლოში პროგრესისტი კანდიდატების უფრო აქტიურად წარდგენისკენ,&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Shear|first1=Michael|title=Obama Plans 3 Nominations for Key Court|url=https://www.nytimes.com/2013/05/28/us/politics/obama-plans-to-nominate-3-judges-for-key-court.html|accessdate=26 May 2015|work=New York Times|date=May 27, 2013}}&lt;/ref&gt;  ხოლო [[ჯორჯ უოკერ ბუში|ჯორჯ ბუში]]ს პრეზიდენტობის პერიოდში მოითხოვდა, რომ დემოკრატების კონტროლქვეშ მყოფ სენატ ბუშის, კანდიდატები სათანადო სიფრთხილით განეხილა.&lt;ref name=&quot;Savage&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;McKelvey&quot;&gt;{{cite journal |last1=McKelvey |first1=Tara |title=Nan in action |journal=American Prospect |date=August 2005 |volume=16 |issue=8 |pages=6–7 |issn=1049-7285}}&lt;/ref&gt; 
==კარიერა==
არონმა [[ბაკალავრიატი|ბაკალავრი]]ს ხარისხი [[სოციოლოგია]]სა და [[ჩინური ენა|ჩინურ ენა]]ში მიიღო [[ობერლინის კოლეჯ]]ში, ხოლო სამართლის [[დოქტორანტურა|დოქტორ]]ის ხარისხი კი მიიღო [[ქეის დასავლეთ რეზერვის უნივერსიტეტი]]ს სამართლის სკოლაში.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;&gt;{{cite news |last1=Boney |first1=Ret |title=Ally for justice |url=https://pj.news.chass.ncsu.edu/2004/12/20/72999/ |accessdate=6 July 2019 |work=Philanthropy Journal News |publisher=NC State University |date=20 December 2004}}&lt;/ref&gt; Alliance for Justice-ის დაარსებამდე არონი მუშაობდა ეროვნული საპატიმრო პროექტის იურისტად.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lewis&quot;&gt;{{cite news |last1=Lewis |first1=Dwight |title=State Prison System Stress Factors Cited |url=https://www.newspapers.com/image/111980096/?terms=%22Nan%2BAron%22 |accessdate=4 July 2019 |work=The Tennessean |date=10 January 1978 |location=Nashville, Tennessee |page=4}}&lt;/ref&gt;  შემდგომ სასამართლო იურისტად მსახურობდა შეერთებული შტატების თანასწორი დასაქმების შესაძლებლობათა კომისიაში,&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt; სადაც ფედერალურ და საოლქო სასამართლოებში კომპანიებისა და პროფკავშირების წინააღმდეგ რასობრივი და სქესობრივი დისკრიმინაციის საქმეებს განიხილავდა. 

[[1979]] წელს დააარსა „Alliance for Justice“ და რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სასამართლო კანდიდატების შესწავლა.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;&gt;{{cite journal |last1=Milk |first1=Leslie |title=June 2006: 100 Most Powerful Women |journal=Washingtonian |date=1 June 2006 |url=https://washingtonian.com/2006/06/01/june-2006-100-most-powerful-women/ |access-date=6 July 2019}}&lt;/ref&gt; 
არონი ასწავლიდა [[ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი|ჯორჯთაუნის]]ა და [[ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტი|ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტები]]ს სამართლის სკოლებში და ამერიკის უნივერსიტეტის ვაშინგტონის სამართლის კოლეჯის დეკანის სათათბირო საბჭოს წევრია.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://search.marquiswhoswho.com/profile/100022408877|title=Marquis Who's Who|access-date=February 4, 2019}}&lt;/ref&gt;

[[1989]] წელს არონმა გამოაქვეყნა წიგნი „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის: საჯარო ინტერესის სამართალი 1980-იან წლებში და მის ფარგლებს გარეთ&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Public Bar |journal=Progressive |date=April 1989 |volume=53 |issue=4 |page=47 |issn=0033-0736}}&lt;/ref&gt;  რომელზეც Harvard Law Review-მა დაწერა, რომ იგი „აუცილებლად გამოიწვევს საჯარო ინტერესის სამართლისადმი ერთგულების განახლებას&quot;.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberty and Justice for All (Book) |journal=Harvard Law Review |date=November 1989 |volume=103 |issue=1 |page=402 |url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&amp;db=a9h&amp;AN=7736725&amp;site=ehost-live |accessdate=6 July 2019 |issn=0017-811X}}&lt;/ref&gt;

[[1993]] წელს Alliance for Justice-თან ერთად გამოაქვეყნა „სამართლიანობა შექმნის პროცესში — მოქალაქის სახელმძღვანელო&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
[[2004]] წელს არონმა ისაუბრა იმ გამოწვევებზე, რომლებიც მას სახელმწიფო დეპარტამენტში ქალისა და ებრაელის სახით უხდებოდა გადასალახი.&lt;ref name=&quot;Boney&quot; /&gt;
==პირადი ცხოვრება==
არონი [[1948]] წელს [[ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკ]]ში, [[ებრაელები|ებრა]]ულ ოჯახში დაიბადა.&lt;ref name=&quot;Boney&quot;/&gt;  იგი დაქორწინებულია ფსიქიატრ [[ბერნარდ არონს]]ზე და  მათ სამი შვილი ჰყავთ.&lt;ref name=&quot;Milk&quot;/&gt;
==სქოლიო==
{{reflist}}

==რესურსები ინტერნეტში==
{{commons category}}
*{{C-SPAN|4139}}

{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:არონი,ნენ}}
[[კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი]]
[[კატეგორია:დაბადებული 1948]]
[[კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები]]
[[კატეგორია:ქალი ადვოკატები]]</text>
      <sha1>4k2a3ogvfahbnwkc19mpndam07xkbqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების ტექნიკა</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890808</id>
    <revision>
      <id>5407067</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ტექნიკა ქვეყნების მიხედვით]] [[კატეგორია:ტექნიკის ისტორია]] [[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების პროდუქცია]]</comment>
      <origin>5407067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301" sha1="0haxz5zcdcrh31645scokd8r3qu5de3" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ტექნიკა ქვეყნების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ტექნიკის ისტორია]]
[[კატეგორია:ისტორიული ქვეყნების პროდუქცია]]</text>
      <sha1>0haxz5zcdcrh31645scokd8r3qu5de3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ისტორიული ქვეყნების ტექნიკა</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890809</id>
    <revision>
      <id>5407069</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890810</id>
    <revision>
      <id>5407070</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია |ნომერი =  1849 |ორგანო = უს |თარიღი = 12 დეკემბერი |წელი =2008 |სხდომა =6,040 |კოდი =	S/RES/1849 |დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008) |მომხრე =  15 |თავი შეიკავა = 0 |წინააღმდეგი =0 |არ ესწრებო...</comment>
      <origin>5407070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="796" sha1="dbmw16bartpt50g6s9db68k3a4l8brx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}</text>
      <sha1>dbmw16bartpt50g6s9db68k3a4l8brx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407071</id>
      <parentid>5407070</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="dwol3u2s7sxdav17z49l87ego44du6a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 12 დეკემბერს.</text>
      <sha1>dwol3u2s7sxdav17z49l87ego44du6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407072</id>
      <parentid>5407071</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="l9zeq84mnav32ismbsdbnyj5htxxco5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 12 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.</text>
      <sha1>l9zeq84mnav32ismbsdbnyj5htxxco5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407075</id>
      <parentid>5407072</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="sdovfohmdfbb58af1a2gljj71rzsywl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 12 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.

1849 (2008) რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად მიიღეს, ''ad litem'' მოსამართლეების საერთო რაოდენობა დროებით გადააჭარბებდა ტრიბუნალის წესდებით გათვალისწინებულ მაქსიმუმს და ნებისმიერ მომენტში მიაღწევდა მაქსიმუმ 16-ს, რაც 2009 წლის 28 თებერვლამდე დაუბრუნდებოდა მაქსიმუმ 12-ს.</text>
      <sha1>sdovfohmdfbb58af1a2gljj71rzsywl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407076</id>
      <parentid>5407075</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="5w2mc2biwoiu5jjambwqihwrnoqk9u9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 12 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.

1849 (2008) რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად მიიღეს, ''ad litem'' მოსამართლეების საერთო რაოდენობა დროებით გადააჭარბებდა ტრიბუნალის წესდებით გათვალისწინებულ მაქსიმუმს და ნებისმიერ მომენტში მიაღწევდა მაქსიმუმ 16-ს, რაც 2009 წლის 28 თებერვლამდე დაუბრუნდებოდა მაქსიმუმ 12-ს.

ვინაიდან ტრიბუნალში ამჟამად საქმეებზე 14 მოსამართლეა დანიშნული, რომელთაგან სამი დანიშნულია საქმეზე, რომლის დასრულებაც 2009 წლის 12 თებერვლისთვისაა მოსალოდნელი, ტრიბუნალი, სავარაუდოდ, კიდევ ერთ მოსამართლეს დანიშნავს საქმეზე, რომლის განხილვაც 2008 წლის 15 დეკემბერს დაიწყება. ამით, 2009 წლის 12 თებერვლამდე მოსამართლეთა საერთო რაოდენობა 15-მდე გაიზრდება.[1]</text>
      <sha1>5w2mc2biwoiu5jjambwqihwrnoqk9u9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407077</id>
      <parentid>5407076</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3938" sha1="3bzkvprhtkubx0rxpm9ahkwbzizwh4m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 12 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.

1849 (2008) რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად მიიღეს, ''ad litem'' მოსამართლეების საერთო რაოდენობა დროებით გადააჭარბებდა ტრიბუნალის წესდებით გათვალისწინებულ მაქსიმუმს და ნებისმიერ მომენტში მიაღწევდა მაქსიმუმ 16-ს, რაც 2009 წლის 28 თებერვლამდე დაუბრუნდებოდა მაქსიმუმ 12-ს.

ვინაიდან ტრიბუნალში ამჟამად საქმეებზე 14 მოსამართლეა დანიშნული, რომელთაგან სამი დანიშნულია საქმეზე, რომლის დასრულებაც 2009 წლის 12 თებერვლისთვისაა მოსალოდნელი, ტრიბუნალი, სავარაუდოდ, კიდევ ერთ მოსამართლეს დანიშნავს საქმეზე, რომლის განხილვაც 2008 წლის 15 დეკემბერს დაიწყება. ამით, 2009 წლის 12 თებერვლამდე მოსამართლეთა საერთო რაოდენობა 15-მდე გაიზრდება.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9534.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL AUTHORIZES TEMPORARY APPOINTMENT OF ADDITIONAL AD LITEM JUDGES TO FORMER YUGOSLAVIA CRIMINAL TRIBUNAL|date=December 12, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>3bzkvprhtkubx0rxpm9ahkwbzizwh4m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407080</id>
      <parentid>5407077</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4321" sha1="1qwjgtoyqupci6yuj7cft0ovj4lmpb8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[12 დეკემბერი|12 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა]] შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.

1849 ([[2008]]) რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად მიიღეს, ''ad litem'' მოსამართლეების საერთო რაოდენობა დროებით გადააჭარბებდა ტრიბუნალის წესდებით გათვალისწინებულ მაქსიმუმს და ნებისმიერ მომენტში მიაღწევდა მაქსიმუმ 16-ს, რაც [[2009]] წლის [[28 თებერვალი|28 თებერვლამდე]] დაუბრუნდებოდა მაქსიმუმ 12-ს.

ვინაიდან ტრიბუნალში ამჟამად საქმეებზე 14 მოსამართლეა დანიშნული, რომელთაგან სამი დანიშნულია საქმეზე, რომლის დასრულებაც [[2009]] წლის [[12 თებერვალი|12 თებერვლისთვისაა]] მოსალოდნელი, ტრიბუნალი, სავარაუდოდ, კიდევ ერთ მოსამართლეს დანიშნავს საქმეზე, რომლის განხილვაც [[2008]] წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] დაიწყება. ამით, [[2009]] წლის [[12 თებერვალი|12 თებერვლამდე]] მოსამართლეთა საერთო რაოდენობა 15-მდე გაიზრდება.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9534.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL AUTHORIZES TEMPORARY APPOINTMENT OF ADDITIONAL AD LITEM JUDGES TO FORMER YUGOSLAVIA CRIMINAL TRIBUNAL|date=December 12, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>1qwjgtoyqupci6yuj7cft0ovj4lmpb8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407081</id>
      <parentid>5407080</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4435" sha1="507ybs0a045cfqb5o9wv40bky3w2buj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[12 დეკემბერი|12 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა]] შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.

1849 ([[2008]]) რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად მიიღეს, ''ad litem'' მოსამართლეების საერთო რაოდენობა დროებით გადააჭარბებდა ტრიბუნალის წესდებით გათვალისწინებულ მაქსიმუმს და ნებისმიერ მომენტში მიაღწევდა მაქსიმუმ 16-ს, რაც [[2009]] წლის [[28 თებერვალი|28 თებერვლამდე]] დაუბრუნდებოდა მაქსიმუმ 12-ს.

ვინაიდან ტრიბუნალში ამჟამად საქმეებზე 14 მოსამართლეა დანიშნული, რომელთაგან სამი დანიშნულია საქმეზე, რომლის დასრულებაც [[2009]] წლის [[12 თებერვალი|12 თებერვლისთვისაა]] მოსალოდნელი, ტრიბუნალი, სავარაუდოდ, კიდევ ერთ მოსამართლეს დანიშნავს საქმეზე, რომლის განხილვაც [[2008]] წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] დაიწყება. ამით, [[2009]] წლის [[12 თებერვალი|12 თებერვლამდე]] მოსამართლეთა საერთო რაოდენობა 15-მდე გაიზრდება.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9534.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL AUTHORIZES TEMPORARY APPOINTMENT OF ADDITIONAL AD LITEM JUDGES TO FORMER YUGOSLAVIA CRIMINAL TRIBUNAL|date=December 12, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2008}}</text>
      <sha1>507ybs0a045cfqb5o9wv40bky3w2buj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407082</id>
      <parentid>5407081</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2008 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4589" sha1="gineqgc47dhwazb66qc69o92cvq7rg5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1849
|ორგანო = უს
|თარიღი = 12 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,040
|კოდი =	S/RES/1849
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1849(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[12 დეკემბერი|12 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
იმისათვის, რომ [[სისხლის სამართლის საერთაშორისო ტრიბუნალი ყოფილი იუგოსლავიისთვის|ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა]] შეასრულოს თავისი დასრულების სტრატეგია, უშიშროების საბჭომ გენერალურ მდივანს უფლება მისცა, დროებითი ღონისძიების სახით და არსებული რესურსების ფარგლებში, ტრიბუნალში დამატებითი მოსამართლეები დანიშნულიყო, რათა დასრულებულიყო არსებული სასამართლო პროცესები ან ჩატარებულიყო დამატებითი სასამართლო პროცესები.

1849 ([[2008]]) რეზოლუციით, რომელიც ერთხმად მიიღეს, ''ad litem'' მოსამართლეების საერთო რაოდენობა დროებით გადააჭარბებდა ტრიბუნალის წესდებით გათვალისწინებულ მაქსიმუმს და ნებისმიერ მომენტში მიაღწევდა მაქსიმუმ 16-ს, რაც [[2009]] წლის [[28 თებერვალი|28 თებერვლამდე]] დაუბრუნდებოდა მაქსიმუმ 12-ს.

ვინაიდან ტრიბუნალში ამჟამად საქმეებზე 14 მოსამართლეა დანიშნული, რომელთაგან სამი დანიშნულია საქმეზე, რომლის დასრულებაც [[2009]] წლის [[12 თებერვალი|12 თებერვლისთვისაა]] მოსალოდნელი, ტრიბუნალი, სავარაუდოდ, კიდევ ერთ მოსამართლეს დანიშნავს საქმეზე, რომლის განხილვაც [[2008]] წლის [[15 დეკემბერი|15 დეკემბერს]] დაიწყება. ამით, [[2009]] წლის [[12 თებერვალი|12 თებერვლამდე]] მოსამართლეთა საერთო რაოდენობა 15-მდე გაიზრდება.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9534.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL AUTHORIZES TEMPORARY APPOINTMENT OF ADDITIONAL AD LITEM JUDGES TO FORMER YUGOSLAVIA CRIMINAL TRIBUNAL|date=December 12, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2008}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2008 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>gineqgc47dhwazb66qc69o92cvq7rg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ტექნიკა ქვეყნების მიხედვით</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890811</id>
    <revision>
      <id>5407073</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ტექნიკა]] [[კატეგორია:სამრეწველო საქონელი ქვეყნების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="a9v3jy31af87q0i1rx9fxijw4a5vd3g" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ტექნიკა]]
[[კატეგორია:სამრეწველო საქონელი ქვეყნების მიხედვით]]</text>
      <sha1>a9v3jy31af87q0i1rx9fxijw4a5vd3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ტექნიკა ქვეყნების მიხედვით</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890812</id>
    <revision>
      <id>5407074</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ტექნიკის ისტორია</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890813</id>
    <revision>
      <id>5407078</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ისტორია საკითხების მიხედვით]] [[კატეგორია:ტექნიკა]] [[კატეგორია:მსოფლიო ისტორია]]</comment>
      <origin>5407078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="239" sha1="8dsfep62itdp47onnwln9zve9iza5u2" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ისტორია საკითხების მიხედვით]]
[[კატეგორია:ტექნიკა]]
[[კატეგორია:მსოფლიო ისტორია]]</text>
      <sha1>8dsfep62itdp47onnwln9zve9iza5u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ტექნიკის ისტორია</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890814</id>
    <revision>
      <id>5407079</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:მსოფლიო ისტორია</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890815</id>
    <revision>
      <id>5407083</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ისტორია]] [[კატეგორია:მსოფლიო]]</comment>
      <origin>5407083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="k5xmpe5ekh91ntt9t7cggip2sqomi44" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ისტორია]]
[[კატეგორია:მსოფლიო]]</text>
      <sha1>k5xmpe5ekh91ntt9t7cggip2sqomi44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1849</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890816</id>
    <revision>
      <id>5407084</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:მსოფლიო ისტორია</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890817</id>
    <revision>
      <id>5407085</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890818</id>
    <revision>
      <id>5407088</id>
      <timestamp>2026-06-04T18:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია |ნომერი =  1854 |ორგანო = უს |თარიღი = 19 დეკემბერი |წელი =2008 |სხდომა =6,051 |კოდი =	S/RES/1851 |დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008) |მომხრე =  15 |თავი შეიკავა = 0 |წინააღმდეგი =0 |არ ესწრებო...</comment>
      <origin>5407088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="681" sha1="2vet9dvuaczi4tmqon093ficnumfbjj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}</text>
      <sha1>2vet9dvuaczi4tmqon093ficnumfbjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407089</id>
      <parentid>5407088</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="16m07jkrel4c7dev1r77orjqlqme6xr" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 19 დეკემბერს.</text>
      <sha1>16m07jkrel4c7dev1r77orjqlqme6xr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407091</id>
      <parentid>5407089</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1684" sha1="h8bgpbt9no54jydxdycxj12k0x3cqd2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 19 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, ლიბერიის მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად, უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა 2003 წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.</text>
      <sha1>h8bgpbt9no54jydxdycxj12k0x3cqd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407092</id>
      <parentid>5407091</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T18:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2397" sha1="6lwuf0hj643qbifxyul0l2kmfkqyj8k" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 19 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, ლიბერიის მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად, უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა 2003 წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 (2008) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე 2009 წლის 20 დეკემბრამდე გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.</text>
      <sha1>6lwuf0hj643qbifxyul0l2kmfkqyj8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407103</id>
      <parentid>5407092</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="6gafmy2opzkbnlf6lx4j0f8uui4giqf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 19 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, ლიბერიის მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად, უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა 2003 წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 (2008) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე 2009 წლის 20 დეკემბრამდე გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა ლიბერიის მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის 2008 წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.</text>
      <sha1>6gafmy2opzkbnlf6lx4j0f8uui4giqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407105</id>
      <parentid>5407103</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3413" sha1="jys7d0m0r9gegjvfpl7wc763po3ualn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს 2008 წლის 19 დეკემბერს.

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, ლიბერიის მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად, უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა 2003 წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 (2008) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე 2009 წლის 20 დეკემბრამდე გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა ლიბერიის მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის 2008 წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9547.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL RENEWS LIBERIA ARMS EMBARGO, TRAVEL BAN, ALSO APPROVES ONE-YEAR EXTENSION OF EXPERT MONITORING PANEL|date=December 19, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>jys7d0m0r9gegjvfpl7wc763po3ualn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407107</id>
      <parentid>5407105</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3555" sha1="0gyfg1y4d34hk9xpio10n0itlxxh9zm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[19 დეკემბერი|19 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად. უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა [[2003]] წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 ([[2008]]) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე [[2009]] წლის [[20 დეკემბერი|20 დეკემბრამდე]] გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის [[2008]] წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9547.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL RENEWS LIBERIA ARMS EMBARGO, TRAVEL BAN, ALSO APPROVES ONE-YEAR EXTENSION OF EXPERT MONITORING PANEL|date=December 19, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>0gyfg1y4d34hk9xpio10n0itlxxh9zm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407108</id>
      <parentid>5407107</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <origin>5407108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="gu25bw27ebr6u29dg4wbv2q6w5xf844" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[19 დეკემბერი|19 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად. უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა [[2003]] წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 ([[2008]]) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე [[2009]] წლის [[20 დეკემბერი|20 დეკემბრამდე]] გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის [[2008]] წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9547.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL RENEWS LIBERIA ARMS EMBARGO, TRAVEL BAN, ALSO APPROVES ONE-YEAR EXTENSION OF EXPERT MONITORING PANEL|date=December 19, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2008}}</text>
      <sha1>gu25bw27ebr6u29dg4wbv2q6w5xf844</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407109</id>
      <parentid>5407108</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2008 წლის რეზოლუციები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="nug8cq6m8k9t2nopg9ws6ju47jlx9if" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[19 დეკემბერი|19 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად. უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა [[2003]] წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 ([[2008]]) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე [[2009]] წლის [[20 დეკემბერი|20 დეკემბრამდე]] გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის [[2008]] წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9547.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL RENEWS LIBERIA ARMS EMBARGO, TRAVEL BAN, ALSO APPROVES ONE-YEAR EXTENSION OF EXPERT MONITORING PANEL|date=December 19, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2008}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2008 წლის რეზოლუციები]]</text>
      <sha1>nug8cq6m8k9t2nopg9ws6ju47jlx9if</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407111</id>
      <parentid>5407109</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ლიბერიის შესახებ]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4005" sha1="obbb4x4vvmg14difci1ouw7vbn7oxjq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[19 დეკემბერი|19 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად. უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა [[2003]] წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 ([[2008]]) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე [[2009]] წლის [[20 დეკემბერი|20 დეკემბრამდე]] გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის [[2008]] წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9547.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL RENEWS LIBERIA ARMS EMBARGO, TRAVEL BAN, ALSO APPROVES ONE-YEAR EXTENSION OF EXPERT MONITORING PANEL|date=December 19, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2008}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2008 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ლიბერიის შესახებ]]</text>
      <sha1>obbb4x4vvmg14difci1ouw7vbn7oxjq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407112</id>
      <parentid>5407111</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:2008 წელი ლიბერიაში]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4083" sha1="41fk4a1un7qka6svgm31i8q181n8ib0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა გაეროს რეზოლუცია
|ნომერი =  1854
|ორგანო = უს
|თარიღი = 19 დეკემბერი
|წელი =2008
|სხდომა =6,051
|კოდი =	S/RES/1851
|დოკუმენტი = https://undocs.org/S/RES/1854(2008)
|მომხრე =  15
|თავი შეიკავა = 0
|წინააღმდეგი =0
|არ ესწრებოდა =
|არ მონაწილეობდა =
|თემა = სიტუაცია ლიბერიაში
|შედეგი =მიღებულია
|სურათი =
|წარწერა =
}}

'''გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854''' ერთხმად მიიღეს [[2008]] წლის [[19 დეკემბერი|19 დეკემბერს]].

== რეზოლუცია ==
მიესალმა იმ სტაბილურ პროგრესს, რომელსაც, მისი შეფასებით, [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობამ მიაღწია თავისი მოქალაქეებისათვის ქვეყნის  აღსაშენებლად. უშიშროების საბჭომ კიდევ 12 თვით გააგრძელა [[2003]] წელს დაწესებული შეზღუდვები იარაღის იმპორტსა და იმ პირთა მიმოსვლაზე, რომლებმაც საფრთხე შეუქმნეს იქ მშვიდობას.

1854 ([[2008]]) რეზოლუციის ერთხმად მიღებით, საბჭომ ასევე [[2009]] წლის [[20 დეკემბერი|20 დეკემბრამდე]] გააგრძელა ექსპერტთა პანელის მანდატი, რომელიც ეხმარებოდა სანქციების განხორციელების, დარღვევისა და ეფექტიანობის მონიტორინგს და გენერალურ მდივანს სთხოვა მისი ამჟამინდელი წევრების ხელახლა დანიშვნა.

მან წაახალისა [[ლიბერია|ლიბერიის]] მთავრობა, გაეგრძელებინა თანამშრომლობა პანელთან და გაეგრძელებინა კიმბერლის პროცესის [[2008]] წლის მიმოხილვითი ჯგუფის რეკომენდაციების განხორციელება — მექანიზმისა, რომელიც შეიქმნა იმისთვის, რომ „სისხლიანი ბრილიანტები&quot; მსოფლიო ბაზრებზე არ მოხვდეს.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/sc9547.doc.htm|title=SECURITY COUNCIL RENEWS LIBERIA ARMS EMBARGO, TRAVEL BAN, ALSO APPROVES ONE-YEAR EXTENSION OF EXPERT MONITORING PANEL|date=December 19, 2008|publisher=United Nations}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}


{{გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები 2008}}

[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2008 წლის რეზოლუციები]]
[[კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ლიბერიის შესახებ]]
[[კატეგორია:2008 წელი ლიბერიაში]]</text>
      <sha1>41fk4a1un7qka6svgm31i8q181n8ib0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1854</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890819</id>
    <revision>
      <id>5407113</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>მარიამ აბუაშვილი</username>
        <id>170334</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბალალანი (კვიპროსი)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890820</id>
    <revision>
      <id>5407116</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) —</comment>
      <origin>5407116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="4pcap88giwttc3ijhs42xahc6kv2889" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) —</text>
      <sha1>4pcap88giwttc3ijhs42xahc6kv2889</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407117</id>
      <parentid>5407116</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="khszz77tkh5cbwufe9tvp2cest5ypfd" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

==ისტორია==</text>
      <sha1>khszz77tkh5cbwufe9tvp2cest5ypfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407119</id>
      <parentid>5407117</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2590" sha1="pfgjbmo6f0md1ogtwnj8jqh6kzec63a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

==ისტორია==
[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] პერიოდიდან მოყოლებული სოფელი თითქმის ექსკლუზიურად დასახლებული გახლდათ კვიპროსელი თურქებით, გარდა რამდენიმე კვიპროსელი ბერძენისა, რომლებიც დაფიქსირებულნი იყვნენ ზოგიერთ აღწერაში [[1931]] წლამდე. სოფლის მოსახლეობა სტაბილურ ზრდას აჩვენებდა XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში. [[1831]] წლის ოსმალეთის აღწერაში დაფიქსირდა 74 ზრდასრული მამაკაცი. სოფლის სრულმა მოსახლეობამ 445 ადამიანით პიკს მიაღწია [[1946]] წელს. ამას მოჰყვა კლება, რადგან თანასოფლელები ან ქალაქებში გადასახლდნენ, ან საზღვარგარეთ წავიდნენ იმ კონფლიქტის გამო, რომელმაც კვიპროსი მოიცვა [[1950]]-იანი წლებიდან მოყოლებული.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt;</text>
      <sha1>pfgjbmo6f0md1ogtwnj8jqh6kzec63a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407123</id>
      <parentid>5407119</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5265" sha1="lqg12h6gbkhy3t1xjumx167uq6o9gr9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

==ისტორია==
[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] პერიოდიდან მოყოლებული სოფელი თითქმის ექსკლუზიურად დასახლებული გახლდათ [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქებით]], გარდა რამდენიმე კვიპროსელი ბერძენისა, რომლებიც დაფიქსირებულნი იყვნენ ზოგიერთ აღწერაში [[1931]] წლამდე. სოფლის მოსახლეობა სტაბილურ ზრდას აჩვენებდა XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში. [[1831]] წლის ოსმალეთის აღწერაში დაფიქსირდა 74 ზრდასრული მამაკაცი. სოფლის სრულმა მოსახლეობამ 445 ადამიანით პიკს მიაღწია [[1946]] წელს. ამას მოჰყვა კლება, რადგან თანასოფლელები ან ქალაქებში გადასახლდნენ, ან საზღვარგარეთ წავიდნენ იმ კონფლიქტის გამო, რომელმაც კვიპროსი მოიცვა [[1950]]-იანი წლებიდან მოყოლებული.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt;

[[1964]] წლის [[სისხლიანი შობა (1963)|სისხლიანი შობის]] მოვლენებიდან [[1974]] წლამდე, სოფელი იყო კვიპროსელი თურქების ანკლავის ნაწილი, რომელიც რჩებოდა თურქული წინააღმდეგობის ორგანიზაციის ეფექტური კონტროლის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt; კვიპროსში თურქეთის შემოჭრის დროს, როდესაც თურქული ძალები [[კირენია|კირენიის]] მახლობლად გადასხდნენ, სოფელზე თავდასხმა განახორციელა [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძნების]] ეროვნულმა გვარდიამ, რომელიც ანკლავებზე კონტროლის დამყარებას ცდილობდა. 21 ივლისის საღამოსთვის გალატეიას რეგიონულმა სარდლობამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ბალალანი დაცემის პირას იყო. გავრცელებული ინფორმაციით, იგი დაეცა 22 ივლისის საღამოს, რის გამოც თანასოფლელებს თავშესაფრის მოძებნა გალატეიაში მოუწიათ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sadrazam |first1=Halil |title=Kıbrıs'ın Savaş Tarihi III: Birinci Harekât, Temmuz 1974 |date=2013 |publisher=Söylem Yayınları |location=Nicosia |isbn=9789963747764 |page=1514 |language=Turkish}}&lt;/ref&gt;

ბალალანის მოსახლეობის კლება 1974 წლის კონფლიქტის შემდეგაც გაგრძელდა, რადგან ახალგაზრდობამ სოფელი სამუშაო ადგილების საძიებლად დატოვა.&lt;ref name=&quot;prio&quot;&gt;{{cite web |title=Platanissos |url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=613 |publisher=PRIO Cyprus Centre, Routes of Displacement Project |access-date=17 July 2023}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>lqg12h6gbkhy3t1xjumx167uq6o9gr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407125</id>
      <parentid>5407123</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6985" sha1="d6wyl429vdv7845cowlq4pbzfuxi4k6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

==ისტორია==
[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] პერიოდიდან მოყოლებული სოფელი თითქმის ექსკლუზიურად დასახლებული გახლდათ [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქებით]], გარდა რამდენიმე კვიპროსელი ბერძენისა, რომლებიც დაფიქსირებულნი იყვნენ ზოგიერთ აღწერაში [[1931]] წლამდე. სოფლის მოსახლეობა სტაბილურ ზრდას აჩვენებდა XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში. [[1831]] წლის ოსმალეთის აღწერაში დაფიქსირდა 74 ზრდასრული მამაკაცი. სოფლის სრულმა მოსახლეობამ 445 ადამიანით პიკს მიაღწია [[1946]] წელს. ამას მოჰყვა კლება, რადგან თანასოფლელები ან ქალაქებში გადასახლდნენ, ან საზღვარგარეთ წავიდნენ იმ კონფლიქტის გამო, რომელმაც კვიპროსი მოიცვა [[1950]]-იანი წლებიდან მოყოლებული.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt;

[[1964]] წლის [[სისხლიანი შობა (1963)|სისხლიანი შობის]] მოვლენებიდან [[1974]] წლამდე, სოფელი იყო კვიპროსელი თურქების ანკლავის ნაწილი, რომელიც რჩებოდა თურქული წინააღმდეგობის ორგანიზაციის ეფექტური კონტროლის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt; კვიპროსში თურქეთის შემოჭრის დროს, როდესაც თურქული ძალები [[კირენია|კირენიის]] მახლობლად გადასხდნენ, სოფელზე თავდასხმა განახორციელა [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძნების]] ეროვნულმა გვარდიამ, რომელიც ანკლავებზე კონტროლის დამყარებას ცდილობდა. 21 ივლისის საღამოსთვის გალატეიას რეგიონულმა სარდლობამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ბალალანი დაცემის პირას იყო. გავრცელებული ინფორმაციით, იგი დაეცა 22 ივლისის საღამოს, რის გამოც თანასოფლელებს თავშესაფრის მოძებნა გალატეიაში მოუწიათ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sadrazam |first1=Halil |title=Kıbrıs'ın Savaş Tarihi III: Birinci Harekât, Temmuz 1974 |date=2013 |publisher=Söylem Yayınları |location=Nicosia |isbn=9789963747764 |page=1514 |language=Turkish}}&lt;/ref&gt;

ბალალანის მოსახლეობის კლება 1974 წლის კონფლიქტის შემდეგაც გაგრძელდა, რადგან ახალგაზრდობამ სოფელი სამუშაო ადგილების საძიებლად დატოვა.&lt;ref name=&quot;prio&quot;&gt;{{cite web |title=Platanissos |url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=613 |publisher=PRIO Cyprus Centre, Routes of Displacement Project |access-date=17 July 2023}}&lt;/ref&gt;

ისტორიულად, სოფლის განმსაზღვრელი ნიშანი იქიდან წამოსული იურისტებისა და მოსამართლეების დიდი რაოდენობა გახლდათ. მათგან ყველაზე გამორჩეული იყო მეჰმედ ზექა ბეი, რომელიც ხელმძღვანელობდა კვიპროსის უზენაეს სასამართლოს ბრიტანეთის მმართველობის ბოლო წლებში. იგი [[1961]] წელს აირჩიეს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მოსამართლედ. მისი ცნობადობა იმდენად დიდი იყო მის სოფელთან შედარებით, რომ ამ დროისთვის ბალალანი სალაპარაკო ენაში ცნობილი გახდა, როგორც „Horgon du Zekâ Bey“, რაც ნიშნავს „ზექა ბეის სოფელს“.&lt;ref name=&quot;bagiskanyd&quot;&gt;{{cite web |last1=Bağışkan |first1=Tuncer |title=Bladanisyo / Balalan köyünün tarihi geçmişi  HORGON DU ZEKÂ BEY Kaynak: Bladanisyo / Balalan köyünün tarihi geçmişi  HORGON DU ZEKÂ BEY |url=https://www.yeniduzen.com/bladanisyo-balalan-koyunun-tarihi-gecmisi-horgon-du-zeka-bey-81586h.htm |publisher=Yenidüzen |access-date=23 August 2023 |date=13 July 2014}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>d6wyl429vdv7845cowlq4pbzfuxi4k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407127</id>
      <parentid>5407125</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7232" sha1="ii7m5m4zhmuz65s6yihpludm487pwn5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბალალანი''' ({{lang-el|Πλατανισσός}}; {{lang-tr|Balalan}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]]. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

==ისტორია==
[[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] პერიოდიდან მოყოლებული სოფელი თითქმის ექსკლუზიურად დასახლებული გახლდათ [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქებით]], გარდა რამდენიმე კვიპროსელი ბერძენისა, რომლებიც დაფიქსირებულნი იყვნენ ზოგიერთ აღწერაში [[1931]] წლამდე. სოფლის მოსახლეობა სტაბილურ ზრდას აჩვენებდა XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში. [[1831]] წლის ოსმალეთის აღწერაში დაფიქსირდა 74 ზრდასრული მამაკაცი. სოფლის სრულმა მოსახლეობამ 445 ადამიანით პიკს მიაღწია [[1946]] წელს. ამას მოჰყვა კლება, რადგან თანასოფლელები ან ქალაქებში გადასახლდნენ, ან საზღვარგარეთ წავიდნენ იმ კონფლიქტის გამო, რომელმაც კვიპროსი მოიცვა [[1950]]-იანი წლებიდან მოყოლებული.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt;

[[1964]] წლის [[სისხლიანი შობა (1963)|სისხლიანი შობის]] მოვლენებიდან [[1974]] წლამდე, სოფელი იყო კვიპროსელი თურქების ანკლავის ნაწილი, რომელიც რჩებოდა თურქული წინააღმდეგობის ორგანიზაციის ეფექტური კონტროლის ქვეშ.&lt;ref name=&quot;prio&quot;/&gt; კვიპროსში თურქეთის შემოჭრის დროს, როდესაც თურქული ძალები [[კირენია|კირენიის]] მახლობლად გადასხდნენ, სოფელზე თავდასხმა განახორციელა [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძნების]] ეროვნულმა გვარდიამ, რომელიც ანკლავებზე კონტროლის დამყარებას ცდილობდა. 21 ივლისის საღამოსთვის გალატეიას რეგიონულმა სარდლობამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ბალალანი დაცემის პირას იყო. გავრცელებული ინფორმაციით, იგი დაეცა 22 ივლისის საღამოს, რის გამოც თანასოფლელებს თავშესაფრის მოძებნა გალატეიაში მოუწიათ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Sadrazam |first1=Halil |title=Kıbrıs'ın Savaş Tarihi III: Birinci Harekât, Temmuz 1974 |date=2013 |publisher=Söylem Yayınları |location=Nicosia |isbn=9789963747764 |page=1514 |language=Turkish}}&lt;/ref&gt;

ბალალანის მოსახლეობის კლება 1974 წლის კონფლიქტის შემდეგაც გაგრძელდა, რადგან ახალგაზრდობამ სოფელი სამუშაო ადგილების საძიებლად დატოვა.&lt;ref name=&quot;prio&quot;&gt;{{cite web |title=Platanissos |url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=613 |publisher=PRIO Cyprus Centre, Routes of Displacement Project |access-date=17 July 2023}}&lt;/ref&gt;

ისტორიულად, სოფლის განმსაზღვრელი ნიშანი იქიდან წამოსული იურისტებისა და მოსამართლეების დიდი რაოდენობა გახლდათ. მათგან ყველაზე გამორჩეული იყო მეჰმედ ზექა ბეი, რომელიც ხელმძღვანელობდა კვიპროსის უზენაეს სასამართლოს ბრიტანეთის მმართველობის ბოლო წლებში. იგი [[1961]] წელს აირჩიეს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მოსამართლედ. მისი ცნობადობა იმდენად დიდი იყო მის სოფელთან შედარებით, რომ ამ დროისთვის ბალალანი სალაპარაკო ენაში ცნობილი გახდა, როგორც „Horgon du Zekâ Bey“, რაც ნიშნავს „ზექა ბეის სოფელს“.&lt;ref name=&quot;bagiskanyd&quot;&gt;{{cite web |last1=Bağışkan |first1=Tuncer |title=Bladanisyo / Balalan köyünün tarihi geçmişi  HORGON DU ZEKÂ BEY Kaynak: Bladanisyo / Balalan köyünün tarihi geçmişi  HORGON DU ZEKÂ BEY |url=https://www.yeniduzen.com/bladanisyo-balalan-koyunun-tarihi-gecmisi-horgon-du-zeka-bey-81586h.htm |publisher=Yenidüzen |access-date=23 August 2023 |date=13 July 2014}}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>ii7m5m4zhmuz65s6yihpludm487pwn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ბალალანი (კვიპროსი)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890821</id>
    <revision>
      <id>5407128</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბოღაზი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890822</id>
    <revision>
      <id>5407135</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''ბოგაზი''' ({{lang-el|Μπογάζι}}; {{lang-tr|Boğaz}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდება...</comment>
      <origin>5407135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="m3g9bn4h1w8reok4cff1qx0wrjznmtp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბოგაზი''' ({{lang-el|Μπογάζι}}; {{lang-tr|Boğaz}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7 კმ-ში. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.</text>
      <sha1>m3g9bn4h1w8reok4cff1qx0wrjznmtp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407136</id>
      <parentid>5407135</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1619" sha1="1x7hq0g6ccjnze7rnkmgwooha073ezt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბოგაზი''' ({{lang-el|Μπογάζι}}; {{lang-tr|Boğaz}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7 კმ-ში. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

ბოგაზში განთავსებულია [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო-საზღვაო ძალების ობიექტი — კვიპროსის სამხედრო-საზღვაო ძალების ყოფილი ბაზა „ბოღაზის სამხედრო-საზღვაო ბაზა“ (Bogazi Naval Base).

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>1x7hq0g6ccjnze7rnkmgwooha073ezt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407184</id>
      <parentid>5407136</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა Mehman გვერდი „[[ბოგაზი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ბოღაზი]]“ გადამისამართების დატოვების გარეშე: გრამატიკის გასწორება</comment>
      <origin>5407136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1619" sha1="1x7hq0g6ccjnze7rnkmgwooha073ezt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბოგაზი''' ({{lang-el|Μπογάζι}}; {{lang-tr|Boğaz}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7 კმ-ში. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

ბოგაზში განთავსებულია [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო-საზღვაო ძალების ობიექტი — კვიპროსის სამხედრო-საზღვაო ძალების ყოფილი ბაზა „ბოღაზის სამხედრო-საზღვაო ბაზა“ (Bogazi Naval Base).

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>1x7hq0g6ccjnze7rnkmgwooha073ezt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407187</id>
      <parentid>5407184</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <origin>5407187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1599" sha1="dw2yqvzzlcqd64lttnmkqan0no2ap1b" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ბოღაზი''' ({{lang-el|Μπογάζι}}; {{lang-tr|Boğaz}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს [[კარპასის ნახევარკუნძული|კარპასის ნახევარკუნძულზე]], ტრიკომოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7 კმ-ში. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

ბოღაზში განთავსებულია [[თურქეთი|თურქეთის]] სამხედრო-საზღვაო ძალების ობიექტი — კვიპროსის სამხედრო-საზღვაო ძალების ყოფილი ბაზა „ბოღაზის სამხედრო-საზღვაო ბაზა“.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>dw2yqvzzlcqd64lttnmkqan0no2ap1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ბოღაზი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890823</id>
    <revision>
      <id>5407137</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407185</id>
      <parentid>5407137</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T22:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehman</username>
        <id>75871</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>მომხმარებელმა Mehman გვერდი „[[განხილვა:ბოგაზი]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:ბოღაზი]]“ გადამისამართების დატოვების გარეშე: გრამატიკის გასწორება</comment>
      <origin>5407137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ვენტასტეგა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890824</id>
    <revision>
      <id>5407139</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ხატოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890825</id>
    <revision>
      <id>5407140</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''ხატოსი''' ({{lang-el| Τζιάος ან Κιάδος}}; {{lang-tr|Serdarlı ან Çatoz}}) — თურქი კვიპროსელების სოფელი კ...</comment>
      <origin>5407140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="938" sha1="d9b0wb9045hc9x2l5xfr97194zxx8sy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ხატოსი''' ({{lang-el| Τζιάος ან Κιάδος}}; {{lang-tr|Serdarlı ან Çatoz}}) — თურქი კვიპროსელების სოფელი კვიპროსზე, რომელიც მდებარეობს მარათოვუნოსის (Marathovounos) ჩრდილოეთით 3 კმ-ში.[3] იგი იმყოფება ჩრდილოეთ კვიპროსის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ, ისევე როგორც კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარე 38% 1974 წლიდან.</text>
      <sha1>d9b0wb9045hc9x2l5xfr97194zxx8sy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407143</id>
      <parentid>5407140</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1273" sha1="pg1hq0ouk8zq4sbv81sl6ysa3uynwz6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ხატოსი''' ({{lang-el| Τζιάος ან Κιάδος}}; {{lang-tr|Serdarlı ან Çatoz}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს მარათოვუნოსის ჩრდილოეთით 3 კმ-ში.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=563|title=Chatos/Kiados|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=2014-04-29}}&lt;/ref&gt; იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ, ისევე როგორც კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარე 38% [[1974]] წლიდან.</text>
      <sha1>pg1hq0ouk8zq4sbv81sl6ysa3uynwz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407145</id>
      <parentid>5407143</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:41:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <origin>5407145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1577" sha1="dmuvfglbg2vrow0npgz9djn6iludxso" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''ხატოსი''' ({{lang-el| Τζιάος ან Κιάδος}}; {{lang-tr|Serdarlı ან Çatoz}}) — [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქების]] სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], რომელიც მდებარეობს მარათოვუნოსის ჩრდილოეთით 3 კმ-ში.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.prio-cyprus-displacement.net/default.asp?id=563|title=Chatos/Kiados|website=Internal Displacement in Cyprus|publisher=[[PRIO|PRIO Cyprus Centre]]|access-date=2014-04-29}}&lt;/ref&gt; იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ, ისევე როგორც კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარე 38% [[1974]] წლიდან.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{ფამაგუსტის რაიონი}}
{{გაზიმაგუსის რაიონი}}

[[კატეგორია:ფამაგუსტის რაიონის დასახლებული პუნქტები]]</text>
      <sha1>dmuvfglbg2vrow0npgz9djn6iludxso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ხატოსი</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890826</id>
    <revision>
      <id>5407146</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კრასიგირინუსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890827</id>
    <revision>
      <id>5407147</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: Crassigyrinus</comment>
      <origin>5407147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="td21badpwelr2a7ppy65qrhk6csybyl" xml:space="preserve">Crassigyrinus</text>
      <sha1>td21badpwelr2a7ppy65qrhk6csybyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407148</id>
      <parentid>5407147</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="qttl3o6erxwm626n1tjn639n22vcs8d" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus</text>
      <sha1>qttl3o6erxwm626n1tjn639n22vcs8d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407149</id>
      <parentid>5407148</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="e3c1zn8r9o6e06xzqfdyoluusbcf8tx" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''—


==პალეონტოლოგია==


==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>e3c1zn8r9o6e06xzqfdyoluusbcf8tx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407150</id>
      <parentid>5407149</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="949" sha1="ml3haak7nriu8r35kq4774hnsym3jxq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''—


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის მტაცებელი იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით, ძლიერი ნაკბენით და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერას და შთანთქმას. [ 10 ]

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>ml3haak7nriu8r35kq4774hnsym3jxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407152</id>
      <parentid>5407150</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1034" sha1="fl5kmhrdkwir8a3rhapkgtizn1sqnzh" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''—


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას. [ 10 ]

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>fl5kmhrdkwir8a3rhapkgtizn1sqnzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407153</id>
      <parentid>5407152</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="pu3x3xqih71j4rz8n5t780zxx90v3bq" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''—


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას. [ 10 ]

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>pu3x3xqih71j4rz8n5t780zxx90v3bq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407154</id>
      <parentid>5407153</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="4c35204tfgy8hv5rep6y1xw3j0m1yc2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''—


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>4c35204tfgy8hv5rep6y1xw3j0m1yc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407155</id>
      <parentid>5407154</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="lh30922ju2z710wmi83wyjy7k2r6kyz" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''— (ლათინურიდან : crassus , „სქელი“ და ბერძნულიდან : γυρίνος ) მტაცებელი ღეროსანი ოთხფეხა ცხოველის გადაშენებული გვარი შოტლანდიისადა შესაძლოა , დასავლეთ ვირჯინიის ქალაქ გრირიდან , ადრეულიკარბონული კლაკმანანის ჯგუფიდან . [ 1 ]


{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>lh30922ju2z710wmi83wyjy7k2r6kyz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407156</id>
      <parentid>5407155</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:58:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2006" sha1="4kjvdptvepezdryiextye5weftnz8ie" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''— ({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) მტაცებელი ღეროსანი ოთხფეხა ცხოველის გადაშენებული გვარი შოტლანდიისადა შესაძლოა , დასავლეთ ვირჯინიის ქალაქ გრირიდან , ადრეულიკარბონული კლაკმანანის ჯგუფიდან . [ 1 ]


{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>4kjvdptvepezdryiextye5weftnz8ie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407157</id>
      <parentid>5407156</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T19:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2006" sha1="2u9emz77t54wrohzg8hu8rr4dnxph03" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) — მტაცებელი ღეროსანი ოთხფეხა ცხოველის გადაშენებული გვარი შოტლანდიისადა შესაძლოა , დასავლეთ ვირჯინიის ქალაქ გრირიდან , ადრეულიკარბონული კლაკმანანის ჯგუფიდან . [ 1 ]


{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>2u9emz77t54wrohzg8hu8rr4dnxph03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407158</id>
      <parentid>5407157</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <comment>/* ფილოგენეზი */</comment>
      <origin>5407158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3651" sha1="1uhccbk47k4qn53kht5ksjah7bvxzwd" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) — მტაცებელი ღეროსანი ოთხფეხა ცხოველის გადაშენებული გვარი შოტლანდიისადა შესაძლოა , დასავლეთ ვირჯინიის ქალაქ გრირიდან , ადრეულიკარბონული კლაკმანანის ჯგუფიდან . [ 1 ]


{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>1uhccbk47k4qn53kht5ksjah7bvxzwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407159</id>
      <parentid>5407158</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3744" sha1="frvw6p3857nqnpalu2hbjgtriqwb6zc" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) — მტაცებელი [[ტეტრაპოდი|ღერო-ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი.ნეშთები აღმოჩენილია [[შოტლანდია|შოტლანდიაში]]. შესაძლოა , დასავლეთ ვირჯინიის ქალაქ გრირიდან , ადრეულიკარბონული კლაკმანანის ჯგუფიდან . [ 1 ]


{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>frvw6p3857nqnpalu2hbjgtriqwb6zc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407160</id>
      <parentid>5407159</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="8zala35p8xqfhan3a395zk4uxib81td" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) — მტაცებელი [[ტეტრაპოდი|ღერო-ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი.ნეშთები აღმოჩენილია [[შოტლანდია|შოტლანდიაში]]. ნეშთები შესაძლოა ვრცელდებოდეს, [[დასავლეთ ვირჯინია|დასავლეთ ვირჯინიის]] ქალაქ [[გრირიდა|გრირიდას]] რაიონში, ადრეული [[კარბონული სისტემა|კარბონული]] კლაკმანანის ჯგუფიდან.&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;[ 1 ]


გრირი, დასავლეთ ვირჯინია
{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>8zala35p8xqfhan3a395zk4uxib81td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407161</id>
      <parentid>5407160</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4137" sha1="7h0uj0ofysox1zt84e7med6ocg1tyn2" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) — მტაცებელი [[ტეტრაპოდი|ღერო-ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი.ნეშთები აღმოჩენილია [[შოტლანდია|შოტლანდიაში]]. ნეშთები შესაძლოა ვრცელდებოდეს, [[დასავლეთ ვირჯინია|დასავლეთ ვირჯინიის]] ქალაქ [[გრირიდა|გრირიდას]] რაიონში, ადრეული [[კარბონული სისტემა|კარბონული]] კლაკმანანის ჯგუფიდან.&lt;ref&gt;Godfrey, S. J. 1988. Isolated tetrapod remains from the Carboniferous of West Virginia. Kirtlandia 43, 27-36.&lt;/ref&gt;


გრირი, დასავლეთ ვირჯინია
{{lang-la|crassus}}
{{lang-grc|γυρίνος}}


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>7h0uj0ofysox1zt84e7med6ocg1tyn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407162</id>
      <parentid>5407161</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T20:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ლაზარე ზანგური</username>
        <id>170233</id>
      </contributor>
      <origin>5407162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="gqzjdhz33imvchkp0irnwqbyhofeubk" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/ლაზარე ზანგური|ლაზარე ზანგური]].|4|06|2026}}
Crassigyrinus

'''კრასიგირინუსი'''({{lang-la|crassus}}, „სქელი“ და {{lang-grc|γυρίνος}} ) — მტაცებელი [[ტეტრაპოდი|ღერო-ტეტრაპოდების]] გადაშენებული გვარი.ნეშთები აღმოჩენილია [[შოტლანდია|შოტლანდიაში]]. ნეშთები შესაძლოა ვრცელდებოდეს, [[დასავლეთ ვირჯინია|დასავლეთ ვირჯინიის]] ქალაქ [[გრირიდა|გრირიდას]] რაიონში, ადრეული [[კარბონული სისტემა|კარბონული]] კლაკმანანის ჯგუფიდან.&lt;ref&gt;Godfrey, S. J. 1988. Isolated tetrapod remains from the Carboniferous of West Virginia. Kirtlandia 43, 27-36.&lt;/ref&gt;


==პალეონტოლოგია==
კრასიგირინუსი წყლის [[მტაცებლები|მტაცებელი]] იყო. მას შეეძლო ყბების ფართოდ გაღება 60 გრადუსიანი კუთხით. იგი გამოირჩეოდა ძლიერი ნაკბენითა და ყბის სწრაფი დახურვით, რაც საშუალებას აძლევდა შედარებით დიდი ზომის მსხვერპლის დაჭერასა და შთანთქმას.&lt;ref&gt;Porro, Laura B.; Rayfield, Emily J.; Clack, Jennifer A. (2023-05-02). &quot;Computed tomography and three-dimensional reconstruction of the skull of the stem tetrapod Crassigyrinus scoticus Watson, 1929&quot;. Journal of Vertebrate Paleontology. 42 (4) e2183134. doi:10.1080/02724634.2023.2183134. ISSN 0272-4634. S2CID 258475146.&lt;/ref&gt; 

==ფილოგენეზი==

{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=[[ელპისტოსტეგალია]]
|1={{clade
 |1=''[[პანდერიხტისი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Panderichthys BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
 |2={{clade
  |1={{clade
   |1=''[[ტიკტაალიკი]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Tiktaalik restoration (side view) by ObsidianSoul 02.png| 70px]]&lt;/span&gt;
   |2=''[[ელპისტოსტეგე]]''}}
  |label2=[[სტეგოცეფალები]]
  |2={{clade
   |1=''[[ელგინერპეტონი]]'' [[File:Elginerpeton BW.jpg|70 px]]
   |2={{clade
    |1=''[[ვენტასტეგა]]'' &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Ventastega life restoration white background.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
    |2={{clade
     |1=''[[აკანტოსტეგა]]'' [[File:Acanthostega gunnari.png|70 px]]
     |2={{clade
      |1=[[იქტოსტეგა]] [[File:Ichthyostega stensioei.png|50 px]]
      |2={{clade
       |1=[[ვატჩერიისებრნი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Pederpes22small.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
       |2={{clade
        |1=[[კოლოსტეიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Greererpeton BW.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
        |2={{clade
         |1=''[[კრასიგირინუსი]]'' [[File:Crassigyrinus BW.jpg|70 px]] 
         |2={{clade
          |1=[[ბაფეტიდები]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Loxomma1DB.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
          |2=[[ტეტრაპოდი]] &lt;span style=&quot;{{MirrorH}}&quot;&gt;[[File:Seymouria2.jpg|70 px]]&lt;/span&gt;
}} }} }} }} }} }} }} }} }} }} }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
[[კატეგორია: გარდამავალი ფორმები]]</text>
      <sha1>gqzjdhz33imvchkp0irnwqbyhofeubk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დავლოსი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890828</id>
    <revision>
      <id>5407151</id>
      <timestamp>2026-06-04T19:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>თეკლა ბიჭიკაშვილი</username>
        <id>166292</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{subst:მუშავდება}} {{ინფოდაფა დასახლება  |ქვეყანა                  = კვიპროსი   |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)   |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }} '''დავლოსი''' ({{lang-el|Δαυλός}}; {{lang-tr|Kaplıca}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]...</comment>
      <origin>5407151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6163" sha1="6egqb2wwsb1hlbwsn21rgluz45i2gsv" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''დავლოსი''' ({{lang-el|Δαυλός}}; {{lang-tr|Kaplıca}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთ სანაპიროზე, [[კირენია|კირენიის]] აღმოსავლეთით, კანტარას ციხესიმაგრესთან ახლოს. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ, ასევე შედის ისკელეს რაიონის შემადგენლობაში.

==ისტორია==
სახელწოდება დავლოსი ძველი ბერძნული წარმოშობისაა (δαυλός) და რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს, მათ შორის: „შეშა“, „ნახევრად დამწვარი ხე“ და „ტყიანი ადგილი“; სავარაუდოდ, სწორედ ეს უკანასკნელი უდევს საფუძვლად სოფლის სახელს, რადგან ანტიკურ ხანაში სოფლის ტერიტორია, როგორც ჩანს, ტყით იყო მჭიდროდ დაფარული. მსგავსი ეტიმოლოგია შეინიშნება ძველ ბერძნულ ქალაქ დაულისშიც, რომელიც ასევე ტყიან მხარეში დაარსდა.&lt;ref name=&quot;polignosi&quot;&gt;{{cite web |title=Δαυλός |url=http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=2949&amp;-V=limmata |publisher=Polignosi |access-date=2 December 2022 |language=Greek}}&lt;/ref&gt; ნეარხოს კლერიდესმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელი [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობამდელ]] ხანაში უნდა ყოფილიყო დაარსებული, შესაძლოა მატერიკული საბერძნეთიდან ლტოლვილების მიერ.&lt;ref name=&quot;clerides&quot;&gt;{{cite book |last1=Clerides |first1=Nearchos |title=Χωριά και Πολιτείες της Κύπρου |date=2015 |publisher=Nearchos Clerides Foundation |location=Nicosia |isbn=978-9963-2189-0-5 |page=80 |edition=2nd |language=Greek}}&lt;/ref&gt; სოფელი შუა საუკუნეების რუკებზე დაფიქსირებულია სახელით „Davlo“,&lt;ref name=&quot;polignosi&quot;/&gt; ხოლო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] დოკუმენტებში მოხსენიებულია სახელით „Davloz“.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Theocharides |first1=Ioannis |title=Concerning Village Designations in Cyprus During the Ottoman Rule |journal=Prilozi za orijentalnu filologiju |date=1980 |issue=30 |pages=457-466 |url=http://pof.ois.unsa.ba/index.php/pof/article/view/566/pdf |access-date=2 December 2022}}&lt;/ref&gt;

ისტორიულად, სოფლის მიდამოებში არსებობდა [[წმინდა ნიკოლოზი|წმინდა ნიკოლოზისადმი]] მიძღვნილი მონასტერი. კლერიდესმა [[1961]] წელს აღნიშნა, რომ მონასტერი დიდი ხნის წინ სრულიად გაქრა და მთელი მიწა, რომელიც მის საკუთრებაში იყო, ახლა საარქიეპისკოპოსოს მფლობელობაში გადასულიყო.&lt;ref name=&quot;clerides&quot;/&gt;

ისტორიულად სოფელი ყოველთვის [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძნებით]] იყო დასახლებული, გარდა 14 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქისა]], რომლებიც 1921 წლის აღწერაში დაფიქსირდნენ. 1831 წლის აღწერამ, რომელიც მხოლოდ ზრდასრულ მამაკაცებს აღრიცხავდა, აჩვენა [მამაკაცთა] რაოდენობა 183.[შენიშვნა: ორიგინალის ტექსტში შეცდომაა და მოსახლეობის ნაცვლად წერია წელი 1831] სრული მოსახლეობა 1891 წელს შეადგენდა 392 ადამიანს, ეს მაჩვენებელი თანდათან გაიზარდა მაქსიმუმამდე — 662 ადამიანამდე 1931 წელს, რის შემდეგაც სოფლის მოსახლეობა 1973 წლისთვის 342-მდე შემცირდა.[6]</text>
      <sha1>6egqb2wwsb1hlbwsn21rgluz45i2gsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407205</id>
      <parentid>5407151</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T01:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ToprakBot</username>
        <id>172403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>სხვადასხვა სქოლიო შესწორებები; დაემატა სქოლიოს სექცია</comment>
      <origin>5407205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="1l4pkybcp11loldv3iuvqgl2kcw1j2c" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/თეკლა ბიჭიკაშვილი|თეკლა ბიჭიკაშვილი]].|4|06|2026}}
{{ინფოდაფა დასახლება
 |ქვეყანა                  = კვიპროსი
  |add1n= ქვეყანა (დე ფაქტო)
  |add1= {{დროშა|ჩრდილოეთი კვიპროსი}}  }}
'''დავლოსი''' ({{lang-el|Δαυλός}}; {{lang-tr|Kaplıca}}) — სოფელი [[კვიპროსი|კვიპროსში]], [[ფამაგუსტის რაიონი|ფამაგუსტის რაიონში]], რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთ სანაპიროზე, [[კირენია|კირენიის]] აღმოსავლეთით, კანტარას ციხესიმაგრესთან ახლოს. იგი იმყოფება [[ჩრდილოეთი კვიპროსი|ჩრდილოეთ კვიპროსის]] დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ, ასევე შედის ისკელეს რაიონის შემადგენლობაში.

==ისტორია==
სახელწოდება დავლოსი ძველი ბერძნული წარმოშობისაა (δαυλός) და რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს, მათ შორის: „შეშა“, „ნახევრად დამწვარი ხე“ და „ტყიანი ადგილი“; სავარაუდოდ, სწორედ ეს უკანასკნელი უდევს საფუძვლად სოფლის სახელს, რადგან ანტიკურ ხანაში სოფლის ტერიტორია, როგორც ჩანს, ტყით იყო მჭიდროდ დაფარული. მსგავსი ეტიმოლოგია შეინიშნება ძველ ბერძნულ ქალაქ დაულისშიც, რომელიც ასევე ტყიან მხარეში დაარსდა.&lt;ref name=&quot;polignosi&quot;&gt;{{cite web |title=Δαυλός |url=http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=2949&amp;-V=limmata |publisher=Polignosi |access-date=2 December 2022 |language=Greek}}&lt;/ref&gt; ნეარხოს კლერიდესმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ სოფელი [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობამდელ]] ხანაში უნდა ყოფილიყო დაარსებული, შესაძლოა მატერიკული საბერძნეთიდან ლტოლვილების მიერ.&lt;ref name=&quot;clerides&quot;&gt;{{cite book |last1=Clerides |first1=Nearchos |title=Χωριά και Πολιτείες της Κύπρου |date=2015 |publisher=Nearchos Clerides Foundation |location=Nicosia |isbn=978-9963-2189-0-5 |page=80 |edition=2nd |language=Greek}}&lt;/ref&gt; სოფელი შუა საუკუნეების რუკებზე დაფიქსირებულია სახელით „Davlo“,&lt;ref name=&quot;polignosi&quot;/&gt; ხოლო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთის]] დოკუმენტებში მოხსენიებულია სახელით „Davloz“.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Theocharides |first1=Ioannis |title=Concerning Village Designations in Cyprus During the Ottoman Rule |journal=Prilozi za orijentalnu filologiju |date=1980 |issue=30 |pages=457-466 |url=http://pof.ois.unsa.ba/index.php/pof/article/view/566/pdf |access-date=2 December 2022}}&lt;/ref&gt;

ისტორიულად, სოფლის მიდამოებში არსებობდა [[წმინდა ნიკოლოზი|წმინდა ნიკოლოზისადმი]] მიძღვნილი მონასტერი. კლერიდესმა [[1961]] წელს აღნიშნა, რომ მონასტერი დიდი ხნის წინ სრულიად გაქრა და მთელი მიწა, რომელიც მის საკუთრებაში იყო, ახლა საარქიეპისკოპოსოს მფლობელობაში გადასულიყო.&lt;ref name=&quot;clerides&quot;/&gt;

ისტორიულად სოფელი ყოველთვის [[კვიპროსელი ბერძნები|კვიპროსელი ბერძნებით]] იყო დასახლებული, გარდა 14 [[კვიპროსელი თურქები|კვიპროსელი თურქისა]], რომლებიც 1921 წლის აღწერაში დაფიქსირდნენ. 1831 წლის აღწერამ, რომელიც მხოლოდ ზრდასრულ მამაკაცებს აღრიცხავდა, აჩვენა [მამაკაცთა] რაოდენობა 183.[შენიშვნა: ორიგინალის ტექსტში შეცდომაა და მოსახლეობის ნაცვლად წერია წელი 1831] სრული მოსახლეობა 1891 წელს შეადგენდა 392 ადამიანს, ეს მაჩვენებელი თანდათან გაიზარდა მაქსიმუმამდე — 662 ადამიანამდე 1931 წელს, რის შემდეგაც სოფლის მოსახლეობა 1973 წლისთვის 342-მდე შემცირდა.[6]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>1l4pkybcp11loldv3iuvqgl2kcw1j2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890829</id>
    <revision>
      <id>5407167</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>შექმნილია გვერდის თარგმნით „[[:en:Special:Redirect/revision/1357755437|Feast of Corpus Christi]]“</comment>
      <origin>5407167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2638" sha1="9f7hs2czy97zynnl5kmh0lyrpndeopy" xml:space="preserve">
'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ( Ecclesiastical Latin       ), ასევე ცნობილი როგორც '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის''' სახელით, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; კათოლიკურ ეკლესიაში ლიტურგიული დღესასწაულია, რომელიც დაწესებულია შეწირული პურისა და ღვინის სულიწმიდის მოქმედებით გარდაიქცევა უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.</text>
      <sha1>9f7hs2czy97zynnl5kmh0lyrpndeopy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407168</id>
      <parentid>5407167</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="mbgucwy1rfe6azoo4uibnp34r08kixd" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ( Ecclesiastical Latin       ), ასევე ცნობილი როგორც '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის''' სახელით, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; კათოლიკურ ეკლესიაში ლიტურგიული დღესასწაულია, რომელიც დაწესებულია შეწირული პურისა და ღვინის სულიწმიდის მოქმედებით გარდაიქცევა უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.</text>
      <sha1>mbgucwy1rfe6azoo4uibnp34r08kixd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407169</id>
      <parentid>5407168</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2880" sha1="lv5kbf3js5hdjluszlwu7e6ncr5iovr" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის''' სახელით&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.</text>
      <sha1>lv5kbf3js5hdjluszlwu7e6ncr5iovr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407170</id>
      <parentid>5407169</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2927" sha1="85auj6twlrkudkoqnpyihtztgsar72d" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის''' სახელით&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>85auj6twlrkudkoqnpyihtztgsar72d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407172</id>
      <parentid>5407170</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3329" sha1="es4zuvo0aqyhfjsjdzw0g0nu1t2v7pd" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
[[ფაილი:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - Procession for Corpus Christi - Google Art Project.jpg|მინი|კორპუს ქრისტის დღესასწაულის მსვლელობა, ფლამანდიელი მხატვრის შესრულებით, დაახლ. 1465 - 1541 წლები.]]

'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის''' სახელით&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>es4zuvo0aqyhfjsjdzw0g0nu1t2v7pd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407173</id>
      <parentid>5407172</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3432" sha1="snd3q161dggnq1gz4rjh2xleil5v9ci" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
[[ფაილი:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - Procession for Corpus Christi - Google Art Project.jpg|მინი|კორპუს ქრისტის დღესასწაულის მსვლელობა, ფლამანდიელი მხატვრის შესრულებით, დაახლ. 1465 - 1541 წლები.]]

'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; და '''წმინდა ევქარისტიის დღესასწაულის''' სახელით — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>snd3q161dggnq1gz4rjh2xleil5v9ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407174</id>
      <parentid>5407173</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3413" sha1="3ofdmmlpytm0gh0ihkdf72znhhlmbut" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
[[ფაილი:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - Procession for Corpus Christi - Google Art Project.jpg|მინი|კორპუს ქრისტის დღესასწაულის მსვლელობა, ფლამანდიელი მხატვრის შესრულებით, დაახლ. 1465 - 1541 წლები.]]

'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული''' ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; და '''ევქარისტიის დღესასწაულის''' სახელით — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>3ofdmmlpytm0gh0ihkdf72znhhlmbut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407175</id>
      <parentid>5407174</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4367" sha1="l1h2vf6nyerw3lnpm46ck3d9vkpm9g7" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
[[ფაილი:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - Procession for Corpus Christi - Google Art Project.jpg|მინი|კორპუს ქრისტის დღესასწაულის მსვლელობა, ფლამანდიელი მხატვრის შესრულებით, დაახლ. 1465 - 1541 წლები.]]

'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული'''&lt;ref&gt;[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&amp;d=16&amp;t=3913 უფლის სხეული
], პეტროზილო, პიერო. ქრისტიანობის ლექსიკონი/პიერო პეტროზილო; [იტალ. თარგმნა მარიკა სააკაშვილმა; რედ. მერაბ ღაღანიძე; სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტი, ქრისტ. თეოლოგიისა და კულტ. ცენტრი]. - თბ.: სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტის გამოც., 2011. - 434გვ.; 24სმ.. - ყდაზე: ბერნარდო დადი „ნეტარი ქალწული მარიამის გვირგვინით შემკობა“. - ISBN: 978-9941-0-3408-4
&lt;/ref&gt; ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; და '''ევქარისტიის დღესასწაულის''' სახელით — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>l1h2vf6nyerw3lnpm46ck3d9vkpm9g7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407176</id>
      <parentid>5407175</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T21:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <origin>5407176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4366" sha1="msccpixkuhxpo9xwd9s4gqwlf8lqizw" xml:space="preserve">{{მუშავდება/ძირი|[[სპეციალური:Contributions/DerFuchs|DerFuchs]].|4|06|2026}}
[[ფაილი:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - Procession for Corpus Christi - Google Art Project.jpg|მინი|კორპუს ქრისტის დღესასწაულის მსვლელობა, ფლამანდიელი მხატვრის შესრულებით, დაახლ. 1465 - 1541 წლები.]]

'''ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული'''&lt;ref&gt;[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&amp;d=16&amp;t=3913 უფლის სხეული], პეტროზილო, პიერო. ქრისტიანობის ლექსიკონი/პიერო პეტროზილო; [იტალ. თარგმნა მარიკა სააკაშვილმა; რედ. მერაბ ღაღანიძე; სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტი, ქრისტ. თეოლოგიისა და კულტ. ცენტრი]. - თბ.: სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტის გამოც., 2011. - 434გვ.; 24სმ.. - ყდაზე: ბერნარდო დადი „ნეტარი ქალწული მარიამის გვირგვინით შემკობა“. - ISBN: 978-9941-0-3408-4
&lt;/ref&gt; ({{lang-la|Dies Sanctissimi Corporis et Sanguinis Domini Iesu Christi}}), ასევე ცნობილი '''კორპუს ქრისტის დღესასწაულის'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Solemnity of the Most Holy Body and Blood of Christ |url=https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190621165155/https://www.catholicnewsagency.com/saint/solemnity-of-the-most-holy-body-and-blood-of-christ-270 |archive-date=21 June 2019 |access-date=21 June 2019 |publisher=Catholic News Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; და '''ევქარისტიის დღესასწაულის''' სახელით — [[კათოლიციზმი|კათოლიკურ ეკლესიაში]] [[ლიტურგია|ლიტურგიული]] დღესასწაული, რომელიც დაწესებულია სულიწმიდის მოქმედებით შეწირული პურისა და ღვინის უფალ იესო ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და ჭეშმარიტ სისხლად გარდაქცევის აღსანიშნად.

დღესასწაულს აღნიშნავს [[რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკური ეკლესია]], ასევე [[დასავლური მართლმადიდებლობა|დასავლური მართლმადიდებლური]], [[ლუთერანობა|ლუთერანული]] და [[ანგლიკანიზმი|ანგლიკანური]] ეკლესიების ნაწილი. ორი თვით ადრე, საიდუმლო ვახშმის დროს ევქარისტიის დაწესება აღინიშნება [[დიდი ხუთშაბათი|დიდ ხუთშაბათს,]] პირქუშ ატმოსფეროში, რომელიც [[დიდი პარასკევი|დიდ პარასკევს]] მიდის. ამ დღეს ლიტურგია ასევე აღნიშნავს ქრისტეს მიერ მოწაფეების ფეხების დაბანას, მღვდლობის დაწესებას და გეთსიმანიის ბაღში ტანჯვას.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>msccpixkuhxpo9xwd9s4gqwlf8lqizw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კორპუს ქრისტის დღესასწაული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890830</id>
    <redirect title="ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული" />
    <revision>
      <id>5407177</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]“</comment>
      <origin>5407177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]</text>
      <sha1>kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კორპუს კრისტის დღესასწაული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890831</id>
    <redirect title="ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული" />
    <revision>
      <id>5407178</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]“</comment>
      <origin>5407178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]</text>
      <sha1>kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კორპუს კრისტის დღე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890832</id>
    <redirect title="ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული" />
    <revision>
      <id>5407179</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]“</comment>
      <origin>5407179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]</text>
      <sha1>kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კორპუს ქრისტის დღე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890833</id>
    <redirect title="ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული" />
    <revision>
      <id>5407180</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]“</comment>
      <origin>5407180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]</text>
      <sha1>kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქრისტეს სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890834</id>
    <redirect title="ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული" />
    <revision>
      <id>5407181</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]“</comment>
      <origin>5407181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]</text>
      <sha1>kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ქრისტეს სხეულისა და სისხლის დღესასწაული</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890835</id>
    <redirect title="ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული" />
    <revision>
      <id>5407182</id>
      <timestamp>2026-06-04T21:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DerFuchs</username>
        <id>6187</id>
      </contributor>
      <comment>გადამისამართება გვერდზე „[[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]“</comment>
      <origin>5407182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ქრისტეს უწმიდესი სხეულისა და სისხლის დიდი დღესასწაული]]</text>
      <sha1>kuzuoc2kq5nj2yocnmn7ew3g3jyk80m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სანია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890836</id>
    <revision>
      <id>5407217</id>
      <timestamp>2026-06-05T04:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{ინფოდაფა დასახლება |სტატუსი                  = ქალაქი |ქართული სახელი        = სანია |მშობლიური სახელი   = 三亚市 |ქვეყანა                  = ჩინეთი |დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი |პანორამა =SuperStar A...</comment>
      <origin>5407217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6560" sha1="ad7vqtdrmy1t0te53don76c4a145qxu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი ხაინანის კუნძულზე. იგი სამხრეთ ჩინეთში მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა სანიას მარჯნის რიფიც - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული დაცული ნაკრძალი. სანიას ყურეში მდებარეობს ხელოვნური კუნძული „ფენიქსი“ (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება (ბუდისტური ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

2024 წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა. უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა — ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში, სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.</text>
      <sha1>ad7vqtdrmy1t0te53don76c4a145qxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407218</id>
      <parentid>5407217</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <origin>5407218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7016" sha1="klxve9crigcrpdin3lwmlhyufzd45wj" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი [[ხაინანი|ხაინანის კუნძულზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[კუნძული ფენიქსი|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა. უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.</text>
      <sha1>klxve9crigcrpdin3lwmlhyufzd45wj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407221</id>
      <parentid>5407218</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <origin>5407221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11106" sha1="gpi4l571rm6er35b2tp7q24dafj4akg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი [[ხაინანი|ხაინანის კუნძულზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[კუნძული ფენიქსი|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია ცინის დინასტიის პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. ცინის დინასტიის დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.
თანგის დინასტიის პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი იაპონიაში თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია სიენი ({{lang-zh|崖县}}).
[[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.


==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>gpi4l571rm6er35b2tp7q24dafj4akg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407222</id>
      <parentid>5407221</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <origin>5407222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11386" sha1="m9gqkydxmo3eqjpk587wq5yndrbwaz8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი [[ხაინანი|ხაინანის კუნძულზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[კუნძული ფენიქსი|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია [[ცინი|ცინის დინასტიის]] პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. [[ცინი|ცინის დინასტიის]] დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.

[[ტანის დინასტია|თანგის დინასტიის]] პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი [[იაპონია|იაპონიაში]] თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია '''სიენი''' ({{lang-zh|崖县}}). [[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, [[ჩინეთის კომუნისტური პარტია|ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს]] გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008|პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა]] გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე [[2008]] წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>m9gqkydxmo3eqjpk587wq5yndrbwaz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407223</id>
      <parentid>5407222</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <comment>/* ისტორია */</comment>
      <origin>5407223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12514" sha1="aal6tg30nl2ipn1ku3tws6sot855zhm" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი [[ხაინანი|ხაინანის კუნძულზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[კუნძული ფენიქსი|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია [[ცინი|ცინის დინასტიის]] პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. [[ცინი|ცინის დინასტიის]] დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.

[[ტანის დინასტია|თანგის დინასტიის]] პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი [[იაპონია|იაპონიაში]] თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |title=Sanya history |publisher=Sanya Municipal Network Information Center |year=2009 |access-date=16 August 2013 |archive-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310165004/http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია '''სიენი''' ({{lang-zh|崖县}}). [[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, [[ჩინეთის კომუნისტური პარტია|ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს]] გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=City overview |url=http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |work=at0086.com |access-date=18 June 2014 |archive-date=19 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219034836/http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008|პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა]] გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე [[2008]] წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Beijing Olympic torch relay kicks off in Chinese mainland |url=http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |website=english.people.com.cn |agency=[[Xinhua News Agency|Xinhua]] |access-date=18 June 2014 |archive-date=14 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514112959/http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}</text>
      <sha1>aal6tg30nl2ipn1ku3tws6sot855zhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407224</id>
      <parentid>5407223</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T04:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12594" sha1="em9bapvm5fsznhikd48fdsglra7avo6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი [[ხაინანი|ხაინანის კუნძულზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[კუნძული ფენიქსი|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია [[ცინი|ცინის დინასტიის]] პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. [[ცინი|ცინის დინასტიის]] დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.

[[ტანის დინასტია|თანგის დინასტიის]] პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი [[იაპონია|იაპონიაში]] თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |title=Sanya history |publisher=Sanya Municipal Network Information Center |year=2009 |access-date=16 August 2013 |archive-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310165004/http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია '''სიენი''' ({{lang-zh|崖县}}). [[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, [[ჩინეთის კომუნისტური პარტია|ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს]] გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=City overview |url=http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |work=at0086.com |access-date=18 June 2014 |archive-date=19 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219034836/http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008|პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა]] გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე [[2008]] წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Beijing Olympic torch relay kicks off in Chinese mainland |url=http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |website=english.people.com.cn |agency=[[Xinhua News Agency|Xinhua]] |access-date=18 June 2014 |archive-date=14 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514112959/http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]</text>
      <sha1>em9bapvm5fsznhikd48fdsglra7avo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407226</id>
      <parentid>5407224</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninn513</username>
        <id>109860</id>
      </contributor>
      <origin>5407226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13158" sha1="eboizyj0tn802eq4xyhh1lf17fftkcw" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი [[ხაინანი|ხაინანის კუნძულზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[კუნძული ფენიქსი|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია [[ცინი|ცინის დინასტიის]] პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. [[ცინი|ცინის დინასტიის]] დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.

[[ტანის დინასტია|თანგის დინასტიის]] პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი [[იაპონია|იაპონიაში]] თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |title=Sanya history |publisher=Sanya Municipal Network Information Center |year=2009 |access-date=16 August 2013 |archive-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310165004/http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია '''სიენი''' ({{lang-zh|崖县}}). [[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, [[ჩინეთის კომუნისტური პარტია|ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს]] გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=City overview |url=http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |work=at0086.com |access-date=18 June 2014 |archive-date=19 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219034836/http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008|პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა]] გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე [[2008]] წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Beijing Olympic torch relay kicks off in Chinese mainland |url=http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |website=english.people.com.cn |agency=[[Xinhua News Agency|Xinhua]] |access-date=18 June 2014 |archive-date=14 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514112959/http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
ფაილი:Landscape of beach in Sanya.jpg
ფაილი:Atlantis Sanya Aerial.png
ფაილი:Haitang Bay in Sanya.jpg
ფაილი:Tianya Haijiao.jpg
ფაილი:Статуя Гуаньинь1.jpg
ფაილი:Sanya Bay 21.JPG
ფაილი:The junction of Tielu Zhong Road and Yingbin Road, Sanya.jpg
ფაილი:三亚太阳湾公路旁海滩 20260115.jpg
ფაილი:三亚港-2014春节，三亚，海南，刘祖赛 - panoramio.jpg
ფაილი:三亚武警疗养院看三亚机场 - panoramio (2).jpg
&lt;/gallery&gt;
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]</text>
      <sha1>eboizyj0tn802eq4xyhh1lf17fftkcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407234</id>
      <parentid>5407226</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T05:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <origin>5407234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13154" sha1="gacpfhg1fww35wn7iii4h3mmsvonzfx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი კუნძულ [[ხაინანი|ხაინანზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[ფენიქსი (კუნძული)|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია [[ცინი|ცინის დინასტიის]] პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. [[ცინი|ცინის დინასტიის]] დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.

[[ტანის დინასტია|თანგის დინასტიის]] პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი [[იაპონია|იაპონიაში]] თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |title=Sanya history |publisher=Sanya Municipal Network Information Center |year=2009 |access-date=16 August 2013 |archive-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310165004/http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია '''სიენი''' ({{lang-zh|崖县}}). [[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, [[ჩინეთის კომუნისტური პარტია|ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს]] გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=City overview |url=http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |work=at0086.com |access-date=18 June 2014 |archive-date=19 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219034836/http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008|პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა]] გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე [[2008]] წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Beijing Olympic torch relay kicks off in Chinese mainland |url=http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |website=english.people.com.cn |agency=[[Xinhua News Agency|Xinhua]] |access-date=18 June 2014 |archive-date=14 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514112959/http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
ფაილი:Landscape of beach in Sanya.jpg
ფაილი:Atlantis Sanya Aerial.png
ფაილი:Haitang Bay in Sanya.jpg
ფაილი:Tianya Haijiao.jpg
ფაილი:Статуя Гуаньинь1.jpg
ფაილი:Sanya Bay 21.JPG
ფაილი:The junction of Tielu Zhong Road and Yingbin Road, Sanya.jpg
ფაილი:三亚太阳湾公路旁海滩 20260115.jpg
ფაილი:三亚港-2014春节，三亚，海南，刘祖赛 - panoramio.jpg
ფაილი:三亚武警疗养院看三亚机场 - panoramio (2).jpg
&lt;/gallery&gt;
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]</text>
      <sha1>gacpfhg1fww35wn7iii4h3mmsvonzfx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407237</id>
      <parentid>5407234</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T06:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>წაიშალა [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები]]; დაემატა [[კატეგორია:ხაინანის ქალაქები]] გაჯეტ [[ვპ:HC|HotCat]]-ით</comment>
      <origin>5407237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13157" sha1="l2x4yjcg0a4vi60zjrve3dx99bi0uvq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი                  = ქალაქი
|ქართული სახელი        = სანია
|მშობლიური სახელი   = 三亚市
|ქვეყანა                  = ჩინეთი
|დაქვემდებარება = პრეფექტურის დონის ქალაქი
|პანორამა =SuperStar Aquarius at Phoenix Island, Sanya Bay - 01.jpg
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|დროშა         = 
|გერბის სიგანე            = 
|დროშის სიგანე            = 
|ქვეყნის რუკის ზომა     = 
|ქვეყნის რუკა=
|რეგიონის რუკის ზომა    = 
|რეგიონის რუკა=
|რაიონის რუკის ზომა     = 
|რეგიონის ტიპი             = პროვინცია
|რეგიონი                  = ხაინანი
|რეგიონი ცხრილში        = 
|შიდა დაყოფა =
|რაიონის ტიპი             =
|რაიონი                   =
|მმართველის ტიპი        = ჩკპ საქალაქო კომიტეტის მდივანი
|მმართველი                   = ძიანგ სისიენი
|დაარსების თარიღი          =  
|პირველი ხსენება       = 
|წინა სახელები           = 
|სტატუსი-დან                =
|ფართობი                 = 1,919.58
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე=
|კლიმატი=
|ოფიციალური ენა= ჩინური
|მოსახლეობა              = 1,116,100
|აღწერის წელი           = 2024
|სიმჭიდროვე              = 581.43
|აგლომერაცია            = 
|ეროვნული შემადგენლობა    = 
|ეთნოქორონიმი =
|დროის სარტყელი            = +8
|DST                     = 
}}

სანია ({{lang-zh|三亚}}) — საკურორტო ქალაქი და უკიდურესი სამხრეთით მდებარე დასახლებული პუნქტი კუნძულ [[ხაინანი|ხაინანზე]]. იგი სამხრეთ [[ჩინეთი|ჩინეთში]] მდებარე ხაინანის პროვინციის ოთხი საოლქო დონის ქალაქიდან ერთ-ერთია. სანია მსხვილი ტურისტული ცენტრია, სადაც რამდენიმე მასშტაბური კურორტი მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზეა [[სანიას მარჯნის რიფი|სანიას მარჯნის რიფიც]] - 4000 ჰექტარზე გადაჭიმული ეროვნული [[დაცული ტერიტორია|დაცული ნაკრძალი]]. [[სანიას ყურე|სანიას ყურეში]] მდებარეობს ხელოვნური [[ფენიქსი (კუნძული)|კუნძული „ფენიქსი“]] (Phoenix Island), რომელზეც გაშენებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი იშვიათი შვიდვარსკვლავიანი საკურორტო კომპლექსი და ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროები. აქვეა განთავსებული ნანშანის კუანინის ქანდაკება ([[ბუდიზმი|ბუდისტური]] ღვთაება კუანინის მონუმენტი), რომელიც სიმაღლით მეცამეტეა მსოფლიოში.

[[2024]] წლის ბოლოს მონაცემებით, სანიას მთლიანი მოსახლეობა 1 116 100 ადამიანს შეადგენდა.&lt;ref&gt;{{in lang|zh}} Compilation by LianXin website. [http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120406235134/http://www.luqyu.cn/tongjishow.asp?tid=949 |date=2012-04-06 }}&lt;/ref&gt; უშუალოდ ურბანულ (მეტროპოლიტენურ) ზონაში კი, 2024 წლისთვის, 818 000 მცხოვრები ფიქსირდებოდა.

ქალაქი განთქმულია თავისი ტროპიკული კლიმატით, რის გამოც იგი პოპულარულ ტურისტულ ცენტრად იქცა. გარდა ამისა, სანია ჩინეთის პლაჟის ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. ქალაქში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობს უცულის ხალხი (მათი თვითსახელწოდება ჩინურ სასაუბრო ენაში გამოითქმება როგორც „ხუეიხუეი“ (Huíhuī); ვინაიდან მათ ჯერ კიდევ არ აქვთ მიღებული ოფიციალური აღიარება ცალკეულ ეთნიკურ ჯგუფად, ადმინისტრაციულად ისინი ჩინეთის ხუეის ნაციონალობის ნაწილად ითვლებიან). სანიაში ასევე მდებარეობს [[იულინის სამხედრო-საზღვაო ბაზა]] — [[ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია|ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის]] სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვანესი ობიექტი [[სამხრეთ ჩინეთის ზღვა|სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში]], სადაც განთავსებულია ბალისტიკური ბირთვული რაკეტების მქონე წყალქვეშა ნავების ფლოტი.

==ისტორია==

ძველ დროში ცნობილი როგორც '''იაჭოუ''' ({{Lang-zh|崖州}}, სიტყვასიტყვით „კლდის ოლქი“), სანიას ისტორია [[ცინი|ცინის დინასტიის]] პერიოდიდან (ძვ. წ. [[221]]–[[206]] წლები) იწყება. [[ცინი|ცინის დინასტიის]] დროს, იმჟამინდელი პოლიტიკური ცენტრებიდან ტერიტორიული სიშორის გამო, სანიას ზოგჯერ &quot;თიენ ია ხაი ძიაო&quot;-ს ({{Lang-zh|天涯海角}}) უწოდებდნენ, რაც ნიშნავს „ცისა და ოკეანის კიდეს“ ან „დედამიწის დასასრულს“. აქედან გამომდინარე, ქალაქი იმ სახელმწიფო მოხელეთა გადასახლების ადგილს წარმოადგენდა, რომლებმაც ქვეყნის მმართველთა ნდობა დაკარგეს.

[[ტანის დინასტია|თანგის დინასტიის]] პერიოდში აქ შემთხვევით მოხვდა ბუდისტი ბერი, რომელმაც ეს ადგილი [[იაპონია|იაპონიაში]] თავისი მისიონერული მოგზაურობის საყრდენ პუნქტად გამოიყენა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |title=Sanya history |publisher=Sanya Municipal Network Information Center |year=2009 |access-date=16 August 2013 |archive-date=10 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310165004/http://english.sanya.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/englishsite/sanya%20overview/201109/2423.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XX საუკუნე===

[[1912]] წელს იაჭოუს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ია '''სიენი''' ({{lang-zh|崖县}}). [[1958]] წელს იაისიენის ადმინისტრაციული ცენტრი იაჩენიდან სანიეში გადავიდა, თავად იაისიენი კი პაოთინგის, ლინგშუეის, ნიოულოუს და ვანინგის რაიონებს შეუერთდა და ერთ დიდ მაზრად (ოლქად) ჩამოყალიბდა.  [[1959]] და [[1961]] წლებში ეს ტერიტორიები კვლავ გამოცალკევდა პაოთინგისა და ლინგშუეის სახით, ხოლო იაისიენის მაზრა მიმდინარე საზღვრებში დარჩა. [[1987]] წლის 26 სექტემბერს, [[ჩინეთის კომუნისტური პარტია|ჩინეთის სახელმწიფო საბჭოს]] გადაწყვეტილებით, იაისიენის ნაცვლად შეიქმნა ქალაქი სანია, რომლის ოფიციალური დაფუძნებაც [[1987]] წლის 30 დეკემბერს მოხდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=City overview |url=http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |work=at0086.com |access-date=18 June 2014 |archive-date=19 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219034836/http://www.at0086.com/Sanyasanya/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===XXI საუკუნე===
[[2007]] წელს [[ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008|პეკინის ოლიმპიურმა საორგანიზაციო კომიტეტმა]] გამოაცხადა, რომ ქალაქი სანია ჩინეთის ტერიტორიაზე [[2008]] წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩირაღდნის ესტაფეტის პირველი გაჩერება (ეტაპი) გახდებოდა.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Beijing Olympic torch relay kicks off in Chinese mainland |url=http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |website=english.people.com.cn |agency=[[Xinhua News Agency|Xinhua]] |access-date=18 June 2014 |archive-date=14 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514112959/http://english.people.com.cn/90001/90779/90867/6403327.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
ფაილი:Landscape of beach in Sanya.jpg
ფაილი:Atlantis Sanya Aerial.png
ფაილი:Haitang Bay in Sanya.jpg
ფაილი:Tianya Haijiao.jpg
ფაილი:Статуя Гуаньинь1.jpg
ფაილი:Sanya Bay 21.JPG
ფაილი:The junction of Tielu Zhong Road and Yingbin Road, Sanya.jpg
ფაილი:三亚太阳湾公路旁海滩 20260115.jpg
ფაილი:三亚港-2014春节，三亚，海南，刘祖赛 - panoramio.jpg
ფაილი:三亚武警疗养院看三亚机场 - panoramio (2).jpg
&lt;/gallery&gt;
==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ხაინანის ქალაქები]]</text>
      <sha1>l2x4yjcg0a4vi60zjrve3dx99bi0uvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:სანია</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890837</id>
    <revision>
      <id>5407230</id>
      <timestamp>2026-06-05T05:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ხაინანის ქალაქები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890838</id>
    <revision>
      <id>5407238</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</text>
      <sha1>a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ხაინანის ქალაქები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890839</id>
    <revision>
      <id>5407239</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ფუძიანის ქალაქები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890840</id>
    <revision>
      <id>5407243</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</text>
      <sha1>a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ფუძიანის ქალაქები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890841</id>
    <revision>
      <id>5407244</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:იუნანის ქალაქები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890842</id>
    <revision>
      <id>5407249</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</text>
      <sha1>a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:იუნანის ქალაქები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890843</id>
    <revision>
      <id>5407250</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:განსუს ქალაქები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890844</id>
    <revision>
      <id>5407256</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</text>
      <sha1>a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:განსუს ქალაქები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890845</id>
    <revision>
      <id>5407257</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორია:ხუნანის ქალაქები</title>
    <ns>14</ns>
    <id>890846</id>
    <revision>
      <id>5407260</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</comment>
      <origin>5407260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx" xml:space="preserve">[[კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები პროვინციების მიხედვით]]</text>
      <sha1>a87bramlpzvdr6886kmnwl2bz74lzvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კატეგორიის განხილვა:ხუნანის ქალაქები</title>
    <ns>15</ns>
    <id>890847</id>
    <revision>
      <id>5407261</id>
      <timestamp>2026-06-05T06:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaba1977</username>
        <id>3604</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებელი:ავთანდილ კეჭაყმაძე/მერი ბაჯელიძე</title>
    <ns>2</ns>
    <id>890849</id>
    <revision>
      <id>5407284</id>
      <timestamp>2026-06-05T08:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ავთანდილ კეჭაყმაძე</username>
        <id>91482</id>
      </contributor>
      <comment>მერი ბაჯელიძის ბიოგრაფიული სტატიის სამუშაო ვერსია</comment>
      <origin>5407284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10155" sha1="8hi6jx73mzi5npomm930hp85drqi1zl" xml:space="preserve">'''მერი მიხეილის ასული ბაჯელიძე''' — ქართველი პედაგოგი, მათემატიკის მასწავლებელი. მრავალი წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა გურიაში, ოზურგეთის რაიონის სოფელ მერიის საშუალო სკოლაში. მისი პედაგოგიური საქმიანობა დაკავშირებულია სოფელ მერიისა და გურიის სასკოლო განათლების ისტორიასთან.

= ბიოგრაფია =
მერი მიხეილის ასული ბაჯელიძე დაიბადა 1931 წლის 26 ოქტომბერს ოზურგეთის რაიონის სოფელ მერიაში. საშუალო განათლება მიიღო მერიის საშუალო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1949 წელს.

1949 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1954 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტის სრული კურსი სპეციალობით ასტრონომია. სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის 1954 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით მას მიენიჭა ასტრონომის კვალიფიკაცია.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მერი ბაჯელიძე პედაგოგიურ საქმიანობას შეუდგა. 1954 წლის 20 სექტემბრიდან 1956 წლის სექტემბრამდე მუშაობდა ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კოხნარის საშუალო სკოლაში მათემატიკის მასწავლებლად.

1957 წლის 1 მარტიდან მერი ბაჯელიძე დაინიშნა ოზურგეთის რაიონის მერიის საშუალო სკოლის მათემატიკის მასწავლებლად.

მერი ბაჯელიძე გარდაიცვალა 2007 წელს.

= ოჯახი =
მერი ბაჯელიძე ხუთ დედმამიშვილს შორის ერთ-ერთი იყო. ოთხი დედმამიშვილი პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა, ხოლო მეხუთე, რომელიც სტუდენტი იყო, ომში დაიღუპა.

ოჯახის ბიოგრაფიული ცნობები მიუთითებს, რომ ბაჯელიძეების ოჯახში განათლებასა და მასწავლებლის პროფესიას მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა.

= განათლება =
მერი ბაჯელიძემ საშუალო განათლება მიიღო მერიის საშუალო სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1954 წელს მან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ასტრონომიის სპეციალობით დაამთავრა. დიპლომის მიხედვით, მას მიენიჭა ასტრონომის კვალიფიკაცია. მიუხედავად ასტრონომიის სპეციალობისა, მისი შემდგომი პროფესიული საქმიანობა დაკავშირებული იყო როგორც მათემატიკის, ასევე ასტრონომიის სწავლებასთან.

= პედაგოგიური საქმიანობა =
მერი ბაჯელიძის პედაგოგიური საქმიანობა 1950-იანი წლებიდან იწყება. პირველი სამუშაო ადგილი იყო ჩოხატაურის რაიონის სოფელ კოხნარის საშუალო სკოლა, სადაც იგი 1954–1956 წლებში მათემატიკის მასწავლებლად მუშაობდა.

1957 წლიდან მისი საქმიანობა დაუკავშირდა ოზურგეთის რაიონის სოფელ მერიის საშუალო სკოლას. საქართველოს სსრ განათლების მინისტრის 1957 წლის 12 მარტის ბრძანებით, იგი დაინიშნა მერიის საშუალო სკოლის მათემატიკის მასწავლებლად.

მერიის სკოლაში მერი ბაჯელიძე მრავალი წლის განმავლობაში ასწავლიდა მათემატიკას. მისი პედაგოგიური საქმიანობა უკავშირდება სოფელ მერიაში რამდენიმე თაობის მოსწავლეთა განათლებას. პირად არქივში დაცული დოკუმენტებისა და დახასიათებების მიხედვით, იგი გამოირჩეოდა საგნის ცოდნით, პროფესიული პასუხისმგებლობითა და მოსწავლეებთან მუშაობის გამოცდილებით.

ხელნაწერ მოგონებით ტექსტში მერი ბაჯელიძე მოხსენიებულია როგორც მათემატიკისა და ასტრონომიის მასწავლებელი, რომლის სახელიც დაკავშირებული იყო მერიის სკოლის რამდენიმე თაობის განათლებასთან. მოსწავლეთა და ადგილობრივი სასკოლო საზოგადოების მეხსიერებაში იგი შემორჩა როგორც პასუხისმგებლიანი, შრომისმოყვარე და საგნისადმი ერთგული პედაგოგი.

= მნიშვნელობა =
მერი ბაჯელიძე მიეკუთვნება იმ პედაგოგთა თაობას, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს სოფლის სკოლის განვითარებასა და ადგილობრივი საზოგადოების განათლებაში. მისი მრავალწლიანი მოღვაწეობა დაკავშირებულია მერიის საშუალო სკოლასთან, სადაც მან მათემატიკა და ასტრონომია ასწავლა არაერთ თაობას.

მოსწავლეთა მოგონებებში მერი ბაჯელიძე წარმოდგენილია როგორც მომთხოვნი, პასუხისმგებლიანი და თავისი საქმის ერთგული მასწავლებელი. მისი პედაგოგიური საქმიანობა სოფელ მერიის სასკოლო მეხსიერების ნაწილად დარჩა.

= წყაროები =
·       მერი ბაჯელიძის დიპლომი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1954 წელი.

·       საქართველოს სსრ განათლების სამინისტროს ბრძანება №531/კ, 1957 წლის 12 მარტი.

·       ცნობა მერი ბაჯელიძის პედაგოგიური მუშაობის შესახებ, 1958 წელი.

·       მერი ბაჯელიძის ავტობიოგრაფიული ჩანაწერი, 2005 წელი.

·       მერი ბაჯელიძის დახასიათება, პირადი არქივი.

·       მოგონებითი ხელნაწერი მერი ბაჯელიძისა და მისი ოჯახის შესახებ, პირადი არქივი.</text>
      <sha1>8hi6jx73mzi5npomm930hp85drqi1zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:MiKLaana</title>
    <ns>3</ns>
    <id>890850</id>
    <revision>
      <id>5407285</id>
      <timestamp>2026-06-05T09:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5407285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="gidq7uotucyn5sdcwlcse23ue78x44i" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 09:13, 5 ივნისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>gidq7uotucyn5sdcwlcse23ue78x44i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ДГКУ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890851</id>
    <revision>
      <id>5407286</id>
      <timestamp>2026-06-05T09:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: [[სურათი:Brwm20.JPG|thumb|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-1236 ბარანოვიჩის მუზეუმში: წინა ნაწილის ხედი (ზემოდან)]] [[სურათი:Brwm18.JPG|thumb|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-1236 ბარანოვიჩის მუზეუმში: უკანა ნაწილის ხედი]] '''ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;''', ზოგჯერ ასევე ДГК&lt;sup&gt;У&lt;/sup&gt;&lt;ref...</comment>
      <origin>5407286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14139" sha1="ro3f0e4ktd9kv5xgt884ers0ogw896m" xml:space="preserve">[[სურათი:Brwm20.JPG|thumb|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-1236 ბარანოვიჩის მუზეუმში: წინა ნაწილის ხედი (ზემოდან)]]
[[სურათი:Brwm18.JPG|thumb|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-1236 ბარანოვიჩის მუზეუმში: უკანა ნაწილის ხედი]]
'''ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;''', ზოგჯერ ასევე ДГК&lt;sup&gt;У&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;к&quot;&gt;ამ სტატიაში მიღებულია დაიწეროს „ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;“, რაც შეესაბამება ამ ოჯახის მანქანების ქარხნულ ფირფიტებზე არსებულ წარწერებს. ლიტერატურაში ხშირად გვხვდება გამარტივებული წარწერა „ДГку“ და „ДГКу“.&lt;/ref&gt; ('''д'''резина '''г'''рузовая '''к'''рановая '''у'''ниверсальная) — [[სპეციალური თვითმავალი მოძრავი შემადგენლობა]], [[ავტოდრეზინა]] ([[მოტომავალი]])&lt;ref name=&quot;к-1&quot;&gt;საბჭოთა ენციკლოპედიური ლექსიკონის (მეორე გამოცემა) კლასიფიკაციით მოცემული ავტოდრეზინა ასევე ხვდება მოტომავლის განსაზღვრებაში.&lt;/ref&gt; ტვირთამწე კრანით, განკუთვნილი დასატვირთ-დასაცლელი სამუშაოების შესასრულებლად და ტვირთის გადასატანად [[რკინიგზის ლიანდაგი]]ს მიმდინარე შენახვისას და რემონტისას.{{sfn|Автодрезина грузовая ДГку}}{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}} ასევე შეიძლება გამოყენებული იქნეს მუშა ბრიგადების გადასაყვანად ინსტრუმენტებთან ერთად სალიანდაგო-სარემონტო სამუშაოების ადგილზე{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}} და მომხმარებელთა ელექტროენერგიის საკვებად ჯამური სიმძლავრით 30 კილოვატამდე.{{sfn|Автодрезина грузовая ДГку}} უშვებდა [[ტიხორეცკის მანქანათმშენებელი ქარხანა]] ძირითად (ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;) და დამუშავებულ (ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-5) შესრულენაში.{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}}

{{External media|width=310px
|video1=[https://www.youtube.com/watch?v=rbzFUrR3IAg ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt; შემოდის სადგურ ოგრეში. ლატვიის რკინიგზა]
|video2=[https://rutube.ru/video/2f082dbcd8f8ddd6c7e8decbf68d3f27/ ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt; მაღლა წევს და გადააქვს რელსები]
}}

== გამოშვების ისტორია ==
[[სურათი:ДГКу-4397, Литва, Вильнюсский уезд, станция Вайдотай (Trainpix 116899).jpg|thumb|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-4397 (ხედი გვერდიდან)]]
[[სურათი:DGKu-3679 Čiekurkalns 2017 (35593494034).jpg|thumb|ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-3679 (ხედი სიმაღლიდან)]]
ლიტერატურაში მითითებულია სერია ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-ს წარმოების დაწყების შესახებ 1963 წელს.{{sfn|Крымов|2013|c=5}} მიუხედავად ამისა, ჩამონათვალში არსებობს მონაცემები 1962 წელს გამოშვებული მანქანების შესახებ.&lt;ref name=&quot;RG-DGku&quot;&gt;{{cite web|url=https://railgallery.ru/model/250/|title=Список подвижного состава ДГКу|website=RailGallery|date=|access-date=2026-06-01|archive-date=|archive-url=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; რამდენიმე ხნის შემდეგ გამოჩნდა გაუმჯობესებული შესრულება, აღნიშნული, როგორც ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-5 (მაქსიმალური ტვირთამწეობით 5 ტონა), რომლის სერიული წარმოება დაიწყო 1975 წელს.{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}}&lt;ref name=&quot;RG-DGku&quot;/&gt; ზოგჯერ უშვებდნენ ცალკეულ შესრულებას (მაგალითად, საექსპორტო მიწოდებისათვის, მათ შორის [[ევროპული სიგანე|1435 მმ-ის]] ლიანდაგის სიგანის მქონე ქვეყნებში). ცნობილია, რომ 1989 წელს წარმოება ჯერ კიდევ გრძელდებოდა, უკანასკნელ წლებში წარმოების გაგრძელების შესახებ ცნობები, ასევე გამოშვებული მანქანების ზუსტი რაოდენობა დადგენილი არ არის.&lt;ref name=&quot;RG-DGku&quot;/&gt;

== ტექნიკური მახასიათებლები ==
ავტოდრეზინა ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-ის ძირითადი შესრულების ძირითადი პარამეტრები:{{sfn|Автодрезина грузовая ДГку}}
* ღერძული ფორმულა — 2&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;;&lt;ref name=&quot;af&quot;&gt;ჩვეულებრივ წყაროებში ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-სთვის ნაჩვენებია ღერძული ფორმულა მოძველებულ ფორმატში (როგორც 0-2-0).&lt;/ref&gt;
* მასა — (29,0 ± 0,9) ტ;
* ბაქნის მაქსიმალური ტვირთამწეობა — 6 ტ;
* კრანის მაქსიმალური ტვირთამწეობა — 3,5 ტ;
* ზომები:
** გაბარიტი ГОСТ 9238—83-ის მიხედვით — 1-Т;
** [[გოგორწყვილი|გოგორწყვილების]] ბაზა — (6000 ± 20) მმ;
** სიგრძე ავტოგადასაბმელების ღერძებს შორის — (12 580 ± 15) მმ;
** სიგანე — (3170 ± 8) мм;
** სიმაღლე — (5250 ± 30) мм;
** [[ლიანდაგის სიგანე]] — [[რუსული სიგანე|1520 მმ]];
* ძრავის პარამეტრები:
** სიმძლავრე — 184 კილოვატი (250 ცხ. ძალა);&lt;ref name=&quot;Hpow&quot;&gt;ნაჩვენებია მეტრული ცხენის ძალის მნიშვნელობისათვის.&lt;/ref&gt;
** ლილვის ბრუნვის ნომინალური სიხშირე — 1500 ბრუნი/წუთში (25 ჰერცი);
* ჰიდროგადაცემა:
** სიჩქარის საფეხურის რაოდენობა — 2;
** მოძრაობის რეჟიმის რაოდენობა — 2;
* სინქრონული გენერატორი:
** ნომინალური სიმძლავრე — 50 კილოვატი;
** ნომინალური ძაბვა — 400 ვოლტი.

კრანის ტვირთამწეობა (ისრის შვერილზე დამოკიდებულებით) ძირითადი შესრულების ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-სთვის შეადგენს 1,7-დან 3,5 ტონამდე;{{sfn|Крымов|2013|c=8}}{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}} ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-5-სთვის ეს დიაპაზონი შეადგენს 2-დან 5 ტონამდე.{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}} ძირითადი შესრულების ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-სთვის კონსტრუქციული სიჩქარე შეადგენს 85 კმ/სთ-ს; ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-5-სთვის გაზრდილია 100 კმ/სთ-მდე.{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}}

ავტოდრეზინა ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-5 ასევე მზადდებოდა საექსპორტო შესრულებისთვის. ამ შესრულების შესამჩნევი განსაკუთრებულობა იყო, მაგალითად, გაბარიტი 02-Т (ГОСТ 9238—83-ის მიხედვით) და კრანი ტვირთამწეობით 4 ტონა.{{sfn|Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5}}

==ლიტერატურა==
* {{წიგნი|ავტორი=Крымов, А. В. |სათაური=Механическое оборудование автодрезин и мотовозов|ადგილი=М. |გამომცემლობა=«УМЦ ЖДТ»|წელი=2013 |ფურცლები=138 |ფურცელი=3—8 |isbn=978-5-9994-0091-8 |ref=Крымов}}
* {{წიგნი|ავტორი=Кравникова А. П. |სათაური=Гидравлическое и пневматическое оборудование путевых и строительных машин  |ადგილი=М. |გამომცემლობა=ФГБУ ДПО «УМЦ ЖДТ» |წელი=2016 |ფურცლები=419 |ფურცელი=253, 354 |isbn=978-5-89035-890-5 |ref=Кравникова}}
* {{წიგნი|ავტორი=Юльбердин Ф. А., Шейнман А. И. |სათაური=Таблица применяемости деталей, узлов и комплектов двигателей типов 6415/18 (У1Д6 и У2Д6), 12415/18 (В2) |ადგილი=М. |გამომცემლობა=«Стройтяжмашзапчасть» |წელი=1965 |ფურცელი=101 |ref=Юльбердин, Шейнман}}
* {{წიგნი|ავტორი=Недорезов И. А., Машкович О. Н., Спивак С. Г. |სათაური=Машины и механизмы транспортного строительства |ადგილი=М. |გამომცემლობა=Транспорт |წელი=1989 |ref=Недорезов, Машкович, Спивак}}
* {{წიგნი|ავტორი=Воробьёв В. В., Самсонов М. А., Чекулаев В. Е. |სათაური=Автомотрисы и автодрезины: Управление и обслуживание |ადგილი=М. |გამომცემლობა=Транспорт |წელი=1987 |ფურცელი=215 |ref=Воробьёв В. В., Самсонов М. А., Чекулаев В. Е.}}

==რესურსები ინტერნეტში==
* {{cite web |url=http://www.techstory.ru/zd/zd_dgku.htm |title=Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5 |subtitle=фотогалерея |lang=ru |website=TechStory.ru |publisher= |date=2018 |ref=Дрезины грузовые крановые ДГКу и ДГКу-5 |access-date=2019-01-27 |archive-date=2014-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140406191850/http://www.techstory.ru/zd/zd_dgku.htm |url-status=live}}
* {{cite web |url=http://dortrans-k.com.ua/cranes/dgku |title=Автодрезина грузовая ДГку |lang=ru |website=Официальный сайт |publisher=ООО «Дортранс-К» |ref=Автодрезина грузовая ДГку|archive-date=2014-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330172135/http://dortrans-k.com.ua/cranes/dgku |url-status=dead}}
* [https://railgallery.ru/list.php?mid=250 ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;, ДГ&lt;sup&gt;КУ&lt;/sup&gt;-5 — Список подвижного состава (фотогалерея и приписка). RailGallery]
* {{cite web |url=https://docs.cntd.ru/document/902096459/titles/8QC0M0 |title=Правила прокладки кабелей в земляном полотне железных дорог |lang=ru |website=docs.cntd.ru |publisher=АО «Кодекс» |ref=Правила прокладки кабелей в земляном полотне железных дорог |access-date=2026-06-02 |url-status=live}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:სალიანდაგო მანქანები]]
[[კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მოტომავლები]]</text>
      <sha1>ro3f0e4ktd9kv5xgt884ers0ogw896m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ДГКУ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890852</id>
    <revision>
      <id>5407287</id>
      <timestamp>2026-06-05T09:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GiorgiXIII</username>
        <id>62215</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: {{განხილვის სათაური}}</comment>
      <origin>5407287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf" xml:space="preserve">{{განხილვის სათაური}}</text>
      <sha1>as9n4ooneqapt6amivwj5b32p50aghf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Kly</title>
    <ns>10</ns>
    <id>890853</id>
    <revision>
      <id>5407295</id>
      <timestamp>2026-06-05T10:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი გვერდი: &lt;includeonly&gt;&lt;!-- основано на шаблоне ly --&gt;{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}&lt;!-- если задано хотя бы одно число   --&gt;|&lt;!-- то     --&gt;{{#if:{{{1|}}}&lt;!-- если заданы световые года     --&gt;|{{formatnum:{{replace|{{{1}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;тыс.&amp;nbsp;[[Световой год|св.&amp;nbsp;лет]]&lt;!-- то выводим число св. лет     --&gt;{{#if:{{{2|}}}&lt;!-- если заданы также и ки...</comment>
      <origin>5407295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1411" sha1="doejot8ig1qw4jsj6svkobysl88ook6" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!-- основано на шаблоне ly
--&gt;{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}&lt;!-- если задано хотя бы одно число
  --&gt;|&lt;!-- то
    --&gt;{{#if:{{{1|}}}&lt;!-- если заданы световые года
    --&gt;|{{formatnum:{{replace|{{{1}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;тыс.&amp;nbsp;[[Световой год|св.&amp;nbsp;лет]]&lt;!-- то выводим число св. лет
    --&gt;{{#if:{{{2|}}}&lt;!-- если заданы также и килопарсеки
      --&gt;|&lt;!-- то
        --&gt;&amp;#32;({{formatnum:{{replace|{{{2}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;[[килопарсек|кпк]])&lt;!-- через пробел в скобках выводим число килопарсек, ставим вики-ссылку
    --&gt;}}&lt;!-- end if заданы также и килопарсеки
  --&gt;|&lt;!-- иначе (т. е. заданы только килопарсеки)
    --&gt;{{{2}}}&amp;nbsp;[[килопарсек|кпк]]&lt;!-- выводим число килопарсек без скобок, ставим вики-ссылку
  --&gt;}}&lt;!-- end if заданы световые года
--&gt;|&lt;!-- иначе (т. е. не задано ни одно число)
  --&gt;&amp;nbsp;тыс.&amp;nbsp;[[Световой год|св.&amp;nbsp;лет]]&lt;!-- видимый текст ссылки: «тыс. св. лет»
--&gt;}}&lt;!-- end if задано хотя бы одно число
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>doejot8ig1qw4jsj6svkobysl88ook6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407296</id>
      <parentid>5407295</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1487" sha1="qn97migz7zytsvcnwf9538wp1c8jolb" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!-- основано на шаблоне ly
--&gt;{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}&lt;!-- если задано хотя бы одно число
  --&gt;|&lt;!-- то
    --&gt;{{#if:{{{1|}}}&lt;!-- если заданы световые года
    --&gt;|{{formatnum:{{replace|{{{1}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;ათ.&amp;nbsp;[[სინათლის წელი|სი.&amp;nbsp;წელი]]&lt;!-- то выводим число св. лет
    --&gt;{{#if:{{{2|}}}&lt;!-- если заданы также и килопарсеки
      --&gt;|&lt;!-- то
        --&gt;&amp;#32;({{formatnum:{{replace|{{{2}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;[[კილოპარსეკი|კპკ]])&lt;!-- через пробел в скобках выводим число килопарсек, ставим вики-ссылку
    --&gt;}}&lt;!-- end if заданы также и килопарсеки
  --&gt;|&lt;!-- иначе (т. е. заданы только килопарсеки)
    --&gt;{{{2}}}&amp;nbsp;[[კილოპარსეკი|კპკ]]&lt;!-- выводим число килопарсек без скобок, ставим вики-ссылку
  --&gt;}}&lt;!-- end if заданы световые года
--&gt;|&lt;!-- иначе (т. е. не задано ни одно число)
  --&gt;&amp;nbsp;тыс.&amp;nbsp;[[სინათლის წელი|სი.&amp;nbsp;წელი]]&lt;!-- видимый текст ссылки: «тыс. св. лет»
--&gt;}}&lt;!-- end if задано хотя бы одно число
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qn97migz7zytsvcnwf9538wp1c8jolb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5407297</id>
      <parentid>5407296</parentid>
      <timestamp>2026-06-05T10:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surprizi</username>
        <id>14671</id>
      </contributor>
      <origin>5407297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="lkkearbxt95osrzmgpmbu3f008cat8u" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!-- основано на шаблоне ly
--&gt;{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}&lt;!-- если задано хотя бы одно число
  --&gt;|&lt;!-- то
    --&gt;{{#if:{{{1|}}}&lt;!-- если заданы световые года
    --&gt;|{{formatnum:{{replace|{{{1}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;ათ.&amp;nbsp;[[სინათლის წელი|სინ.&amp;nbsp;წელი]]&lt;!-- то выводим число св. лет
    --&gt;{{#if:{{{2|}}}&lt;!-- если заданы также и килопарсеки
      --&gt;|&lt;!-- то
        --&gt;&amp;#32;({{formatnum:{{replace|{{{2}}}|,|.}}}}&amp;nbsp;[[კილოპარსეკი|კპკ]])&lt;!-- через пробел в скобках выводим число килопарсек, ставим вики-ссылку
    --&gt;}}&lt;!-- end if заданы также и килопарсеки
  --&gt;|&lt;!-- иначе (т. е. заданы только килопарсеки)
    --&gt;{{{2}}}&amp;nbsp;[[კილოპარსეკი|კპკ]]&lt;!-- выводим число килопарсек без скобок, ставим вики-ссылку
  --&gt;}}&lt;!-- end if заданы световые года
--&gt;|&lt;!-- иначе (т. е. не задано ни одно число)
  --&gt;&amp;nbsp;тыс.&amp;nbsp;[[სინათლის წელი|სინ.&amp;nbsp;წელი]]&lt;!-- видимый текст ссылки: «тыс. св. лет»
--&gt;}}&lt;!-- end if задано хотя бы одно число
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lkkearbxt95osrzmgpmbu3f008cat8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მომხმარებლის განხილვა:Lace panties</title>
    <ns>3</ns>
    <id>890854</id>
    <revision>
      <id>5407305</id>
      <timestamp>2026-06-05T10:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ქართული ვიკიპედია</username>
        <id>174425</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>დაემატა [[თარგი:გამარჯობა|მისალმების შეტყობინება]] ახალი მომხმარებლის განხილვის გვერდზე</comment>
      <origin>5407305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="l4sa986z0l30f2lfb9g0sy9wv3jsbue" xml:space="preserve">{{გამარჯობა}}

-- [[მომხმარებელი:ქართული ვიკიპედია|ქართული ვიკიპედია]] ([[მომხმარებლის განხილვა:ქართული ვიკიპედია|განხილვა]]/[[სპეციალური:Contributions/ქართული ვიკიპედია|წვლილი]]) 10:35, 5 ივნისი 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l4sa986z0l30f2lfb9g0sy9wv3jsbue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბიზანტისტიკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>890855</id>
    <redirect title="ბიზანტინისტიკა" />
    <revision>
      <id>5407311</id>
      <timestamp>2026-06-05T11:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა გიო ოქრო გვერდი „[[ბიზანტისტიკა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[ბიზანტინისტიკა]]“</comment>
      <origin>5407311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="3ypfhwqsdcx9rbftbozv60gxrrrues7" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[ბიზანტინისტიკა]]</text>
      <sha1>3ypfhwqsdcx9rbftbozv60gxrrrues7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>განხილვა:ბიზანტისტიკა</title>
    <ns>1</ns>
    <id>890856</id>
    <redirect title="განხილვა:ბიზანტინისტიკა" />
    <revision>
      <id>5407313</id>
      <timestamp>2026-06-05T11:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>გიო ოქრო</username>
        <id>84301</id>
      </contributor>
      <comment>მომხმარებელმა გიო ოქრო გვერდი „[[განხილვა:ბიზანტისტიკა]]“ გადაიტანა გვერდზე „[[განხილვა:ბიზანტინისტიკა]]“</comment>
      <origin>5407313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="msxbxf4zci9tpnm48yj1ee87cr5k1vb" xml:space="preserve">#გადამისამართება [[განხილვა:ბიზანტინისტიკა]]</text>
      <sha1>msxbxf4zci9tpnm48yj1ee87cr5k1vb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>